Achalgori (gemeente)
Achalgori (Georgisch: , ) of rajon Leningor (Ossetisch: , ; Russisch: ,  ) is een de jure gemeente en de facto Zuid-Osseets district (rajon) in het noorden van Georgië, gelegen in de afscheidingsrepubliek Zuid-Ossetië, tevens gelegen in de Georgische regio Mtscheta-Mtianeti. Het gebied wordt feitelijk geheel gecontroleerd door Zuid-Ossetië en heeft volgens hen een oppervlakte van 993 km². Volgens de Zuid-Osseetse autoriteiten kent het district 3.365 inwoners (2023), waarvan 56% etnisch Georgisch (2015).

De plaats Achalgori (Leningor) is het centrum van zowel de de jure als de facto bestuurseenheid. Achalgori valt volgens de Georgische bestuurswet formeel onder de 'Provisionele Territoriale Eenheid Zuid-Ossetië', het door de centrale Georgische autoriteiten erkende gezag over Zuid-Ossetië dat in ballingschap zetelt in Tbilisi. Tot de Russisch-Georgische Oorlog in 2008 oefende Georgië nog gezag uit over het gebied, dat sindsdien als bezet door Rusland wordt beschouwd.

Geschiedenis

Het gebied van Achalgori was ooit onderdeel van het Koninkrijk Kartlië tot het in 1801 door het Russische Rijk geannexeerd werd. Er zijn dan ook verschillende cultuur-historische monumenten te vinden, van verdedigingswerken tot middeleeuwse kerken en kloosters. Na de Russische annexatie werden de contouren van de moderne bestuurlijke indeling van Georgië geschapen door de provinciale indeling van de gouvernementen.

District Ksani 
Achalgori werd ingedeeld onder het oejezd (provincie) Doesjeti van het gouvernement Georgië. Dit oejezd viel in 1840-1846 onder het gouvernement Georgië-Imeretië en vanaf 1846 onder het gouvernement Tiflis. Binnen het oejezd Doesjeti was Achalgori een van de vier gemeentelijk districten (Russisch: , ), namelijk het district Ksani (, ) met de hedendaagse contouren.

Rajon Achalgori 
In 1921 veroverde het Rode Leger Georgië en werd in 1922 werd de Zuid-Ossetische Autonome Oblast opgericht, waar het Ksani district onder viel. Als gevolg van de grote bestuurlijke herindelingen van de Sovjet-Unie in 1929-1930 werd het rajon (district) Achalgori gecreëerd met de plaats Achalgori als centrum. Medio 1935 werden het district en de plaats vernoemd naar Vladimir Lenin: Leningor(i) (Russisch: , Leningorskiy rajon).

Na het opheffen van de Zuid-Ossetische autonomie in 1990 kreeg het district de oorspronkelijke naam Achalgori terug. Voor de Zuid-Osseten echter, die in mei 1992 de onafhankelijkheid uitriepen, bleef de naam Leningor gelden. De burgeroorlog in 1991-1992 betekende voor Georgië het verlies van controle over grote delen van Zuid-Ossetië. Het bleef echter gezag houden over vrijwel geheel Achalgori, wat ook het zwaartepunt was van de etnisch Georgische gemeenschap in de voormalige autonome regio.

Georgische gemeente 
Met de hervormingen van het Georgische lokaal bestuur in 2006 werd Achalgori voor de Georgische wet een gemeente en valt het sinds 2007 onder de Provisionele Territoriale Eenheid Zuid-Ossetië en het door Tbilisi erkende interim gezag over Zuid-Ossetië, de Zuid-Ossetische Administratie. Sinds 2008 oefenen de Georgische autoriteiten geen enkel gezag meer uit over Achalgori, waar nog steeds de meerderheid van de bevolking uit Georgiërs bestaat.

