André Souris
André Souris (Marchienne-au-Pont, 10 juli 1899 – Parijs, 12 februari 1970) was een Belgisch componist, dirigent, musicoloog en muziekpedagoog.

Levensloop 
Souris studeerde viool en compositie aan het Koninklijk Conservatorium te Brussel. Na het studium was hij muziekpedagoog en zette zich zeer voor de hedendaagse muziek in. Zo was hij voorzitter van de Belgische Afdeling van de internationale Vennootschap voor Hedendaagse Muziek "Société Internationale de Musique Contemporaine" (SIMC) en hij stichtte het Studio Musical du Séminaire des Arts (studiecentrum voor hedendaagse muzikale en esthetische vraagstukken). In 1947 maakte hij als eerste het werk van Pierre Boulez bekend.

Verder was hij dirigent bij het Belgische Nationale Radio Omroep (NIRB). Maar hij heeft ook verschillende fanfareorkesten gedirigeerd.

In 1947 stichtte hij de tijdschrift Polyphonie. In 1927 werd hij met de Rubens-prijs onderscheiden.

Souris was sinds 1949 docent harmonie aan het Koninklijk Conservatorium te Brussel. Eveneens doceerde hij muzikale esthetiek aan het Institut National des Arts et du Spectacle (INSAS). Aan het Centre d’Etudes Supérieures de la Renaissance te Tours doceerde hij musicologie. Hij ontwierp een volledige studie voor het opschrijven van de tablatuur voor luit van de XVIe eeuw. In 1964 maakte hij een transcriptie en orkestratie in concertvorm van de Fêtes d’Hébé van Jean-Philippe Rameau. Op de andere zijde onderwees hij ook de techniek van de Dodecafonie (twaalftoontechniek).

Als componist schreef hij voor vele genres, orkestmuziek, werken voor harmonie- en fanfareorkesten, vocale werken, koor- en kamermuziek, maar ook filmmuziek. Zo werkte hij succesvol met de filmproducent Emile Degelin samen.

Stijl 
Souris verwierp elke vorm van specialisatie. Hij droomde van ‘a-persoonlijke’ muziek, hij speelde met klanken en ritmes met een precisie die de gemeenplaatsen die hij als basis gebruikte gingen sublimeren; hij bleef op afstand van de oppervlakkige bewegingen in de muzikale wereld. Zijn diepe kennis van de compositie, de geschiedenis en de esthetica maakten van hem een van de meest geraadpleegde musici.

Surrealist 
André Souris beschouwde zijn activiteiten als musicus als een vorm van surrealisme. Dit was in strijd met de opvattingen van André Breton, die muziek de realistische kunstvorm bij uitstek vond. De werken van Erik Satie waren voor Souris de basis voor het concept van surrealisme in de muziek. 

In 1925 kwam Souris in contact met de Belgische surrealistische dichter Paul Nougé en zijn vrienden. Souris schreef mee aan de traktaten over muziek in het tijdschrift “Distances” van Nougé, Camille Goemans en Marcel Lecomte. In 1926 was hij medeondertekenaar van de traktaten in het tijdschrift “Marie” van E.L.T. Mesens die de officiële start van het surrealisme in België markeren. In die periode werkte hij samen met de musicus Paul Hooreman, eveneens actief in de surrealistische kring rond Paul Nougé. Ze zorgden voor enkele publicaties en muziekstukken, waaronder "Tombeau de Socrate" (een hommage aan Erik Satie), "Festivals de Venise" en een kortstondig tijdschrift "Musique".   

Hij zette gedichten van Paul Nougé op muziek. Deze samenwerking beperkte zich tot kleine werken en kende weinig succes behalve de  bewerking van "Écrits de Clarisse Juranville", een eenvoudig grammaticahandboek dat Nougé omzette in gedichten. Deze surrealistische teksten  werden in 1928 door André Souris op muziek gezet onder de titel "Quelques airs de Clarisse Juranville". Het geheel werd  uitgevoerd in Charleroi op 20 januari 1929 ter gelegenheid van een tentoonstelling van werken van René Magritte en voorafgegaan door een opmerkelijke lezing door Paul Nougé over muziek, die in 1946 door Marcel Mariën gepubliceerd werd onder de  "La conférence de Charleroi".  

In 1936 werd Souris met het traktaat "Le domestique zélé" (De ijverige knecht) uit de surrealistische groep gezet omdat hij een hommage  voor Henry Le Bœuf, directeur van het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel, had georganiseerd.

