Criterium (wielerwedstrijd)
Een criterium is een wielerwedstrijd van zelden langer dan 100 kilometer, die vaak uit korte plaatselijke ronden bestaat, wat de bijnaam rondje om de kerk verklaart. Criteriums staan ook bekend als "kermiskoersen"; alhoewel vooral in Vlaanderen typische kermiskoersen een langere omloop hebben dan typische criteriums, om en nabij 10 kilometer in plaats van de gebruikelijke 2 à 3 kilometer voor criteriums, en over ongeveer 150 tot 190 kilometer worden verreden.

Criteriums en kermiskoersen bestaan voor diverse categorieën, zoals amateurs, dames en veteranen, maar veruit het populairst zijn die waaraan professionals meedoen. Deze wedstrijden hebben een in de regel semi-officiële status: zij staan op de kalender van de nationale bond vermeld en de organisatie en de renners moeten zich aan bepaalde UCI-regels houden, maar het deelnemersveld kan bestaan uit een gemêleerd gezelschap van beloften, semi-profs en renners van World Tour-ploegen, en er kunnen daarbij bijvoorbeeld geen punten voor wereldranglijsten worden verdiend. Een aantal typische kermiskoersen heeft wel een meer officiële UCI-status weten te verwerven, zoals Heistse Pijl, het (zogenaamde) Kampioenschap van Vlaanderen, Nokere Koerse en de GP Stad Zottegem, die bijvoorbeeld binnen de UCI Europe Tour vallen, en is daarmee feitelijk de categorie "kermiskoers" ontgroeid. Daarnaast zijn er kermiskoersen, zoals Gullegem Koerse, Heusden koers en Izegem Koers die, niettegenstaande het ontbreken van een UCI-classificatie, door hun lange geschiedenis en/of winnaarslijst, en door hun “open” wedstrijdverloop (zie hieronder) een zekere prestige voor een nieuwe winnaar inhouden, waardoor deze overwinning als een echte (prof)zege voor deze renner wordt gezien.

De voor het grote publiek bekendste profcriteriums en een (duidelijk relatief kleiner) aantal van de meer bekende kermiskoersen worden vooral na afloop van de Ronde van Frankrijk verreden, en staan bekend als de 'na-Tour criteriums'. Deze onderscheiden zich doordat een deel van de renners startgeld krijgt, dat voor een belangrijk deel afhangt van de prestaties van die renners in de afgelopen Tour en hun aantrekkelijkheid voor het (grote) publiek. Vooral deze wedstrijden worden tegenwoordig niet als volwaardige wedstrijden, maar als demonstratiewedstrijden gezien. De winnaars van een klassement in de afgelopen Ronde van Frankrijk treden aan in de bijbehorende trui in plaats van hun eigenlijke teamkleding, en de aantrekkelijkheid van het wedstrijdverloop en van de winnaar zijn belangrijker dan het zuiver sportieve aspect.

Soms wordt de term criterium ook gebruikt als onderdeel van de benaming voor een bepaalde wielerwedstrijd, zoals het tweedaagse Internationaal Wegcriterium of het Critérium du Dauphiné. Ook een korte etappe door de straten van een grote stad met plaatselijke omlopen, zoals de traditionele laatste etappe van de Ronde van Frankrijk wordt soms een criterium genoemd.

Nederland 

Bekende Nederlandse criteriums zijn:
 De Profronde van Almelo
 Daags na de Tour in Boxmeer
 De Acht van Chaam
 De Gouden Pijl in Emmen
 De RaboRonde in Heerlen
 De Nacht van Hengelo in Hengelo
 De Mijl van Mares in Maarheeze
 Ridderronde Maastricht (en)
 De Ronde van Made
 De Wielerronde van Nieuw-Vennep
 De Ronde van Pijnacker
 De Draai van de Kaai in Roosendaal
 De Ronde van Sint Pancras
 Het Wielerspektakel in Steenwijk
 De Profronde van Stiphout
 De Profronde van Surhuisterveen
 De Profronde van Tiel
 De Profronde Westland in Wateringen
 De Profronde van Zevenbergen
 De Ronde van Appelscha

België 
België kent, naast de hierboven genoemde wedstrijden in deze categorieën, onder meer:
 Het Criterium van Aalst
 Het Criterium van Bavikhove
 Het Criterium van Buggenhout
 Het Criterium van Diksmuide
 Het Criterium van Heist
 Het Criterium van Herentals
 Het Criterium van Lommel
 Het Criterium van Ninove
 Het Criterium van Peer
 Het Criterium van Putte
 Het Criterium van Roeselare
 Het Criterium van Sint-Niklaas
 Het Criterium van Wolvertem
 Het Dernycriterium van Antwerpen
 Het Dernycriterium van Boom
 Het Dernycriterium van Deurne
 Het Dernycriterium van 's-Gravenwezel
 Het Dernycriterium van Lombardsijde
 Het Dernycriterium van Wetteren
 Het Dernycriterium van Wilrijk
 Kortrijk Koerse in Kortrijk
 Stan Ockers Classic in Borsbeek
 Textielprijs Vichte in Vichte

Andere landen 
 Dernycriterium van Bochum in Duitsland
 Criterium van Calais in Frankrijk
 Het Criterium van Castillon-la-Bataille in Frankrijk
 Criterium van Hannover in Duitsland
 Criterium van Kristiansand in Noorwegen
 Criterium van Neuss in Duitsland
 Criterium van Shanghai in China

Wielersportterminologie