Lijst van stadhouders in de Nederlanden
Een overzicht van stadhouders in de Nederlanden.

Korte geschiedenis 
Een stadhouder is een plaatsvervanger van een vorst in een van diens gewesten; in de Zuidelijke Nederlanden wordt hij ook wel gouverneur genoemd. In de Nederlanden waren de stadhouders eerst in dienst van de Bourgondische, daarna van de Habsburgse vorsten, maar ook Karel van Gelre en de Saksische hertogen in Friesland hadden stadhouders in gewesten die zij bezetten, tot de Habsburgers in 1543 alle Nederlanden hadden veroverd (zie Gelderse Oorlogen). Bij het aanstellen van stadhouders werden leden gekozen uit de hoge Nederlandse adel, en belangrijke families leverden meerdere stadhouders.

Door de Tachtigjarige Oorlog waren er twee partijen die aanspraken maakten op verscheidene gewesten in de Nederlanden, die derhalve twee verschillende stadhouders kregen, een voor de Spaanse koning/Oostenrijkse aartshertog en één in dienst van de Staten-Generaal der Nederlanden. Uiteindelijk kwamen alle stadhouders in de Verenigde Provinciën uit het huis Oranje-Nassau en werd het Noord-Nederlandse stadhouderschap erfelijk in 1747.

Erfstadhouder Willem VI werd, na terugkeer uit ballingschap in 1813 ten gevolge van Franse bezetting in 1815 ingehuldigd als eerste koning van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden (1815-1830/1839) dat ook het latere België omvatte en een personele unie met het Groothertogdom Luxemburg onderhield. De Koning(in) der Nederlanden stelt sindsdien de provinciaal gouverneur aan over iedere provincie, die sinds 1850 commissaris van de Koning(in) wordt genoemd (behalve in Limburg). België (onafhankelijk sinds 1830/1839) heeft nog steeds provinciale gouverneurs; Luxemburg schafte het stadhouderschap/gouverneurschap in 1890 af bij zijn onafhankelijkheid.

Artesië 
In dienst van de Habsburgers:
 1500-1504: Engelbrecht II van Nassau, graaf van Nassau-Breda
 1506-1513: Jacob van Luxemburg, heer van Fiennes
 15??-1524: Ferry van Croÿ, heer van Roeulx 
 1524-1553: Adriaan van Croÿ-Roeulx
 1553-1558: Pontus van Lalaing, heer van Bugnicourt
 1559-1568: Lamoraal van Egmont, prins van Gavere
 1568-1571: geen (?)
 1571-1578?: Ferdinand van Lannoy, hertog van Bojano
 1578-1579: Gilles van Berlaymont, heer van Hierges
 1579-1597?: Florent van Berlaymont, graaf van Lalaing en Berlaymont
 1597-1610: Karel III van Croÿ, prins van Chimay
 1610-1624: Lamoraal I van Ligne, prins van Ligne

Brabant 
Brabant kende geen stadhouder, aangezien de landvoogd(es) dit gewest rechtstreeks vanuit Brussel bestuurde. Willem van Oranje heeft eens voorgesteld om een soort stadhouder (superintendent noemde hij het) aan te stellen om de staten van Brabant te kunnen bewegen tot gehoorzaamheid, omdat zonder stadhouder de staten te zelfstandig konden optreden. Zijn voorstel werd echter verworpen door Granvelle. Bij de intocht van Willem van Oranje te Brussel in 1577 kreeg hij wel de middeleeuwse titel van ruwaard, wat op een stadhouderschap neerkwam, maar vooral een symbolische waarde had.

Doornik 
In dienst van de Habsburgers
 1555-1556: Peter van Barbançon, heer van Werchin
 1559-1570?: Floris van Montmorency, baron van Montigny
 1581–1588?: Filips van Récourt, baron van Licques (Liques), burggraaf van Lens, van 1574 tot 1576 gouverneur van Kamerijk

In dienst van de Staten-Generaal
 15??-1594?: Peter van Melun, kleinzoon van Peter van Barbançon. Tijdens het Beleg van Doornik (1581) verdedigde zijn vrouw Christina van Lalaing de stad.

Drenthe 
Vóór 1536 was de drost de vertegenwoordiger van de landsheer geweest.
Met Georg Schenck van Toutenburg ontving Drenthe van de Habsburgers in 1536 haar eerste stadhouder; sindsdien had Drenthe meestal dezelfde stadhouder als Groningen. Meer nog dan Groningen is Drenthe strijdperk geweest van de dynastieën Nassau-Dillenburg en Nassau-Dietz enerzijds en Nassau-Oranje/Oranje-Nassau anderzijds.
Met meer moeite dan in Groningen werd Willem Lodewijk van Nassau-Dillenburg in 1593 door de Drentse adel, in 1596 ook door de Staten-Generaal erkend als stadhouder, hoewel landelijk een groep edelen meer voelde voor Maurits van Nassau, die met de dood van Willem Lodewijk in 1620 alsnog stadhouder van Drenthe werd. Tussen 1625 en 1640 bestuurden de Casimirs van Nassau-Dietz Drenthe en Groningen, van 1640 tot 1650 weer de Nassau-Oranjes, waarna zij de Friese stadhouder Willem Frederik van Nassau-Dietz verkozen boven het Eerste Stadhouderloze Tijdperk dat in de andere gewesten inging. In 1696 werd in Drenthe dan weer Willem III van Oranje erkend in plaats van Johan Willem Friso van Nassau-Dietz. Toen Willem III in 1702 kinderloos stierf kwam Drenthe, evenals een groot deel van de Republiek, ditmaal ook terecht in een Stadhouderloos Tijdperk. Dit eindigde in 1722 toen Drenthe de stadhouder van Friesland en Groningen (Willem IV van Oranje-Nassau, de zoon van Johan Willem Friso die de titel prins van Oranje-Nassau had geërfd) erkende als stadhouder. In 1747 zou Willem IV stadhouder van alle gewesten van de Verenigde Nederlanden worden, in 1751 opgevolgd door Willem V die tot 1795 regeerde.

