Stadelmaier
Stadelmaier B.V. (voordien het Atelier voor Kerkelijke Gewaadkunst A.W. Stadelmaier en van 1977 tot 2004 Stadelmaier Nijmegen B.V.) was een Nederlands familiebedrijf gespecialiseerd in de vervaardiging van liturgische gewaden en andere paramenten, werkzaam van 1930 tot 2010. In zijn 80-jarige bestaan ging het bedrijf tot de top van de paramentenmakers in de wereld behoren met dealers in Italië, Oostenrijk, Duitsland, Engeland, de Verenigde Staten en Canada.

Oprichting en de ontwikkeling van een eigen stijl 
Het echtpaar Arthur Willi Stadelmaier (Pforzheim, 4 november 1901 – Nijmegen, 17 mei 1981) en Magdalena Stadelmaier-Glässner (Groß Wartenberg (het huidige Syców), 27 september 1906 – Nijmegen, 20 september 1989) vestigde zich eind jaren twintig van de twintigste eeuw in Nijmegen. Het echtpaar werd in 1939 genaturaliseerd. Zij begonnen als Nederlandse vertegenwoordigers van Emil Metzner uit Neustadt (Opper-Silezië) (het huidige Prudnik), een bedrijf dat kerkelijk textiel leverde. In oktober 1930 schreef A.W. Stadelmaier zich in bij de Nijmeegse Kamer van Koophandel als atelier en verkoopkantoor voor paramenten en handwerkmaterialen.

Naast de verkoop van paramentstoffen en -onderdelen van de firma Metzner (tot 1934) maakte het bedrijf gewaden naar eigen ontwerp. Magdalena Glässner, die als borduurster was opgeleid door de Ursulinen in Ober-Weistritz (Bystrzyca Górna), had de leiding over het borduuratelier.

De paramenten kregen een duidelijk herkenbare eigen stijl door de samenwerking met de kunstenaar en ontwerper Wim van Woerkom (1905-1998), die in 1936 op freelancebasis werd aangetrokken. Magdalena Glässner bleef verantwoordelijk voor de omzetting van de ontwerpen van Van Woerkom naar borduurwerk. Zij bepaalde de toegepaste borduurtechnieken, kleuren en materialen, en daarmee voor een groot gedeelte de kwaliteit en de uitstraling van de gewaden. Kenmerkend voor het werk van het atelier tot in het begin van de jaren zestig zijn figuren gevormd door expressieve borduursteken over applicaties. De figuren zijn hoekig, met nadrukkelijk aangezette gelaatstrekken en zwarte contourlijnen. Het kleurenpalet droeg bij aan de eigentijdse uitstraling.

Na de Tweede Wereldoorlog legde het bedrijf zich uitsluitend toe op het maken van paramenten, wandkleden en vaandels voor kerkelijk gebruik.

Werkwijze en eerste bloeiperiode
A.W. Stadelmaier had een uitgesproken bedrijfsvisie: de liturgische gewaden die in het atelier gemaakt werden moesten aan een ambachtelijke maar tevens kunstzinnige kwaliteit voldoen. Vanaf het begin profileerde het bedrijf zich in de markt met breed uitgezette reclamecampagnes rondom belangrijke opdrachten waarin deze visie werd geëtaleerd. Spraakmakende projecten uit de beginperiode waren de gewaden voor de kapellen aan boord van de grote passagiersschepen van de Holland-Amerika Lijn, de Nieuw-Amsterdam (1946) en de Statendam (1957), en het wandkleed met de voorstelling van St. Stefanus, keizer Trajanus en Karel de Grote, naar ontwerp van Van Woerkom (zie afbeeldingen). Dit werd namens katholiek Nijmegen bij gelegenheid van het 1850-jarig stadsjubileum aan paus Pius XII aangeboden.

Dankzij de uitgesproken stijl, die vernieuwend maar toch 'vroom' werd gevonden, belangrijke opdrachten en regelmatige belangstelling in de pers, kreeg het bedrijf in de jaren vijftig van de twintigste eeuw grote naamsbekendheid.

