Santa Croce (Florence)
De Basilica di Santa Croce (Nederlands: Kerk van het Heilig Kruis), gelegen aan het Piazza Santa Croce, is een van de belangrijkste kerken van Florence en wordt beschouwd als een van de mooiste gotische basilieken van Italië. Het is de grootste franciscaner kerk ter wereld. Door de vele grafmonumenten in het interieur fungeert de kerk als pantheon van Florence.

Geschiedenis 
De bouw van de kerk werd begonnen in 1294 op de plaats van een oudere franciscaner kerk, door de Florentijnse architect Arnolfo di Cambio. Volgens de legende is de voorloper van deze kerk in 1222 gesticht door Franciscus van Assisi zelf. Bij de bouw was een van de uitgangspunten de afmetingen van de Santa Maria Novella te overtreffen van de concurrerende Dominicanenorde, waar men 50 jaar eerder mee begonnen was.
Het kerkgebouw is gebouwd in gotische stijl en is vooral opvallend vanwege de zestien kapellen, waarvan de meeste door de school van Giotto zijn gedecoreerd. Het grondplan van de kerk is een Egyptisch kruis (een hoofdletter T) en het interieur is verdeeld in drie beuken. De kerk is 114,45 meter lang.
Een belangrijke toevoeging aan het complex is de beroemde Pazzi-kapel (3) (1441-1460) van architect Filippo Brunelleschi.

In 1560 werd de kerk, op last van Cosimo de' Medici, ingrijpend gerestaureerd door Giorgio Vasari waarbij veel kunstwerken in het interieur verloren gingen.
De huidige campanile van de kerk is gebouwd in 1842, nadat een eerder exemplaar door de bliksem was getroffen.
De façade is lange tijd ongedecoreerd geweest. Tussen 1857 en 1863 is deze alsnog door architect Niccolò Matas bekleed in de, zich door meerkleurig marmer kenmerkende, laat-middeleeuwse gotische bouwstijl van Florence.

Het interieur van de kerk karakteriseert zich door een grote breedte en helderheid. De dakconstructie is, zoals bij veel Franciscaanse kerken open. Bij binnenkomst wordt, door deze architectuur, de aandacht meteen gevestigd op het rijk gedecoreerde koor.

In 1966 raakte de kerk ernstig beschadigd door de overstroming van de Arno. Hierbij stroomde veel water, modder en olie de kerk binnen. In een gang in de kerk is een overzicht van de restauratie te zien, die enkele tientallen jaren heeft geduurd.

In oktober 2017 stortte een deel van het plafond in. Hierbij kwam een man om het leven.

Plattegrond 
Onderstaand de plattegrond van de basiliek met de belangrijkste bezienswaardigheden.

Kunst

Interieur 
Het interieur van de kerk is zeer rijk aan kunstschatten. Beroemd zijn:

 Een crucifix van Donatello in de Bardi-kapel (5) dat werd bekritiseerd door Brunelleschi. Volgens de biograaf Vasari vertelde Brunelleschi aan zijn vriend Donatello dat hij "een beeld had gemaakt van een boer aan het kruis." Als antwoord op de vraag van Donatello of Brunelleschi het dan beter kon, maakte deze een crucifix dat nu in de Santa Maria Novella hangt.
 Een preekstoel van Benedetto da Maiano (12) uit 1474-1480 met reliefs betreffende scènes uit het leven van de heilige Franciscus van Assisi.
 Fresco's van Giotto en zijn school in de Bardi- (5) en Perruzi-kapel (6) uit 1318-1320 over Franciscus van Assisi
 Een annunciatie (11) van Donatello uit 1435, gemaakt voor de familie Cavalcanti uit zandsteen met verguldsel.
 De vele fresco's in de sacristie (7) van o.a. Taddeo Gaddi

Het grote aantal schilderingen van de school van Giotto in het interieur maakt de kerk een van de belangrijkste verzamelplaatsen voor laat-gotische kunst in Italië.

Graftomben 

Doordat de basiliek door de bedelorde Franciscanen gebouwd en beheerd werd, was men bij de bouw en inrichting aangewezen op de vrijgevigheid van rijke Florentijnen. De Franciscanen hadden immers de plicht van een ascetisch leven zonder persoonlijke bezittingen. Families die bijdroegen aan de bouw en inrichtingen kregen daarom vaak het recht om familieleden in de kerk te begraven. Hiermee groeide de Santa Croce snel uit tot een Pantheon voor prominente inwoners van de stad.
In de kerk zijn een groot aantal beroemde Florentijnen (her)begraven in (praal)graven. Er zijn onder meer graven te vinden van:

 Leon Battista Alberti 15e-eeuwse architect
 Vittorio Alfieri (18) 18e-eeuwse dichter en toneelschrijver
 Leonardo Bruni (13) humanist en historicus
 Galileo Galilei (16)
 Lorenzo Ghiberti
 Niccolo Machiavelli (19)
 Michelangelo Buonarotti (15) uit 1564 van Vasari
 Gioacchino Rossini
 Louise van Stolberg-Gedern vrouw van Karel Eduard Stuart
 Giorgio Vasari
Nicollo Machiavelli

Voor dichter Dante, grondlegger van de moderne Italiaanse taal, is een cenotaaf (17) opgericht, met de gedachte dat zijn stoffelijk overschot nog terug zou kunnen keren naar zijn geboortestad. Hij is begraven te Ravenna.

Pazzi-Kapel

De Pazzi-kapel, in de kloostertuin van de Basilica Santa Croce in Florence, wordt beschouwd als een van de meesterwerken van de renaissancestijl.

Museo dell'Opera di Santa Croce
In het museum Museo dell'Opera di Santa Croce, in de tweede kruisgang van de kerk, zijn diverse kunstschatten te zien, o.a.:
 het, gerestaureerde, crucifix van Cimabue uit 1287-1288
 de, gerestaureerde, fresco's betreffende Het Laatste Oordeel van Andrea Orcagna
 de fresco's De boom van het Kruis en Het Laatste Avondmaal van Taddeo Gaddi uit 1333
 de illustratie van Legno della vita, een tekst van de franciscaanse heilige Bonaventura, vervaardigd door Taddeo Gaddi

Croce
Croce
Michelangelo Buonarroti