In dienst van de Habsburgers:
 1536-1540: Georg Schenck van Toutenburg, vrijheer van Toutenburg
 1540-1548: Maximiliaan van Egmont, graaf van Buren
 1549-1568: Jan van Ligne, graaf van Arenberg
 1568-1572: Karel van Brimeu, graaf van Megen
 1572-1574: Gilles van Berlaymont, heer van Hierges
 1574-1576: Caspar de Robles, heer van Billy (in 1576 gevangengenomen door muiters)
 1576-1580: geen; gewest in Staatse handen
 1580-1581: George van Lalaing, graaf van Rennenberg (sinds zgn. verraad van Rennenberg in dienst van Filips II)
 1581-1594: Francisco Verdugo (in dienst van Filips II, verloor vanaf 1589 in toenemende mate zijn gezag tot het in 1594 beperkt was tot de stad Groningen)
 1595-1618: Frederik van den Bergh (in dienst van Filips II, wegens de Reductie van Groningen geen feitelijke zeggenschap)

In dienst van de Staten-Generaal:
 1576-1580: George van Lalaing, graaf van Rennenberg (sinds zgn. verraad van Rennenberg in dienst van Filips II)
 1580-1584: Willem van Oranje, prins van Oranje (de facto)
 1584-1596: geen; gewest in Spaanse handen
 1593/6-1620: Willem Lodewijk van Nassau-Dillenburg, graaf van Nassau-Dillenburg
 1620-1625: Maurits van Nassau, vanaf 20 februari 1618 prins van Oranje
 1625-1632: Ernst Casimir van Nassau-Dietz, graaf van Nassau-Dietz
 1632-1640: Hendrik Casimir I van Nassau-Dietz, graaf van Nassau-Dietz
 1640-1647: Frederik Hendrik van Oranje, prins van Oranje
 1647-1650: Willem II van Oranje, prins van Oranje
 1650-1664: Willem Frederik van Nassau-Dietz, vorst van Nassau-Dietz
 1664-1696: Hendrik Casimir II van Nassau-Dietz, vorst van Nassau-Dietz; regentes 1664-1673: Albertine Agnes van Nassau
 1696-1702: Willem III van Oranje, koning van Engeland, Schotland en Ierland
 1702-1722: Stadhouderloos tijdperk (duurde korter dan in Holland, Zeeland, Utrecht en Overijssel, maar langer dan in Friesland en Groningen)
 1722-1751: Willem IV van Oranje-Nassau, erfstadhouder der Verenigde Nederlanden; regentes 1722-1731: Maria Louise van Hessen-Kassel
 1751-1795: Willem V van Oranje-Nassau, erfstadhouder der Verenigde Nederlanden; regenten: 1751-1759: Anna van Hannover; 1759-1766: Lodewijk Ernst, hertog van Brunswijk-Wolfenbüttel

Friesland 
Vanaf 1498, toen Friesland onder de Saksen kwam te staan en de Friese Vrijheid eindigde, werden de eerste Friese stadhouders aangesteld. Hertog George met de Baard verkocht Friesland aan Karel van Habsburg toen de Saksische vete met de Groningers, Friezen, Geldersen en Oost-Friezen voor hem op een totale nederlaag leek uit te draaien. In de periode 1515-1524 probeerden zowel de Habsburgers als Geldersen Westerlauwers Friesland te veroveren en stelden elkaar bestrijdende stadhouders aan, tot de heerlijkheid Friesland uiteindelijk bij de Habsburgse Nederlanden ging horen. Vanaf 1528 regeerde de Friese stadhouder ook over Overijssel en vanaf 1536 ook over Groningen en Drenthe.

Tijdens de beginjaren van de Tachtigjarige Oorlog kende Friesland opnieuw enige tijd twee stadhouders: één namens koning Filips II (achtereenvolgens de naar de Spanjaarden overgelopen graaf van Rennenberg en de Spanjaard Francisco Verdugo) en één namens de Republiek (achtereenvolgens Willem van Oranje en Willem Lodewijk van Nassau-Dillenburg).

