Waleffe-arrest
Het Waleffe-arrest van 20 april 1950 is een uitspraak waarmee het Hof van Cassatie het principe van de grondwetsconforme interpretatie ingang deed vinden in België. Wetten die voor verschillende uitleg vatbaar waren, werden voortaan onweerlegbaar vermoed in overeenstemming te zijn met de Grondwet. Het vertrouwen dat de wetgever geen ongrondwettige wetten kon maken, kreeg daarmee voorrang op alle andere interpretatiewijzen. Onrechtstreeks hield dit leerstuk een rechterlijke toetsing in, waardoor de traditionele onschendbaarheid van de formele wet werd afgezwakt.

Casus 
Met de Wet van 17 mei 1933, een bijzonderemachtenwet, gaf de wetgever de Koning (in feite de regering) de macht om wetten betreffende bezoldigingen, subsidies, vergoedingen en toelagen van alle aard ten laste van de staat te wijzigen of aan te vullen. De Koning kon daardoor dus beslissen ergens geen geld uit te geven.

Men probeerde de overheidsfinanciën in evenwicht te brengen. Met het koninklijk besluit van 31 mei 1933 werden de pensioenen van ambtenaren en magistraten verminderd. Het eerste lid van het toenmalige art. 100 van de Grondwet luidde echter als volgt: "De rechters worden voor hun leven aangesteld." Daaruit leidde men af dat magistraten ook levenslang betaald moesten worden als magistraat en dat een vermindering van hun pensioen strijdig zou zijn met de Grondwet.

Sommige magistraten kregen een dubbel pensioen. Zo ook Fernand Waleffe, naar wie het arrest vernoemd is. Hij was koloniaal ambtenaar geweest en voorzitter van het Hof van Cassatie. Hij cumuleerde dus een ambtenarenpensioen en een magistratenpensioen. Het KB wilde daarmee komaf maken en zorgde ervoor dat het ambtenarenpensioen in mindering werd gebracht op het magistratenpensioen (zijn magistratenpensioen bestond dus uit een aanvulling op zijn ambtenarenpensioen). Omdat Waleffe een volledig magistratenpensioen wilde, startte hij een zaak die uiteindelijk voor het Hof van Cassatie kwam.

Het KB was gebaseerd op de Wet van 17 mei 1933. Het Hof mocht geen wetten toetsen aan de Grondwet. Het mocht wel oordelen over de eventuele strijdigheid van besluiten met wetten. Om die beoordeling te maken, interpreteerde het Hof de wet; er waren namelijk twee interpretaties mogelijk. Ofwel zei de wet dat magistratenpensioenen onder de wet vielen en was het KB niet strijdig met de wet, ofwel vielen ze niet onder de wet en was het KB wel strijdig. Het Hof heeft de volgende interpretatieregel: wanneer een wet voor meer interpretaties vatbaar is, moet de rechter de voorkeur geven aan de grondwetsconforme interpretatie. De rechter moet er dus van uitgaan dat de wetgever de Grondwet niet heeft willen schenden. Het arrest geeft dit summier weer als volgt:

Overwegende dat, alhoewel de bewoordingen van die wet algemeen zijn en geen beperkende interpretatie dulden, het nochtans vaststaat dat de opstellers er van aan de regering de macht niet hebben willen geven maatregelen te treffen in schending met de Grondwet.

Het Hof oordeelde in casu dat het KB strijdig was met de grondwettig geïnterpreteerde wet. Bijgevolg werd het bestreden arrest, dat de korting van Waleffes emeritaatspensioen toeliet, verbroken.

Gevolg 
Dit princiepsarrest zorgt ervoor dat alle rechtscolleges zich aan de regel van de grondwetsconforme interpretatie moeten houden. Ook het Grondwettelijk Hof, dat later werd opgericht, past die regel toe. Vooraleer het bekijkt of het een wet moet vernietigen, gaat het na of er geen leeswijze is waardoor de wet grondwetsconform wordt.

Door te oordelen dat rechters op zoek moeten gaan naar een interpretatie van een wet die ervoor zorgt dat de wet grondwettig is, bevestigde het Hof van Cassatie het vertrouwen in de wetgever. Er werd dus vermoed dat een wet grondwettig was, er werd uitgegaan van de idee dat de wetgever de Grondwet niet kon schenden.

Belgisch arrest
Belgische Grondwet