Hij bleef echter zijn surrealistische overtuiging behouden en bleef een goede vriend van René Magritte. 

In 1946  componeerde hij de muziek voor een film over de surrealistische schilder Paul Delvaux, "De Wereld van Paul Delvaux" van Henri Storck. Ook de surrealistische dichter Paul Eluard werkte hieraan mee.

Composities

Werken voor orkest 
 1918 Brumes, voor viool en kamerorkest
 1923 Soliloque, voor kamerorkest
 1924 Rêverie, voor kamerorkest
 1928 Collage, voor orkest
 1932 Danceries de la Renaissance française, voor orkest
 Basse dance
 Suite de Bransle de Bourgogne
 Pavane d'angleterre avec sa gaillarde
 Suite d'Allemandes
 Tourdion
 Suite de Bransles gays
 Bransle d'ecosse
 1936 Sur les routes de l'été, voor kamerorkest
 1938 Burlesque, voor kamerorkest
 1939 Symphonies, voor orkest
 1958 Cinq danceries flamandes, voor kamerorkest
 1961 Ouverture pour "Truffaldino", voor kamerorkest
 1961 Quatre fantaisies d'Henry Purcell, voor strijkorkest
 1962 Ouverture pour une arlequinade, voor kamerorkest
 1963 Sept pièces d'Heinrich Isaac, voor kamerorkest
 Passacaille, voor orkest
 Pièces instrumentales, voor orkest
 Suite de danceries, voor klein orkest

Werken voor harmonie- en fanfareorkesten 
 1922 Fanfare et scherzo, voor piano en harmonieorkest
 1922 Prélude, voor harmonieorkest of fanfareorkest
 1923 Scherzo, voor harmonieorkest (ook: voor fanfareorkest)
 1928 Cinq chorals figurés de Johann Sebastian Bach, voor fanfareorkest
 1928 Premier mouvement du 2e Concerto pour orgue de Georg Friedrich Händel, voor fanfareorkest
 1935 Hommage à Babeuf, voor harmonieorkest (of: fanfareorkest)
 1943 Deuxième suite de danceries, voor klein harmonieorkest

Cantates 
 1928 Quelques airs de Clarisse Juranville, kleine cantate voor mezzosopraan en octet - tekst: Paul Nougé
 1965 Le marchand d'images, voor 2 sprekers, vocaal kwartet, gemengd koor en orkest
 Première partie
 Deuxième partie: Pastorale
 Troisième partie
 Qautrième partie: Comptines et Cantiques
 Cinquième partie

Muziektheater

Toneelmuziek 
 1926 Le dessous des cartes, toneelmuziek - tekst: Paul Hooreman
 1949 Le bon vin de Monsieur Nuche, toneelmuziek - tekst: Paul Willems
 1949 Truffaldino, toneelmuziek - tekst: Carlo Goldoni
 1949 Yolande de Beersel, toneelmuziek
 Le cloître, toneelmuziek

Werken voor koren 
 1915 Carillons de Noël, voor mannenkoor en piano - tekst: André Theuriet
 1918 Le ménétrier, voor mannenkoor - tekst: Emile Verhaeren
 1919 L'aubespin, voor mannenkoor - tekst: Pierre de Ronsard
 1921 Les pélerins, voor mannenkoor - tekst: Henri de Régnier
 1923 Jesu, dulcis memoria, voor gemengd koor en orkest
 1943 La légende de Saint-Nicolas, voor kinderkoor en klein orkest
 1943 Le petit jardin d'amour, voor meisjeskoor en orkest
 1943 Huit chansons enfantines, voor kinderkoor en orkest
 1944 Jésus s'en va parmi les champs, voor klein meisjeskoor, klokkenspel met klavier en 4 violen
 1944 L'escouvion, voor gemengd koor
 1944 Ronde du "mai", voor gemengd koor, piccolo, klarinet en kleine trom
 1944 Sur le gazon, voor gemengd koor en klein orkest
 1944 V'la l'alion r'trouvé, voor gemengd koor en orkest
 1946 Petit chansonnier populaire, voor kinderkoor en piano
 1960 Petit jeu, voor kinderkoor en piano
 1961 Trois motets, voor gemengd koor en orkest
 1963 Alle, Psallite, voor gemengd koor en verschillende instrumenten - tekst: anonieme vers 1250
 1963 De Sancto Spiritu, voor gemengd koor
 1966 Trois motets du quattrocento, voor gemengd koor en verschillende instrumenten

