Tweedestadsyndroom
Een tweedestadsyndroom, vaak met de Engelse term second city syndrome aangeduid is een sociologisch concept dat voorstelt dat een kleinere stad een grotere stad (de zogenaamde "primate city") minachtend probeert te bagatelliseren om vermeende onzekerheid weg te nemen over haar eigen grootte (inwonertal of oppervlakte) en/of het hebben van minder cultuur, muziek, kunst of werkgelegenheid. In feite wordt hiermee bedoeld om een minderwaardigheidscomplex op stadsniveau te duiden. Het wordt extra spannend wanneer de "tweede stad" in feite meer inwoners heeft, maar een politiek minder belangrijke rol heeft dan de stad waartegen zij zich afzet, die de hoofdstad of regeringszetel is van het land, subnationaal gebied of statenbond waarvan beide steden deel uitmaken; op zo'n moment wordt het twijfelachtig welke van beide steden nu eigenlijk de "tweede" is in rang.

Het begrip "second city" is in 1952 gemunt door de Amerikaanse journalist voor The New Yorker A.J. Leibling, die het toepaste op Chicago tegenover New York. Naar het fenomeen van second city syndromes wordt al enige decennia academisch onderzoek gedaan, zoals bij Melbourne ten opzichte van Sydney.

Voorbeelden

Australië 
 Melbourne tegenover Sydney

België 
 Antwerpen tegenover Brussel
Op Vlaams niveau: Gent tegenover Antwerpen
Op Waals niveau: Charleroi tegenover Namen

Duitsland 
 Hamburg tegenover Berlijn

Egypte 
 Alexandrië tegenover Caïro

Europese Unie 
 Straatsburg tegenover Brussel

Frankrijk 
 Marseille tegenover Parijs

Italië 
 Milaan tegenover Rome

Israël 
 Tel Aviv tegenover Jeruzalem

Libië 
 Benghazi tegenover Tripoli

Litouwen 
 Kaunas tegenover Vilnius

Marokko 
Casablanca tegenover Rabat

Mexico 
Monterrey (rijkste stad van Mexico) tegenover Mexico-Stad (politieke en culturele centrum)

Nederland 
 Landelijk: Rotterdam tegenover Amsterdam
 Overijssel (Salland): Deventer (oudste stad van Overijssel, voormalige bisschopszetel) tegenover Zwolle (provinciehoofdstad); zie ook IJsselderby.
 Overijssel (Twente): Hengelo tegenover Enschede (zie ook Twentestad); Almelo tegenover Enschede; zie ook Twentse derby.
 Zeeland: Vlissingen (arbeidersstad) tegenover Middelburg (provinciehoofdstad)

Polen 
 Krakau tegenover Warschau (voormalige hoofdstad van Polen met historische binnenstad die de Tweede Wereldoorlog heeft doorstaan)

Rusland 
 Sint-Petersburg tegenover Moskou (voormalige hoofdstad)

Spanje 
 Barcelona tegenover Madrid

Syrië 
 Aleppo tegenover Damascus

Turkije 
 Istanboel tegenover Ankara (meer inwoners en economisch belang, rijkere geschiedenis)

Verenigd Koninkrijk 
Landelijk en Engeland: Birmingham tegenover Londen
Schotland: Glasgow tegenover Edinburgh (spottend "that city" genoemd)
Wales: Swansea tegenover Cardiff
Noord-Ierland: Derry tegenover Belfast

Verenigde Staten 
 Los Angeles tegenover San Francisco
 New York tegenover Washington (meer inwoners en economisch belang)
 Portland tegenover Seattle

Zwitserland 
 Zürich tegenover Bern (meer inwoners)

Zie ook 
 Derby (sport)
 Lijst van grootste gemeenten in Nederland

Stad
Sociologie