Meester van de Clères Femmes
De Meester van de Clères Femmes is de noodnaam voor een waarschijnlijk Vlaams boekverluchter  die tussen 1403 en 1415 actief was in Parijs. Hij werd genoemd  naar een handschrift met de vertaling van Boccaccio’s De mulieribus claris, in het Frans gekend als Livre des Cleres et Nobles Femmes, dat gemaakt werd voor Jean de Berry.

Loopbaan 
Het was Millard Meiss die de noodnaam bedacht en een corpus met werken van de meester samenstelde. Hij was van oordeel dat de meester afkomstig was uit Vlaanderen en behoorde tot een groep van minstens twee miniaturisten, die Bella Martens de Meester van 1402 had genoemd. Een deel van de werken van die groep werd toegeschreven aan de Meester van de Kroning van Maria de overige aan deze Meester van de Clères Femmes genoemd naar zijn illustratie in een vertaling van een boek van Giovanni Boccaccio dat de Franse titel Livre des femmes nobles et renommees meekreeg.(BnF, Français 598). Het bewuste handschrift werd aan Jean de Berry geschonken door zijn kamerheer Jean de la Barre in februari 1404.

Er werd tegelijkertijd een tweeling exemplaar (BnF, Français 12420) van het handschrift gemaakt door de Meester van de Kroning van Maria, dat bestemd was voor Jan zonder Vrees, de hertog van Bourgondië. De iconografie van de beide manuscripten ligt zeer dicht bij elkaar, waaruit men kan besluiten dat ze beiden naar hetzelfde model gemaakt werden. Ook het manuscript dat bewaard wordt in de British Library (Royal 20C V) stamt van hetzelfde model af. De Meester van de Mariakroning zou de leiding gehad hebben over de groep. Ze werkten vooral voor Filips de Stoute en waren misschien met hem in contact gekomen via de Rapondi’s, kooplui uit Lucca, die kantoren hadden in Brugge en Parijs, en voor Filips boeken kochten.

Stijlkenmerken 
De kunstenaar komt uit Vlaanderen zoals blijkt uit zijn realistische kijk op zijn onderwerpen, de levendige figuren, zijn palet met heldere kleuren en de delicatesse bij het modelleren van de gezichten. De meester bekommert zich weinig over de ruimtelijkheid van zijn composities maar slaagt er wel in om zijn miniaturen een verhaal te laten brengen. Zoals bij de Meester van de Kroning van Maria zien we ook bij deze meester het “vertalen” van het verhaal naar zijn eigen tijd. Bijvoorbeeld in de Histoire romaine brengt hij de geïllustreerde verhalen over naar zijn eigen tijdskader door het gebruik van eigentijdse kleding en omgeving. Maar ook de feiten zelf krijgen een ander accent, zo voert hij Pierre Bersuire op, die zijn boek schenkt aan de Franse koning Jan de Goede, als schrijver van het verhaal in plaats van Titus Livius (f9r).

Werken 

Hierbij een lijst van aan de meester toegeschreven werken.
 Des Femmes nobles et renommées van Giovanni Boccaccio, 1403, BnF, Parijs, Français 598.
 Getijdenboek van Charles le Noble, in samenwerking met de Meester van de Brusselse initialen en de Egerton-meester, ca. 1404, The Cleveland Museum of Art, 1964-40.
 Lancelot du Lac, 2 volumes in samenwerking met de Meester van de Cité des dames, ca. 1405, Bibliothèque de l'Arsenal, Parijs, Ms.3479-3480
 Lancelot du Lac, 2 volumes in samenwerking met de Meester van de Cité des dames, ca. 1405, BNF, Français 117-120
 Historiebijbel voor Jean de Berry, ca. 1405, in samenwerking met de Meester van de Cité des dames en de Vergilius-meester, Bibliothèque de l'Arsenal, Ms.5057-5058.
 Histoire romaine van Titus Livius in een vertaling van Pierre Bersuire,  gemaakt voor Jean de Berry, in samenwerking met het atelier van de Bedford-meester en de Orosius-meester (f.46v.), omstreeks1405, Bibliothèque de Genève, Ms.Français 77<
 Verzameling van teksten van Cicero in het Latijn en in een Franse vertaling van Laurent de Premierfait, tussen 1405 en 1410, BnF, Lat.7789
 La Cité de Dieu van Augustinus, vertaling van Raoul de Presles, omstreeks 1407, BnF, Français 172-173
 Getijdenboek, omstreeks 1407, Walters Art Museum, Baltimore (Maryland), W.209
 Getijdenboek, omstreeks 1407, Walters Art Museum, W.232
 Getijdenboek, omstreeks 1410, Walters Art Museum, W.265
 Pro Marcello en De Senectute van Cicero, omstreeks 1410, Biblioteca Trivulziana, Milaan, Ms.693
 Histoire romaine van Titus Livius vertaald door Pierre Bersuire, in samenwerking met de Meester van de Cité des dames, omstreeks 1410, Koninklijke Bibliotheek van België, Brussel, Ms.9049-9050
 Livre de Messire Bertrant du Guesclin van Cuvelier, in proza, een miniatuur, omstreeks 1410, Koninklijke Bibliotheek van België, Ms.10230
 Getijdenboek, in samenwerking met de Luçon-meester, omstreeks 1410-1412, Staatsbibliothek zu Berlin, Ms Theol. Lat.Qu.7
 Des Femmes nobles et renommées van Giovanni Boccaccio, omstreeks 1410-1415, Koninklijke Bibliotheek van België, Ms.9509
 Romans de la table ronde et de la quete du Saint Graal, omstreeks 1410-1420, Österreichische Nationalbibliothek, Wenen, Cod.2537
 Historiebijbel van Guyart des Moulins, 2 volumes uit het bezit van Karel VI van Frankrijk, in samenwerking met de  Vergilius-meester, de meester van de Cité des dames (f.132) et meester van bedevaarten van 1393, omstreeks 1414-1415, Koninklijke Bibliotheek van België, Ms.9001-9002
 Historiebijbel van Guyart des Moulins, 2 volumes in samenwerking met het atelier van de Vergilius-meester, de Meester van de Cité des dames en de Meester van de getijden van Marguerite de Clisson, omstreeks 1415, Koninklijke Bibliotheek van België, Ms.9024-9025

Externe links 
 Giovanni Boccaccio, De Claris mulieribus, raadplegen op Gallica.
 Getijdenboek van Charles le Noble raadplegen op de website van het Cleveland Museum.
 Marcus Tullius Cicero,Oratio pro Marcello; De Senectute, raadplegen op Gallica
 

Zuid-Nederlands miniaturist (voor 1830)
Noodnaam
Persoon in de Nederlanden in de 15e eeuw
15e-eeuws kunstenaar