Friesland heeft ten tijde van de Republiek, in tegenstelling tot de overige Nederlanden die stadhouders uit de lijn van Oranje-Nassau hadden, lang een eigen stadhouder gehad uit de Dillenburgse en later Dietze tak van het geslacht Nassau (dit gold tot 1711 ook voor Groningen en Drenthe), die bijgevolg bekend geworden zijn als de "Friesche Nassau's". Friesland heeft hierdoor -als enige gewest- geen stadhouderloze tijdperken gekend, en het was uiteindelijk de Friese tak die de in 1702 uitgestorven Oranje-tak voortzette: vanaf Willem IV kregen alle gewesten in de Republiek geleidelijk dezelfde stadhouder, wiens ambt ten slotte in 1747 erfelijk werd verklaard.

In dienst van de Saksen:
 1498-1500: Willebrord van Schaumburg
 1500-1504: Hugo van Leisenach (of Leisnig)
 1504-1506: Willem Truches van Waldburg
 1506-1509: Hendrik van Stolberg, graaf van Stolberg en heer van Wernigerode
 1509-1515: Everwijn van Bentheim, graaf van Bentheim

In dienst van de Geldersen:
 1515-1518: Hendrik de Groiff, erfvoogd van Erkelenz
 1518-1519: Maarten van Rossum, heer van Poederoijen
 1519-1522: Christoffel van Meurs, graaf van Meurs
 1522-1523: Jasper van Marwijck

In dienst van de Habsburgers:
 1515-1518: Floris van Egmont, graaf van Buren
 1518-1521: Wilhelm van Roggendorf, vrijheer van Roggendorf
 1521-1540: Georg Schenck van Toutenburg,  vrijheer van Toutenburg
 1540-1548: Maximiliaan van Egmont, graaf van Buren
 1549-1568: Jan van Ligne, graaf van Arenberg
 1568-1572: Karel van Brimeu, graaf van Megen
 1572-1573: Gilles van Berlaymont, heer van Hierges
 1573-1576: Caspar de Robles, heer van Billy (1572-1573 plaatsvervangend)
 1576-1580: geen; gewest in Staatse handen
 1580-1581: George van Lalaing, graaf van Rennenberg
 1581-1594: Francisco Verdugo
 1595-1618: Frederik van den Bergh<ref name="Encarta 2002">Encarta (1993-2002) s.v. Bergh, Huis. § Frederik.</ref> (in dienst van Filips II, geen feitelijke zeggenschap)

In dienst van de Staten van Friesland:
 1572: Joost van Schouwenburg, graaf van Schaumburg-Gemen (namens Willem van Oranje)
 1576-1580: George van Lalaing, graaf van Rennenberg
 1580-1584: Willem van Oranje, prins van Oranje (de facto)
 1584-1620: Willem Lodewijk van Nassau-Dillenburg, graaf van Nassau-Dillenburg
 1620-1632: Ernst Casimir van Nassau-Dietz, graaf van Nassau-Dietz
 1632-1640: Hendrik Casimir I van Nassau-Dietz, graaf van Nassau-Dietz
 1640-1664: Willem Frederik van Nassau-Dietz, vorst van Nassau-Dietz
 1664-1696: Hendrik Casimir II van Nassau-Dietz, vorst van Nassau-Dietz; regentes 1664-1673: Albertine Agnes van Nassau
 1696-1711: Johan Willem Friso van Nassau-Dietz, prins van Oranje-Nassau; regentes 1696-1707: Henriette Amalia van Anhalt
 1711-1751: Willem IV van Oranje-Nassau, erfstadhouder der Verenigde Nederlanden; regentes 1711-1731: Maria Louise van Hessen-Kassel
 1751-1795: Willem V van Oranje-Nassau, erfstadhouder der Verenigde Nederlanden; regenten: 1751-1759: Anna van Hannover; 1759-1766: Maria Louise van Hessen-Kassel / Lodewijk Ernst, hertog van Brunswijk-Wolfenbüttel

 Gelre en Zutphen 
Het hertogdom Gelre en het graafschap Zutphen, sinds de 12e eeuw al in personele unie met elkaar verbonden, werden in 1473 veroverd door de Bourgondische hertog Karel de Stoute, die zich liet vertegenwoordigen door stadhouders. In 1492 wist Karel van Gelre, erfgenaam van de Gelderse hertog, het hertogdom weer in handen te krijgen, en in 1492-1504 bestuurde hij Gelre zelf. Vervolgens stelden ook hij en zijn opvolger Willem V van Kleef stadhouders aan. Gelre werd in 1543 ingelijfd door de Habsburgse keizer Karel V, die ook weer stadhouders aanstelde.
In 1581 maakten Gelre (met uitzondering van het Opper-Gelre) en Zutphen zich samen met enkele andere gewesten en steden los van de Spaanse koning Filips II middels het Plakkaat van Verlatinghe. In 1591 ging het graafschap Zutphen volledig op in het hertogdom Gelre.

In dienst van de Bourgondiërs:
 1473-1474: Willem IV van Egmont, heer van Egmont
 1474-1477: Filips van Croÿ-Chimay, graaf van Chimay
 1474-1475: Willem IV van Egmont, heer van Egmont (waarnemend)
 1475-1476: Willem van Egmont jr. (waarnemend)
 1480-1481: Willem van Egmont jr.

