Noël Lee
Noël Dayton Lee (Nanking, 25 december 1924 – Parijs, 15 juli 2013) was een Amerikaans-Frans componist, muziekpedagoog en pianist.

Levensloop 
Lee kreeg zijn eerste pianoles op vijfjarige leeftijd in Lafayette en al in het volgende jaar had hij zijn eerst openbaar concert. Hij studeert compositie aan de Harvard-universiteit in Cambridge bij Walter Piston, Irving Fine en Tillman Merritt. Verder studeert hij aan de Longy School of Music of Bard College en piano aan het New England Conservatory in Boston. Na de Tweede Wereldoorlog kon hij met een studiebeurs in 1948 naar Parijs en studeerde aldaar bij Nadia Boulanger.

In 1953 en 1954 ontvangt hij voor zijn werken de Prix Lili Boulanger als een prijs van het Louisville Symphony Orchestra; het is tegelijkertijd het begin van zijn internationale carrière als componist en pianist. Hij ontving zowel als componist en als pianist verdere onderscheidingen zoals de Academy Award van de American Academy of Arts and Letters voor zijn creatief werk in 1959 en hij werd twee keer laureaat van de Fondation de France. Hij werd onderscheiden als commandeur in de Orde van Kunst en Letteren in 1998 en ontving in 1999 door de stad Parijs de Grand Prix de la Musique. In 2002 werd hij genaturaliseerd.

Lee is internationaal bekend als pianist en begeleider. Zijn repertoire is zeer breed en hij speelde vrijwel alle literatuur van kamermuziek met piano tot over 40 verschillende pianoconcerten. Met een intense en extreme gevoeligheid kon hij met zijn voordrachten in zeer verschillende werelden invoeren. Zijn discografie omvat meer dan tweehonderd opnamen als solist en zijn opnames voor piano met vier handen of twee piano's met Christian Ivaldi worden meestal als referenties beschouwd. Als begeleider van zangers en zangeressen werkte hij met Anne-Marie Rodde, Bernard Kruysen, Udo Reinemann en François Le Roux.

Hij werkte ook als gast-docent aan de Brandeis University in Waltham, de Cornell University in Ithaca en het Dartmouth College in Hanover.

Als componist schreef hij werken voor orkest, harmonieorkest, kamermuziek, vocale muziek en filmmuziek. Verder voltooide hij diverse onvoltooide pianowerken van Franz Schubert en schreef cadensen voor pianoconcerten van Wolfgang Amadeus Mozart en Ludwig van Beethoven. Vanzelfsprekend componeerde hij vele pianostukken, liederen (op teksten van Charles Baudelaire, Victor Hugo, Paul Verlaine, Alfred de Musset, Stéphane Mallarmé en Federico García Lorca) en was ook als arrangeur bezig.

Composities

Werken voor orkest 
 1952-1957 Capriccio "sur le retour d'amis bien-aimés", voor orkest
 1953 rev.1992 Dance Fantasy, voor orkest
 1954 Ouverture et Litanies, voor strijkorkest
 1958 Diversions, voor kamerorkest 
 1958 Profile, voor orkest
 1975 Caprices sur le nom de Schönberg, voor piano en orkest
 1986 Triptyque, voor viool, piano en orkest 
 1998 Masques et Gigue, voor piano en orkest
 1999 Le tombeau d’Aaron Copland, voor piano, klarinet en strijkorkest 
 Variations, voor orkest

Werken voor harmonieorkest 
 1973 Errances

Vocale muziek

Oratoria 
 1954 Paraboles, oratorium in zes delen voor tenor, gemengd koor (S,MS,A,T,Bar,B) en orkest - tekst: Paul Valéry

Cantates 
 1952 rev.1977 Rhapsodies from the unknown prophet, cantate voor spreker, 5 solisten, gemengd koor en orkest (of 2 piano's) - tekst: Bijbel

