Lex de imperio Vespasiani
De Lex de imperio Vespasiani (letterlijk: De wet over het imperium van Vespasianus) is de inaugurele wet van de Romeinse keizer Vespasianus, waarvan de goedkeuring in de Senaat door Tacitus is gedateerd als op 21 december 69 n.Chr. plaats te hebben gevonden. De tweede helft van deze inscriptie is bewaard gebleven en is naast de Res Gestae divi Augusti de belangrijkste inscriptie uit de Keizertijd.

De inscriptie bevat het wettelijke besluit tot een reeks van volmachten, die toegevoegd aan de door Augustus geschapen ambtsbasis van het principaat formeel de keizerlijke waardigheid zou overdragen aan Vespasianus. Het ambt van princeps moest de schijn van Republikeins te zijn handhaven en is dus enerzijds gebaseerd op het imperium proconsulare maius, dat wil zeggen een uitgebreid militair opperbevel over de (grens-)provinciae (waar de meerderheid van de legioenen waren gelegerd), en anderzijds op de tribunicia potestas, dus de uitgebreide voorrechten van een tribunus plebis (waaronder een Veto tegen elk senatus consultum). Een andere belangrijke grondslag van het Principaat was de auctoritas ("autoriteit") van de princeps.

Overleveringsgeschiedenis
De tweede helft van de inscriptie is op een bronzen plaquette bewaard gebleven. Ze werd in 1347 herontdekt in Sint-Jan van Lateranen, en door de toenmalige heerser van Rome, Cola di Rienzo, opgesteld voor het publiek, om aan de paus de grondwettelijke beperking van zijn macht aan te tonen. De inscriptie wordt sinds 1576 in de Capitolijnse musea in Rome tentoongesteld (inventarisnummer NCE2553).

Vertaling
(dit is een vertaling van de eerste twee paragrafen van de bewaarde tekst)

Noten

Edities 
 Corpus Inscriptionum Latinarum VI (1876) 930 (pp. 3070, 3777, 4307, 4340) = CIL VI 31207 = ILS 244 (p. 170) = AE 1938, +31 = AE 1952, +77 = AE 1977, 16 = AE 1991, 69 = AE 1993, 116 = AE 2005, +39 = AE 2005, +165.
 , Fontes iuris Romani antejustiniani, I, Firenze, 1941, pp. 154-156, n. 15.
  (edd. tradd. comm.), Ancient Roman Statutes, Austin, 1961, pp. 149-150, n. 183.
 , Les lois des Romains, Napels, 1977, pp. 181-184, n. 19.
 , Roman Statutes, I, Londen, 1996, pp. 549-553, n. 39.

Referenties & Verder lezen 
 
 , Lex de imperio Vespasiani, in JRS 67 (1977), pp. 95–116. (fundamenteel artikel voor deze wet, ofschoon het niet de laatste stand in het onderzoek weerspiegelt.)
 , "... ageret faceret quaecumque e re publica censeret esse". Annäherungen an die lex de imperio Vespasiani, in  (ed.), Festschrift Robert Werner zu seinem 65. Geburtstag, Konstanz, 1989, pp. 125–148.
 , Demonstrative Legitimation der Kaiserherrschaft im Epochenvergleich, Stuttgart, 1993, pp. 63-64 (n. 172). (uitvoerige bibliografie)

Inscriptie
Romeins recht