Mosselkreeftjes
Mosselkreeftjes (Ostracoda) (van het Gr. ostrakoodès = schelpachtig) vormen een zeer grote ondergroep van de kreeftachtigen. Ze bezitten een tweekleppige schaal en zijn belangrijke gidsfossielen.

Beschrijving 
Het lichaam van een mosselkreeftje bestaat uit een kop (cephalon) dat van het borststuk (thorax) afgescheiden is door een lichte vernauwing. Er is geen duidelijke segmentatie. Het achterlijf (abdomen) is geregresseerd of zelfs helemaal afwezig. In volwassen exemplaren zijn de gonaden verhoudingsgewijs groot. Met inbegrip van het mannelijke copulatieorgaan, bezitten mosselkreeftjes 6 tot 8 paar aanhangsels.

Het meest uitgesproken kenmerk van de Ostracoda is de tweekleppige carapax. Dit is zeer variabel in vorm en versiering (glad, met putjes, richels, groeven, stekels enz.), en in vele orden is deze chitineuze schaal verkalkt. De kleppen kunnen gesloten worden door een sluitspier.

Mosselkreeftje lijken oppervlakkig wel wat op schelpkreeftjes (vroeger ondergebracht bij de Conchostraca), maar deze laatsten bezitten duidelijke groeiringen op hun carapax. En ook wat extremiteiten betreft zijn er aanzienlijke verschillen. Ostracoda hebben het minst aantal aanhangsels van alle groepen kreeftachtigen. De vier tot vijf kopaanhangsels worden gevolgd door één tot drie romppootjes. Op het eerste gezicht ontbreken de tweede maxillen (maxillae) maar dat is slechts schijn daar het vijfde paar aanhangsels in feite sterk gemodifieerde maxillae zijn. Het derde paar rompaanhangsels bevat een gonopore en vormt hiermee het zogenaamde copulatieorgaan.
De meeste soorten zijn tussen 0,1 en 2,0 mm, doch reuzen van het in zee levend geslacht Gigantocypris kunnen tot 32 mm lang worden.

Voorkomen 
Mosselkreeftjes zijn een van de meest talrijke kreeftachtigen. 13.000 recente en meer dan 65.000 fossiele soorten werden beschreven. De meeste Ostracoda leven in zee en behoren tot het benthos, alhoewel sommige soorten deel uitmaken van het zoöplankton. Gewoonlijk zeven zij voedseldeeltjes uit het water; enkele soorten zijn rovers. Vooral in de orde Podocopida zijn ook zoetwatersoorten te vinden en zelfs een aantal soorten die voorkomen in de vochtige bodem van regenwouden.

In de Europese wateren leven meer dan 370 soorten, waaronder
Cythere lutea Müller, 1785 (familie Cytheridae)
Cytherura gibba (Müller, 1785) (familie Cytheruridae)
Semicytherura nigrescens (Baird, 1838) (familie Cytheruridae)
Heterocythereis albomaculata (Baird, 1838) (familie Hemicytheridae)¨
Leptocythere (familie Leptocytheridae)
Loxoconcha impressa (Baird) (familie Loxoconchidae)
Loxoconcha rhomboidea (Fischer, 1855) (familie Loxoconchidae)
Hirschmannia viridis Müller, 1785 (familie Loxoconchidae)
Cytherois fischeri Sars, 1866 (familie Paradoxostomatidae)
Paradoxostoma variabile (Baird, 1835) (familie Paradoxostomatidae)
Xestoleberis aurantia (Baird, 1838) (familie Xestoleberididae)

Fossiele Ostracoda 
Ostracoda zijn al gekend sedert het Cambrium en de vele fossielen zijn goed gedocumenteerd. Een zonatie schema, gebaseerd op gaatjesdragers en mosselkreeftjes, werd door M. B. Hart samengesteld. Mosselkreeftjes zijn in het bijzonder bruikbaar voor de biozonatie van mariene strata. Ze zijn ook uitstekende indicatoren voor het bestuderen van het paleomilieu, vanwege hun wijdverbreide voorkomen, kleine afmetingen en goede fossiliseerbaarheid.

Fossiele geslachten 
Dizygopleura
Bollia
Kirkbyella
Glyptopleura
Cythereis
Cytherelloidea

