Paul Ladmirault
Paul-Émile Ladmirault (Nantes, 8 december 1877 – Camoël, 30 oktober 1944) was een Franse componist, muziekpedagoog, dirigent en muziekcriticus. Hij was een leerling van Gabriel Fauré, en was als muzikaal "wonderkind" zeer actief betrokken bij de culturele beweging van zijn geboorteregio Bretagne.

Levensloop 
Ladmirault kreeg in zijn jonge jaren les voor piano, orgel en viool. Op achtjarige leeftijd componeerde hij een eerste sonate voor viool en piano. Al gedurende zijn tijd op het Lycée Georges-Clemenceau in Nantes componeerde hij zijn eerste opera in drie bedrijven Gilles de Rais, die op 18 mei 1893 in de Salle des Beaux-Arts in Nantes in première ging. Vanaf 1895 studeerde hij aan het Conservatoire national supérieur de musique in Parijs bij Antoine Taudou (harmonie), André Gedalge (contrapunt en fuga) en vanaf 1897 bij Gabriel Fauré (compositie). Hij orkestreerde enkele werken van Fauré en vond spoedig waardering bij zijn medestudenten Maurice Ravel, Florent Schmitt, Louis Aubert, Jean Roger-Ducasse en George Enescu.

In 1903 componeerde hij zijn Suite bretonne in drie delen en daarna Brocéliande au matin. Beide werken waren geadapteerd uit materiaal van zijn tweede opera Myrdhin, die nooit werd uitgevoerd. Zijn muziek wordt gekenmerkt door zijn gehechtheid aan Bretagne en het hele landschap. Voorbeelden hiervan zijn te vinden in de Rhapsodie gaélique, La Brière, En Forêt en in de Symfonie in C majeur.

Omdat hij de Bretonse taal sprak kon hij worden toegelaten als bard in de Gorsedd de Bretagne (Breudeuriezh Drouized, Barzhed hag Ovizion Breizh (de 'Broederschap van druïden, barden en ovaten in Bretagne'), waar hij de bardennaam "Oriaf" kreeg. Hij kon zich ook uitdrukken in de andere, in Bretagne nog minder gesproken, Keltische taal Gallisch. In 1910 richtte hij samen met Louis Aubert de Vereniging van Bretonse componisten (L'Association des compositeurs bretons) op, de zogenaamde Bretonse cohorte (La Cohorte bretonne). Hiertoe behoorden ook de componisten Joseph Guy Ropartz, Paul Le Flem , Charles-Augustin Collin, Maurice Duhamel, Paul Martineau en Louis Vuillemin. Aan het einde van de Eerste Wereldoorlog bestond deze cohorte officieel niet meer.

Gedurende de oorlog diende hij vier en een half jaar in het Franse leger. Na de oorlog keerde hij terug naar de familieresidentie in Kerbili à Camoël in Bretagne. Hier werd hij in 1920 benoemd tot docent voor contrapunt en fuga aan het Conservatoire à rayonnement régional de Nantes in Nantes. Ladmirault werkte eveneens als muziekcriticus voor het magazine Chanteclair.

Hij pleitte voor een culturele autonomie van Bretagne tegen het Parijse centralisme en werd lid van de Bretonse Nationale Partij (Parti national breton) en van de artistieke groep Seiz Breur, waarin spoedig hierna ook Georges Arnoux en later Paul Le Flem meewerkten. In 1929 richtte hij samen met de hoogleraar farmacie Édouard Guéguen de Keltische kring van Nantes (Cercle Celtique de Nantes) op, een van de oudste kringen van Bretagne. Hij werd ook dirigent van een zangvereniging.

Het compositorische werk van Ladmirault leent uitbundig vanuit de Keltische legende, zoals het ballet Prêtresse de Korydwen of het symfonisch gedicht La Brière, dat ook in de gelijknamige film van Léon Poirier wordt gebruikt, en ontleend is aan de roman van zijn vroegere klasgenoot op het "Lycée Georges-Clemenceau" Alphonse de Châteaubriant. In 1920 dirigeert René-Emmanuel Baton de première van zijn Rapsodie gaélique in het kader van de "Concerts Pasdeloup". Ladmirault is vooral bekend om zijn symfonische gedichten. Het grootste succes oogstte de uitvoering van zijn symfonisch gedicht En Forêt door het Orchestre de Paris onder leiding van Eugène Bigot in 1932. Het werd zowel door het publiek als door de muziekcritici enthousiast ontvangen. Ladmirault schreef ook prachtige werken voor kerkmuziek, zoals de Messe brève, die hij componeerde ter gelegenheid van de wijding van zijn zoon Daniel. Op advies van Claude Debussy werd hij lid van de Société Nationale de Musique. Gedurende de Wereldtentoonstelling van 1937 werd hij met een gouden medaille bekroond.

