Sam Shepard
Samuel Shepard Rogers III (Fort Sheridan (Illinois), 5 november 1943 – Midway (Kentucky), 27 juli 2017) was een Amerikaans toneelschrijver, scenarist en acteur, zowel op het toneel als in speelfilms. Hij won in 1979 de Pulitzerprijs voor drama en werd voor zijn acteerwerk diverse malen genomineerd voor belangrijke filmprijzen. 

Shepards geschreven werk is dikwijls brutaal en absurdistisch. Het tijdschrift New York riep hem uit tot "de belangrijkste toneelschrijver van zijn generatie".

Biografie

Jonge jaren 
Sam Shepard werkte als tiener op een ranch. Hij werd in zijn jeugd 'Steve' genoemd. Als acteur liet hij zich 'Sam' noemen. Zijn vader was een leraar, landbouwer en bommenwerperpiloot in de Tweede Wereldoorlog. Zijn moeder was een lerares afkomstig uit Chicago. Na zijn middelbare school volgde Shepard kort hoger onderwijs. Hij stopte om bij een reizend theater te gaan. Hij ontsnapte aan de dienstplicht voor de Vietnamoorlog door zich voor te doen als een heroïneverslaafde. Hij was drummer bij de rockgroep Holy Modal Rounders.

Carrière 
Shepard hield zich vanaf zijn negentiende bezig met de off-off-Broadway-theaterscene in New York. Hoewel zijn stukken op meer plaatsen gespeeld werden, was hij vooral verbonden aan het Theatre Genesis. Af en toe speelde hij zelf toneel, maar tot de late jaren 70 hield hij zich het meest met schrijven bezig. Hij schreef vooral voor het theater, maar ook filmscenario's, zoals voor Me and My Brother (1968) en Antonioni's Zabriskie Point (1970). Zijn vroege sciencefictionstuk The Unseen Hand beïnvloedde de Rocky Horror Show van Richard O'Brien. Hij verbleef drie jaar in Engeland en verhuisde daarna naar de San Francisco Bay Area. Bekende werken uit die tijd zijn Buried Child, Curse of the Starving Class in 1978, True West in 1980 en A Lie of the Mind in 1985. Hij werkte ook samen met Bob Dylan. Eerst maakten ze de surrealistische film Renaldo and Clara en later de 11 minuten durende song Brownsville Girl van het album Knocked Out Loaded uit 1986.

Shepard begon zijn acteercarrière pas echt toen hij een knappe maar ongelukkige landeigenaar speelde in Days of Heaven van Terrence Malick (1978), met als medeacteurs Richard Gere en Brooke Adams. Dit leidde tot meer belangrijke rollen, zoals zijn vertolking van Chuck Yeager in The Right Stuff, die hem een Oscar-nominatie opleverde in 1984. In 1986 werd een van zijn stukken, Fool for Love, verfilmd door Robert Altman. Zijn stuk A Lie of the Mind speelde op Broadway met veel bekende acteurs zoals Harvey Keitel en Geraldine Page. Hij leefde samen met Jessica Lange en speelde voortdurend in films. Dit alles maakte hem zeer bekend en bracht hem zelfs op de cover van Newsweek.

In de loop der jaren gaf Shepard veel cursussen over het schrijven van toneelstukken en andere aspecten van het theater, in allerlei seminars en workshops, tijdens festivals en op universiteiten. In 1986 werd hij verkozen als lid van de American Academy of Arts and Letters.

In 2000 toonde Shepard zijn dankbaarheid aan het Magic Theatre in San Francisco, dat veel van zijn werk in première had gebracht, door zijn stuk The Late Henry Moss als benefiet op te voeren. De cast bestond uit onder anderen Nick Nolte, Sean Penn, Woody Harrelson, en Cheech Marin. De productie was drie maanden aan een stuk uitverkocht.

In 2007 speelde Shepard banjo op Patti Smiths coverversie van Smells Like Teen Spirit van Nirvana op haar album Twelve.

Privé 
Shepard was samen met actrice Joyce Aaron en daarna was hij van 1969 tot 1984 getrouwd met actrice O-Lan Jones. Ze kregen samen een zoon. Begin jaren 70 had hij een buitenechtelijke relatie met zangeres Patti Smith. Hij ontmoette actrice Jessica Lange in 1982 op de set van Frances, waarin ze beiden speelden. Vanaf 1983 woonden zij samen. Ze kregen twee kinderen en gingen in 2011 uit elkaar.

Sam Shepard overleed in 2017 op 73-jarige leeftijd in zijn woning in Kentucky aan de gevolgen van de ziekte Amyotrofe laterale sclerose (ALS).

Prijzen en nominaties 
 Zijn stuk Buried Child kreeg in 1979 de Pulitzerprijs voor drama.
 Hij werd in 1984 genomineerd voor een Oscar voor zijn bijrol van de testpiloot Chuck Yeager in The Right Stuff. 
 Voor zijn hoofdrol in Dash and Lilly werd hij genomineerd voor zowel een Emmy Award als een Golden Globe.
 Hij kreeg in 2009 de PEN/Laura Pels International Foundation for Theater Award voor zijn verzameld dramatisch oeuvre.