Georgisch-Osseets conflict 

Als gevolg van het Georgisch-Ossetisch conflict en de oorlogen in 1991-1992 en 2008 oefent Georgië geen enkel gezag meer uit over Achalgori. Tussen 1992 en 2008 viel praktisch het gehele district onder Georgische controle binnen de Russisch geleide vredesmacht, behalve het zuidwestelijke deel ten westen van de Lechoerarivier bij de dorpen Ortsjosjani en Tsinagari. 

Achalgori ontsprong in 2008 de oorlog door onder andere de geografische geïsoleerdheid ten opzichte van het centrale deel van Zuid-Ossetië en de slechte bereikbaarheid vanuit destijds Zuid-Osseets gecontroleerd gebied. De Georgische dorpen in Achalgori zijn in tegenstelling tot de andere districten in Zuid-Ossetië niet vernietigd. Wel was en is er sinds 2008 Zuid-Osseetse druk op de Georgische gemeenschap dat leidt tot vertrek en kunnen Georgiërs die de oorlog ontvluchtten niet terugkeren.

Russische controle 

Na de oorlog in 2008 vergrootte Rusland vergrootte drastisch de militaire aanwezigheid. Langs de zuidelijke grens van het district kwamen drie gemilitariseerde FSB grenswachtbases, bij de dorpen Tsinagari, Ortsjosjani en Achmadzji. Er werden ook twee van dergelijke bases gebouwd in de bovenloop van de Ksani-rivier. Net buiten de hoofdplaats Achalgori kwam een militair oefenterrein. 

Het zuidwestelijke deel van de feitelijke grens werd gedeeltelijk afgesloten met hekken en prikkeldraad, waarbij Georgische gemeenschappen van elkaar gescheiden werden, zoals bij het Georgisch gecontroleerde Choervaleti. Ten zuiden van Achalgori, kwam in de weg naar Tbilisi een Zuid-Osseetse grenspost dat voor hen als volledige douanepost functioneert voor de "import" van goederen. Dit is de enige grensoversteek van Zuid-Ossetië met Georgisch gecontroleerd gebied waar auto's kunnen passeren. Sinds september 2019 is deze vrijwel permanent gesloten, op een enkele uitzondering na omgeven met speciale regels.

Vertrek Georgische gemeenschap 
De Georgiërs in Achalgori worden gestimuleerd te verhuizen naar centraal gecontroleerd Georgië. In 2020 hebben de Zuid-Osseetse autoriteiten het 'Familie Herenigingsprogramma' geïntroduceerd, waarmee het vertrekkers afstand laat nemen van bezit in Zuid-Ossetië en hen enig recht op terugkeer ontneemt. Andere factoren die meespelen in de migratie van Georgiërs uit het district zijn onder andere de verder beknotte Georgische taalrechten. Het onderwijs is verplicht in het Russisch (of Ossetisch) en mag het niet meer in het Georgisch gegeven worden. Verder zijn er reisrestricties naar Georgisch gecontroleerd gebied en spelen er belemmeringen om de Zuid-Osseetse "nationaliteit" aan te nemen (waarbij afstand gedaan moet worden van de Georgische) en men zo geen stem- of pensioenrecht heeft.

Geografie

Het district grenst in het westen aan het Zuid-Osseetse rurale dictrict Tschinvali en Dzau in het uiterste noorden. In het noordelijke puntje grenst Achalgori tevens aan de Georgische gemeente Kazbegi en langs de gehele oostelijke flank aan Doesjeti. Ten slotte grens het in het zuiden zuiden grenst aan Kaspi en aan Gori, beiden in de regio Sjida Kartli.

Ksani rivierbekken 
Achalgori beslaat vrijwel de gehele oostelijke flank van Zuid-Ossetië en wordt geografisch bepaald door de Ksani-rivier en twee noord-zuid subgebergtes van de Grote Kaukasus: het Charoelagebergte en Lomisigebergte. De kam van de eerste is tevens de districtsgrens met Tschinvali en het Lomisigebergte is de feitelijke oostgrens van Zuid-Ossetië. Door deze geografie ligt het district ook vrij geïsoleerd van het kerngebied van Zuid-Ossetië dat in het Liachvi-rivierbekken ligt. De zuidelijke rand van het district is de geologische begrenzing van de Sjida Kartli-vlakte.