Trivia 
In de Franse stad Nantes is een plein naar hem vernoemd: Place Paul-Émile Ladmirault.

Composities

Werken voor orkest 
 1901 Valse triste, voor piano en orkest
 1903 Suite bretonne, voor orkest
 Ronde
 Chant des bugale-noz: Pantomime
 Scherzo
 Chanson populair d'après un thème Breton du XIII siècle
 Danse de l'épée
 1908 Brocéliande au matin, symfonisch gedicht
 1909 Rapsodie gaélique, voor twee piano's en orkest
 Les Campbells arrivent
 Danse des fées
 Nocturne
 Limerick-Pibroch
 Chanson Écossaise des basses-terres
 Fantaisie sur une contredanse populaire
 1911 Gnomes, voor zangstem en orkest – tekst: Marie Dauguet
 1912 rev.1930 En Forêt, symfonisch gedicht
 1912-1920 Tristan au Morois, symfonisch gedicht
 1916 Variations sur des airs de biniou trécorois – (tirés du Recueil de Narcisse Quellien), voor orkest
 1925 La Brière, symfonisch gedicht
 1926 Symfonie in C majeur
 Chant funèbre de Merlin, voor zangstem en orkest
 Epousailles, voor piano en orkest
 La Jeunesse de Cervantès, voor klein-/kamerorkest
 Le roman de Tristan, voor zangstem en orkest
 Cortège royal
 La nef
 Interlude symphonique
 Rêverie à l'aube
 Dernier prélude

Werken voor harmonieorkest 
 1899 Les Sablaises
 1910 Chanson chorale bretonne, voor gemengd koor en harmonieorkest
 1910 Marche du Gorsedd

Missen en andere kerkmuziek 
 1906 Quelques vieux cantiques Bretons, voor gemengd koor en orgel
 Esprits heureux du paradis
 Nous t'implorons avec amour
 Sainte Anne, bonne mère
 Le paradis
 Approchez avec foi
 Ô sainte mère de mon Dieu
 1908 Noëlz anciens composés en l'honneur de Notre-Seigneur Jésus-Christ, voor zangstem en orgel (of piano)
 O nuict, heureuse nuict de Jésus inspirée
 Pastourelles, pastoureaux qui dormez sur la prée
 Voyage de Joseph et de Marie à Bethléem
 L'adoration des bergers
 Adeste fideles
 L'adoration des Mages
 1911 Dominical, suite voor vocaal kwartet en piano – tekst: Max Elskamp
 1921 Cantique à Saint Joseph, voor zangstem en orgel – tekst: Abbé François Le Dorz
 1936 Six cantiques bretons du XVIIe siècle (1626), voor zangstem en harmonium
 Messe brève, voor gemengd koor en orgel
 Prière à Notre-Dame, voor contra-alt, viool en piano – tekst: François Villon
 Tantum ergo, voor zangstem, orgel en orkest

Muziektheater

Opera's

Operette

Ballet

Toneelmuziek 
 1913 Tristan et Iseut, in een proloog, 3 bedrijven en 8 taferelen – tekst: Joseph Bédier en Louis Artus

