Orden van de Sovjet-Unie
De voormalige Sovjet-Unie heeft veel onderscheidingen ingesteld en ook op zeer grote schaal aan haar burgers en ook aan vreemdelingen, verleend. De Orden van de Sovjet-Unie en de twee gouden sterren worden op deze pagina beschreven. Voor medailles, zie: Medailles van de Sovjet-Unie.

Deze orden zijn socialistische orden van Verdienste, zij verschillen in vorm en organisatie van de Europese ridderorden zoals die door de tsaar en na de Oktoberrevolutie door de democratische regering van Kerenski werden verleend.

Eerst waren er enkel de nieuw ingestelde Orden van de Souvereine Sovjet-Republieken. Deze maakten in de jaren '20 plaats voor de gecentraliseerde Orden van de Sovjet-Unie.

Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in december 1991 werden deze onderscheidingen niet langer verleend. De Russische Federatie, de grootste opvolger van de Sovjet-Unie, heeft een aantal onderscheidingen in een iets andere vorm verder verleend. Zo werd de "Held van de Sovjet-Unie" vervangen door de orde "Held van de Russische Federatie".

De hoogste onderscheidingen

De "Orde van de Overwinning" 

Dit was de hoogste militaire onderscheiding in de Sovjet-Unie en is, omdat de Orde van de Overwinning zo zelden is verleend, een van de zeldzaamste onderscheidingen ter wereld.
De op 8 november 1943 ingestelde orde werd alleen aan generaals en maarschalken verleend. Zij moesten "door met succes bekroonde offensieven aan één of meerdere fronten een radicale verbetering van de strategische positie van het Rode Leger hebben bewerkstelligd".

De zeer kostbaar uitgevoerde ster is van platina en is de enige moderne Russische onderscheiding die met edelstenen is ingelegd. De ster werd met robijnen en briljanten ingelegd. Deze orde is twintigmaal verleend. Onderscheiden werden onder andere:
Maarschalk Jozef Stalin
Maarschalk Georgi Zjoekov
 Leonid Brezjnev
Koning Michaël van Roemenië
Generaal Dwight Eisenhower

Na de Grote Vaderlandse Oorlog, zoals de Tweede Wereldoorlog in Rusland genoemd wordt, is deze orde niet meer verleend.

Generaal Eisenhower vertelde Prins Bernhard der Nederlanden dat hij zijn ster had laten taxeren; het was een grote teleurstelling; de "edelstenen" bleken uit strass te bestaan die van speciaal glas gemaakt zijn.

De Medaille van de Gouden ster (Held van de Sovjet-Unie)
Deze "Medalj Zolotaja Zvezda" was drie onderscheidingen in één; de ontvanger mocht zich "Held van de Sovjet-Unie" noemen en kreeg tegelijkertijd ook de Leninorde. Wanneer de orde een tweede maal was verleend werd hieraan ook een standbeeld in zijn of haar geboorteplaats toegevoegd. De kleine gouden ster woog 21 gram en was van 24 karaat goud. Op de achterzijde staat "Geroj SSSR" (Russisch: "Held van de Sovjet-Unie") gegraveerd.

De onderscheiding werd door het Presidium van de Opperste Sovjet (Het "Parlement" van de Sovjet-Unie) aan burgers en militairen verleend voor het bevorderen van vrede, naastenliefde en socialisme, maar ook voor het verdedigen van het vaderland en heroïsche inzet om anderen te redden uit gevaar.
De op 16 oktober 1939 ingestelde onderscheiding werd in totaal 12745 maal verleend, waarvan 11635 maal tijdens de Tweede Wereldoorlog. 101 mensen kregen de medaille twee keer, twee gevechtspiloten, Aleksandr Pokrysjkin en Ivan Kozjedoeb droegen drie van deze sterren en maarschalk Georgi Zjoekov en Leonid Brezjnev kregen in strijd met het statuut van de orde zelfs viermaal deze onderscheiding.
Zjoekov kreeg zijn vierde medaille ter gelegenheid van zijn 60e verjaardag.
De Afghaanse Oorlog (1979-1989) leverde 65 militairen de titel "Held van de Sovjet-Unie" op.

Anders dan in Europa gebruikelijk is werden deze sterren dagelijks op colbertjasjes en uniformen gedragen.

Opvallende dragers van een enkele ster:

 Richard Sorge, de Russische meesterspion in Tokyo.
 Valentina Teresjkova, de eerste vrouwelijke ruimtevaartster (kosmonaute).
 Anna Jegorova, een vrouwelijke gevechtspiloot.
 Vasili Zajtsev, de sluipschutter die in Stalingrad en elders aan het front 242 Duitsers doodde.