In dienst van de Habsburgers:
 1481-1492: Adolf III van Nassau-Wiesbaden, graaf van Nassau-Wiesbaden (tot 1489 alleen van Zutphen)
 1492-1504: Gelderse zelfstandigheid 1504-1505: Jan V van Nassau-Dillenburg, graaf van Nassau-Dillenburg
 1505-1507: Filips van Bourgondië, bisschop van Utrecht
 1507-1511: Floris van Egmont, graaf van Buren en Leerdam
 1511-1543: Gelderse zelfstandigheid 1543-1544: René van Chalon, prins van Oranje
 1544-1555: Filips van Lalaing, graaf van Hoogstraten
 1555-1560: Filips van Montmorency, graaf van Horne
 1560-1572: Karel van Brimeu, graaf van Megen
 1572-1578: Gilles van Berlaymont, heer van Hierges (oktober 1576 t/m juli 1577 Staatsgezind)
 1578-1583: geen; gewest in Staatse handen, zie ook Gouverneurs van Opper-Gelre 1583-1585?: Willem IV van den Bergh, graaf van den Bergh
 1585-1587: Claudius van Berlaymont, heer van Haultepenne
 1587-1626?: Florent van Berlaymont, graaf van Lalaing en Berlaymont

In dienst van de Staten-Generaal:
 1576-1577: Gilles van Berlaymont, heer van Hierges
 1578-1581: Jan VI van Nassau-Dillenburg, graaf van Nassau-Dillenburg
 1581-1583: Willem IV van den Bergh, graaf van den Bergh
 1584-1589: Adolf van Nieuwenaar, graaf van Meurs
 1590-1625: Maurits van Nassau, vanaf 20 februari prins van Oranje (1591: Zutphen volledig in Gelre opgenomen)
 1625-1647: Frederik Hendrik van Oranje, prins van Oranje
 1647-1650: Willem II van Oranje, prins van Oranje
 1650-1675: Eerste Stadhouderloze Tijdperk (dit duurde langer dan in Holland, Zeeland en Utrecht)
 1675-1702: Willem III van Oranje, koning van Engeland, Ierland en Schotland
 1702-1722: Tweede Stadhouderloze Tijdperk (korter dan in Holland, Zeeland, Utrecht en Overijssel, langer dan in Groningen)
 1722-1751: Willem IV van Oranje-Nassau, erfstadhouder der Verenigde Nederlanden; regentes 1722-1731: Maria Louise van Hessen-Kassel
 1751-1795: Willem V van Oranje-Nassau, erfstadhouder der Verenigde Nederlanden; regenten: 1751-1759: Anna van Hannover; 1759-1766: Lodewijk Ernst, hertog van Brunswijk-Wolfenbüttel

 Gouverneurs van Opper-Gelre 
 1502-1522: Reinier van Gelre (in Gelderse dienst)

In dienst van de Habsburgers:
 1579-1589: Jan van Argenteau
 1589-1592: Marcus de Rye de la Palud, markies van Varambon
 1592-1593: Karel van Ligne, vorst van Arenberg
 1593-1611: Herman van den Bergh, graaf van den Bergh
 1611-1618: Frederik van den Bergh, heer van Boxmeer
 1618-1632: Hendrik van den Bergh, markgraaf van Bergen op Zoom (in 1632 overgelopen naar de Staten-Generaal)
 1632-1637: Staatse bezetting 1637-1640: geen (?)
 1640-1646: Willem Bette, baron van Lede
 1646-1652: Jan Koenraad van Aubremont, markies van Ribaucourt
 1652-1680: Filips Balthasar van Gendt
 1680-1699: Johan Frans Desideratus van Nassau-Siegen, vorst van Nassau-Siegen
 1699-1702: Filips Emanuel van Horne, prins van Horn

In dienst van de Staten-Generaal:
 1632-1637: Hendrik van den Bergh, markgraaf van Bergen op Zoom (in 1632 overgelopen naar de Staten-Generaal)

 De Stad Groningen en de Ommelanden 
Tussen 1514 en 1536 viel Groningen (de Ommelanden inbegrepen) onder de Gelderse hertog Karel, die erover zijn stadhouders aanstelde. Vanaf 1536 werden de gewesten Groningen en Landschap Drenthe bij de Habsburgse Nederlanden gevoegd. De stadhouder van Friesland en Overijssel kreeg zeggenschap over deze gebieden. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog ging Groningen deel uitmaken van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, die ook met stadhouders werkte. In de overgangsperiode waren er twee stadhouders: namens de Spaanse koning Filips II en namens de Staten Generaal. De macht van de eerste brokkelde steeds verder af ten gunste van de tweede.

