Paul Lacôme
Paul-Jean-Jacques Lacôme d'Estalenx (Le Houga, 4 maart 1838 – aldaar, 12 december 1920) was een Franse componist, dirigent, muziekcriticus en schrijver. Lacôme werd als enig kind in een artistieke en muzikale familie geboren. Tussen 1870 en het begin van de 20e eeuw schreef hij een serie operettes en opera-bouffes die zowel in Frankrijk als in het buitenland populair waren.

Levensloop 
Lacôme d'Estalenx kreeg in zijn jonge jaren les voor piano, dwarsfluit, kornet, cello en ophicleïde. Gedurende zijn tijd op het Collège d'Aire-sur-l'Adour speelde hij in het fanfareorkest mee en - omdat hij muzikaal het meest geschikt was - heeft hij ook de dirigent van dit schoolorkest vervangen. In deze periode componeerde hij ook eenvoudige stukjes. Van 1857 tot 1860 studeerde hij harmonie en contrapunt bij de organist José Puig y Absubide in Aire-sur-l'Adour, die zelf een leerling van Saverio Mercadante in Napels was geweest.

Zijn vertrek naar Parijs was een toeval; hij was drieëntwintig jaar. Door mevrouw Louise Dubosc-Taret uit zijn geboortestad kreeg hij de informatie, dat er in Parijs een concours was aangekondigd. Met zijn compositie van de operette Le dernier des paladins won Lacôme d'Estalenx een tweede prijs in de Prix de Rome wedstrijd. In Parijs was hij tegelijkertijd werkzaam als componist en muziekcriticus. Zijn opera-bouffe La Dot mal placée ontwikkelde zich zowel in Parijs alsook in het buitenland tot een groot succes. Alleen in Barcelona werd zij 117 keer uitgevoerd. Een vergelijkbare resonantie kreeg het werk ook in Napels, Madrid, Hongarije en Oostenrijk. Ook de andere muziektheaterwerken vierden successen in het buitenland zoals Madame Boniface in Montreal in 1885 en Ma mie Rosette in het Verenigd Koninkrijk in 1890.

Naast zijn muziektheaterwerken componeerde Lacôme d'Estalenx orkestwerken, vocale muziek en kamermuziek. Ook zijn in 1899 geschreven balletmuziek Le Rêve d'Elias beleefde in Parijs meer dan 100 uitvoeringen en was eveneens in Londen succesrijk. Ter gelegenheid van de honderdste verjaardag van de Franse Revolutie leverde hij bijdragen voor de heropleving van de opera's van het revolutionaire tijdperk door (re)orkestratie van de partituren aangepast aan de instrumentale ontwikkelingen en aan de toenmalige smaken. Hij zelf dirigeerde de door hem nieuw georkestreerde opera's De Barbier van Sevilla van Giovanni Paisiello, Raoul, sire de Créqui en La soirée orageuse van Nicolas-Marie Dalayrac in de Parijse Opéra-Comique.

In 1901 keerde hij terug om in het familiehuis in Le Houga te leven. In de buurtstad Mont-de-Marsan richtte hij een muziekschool op en leerde daar tot 1912. Lacôme werd onderscheiden door de Franse overheid met de benoeming tot Ridder in de orde van het Legioen van Eer. Gedurende de Eerste Wereldoorlog werd een aantal van zijn werken met succes nieuw leven ingeblazen in Parijs. Soms bestaat er een verwarring met collega componist Paul Lacombe (1837-1927), bijvoorbeeld staat in sommige partituren van Lacôme, zoals La fille de l'air, of Les quatre filles Aymon als componist Paul Lacombe aangegeven, wat in dit geval niet juist is.