Vocale muziek

Werken voor koor 
 1914 Chant des âmes de la forêt, voor vrouwenkoor (SSA) en piano (of orkest) – tekst: Alfred Gauche
 1927 Chansons écossaises, voor gemengd koor en piano
 1929 Sept chansons, voor gemengd koor a capella
 Je me levay par un matin (1615)
 Le chambonnier: (Haute Bretagne)
 Plantons le Mai – tekst: Jean-Antoine de Baïf
 Le matin
 En paradis – tekst: Jean-Antoine de Baïf
 La violette – tekst: Jean-Antoine de Baïf
 La poule blanche: (Basse Bretagne)
 1932 La Belle Aronde, voor driestemmig vrouwenkoor (SSA) – tekst: Jean-Antoine de Baïf
 1932 Revoici le printemps, voor driestemmig vrouwenkoor (SSA) en piano – tekst: Jean-Antoine de Baïf
 1936 Six chansons, voor vrouwenkoor en piano
 Annaïk – tekst: Pierre Lorys
 Le réveil du village
 Bel Aubépin – tekst: Pierre de Ronsard
 L'Alouette – tekst: Jean-Antoine de Baïf
 Revoici le printemps
 Le Tambour aire
 1943 Le tambourinaire, voor driestemmig vrouwenkoor – tekst: Pierre Lorys
 1943 Réminiscences, voor driestemmig vrouwenkoor – tekst: Pierre Lorys
 Fugue sur "La Vigne au vin", contrapunt voor gemengd koor
 La Gardeuse d'oies, voor driestemmig vrouwenkoor – tekst: F. Fabié
 Roséis, voor gemengd koor
 Trois chansons, voor gemengd koor en piano
 The Millers song
 Légende de St-Efflamm
 Notre Dame du Folgoat

Liederen 
 1897 Airs anciens, voor tenor, strijkkwartet en piano
 1901 Berceuse créole !, voor zangstem en piano – tekst: Louise Ladmirault
 1901 Lied, voor zangstem en piano – tekst: William Treille
 1904 La Douceur des premiers aveux !, voor zangstem en piano – tekst: Alfred Gauche
 1904 Les Sanglots longs !, voor zangstem en piano – tekst: Paul Verlaine
 1906 Chansons de marins, voor zangstem en piano – tekst: M. de La Landelle
 Les Neveux de Jean Bart
 La Noce des mâts et des voiles
 La Lettre du novice
 1906 Quelques Chansons de Bretagne et de Vendée, voor middenstem en piano
 Chanson du bois de la lande
 Chanson de la mariée
 Salut à la Bretagne
 Le chiffonnier
 Durant les longues veillées d'hiver
 Le coucou
 1906 Quelques chansons de Bretagne et de Vendée – 2ème recueil, voor zangstem en piano
 Jeanette
 Marzin enn he gavel (Merlin au berceau)
 Soun (Sone)
 Margoton
 Va gouen (Ma race)
 La fille au laboureur
 1907 La Délaissée ! – Chanson poitevine, voor zangstem en piano
 1908 Gnomes, voor zangstem en piano – tekst: Marie Dauguet
 1910 Les Béatitudes, voor zangstem en piano – tekst: Marie Dauguet
 1911 L'Aubépine, voor sopraan (of tenor) en piano – tekst: Remy de Gourmont
 1913 Hymne d'amour, voor zangstem en piano – tekst: Albert Fleury
 1917 La petite Bague de la tranchée, voor zangstem en piano – tekst: Georges Péaud
 1928 Le livre pour toi, voor zangstem en piano – tekst: Marguerite Burnat-Provins
 1928 Triolets à Catherine, voor zangstem en piano – tekst: Auguste Dupont
 1932 Veillée de Noël (Noz-Nédéleg), voor zangstem en piano – tekst: Yves Berthou
 1942 Brunelette, voor zangstem en piano – tekst: Jean-Antoine de Baïf
 1942 Romance, voor zangstem en piano – tekst: Paul Audillac
 Deux chansons, voor sopraan en piano – tekst: Marguerite Burnat-Provins
 Le livre pour toi
 Tu m'as demandé
 Chanson du bois de la lande, voor zangstem en piano
 Chanson de la mariée, voor zangstem en piano
 Durant les longues veillées d'hiver, voor zangstem en piano
 Le chiffonnier, voor zangstem en piano
 Le coucou, voor zangstem en piano
 Madrigal, voor hoge zangstem en piano – tekst: Jean Marcel
 Salut à la Bretagne, voor zangstem en piano

Kamermuziek 
 1886 Mélodie, voor cello en piano
 1891 Concertino Sonate, voor viool en orgel
 1899 Fantaisie, voor viool en piano
 1931 Sonate in g mineur, voor viool en piano – opgedragen aan George Enescu
 1933 Strijkkwartet
 1933 Strijkkwintet
 1933 De l'ombre à la clarté, modale fantasie voor viool en piano
 1936 Choral et Variations, voor piano en blaaskwintet
 1939 Sonate, voor cello en piano
 1942 Sonate, voor klarinet en piano
 Chevauchée, fantaisie sur des « réels » écossais, trio voor viool, cello en piano
 Romance, voor strijkkwartet
 Suite, voor hobo en piano
 Trio intitulé "Le Fleuve" en mi majeur (E majeur), voor viool, cello en piano

Werken voor orgel 
 Prélude
 En haut à droite
 Prélude moche, et en bas à gauche
 Prélude mauvais !