In dienst van de Geldersen:
 1514-1519: Willem van Ooy
 1519-1522: Christoffel van Meurs, graaf van Meurs
 1522-1529: Jasper van Marwijck
 1529-1536: Karel van Gelre (bastaard van hertog Karel van Gelre)
 1536: Ludolf Coenders

In dienst van de Habsburgers:
 1536-1540: Georg Schenck van Toutenburg, vrijheer van Toutenburg
 1540-1548: Maximiliaan van Egmont, graaf van Buren
 1549-1568: Jan van Ligne, graaf van Arenberg
 1568-1572: Karel van Brimeu, graaf van Megen
 1572-1574: Gilles van Berlaymont, heer van Hierges
 1574-1576: Caspar de Robles, heer van Billy (in 1576 gevangengenomen door muiters)
 1576-1580: geen; gewest in Staatse handen 1580-1581: George van Lalaing, graaf van Rennenberg (sinds zgn. verraad van Rennenberg in dienst van Filips II)
 1581-1594: Francisco Verdugo (in dienst van Filips II, vanaf 1584 werd zijn gezag alleen erkend in de stad Groningen)
 1595-1618: Frederik van den Bergh (in dienst van Filips II, wegens de Reductie van Groningen geen feitelijke zeggenschap)

In dienst van de Staten-Generaal:
 1572: Joost van Schouwenburg, graaf van Schaumburg-Gemen (namens Willem van Oranje; heeft gezag nooit kunnen vestigen)
 1576-1580: George van Lalaing, graaf van Rennenberg (sinds zgn. verraad van Rennenberg in dienst van Filips II)
 1580-1584: Willem van Oranje, prins van Oranje (de facto)
 1584-1620: Willem Lodewijk van Nassau-Dillenburg, graaf van Nassau-Dillenburg (in de stad Groningen vanaf 1594 (Reductie))
 1620-1625: Maurits van Nassau, prins van Oranje
 1625-1632: Ernst Casimir van Nassau-Dietz, graaf van Nassau-Dietz
 1632-1640: Hendrik Casimir I van Nassau-Dietz, graaf van Nassau-Dietz
 1640-1647: Frederik Hendrik van Oranje, prins van Oranje
 1647-1650: Willem II van Oranje, prins van Oranje
 1650-1664: Willem Frederik van Nassau-Dietz, vorst van Nassau-Dietz
 1664-1696: Hendrik Casimir II van Nassau-Dietz, vorst van Nassau-Dietz; regentes 1664-1673: Albertine Agnes van Nassau
 1696-1711: Johan Willem Friso van Nassau-Dietz, prins van Oranje-Nassau; regentes 1696-1707: Henriette Amalia van Anhalt
 1711-1718: Stadhouderloos tijdperk (vanaf 1718 erkende Groningen de regentes Maria Louise van Hessen-Kassel aangezien Willem IV nog geen 18 was)
 1718-1751: Willem IV van Oranje-Nassau, erfstadhouder der Verenigde Nederlanden (van 1718 tot 1729 trad Maria Louise van Hessel-Kassel als regentes op)
 1751-1795: Willem V van Oranje-Nassau, erfstadhouder der Verenigde Nederlanden; regenten: 1751-1759: Anna van Hannover; 1759-1766: Lodewijk Ernst, hertog van Brunswijk-Wolfenbüttel

 Gulik 
Er is maar één stadhouder ooit aangesteld over Gulik, toen dat land bezet was in 1543 aan het einde van de Gelderse Oorlogen. Het werd echter spoedig duidelijk dat Gulik geen onderdeel zou worden van de Habsburgse Nederlanden, maar in het bezit van het Huis van der Mark bleef. Het stadhouderschap werd hetzelfde jaar weer opgeheven.
 1543: Filips van Lalaing, graaf van Hoogstraten

 Henegouwen 
De stadhouder van Henegouwen werd doorgaans ook gouverneur van Valencijn. Daarnaast genoten de ambten groot-baljuw (rechtspraak) en kapitein (leger) van Henegouwen groot prestige; deze moeten niet verward worden met het stadhouderschap (bestuur), hoewel één persoon meerdere van deze functies tegelijk kon bekleden, zoals gebeurde vanaf 1560.
 1477-1482: Adolf van Kleef-Ravenstein, heer van Ravenstein
 1482-1511: Filips I van Croÿ (graaf van Porcéan), heer van Aarschot
 1511-1521: Karel I van Croÿ, prins van Chimay
 1521-1549: Filips II van Croÿ, 1e hertog van Aarschot
 1549-1558: Karel II van Lalaing, 2e graaf van Lalaing
 1558-1560: Karel van Brimeu, graaf van Megen
 1560-1566: Jan IV van Glymes van Bergen, markies van Bergen op Zoom
 1566-1574: Filips van Noircarmes, heer van Sint-Aldegonde en Noircarmes
 1574-1582: Filips van Lalaing, 3e graaf van Lalaing (1576-1579 Staatsgezind)
 1582-1590: Emanuel Filibert van Lalaing, heer van Montigny
 1592-1606/1613: Karel III van Croÿ, 1e hertog van Croÿ
 1606/1613-16??: Karel Bonaventura van Longueval, graaf van Bucquoy
 1663-1674?: Filips Frans van Arenberg, hertog van Arenberg en Aarschot

 Holland en Zeeland 
Na Hoekse en Kabeljauwse twisten kwamen in 1428 de graafschappen Holland en Zeeland in handen van Filips de Goede van Bourgondië.

Filips benoemde op 21 maart 1426 Frank van Borssele, samen met zijn achterneef Hendrik II van Borselen tot generaal en groot kapitein van Zeeland. Op 25 december 1430 werd hij, samen met zijn twee achterneven Floris en Filips, pandhoudende schuldeiser van Holland, Zeeland, Friesland en Zevenbergen.

