Sci-Hub
Sci-Hub is een schaduwbibliotheek die vrije toegang biedt tot miljoenen onderzoekspublicaties en academische literatuur door de betaalmuur van uitgeverijen op verschillende manieren te omzeilen. Sci-Hub werd opgericht door de Kazachse programmeur Alexandra Elbakyan in 2011, uit onvrede over de hoge kosten van wetenschappelijke artikelen. De website wordt wereldwijd zeer veel gebruikt. In 2019 maakte de eigenaar bekend dat er ongeveer een half miljoen verzoeken per dag werden gemaakt.

Sci-Hub en Elbakyan werden tweemaal gerechtelijk vervolgd voor inbreuk op het auteursrecht in 2015 en 2017. De zaak verliep in de Verenigde Staten en Sci-Hub verloor beide keren via verstek. Het leidde tot het verlies van enkele van de domeinnamen. Sindsdien gebruikt de website afwisselende domeinnamen.

Verschillende uitgevers en academici hebben Sci-Hub geprezen voor het ontsluiten van vrije informatie die door de wetenschappelijke gemeenschap wordt vergaard. Anderen hebben de site bekritiseerd om de inbreuk op het auteursrecht, het ondermijnen van het uitgeverijwezen en het uitlokken van een verstrenging van betaalmuren. Elbakyan heeft deze kritiek verworpen door te wijzen op de bedenkelijke werkwijze van sommige uitgeverijen en het recht tot wetenschap en cultuur, een van de universele mensenrechten. Ze blijft erbij dat Sci-Hub 'volstrekt legaal' is.

Geschiedenis 

Sci-Hub is ontwikkeld door Alexandra Elbakyan, die in 1988 in Kazachstan werd geboren. Elbakyan behaalde haar bachelordiploma aan de Kazachse Technische Universiteit waar ze informatietechnologie studeerde, werkte vervolgens een jaar voor een computerbeveiligingsbedrijf in Moskou en trad vervolgens toe tot een onderzoeksteam bij de Universiteit van Freiburg in Duitsland in 2010 die werkte aan brain-computer interfaces.

Een jaar later keerde Elbakyan terug naar Kazachstan om daar verder onderzoek te doen aan een Kazachse universiteit. Rond die tijd was ze actief op internetfora waar academici elkaar hielpen onderzoekspapers vrij toegankelijk te maken. In 2011 ontwikkelde ze een database waarmee ze automatisch papers kon opslaan en met anderen kon delen. De website, genaamd Sci-Hub (Science en Hub), werd gelanceerd op 5 september 2011.

In België dwongen Elsevier, Springer, Wiley en Cambridge University Press in 2019 via de rechtbank de internetproviders Proximus, VOO, Brutélé en Telenet om Sci-Hub en LibGen te blokkeren. Verschillende domeinnamen zijn hierdoor niet langer toegankelijk vanuit België.

In september 2021 vierde de site haar tiende verjaardag. Op die verjaardag werden meer dan 2,3 miljoen additionele artikelen naar de database geüpload.

Zie ook 
 Open access
 ResearchGate

Peer-to-peer
Downloadwebsite