Werken voor koor 
 1957 rev.1981 Devouring time, voor vocaal kwartet (SATB) of kamerkoor en piano - tekst: William Shakespeare "Sonnet XIX"
 1993 Ronde des Compagnons, voor driestemmig mannenkoor (T,Bar,B) - tekst: François Rabelais
 2007 Je vis, je meurs, voor vrouwenkoor - tekst: Louise Labé
 2008 By the Waters of Babylon, voor vrouwenkoor en piano vierhandig - tekst: Psalm 137

Liederen 
 1953 Quatre chants de Hamlet, voor mezzosopraan (of bariton) en piano - tekst: William Shakespeare
 How should I your true love know? 
 Tomorrow is St. Valentine's Day
 They bore him bare-fac'd 
 The Grave Digger’s Song
 1955 Cinq chants de Lorca, voor sopraan, dwarsfluit en gitaar - tekst: Federico García Lorca
 La luna y la muerte
 Arbolé, arbolé
 El niño mudo
 Galán
 Murió al almanecer
 1955 Three intimate songs, voor sopraan en piano - tekst: Paul Makanowitzky
 I trampled the sands
 Cherish the trees
 It's nothing, really
 1956 Quatre ballades, zangcyclus voor sopraan en piano - tekst: Catherine Pozzi
 Ave
 Maya 
 Nova 
 Vale 
 1956 Summer aria and Spring aria from "Tale for a Deaf Ear", voor sopraan, dwarsfluit en gitaar 
 1957 rev.1970 Sonnets of summer and sorrow, zangcyclus voor bas-bariton, hoorn en piano - tekst: vier sonnetten van William Shakespeare 
 Shall I compare thee to a summer's day?
 That time of year
 My love is a fever
 When in disgrace with fortune and men's eyes
 1959 Seis canciones amarillas, zangcyclus voor sopraan en piano - tekst: Federico García Lorca
 Agosto
 Nocturno 
 Clamor
 El silencio
 Sorpresa
 Paisaje
 1971 Quatre chants sur Baudelaire, voor mezzosopraan en piano - tekst: Charles Baudelaire
 Étonnants voyageurs
 La Cloche fêlée 
 L'Étranger 
 Le Vin des amants
 1976 Songs of Calamus, zangcyclus voor hoge zangstem en klein instrumentaal ensemble (klarinet, cello, piano en slagwerk) - tekst: Walt Whitman
 I will make the continent
 To a stranger
 I will plant companionship
 O you whom I often and silently come
 Trickle drops
 Earth, my likeness
 1979 Three Songs from Shakespeare, voor bariton en gitaar - tekst: William Shakespeare 
 Take, O take those lips away
 The Gravedigger's Song
 Orpheus
 1982 Three Songs from Shakespeare, voor tenor, klarinet, cello en vibrafoon - tekst: William Shakespeare
 Take, O take those lips away
 Orpheus
 Who is Silvia?
 1987 Azurs, voor mezzosopraan en piano - tekst: Arthur Rimbaud
 Marine
 Phrase
 L'Éternité 
 Mouvement
 1996 Orpheus with his lute, voor mezzosopraan en harp 
 1996 Sonnets de soleil, de sanglots, voor bas-bariton, klarinet, hoorn, contrabas, piano en slagwerk - tekst: Sonnetten van William Shakespeare
 2008 Joli cœur & Mort au petit matin, voor hoge zangstem en strijkkwartet - tekst: Federico García Lorca
 2008 La nuit à mes chants, voor middenstem en strijkkwartet - tekst: Victor Hugo
 2008 Take, O take those lips away, voor bariton en strijkkwartet - tekst: William Shakespeare

