Leo Lovaert
Leonard Lovaert (Nevele, 11 maart 1802 – Gent, 21 augustus 1872) was een Belgisch  orgelbouwer, lid van de orgelbouwers familie Lovaert.

De familie Lovaert, orgel- en beiaardbouwers 
Leonard Lovaert was de eerste en bekendste Nevelse orgelbouwer.  Hij wordt beschouwd als de beste orgelbouwer uit de familie Lovaert. Zijn vader Clément (Poesele, 25 april 1763 - Nevele, 12 maart 1735) was smid in het dorp Nevele. Zijn grootvader en overgrootvader langs vaderszijde waren wagenmakers langs de (huidige) Bredeweg te Poesele.

Het is niet duidelijk bij wie Lovaert zijn stiel geleerd heeft. Reeds in 1823 wordt hij vermeld als orgelbouwer. Zijn eerste orgel dateert uit 1833 (Markegem). Het lijkt dus aannemelijk dat hij bij een orgelbouwer (Van Peteghem?) in de leer was vooraleer hij zich als zelfstandig orgelbouwer vestigde. Organoloog P. Roose sluit niet uit dat Lovaert contacten heeft gehad met de bekende orgelbouwersfamilie Van Peteghem. Er zijn namelijk wel gelijkenissen met het werk van de Van Peteghems, maar tegelijkertijd zijn er evenveel aspecten die eerder duiden op Lovaerts eigenwijze zin voor improvisatie en onderzoek. Dit wordt trouwens bevestigd door de octrooien die aan hem werden verleend in 1838 en 1839 voor de 'verbetering van een stelsel van orgel' en 'eenen middel dienende om looden dakgoten op de daken der kerken en andere gebouwen aenteleggen en te plaetsen, zonder daertoe het vuer te hoeven gebruiken'. De Nevelse Lovaertkenner Antoine Janssens vermoedt dan ook dat Lovaert zijn loden orgelpijpen zelf fabriceerde, daar waar andere tijdgenoten orgelbouwers hun pijpen meestal inkochten.

De drie zonen van Leo Lovaert werden eveneens orgelbouwers:
 Evarist (Nevele, 13 april 1829 - Charleroi, 27 januari 1883)
 Louis (Nevele, 28 december 1830 - Gent, 21 april 1884)
 Xaveer (Nevele, 10 februari 1835 - na 1886)

De Lovaerts hebben op een originele wijze het rococo ontwikkeld tot preromantiek. Men kan ze situeren binnen de orgelbouwers die bouwden in een voorzichtige classicistisch-romantische stijl.  De romantische orgelbouwers met een meer classicistische instelling onderscheiden zich door hun gevoel voor continuïteit in de evolutie en door hun respect voor de orgelbouwers van vorige generaties.

Werklijst orgels 
Hieronder volgt een lijst van fam. Lovaerts werken:
 1831: Poeke, Sint-Lambertuskerk
 1833: Markegem, zijn eerste orgel.  Het orgel werd verkocht in 1895.
 1833: Vosselare, Sint-Eligiuskerk, nieuw orgel (vernield in de Eerste Wereldoorlog).
 1834: Gontrode, Sint-Bavokerk, nieuw orgel
 1835: Lemberge, nieuw orgel
 1835: Nevele, Sint-Mauritus- en Gezellenkerk, onderhoud en uitbreiding
 1837: Ronsele, Sint-Gangulfuskerk, nieuw orgel
 1841: Markegem, herstelling
 1842: Desteldonk, O.L.V.-Geboortekerk, onderhoud
 1842: Afsnee, nieuw orgel
 1844: Ursel, herstelling
 1845: Moerbeke (Geraardsbergen), nieuw orgel
 1846: Marialoop (Meulebeke), Onze-Lieve-Vrouw Bezoeking en Sint-Leokerk, nieuw orgel
 1849: Elst (Brakel), Sint-Apolloniakerk, nieuw orgel
 1850: Machelen, Sint-Michiel-en-Cornelius-en-Ghislenuskerk, uitbreiding
 1852: Opbrakel, sinds 1989 in college van Oudenaarde
 1854: Onkerzele, nieuw orgel
 1854: Gent, Sint-Anna-kapel, onderhoud door zoon Evarist Lovaert (staat nu in Langemark, Madonna, O.-L.-Vrouwkerk.
 1855: Grotenberge, neogotische orgelkast ontworpen door priester Jan-August Clarysse
 1856: Gent, Sint-Michielskerk, herstelling blaasbalg door zoon Louis Lovaert
 1856: Eeklo, Sint-Vincentius-martelaarskerk (duidelijk geïnspireerd door het Cavaillé-Coll-orgel in Gent), nieuw orgel
 1857: Kluizen (Evergem), Onze-Lieve-Vrouw-Geboortekerk, nieuw orgel
 1857: De Pinte, Sint-Nicolaas van Tolentijnkerk, nieuw orgel tussen 1857 en 1872 (juiste datum onbekend)
 1857: Lotenhulle, uitbreiding
 1858: Asper, nieuw orgel
 1861: Sint-Martens-Latem, nieuw orgel
 1863: Vosselare, onderhoud
 1865: Wippelgem (Evergem), nieuw orgel
 1865: Nevele, uitbreiding
 1867: Gent, Sint-Michielskerk, herstelling
 1867: Vinderhoute, Sint-Bavokerk
 1868: Watervliet, herstelling
 1868: Deurle, uitbreiding
 1869: Zonnegem, nieuw orgel (laatste orgel van Leonard)

