College van burgemeester en schepenen
In het Vlaams Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest wordt het bestuur van een gemeente uitgeoefend door het college van burgemeester en schepenen, meestal schepencollege genoemd. In Wallonië spreekt men van het gemeentecollege (collège communal).

Het college van burgemeester en schepenen bestaat uit de burgemeester en uit ten hoogste 2 à 9 schepenen, afhankelijk van het aantal inwoners van de gemeente.

De burgemeester wordt door een meerderheid in het nieuwe bestuur (onder andere met een handtekeningenlijst) aan de provinciegouverneur voorgesteld, een maand voor de eerste gemeenteraad in zijn nieuwe samenstelling vergadert. De gouverneur neemt, na een grondig nazicht op mogelijke bezwaren, de eed af van de nieuwe burgemeester en benoemt hem. Deze eed luidt in Vlaanderen "Ik zweer de verplichtingen van mijn mandaat trouw na te komen".

De schepenen worden aangesteld door de gemeenteraad zelf. De gemeenteraad bepaalt bovendien een rangorde bij de schepenen. Dit gebeurt tijdens de afroeping, stemming, aanvaarding, eedaflegging en benoeming op de eerste gemeenteraad van het nieuwe gemeentebestuur. De rangorde is van belang om te bepalen wie de burgemeester vervangt tijdens zijn of haar afwezigheid. In de eerste plaats zal dat de eerste schepen zijn.

Het college beslist in de regel bij consensus. Alle beslissingen van het college worden neergeschreven in verslagen. De verslagen van het schepencollege zijn openbaar. De verslagen kunnen opgevraagd worden door gebruik te maken van openbaarheid van bestuur.

Een schepen die het op een gegeven moment niet meer eens is met het gevoerde beleid, kan niet uit het college ontslagen worden. In de praktijk worden hem meestal wel al zijn bevoegdheden (buiten het college) ontnomen.

Voor gemeenten in het Vlaams Gewest geldt dat sinds de inwerkingtreding van het Decreet Lokaal Bestuur op 1 januari 2019 het Openbaar Centrum voor Maatschappelijk Welzijn (OCMW) geïntegreerd is met de gemeente. De gemeenteraad fungeert ook als raad voor maatschappelijk welzijn en het college van burgemeester en schepenen als vast bureau van het OCMW. Er is een nieuw apart orgaan, het bijzonder comité voor de sociale dienst, waarvan de voorzitter tevens lid van het college van burgemeester en schepenen moet zijn. Het gemeentedecreet van 2005 voorzag al enkele stappen tot samenwerking tussen gemeente en OCMW. In de legislatuur 2007-2012 kon de OCMW-voorzitter optioneel lid zijn van het schepencollege; voor de legislatuur 2013-2018 werd dit verplicht.

Gemeentepolitiek in België
Belgische overheid
Vlaamse overheid