Riccardo Morandi
Riccardo Morandi (Rome, 1 september 1902 – Rome, 25 december 1989) was een Italiaanse architect/civiel ingenieur. Hij wordt gerekend tot de stroming van het Italiaanse rationalisme.

Biografie
Morandi studeerde in 1927 af als architect en begon daarna zijn eigen ingenieursbureau. Hij begon zijn carrière in Calabrië waar hij in die tijd werkte aan het ontwerpen van constructies in gewapend beton. In deze streek waren nog veel gebouwen te vinden (vooral kerken) die veel schade hadden vanwege de aardbeving van 1908. Later vertrok hij weer naar Rome om daar verder te studeren op de mogelijkheden van gewapend beton, wat in die tijd nog een nieuw bouwmateriaal was in Italië, maar wel een veelbelovende techniek voor de toekomst.

Hij begon zijn carrière in Rome met het ontwerpen van enkele woningen en bioscopen. 
Zijn eerste grote project was de Sint-Barbarakerk in Colleferro (1934). Hier is zijn voorliefde voor het structurele en het formele al te zien. Grote mogelijkheden ontstonden er voor Morandi pas na de oorlog. In de tijd van de wederopbouw werd Morandi vooral op het gebied van het bouwen van bruggen een bekende architect, waarbij hij ook steeds meer internationale erkenning kreeg.
Hij richtte zich vooral op het werken met voorgespannen beton en werkte aan het optimaliseren van een eigen Italiaans procedé van voorspanning. In 1948 ontving hij het eerste patent op zijn vorm van voorgespannen beton, dat nog steeds zijn naam draagt. Hiermee ontwierp hij verschillende bruggen, fabrieksgebouwen, elektriciteitscentrales etc. Ook werd hij over de hele wereld uitgenodigd door onderzoekscentra om lezingen te houden over zijn uitvindingen.

In 1953 leidde hij de werkzaamheden om een vleugel van de Arena van Verona te verstevigen met zijn voorgespannen beton. In 1957 won hij een internationale aanbesteding van de regering van Venezuela  voor zijn ontwerp van de Generaal Rafael Urdanetabrug over het Meer van Maracaibo. In 1961 won hij de aanbesteding van de UNESCO voor het verplaatsen van de Egyptische tempels van Aboe Simbel, maar zijn plan werd nooit uitgevoerd. 
Morandi gaf gratis colleges op het gebied van bruggenbouw aan de faculteit Architectuur van de Universiteit van Florence en in 1971 werd hij onderzoeksprofessor aan de Florida State University. Aan de Universiteit van Rome doceerde hij materiaaltechnologie en bouwtechniek.
 
Hij ontwierp verder de Ponte Vespucci te Florence, het Fausto Bisantis-viaduct in Catanzaro, het Polceveraviaduct (Ponte Morandi) op de autosnelweg A10 (Genua-Ventimiglia) en de Giuseppe Capograssibrug te Sulmona.

Hij ontving een eredoctoraat van de faculteit Architectuur van de Ludwig-Maximilians-Universität te München en ook van de faculteit Architectuur van de Universiteit van Reggio Calabria.

In Morandi’s werk is een zekere ontwikkeling aan te wijzen. Men kan zeggen dat Morandi tussen 1930 en 1950 zijn persoonlijke stijl ontwikkelde, waarbij hij zich bewoog van het ontwerpen van civiele en industriële gebouwen naar bruggen en grote bouwwerken. In de jaren 1945-1955 hadden boogconstructies zijn bijzondere aandacht en ook toepassingen op het gebied van frames in voorgespannen beton. In de volgende tien jaar richtte hij zich sterker op isostatische voorgespannen betonliggers en in de latere jaren van zijn carrière kreeg hij meer belangstelling voor tuibruggen. Voor Morandi waren technologie en theoretische concepten geen doelen op zich, maar hij wilde in zijn architectonische ontwerpen een evenwicht vinden tussen de functionaliteit, stevigheid en esthetiek van het eindresultaat.

