Koos Sinninghe Damsté
Jacobus Smede ‘Koos’ Sinninghe Damsté (1902 - 1995) was advocaat in Nederlands-Indië (1927-1942), aanklager in Nederlands-Indië (1946-1947), voorzitter van de Ondernemersbond voor Indonesië (OBI) (1948-1954) en hoofd van de Binnenlandse Veiligheidsdienst (1955-1967).

Leven en carrière

1902-1926 Jeugd en opleiding 

Sinninghe Damsté werd geboren in Huizum, nabij Leeuwarden op 16 juli 1902. Hij was de zoon van Willem Sinninghe Damsté (1869-1952), een arts, en Barbara Bakker (1872-1909). Zijn ouders huwden in oktober 2001 maar werden kort na zijn geboorte gescheiden toen zijn moeder terugkeerde naar haar geboorteplaats Zaandam. Damsté voltooide de middelbare school in Leeuwarden in 1921 en zijn studie rechten aan de Rijksuniversiteit Groningen in 1926. Hij vertrok vervolgens naar Nederlands-Indië om te werken als een advocaat in Soerabaja.

1927-1940 Advocaat in Soerabaja 
Om te voorkomen dat hij na zijn aankomst in Nederlands-Indië zou worden opgeroepen voor militaire dienst, voltooide Damsté eerst in 1926 een korte training van ca. 4 maanden bij het Korps Koloniale Reserve. Daarna vertrok hij naar Soerabaja om als advocaat en notaris te werken bij het advocatenkantoor van P. Leendertz en M.J. van Nieuwkuyk. 

Hij was ook juridisch adviseur van buitenlandse firma's in Nederlands-Indië, zoals de Duitse firma IG Farben, waarvan een dochteronderneming in Soerabaja zeep en parfum produceerde.

Damsté was maatschappelijk actief in Soerabaja. Hij was van 1930 tot 1932 raadslid voor de conservatieve “Vaderlandsche Club” in de gemeenteraad van Soerabaja , tot hij in 1932-1933 enkele maanden met verlof met zijn gezin naar Europa terugkeerde. Later werd hij voorzitter van de afdeling Oost-Java van de Vaderlandsche Club (1936 -1937), en was voorstander van de versterking van de Nederlands-Indische defensie. In 1936 was hij ook secretaris van de afdeling Soerabaja van de “Nederlandsch-Indische Vereeniging voor de Bergsport”.  Van 1937 t/m 1941 was hij secretaris en later voorzitter van de particuliere “Simpang Club”, het Europese bolwerk in de Soerabajaanse maatschappij.

1940-1945 Soldaat en krijgsgevangene 
In mei 1940 werd Damsté opgeroepen voor dienst als sergeant in de Landstorm in Soerabaja. Na zijn militaire opleiding hervatte Damsté zijn juridisch werk en nam hij enkele nieuwe taken op zich, zoals het beheer van buitenlandse bedrijven waarop als vijandelijk eigendom beslag was gelegd. Aan het begin van de Japanse opmars naar Nederlands-Indië in december 1941 werd Damsté als reservist van de Landstorm gemobiliseerd.

Na de overgave van Nederlands-Indië in maart 1942 werd Damsté krijgsgevangene van de Japanners, en werd hij van april tot december 1943 op de Molukken te werk gesteld bij het aanleggen van vliegvelden. Van januari tot mei 1944 werd hij in Jakarta geïnterneerd en van mei 1944 tot augustus 1945 werd hij gedwongen aan de beruchte Pakanbaroe-spoorweg te werken. Tijdens de gevangenschap probeerde hij het moreel van zijn medegevangenen in stand te houden. In zijn memoires verhaalt Damsté over de gruwelen die hij en andere krijgsgevangenen hebben ondergaan.

1946-1947 Aanklager van Japanse oorlogsmisdadigers 
Na de Japanse overgave in augustus 1945 werd Damsté in november 1945 in Jakarta herenigd met zijn gezin. Tot mei 1946 werd hij beheerder van het Cikini-ziekenhuis in Jakarta. Het Nederlands-Indische Gouvernement selecteerde hem in maart 1946 voor de functie van assistent-officier van justitie bij het InternationaalMilitair Tribunaal voor het Verre Oosten in Tokio, dat Japanse oorlogsmisdadigers vervolgde. Daartoe werd Damsté benoemd tot luitenant-kolonel in het KNIL,. Zijn taak was het samen met advocaat Klaas Abel de Weerd (1904-1987) onderzoeken en coördineren van de Nederlandse aanklachten tegen Japanse oorlogsmisdaden in Nederlands-Indië. Het tribunaal duurde tot november 1948, maar de ambtstermijn van Damsté eindigde nadat in februari 1947 de Nederlandse aanklachten waren ingediend.

1947-1954 Voorzitter van bedrijfsverenigingen 

Bij zijn terugkeer naar Jakarta werd Damsté gedemobiliseerd en benoemd tot voorzitter van het ‘Algemeen Landbouw Syndicaat’, (ALS), een organisatie van grote landbouwbedrijven in Nederlands-Indië. Deze kwestie bleef Damsté volgen. In 1967 moest hij nog ontkennen dat de BVD de politieke antecedenten van academici onderzocht aan Nederlandse universiteiten. Damsté ging in september 1967 met pensioen.

Persoonlijk en overlijden 
In 1930 beschreef een journalist Damsté aldus: “Sinninghe Damsté heeft een kalm uiterlijk, gebalanceerd en gecontroleerd. Hij spreekt op een doordachte en weloverwogen manier.” Zijn eigen memoires kenschetsen Damsté ook als een rustige waarnemer, niet snel geïmponeerd, onverdraagzaam tegenoven oneerlijkheid en oppervlakkigheid, in staat problemen te analyseren en ze te ontleden, en deze op een zakelijke manier te rapporteren.

Damsté trouwde op 16 februari 1928 in Soerabaja met Johanna Philippine Aletta Greebe (1898-1935). Ze hadden twee zonen; Willem 'Pim' (1931-2008) en Cornelis Aleidus Arnoldus Johannes 'Hans' (1933-1989). Greebe stierf op jonge leeftijd in 1935 Damsté hertrouwde tijdens zijn tweede verlof naar Europa op 17 september 1938 in Arnhem met Maria Eleonora 'Miep' Overbosch (1912-1990). Ze hadden één zoon; Dick (1938). Hoogleraar moleculaire paleontologie Jaap Sinninghe Damsté (1959) is een kleinzoon van hem.

Damsté werd in 1951 benoemd tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw en in 1968 tot Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw.

Na zijn pensionering woonde Damsté aanvankelijk in Den Haag (1967-1978), en vervolgens in Zuid-Spanje, met name in San Pedro de Alcantara nabij Marbella aan de Spaanse Costa del Sol. Hij stierf op 14 mei 1995 in Guadalmina (Marbella). In 1986 publiceerde hij zijn memoires. Zijn zoon Pim liet deze na zijn overlijden opnieuw publiceren.

Ambtenaar in Nederlands-Indië
Nederlands ambtenaar
Nederlands advocaat
Hoofd van een Nederlandse geheime dienst
Militair in het KNIL
Militair in Nederlands-Indië