Rosmolen
Een rosmolen is een molen waarbij de aandrijvingkracht wordt geleverd door een paard (ros) of een ezel. In het verleden waren er boerderijen die zelf een rosmolen hadden maar meestal stond er in een dorp een grotere rosmolen, vaak aangedreven door twee paarden. Rosmolens werden soms gebouwd om het windrecht van een banmolen te omzeilen.

Werking 
Het principe van het malen is hetzelfde als bij andere molens. De rosmolen werd voor uiteenlopende doeleinden gebruikt: het malen van graan tot meel, het uitpersen van zaden tot olie, het karnen van boter of bemaling van water. 
De grotere rosmolens waren bouwsels waarin de molenstenen over elkaar rolden of schuurden, terwijl het paard of het stel paarden buiten het bouwwerk liep. De aandrijving gebeurde dan via een balk die aan de top van het dak bevestigd was en waaraan verticaal naar beneden een 'boom' bevestigd was waaraan beneden een tandwielmechanisme was gemaakt.

Baggerschuiten werden wel uitgerust met rosmolens voor de aandrijving van een baggermolen.

Andere dieren 
Voor sommige werktuigen werden ook andere dieren dan paarden ingezet om een draaiende beweging te verkrijgen. De karnmolen werd vaak aangedreven door een hond; een enkele maal was er sprake van een koemolen; in woestijnachtige gebieden gebruikt men vaak kamelen of dromedarissen om een molen of een waterpomp in beweging te zetten. Ook de mens werd wel ingezet, bijvoorbeeld in middeleeuwse torenkranen, waarin zich een verticaal opgestelde tredmolen bevond.

Rosmolens in België

Antwerpen
 Antwerpen: Rosmolen aan het brouwershuis 
 Lille: Slagmolen (maalvaardig)

Limburg
 Bokrijk: Rosmolen van Lampernisse
 Bokrijk: Rosmolen van Leisele
 Lommel: Rosmolen van de Groote Hoef
 Sint-Martens-Voeren (Voeren): Rosmolen aan het kasteel 
 Zonhoven: Rosmolen van De Hoev

Oost-Vlaanderen
 Beke (Zomergem): Rosmolen van de Lievemolen 
 Ertvelde: Rosmolen aan de Stenen Molen 
 Gent: Rosmolen aan de Sint-Pietersabdij
 Olsene: Rosmolen van het kasteel (bij het voormalige neerhof)
 Vrasene (Beveren-Waas): Rosmolen ter Biest
 Herzele: nieuwe rosmolen (anno 2014) bij molen Te Rullegem
 Schellebelle (Wichelen): Rosmolen van het Veir

West-Vlaanderen
 Alveringem: Rosmolen van de Steendamhoeve: Steendamstraat 6
 Bredene: Rosmolen van het Trojaneford: Plassendaalsesteenweg 4
 Bredene: Rosmolen van Hof Ter Yeste: Kwadeweg 3
 Bredene: Rosmolen van de Vicognyhoeve: Blauwvoetlaan 2
 Brugge: Het oud waterhuis: Hendrik Consciencelaan 
 Ettelgem (Oudenburg): Rosmolen: Klemskerkestraat 5
 Gistel: Rosmolen: Abdijstraat 75
 Gistel: Rosmolen: Abdijstraat 88
 Hoogstade (Alveringem): Rosmolen: Brouwerijstraat 11
 Hoogstade (Alveringem): Rosmolen van de Collaertshille: Collaertshillestraat 2
 Izenberge (Alveringem): Rosmolen: Izenbergestraat 142
 Izenberge (Alveringem): 2 rosmolens in het openluchtmuseum Bachten de Kupe 
 Leffinge (Middelkerke): Rosmolen: Kalkaertweg 15
 Meetkerke (Zuienkerke): Rosmolen aan de ooievaar: Oude Oostendsesteenweg 53
 Meulebeke: Rosmolen: Veldstraat 130
 Oostkamp: Rosmolen: Waterstraat
 Oostkerke: Rosmolen: Sabtweg 2
 Sint-Andries (Brugge): Rosmolen aan de abdij van Zevenkerke: Zevenkerke 1
 Sint-Michiels (Brugge): Rosmolen aan de Trutselaar: Tillegem-Bos
 Sint-Pieters-op-den-dijk (Brugge): Rosmolen aan de hoeve Spizele: Blankenbergesteenweg 456
 Stalhille (Jabbeke): Rosmolen: Cathillestraat 6
 Stalhille (Jabbeke): Rosmolen: Paddegatstraat 3
 Torhout: Rosmolen: Ieperse heirweg 5 (manege, ontmanteld in 2005) 
 Westkerke: Rosmolen aan de Massenhove: Massenhoveslag 1
 Wilskerke: Rosmolen: Fleriskotstraat 15
 Wulpen (Koksijde): Rosmolen: Wulpendammestraat 11
 Wulvergem-Vinkem (Veurne): Rosmolen: Zomerweg 7
 Zande (Koekelare): Rosmolen: Korkentapstraat 3
 Zuienkerke: Rosmolen aan de grote stoove: Nieuwe gentweg 140

Wallonië
 Villers-Le-Bouillet: Rosmolen

Rosmolens in Nederland

Rosmolens in Duitsland 
 Rossmühle Oberbauerschaft

Zie ook 
 Paardenmanege (molen)