Morandi hield zich intensief bezig met gewapend beton. Hij onderzocht de kracht ervan, de mogelijkheden en het economisch nut. In zekere zin probeerde hij net zoals in het functionalisme vorm en functie te optimaliseren. Met gewapend beton wilde hij niet alleen nieuwe technische oplossingen, maar ook nieuwe ruimtelijke structuren ontwikkelen. 
Een van zijn opvallendste bouwwerken, de Internationale Autosalon in Turijn, kreeg een voorbeeldfunctie in het Italiaanse rationalisme. Het hele systeem van Morandi’s vormentaal komt hierin tot uitdrukking.

Morandi heeft talloze publicaties op het gebied van beton en architectuur op zijn naam staan.

Projecten
 1931 - Woning, viale Vaticano, Rome
 1932 - Bioscoop Odescalchi, (later Majestic), Rome
 1932 - Garage Piccini, via delle Fornaci, Rome
 1934 - Santa Barbarakerk, Colleferro
 1933/34 - Cinema Augustus, Corso Vittorio, Rome
 1935 - Cementfabriek, Colleferro
 1935/39 - Theater-bioscoop Giulio Cesare met erbovenliggend pand, viale Giulio Cesare, Rome
 1938 - Theater-bioscoop Quattro Fontane, via Quattro Fontane, Rome (verbouwing)
 1941/49 - Appartementengebouw, via delle Terme Daciane, Rome
 1945 - Brug, San Giorgio a Liri, Frosinone
 1946 - Bioscoop Astoria, via Stoppani, Rome
 1947 - Bioscoop Alcyone, via Lago di Lesina, Rome
 1947/48 - Bioscoop Bologna, via Stamira, Rome
 1948 - Warmte-krachtcentrale S.R.E., San Paolo, Rome
 1949/50 - Ponte del Grillo over de Tiber, Monterotondo, Rome
 1950 - Auditorium van de Accademia Musicale di Santa Cecilia, via Flaminia, Rome
 1950/54 - Fabrieksgebouw bij Castellaccio, Anagni
 1950/51 - Luciferfabriek, Zaule, Trieste
 1951/52 - Warmte-krachtcentrale, Civitavecchia
 1952 - Brug over de Liri, Sant'Apollinare, Frosinone
 1952 - Brug over de Arno, Empoli

 1952/54 - Ponte Morandi (voetgangersbrug) over het Vagli-meer, Vagli Sotto (Toscane)
 1953 - Brug over de Liri, Sora, Frosinone
 1953/55 - Versteviging van een deel van de Arena van Verona
 1953/54 - Brug over de Stormsrivier bij Port Elizabeth (Zuid-Afrika)
 1953/55 - Cementfabriek, Scafa San Valentino, Pescara
 1954 - Brug over de Cerami, Gagliano Castelferrato (Sicilië)
 1954 - Warmte-krachtcentrale S.R.E. (Società Romana Elettricità), Fiumicino, Rome
 1954/56 - Amerigo Vespuccibrug over de Arno, Florence
 1954/57 - Theater-bioscoop Maestoso met bovenliggende appartementen, via Appia Nuova, Rome

 1954/58 - Santa Barbara-warmte-krachtcentrale, Cavriglia (Toscane)
 1955/57 - Bedrijfsgebouwen van Bombrini-Parodi-Delfino, Colleferro
 1956/57 - Mercato Metronio (overdekte markthal), via Magna Grecia, Rome
 1957 - Cementfabriek, Savignano sul Panaro, Modena
 1957 -  Brug over het kanaal van Fiumicino, (SR296 Ostia- Fiumicino)
 1957 - Brug over de Sambro, autosnelweg A1 (Florence-Bologna)
 1957 - Generaal Rafael Urdanetabrug over het Meer van Maracaibo, Venezuela
 1957 - Brug over de Setta, La Quercia, A1 (Florence-Bologna)
 1957/60 - Terminal van de luchthaven Fiumicino, Rome 
 1957/64 - Kerncentrale Garigliano, Sessa Aurunca
 1958/59 - Vijfde paviljoen van Torino Esposizioni, Parco del Valentino, Turijn
 1958/60 - Viaduct van de via del Foro Italico over de Corso di Francia, Rome