Kamermuziek 
 1952 rev.1987 Partita, voor hobo, klarinet, fagot, hoorn en piano 
 1953 Variations, voor dwarsfluit, viool, cello en klavecimbel
 1956 Strijkkwartet
 1958 Dialogues, voor viool en piano
 1960 Deux mouvements pour trio, voor viool, cello en piano 
 1966 Commentaires sur un thème d’Aaron Copland, voor trompet, klarinet en piano
 1971 L’ami, L’adoré, voor viool, cello, hoorn en piano 
 1972 Convergences, voor dwarsfluit en klavecimbel
 1980 Trièdre, voor viool en piano 
 1981 Variations antiques, voor dwarsfluit en piano
 1984 Pavane, voor 2 dwarsfluiten, en piano driehandig 
 1987 Trois Préludes, voor dwarsfluit, altfluit en piano 
 1992 Trois Fantaisies, voor dwarsfluit en gitaar 
 1993 Andantino et Variations, voor dwarsfluit, harp en strijktrio 
 1993 Le tombeau d’Aaron Copland, voor piano, klarinet en strijkkwartet 
 1994 Gestes, Traces, Echos, voor hoorn, cello en piano 
 1997 Interstices, voor klarinet (of saxofoon) en piano 
 1998 Sérénade en quatuor, voor dwarsfluit en strijktrio 
 2000 Répliques, voor 3 dwarsfluiten (of 3 barokfluiten) 
 2006 Gambades, voor dwarsfluit, saxofoon, harp en piano

Werken voor orgel 
 1989 Mosaïques

Werken voor piano 
 1951 rev.1976 Trois Préludes
 1952 rev.1990 Capriccio Scherzoso, voor piano vierhandig
 1952 rev.1974 Fantaisie autour d’ut, voor twee piano's
 1955 rev.1968 Sonate en un mouvement
 1959 Sonatine
 1961 4 Études pour piano - série nr. 1
 Sur un rythme de Béla Bartók
 Aux sonorités variées
 Aux sons aigus
 Pour les notes graves
 1967 4 Études pour piano - série nr. 2
 Pour un jeu lié
 Aux effets sonores
 Pour lavélocité
 Sur des accords de Charles Ives
 1977 Chroniques
 1979 Diversions, voor piano vierhandig
 Défilé 
 Gambades 
 Rencontre 
 Embrasement
 1981 Chroniques
 1992 Cinq Préludes prolongés
 1996 Distances
 1998 Bartók Revisited, voor twee piano's
 2002 Commentaires autour d’un thème de Haydn

Filmmuziek 
 1953 Our Drawings
 1957 L'Acier Roi
 1957 Profondeur 4000
 1961 Vingt minutes à Sollac

Bibliografie 
 
 Wolfgang Suppan, Armin Suppan: Das Neue Lexikon des Blasmusikwesens, 4. Auflage, Freiburg-Tiengen, Blasmusikverlag Schulz GmbH, 1994, 
 Howard Joel Pollack: Harvard composers - Walter Piston and his students, from Elliott Carter to Frederic Rzewski, Metuchen, N.J.: Scarecrow Press, 1992. 508 p., 
 David M. Cummings, Dennis K. McIntire: International who's who in music and musician's directory - (in the classical and light classical fields), Twelfth edition 1990/91, Cambridge, England: International Who's Who in Music, 1991. 1096 p., 
 Paul E. Bierley, William H. Rehrig: The heritage encyclopedia of band music : composers and their music, Westerville, Ohio: Integrity Press, 1991, 
 E. Ruth Anderson: Contemporary American composers - A biographical dictionary, Second edition, Boston: G. K. Hall, 1982, 578 p., 
 Paul Frank, Burchard Bulling, Florian Noetzel, Helmut Rosner: Kurzgefasstes Tonkünstler Lexikon - Zweiter Teil: Ergänzungen und Erweiterungen seit 1937, 15. Aufl., Wilhelmshaven: Heinrichshofen, Band 1: A-K. 1974. ; Band 2: L-Z. 1976.

Externe links 
  Officiële internetpagina
  Biografie en werklijst
  Necrologie op de internetpagina van "Gramophone" (gearchiveerd)
  Interview met de pianist en componist door Bruce Duffie
www.concertzender.nl ( En Blanc et Noir – Pianist Noël Lee op witte en zwarte toetsen. Een miniserie van vijf programma’s samengesteld door Evert Jan Nagtegaal. Noël Lee als ensemblespeler, als componist, als solo-pianist en als liedpianist.) https://www.concertzender.nl/programma/sonoor_360119/

Amerikaans componist
Amerikaans muziekpedagoog
Amerikaans pianist
Frans componist
Frans pianist
20e-eeuws componist
21e-eeuws componist