De hoogste toppen van het district zijn in het uiterste noorden te vinden, in het Keli vulkanisch hoogland, dat de bron is van de rivieren Liachvi, Aragvi en Ksani, en deels in Achalgori ligt. Het hoogland is deel van de bergkam en waterscheiding van de Grote Kaukasus en ligt op 2600-3300 meter hoogte. De hoogste berg in het district Achalgori is de Keli met een top van 3.627 meter boven zeeniveau. Hier ligt ook het grootste meer in het district, het hoog-alpiene Kelimeer op 2.920 meter boven zeeniveau.

Administratieve onderverdeling 

Het district is voor de Zuid-Osseetse autoriteiten administratief onderverdeeld in 8 plattelandsgemeenschappen met daarbinnen in totaal 86 dorpen. Het bestuurlijk centrum Achalgori (Leningor, ) is een 'nederzetting met stedelijk karakter'. 

De belangrijkste en grootste dorpen zijn Ikoti, Tsinagari (, Amdzarin), Ortsjosjani, en Mosabroeni (, Razdachan).

Demografie
Begin 2023 telde het district Achalgori / Leningor 3.365 inwoners, een daling van 20% ten opzichte van de volkstelling van 2015, waarvan 8% (300) in 2022 plaatsvond.

Etniciteit 

Volgens de Zuid-Osseetse volkstelling van 2015 was er in Achalgori een meerderheid van etnisch Georgiërs (55,6%), tegenover 43,8% Osseten. Het is het enige district in Zuid-Ossetië met een Georgische meerderheid. Het district kende bij de aanvang van de Zuid-Osseetse autonomie in 1922 nog een meerderheid aan Osseten, in 1939 was dat 57% van de bevolking, maar in de daaropvolgende decennia veranderde dit langzamerhand naar een meerderheid van Georgiërs dat vóór het uitbreken van het Georgisch-Ossetisch conflict in 1989 op 54% was beland.

In de jaren 1970 vond deze omslag plaats door het langdurig dalen van het aantal Osseten in het district. Het aantal Georgiërs bleef vrij constant. Door de burgeroorlog in 1991-92 vertrok 80% van de Osseetse bevolking uit het district, al dan niet gedwongen. In 2002 lag het aandeel Georgiërs in Achalgori daardoor op 85%. Door de oorlog in 2008 vertrok echter tweederde van de Georgische bevolking, maar is het nog steeds in een numerieke meerderheid.

De Georgische gemeenschap in Zuid-Ossetië staat echter nog steeds onder druk. De Zuid-Osseetse autoriteiten hebben in 2020 een programma opgezet dat Georgische inwoners van met name Achalgori moet stimuleren te migreren naar Georgisch gecontroleerd gebied. Dit gebeurt dan ook, wat leidt tot een sterke bevolkingsafname van het district.

Vervoer 

De Georgische nationale route Sh28 is de toegangsweg naar Achalgori vanaf de S1 (E60) in Georgisch gecontroleerd gebied, en is de centrale weg in het district langs de Ksani rivier tot het dorp Largvisi. Er is echter geen regulier doorgaand verkeer mogelijk over de feitelijke Zuid-Osseetse grens. Vanaf Achalgori is een rechtstreekse verbinding van 62 kilometer met hoofdstad Tschinvali, door het Charoelagebergte.

Zie ook 
 Provisionele Territoriale Eenheid Zuid-Ossetië
 Russisch-Georgische Oorlog
 Zuid-Ossetië

Externe link 
 Website Zuid-Osseetse Administratie

Referenties 

Gemeente in Georgië
Mtscheta-Mtianeti
Zuid-Ossetië