Nederland op het Europees kampioenschap voetbal 1976
Het Nederlands elftal was een van de vier deelnemende landen op het Europees kampioenschap voetbal 1976. Oranje haalde de derde plaats op dit EK door in de kleine finale gastland Joegoslavië met 3-2 te verslaan.

Kwalificatie

Groepswedstrijden
Met de nieuwe coach George Knobel startte het Nederlands elftal in september 1974 met de kwalificatiereeks voor het Europees kampioenschap voetbal 1976. De trainer had vrijwel alle spelers van de selectie voor het wereldkampioenschap voetbal 1974 tot zijn beschikking, inclusief Johan Cruijff en Johan Neeskens die inmiddels beiden voor FC Barcelona uitkwamen. De eerste wedstrijd onder Knobel was meteen zeer geslaagd, in een oefenwedstrijd in Stockholm op 4 september 1974 werd Zweden met 5-1 verslagen.

In de kwalificatie trof Oranje met Italië en Polen twee gerenommeerde tegenstanders, die eveneens aanwezig waren geweest op het WK van 1974. De eerste drie wedstrijden, uit en thuis tegen Finland en thuis tegen Italië, werden gewonnen. De vierde wedstrijd, uit tegen Polen, ging echter kansloos met 4-1 verloren. In de aanloop naar de vijfde wedstrijd, een maand later thuis tegen Polen, ontstond er rumoer in de spelersgroep. Spelers van PSV waren het niet eens met een vermeende uitzonderingspositie voor Cruijff en Neeskens. Deze twee sloten zich bijvoorbeeld wegens clubverplichtingen pas kort voor de uitwedstrijd tegen Polen bij de selectie aan en daarbij zou Cruijff zich nadrukkelijk met trainerszaken bemoeien. Door de onvrede besloten Jan van Beveren en Willy van der Kuijlen dertig uur voor aanvang van de thuiswedstrijd tegen Polen op te stappen. Als enige vervanger werd op het laatste moment doelman Jan Jongbloed opgeroepen.

Aan de hand van Cruijff in de aanval, Neeskens op het middenveld en Ruud Krol in de verdediging domineerde Oranje tegen Polen en revancheerde het zich met 3-0 voor de uitnederlaag. Doordat Italië en Polen op 26 oktober 1975 in Warschau met 0-0 gelijk speelden, mocht het Nederlands elftal in de laatste wedstrijd uit tegen Italië met drie doelpunten verschil verliezen. Zonder Cruijff en Neeskens, die niet vrijgegeven waren door Barcelona, werd het 1-0 voor Italië. Door dit resultaat plaatste Nederland zich voor de kwartfinale, welke in een uit- en thuiswedstrijd tegen België werd gespeeld.

Eindstand groep 5:

Kwartfinale
De kwartfinale werd gespeeld in een uit- en thuiswedstrijd tegen België, dat in de groepsfase de DDR, Frankrijk en IJsland had uitgeschakeld. Trainer Knobel riep twee debutanten bij de selectie op: doelverdediger Jan Ruiter en rechtsback Wim Meutstege. Johnny Rep keerde na anderhalf jaar afwezigheid terug bij het Nederlands elftal.

De Belgische trainer Raymond Goethals stelde zijn eerste doelman Christian Piot op, die echter door een blessure drie maanden niet had gespeeld. De vleugelverdediger Gilbert Van Binst stond laatste man, verder stonden onder andere Eric Gerets, Georges Leekens en Ludo Coeck opgesteld. In de spits stond Roger Van Gool.

Onder aanvoering van Johan Cruijff en met als uitblinkende adjudanten Johan Neeskens en Rob Rensenbrink, won Oranje voor het eerst in tien jaar tijd weer van België. Door de 5-0-zege, met drie doelpunten van Rensenbrink, was plaatsing voor de halve finale binnen handbereik. Ook de returnwedstrijd werd een overwinning voor Nederland. Met Willem van Hanegem voor de geblesseerde Wim Jansen werd het 2-1 voor Nederland, nadat de ruststand 1-0 voor België was. In het Belgische elftal debuteerden zes spelers, waaronder doelman Jean-Marie Pfaff.

Eindronde in Joegoslavië

Halve finale 
De verwachting was dat Nederland de halve finale tegen Tsjecho-Slowakije eenvoudig zou winnen en dat de ploeg daarna West-Duitsland zou treffen in de finale. Het was echter de Tsjecho-Slowaak Anton Ondruš die in de twintigste minuut de score opende. In de tweede helft bracht diezelfde Ondruš met een eigen doelpunt de ploegen weer op gelijke hoogte, waardoor een verlenging noodzakelijk werd. Nederland kreeg een grote kans, maar de Tsjecho-Slowaakse keeper zat in de weg. Zdeněk Nehoda en František Veselý scoorden daarna wel, waardoor Tsjecho-Slowakije de wedstrijd met 3-1 won en zich plaatste voor de finale.

Verliezersfinale 
Cruijff, Neeskens en Van Hanegem waren geschorst voor de wedstrijd. Nederland kwam op voorsprong door goals van Geels en Van de Kerkhof. Josip Katalinski en Dragan Džajić brachten de stand naar 2-2, maar in de verlenging werd het 3-2 voor Nederland door opnieuw Geels, waardoor de derde plaats op het toernooi werd behaald.

Selectie en technische staf
Bondscoach George Knobel selecteerde aanvankelijk 22 spelers, die werden doorgegeven aan de UEFA. Vier spelers uit deze selectie, Kees Kist (AZ '67), Wim Meutstege (Sparta), Jan van Deinsen (Go Ahead Eagles) en Henk van Rijnsoever (AZ '67), kregen op 4 juni 1976 te horen dat ze niet tot de achttien spelers hoorden die meegingen naar Joegoslavië. Zij moesten zich in Nederland beschikbaar houden.

Na de verloren halve finale tegen Tsjecho-Slowakije werden Kees Kist (AZ '67) en Wim Meutstege (Sparta) wegens schorsingen van Van Hanegem, Neeskens en Cruijff en blessures van Rijsbergen en Suurbier alsnog opgeroepen. Ze arriveerden één dag voor de kleine finale in Zagreb en vielen beiden in de tweede helft van de wedstrijd in.

Selectie

Technische staf

Afbeeldingen

1976