Composities

Werken voor orkest 
 1878 Les Soirées de Marly, wals voor orkest 
 1886 Quadrille uit de opéra-comique "Myrtille", voor orkest
 1887 Gitanilla, suite voor orkest
 Les Romani
 Valse Bohème
 Sous les étoiles (berceuse) 
 Sous le soleil (petite marche)
 1889 Suite ancienne, voor orkest
 1893 Berceuse, voor orkest
 1893 Noce Gasconne, suite (dorp scènes) voor orkest
 1895 Aragonesa, Spaanse wals voor orkest
 1895 Défilé parade, voor orkest 
 1895 Gaillarde, voor orkest
 1895 Gigue, voor orkest
 1895 Rigaudon, voor orkest 
 1895 Sérénade, voor orkest
 1895 Suite Africaine, voor orkest
 Bamboula, danse nègre
 Khacida, rêverie arabe
 La Mouba, divertissement Algérien
 1901 Clair de lune, suite voor orkest
 1901 Valse noble, voor orkest
 1906 À Lima - Sérénade péruvienne, voor orkest  
 1906 À Montmartre, wals voor orkest  
 1906 En Espagne, jota voor orkest 
 1906 En Italie, I Mocoletti, voor orkest
 1906 En Roumanie !, voor orkest
 1907 La douce Maison. Scènes familiales, voor kamerorkest
 La maison active
 Barcelonnette
 Conte d'hiver
 Le Tennis
 La leçon de danse
 1907 Marche tzigane, voor orkest 
 1907 Saltarello, voor orkest 
 1909 Mascarade, airs de ballet en suite, suite
 1909 Trois Pièces de genre en suite, voor orkest - bewerkt door Eugène Roux
 Rigaudon
 Berceuse
 Valse noble
 1910 Deux nocturnes, voor orkest
 Au soleil, scènes africaines, voor piano en orkest - bewerkt door G. Andolli
 Avalia, suite
 La Feria, Spaanse suite
 La Verbena, suite

Werken voor harmonieorkest 
 1877 Ouverture tot de komieke opera "Jeanne, Jeannette et Jeanneton", voor harmonieorkest - bewerkt door L. Mayeux
 1877 Ouverture de la "Dot mal placée", voor harmonieorkest - bewerkt door L. Mayeux
 1884 Ouverture tot de komieke opera "Madame Boniface", voor harmonieorkest - bewerkt door L. Mayeur
 1884 Pas redoublé uit de komieke opera "Madame Boniface", voor harmonieorkest - bewerkt door Gustave-Xavier Wittmann
 1884 Quadrille uit de komieke opera "Madame Boniface", voor harmonieorkest - bewerkt door Félix Leroux
 1885 Fantaisie sur l'opéra "Madame Boniface", voor harmonieorkest - bewerkt door Gustave-Xavier Wittmann
 1891 Segoviane, Spaanse dans voor harmonieorkest - bewerkt door Alfred Haring
 1892 Gitanilla, suite voor harmonieorkest - bewerkt door Édouard Jacob
 1892 La Feria, Spaanse suite - bewerkt door Eugène Roux, Louis-Philippe Laurendeau, Désiré Dondeyne
 Les Toros
 La Reja
 La Zarzuela
 1894 Valse sur "Madame Boniface", voor harmonieorkest - bewerkt door P. Leroux
 1896 Aragonesa, Spaanse wals voor harmonieorkest - bewerkt door Eugène Roux
 1896 Défilé-parade, voor harmonieorkest - bewerkt door Eugène Roux
 1896 Noce gasconne - Scènes villageoises, voor harmonieorkest - bewerkt door Edmond Grognet
 1897 Bamboula, danse nègre uit de "Suite africaine", voor harmonieorkest - bewerkt door Eugène Roux
 1899 Ouverture tot de komieke opera "Le maréchal chaudron", voor harmonieorkest - bewerkt door Eugène Roux
 1900 Léandre et Isabelle, pantomime suite voor harmonieorkest - bewerkt door Gaston Benoist
 1900 Les quatre filles Aymon, fantasie uit de operette voor harmonieorkest - bewerkt door A. Blémant
 1900 Les Rois uit "Les Fêtes chrétiennes", voor harmonieorkest - bewerkt door Eugène Roux
 1900 Scaramouche et Colombine, pantomime suite voor harmonieorkest - bewerkt door Gaston Benoist
 1901 Les Pyrénées, voor harmonieorkest - bewerkt door: Bouch
 La Pyrénéenne
 Au Pays basque
 Le Château de Pau
 1901 Morena, Spaanse wals voor harmonieorkest - bewerkt door Gaston Benoist
 1904 Fête galante, voor harmonieorkest - bewerkt door Gaston Benoist
 Barcarolle galante
 Sérénade galante
 Menuet galant
 1906 3 Danses caractéristiques, voor harmonieorkest - bewerkt door Eugène Roux
 Les Patineurs
 Menuet
 La Danse des épées
 1909 Cotillon, suite voor harmonieorkest - bewerkt door Eugène Roux
 Entrée
 Flirt
 Rubans et tambourins
 Valse serpentine, final
 1910 La Verbena (fête populaire), Spaanse suite voor harmonieorkest - bewerkt door Gaston Benoist
 1920 Vasconia, voor harmonieorkest - bewerkt door Eugène Roux
 Marine (Biarritz)
 Ernani. Habanerita (final)
 Allegro de plein air, voor harmonie- of fanfareorkest - bewerkt door Eugène Roux
 Deux nocturnes, voor harmonieorkest - bewerkt door Eugène Roux
 La Tapada
 Serenos et guitaristes
 Mascarade, airs de ballet en suite, suite - bewerkt door Vincent Frank Safranek, Édouard Jacob
 Saltarello, voor harmonieorkest - bewerkt door Eugène Roux