In 1433 liet Filips zich officieel vertegenwoordigen door een stadhouder. Later gingen Holland en Zeeland door vererving van het huis Bourgondië over in handen van het huis Habsburg.

Na het uitbreken van de Tachtigjarige Oorlog gingen Holland en Zeeland deel uitmaken van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden en gingen de Staten zelf stadhouders aanstellen.

In dienst van de Bourgondiërs:
 1428-1432: Frank van Borssele, heer van Sint Maartensdijk en Zuylen
 1433-1440: Hugo van Lannoy, heer van Santes (bij Rijsel)
 1440-1445: Willem van Lalaing, heer van Bugnicourt
 1445-1448: Godewijn de Wilde, heer van  Lalaing, Bugnicourt, Fressin en Hordain
 1448-1462: Jan van Lannoy, heer van Santes 
 1462-1477: Lodewijk van Gruuthuse, prins van Steenhuize
 1477-1480: Wolfert VI van Borselen, heer van Veere
 1480-1483: Joost van Lalaing, heer van Montigny-en-Ostrevant en Hantes

In dienst van de Habsburgers:
 1483-1515: Jan III van Egmont, graaf van Egmont
 1515-1521: Hendrik III van Nassau-Breda, graaf van Nassau-Breda
 1522-1540: Antoon I van Lalaing, graaf van Hoogstraten
 1540-1544: René van Chalon, prins van Oranje
 1544-1546: Lodewijk van Vlaanderen, heer van Praet
 1547-1558: Maximiliaan II van Bourgondië, markies van Veere
 1559-1567: Willem van Oranje, prins van Oranje
 1567-1573: Maximiliaan van Hénin, graaf van Boussu
 1573-1574: Filips van Noircarmes, heer van Noircarmes
 1574-1577: Gilles van Berlaymont, baron van Hierges

In dienst van de Staten van Holland en Zeeland:
 1572-1584: Willem van Oranje, prins van Oranje
 1585-1625: Maurits van Nassau, vanaf 20 februari 1618 prins van Oranje
 1625-1647: Frederik Hendrik van Oranje, prins van Oranje (officieel werd hij aangesteld als gouverneur)
 1647-1650: Willem II van Oranje, prins van Oranje
 1650-1672: Eerste Stadhouderloze Tijdperk 1672-1702: Willem III van Oranje, koning van Engeland, Schotland en Ierland
 1702-1747: Tweede Stadhouderloze Tijdperk 1747-1751: Willem IV van Oranje-Nassau, erfstadhouder der Verenigde Nederlanden
 1751-1795: Willem V van Oranje-Nassau, erfstadhouder der Verenigde Nederlanden; regenten: 1751-1759: Anna van Hannover; 1759-1766: Lodewijk Ernst, hertog van Brunswijk-Wolfenbüttel

 Limburg en de Landen van Overmaas 

In dienst van de Bourgondiërs:
 1473-1477: Gwijde van Brimeu, stadhouder-generaal

In dienst van de Habsburgers:
 1542-1572: Johan I van Oost-Friesland, graaf van Valkenburg
 1574-1578: Arnold II Huyn van Amstenrade, heer van Geleen en Eijsden
 1578-1579: Cristóbal de Mondragón
 1579-1597: Claude van Wittem van Beersel
 1597-1612: Gaston Spinola
 1612-1620: Maximiliaan van Sint-Aldegonde
 1620-1624: Karel Emanuel van Gorrevod
 1624-1626: Herman van Bourgondië
 1626-1632: Hugo van Noyelles
 1632-1635: Staatse bezetting; zie verder Staats-Overmaas 1635-1640: Willem Bette, baron van Lede
 1640-1647: Jan van Wiltz
 1649-1665: Lancelot Schetz van Grobbendonk
 1665-1684: Johan Frans Desideratus van Nassau-Siegen, vorst van Nassau-Siegen
 1685-1702: Hendrik Lodewijk Ernest van Ligne, prins van Ligne
 1702-1703: Frans Sigismund van Thurn en Taxis
 1703-1705: Lodewijk van Sinzendorff
 1705-1707: Jan Peter de Goës
 1707-1709: Ferdinand Bertrand de Quiros
 1709-1710: Johan Wenceslaus van Gallas
 1710-1713: Frans Adolf van Sinzerling
 1713: Lodewijk van Sinzendorff
 1713-1714: George van Tunderfeld
 1714-1723: Frans Sigismund van Thurn en Taxis
 1725-1728: Otto van Vehlen
 1728-1754: Wolfgang Willem van Bournonville

 Staats-Overmaas 
Enkele gebieden die het Staatse leger in 1632 in de Landen van Overmaas had veroverd, werden uiteindelijk krachtens het Partagetraktaat (1661) aan de Republiek toegewezen en heetten sindsdien Staats-Overmaas; net als de andere generaliteitslanden Staats-Vlaanderen en Staats-Brabant werd het rechtstreeks door de Staten-Generaal bestuurd en kende dus geen stadhouder.

