Carlisle (Verenigd Koninkrijk)
Carlisle , met de officiële titel van city, is een district en is hoofdstad van het Engelse shire-graafschap (non-metropolitan county OF county) Cumbria. De plaats telt 75.306 inwoners. Carlisle is gesitueerd bij de samenvloeiing van de rivieren Eden, Caldew en Petteril, circa 16 kilometer ten zuiden van de grens met Schotland. Het is de grootste plaats in het graafschap Cumbria. Tijdens de volkstelling van 2001 telde Carlisle 71.773 inwoners (100.734 in de agglomeratie). Tijdens de volkstelling van 2011 waren die aantallen gegroeid tot respectievelijk 75.306 en 107.524.

Tegenwoordig staat Carlisle bekend als Great Border City en is het de culturele, commerciële en industriële hoofdstad van Cumbria. Carlisle huisvest de belangrijkste campus van de University of Cumbria en een aantal musea. Daarnaast is Carlisle de thuisbasis van een aantal sportploegen, waaronder voetbalclub Carlisle United FC.

Geschiedenis 
De oudst bekende bronnen over Carlisle stammen uit de Romeinse tijd. Carlisle was destijds reeds een Romeinse nederzetting, ter ondersteuning van de forten op de Muur van Hadrianus. In de middeleeuwen groeide Carlisle uit tot een belangrijk militair bolwerk dankzij de ligging nabij het Koninkrijk Schotland. Carlisle Castle, dat grotendeels bewaard is gebleven, is in 1092 gebouwd door Willem II van Engeland. Het kasteel heeft dienstgedaan als gevangenis voor Maria I van Schotland. Tegenwoordig huisvest het kasteel het Britse infanterieregiment Duke of Lancaster's Regiment en een museum.
In het begin van de 12e eeuw gaf Hendrik I van Engeland toestemming een priorij te stichten. In 1122 werd Carlisle een bisdom en groeide de priorij uit tot de kathedraal van Carlisle.

De opkomst van de textielindustrie tijdens de Industriële revolutie was het begin van een sociaal-economische transformatie in Carlisle en ging gepaard met een stevige bevolkingsgroei. Deze toename zorgde er in combinatie met de strategische ligging voor dat Carlisle een belangrijke stad werd in het spoornetwerk van Engeland, met op het hoogtepunt zeven spoorwegbedrijven.

Cultuur 
Carlisle huisvest verschillende musea, waaronder:

 Tullie House Museum, met een onder meer collectie gewijd aan de Romeinse geschiedenis van Engeland en de Muur van Hadrianus.

Sport 
Carlisle United FC is de betaaldvoetbalclub van de stad en speelt haar wedstrijden in het stadion Brunton Park.

Stedenbanden 
  Flensburg (Duitsland), sinds 1961
  Słupsk (Polen), sinds 1987
Flensburg, Słupsk en Carlisle hebben samen een driestedenband.

Bekende inwoners van Carlisle

Geboren 

 William Smith (1886–1937), hockeyer
 George MacDonald Fraser (1925–2008), auteur en scenarioschrijver
 Mike Figgis (1948), filmregisseur, scenarist en componist
 Christopher Colquhoun (1970), acteur
 Sarah Hall (1974), romanschrijfster en dichteres
 Bryan Dick (1978), acteur
 Grant Holt (1981), voetballer
 Alex MacDowall (1991), autocoureur
 Eleanor Dickinson (1998), wielrenster

Overleden 
 David I van Schotland (ca. 1084-1153), koning van Schotland (1124-1153)

Externe link 
  Website van de gemeente Carlisle

 
Hoofdstad van een Engels graafschap