Constantius I Chlorus
Gaius Flavius Valerius Constantius (31 maart 250? – Eboracum (nu: York), 25 juli 306), bekend als keizer Constantius I, was van 293 tot 305 caesar van de westelijke provincies van het Romeinse Rijk. Op 1 mei 305 werd hij bevorderd tot augustus. Hij werd Chlorus (de Bleke, bleekneus) genoemd door Byzantijnse historici. Hij was de vader van Constantijn de Grote, de grondlegger van het christendom als staatsgodsdienst binnen het Romeinse Rijk. Net als veel legeraanvoerders en keizers van zijn tijd was Constantius afkomstig uit de Balkanprovincies binnen het Romeinse rijk (in zijn geval Illyrië). Constantius was instrumenteel in het opnieuw vestigen van de Romeinse macht in het huidige zuiden van Nederland en België.

Jonge jaren 
De Historia Augusta beweerde dat Constantius de zoon was van Eutropius, een man van adellijke afkomst uit het noorden van Dardania in de provincie Moesia Superior, en van Claudia, een nicht van de keizers Claudius II en Quintillus. Moderne historici denken dat deze familierelatie van zijn moeder een genealogische fictie is, die door haar kleinzoon, Constantijn I in het leven is geroepen. Zijn familie zou van tamelijk eenvoudige komaf zijn geweest. Zijn vader was mogelijk een broer of halfbroer van Eutropia, de echtgenote van keizer Maximianus.

Constantius was onder keizer Aurelianus lid van de Protectores Augusti Nostri. Hij vocht in het oosten tegen het afgescheiden Palmyreense Rijk. Hoewel de bewering dat hij onder het bewind van keizer Probus tot dux zou zijn benoemd waarschijnlijk een verzinsel is, bereikte hij binnen het leger zeker de rang van tribuun. Tijdens het bewind van Carus (282-283) werd hij verheven tot de positie van praeses, of gouverneur van de provincie Dalmatia. Er wordt geopperd dat hij in 284-285 van kant wisselde om de aanspraken van de toekomstige keizer Diocletianus te ondersteunen, vlak voordat deze in juli 285 Carinus, de zoon van Carus, in de slag van de Margus versloeg.

In 286 verhief Diocletianus een militaire collega, Maximianus, tot medekeizer op de troon van de westelijke provincies. Diocletianus nam zelf de oostelijke provincies voor zijn rekening. Dit was het begin van het proces dat uiteindelijk tot de verdeling van de Romeinse Rijk in twee helften, het West-Romeinse Rijk en het Oost-Romeinse Rijk zou leiden. In 288, zijn periode als gouverneur nu over, werd Constantius Praefectus praetorio in het westen onder Maximianus Gedurende 287 en 288 was Constantius, onder bevel van Maximianus, betrokken bij een oorlog tegen de Alemannen. Hij voerde aanvallen uit op het grondgebied van de barbaarse stammen over de Rijn en de Donau. Om de banden tussen de keizer en zijn krachtige militaire dienaar te versterken scheidde Constantius in 289 van zijn vrouw (of concubine) Helena en trad hij in het huwelijk met de dochter van keizer Maximianus, Theodora.

Jaren als caesar

Benoeming tot caesar 
Op 1 maart 293 werd Constantius door Maximianus formeel tot caesar benoemd. Hij nam de naam Flavius Valerius aan. Maximianus' stiefdochter Flavia Maximiana Theodora was sinds 289 Constantius' vrouw, nadat hij was gescheiden van Helena. Hij kreeg het bevel over de Romeinse provincies Gallië, Britannia en mogelijk Hispania. Om het machtsevenwicht in het imperium te behouden verhief Diocletianus mogelijk op 21 mei 293 in Philippopolis, de oostelijke Augustus Galerius tot zijn Caesar. Constantius was de seniore van de twee Caesars. In officiële documenten werd hij altijd voor Galerius genoemd. Constantius vestigde zijn hoofdstad in Augusta Treverorum (Trier).