 Luxemburg 
In dienst van de Habsburgers:
 1451-1475: Anton I van Croÿ,  graaf van Porcien en Guines
 1483-1???: Engelbrecht II van Nassau, graaf van Nassau-Breda
 1???-1515: Christoffel I van Baden, markgraaf van Baden
 1475-1531: ?
 1531-1533: Filips I van Croÿ, graaf van Porcéan
 1533-1541: Anton van Glymes, markies van Bergen op Zoom
 1541-1545: Peter van Barbançon, heer van Werchin
 1545-1552: Peter Ernst I van Mansfeld, graaf van Mansfeld-Vorderort
 1552: Lamoraal van Egmont, prins van Gavere (interim-gouverneur)
 1552-1555: Maarten van Rossum, heer van Poederoijen
 1556-1558: Karel van Brimeu, graaf van Megen
 1559-1597/1604?: Peter Ernst van Mansfeld, graaf van Mansfeld-Vorderort (opnieuw)
 1604-1626?: Florent van Berlaymont, graaf van Lalaing en Berlaymont
 1642-1648: Johan van Beck, vrijheer van Ringsheim
 1654-1675: Filips van Croÿ-Ligne
 1675-16??: Johan Karel de Landas (waarnemend)
 16??-16??: Ernst van Croÿ-Ligne
 1684-1688: Hendrik de Lambert
 1727-1734: Franz-Paul von Wallis

In dienst van de Oranje-Nassaus:1815-1890: Luxemburg groothertogdom in personele unie met Nederland 1817-1830: Jean-Georges Willmar
 1830-1839: Belgische bezetting; verschillende regeringscommissies 1839: Duitstalig (Luxemburgstalig) oostelijk Luxemburg aan Oranje-Nassau (Nederland) hersteld; tot 1842 geen stadhouder. 1842-1848: Gaspard-Théodore-Ignace de la Fontaine (1848: 1e premier van Luxemburg (President van de Regeringsraad))
 1850-1879: Hendrik van Oranje-Nassau, prins der Nederlanden
 1890: Luxemburg onafhankelijk, stadhouderschap afgeschaft Mechelen 
 1566-1567: Antoon II van Lalaing, graaf van Hoogstraten
 15??-1594?: Peter van Melun (voor de Staten)

 Namen 
In dienst van de Habsburgers:
 1429-1473: Jan II van Croÿ, heer van Chimay
 1485-1???: Jan III van Glymes, heer van Bergen op Zoom (valt in ongenade en moet aftreden)
 1503-1507: Willem II van Croÿ, heer van Chièvres
 1509-1532: Jan III van Glymes, heer van Bergen op Zoom (in ambt hersteld)
 1532-1541: Anton van Glymes, markies van Bergen op Zoom
 1541-1545: Peter van Barbançon, heer van Werchin
 1553/4-1578: Karel van Berlaymont, baron van Hierges
 1578-1579: Gilles van Berlaymont, heer van Hierges
 1579-1599?: Florent van Berlaymont, graaf van Lalaing en Berlaymont
 1599-16??: Karel II van Egmont
 16??-16??: Albert François van Croÿ-Roeulx, graaf van Megen

 Overijssel 
Vanaf 1528 hoorde Overijssel (voordien samen met Drenthe Oversticht geheten) bij de Habsburgse Nederlanden, nadat keizer Karel V de gebieden verkreeg van de bisschop van Utrecht. In de jaren 1528-1584 had Overijssel dezelfde stadhouder als Friesland. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog ging Overijssel deel uitmaken van wat later de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden werd, die ook met stadhouders werkte. Overijssel onderhield van 1546 tot 1677 een leenband met het graafschap Lingen, dat daardoor van Overijssel afhankelijk was.

In dienst van de Habsburgers:
 1528-1540: Georg Schenck van Toutenburg, vrijheer van Toutenburg
 1540-1548: Maximiliaan van Egmont, graaf van Buren
 1549-1568: Jan van Ligne, graaf van Arenberg
 1568-1572: Karel van Brimeu, graaf van Megen
 1572-1573: Gilles van Berlaymont, heer van Hierges
 1573-1576: Caspar de Robles, heer van Billy
 1576-1581: George van Lalaing, graaf van Rennenberg (vanaf 1580 in dienst van Filips II)
 1581-1594: Francisco Verdugo (in dienst van Filips II)
 1595-1618: Frederik van den Bergh, heer van Boxmeer (in dienst van Filips II; geen zeggenschap over Salland, 1597-1605 geheel geen zeggenschap, 1605-1618 slechts over Lingen en Oldenzaal)

In dienst van de Staten van Overijssel:
 1576-1580: George van Lalaing, graaf van Rennenberg (verliet de Opstand op 3 maart 1580)
 1580-1584: Willem van Oranje, prins van Oranje
 1584-1589: Adolf van Nieuwenaar, graaf van Meurs
 1590-1625: Maurits van Nassau, prins van Oranje
 1625-1647: Frederik Hendrik van Oranje, prins van Oranje
 1647-1650: Willem II van Oranje, prins van Oranje
 1650-1675: Eerste Stadhouderloze Tijdperk (dit duurde langer dan in Holland, Zeeland en Utrecht)
 1675-1702: Willem III van Oranje, koning van Engeland, Schotland en Ierland
 1702-1747: Tweede Stadhouderloze Tijdperk 1747-1751: Willem IV van Oranje-Nassau, erfstadhouder der Verenigde Nederlanden;
 1751-1795: Willem V van Oranje-Nassau, erfstadhouder der Verenigde Nederlanden; regenten: 1751-1759: Anna van Hannover; 1759-1766: Lodewijk Ernst, hertog van Brunswijk-Wolfenbüttel