Werken voor piano 
 1885 Sonatine
 1885 La valse des bruyères
 1890 Tristesse et Bonheur (Pour la guérison de maman)
 1901 Valse mignonne, voor piano vierhandig
 1901 Valse triste, voor twee piano's
 1901-1905 Quatre pièces (artistiques) (Vier stukken)
 1906 Variations sur des airs de biniou trécorois – (tirés du Recueil de Narcisse Quellien), voor piano vierhandig
 1908 Musiques rustiques, suite voor piano vierhandig
 Fantaisie sur deux "Ronds" camoëlais
 Tro cornouaillais
 Finale sur deux Thèmes vannetais
 1909 Rhapsodie gaélique, voor piano vierhandig
 1927 Deux danses bretonnes
 1929 Carillon
 1930 Mémoires d'un âne d'après la comtesse Sophie Ségur, zeven stukken
 Hommage à Gabriel Fauré, fantasie
 Quatre esquisses

Filmmuziek 
 La Brière

Publicaties 
 Pour comprendre la Tétralogie. Notice analytique de l'oeuvre avec ses principaux leitmotive, Rennes: Impr. de l'Ouest-Eclair, 1935. 16 p.
 Petite histoire dialoguée de la musique, Nantes, France : Association Les Amis de Paul Ladmirault, 1986. 31 p.
 Le livre du Bardisme ou Abrégé du Barddas, Traduit par Paul Ladmirault, Éditions Chacornac, Paris, 1931. Ré-impression: Éditions Lire Canada/Éditions Saint-Jacques, Saint-André d'Acton/Montrouge, 1997.

Bibliografie 
 Mikael Bodlore-Penlaez, Aldo Ripoche: Musique classique bretonne / Sonerezh klasel Breizh, édition bilingue français-breton, Coop Breizh, 2013, 96 p., ISBN 978-2-843-46563-5
 Hardmod Carlyle Nicolao: Paul Ladmirault, Crypt Publishing, 2011. 84 p., ISBN 978-6-138-31272-7
 Wolfgang Suppan, Armin Suppan: Das Neue Lexikon des Blasmusikwesens, 4. Auflage, Freiburg-Tiengen, Blasmusikverlag Schulz GmbH, 1994, ISBN 3-923058-07-1
 Annegret Fauser: Der Orchestergesang in Frankreich zwischen 1870 und 1920, Regensburg: Laaber, 1994, 380 p., ISBN 978-3-89007-291-3
 Véfa de Bellaigue: Dictionnaire des compositeurs de musique en Bretagne, Nantes: Ouest Editions, 1992, 280 p., ISBN 978-2-908-26111-0
 Anne Bénesteau: Paul Ladmirault, l'homme et l'œuvre, mémoire de maîtrise. Université de Paris 4, 1977.
 Gisèle Brelet: Paul Ladmirault: Esthétique demarche créatrice, in: Schweizerische Musikzeitung. 100 (1960), pp. 242-249.
 René-Yves Creston, Jakez Riou, (préface de Paul Ladmirault): Jorj Robin: skulter vrezon, e vuhez, e ober = sculpteur breton, sa vie, son œuvre: Unvaniez ar Seiz-Breur, Paris: Keltia, "Cahiers Interceltiques d'Art et de Littérature", 1931. 64 p.

Externe links 
  Internetpagina van de "Association Les Amis de Paul Ladmirault"
  Biografie op de internetpagina van "Compositeurs Bretons" (gearchiveerd)
  Biografie op de internetpagina van "LaRousse"
  Artikel door Pierre-Yves Lautrou in het magazine "L'Express": Les grandes familles de Nantes: Les Ladmirault – La musique dans la peau
  Biografie op de internetpagina van "NatureLand"

Frans componist
Frans dirigent
Frans muziekpedagoog
19e-eeuws componist
20e-eeuws componist
Muziekcriticus