Nog enkele werken zijn ongedateerd:
 ca. 1864??: Kalken, uitbreiding, vermoedelijk door zoon Evarist Lovaert
 18??: Hemiksem, herstelling. Wellicht is het orgeltje afkomstig uit een of ander klooster.  Het geraakte in het bezit van de Gentse organist Gabriël Verschraegen die het in 1950 verkocht aan de parochie Hemiksem-Statie. 
 18??: Denderwindeke, nieuw orgel
 18??: Krokegem (Asse), nieuw orgel

Vanaf 1870 zijn het de zonen van Leonard die volgende werkzaamheden uitvoeren:

Orgels door Louis
 1870: Poesele, nieuw orgel 
 1870: Nevele, herstelling (blaasbalg)
 1871: Nieuwenhove (Geraardsbergen), nieuw orgel
 1872: Ruiselede, nieuw orgel
 1872: Zevergem, herstelling (blaasbalg)
 1873: Zwijnaarde, herstelling (blaasbalg)
 1874: Zomergem, uitbreiding
 1876: Vinderhoute, nieuw orgel
 1878: Aarsele, herstelling (blaasbalg)
 1880: Wippelgem (Evergem), herstelling en onderhoud

Orgels door Xaveer
 1886: Sint-Lievens-Houtem, herstelling
 1887: Gontrode, uitbreiding

Literatuur 
 Ghislain POTVLIEGHE, De familie Lovaert, orgel- en beiaardbouwers, in: Het land van Nevele, extra aflevering, juli 1972, 44 p.
 Ghislain POTVLIEGHE, Nieuwe gegevens over het werk van de orgelmakers Lovaert, in: Het land van Nevele, juli 1972, p. 209-227
 Antoine JANSSENS, Nog over de orgelbouwer Leo Lovaert, in: Het land van Nevele, maart 1973, p. 17-18
 Ghislain POTVLIEGHE, Lovaert, in: Winkler Prins Encyclopedie van Vlaanderen, deel IV, Brussel, 1974, p. 218
 Patrick ROOSE, Addenda bij de geschiedschrijving over de orgelmakers Lovaert, in: Het land van Nevele, dec. 1989, p. 301-306
 André BOLLAERT, Speciaal Lovaertnummer, in: Mensen van toen, driemaandelijks familiekundig tijdschrift, jg. VII-3, sept. 1997, 73 p.
 Patrick ROOSE, Nieuwe aanvullingen bij de geschiedschrijving over de orgelmakers Lovaert, in: Het land van Nevele, maart 2001, p. 43-57
 Ghislain POTVLIEGHE, De plaats van de familie Lovaert in de orgelbouwkunst in Vlaanderen, in: Het land van Nevele, 2003, p.169-194
 Imelda DHUYVETTER, Leo Lovaert was reeds orgelbouwer in 1823, in: Het land van Nevele, dec. 2006, p. 411-412
 Lovaertorgel uit 1852 in college van Oudenaarde - svenvermassen.wixsite.com
 Lovaertorgel uit 1855 in Grotenberge - svenvermassen.wixsite.com

Belgisch orgelbouwer
Belgisch persoon in de 19e eeuw