Vocale muziek 
 1915 A ceux qui sont morts pour la Patrie, voor sopraan en piano - tekst: Van Hasselt
 1915 Baptème en automne, voor sopraan en piano - tekst: André Souris
 1916 Amour, voor sopraan en piano - tekst: Jean-Arthur Rimbaud
 1918 Prélude à la chanson d'Eve, voor sopraan en piano - tekst: Charles van Lerberghe
 1919 Matin d'octobre, voor sopraan en piano - tekst: Tristan Klingsor
 1920 Ivresse au printemps, voor sopraan en orkest - tekst: Anne de Noailles
 1923 Soeur Béatrice, voor solisten, gemengd koor en orkest - tekst: Jules Delacre
 1925 Java, voor sopraan en piano - tekst: Paul Nougé
 1926 Avertissement, voor drie vocale stemmen en slagwerk - tekst: Paul Nougé
 1928 Je te connais, voor mezzosopraan, strijkkwartet en piano - tekst: Paul Nougé
 1940 Rondeau (Charles d'Orléans), voor sopraan en harp
 1942 Pastorales wallonnes, voor vocaalkwartet en orkest
 1942 Comptines pour enfants sinistres, voor sopraan, mezzosopraan, viool, klarinet in la en piano - tekst: Fernand Marc
 1943 Danses mosanes, voor tenor en orkest
 1943 Jean de Nivelles, voor contralto en orkest
 1944 Bon-djou, wéséne..., voor sopraan, zes tenoren, en kamerorkest
 1944 Ce n'est qu'un vent, voor contralto en instrumentaal ensemble
 1944 Là-haut sur la montagne, voor hoge stem en klein orkest
 1944 Quand le p'tit Jésus allait à l'école, voor sopraan, klokkenspel, celesta en vibrafoon
 1944 Rossignolet du bois, voor sopraan, tenor en instrumentaal ensemble
 1944 Voici le joli mois d'avril, voor vocaal duo (sopraan, tenor), strijkers, piano en triangel
 1944 Voici le mois de mai, voor tenor, gemengd koor en orkest
 1947 L'autre voix, voor sopraan, fluit, klarinet, altviool, cello en piano - tekst: Robert Guiette
 1949 La brabançonne, voor sopraan en piano - tekst: Camille Huysmans
 1953 Le marchand d'images, voor sopraan en orkest
 1961 Cinque laude, voor sopraan, contralto, tenor, bas, klein koor ad libitum en klein orkest
 1963 Quatre motets du répertoire polyphonique de Chypre, voor sopraan, mezzosopraan en instrumentaal ensemble
 1963 Triptyque pour un violon, voor recitant, vocaal sextet, orgel, klavecimbel en slagwerk - tekst: Jean Séaux
 Chansons mosanes, voor solisten, gemengd koor en orkest
 Mélodies anciennes harmonisées, voor middenstem en ensemble
 Si je ne suis pas belle, voor contralto, gemengd koor en instrumentaal ensemble
 Trois monodies liturgiques, voor bas solo en schola

Kamermuziek 
 1916 Fantasque, voor 2 violen, altviool en cello
 1917 Deux petits poèmes, voor viool en piano
 1925 Choral, marche et galop, voor twee trompetten en twee trombones
 1926 Choral, voor twee trompetten en twee trombones
 1937 Rengaines, voor dwarsfluit, hobo, klarinet, hoorn en fagot
 1944 Ritournelle, voor 4 violen en celesta
 1944 Troisième suite de danceries, voor 2 trompetten, hoorn en trombone
 1949 Pour le printemps, voor dwarsfluit en contrabas
 1952 Cinq fantaisies d'Henry Purcell, voor strijksextet
 1965 Concert flamand d'après des sources de la Renaissance, voor dwarsfluit, hobo, klarinet en fagot
 1965 Petite suite de danceries de Tielman Susato, voor dwarsfluit, hobo, klarinet en fagot
 Samba, voor dwarsfluit, accordeon, altsaxofoon, contrabas, piano en slagwerk

Werken voor orgel 
 1931 Quem vidistis, pastores?, voor Gregoriaanse zang en orgel
 3 Inventions pour orgue