Opvallende dragers van een tweede ster:

 Semjon Timosjenko
 Azi Aslanov
 Ivan Bagramjan
 Nelson Stepanjan
 Sydir Kovpak - Partizanenleider in Oekraïne
 Amet-Han Sultan
 Aleksej Fjodorov
 Kliment Vorosjilov
 Issa Pliejev

Buitenlandse dragers van deze medaille:

 Phạm Tuân
 Gamal Abdel Nasser
 Ramón Mercader
 Mirosław Hermaszewski
 Fidel Castro
 Rakesh Sharma

De Gouden Medaille van de Hamer en Sikkel (Held van de Socialistische Arbeid) 

Deze onderscheiding (Russisch: "Zolotaja Medalj Serp i Molot") oftewel "Gouden Medaille van de Hamer en Sikkel" was de tweede orde van de Sovjet-Unie en ook de dragers van deze orde kregen een Leninorde. Zij voerden de titel "Held van de Socialistische Arbeid" (Russisch: "Герой Социалистического Труда, Geroj Sotsialistitsjeskogo Troeda). Deze titel had evenveel prestige als die van "Held van de Sovjet-Unie".

De medaille, een kleine gouden ster van 335 millimeter doorsnee was ontworpen door A. Pomanski en door Jozef Stalin zelf uitgekozen. Stalin heeft een aantal figuranten in diverse kostuums en ook werkkleding met gouden sterren van verschillende afmetingen bijeen laten komen en koos dit formaat. Hij moet dus tevreden zijn geweest toen hij op 20 december 1939 zelf de eerste "Held van de Socialistische Arbeid" werd.

De onderscheiding werd 19.000 maal verleend voor het verhogen van de productie en de efficiëntie in de Sovjet economie. Ook opvallende verdienste voor de cultuur, de administratie en de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog werd met deze orde beloond. Ongeveer een kwart van de gedecoreerden was vrouwelijk.
Niet meer dan 80 Russen en 25 Russinnen kregen een tweede Gouden Medaille van de Hamer en Sikkel uitgereikt. Zij werden allen met een bronzen buste in hun geboorteplaats geëerd.

De orde kon ook aan buitenlanders worden verleend maar dat is nooit gebeurd.

Opvallende dragers van deze medaille:

De vliegtuigontwerper Aleksandr Sergejevitsj Jakovlev,
 Vasili Degtjarjov de bouwer van machinegeweren als de DS-39,
 Fjodor Tokarev, ontwerper van machinepistolen als de SVT-40
 Boris Sjpitalni, ontwerper van snelvuurkanonnen als de SjVAK
De vliegtuigontwerper  Nikolaj Polikarpov,
 Vladimir Klimov, bouwer van Klimov vliegtuigmotoren.

De Orde van Lenin 

Deze hoge onderscheiding, in het Russisch "Orden Lenina" genoemd, werd aan burgers en militairen verleend voor uitmuntende verdienste voor de landsverdediging, het bevorderen van de vrede, kunst en wetenschap. De onderscheiding werd ook aan buitenlanders verleend. Deze op 6 april 1930 gestichte orde werd ongeveer 40.000 maal verleend. De eerste kleinoden waren van zilver, in de twee jaren na 1936 waren ze van goud en daarna van platina.
Ook de Leninorde kon meermalen aan één en dezelfde persoon worden verleend.
De Orde van Lenin werd ook aan steden, bedrijven, kranten, schepen, militaire eenheden en alle veertien republieken van de Sovjet-Unie toegekend.

Opvallende verleningen:

 De stad Moskou.
 Het partijdagblad de "Pravda".
 Maarschalk Aleksandr Vasilevski kreeg de Leninorde 8 maal.
 Fidel Castro, de Cubaanse leider.
 George Formby, Brits acteur.
 Joeri Gagarin, de eerste kosmonaut.
 Armand Hammer, Amerikaans zakenman, miljardair en filantroop.
 Nikita Chroesjtsjov, premier van de Sovjet-Unie.
 Boris Michailov, de aanvoerder van het Sovjet ijshockeyteam in de jaren 70.
 Gamal Abdel Nasser, president van Egypte.
 Kim Philby, een Britse overloper.
 Josip Broz Tito, president van Joegoslavië.
 Lev Jasjin, doelman van het Sovjet-voetbalelftal.
 Maarschalk Georgi Zjoekov
 Ljoedmila Zykina, een populaire zangeres.
 Michail Kalasjnikov, de wapensmid, ontwerper van de AK-47.

Een Leninorde met een knipoog:

Kapitein ter Zee James Bond R.N. kreeg in de film "A View to a Kill" de Lenin Orde uitgereikt omdat hij de voor Russische spionnen onmisbare Amerikaanse chipfabrieken in Silicon Valley heeft gered.

Stalinorde 

Na 1945 waren er vergevorderde plannen voor een Stalinorde, welke na diens dood in 1953 echter werden stopgezet.

De militaire orden

Civiele orden van de Sovjet-Unie 

''Opmerking: Een aantal Sovjetorden en medailles werd altijd zonder lint gedragen en er was geen lintje om op borst te naaien. Sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie is aan een aantal van deze orden alsnog een lint toegevoegd. Zij zijn herkenbaar aan de asterisk (*).

Zie ook 
Medailles van de Sovjet-Unie

Literatuur

 Paul Hieronymussen: "Orders Medal and Decorations of Brittain and Europe". 1967

Externe links 
 Topcities.com - Soviet
 http://www.acadiacom.net/adimag/
 http://www.soviet-awards.com/
 https://web.archive.org/web/20060808184709/http://www.russianmilitaria.com/

Orden
Orden