Toneelwerk 
 1964 · Cowboys
 1964 · The Rock Garden
 1965 · Chicago
 1965 · Icarus's Mother
 1965 · 4-H Club
 1966 · Red Cross
 1967 · La Turista
 1967 · Cowboys #2
 1967 · Forensic & the Navigators
 1969 · The Unseen Hand
 1970 · The Holy Ghostly
 1970 · Operation Sidewinder
 1971 · Mad Dog Blues
 1971 · Back Bog Beast Bait
 1971 · Cowboy Mouth  (samen met Patti Smith)
 1972 · The Tooth of Crime
 1975 · Action
 1976 · Suicide in B Flat
 1977 · Inacoma
 1978 · Buried Child
 1978 · Curse of the Starving Class
 1978 · Tongues (samen met Joseph Chaikin)
 1980 · True West
 1981 · Savage/Love (samen met Joseph Chaikin)
 1983 · Fool for Love
 1985 · A Lie of the Mind
 1991 · States of Shock
 1993 · Simpatico
 1995 · Buried Child Revised
 1998 · Eyes for Consuela
 2000 · The Late Henry Moss
 2004 · The God of Hell
 2007 · Kicking a Dead Horse

Proza 

 1973: Hawk Moon, PAJ Books
 1983: Motel Chronicles, City Lights, vertaald in het Nederlands als Motel Californië (1986)
 1996: Cruising Paradise, Vintage, 255 pages
 2003: Great Dream of Heaven, Vintage, 160 pages
 2004: Rolling Thunder Logbook, Da Capo, 176 pages, reissue
 2004: Day out of Days: Stories, Knopf, 304 pages
 2013: Two Prospectors: The Letters of Sam Shepard and Johnny Dark, 400 pages
 2017: The One Inside, Knopf, 172 pages, vertaald in het Nederlands als Die Vanbinnen.
 2017: Spy of the First Person, Knopf, 96 pages, vertaald in het Nederlands als Bespieder van de Eerste Persoon (2018)

Filmografie

Acteur 
 1965 · Rusakai
 1970 · Brand X
 1978 · Renaldo and Clara – Rodeo
 1978 · Days of Heaven – the Farmer
 1980 · Resurrection – Cal Carpenter
 1981 - Raggedy Man 
 1982 · Frances – Harry York
 1983 · The Right Stuff – Chuck Yeager
 1984 · Paris, Texas
 1985 · Fool for Love - Eddie
 1986 · Crimes of the Heart – Doc Porter
 1987 · Baby Boom – dr. Jeff Cooper
 1989 · Steel Magnolias – Spud Jones
 1991 · The Voyager – Walter Faber
 1992 · Thunderheart – Frank Coutelle
 1993 · The Pelican Brief – professor Thomas Callahan
 1999 · Snow Falling on Cedars – Arthur Chambers
 1999 · Purgatory – sheriff Forrest/Wild Bill Hickock
 2000 · Hamlet – De Geest
 2001 · Black Hawk Down – maj. gen. William F. Garrison
 2001 · Kurosawa – verteller
 2001 · Shot in the Heart – Frank Gilmore
 2001 · Swordfish – Senator James Reisman
 2001 · The Pledge – Eric Pollack
 2004 · The Notebook – Frank Calhoun
 2005 · Don't Come Knocking – Howard
 2005 · Bandidas
 2005 · Stealth – Kapitein George Cummings
 2006 · Walker Payne - Syrus
 2006 · The Return
 2006 · Charlotte's Web – verteller
 2007 · The Accidental Husband – Wilder
 2007 · Ruffian – Frank Whiteley
 2007 · The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford - Frank James
 2008 · Felon – Gordon
 2008 · The Accidental Husband – Wilder Lloyd
 2009 · Brothers - Hank Cahill
 2010 · Fair Game – Sam Plame
 2010 · Inhale – James Harrison
 2010 · Blackthorn – James Blackthorn aka Butch Cassidy
 2012 · Mud – Tom Blankenship
 2012 · Killing Them Softly - Dillon
 2012 · Safe House – Harlan Whiteford
 2013 · August: Osage County - Beverly Weston
 2013 · Out of the Furnace - Gerald Baze
 2014 · Cold in July – Russell
 2015 · Ithaca - Willie Grogan
 2015-2017 · Bloodline - Robert Rayburn
 2016 · Midnight Special - Calvin Meyer
 2016 · In Dubious Battle - Mr. Anderson

Scenarist 
 1968 · Me and My Brother, regie: Robert Frank
 1970 · Zabriskie Point, regie: Michelangelo Antonioni
 1984 · Paris, Texas, regie: Wim Wenders
 1985 · Fool for Love, regie: Robert Altman
 2005 · Don't Come Knocking, regie: Wim Wenders

Regisseur 
 1988 · Far North (ook scenario)
 1994 · Silent Tongue (ook scenario)

Externe link 
 

Amerikaans acteur
Amerikaans schrijver