De Harmonie (Groningen)
Vereeniging of Sociëteit De Harmonie was een cultureel complex aan de Oude Kijk in 't Jatstraat in de stad Groningen. Tegenwoordig is het de benaming voor het universiteitscomplex dat op dezelfde plek werd gebouwd. De sociëteit bestaat nog steeds en behoort tot de oudste verenigingen van de provincie, opgericht in 1840. Sinds 1967 is ze gehuisvest in een nieuw pand, Kreupelstraat 10 te Groningen, met een biljartzaal, een grote concert/bridgezaal en diverse vergaderruimtes. De restanten van het oorspronkelijke pand is een gemeentelijk monument.

Geschiedenis
De oorspronkelijke Harmonie werd in 1856 gebouwd, de oudbouw van het huidige pand is het resultaat van een verbouwing in 1889-'90. De grote concertzaal - in de vorm van een fin de siècle "schoenendoos" - had een wereldberoemde akoestiek. Huisorkest was de Groninger Orkest Vereniging met het Toonkunstkoor Bekker en "De Harmonie". Ook amateurgezelschappen, zoals studentenkoor- en orkest GSMG Bragi, waren regelmatig te gast. Het complex had ook een leeszaal, een conversatiezaal en een biljartzaal, waar de fameuze Groninger Biljart Club was gevestigd.

In 1941 werd de bovenverdieping door een brand beschadigd. Tot een echte renovatie is het nooit gekomen, maar het gebouw werd nog jarenlang voor klassieke en hedendaagse concerten gebruikt, alsmede voor sportevenementen, tentamens, (auto-)tentoonstellingen, biljartavonden en feesten. Vanwege achterstallig onderhoud besloot de Groninger gemeenteraad in 1973 tot sloop van het complex, onder groot protest van de burgerij. De voorgevel is door de Voorburgse architect Jo Kruger gerestaureerd (façadisme) en is nu het front van het in 1980 in gebruik genomen gebouw van de faculteiten Letteren en Rechtsgeleerdheid van de Rijksuniversiteit Groningen. De functie van concertzaal is overgenomen door cultureel centrum De Oosterpoort. Bij het ontwerp daarvan is door onderzoeksinstituut TNO getracht de unieke akoestiek van De Harmonie zo goed mogelijk te kopiëren. Doordat het om een heel ander model zaal gaat, is dat niet gelukt.

Kunst 
 Aletta Jacobs, Theresia van der Pant, 1988. Voorplein
 Non scholae, sed vitae discimus, wimpel van Marte Röling, 1999. Middenplein
 Versus, Yland/Metz (Lilian van Opdorp/Jos Dijkstra), 2004. Onder de bogen van het voorgebouw
 De twaalf gouden uilen van Pallas Athena, Wia van Dijk, 2006. Middenplein, op het timpaan aan de achterzijde van de voorgevel

Literatuur 
 De Harmonie : eens het culturele centrum van Groningen / J.M. Minderhoud ; met medew. van: J. Abrahamse ... et al. - Bedum : Profiel, 2008. - 176 p.  geb. Overzicht van bijna 200 jaar geschiedenis van vereniging 'Sociëteit De Harmonie', het culturele centrum van Groningen.

Zie ook 
 Lijst van gemeentelijke monumenten in Groningen (stad)

Bouwwerk in Groningen (stad)
Concertzaal in Nederland
Cultuur in Groningen (stad)
Gemeentelijk monument in Groningen (stad)
Rijksuniversiteit Groningen