Tweede bloeiperiode onder Ben Stadelmaier 

Bernard Konrad Paul Stadelmaier (Nijmegen, 8-4-1934) trad in 1954 als vertegenwoordiger in dienst van het bedrijf. In 1957 wist hij monseigneur Bekkers te bewegen bij zijn inwijding als bisschop van Den Bosch de als modern bekendstaande Stadelmaierparamenten te dragen. Daarnaast was Ben Stadelmaier actief betrokken bij de ontwikkeling van gewaden die pasten bij de nieuwe liturgie, waaronder een gewaad voor de concelebratie. Het zogenaamde Nijmeegs model heeft een opstaande kraag en wordt gedragen met een stola over het gewaad heen. Sinds de introductie in de jaren zeventig van de vorige eeuw is dit type gewaad met een zogenaamde 'buitenstola' wereldwijd nog steeds in gebruik. Dit van de traditie afwijkende gewaad kreeg het pauselijke nihil obstat (geen bezwaar) toen paus Johannes Paulus II het bij zijn bezoek aan Nederland in 1985 droeg. De buitenstola was speciaal voor hem ontworpen met een afbeelding van St.-Willibrord, naar een ontwerp van W. Persey (zie de afbeelding van Paus Johannes Paulus II in de Jaarbeurshal in Utrecht).

Door verschillende oorzaken raakte de professie van paramentmaker in de jaren zestig in zwaar weer en nam het aantal ateliers snel in aantal af. Een belangrijke oorzaak was de vernieuwing van de liturgie naar aanleiding van het Tweede Vaticaans Concilie. Ben Stadelmaier nam in 1977 samen met zijn vrouw Marianne Stadelmaier-van Baal (1938-2016) het bedrijf van zijn vader over. Hij voerde vernieuwingen door, zoals het gebruik van ongedessineerde lichtgewicht stoffen en promootte het Nijmeegse model op internationaal niveau. Dankzij de uitbreiding van de Amerikaanse afzetmarkt en het succes van de nieuwe gewaadvorm en variaties daarop kende het bedrijf een tweede bloeiperiode.

Vanaf de jaren tachtig stond de firma Stadelmaier bekend om de kwaliteit van zijn gewaden die de schoonheid van de eucharistie benadrukten en werden de sobere maar exclusieve gewaden haute couture voor de geestelijkheid genoemd.

Megaprojecten in de laatste periode 
Onder leiding van Aart Stadelmaier (1965), die in 1997 zijn vader opvolgde, specialiseerde het bedrijf zich in moderne, sobere gewaden voor grote plechtigheden, in het bijzonder voor de Amerikaanse markt. Zo werden in 1999 vijftienhonderd gewaden geleverd voor het bezoek van paus Johannes Paulus II aan Saint Louis (Missouri) en achthonderd bij de opening van de kathedraal van Los Angeles in september 2002. Sinds 1994 werd het specialistische borduurwerk uitgevoerd door een productiebedrijf in Roemenië.

Opheffing 
In 2004 ging het atelier failliet door een afnemende markt en slechte bedrijfsresultaten. In afgeslankte vorm maakte het bedrijf een doorstart en werd de gehele productie naar Roemenië verplaatst. Op 21 december 2010 werd Stadelmaier B.V. definitief failliet verklaard. Op 4 februari 2011 werden het merk en de modellen door de curator verkocht aan de Belgische bedrijven Kunstateliers Slabbinck en Arte Grossé.

Het Katholiek Documentatie Centrum (KDC) beheert het archief van Stadelmaier BV, bestaande uit tekeningen/ontwerpen en bedrijfseconomische documenten. Tevens beheert het archivalia van het Kevelaerse atelier J.W. van den Wyenberg. https://www.ru.nl/kdc/

Bekende geestelijken die Stadelmaiergewaden droegen 
1957: mgr. Bekkers bij zijn wijding als bisschop van 's-Hertogenbosch
1958: kardinaal Alfrink bij het Mariacongres in Nijmegen
1960 en 1965: paus Paulus VI
1985: paus Johannes Paulus II bij zijn bezoek aan de Nederlandse Kerkprovincie
1999: paus Johannes Paulus II bij zijn bezoek aan de VS
2008: paus Benedictus XVI bij zijn bezoek aan de VS