Muziektheater

Opera's

Zarzuela

Operettes

Balletten

Toneelmuziek 
 1876 La Fantasma groga in 3 bedrijven en 4 taferelen - tekst: José Coll y Britapaja

Vocale muziek

Werken voor koor 
 1895 Aragonesa !, Spaans lied voor tweestemmig koor 
 1907 Epithalame, voor gemengd koor - tekst: Armand Silvestre

Liederen 
 1867 Absence !, voor zangstem en piano - tekst: Théophile Gautier
 1867 Lazzara ! Orientale, voor zangstem en piano - tekst: Victor Hugo
 1869 Adieu !, voor zangstem en piano - tekst: Emile André
 1872 Le Suisse ! , voor zangstem en piano 
 1877 La Promenade militaire !, voor zangstem en piano - tekst: Paul Ferrier
 1878 Calino !, voor zangstem en piano - tekst: Émile André
 1878 Chanson d'été !, voor zangstem en piano - tekst: Armand Silvestre
 1878 Croque mitaine !, voor zangstem en piano - tekst: Emile André
 1878 La Poupée !, voor zangstem en piano - tekst: Emile André 
 1878 Le Misanthrope !, voor zangstem en piano - tekst: Emile André
 1878 Rosette !, voor zangstem en piano - tekst: Philippe Desportes (1546-1606)
 1878 Vingt Mélodies, voor zangstem en piano 
 1879 Consolation !, voor tenor (of sopraan) en piano - ook in een versie voor bariton (of mezzosopraan) en piano - tekst:Armand Silvestre
 1881 Gavotte !, voor tenor (of sopraan) en piano - ook in een versie voor bariton (of mezzosopraan) en piano - tekst: Voiture
 1881 Don Quichotte (Contes Bleus), voor zangstem en piano - tekst: Émile André
 1881 La Toussaint ! Légende alsacienne, voor zangstem en piano - tekst: Emile André
 1881 Le Prince au long nez, voor zangstem en piano - tekst: Émile André
 1881 Lyda !, voor zangstem en piano - tekst: Armand Silvestre
 1881 Mademoiselle Tartine !, voor zangstem en piano - tekst: Emile André
 1882 Aveu !, voor zangstem en piano - tekst: Armand Silvestre
 1884 Te Deum, voor tenor (of sopraan) en piano (of orgel) - ook in een versie voor bariton (of mezzosopraan) en piano - tekst: Armand Silvestre
 1885 Bonjour Suzon !, voor zangstem en piano - tekst: Alfred de Musset
 1885 Chanson d'été !, voor zangstem en piano - tekst: Armand Silvestre
 1885 D'une fleur !, voor tenor (of sopraan) en piano - ook in een versie voor bariton (of mezzosopraan) en piano - tekst: Alfred de Musset
 1885 Envoi !, sonnet voor zangstem en piano - tekst: Pierre de Ronsard
 1886 Lilas blancs !, voor zangstem en piano - tekst: Armand Silvestre
 1886 Si vous voulez !, voor tenor (of sopraan) en piano - ook in een versie voor bariton (of mezzosopraan) en piano - tekst: A. d'Anglade
 1886 Supplication !, voor tenor (of sopraan) en piano (of orgel) - ook in een versie voor bariton (of mezzosopraan) en piano - tekst: A. d'Anglade
 1888 Le Lever ! Aubade, voor tenor (of sopraan) en piano - ook in een versie voor bariton (of mezzosopraan) en piano - tekst: Alfred de Musset
 1888 Ne répondez pas !, voor zangstem en piano - tekst: Paul Ferrier
 1888 Sérénade !, voor tenor (of sopraan) en piano - ook in een versie voor bariton (of mezzosopraan) en piano - tekst: Jean Richepin
 1888 Vieilles Amourettes !, voor zangstem en piano - tekst: Jean Richepin
 1890 Balancelle !, voor tenor (of sopraan) en piano - ook in een versie voor bariton (of mezzosopraan) en piano - tekst: Armand Silvestre 
 1890 Marquise !, madrigaal voor zangstem en piano - tekst: Armand Silvestre
 1890 Vieille Romance, voor zangstem en piano - tekst: Armand Silvestre
 1891 La Prière !, voor zangstem en piano - tekst: Alphonse de Lamartine
 1891 Le Lis d'Ischia !, voor zangstem en piano - tekst: Alphonse de Lamartine
 1892 La Marguerite !, ballade voor zangstem en piano - tekst: Jules de Lau-Lusignan
 1897 Bénédiction nuptiale !, voor zangstem en piano 
 1897 Philosophie !, voor zangstem en piano - tekst: Joseph Pain
 1898 Déclin !, voor tenor (of sopraan) en piano - ook in een versie voor bariton (of mezzosopraan) en piano - tekst: L. Vanoven
 1898 Joyeusement !, voor zangstem en piano - tekst: Ch. Fuster
 1905 Roses d'au delà !, sonnet voor zangstem en piano - tekst: Jean-François d'Estalenx
 1907 Les Ramiers !, voor zangstem en piano - tekst: van de componist 
 1908 Le Ch' val du colonel, voor zangstem en piano - tekst: van de componist 
 1912 Douze psaumes des lyriques français, voor een of meerdere zangstemmen (unisono) - tekst: F. de Malherbe
 1916 Le Dies ira des Empereurs. Malédiction, voor zangstem en piano - tekst: Pierre Hébras
 Trois poèmes de R. A. Fleury, voor zangstem en piano
 J'aime douloureusement
 Ma belle divine repose...
 La belle jeune fille du midi