Inname van Bononia (Boulogne-sur-Mer) 
Nadat hij Caesar was geworden, was zijn eerste taak om de Romeinse usurpator Carausius, die zichzelf in 286 in Britannia en Noord-Gallië tot keizer had uitgeroepen, te bestrijden. In het najaar van 293 versloeg Constantius de strijdkrachten van Carausius in Gallië. Hij nam Bononia (Boulogne) in. Deze gebeurtenissen leidden tot de moord op Carausius door zijn rationalis Allectus, die het bewind over de Britse provincies tot aan zijn dood in 296 uitoefende.

Neutraliseren van de Franken 
Constantius bracht de volgende twee jaar door met het neutraliseren van de dreiging van de Franken. De Franken waren bondgenoten van Allectus, omdat het noorden van Gallia tot ten minste 295 onder controle van eerst Carausius en later Allectus had gestaan. In 295 behaalde hij een aantal overwinningen tegen hen in de buurt van de monding van de Rijn. Administratieve beslommeringen zorgden ervoor dat hij in deze tijd ten minste één reis naar Italië heeft ondernomen. Pas toen hij zich voldoende had voorbereid (en alleen toen Maximianus hem uiteindelijk kwam aflossen aan de Rijngrens), bracht Constantius twee invasievloten bijeen met de bedoeling Het Kanaal over te steken.

Invasie van Britannia 
De eerste vloot werd toevertrouwd aan Julius Asclepiodotus, Constantius' langjarige Praefectus praetorio. De vloot van Asclepiodotus vertrok vanuit de mond van de Seine, terwijl de andere vloot, onder het bevel van Constantius zelf, vertrok vanuit zijn basis in Bononia (Boulogne). De vloot onder leiding van Asclepiodotus landde in de buurt van het Isle of Wight, waar zijn leger de strijdkrachten van Allectus ontmoette, wat resulteerde in de nederlaag en de dood van Allectus.

Familie 
Constantius was ofwel getrouwd of leefde in concubinaat met Helena, die waarschijnlijk uit Nicomedia in Klein-Azië afkomstig was. Zij hadden één zoon, Constantijn.

In 286 noopten politieke omstandigheden Constantius te scheiden van Helena. Hij huwde met Theodora, de dochter van keizer Maximianus. Dit echtpaar kreeg zes kinderen:
 Flavius Dalmatius
 Julius Constantius
 Hannibalianus
 Flavia Iulia Constantia
 Anastasia
 Eutropia

De legende volgens Geoffrey van Monmouth 
Geoffrey van Monmouth schrijft in zijn Historia Regum Britanniae dat Constantius Romeins senator was. Volgens diezelfde bron dwong Constantius Spanje tot overgave aan de Romeinse heerschappij, en dat hij zijn hele leven werkte aan het uitbreiden van de Romeinse macht. Ongeveer in 296 werd Constantius naar Brittannië gestuurd, om daar de rebellerende stammen te bevechten. Dit verhaal is strijdig met dat van Old King Cole, waarvan wordt vermeld dat hij de rebellie stopte voorafgaand aan de overgave aan Rome. Het is mogelijk dat de koningschappen elkaar wat overlapten, omdat Cole de koning was die Rome het bestuur aanbood.

Voetnoten

Referenties

Primair 
 , Epitome de Caesaribus
 , Compendium of History 1050581 uittreksel: Diocletianus tot de dood van Galerius: 284-311]
 , Historia Nova

 Secundair 
 , The Roman Empire from Severus to Constantine, Routledge, 2001
 , The Roman Empire at Bay, AD 180-395, Routledge, 2004
 , The Roman Government in Britain, Oxford University Press, 2005, 
 , The Prosopography of the Later Roman Empire, Vol. I: AD260-395, Cambridge University Press, 1971
 , Triumph & Tragedy: The Rise and Fall of Rome's Immortal Emperors, Pier 9, 2010, 
 , art. Constantius I Chlorus (305-306 A.D.), in DIR De Imperatoribus Romanis'' (1996).

Bronvermelding 
 

Persoon in de 4e eeuw
Romeins keizer
Huis van Constantijn