Belangrijke werken 
1941: St.-Matthiasvaandel Weert
1946: Holland America Lijn: m.s. Nieuw Amsterdam, uitrusting van de scheepskapel
1955: paus Pius XII,Vaticaanstad: Wandkleed Nijmegen 1850 jaar
1957: mgr. Bekkers, Den Bosch: modern inwijdingsgewaad 
1957: Holland America Lijn: m.s. Statendam, m.s. Maasdam en m.s. Rotterdam, uitrusting van de scheepskapellen
1959: Cardinaal Gracias, Bombay: pontificaal gouden stel
1960: paus Paulus VI, Vaticaanstad: Kazuifel Christus Koning
1961: Beckenried, Zwitserland: drie wandkleden van 300 cm hoog met afbeeldingen van de drie Aartsengelen 
1965: aartsdiocees Los Angeles (VS): elf concelebratiegewaden waarvan een voor paus Paulus VI
1970: introductie van het Nijmeegs model met een overstola 
1983: St. Mary's Kathedraal, San Francisco: vijftig kazuifels voor de Concelebratie 
1985: bezoek paus Johannes Paulus II aan Nederland; alle paramenten voor de erediensten in Utrecht, Den Haag, Maastricht, Beek (L.), totaal rond 200 paramenten 
1993: Miami (VS), pontificale set
1995: bezoek paus Johannes Paulus II aan New York, 1000 gewaden met Diocesaan Wapen
1999: bezoek paus Johannes Paulus II aan St. Louis (Mi.), 1200 gewaden
2003: inwijding van de Los Angeles Kathedraal (VS), 800 gewaden 
2008: bezoek paus Benedictus XVI aan de VS, totaal 3300 paramenten, waaronder 400 mijters

Tentoonstellingen
1950: Utrecht, Religieus Kunstnaaldwerk 
1979: München (D.), Liturgische Kleidung
1991: Nijmegen, Traditie & Mode in de Paramentiek
1992: Kevelaer (D.), Textile Kostbarkeiten von 1842 bis Morgen 
2004: Krefeld (D.), Liturgie Gewänder
2008: Los Angeles (VS), For the Greater Glory of God
2015: Utrecht, Museum Catharijneconvent, Atelier Stadelmaier, Hemelse mode rond het altaar

Vestigingsadressen 
1930-1934: ASTAN, Hazenkampscheweg 83, Nijmegen
1934-1953: A.W. Stadelmaier, St. Annastraat 59, Nijmegen
1953-2004: A.W. Stadelmaier, Oranjesingel 65, Nijmegen
1985-2010: Kevelaer Fahnen & Paramenten, Kapellenplatz 27, Duitsland
1996-1999: Stadelmaier Köln, Marzellenstrasse 35-43 (winkel)
1999-2004: Stadelmaier Nijmegen, Lagelandseweg 61
1999-2010: AstaRom, Satu Mare, Roemenië (borduuratelier)
2000-2003: 5th Avenue, New York (winkel P. Baker & Son)
2000-2012: Stadelmaier USA, 2723 Joan Ave., Bellevue, NE.
2000-2007: Stadelmaier Amsterdam, Nieuwezijds Voorburgwal 383 (winkel)
2004-2010: A. Stadelmaier, Dorpsstraat 112, Nijmegen (de voormalige Nederlands Hervormde kerk in Neerbosch, atelier en winkel)

Ontwerpers (selectie) 
1936-1967: Wim van Woerkom, Nijmegen (1905-1998), kunstschilder-glazenier 
1967-1997: Werner Persy, Trier (1924), kunstschilder-graveur-glazenier 
1970: Franz Pauli, Brauweiler (1927-1970), glazenier
1977-1982: Ferdinand Zipper, Oosterbeek (1911-1985), kunstenaar-ontwerper 
1990-1998: Marijke van Baalen, Nijmegen (1958), kunstschilder

Paramentenateliers
Voormalig Nederlands bedrijf
Economie in Nijmegen
Kleding van christelijke geestelijken