title: Prevención del extremismo violento en los Países Bajos: una panorámica de su enfoque general
text: Actieplan polarisatie en radicalisering
  2007 – 2011
  
  			
  
  Inhoudsopgave
  
  1.
  2.
  3.
  4.
  Maatschappelijke problematiek
  Definitie en afbakening
  Doelstelling actieplan
  Welke personen/groepen zijn vatbaar
  voor polarisatie en radicalisering?
  Aanpak
  Drie sporenaanpak met primaat bij
  lokaal bestuur
  Nadere uitwerking lokale aanpak
  Algemeen en specifiek beleid op
  nationaal niveau
  Algemeen beleid op nationaal niveau
  Specifiek beleid op nationaal niveau
  Samenwerking internationaal niveau en
  buitenlands beleid
  Samenwerking internationaal niveau
  Buitenlands beleid
  Kosten en financiering
  Colofon
  
  5.
  5.0
  5.1
  5.2
  5.2.1
  5.2.2
  5.3
  5.3.1
  5.3.2
  6.
  4
  5
  7
  8
  11
  11
  12
  13
  16
  18
  27
  27
  28
  29
  30
  
  1. Maatschappelijke problematiek
  Polarisatie en radicalisering lijken in Nederland
  in omvang, snelheid en intensiteit toe te nemen.1
  De AIVD formuleerde het in zijn jaarverslag 2005
  als volgt: ‘De grootste dreiging voor de Nederlandse democratische rechtsorde is momenteel
  het bestaan van een breed sociaal-maatschappelijk
  probleem waar in een sfeer van frustratie over de
  Nederlandse ‘multiculturele’ samenleving zowel
  van autochtone als van allochtone zijde interetnische confrontaties worden uitgelokt. Aanhoudende
  interetnische confrontaties kunnen op termijn de
  cohesie in de Nederlandse samenleving bedreigen’.
  Het AIVD jaarverslag 2006 besteedt bijzondere
  aandacht aan de toename van islamitische radicalisering: ‘Het radicaliseringproces onder migrantenjongeren zet door. De salafistische2 stroming in
  Nederland, die weliswaar niet oproept tot geweld
  maar wel een anti-integratieve en onverdraagzame
  boodschap predikt, is hierbij een belangrijke aanjager. Om te voorkomen dat radicalisering verder
  toeneemt, is zowel een repressieve als een preventieve aanpak noodzakelijk. Deze brede aanpak moet
  zorgen voor een tegengeluid, waardoor de wind uit
  de zeilen wordt genomen van radicale stromingen.’
  Het kabinet ziet polarisatie en radicalisering als een
  breed maatschappelijk probleem en wil dit voorkomen, belemmeren en indammen. Polarisatie en
  radicalisering kunnen de sociale samenhang en de
  onderlinge solidariteit in de samenleving bedreigen.
   Individuen en groepen zoeken de confrontatie met
  elkaar, keren zich af van de samenleving en raken
  4
  
  1
  – De monitor Rassendiscriminatie
  2005 van het Landelijk bureau ter
  bestrijding van Rassendiscriminatie
  meldt dat er jaarlijks enkele duizenden gewelddadige racistische
  incidenten plaatsvinden;
  – Recent onderzoek van de Universiteit van Amsterdam (Institute of
  Migration and Ethnic Studies) laat
  zien dat circa 2% van de moslims
  in Amsterdam vatbaar is voor
  radicalisering;
  – Op internet neemt het aantal sites
  en chatrooms toe waar radicalen
  contacten aangaan of informatie
  halen, zo blijkt uit de zevende Monitor Racisme & Extremisme van
  de Universiteit Leiden/Anne Frank
  Stichting (2006);
  – Cadat en Engbersen (NIZW,
  2006) constateren ‘een groeiend
  probleem van botsingen tussen
  extreem-rechtse Lonsdale-jongeren
  en allochtonen’. De Monitor
  Racisme en Extremisme (Van Donselaar, Rodrigues, 2006) bevestigt
  dit beeld.
  2
  Salafisme: Een brede ideologische
  stroming binnen de islam die terug
  wil naar de ‘zuivere islam’ uit de tijd
  van de Profeet. Vaak conservatief en
  ultraorthodox.
  mogelijk geïsoleerd. Wanneer een radicaliseringproces niet wordt afgewend of geremd, bestaat in het
  uiterste geval de kans dat een persoon/groep geweld gebruikt en een (terroristische) aanslag pleegt.
  Deze problematiek wordt in samenhang aangepakt.
  Het kabinet wil samen werken aan respect en
  solidariteit in onze samenleving. Met oog voor
  elkaar en waarin recht gedaan wordt aan ieders
  mogelijkheden en talenten. Duurzaam met elkaar
  verbonden. Een samenleving ook, waarin de
  over­­­-heid duidelijke grenzen stelt aan wat wel en
  niet kan.3 Met aandacht voor preventie én repressie.
  Dit actieplan is in deze geest geschreven.4
  