 Rijsels-Vlaanderen 
 1418-1424: Hugo van Lannoy
 1424-1459: Boudewijn I van Lannoy
 1459-1463: Jan III van Lannoy
 1463-14??: Philippe Pot
 ca. 1464-1467: Antoon Oignies, heer van Bruay
 1468-1479: Jan van Rosimbos, heer van Fromelles
 ca. 1479-1484: Jan van Hames, heer van Sangatte en Bondues
 1504-1513: Jacob II van Luxemburg, heer van Fiennes
 1513-15??: Jacob III van Luxemburg, heer van Fiennes
 1532-15??: Adriaan V van Croÿ
 1554-15??: Jan van Montmorency, heer van Courrière
 1566-15??: Maximiliaan Vilain

 Utrecht 
Vanaf 1528 waren de stadhouders van Holland ook stadhouder van Utrecht. Voor die tijd kende Utrecht geen stadhouder maar was het een zelfstandig prinsbisdom, het Sticht geheten, totdat de Habsburger Karel V ook Utrecht inlijfde en een stadhouder benoemde.

Na het uitbreken van de Tachtigjarige Oorlog ging Utrecht deel uitmaken van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden die ook stadhouders aanstelde.

In dienst van de Habsburgers:
 1528-1540: Antoon I van Lalaing, graaf van Hoogstraten 1528-1540
 1540-1544: René van Chalon, prins van Oranje
 1544-1546: Lodewijk van Vlaanderen, heer van Praet
 1547-1558: Maximiliaan II van Bourgondië, markies van Veere
 1559-1567: Willem van Oranje, prins van Oranje
 1567-1573: Maximiliaan van Hénin, graaf van Boussu
 1573-1574: Filips van Noircarmes, heer van Noircarmes
 1574-1577: Gilles van Berlaymont, heer van Hierges

In dienst van de Staten van Utrecht:
 1577-1584: Willem van Oranje, prins van Oranje
 1584: Joost de Soete, heer van Villers
 1584-1589: Adolf van Nieuwenaar, graaf van Meurs
 1589-1625: Maurits van Nassau, prins van Oranje
 1625-1647: Frederik Hendrik van Oranje, prins van Oranje
 1647-1650: Willem II van Oranje, prins van Oranje
 1650-1672: Eerste Stadhouderloze Tijdperk 1672-1702: Willem III van Oranje, koning van Engeland, Schotland en Ierland 
 1702-1747: Tweede Stadhouderloze Tijdperk 1747-1751: Willem IV van Oranje-Nassau, erfstadhouder der Verenigde Nederlanden
 1751-1795: Willem V van Oranje-Nassau, erfstadhouder der Verenigde Nederlanden; regenten: 1751-1759: Anna van Hannover; 1759-1766: Lodewijk Ernst, hertog van Brunswijk-Wolfenbüttel

 Vlaanderen 
In dienst van de Habsburgers:
 1490–1506: Engelbrecht II van Nassau, graaf van Nassau-Breda
 1506–1513: Jacob II van Luxemburg, heer van Fiennes
 1513–1517: ?
 1517–1532: Jacob III van Luxemburg, heer van Fiennes
 1532–1540: Stadhouderloos tijdperk (ambt uit machtspolitieke overwegingen tijdelijk opgeheven)
 1540–1553: Adriaan van Croÿ-Roeulx, graaf van Roeulx
 1553–1558: Pontus van Lalaing, heer van Bugnicourt
 1559–1568: Lamoraal van Egmont, prins van Gavere
 1568–1572: geen (?)
 1572–1577: Jan van Croÿ, graaf van Roeulx
 1577–1584: geen (?); gewest in Staatse handen (Gentse Republiek)In dienst van de Staten-Generaal:
 1577: Filips III van Croÿ, hertog van Aarschot
 1577–1583: geen (?); Gentse Republiek 1583–1584: Karel III van Croÿ, hertog van Croÿ en Aarschot

 Zie ook 
 Lijst van landvoogden van de Nederlanden
 Lijst van heersers in de Lage Landen
 Kamerijk en het Kamerijkse § Lijst van gouverneurs (Kamerijk was geen onderdeel van de Habsburgse Nederlanden, maar had wel een Habsburgse gouverneur)

 Literatuur 
Arnout van Cruyningen, Stadhouders in de Nederlanden: van Holland tot Vlaanderen 1448-1879'', 2017. 

 Lijst
 Lijst
Geschiedenis van Artesië
Geschiedenis van Brabant
Geschiedenis van Drenthe
Geschiedenis van Friesland
Geschiedenis van Gelre
Geschiedenis van Groningen (provincie)
Geschiedenis van Henegouwen
Geschiedenis van Holland
Geschiedenis van Limburg
Geschiedenis van Luxemburg
Geschiedenis van Mechelen
Geschiedenis van Namen
Geschiedenis van Overijssel
Geschiedenis van Utrecht
Geschiedenis van Vlaanderen
Geschiedenis van Zeeland
Stadhouders
Stadhouders
Stadhouders