Encycliek
Een encycliek (Littera encyclica) is een gewichtig pauselijk document van leerstellige aard. Het woord komt uit Late Latijn encyclios, een Latijnisatie van het Griekse woord ἐνκύκλιος, dat in het rond betekent. Een encycliek is dus een rondzendbrief. De eerste kwam van de hand van paus Martinus I (649-653).

De inhoud van een encycliek is niet per se onfeilbare leer - als onfeilbaar gedefinieerd wordt alleen die leer inzake geloof of zeden (of inzake de natuurwet) beschouwd, die bij definitieve act als bindend is afgekondigd en waarvan uitdrukkelijk vaststaat dat die onfeilbaar is gedefinieerd (Codex Iuris Canonici 1983, c. 749 §§ 1 en 3) -, maar de inhoud behoort wel grotendeels tot de katholieke leer in wijdere zin. Het is daarom een uitdrukking van het gewone leergezag van de paus. Encyclieken zijn (gewoonlijk) geen wetgevende teksten en zij worden tegenwoordig geadresseerd aan heel de Kerk en alle mensen van goede wil.  Veel encyclieken zijn verzameld in een serie boekjes onder de naam Ecclesia docens.

Encyclieken worden bijna altijd in het Latijn gesteld. Beroemde uitzonderingen zijn: Mit brennender Sorge (Duits) en Non abbiamo bisogno (Italiaans).

Recente encyclieken

Paus Gregorius XVI
Mirari Vos, (15 augustus 1832), waarin de paus diverse (toen) moderne ontwikkelingen veroordeelde

Paus Pius IX
schreef 38 encyclieken, waaronder:
Praedecessores Nostros, (25 maart 1847), waarin de paus opriep tot hulp aan Ierland
Quanta Cura (8 december 1864), over de gevaren van het modernisme

Paus Leo XIII
Supremi Apostolatus officio (1 september 1883), over de verbreiding en de versterking van de rozenkransdevotie
Humanum Genus (20 april 1884), over de vrijmetselarij
Octobre Mense (1891), over het rozenkransgebed in oktober
Rerum Novarum (1891), over de arbeid en de sociale ethiek
Providentissimus Deus (1893), over de studie van de Schrift

Paus Pius X
schreef 17 encyclieken waaronder:
Vehementer Nos (1906)
Pascendi Dominici Gregis (8 september 1907), over de gevaren van het modernisme

Paus Benedictus XV
schreef 12 encyclieken waaronder:
Ad Beatissimi Apostolorum (1 november 1914)

Paus Pius XI
schreef 23 encyclieken waaronder:
Casti Connubii (31 december 1930), over het huwelijk
Quadragesimo Anno (1931), 40 jaar na Rerum Novarum
Mit Brennender Sorge (14 maart 1937), over de situatie in Duitsland
Divini Redemptoris (19 maart 1937), over het communisme
zie ook: Lijst van encyclieken van paus Pius XI

Paus Pius XII
schreef 41 encyclieken waaronder:
Mystici Corporis Christi (29 juni 1943)
Deiparae Virginis Mariae (1 mei 1946)
Mediator Dei et Hominum (20 november 1947)
Humani Generis (12 augustus 1950)
Ingruentiam Malorum (15 september 1951)
Fulgens Corona (8 september 1953)
Ecclesiae Fastos (5 juni 1954)
Ad Caeli Reginam (11 oktober 1954)
Haurietis Aquam in gaudio (15 mei 1956)
Fidei Donum (21 april 1957)
Le Pelerinage de Lourdes (2 juli 1957)

Paus Johannes XXIII
Ad Petri Cathedram (1959)
Sacerdotii Nostri Primordia (1959)
Grata Recordatio (1959)
Princeps Pastorum (1959)
Mater et Magistra (15 mei 1961) over moderne ontwikkelingen in de sociale leer
Aeterna Dei Sapientia (11 november 1961) over de heilige Paus Leo de Grote
Paenitentiam Agere (1 juli 1962) over de verdiensten van boetvaardigheid
Pacem in Terris (11 april 1963) over de vrede

Zie ook: Lijst van encyclieken van paus Johannes XXIII

Paus Paulus VI 
Zie ook : Lijst van encyclieken van Paus Paulus VI

Ecclesiam Suam (6 augustus 1964), over de Kerk en de voortzetting van het Tweede Vaticaans Concilie
Mense Maio (29 april 1965), over de meimaand en het bidden van de rozenkrans
Mysterium Fidei (3 september 1965), over de leer en de verering van de Heilige Eucharistie
Christi Matri Rosarii (15 september 1966), over speciale gebeden ter ere van de Moeder Gods tijdens de maand oktober
Populorum Progressio (26 maart 1967), over de ontwikkelingshulp
Sacerdotalis Caelibatus (24 juni 1967), over het priestercelibaat
Humanae Vitae (25 juli 1968), over het menselijk leven en de geboorteregeling

Paus Johannes Paulus I 
Deze paus heeft geen encyclieken geschreven. Vanwege zijn korte pontificaat bestaan er alleen enkele toespraken.

Paus Johannes Paulus II 
Zie ook: Lijst van encyclieken van Johannes Paulus II
Redemptor Hominis (1979), de betekenis van Christus als verlosser
Dives in Misericordia (1980), over de barmhartigheid
Laborem Exercens (1981), over de arbeid
Slavorum Apostoli (1985), over Cyrillus en Methodius, de Apostelen van de Slavische landen
Dominum et Vivificantem (1986), over de Heilige Geest
Redemptoris Mater (1987), over Maria, Moeder van de Verlosser
Sollicitudo Rei Socialis (1987), over sociale ethiek
Redemptoris Missio (1990), over de missie en de evangelisering
Centesimus Annus (1991), 100 jaar na Rerum Novarum
Veritatis Splendor (1993), over de kerkelijke moraalleer
Evangelium Vitae (1995), over de waarde en de onaantastbaarheid van het menselijk leven
Ut Unum Sint (1995), over de oecumene
Fides et Ratio (1998), over de verhouding van geloof en rede
Ecclesia de Eucharistia (2003), over de eucharistie

Paus Benedictus XVI
Zie ook : Lijst van encyclieken van Paus Benedictus XVI
Deus Caritas Est (2006), over eros en agape, de verschillende vormen van liefde
Spe salvi (2007), over de hoop
Caritas in Veritate (2009), over de volledige menselijke ontwikkeling in liefde en waarheid

Paus Franciscus
Zie ook: Lijst van encyclieken van paus Franciscus
Lumen Fidei (2013), over het geloof
Laudato Si', (2015), over de milieuproblematiek
Fratelli tutti (2020), over de broederlijkheid en de sociale vriendschap

Externe links
 Database van Rooms-Katholieke documenten
 De encycliek Spe Salvi in de officiële Nederlandse vertaling, op één pagina.
 Samenvatting van de nieuwe encycliek van paus Benedictus XVI Caritas in Veritate (Liefde in waarheid) over de volledige menselijke ontwikkeling in liefde en waarheid. (Rkkerk.nl)
  Lijst van pauselijke documenten

Referenties