D-trein
D-treinen waren internationale lange-afstandstreinen waarvoor reizigers een toeslag moesten betalen (in Nederland twee gulden). Omstreeks 1995 werd de toeslag afgeschaft en bestonden er dus geen D-treinen meer. Voor de Tweede Wereldoorlog werden deze treinen met FD aangeduid. Bij deze treinen waren er vaak doorgaande rijtuigen die over een deel van het traject werden gecombineerd met de hoofdverbinding. Bij de D-treinen werden soms ligrijtuigen en slaaprijtuigen meegenomen.

Geschiedenis
Vanouds bestond een trein uit aparte coupés die elk een deur naar buiten hadden. Het was niet mogelijk tijdens de reis naar een andere coupé te lopen. 

Vanaf 1892 reden in Duitsland treinen die waren samengesteld uit comfortabele nieuwe rijtuigen, de zogeheten D-treinen.  De nieuwe rijtuigen hadden een zijgang zodat er in de trein zelf een doorgang (Durchgang, vandaar de letter D) tussen de coupés is. Verder was er nu ook de mogelijkheid om van het ene naar het andere rijtuig te komen via een harmonica. 

De eerste D-treinen reden op 1 mei 1892 tussen Berlijn-Potsdamer Bahnhof – Paderborn – Köln Hauptbahnhof en Berlijn-Potsdamer Bahnhof – Nordhausen – Frankfurt am Main Hbf. Voor het gebruik van de comfortabele en stipte D-treinen werd een toeslag geheven. Na 25 jaar waren vrijwel alle sneltreinen in Duitsland van D-treinmaterieel voorzien, zodat in 1917 D-trein en sneltrein synoniemen van elkaar geworden waren.

Deutsche Reichsbahn Gesellschaft
De D-treinen die tussen 1920 en 1939 bij de Deutsche Reichsbahn-Gesellschaft (DRG) werden ingezet reden voornamelijk op de middellange afstanden. Dit in tegenstelling tot FD-treinen, die in de diensten voor de lange afstand reden. De DRG introduceerde op 1 juni 1923 voor het eerst FD-treinen in de dienstregeling. De letters FD staan voor Fern-Durchgangszug. De FD-treinen waren, naast de internationale L-treinen die door de Compagnie Internationale des Wagons-Lits (CIWL) en Mitropa geëxploiteerd werden, het beste wat de DRG te bieden had in het personenvervoer.

In de nasleep van de Eerste Wereldoorlog had Mitropa twee internationale treinen in dienst genomen, maar de CIWL en Mitropa kwamen regelmatig met elkaar in botsing over de dienstregeling. Voor de gebiedsverdeling werden op 23 april 1925 en 20 mei 1925 twee overeenkomsten tussen de twee bedrijven en de DRG gesloten. Hierbij kreeg Mitropa de treinen tussen Duitsland en Nederland, alsmede tussen Duitsland en Scandinavië. CIWL mocht transittreinen in oost-westrichting door Duitsland laten rijden. Verder werden met Zwitserland overeenkomsten gesloten voor Zwitserse bestemmingen, zodat zowel Mitropa als CIWL met treinen naar en door Zwitserland mochten rijden.

Internationaal
Nadat Duitsland in 1926 was toegelaten tot de Volkenbond kon de uitbreiding van het internationale net van Mitropa pas echt van start gaan. Op de Europese dienstregelingenconferentie van oktober 1927 te Praag diende Duitsland een groot aantal aanvragen in voor nieuwe treinen. Tevens werd door Duitsland de invoering van luxetreinen bepleit om Engeland, Nederland, Duitsland en Zwitserland met elkaar te verbinden. Mitropa en de Deutsche Reichsbahn wilden hiermee de concurrentie aangaan met de luxetreinen van de CIWL. Zowel de legendarische Rheingold van Mitropa als de Edelweiss van CIWL kwamen zo tot stand. De Rheingold werd op 15 mei 1928 geïntroduceerd, de Edelweiss op 15 juni 1928, beide als luxetrein op de verbinding tussen Nederland en Zwitserland. Door de uitbreiding van het aantal Duitse internationale treinen verspreidde zich ook het begrip D-trein over Europa. Na de Tweede Wereldoorlog is het begrip D-trein nog lange tijd gebruikt, totdat de betreffende treinen vanaf 1980 geleidelijk opgingen in Eurocity, EuroNight en HSL-verbindingen.

Diensten van D–treinen
Deze treinen reden op de onderstaande routes:

 (F) Veerbootverbinding.
 (K) Trein maakt kop op dit station.
 (X) In omgekeerde rijrichting is de naam andersom

Zie ook 
 CityNightLine
 EuroCity
 EuroNight
 Trans Europ Express
Nachttrein
Lijst van internationale nachttreinen vanuit Nederland en België

Weblinks 
 Geschiedenis en heden van het Duitse langeafstandsverkeer
 7 nieuwe spoorbedrijven met Open Access 2013 - Mediarail.be

Internationale trein
Treindienst in Duitsland
Treinsoort
Treinsoort in Duitsland