Werken voor piano 
 1917 Improvisation
 1919 Sur un choral
 1920 Sonatine en un mouvement
 1923 Fugue d'école à 4 parties
 1927 Allegro
 1939 Symphonie nº1
 1939 Symphonie nº2
 1939 Symphonie nº3
 1939 Symphonie nº4
 1939 Symphonie nº5
 1950 Petit air pour les saltimbanques de Picasso

Filmmuziek 
 1936 L'Ardenne
 1937 La Belgique nouvelle
 1937 Un ennemi public
 1945 La joie de revivre
 1946 Le monde de Paul Delvaux
 1950 De Renoir à Picasso
 1950 Le froid, richesse méconnue
 1951 Perséphone
 1952 Bakuba
 1952 Le banquet des fraudeurs
 1952 Limbourg
 1953 Brugghe
 1953 Elle sera appelée femme
 1954 Peintres bantous
 1955 L'humanisme, victoire de l'Esprit
 1956 Laethem-St.-Martin
 1957 Beloeil
 1957 Calligraphie japonaise
 1957 Prisons
 1958 La déroute
 1960 L'école de la liberté
 1963 Le blason des fêtes: Extrait
 1964 Ballade van het diepe water
 1964 Encre
 1965 Bruegel ou la folie des hommes

Werken voor radio en televisie 
 1942 La chanson de Roland
 1944 Indicatif de la guirlande du mois
 1952 Quatre indicatifs pour radio
 1958 Indicatifs pour l'Exposition
 1961 Indicatif pour le 3e programme (radio)
 1961 Indicatifs et plages sonores pour la Corne et la Muse
 1962 Indicatifs et plages sonores
 1962 Les amours de Lancelot
 1962 Pasiphae
 1964 Léonce et Léa
 1965 Deux indicatifs pour l'UER
 Poésie chinoise
 Poètes
 Point de lendemain

Publicaties 
 André Souris: École Victor Hugo, 1944 à 1950

Bibliografie 
 Robert Wangermée: André Souris et le complexe d'Orphée: Entre surréalisme et musique sérielle, Liège, Pierre Mardaga éditeur, 1995, 432 p., 
 Karel de Schrijver: Bibliografie der belgische toonkunstenaars sedert 1800, Leuven: Vlaamse, 1958, 152 p.
 , [1979]-1984, 
 Diana von Volborth-Danys: CeBeDeM et ses compositeurs affilies : biographies, catalogues, discographie, Bruxelles: Centre belge de documentation musicale, 1977. Vol. I : A-L : 1977 : 211 p.; Vol. II : M-Z : 1980 : 276 p.
 Lambert van Deuren: Les oeuvres d'André Souris. Revue Belge de Musicologie. Belgisch Tijdschrift voor Muziekwetenschap. 20 (1966), S. 15-20.
 Charles van den Borren: Pour André Souris. Revue Belge de Musicologie. Belgisch Tijdschrift voor Muziekwetenschap. 20 (1966), S. 10-11.
 Christine Esclapez: La musique comme parole des corps - «Sémiotique et philosophie de la musique», L'Harmattan, Paris, 2007, 260 p., 
 Alain Lacombe en François Porcile: Les musiques du cinéma français, Paris: Bordas, 1995, 328 p., 
 Franco Rossi, Michele Girardi: Il teatro la Fenici - chronologia degli spettacoli 1938-1991, Venezia: Albrizzi Editore, 1992, 650 p., 
 Robert Siohan: La musique étrangère au XXe siècle, Paris: Presse Universitaire de France, 1984, 128 p., 
 Music in Belgium : contemporary Belgian composers, Brussels: Manteau, 1964, 158 p.
 Charles Leirens: Belgian music, New York: Belgian Government Information Center, 1963
 Gösta Morin, Carl-Allan Moberg, Einar Sundström: Sohlmans musiklexikon : nordiskt och allmänt upplagsverk för tonkonst, musikliv och dans, Stockholm: Sohlmans Förlag, (1951-)

Discografie 
 André Souris: Oeuvres symphoniques - Marchand d' images, Orchestre Philharmonique de Liège, Chef d'orchestre: Patrick Baton, Cypres Records.

Externe link 
  Sébastien Arfouilloux: «André Souris à la recherche d'une musique surréaliste», Uittreksel

Belgisch componist
Belgisch dirigent
Belgisch musicoloog
Belgisch muziekpedagoog
20e-eeuws componist
Surrealisme