Nikolai Lopatnikoff
Nikolai Lopatnikoff (Russisch: Николай Львович Лопатников, Nikolaj Lvovitsj Lopatnikov) (Reval, 16 maart 1903 – Pittsburgh, 7 oktober 1976) was een Russisch-Amerikaanse componist, muziekpedagoog, hoogleraar en dirigent. Hij was als zoon het jongste van vier kinderen uit het huwelijk van Leopold Lopatnikoff (1865-1936) met Judith "Ida" Feitelberg (1868-1934).

Levensloop

Europese periode 
Lopatnikoff studeerde piano aan het Conservatorium van Sint-Petersburg (Russisch: Санкт-Петербургская государственная консерватория имени Н.А. Римского-Корсакова) tot 1917 als zijn familie voor de achtergrond van de Russische Revolutie naar Helsinki vertrok. Hij studeerde in Helsinki verder aan de Sibelius-Akademie Helsinki tot 1920.

In 1921 vertrok zijn familie naar Heidelberg (Duitsland). Hij studeerde toen Ingenieurwetenschappen aan de Ruprecht-Karls Universiteit te Karlsruhe en behaalde aldaar het diploma als Ingenieur. Tegelijkertijd studeerde hij compositie bij Ernst Toch, Hermann Grabner en Willi Rehberg in Mannheim aan de Hochschule für Musik und Darstellende Kunst Mannheim.

In deze tijd ontstonden het Concert nr. 1, voor piano en orkest, het Concert nr. 2 voor piano en orkest, en de 1e symfonie. Voor het festival Deutsche Kammermusik Baden-Baden 1927 componeerde hij – alsook George Antheil – werken voor het zogenoemde mechanisch piano "Welte-Mignon". Aaron Copland, die deze uitvoering op 16 juli 1927 hoorde maakte Serge Koussevitzky ermee bekend en dat was een belangrijke initiatie voor een contact met de componist Lopatnikoff en voor Lopatnikoffs toekomst. Koussevitzky gaf een orkestratie van de stukken in opdracht en bot Lopatnikoff een samenwerking aan. In het gevolg gaf het een langdurende verbinding tussen deze beide kunstenaars en het Boston Symphony Orchestra verzorgde talrijke premières van Werken van Lopatnikoff.

In 1929 werd hij onderscheiden met de Belaïeff Prijs in Parijs voor zijn Strijkkwartet nr. 2.

Amerikaanse periode 
Nadat hij in de jaren 1930 in Berlijn en vanaf 1936 in Londen voornamelijk als componist gewerkt had, emigreerde hij in 1939 naar de Verenigde Staten. Hij werd hoogleraar voor compositie aan het Hartt College of Music in Hartford (Connecticut) vervolgens aan het Westchester Conservatory of Music in White Plains (New York) en uiteindelijk aan het Carnegie Institute of Technology, de huidige Carnegie-Mellon Universiteit te Pittsburgh. In 1944 werd hij genaturaliseerd. Hij leerde muziektheorie en compositie tot 1969 toen hij met pensioen ging.

Hij was gehuwd met de dichteres en schrijfster Sara Henderson Hay sinds 27 januari 1951.

Hij werd twee mal onderscheiden met de Guggenheim fellowship en in 1963 werd hij opgenomen in het National Institute of Arts and Letters.

In de laatste levensjaren woonde hij in New York City, waar hij in 1976 overleed.

Composities

Werken voor orkest

Symfonieën 
 1928 Symfonie nr. 1, op. 12
 Allegro
 Andante ma non troppo
 Allegro molto
 1939 Symfonie nr. 2, op. 24
 1951 Symfonie nr. 3, op. 35
 Allegro risoluto
 Allegro molto
 Andante
 Allegro molto
 1972 Symfonie nr. 4, op. 46

Concerten voor instrumenten en orkest 
 1921 Concert nr. 1 in C groot, voor piano en orkest, op. 5a
 1930 Concert nr. 2, voor piano en orkest, op. 15 – opgedragen aan zijn ouders
 Allegro energico
 Andantino
 Allegro molto
 1941 Concert, voor viool en orkest, op. 26
 Allegro
 Andante
 Allegro con brio, ma non troppo
 1946 Variaties en epiloog, voor cello en orkest, op. 31a
 1949-1950 Concerto, voor 2 piano's en orkest, op. 33
 Allegro risoluto
 Andante
 Finale – Allegro molto vivace
 Concert, voor piano en orkest, op. 5b

