Tetrarchie (Romeinse Rijk)
De tetrarchie of de Vierkeizerregering was onderdeel van een systeem dat in het Romeinse Keizerrijk door keizer Diocletianus werd ingesteld en leent zijn naam tevens aan een periode waarin dit systeem in gebruik was, die duurde van 293 tot 312 (zie Slag bij de Milvische Brug). 'Tetrarchie' komt van het Griekse τετρα tetra of vier en αρχη archä oftewel heerschappij of regering.

Verdeling van de macht 

Kort na zijn aanstelling als keizer in 284 deelde Diocletianus de macht met Maximianus, eerst als Caesar, later als mede-keizer. In 285 werd het Romeinse Rijk voor bestuurlijke doeleinden in twee gedeelten gesplitst. Maximianus kreeg de verantwoordelijkheid over het westelijk deel, terwijl het oostelijk deel onder het gezag van Diocletianus bleef.

In 293 vestigde Diocletianus de tetrarchie: elk deelrijk werd bestuurlijk nog eens opgesplitst en er kwamen twee onderkeizers (caesares) bij in Trier en Sirmium. Deze vier bestuurlijke delen werden verder onderverdeeld in 12  diocesen en 101  provincies. De vier delen werden bestuurd door respectievelijk een keizer, Diocletianus (Augustus Senior), een medekeizer, Maximianus (Augustus Junior), en twee Caesars: Constantius I 'Chlorus' Caesar Senior en Galerius, Caesar Junior. Rome was niet langer meer het centrum van het Rijk, maar het bestuur was nu gevestigd in vier hoofdsteden:

 Nicomedia: belangrijkste hoofdstad en zetel van Diocletianus
 Sirmium: zetel van Galerius
 Augusta Treverorum of Trier: zetel van Constantius I 'Chlorus'
 Mediolanum of Milaan: zetel van Maximianus

In 305 stortte de Eerste Tetrarchie in en werd gevolgd door een Tweede Tetrarchie onder leiding van keizer Constantius I 'Chlorus'. Deze werd in 306 gevolgd door de Derde Tetrarchie, onder Galerius. De Tetrarchische periode eindigt in 311 met de dood van Galerius.

Overzicht van tetrachieën 
De belangrijkste periodes waren:
 Diocletianus 285-305
 Verdeling Oost en West 285-293
 Diocletianus 285-286 (Augustus); 286-293 (Augustus Senior) - Oostelijk deel
 Maximianus (Caesar) 285-286; (Augustus Junior) 286-293 - Westelijk deel
 Eerste Tetrarchie 293-305
 Diocletianus (Augustus Senior) - Azië
 Maximianus (Augustus Junior) - Centraal/Oost-Europa
 Constantius I 'Chlorus' (Caesar Senior) - West-Europa
 Galerius (Caesar Junior) - Centraal/Oost-Europa
 Constantius I 'Chlorus' 305-306
 Constantius I 'Chlorus' (Augustus Senior) 305-306 - West-Europa
 Galerius (Augustus Junior) 305-306 - Azië
 Severus II (Caesar Senior) 305-306 - Centraal/Oost-Europa
 Maximinus Daia (Caesar Junior) - Azië
 Galerius 306-311
 Galerius (Augustus Senior) 306-311 - Azië
 Severus II (Augustus Junior) 306-307 - Centraal-Europa
 Maximinus Daia (Caesar Senior) 306-310; (Augustus) vanaf 310 - Azië
 Constantijn de Grote (Caesar Junior) 306-310; (Augustus) vanaf 310 - West-Europa
 Licinius (Augustus Junior) vanaf 308 - Centraal-Europa
 Maxentius (usurpator) 306-312 - Centraal-Europa
 Maximianus (usurpator) 307-308 - Centraal-Europa

De Tetrarchie wordt gevolgd door het Huis van Constantijn, dat nog tot 324 de bestuurlijke verdeling tussen het oostelijk en westelijk deel in stand hield.

Besluit
De vijf zuilen van het Tetrarchenmonument (zie decennaliazuil) op het Forum Romanum verwijzen zichtbaar naar de Eerste Romeinse Tetrarchie. Het keizerschap van deze tetrarchie was niet wars van een theatrale enscenering en inkleding en ontleende uiteindelijk zijn legitimiteit aan de gunst van het leger, haar feitelijke machtsbasis.

Bibliografie
 Henk Singor, Constantijn en de christelijke revolutie in het Romeinse Rijk, Amsterdam, 2014.
 Laurent Waelkens, Civium Causa, Leuven, 2014.

Romeinse politiek