Groot-Ammers
Groot-Ammers is een dorp ongeveer drie kilometer ten zuidwesten van Schoonhoven in de Nederlandse gemeente Molenlanden, aan de Lek. Groot-Ammers ligt in de landstreek Alblasserwaard.

Etymologie 
Ammers, Ammer of Amer betekende vroeger: waterloop. Vergelijk ook: Amersfoort. Groot-Ammers ontstond waar een veenriviertje uitmondde in de Lek. Het voorvoegsel "Groot" is toegevoegd ter onderscheid van Klein-Ammers of Ammerstol, aan de noordzijde van de Lek.

Geschiedenis 
Groot-Ammers wordt in de geschiedenis voor het eerst genoemd in 1042. Het in die tijd gebouwde slot Liesvelt was een van de grootste en sterkste kastelen van Nederland. Het slot was het eigendom van de heren van Liesvelt. De omgeving Groot-Ammers, het Achterland, Graafland, Peulwijk, Ottoland en Peursum stond onder invloed van deze heren. Tussen 1300 en 1400 werd de boezem uitgegraven. Deze waterloop mondde via een sluis uit in de Lek, en speelt (nog steeds) een belangrijke rol in de beheersing van het waterpeil in de Alblasserwaard, hoewel de sluis buiten gebruik is genomen. Aan deze boezem staan een viertal poldermolens. In 1636 kocht Willem Frederik van Nassau, stadhouder van Friesland, de baronie Liesveld. De Nederlandse koning mag zich om deze reden baron van Liesvelt noemen. Omdat het slot Liesvelt een bouwval was geworden, werd het in 1740 afgebroken. Het puin werd gebruikt om de Lekdijk te verstevigen. Het stalgebouw is bewaard gebleven, en werd sindsdien gebruikt als rechtszaal. In 1745 werd begonnen met de bouw van een nieuw huis van Liesveld, hier zijn nog slechts resten van bewaard gebleven. Rond 1900 was er in Groot-Ammers veel handel in kaas. De kaas werd in de Alblasserwaardse polder geproduceerd, en in Groot-Ammers verhandeld, getuige de kaaspakhuizen in het dorp.

Groot-Ammers was van 1 april 1817 tot 1986 een zelfstandige gemeente, nadat het was afgesplitst van Nieuwpoort, waaraan het in 1812 was toegevoegd. Van 1 januari 1986 tot 1 januari 2013 viel Groot-Ammers onder de gemeente Liesveld. Sinds 2013 maakte Groot-Ammers deel uit van de gemeente Molenwaard, vanaf 1 januari 2019 van de gemeente Molenlanden

Bezienswaardigheden

Molens 
Van noord naar zuid staan langs de Molenkade de volgende poldermolens:
 Gelkenes Molen; wipmolen
 Graaflandse of Middelmolen; een wipmolen uit 1805 (restauratie: 2005-2006)
 Achtkante Molen; een rietgedekte, achtkante grondzeiler; ca. 1751
 Achterlandse Molen; wipmolen

In het Ooievaarsdorp Liesvelt staat:
 Korenmolen De Jonge Sophia; een achtkante grondzeiler; vermoedelijk 1773

Alle molens in Groot-Ammers worden beheerd door de Stichting tot Instandhouding van Molens in de Alblasserwaard en de Vijfheerenlanden (SIMAV).

Het Liesvelt 
Groot-Ammers is voor velen vooral bekend door de ooievaars. Het is lange tijd slecht gesteld geweest met de aantallen ooievaars in Nederland. Door ooievaars te importeren en in gevangenschap te laten broeden is Ooievaarsdorp 'Het Liesvelt' ontstaan. Gekweekte nakomelingen werden vrijgelaten. Dit had in 1978 en 1979 als resultaat dat meerdere broedparen ontstonden met een wild en een gekweekt exemplaar. Het totaal aantal broedparen bedroeg in 1979 negen. Begin jaren 1990 werd het aantal (half)tamme broedparen vergroot door het stichten van 'buitenstations' met opgekweekte jonge ooievaars. Dankzij broedprogramma's gaat het anno 2010 in Nederland zo goed met de ooievaar dat een kweeklocatie niet meer noodzakelijk is. Het Liesvelt ging daarom fungeren als streekcentrum.

Kerk 
 Nederlands Hervormde kerk (ca. 1500)
 Vrije Baptisten Gemeente De Levensboom
 Gereformeerde Gemeente in Nederland (191 leden)

Geboren in Groot-Ammers 
 Klaas Hendrikse (1947 - 2018), atheïstisch predikant
 Ruben Houweling (1980), hoogleraar arbeidsrecht
 Anita Witzier (1961) presentatrice
 Jeanne Korevaar (1996), wielrenster

Bouwbedrijf
In Groot-Ammers werd in 1869 door Adam van der Wal een timmerwerkplaats geopend, die uiteindelijk uit zou groeien tot het bouwbedrijf Koninklijke BAM Groep.

Zie ook 
 Lijst van burgemeesters van Groot-Ammers
 Lijst van gemeentelijke monumenten in Groot-Ammers

Externe links 
 Stichting SIMAV
 Streekcentrum Het Liesvelt

Plaats in Zuid-Holland
Geografie van Molenlanden
Voormalige gemeente in Zuid-Holland