Andere Werken voor orkest 
 ca.1922 Voorspel tot een drama, voor groot orkest, op. 3
 1933 rev.1951 Opus sinfonicum, voor orkest, op. 28
 1939 Twee Russische Nocturnes, op. 25
 1942 Sinfonietta, voor orkest, op. 27
 1947-1949 Sinfonietta, voor kamerorkest
 1953 Concertino, voor orkest, op. 30
 Toccata: Allegro molto
 Elegietta: Andante
 Finale: Allegro molto vivace
 1954 Divertimento, voor orkest, op. 34
 1960 Music for orchestra, voor orkest, op. 39
 1960 Festival Overture, voor orkest, op. 40
 1963 Variazioni concertanti, voor orkest, op. 38
 1964 Concerto, voor orkest, op. 43
 Intrada
 Scherzo
 Aria
 Finale
 Introduction et Scherzo, voor orkest, op. 10
 Partita concertante, voor kamerorkest, op. 45
 Suite uit de opera "Danton", voor orkest, op. 21

Werken voor harmonieorkest 
 1963 Concerto, voor harmonieorkest, op. 41
 Music for Band, op. 39a – bewerker: William A. Schaefer

Muziektheater

Opera's

Balletten

Vocale muziek 
 1923 Romans (Romance), voor zangstem en piano – tekst: Anna Andrejevna Achmatova
 1924 Romans (Romance), voor zangstem en piano – tekst: Tiucher
 1947 Time is Infinite Movement, voor drie stemmen
 1952 Vocalise in modo russo

Kamermuziek 
 1928 Sonate, voor viool, piano en kleine trom, op. 9
 1928 Sonate, voor cello en piano, op. 11
 1931 3 stukken, voor viool en piano, op. 17
 1933 Deuxième quatuor (Strijkkwartet nr. 2), op. 6
 1943 Arietta, voor viool en piano
 1945 Variations and epilogue, voor cello en piano
 1946 Variaties en epiloog, voor viool en cello, op. 31
 1948 Sonata nr. 2, voor viool en piano, op. 32
 1950 Arabesque, voor cello of fagot en piano
 1962 Fantasia concertante, voor viool en pianio, op. 42
 C-H-A-S-E, voor een melodieinstrument en piano
 Divertimento da camera, voor dwarsfluit, hobo, klarinet, fagot, hoorn, trompet, viool, cello, slagwerk en piano, op. 44
 Duo, voor viool en cello, op. 8
 Strijkkwartet nr. 1, op. 4
 Strijkkwartet nr. 3, op. 36
 Trio in a klein, voor piano, viool en cello, op. 23

Werken voor piano 
 1927 Toccata für Klavier, originele compositie voor het mechanisch piano van "Welte-Mignon"
 1927 Scherzo, originele compositie voor het mechanisch piano van "Welte-Mignon"
 1928 Sonatine, op. 7
 1929 Gavotte
 1930 Vijf Contrasten, op. 16
 1932-1934 Dialogen: vijf stukken, voor piano, op. 18
 1933 Variaties, op. 22
 Mädchenlied
 Abendfrieden
 Abendgang
 Gute Nacht...
 Mir fiel...
 Im April
 1934 Elegietta, voor cello en piano
 1943 Sonata nr. 1 in E groot, op. 29
 1948 Arabesque, voor twee piano's, vierhandig
 1956 Dance piece
 1956 Dance piece
 1957 Intervals, 7 studies, op. 37
 Deux danses ironiques, op. 13
 Eksprompt [Impromptu] and Prelude
 Praeludium und Fuge, op. 2
 Teneramente
 Vier kleine stukken, op. 1

Bibliografie 
 Edith Borroff, J. Bunker Clark (ed.): American opera : a checklist, Detroit: Harmonie Park Press, 1992, 334 p., ISBN 978-0-899-90063-6
 Kyle Smith: Catalog of the music of Pennsylvania composers, Vol. I: Orchestral Music, Wynnewood, Penn: Pennsylvania Composers Forum, 1992, 60 p.
 Paul E. Bierley, William H. Rehrig: The heritage encyclopedia of band music : composers and their music Westerville, Ohio: Integrity Press, 1991, ISBN 0-918048-08-7
 David Diamond: Nikolai Lopatnikoff, 1903-1976 published in Proceedings of the American Academy of Arts and Letters and the National Institute of Arts and Letters, second series, no. 28. New York: 1978, p. 97-99.

Referenties

Externe links 
  Nikolai Lopatnikoff Collection, Library of Congress
  Biografie
  Fotografie (gearchiveerd)

Amerikaans componist
Amerikaans muziekpedagoog
Amerikaans hoogleraar
20e-eeuws componist
Russisch componist
Russisch dirigent
Russisch pianist