Kamermuziek 
 1872 Trio, voor viool, cello en piano, op. 10 
 1896 Morisca, bolero voor viool en piano 
 Estudiantina - fantaisie espagnole sur le célèbre duo, voor viool en piano, op. 8
 Rigaudon, voor tenorsaxofoon en piano

Werken voor orgel 
 1898-1899 Les Fêtes chrétiennes, petits oratorios voor zangstem en orgel - tekst: Georges Duval
 Les Saints Innocents
 Les Rois
 Pâques
 1903 Ave Maria !, voor zangstem en orgel

Werken voor piano 
 1879 Quadrille uit de opéra-comiques "Pâques-fleuries"
 1883 3 Valses en pressives
 1884 Mademoiselle Cartine, polka 
 1886 Estudiana - célèbre duo espagnol
 1892 La Légende de Noël !
 1894 Valse noble
 1895 Défilé-parade, voor piano vierhandig 
 1895 Gigue, voor piano vierhandig 
 1895 Khacidah ! - Rêverie arabe uit de "Suite Africaine", voor piano vierhandig
 1897 Thèmes variés. Les Étoiles du passé
 1898 Aragonesa, Spaanse wals 
 1898 La Griotte, pastorale wals 
 1899 Les Pyrénées, suite voor piano vierhandig 
 1899 Morena, Spaanse wals 
 1906 Par tous les Pays, suite
 1910 Deux nocturnes
 1912 Arlequin et Colombine

Publicaties 
 La musique en famille - exposé des principes de la musique par un père à ses enfants, Paris: J. Hetzel et Cie. 128 p.

Bibliografie 
 Wolfgang Suppan, Armin Suppan: Das Neue Lexikon des Blasmusikwesens, 4. Auflage, Freiburg-Tiengen, Blasmusikverlag Schulz GmbH, 1994, ISBN 3-923058-07-1
 Paul E. Bierley, William H. Rehrig: The Heritage Encyclopedia of Band Music - Composers and Their Music, Westerville, Ohio: Integrity Press, 1991, ISBN 0-918048-08-7
 Marie-Claire le Moigne-Mussat, préface de Jean Mongrédien: Musique et société à Rennes aux XVIIIe et XIXe siècles, Genève: Editions Minkoff, 1988, 446 p., ISBN 2-8266-0541-0
 Jean-Marie Londeix: Musique pour saxophone, volume II : répertoire général des oeuvres et des ouvrages d' enseignement pour le saxophone, Cherry Hill: Roncorp Publications, 1985.
 Jean François d' Estalenx: Lacôme, Chabrier, Messager, Annales par l'Universite de Toulouse le Mirail. Litteratures XXI Fasc. 2, no. 10, 1974.

Externe links 
 
  Philippe d'Estalenx: "Un Gascon à Paris" (gearchiveerd)
  Bericht door Bernadette Faget-Rozes in "La Depeche" op 7 mei 1998
  Lacôme d'Estalenx op de internetpagina van "The Guide to Light Opera & Operette"

Frans componist
Frans dirigent
19e-eeuws componist
20e-eeuws componist
Arrangeur
Muziekcriticus