Taxonomie 
De klasse is als volgt onderverdeeld:
 Onderklasse Myodocopa Sars, 1866 
 Orde Myodocopida Sars, 1866 
 Onderorde Myodocopina Sars, 1866 
 Superfamilie Cypridinoidea Baird, 1850 
 Familie Cypridinidae Baird, 1850 
 Superfamilie Cylindroleberidoidea Müller, 1906 
 Familie Cylindroleberididae Müller, 1906 
 Superfamilie Sarsielloidea Brady & Norman, 1896 
 Familie Philomedidae Müller, 1906 
 Familie Rutidermatidae Brady & Norman, 1896 
 Familie Sarsiellidae Brady & Norman, 1896 
 Orde Halocyprida Dana, 1853 
 Onderorde Cladocopina Sars, 1865 
 Superfamilie Polycopoidea Sars, 1865 
 Familie Polycopidae Sars, 1865 
 Onderorde Halocypridina Dana, 1853 
 Superfamilie Halocypridoidea Dana, 1853 
 Familie Halocyprididae Dana, 1853 
 Superfamilie Thaumatocypridoidea Müller, 1906 
 Familie Thaumatocyprididae Müller, 1906 
 Onderklasse Podocopa Müller, 1894 
 Orde Platycopida Sars, 1866 
 Familie Cytherellidae Sars, 1866 
 Orde Palaeocopida Henningsmoean, 1953 
 Familie Punciidae Hornibrook, 1949 
 Orde Podocopida Sars, 1866 
 Onderorde Bairdiocopina Sars, 1865 
 Superfamilie Bairdioidea Sars, 1865 
 Familie Bairdiidae Sars, 1865 
 Familie Bythocyprididae Maddocks, 1969 
 Onderorde Cypridocopina Jones, 1901 
 Superfamilie Cypridoidea Baird, 1845 
 Familie Candonidae Kaufmann, 1900 
 Familie Cyprididae Baird, 1845 
 Familie Ilyocyprididae Kaufmann, 1900 
 Familie Notodromadidae Kaufmann, 1900 
 Superfamilie Macrocypridoidea Müller, 1912 
 Familie Macrocyprididae Müller, 1912 
 Superfamilie Pontocypridoidea Müller, 1894 
 Familie Pontocyprididae Müller, 1894 
 Onderorde Cytherocopina Baird, 1850 
 Superfamilie Cytheroidea Baird, 1850 
 Familie Australocytherideidae Hartmann, 1980 
 Familie Berounellidae Sohn & Berdan, 1960 †
 Familie Bythocytheridae Sars, 1866 
 Familie Cobanocytheridae Schornikov, 1975 
 Familie Cuneocytheridae Mandelstam, 1959 
 Familie Cushmanideidae Puri, 1973 
 Familie Cytheralisonidae Jellinek & Swanson, 2003 
 Familie Cytherettidae Triebel 1972 
 Familie Cytheridae Baird, 1850 
 Familie Cytherideidae Sars, 1925 
 Familie Cytheromatidae Elofson, 1939 
 Familie Cytheruridae Müller, 1894 
 Familie Entocytheridae Hoff, 1942 
 Familie Eucytheridae Puri, 1954 
 Familie Hemicytheridae Puri, 1953 
 Familie Kliellidae Schäfer, 1945 
 Familie Krithidae Mandelstam, 1958 
 Familie Leptocytheridae Hanai, 1957 
 Familie Limnocytheridae Klie, 1938 
 Familie Loxoconchidae Sars, 1925 
 Familie Microcytheridae Klie, 1938 
 Familie Neocytherideidae Puri, 1957 
 Familie Paradoxostomatidae Brady & Norman, 1889 
 Familie Parvocytheridae Hartmann, 1959 
 Familie Pectocytheridae Hanai, 1957 
 Familie Psammocytheridae Klie, 1938 
 Familie Saididae Aranki, McKenzie, Reyment & Reyment 1992 
 Familie Schizocytheridae Howe, 1961 
 Familie Thaerocytheridae Hazel, 1967 
 Familie Trachyleberididae Sylvester-Bradley, 1948 
 Familie Xestoleberididae Sars, 1928 
 Superfamilie Terrestricytheroidea Schornikov, 1969 
 Familie Terrestricytheridae Schornikov, 1969 
 Onderorde Darwinulocopina Sohn, 1988 
 Superfamilie Darwinuloidea Brady & Norman, 1889 
 Familie Darwinulidae Brady & Norman, 1889 
 Onderorde Sigilliocopina Martens, 1992 
 Superfamilie Sigillioidea Mandelstam, 1960 
 Familie Saipanettidae Mackenzie, 1968 
 Familie Sigilliidae Mandelstam, 1960
 Onderklasse Palaeocopa
 Orde Palaeocopida
 Familie Pseudoparaparchitidae 
 Familie Tricorninidae
 Onderorde Beyrichicopina
 Superfamilie Drepanelloidea 
 Familie Bolliidae 
 Onderorde Hollinomorpha 
 Onderorde Kirkbyocopina 
 Onderorde Kloedenellocopina 
 Onderklasse Bradoriida †

Taxonomische indeling volgens <WoRMS>

Onderklassen 
 Bradoriida †
 Myodocopa
 Palaeocopa
 Podocopa

Superfamilie 
 Leperditelloidea Ulrich & Bassler, 1906 †

Er is nog onduidelijkheid over de taxonomische indeling van de in <WoRMS> beschreven geslachten ('incertae sedis'), Zie: WoRMS - World Register Of Marine Species

Literatuur
Redeke, H. C. en den Dulk, A. (1940), Ostracoda of the Netherlands, in Arch. Néerl. de Zoologie, IV
Atersuch, J., Horne, D. J., en Whittaker, J. E. (1990), Marine and brackish water ostracods, Linnean Society Synopses of the British Fauna (ns), 43, 1-343

Externe links
 Introduction to Ostracoda, University of Greenwich
 Atlas of Atlantic Planktonic Ostracods, Natural History Museum (Londen)