Federaal territorium
Een federaal territorium of federaal gebied is een gebied dat behoort tot een federale staat, zonder dat het tot het grondgebied van een van de deelstaten behoort.

Een federaal territorium wordt in beginsel bestuurd door de federale overheid, maar in vrijwel alle gevallen heeft de federatie bij wet een bestuurslichaam ingesteld waaraan een deel van het bestuur wordt opgedragen. De autonomie is meestal niet grondwettelijk verankerd en kan vaak eenzijdig door de federale staat worden teruggedraaid of ingeperkt.

De wijze waarop de bevolking in het federale parlement wordt vertegenwoordigd kan sterk verschillen. In sommige territoria wordt de bevolking op dezelfde wijze vertegenwoordigd als de bevolking in de deelstaten. In andere territoria heeft de bevolking in het geheel geen stemrecht op federaal niveau.

Federale territoria kunnen voormalige kolonies of zeer dunbevolkte, vaak afgelegen, gebieden zijn die (voorlopig) niet in staat worden geacht om als volwaardige deelstaat aan de federatie deel te nemen.

Federaal hoofdstaddistrict

In veel gevallen bevat een federaal territorium het grondgebied van de nationale hoofdstad. Deze hoofdstaddistricten zijn vaak ingesteld met de gedachte dat de hoofdstad op neutraal terrein moet liggen, zodat geen enkele deelstaat wordt voorgetrokken of achtergesteld. Dergelijke hoofdstaddistricten komen vooral voor bij federaties in Azië en Noord- en Zuid-Amerika.

In Europa komen federale hoofdstaddistricten en andere federale territoria niet voor. Wel vormt de hoofdstad van een federatie vaak een eigen deelstaat. Voorbeelden daarvan zijn de deelstaten Berlijn (Duitsland) en Wenen (Oostenrijk) en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (België).

Lijst van federale territoria

Argentinië

Hoofdstaddistrict
Buenos Aires
In 1994 werd Buenos Aires een 'ciudad autónoma' (autonome stad) en heeft sindsdien een status die vrijwel gelijk is aan die van de provincies van Argentinië.

Voormalige gebieden
In het verleden heeft Argentinië meerdere nationale territoria ('territorios nacionales') gekend. In 1990 werd het laatste territorium Vuurland, Antarctica en Zuid-Atlantische eilanden de 23e provincie van Argentinië.

Australië

Hoofdstaddistrict
Australian Capital Territory
Zelfbestuur sinds 1988 op grond van de Australian Capital Territory (Self-Government) Act 1988.

Overige gebieden
Jervisbaaiterritorium
Noordelijk Territorium
Australisch Antarctisch Territorium
Ashmore- en Cartiereilanden
Christmaseiland
Cocoseilanden
Heard en MacDonaldeilanden
Koraalzee-eilanden
Norfolk

Voormalige territoria
Territorium Papoea (1906-1949)
Territorium Nieuw-Guinea  (1920-1949)
Territorium Papoea en Nieuw-Guinea (1949-1975)
Central Australia (1927-1931)
North Australia (1927-1931)

Brazilië

Hoofdstaddistrict
Distrito Federal
Hoewel een federaal district in naam, is het in feite een (gewone) deelstaat en gemeente in een.

Voormalige gebieden
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden in Brazilië zes federale territoria ('territórios federais') gevormd. In 1988 werd het laatste nog bestaande territorium Fernando de Noronha toegevoegd aan het grondgebied van de deelstaat Pernambuco.

Canada
Northwest Territories
Nunavut
Yukon

Duitse Keizerrijk
Elzas-Lotharingen

India

Hoofdstaddistrict
Delhi

Overige gebieden
Deze gebieden worden 'unieterritoria' genoemd:
Andamanen en Nicobaren
Chandigarh
Dadra en Nagar Haveli
Daman en Diu
Laccadiven
Puducherry

Maleisië

Hoofdstaddistricten
Kuala Lumpur
Putrajaya (regeringszetel)

Overig gebied
Labuan

Mexico

Hoofdstaddistrict
Ciudad de México
Vanaf de jaren negentig heeft het federaal district (meer) zelfbestuur gekregen.

Voormalige gebieden
In het verleden heeft Mexico meerdere federale territoria gekend. In 1974 werden de laatste territoria (Quintana Roo en Baja California Sur) deelstaten van Mexico.

Nigeria

Hoofdstaddistrict
Federal Capital Territory

Pakistan

Hoofdstaddistrict
Hoofdstedelijk Territorium Islamabad

Overige gebieden
Federaal Bestuurde Stamgebieden

Venezuela

Hoofdstaddistrict
Distrito Capital

Overige gebieden
Dependencias Federales

Verenigde Staten

Hoofdstaddistrict
District of Columbia
Washington D.C. kent enige vorm van zelfbestuur sinds 1973 op grond van de District of Columbia Home Rule Act.

Overige gebieden
Onderstaande gebieden zijn zogenoemde 'unincorporated territories', wat inhoudt dat ze qua federale wetgeving niet als integraal onderdeel van de VS worden beschouwd.
Amerikaanse Maagdeneilanden
Amerikaans-Samoa
Guam
Noordelijke Marianen
Puerto Rico
Kleine afgelegen eilanden van de Verenigde Staten

Voormalige gebieden
Veel staten in het westen van de VS waren aanvankelijk federale territoria waarin de federale wetgeving integraal van toepassing was, de zogenoemde 'organized incorporated territories'. Sinds 1959, toen Hawaii de 50e staat van de VS werd, bestaat dit type territorium niet meer. Dergelijke territoria met een artikel op Wikipedia zijn:
Arizonaterritorium (1863-1912)
Coloradoterritorium (1861-1876)
Noordwestterritorium (1787-1803)
Oregonterritorium (1848-1859)
Utahterritorium (1850-1896)
Washingtonterritorium (1853-1889)

Gebiedsnaam
Territorium
Politieke geografie