Pamel
Pamel is een dorp in het Pajottenland van de Belgische provincie Vlaams-Brabant en een deelgemeente van de fusiegemeente Roosdaal. Pamel ligt aan de Brabantse oever van de Dender. In het dorpscentrum van Pamel bevindt zich ook het administratief centrum van de fusiegemeente. Pamel was een zelfstandige gemeente tot aan de gemeentelijke herindeling van 1965.

Geschiedenis 
Onder het ancien régime behoorde Pamel net als Strijtem en Onze-Lieve-Vrouw-Lombeek tot het kwartier van Brussel in het hertogdom Brabant, en meer in het bijzonder tot de meierij van Gaasbeek. Na de Franse invasie werd Pamel als gemeente bij het kanton Sint-Martens-Lennik van het Dijledepartement ingedeeld.

Verschuiving van het centrum 
Het centrum van Pamel situeerde zich tot en met de 20e eeuw aan de rechteroever van de Dender. Echter, door enkele verbouwingen stortte de kerktoren neer in 1879 en beschadigde hierbij grote delen van de kerk. Op 3 april 1893 werd de bouw van de nieuwe kerk beslist ter hoogte van het huidige centrum. Ook het gemeentehuis, de gemeentelijke jongensschool en enkele huizen waren hier reeds eerder gebouwd. De verschuiving van het dorpscentrum richting huidig centrum kan dus in belangrijke mate toegewezen worden aan de herlocatie van het kerkgebouw.

Gehuchten 
Een belangrijk gehucht van Pamel vormt Ledeberg, een getuigeheuvel die ook al in de prehistorie bewoond geweest moet zijn. Een ander gehucht is Poelk, gelegen langs de Ninoofsesteenweg N8. Hier was vroeger een gemeenteschool. In Poelk staat de bekende grot, gebouwd op het einde van de 19e eeuw. Elk jaar wordt hier nog een processie gehouden.

Geografie

Hydrografie 
Het landschap van Pamel wordt gevormd door de Denderoever aan de Kaai en de Ledeberg.

Demografische ontwikkeling

Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen; 1976 = inwoneraantal op 31 december

Cultuur

Toneel 
Het toneelstuk Het gezin Van Paemel is een van de bekendste werken van Cyriel Buysse. Het wordt nog geregeld opgevoerd en in 1978 werd het verfilmd als televisiefeuilleton en uitgezonden op de toenmalige BRT. In 1986 werd er eveneens een speelfilm van gemaakt. Naast de gedeelde naam heeft dit toneelstuk echter niets te maken met het dorp. Het berust dus eerder op een toevalligheid maar speelt wel mee in de herkenbaarheid van de dorpsnaam doorheen Vlaanderen.

Streekproducten 
 Een bekend product is het bronwater van het merk Ledeberg.
 Bekende Pamelse dranken: Dikke van Pamel (genoemd naar Viktor De Klerck), Arjaun, Pamels Datje; een jenever gemaakt van tatjes (zeer kleine blauwe pruimen)
 Pamelse aardbeien en frambozen

Politiek 
Al sinds 1675 is in Pamel een soort burgemeester aanwezig. In het begin werd deze taak uitgeoefend door de baljuw van Pamel, nl. Balthasar de Regnaucourt. Later werd het ambt vervangen door de eerste schepen. En nog een tijd later, pas in 1754 valt voor de eerste maal het woord burgemeester. De laatste burgemeester van Pamel was Karel Van Cauwelaert de Wyels, hij bleef na de fusie van Pamel bij de gemeente Roosdaal nog enige tijd burgervader.

Voormalige burgemeesters

Sport 
Voetbalclub Denderzonen Pamel is aangesloten bij de KBVB en actief in de provinciale reeksen. De club speelde in haar geschiedenis 11 jaar in de nationale reeksen.

Erfgoed 
In Pamel zijn verscheidene erfgoedsites te vinden.

 Villa Puttenberg
 Villa Den Uil
 Sint-Gaugericuskerk

Bekende Pamelaars 
 Hendrik Borginon (1890-1985), advocaat en politicus
 Petrus Josephus Cautaerts (1881-1953), politicus
 Josephus Desiderius Cautaerts (1888-1962), laatste kerkbaljuw "suisse"
 Victor De Klerck (1848-1885), alias den Dikke van Pamel
 Joseph De Schepper (1881-1967), burgemeester, stichter van "de Lébergbronnen"
 Albert Roosens (1916-1983), burgemeester
 Fons Straetmans (1939-), wielrenner, kapper en komiek
 Karel Van Cauwelaert de Wyels (1905-1987), burgemeester, senator, hoofdredacteur dagblad Het Volk
 Hubert van Herreweghen (1920-2016), auteur, dichter
 Pieter-Jan Roggeman (1999-), DJ

Plaats in Vlaams-Brabant