 1958/61 - Ponte Bisantis, Catanzaro
 1959/62 - Stadskantoor, Carrara
 1960/65 - Kinnaird Bridge over de Columbia River, Castlegar (Canada)
 1960/61 - Ontwerp voor de verplaatsing van de Egyptische tempels van Aboe Simbel
 1960/62 - Ponte Capograssi, Sulmona
 1960/64 - Polceveraviaduct, autosnelweg A10 (Genua-Savona) (ingestort op 14 augustus 2018)

 1960/65 - Warmte-krachtcentrale Marzocco, Livorno
 1961 - DC8-hangar en Alitalia-kantoren op luchthaven Fiumicino, Rome
 1961 - Monorail voor de Wereldtentoonstelling van 1961 in Turijn
 1961/62 - Warmte-krachtcentrale Torre Valdaliga, Civitavecchia
 1962/64 - Brug over het Lago di Paola, Sabaudia
 1963/67 - Ansa del Tevere-viaduct in de autosnelweg A91, Rome
 1964/67 - Warmte-krachtcentrale, Bastardo (Umbrië)
 1964/68 - Bruggen over de Guayas, Guayaquil (Ecuador)
 1965/66 - Favazzina-viaduct in de autosnelweg A2 bij Scilla

 1965/71 - Brug over Wadi al Kuf bij Al Bayda (Libië) 
 1965/74 - Plan voor de versteviging van de toren van Pisa
 1966/67 - Hydrografische proefbassins, via di Vallerano, Rome
 1966/68 - Scirò-viaduct in de autosnelweg A2 bij Scilla
 1967 - Lontrano-viaduct in de autosnelweg A2 bij Auletta
 1968 - Brug over de Salsa, Licata (Sicilië)
 1969/73 - Winkelcentrum "La Piramide" in Abidjan (Ivoorkust)
 1969/70 - Onderhoudshal voor Boeing 747-toestellen op luchthaven Fiumicino
 1970 - Viadotto Akragas, Agrigento (Sicilië)
 1970 - Brug over de Magdalena, Barranquilla (Colombia)
 1970/78 - Terminal op de luchthaven van Catania (Sicilië)
 1970/72 - Costa Viola-viaduct in de autosnelweg A2 bij Scilla
 1971/1989 - Studies en voorstellen voor een brug over de Straat van Messina
 1971 - Studie voor een brug over de Gouden Hoorn, Istanbul (Turkije)
 1971 - Centro elaborazione dati (CED) van Alitalia, Rome
 1971 - Brug over Mare Piccolo, Taranto
 1973/77 - Ponte Costanzo in de SS115, Ragusa (Sicilië)
 1975/88 - Hotel Ergife Palace, via Aurelia 619, Rome 
 1976/77 - Hoofdkantoor van transportbedrijf F.A.T.A., Turijn 
 1977 - Sociale woningbouw in Corviale, Rome
 1979/83 - Drinkwaterreservoir, Valenzano (Bari)
 1981/84 - Hangar op de luchthaven Fiumicino, Rome
 1983 - Ponte di Cortes, Madrid (Spanje)
 1983/85 - Santa Maria Madre del Redentore (kerk), Tor Bella Monaca, Rome
 1984 - Stronetta-viaduct in de autosnelweg A8, Stresa
 1984/89 - Santuario della Madonna delle Lacrime, Siracusa (Sicilië)
 1988 - Garage, via delle Vigne Nuove, Rome

Bibliografie
  Lara Vinca Masini. Riccardo Morandi. Roma, De Luca, 1974.
  Pier Angelo Cetica (ed.). Riccardo Morandi ingegnere italiano. Firenze, Alinea, 1985.
  Giorgio Boaga (ed.). Riccardo Morandi. Bologna, Zanichelli, 1988.
  Giuseppe Imbesi, Maurizio Morandi, Francesco Moschini (ed.). Riccardo Morandi: innovazione tecnologia progetto. Roma, Gangemi, 1991. .
  Michele G. Melaragno, Preliminary Design of Bridges for Architects and Engineers, p. 19-30, Marcel Dekker Inc., New York, 1998 ()

Externe link
 Riccardo Morandi op structurae.net

Italiaans architect