Geslachtsbepaling
Geslachtsbepaling is het proces bij dieren waarbij tijdens de bevruchting de sekse wordt vastgelegd. De combinatie geslachtschromosomen of de omgevingsfactoren, zoals temperatuur en licht, bepalen of de gonadale ontwikkeling vrouwelijk, mannelijk, tweeslachtig of sequentieel hermafrodiet gaat verlopen.

Er zijn verschillende geslachtsbepalingssystemen:
 XY-geslachtsbepaling zoals bij de meeste levendbarende zoogdieren
 ZW-geslachtsbepaling zoals bij vogels
 X0-geslachtsbepaling zoals bij veel insecten en spinachtigen
 Z0-geslachtsbepaling zoals bij enkele motten
 haplodiploïdie zoals bij alle vliesvleugeligen en tripsen
 omgevingsafhankelijke geslachtsbepaling waaronder temperatuurafhankelijke geslachtsbepaling – zoals bij veel reptielen en beenvissen – en op basis van fotoperiodiciteit zoals bij enkele kreeftachtigen

Bij XY-geslachtsbepaling is er mannelijke heterogametie, mannetjes hebben twee verschillende geslachtschromosomen. Daarmee onderscheidt het zich van ZW-geslachtsbepaling waar het vrouwtje twee verschillende geslachtschromosomen heeft.

De geslachtsdifferentiatie wordt over het algemeen geactiveerd door een specifiek gen. Zo activeert in het XY-systeem het SRY-gen op het Y-chromosoom de vorming van de testes in de foetus, bij de mens zeven weken na bevruchting. De testes scheiden testosteron af, een steroïd geslachtshormoon dat op zijn beurt de ontwikkeling van de andere mannelijke geslachtskenmerken induceert.

Zo bepaalt een enkele genetische locus het geslacht. Bij polygene geslachtsbepaling zijn er meerdere genen of loci die de activatie in gang zetten. Dit werd ontdekt bij de tandkarper Xiphophorus, maar komt voor bij verschillende insecten, zoogdieren, vissen en planten.

Het bepalen van het geslacht van een dier na conceptie is seksen.

Zie ook
juridisch geslacht

Literatuur 
  &  (2013) 'Polygenic sex determination' in Current Biology, Volume 23, Issue 12

Sekse
Ontwikkelingsbiologie