  2. Definitie en afbakening
  Polarisatie is de verscherping van tegenstellingen
  tussen groepen in de samenleving die kan resulteren in spanningen tussen deze groepen en toename
  van de segregatie langs etnische en religieuze lijnen.
   Radicalisering is de bereidheid om diep ingrijpende
  veranderingen in de samenleving (eventueel op
  ondemocratische wijze) na te streven, te ondersteunen of anderen daartoe aan te zetten. Ingrijpende
  veranderingen zijn ontwikkelingen die een gevaar
  kunnen opleveren voor de democratische rechtsorde (doel), vaak met ondemocratische methoden
  (middel), die afbreuk doen aan het functioneren
  van de democratische rechtsorde (effect).5
  Voor Nederland vormt op dit moment de islamitische radicalisering en de rechtsextremistische
  5
  
  3
  Coalitieakkoord CDA, PvdA, ChristenUnie, 7 februari 2007, pag. 3.
  4
  De geest en uitwerking van dit actieplan is gebaseerd op het coalitieakkoord en op de eerder opgedane
  kennis en ervaringen op dit dossier
  verwoord in de navolgende rapportages en kamerstukken:
  Kamerstuk 2004–2005 29754 nr. 4
  Nota 'Van Dawa tot Jihad';
  Kamerstuk 2004–2005 29754 nr. 26
  Nota ‘Radicalisme en radicalisering;
  Kamerstuk 2004–2005 29754 nr. 27
  Nota 'Weerbaarheid en Integratiebeleid';
  Kamerstuk 2005–2006 29754 nr. 30
  Nota ‘Lokale en justitiële aanpak van
  radicalisme en radicalisering’
  Kamerstukken 2004–2006 29754 nrs.
  5, 24, 60, 73, 94 Voortgangsrapportages terrorismebestrijding.
  Wetenschappelijke Raad voor het
  Regeringsbeleid, rapport nr. 73:
  ’Rapportage Dynamiek in islamitisch
  
  radicalisering de grootste maatschappelijke bedreiging. Hierop ligt in dit actieplan de focus. Andere
  vormen van radicalisering in Nederland zijn onder
  meer dierenrechtenactivisme6 en extreem links/
  antiglobalisten.
   3. Doelstelling actieplan
  Het actieplan heeft de navolgende doelstellingen:
  – Het voorkomen van (verdere) processen van isolatie, polarisatie en radicalisering door het (weer
  opnieuw) insluiten van mensen die dreigen af te
  glijden of zich af te keren van de Nederlandse samenleving en democratische rechtsorde. Daarbij
  dient met name gedacht te worden aan insluiting
  door scholing, stages en werk. (preventie)
  – Het vroegtijdig signaleren van deze processen
  door bestuurders en professionals en het ontwikkelen van een adequate aanpak. (pro-actie)
  – Het uitsluiten van mensen die duidelijke grenzen
  hebben overschreden en ervoor zorgen dat hun
  invloed op andere zoveel mogelijk beperkt wordt.
  (repressie)
  De aanpak op lokaal, nationaal en internationaal
  niveau staat beschreven in hoofdstuk 5.
  De voortgang zal inzichtelijk worden gemaakt door
  periodieke meting. Polarisatie en radicalisering zijn
  niet eenvoudig te meten, maar het is wel mogelijk.
  Op twee meetniveaus: de feitelijke situatie en de
  ervaren situatie.
  7
  
  activisme. Aanknopingspunten voor
  democratisering en mensenrechten
  (2006)’ en verkenning nr. 13: Geloven
  in het publieke domein: verkenningen van een dubbele transformatie
  (2006)’.
  5
  Zie ook de AIVD-definitie van radicalisme als ‘het (actief) nastreven en/
  of ondersteunen van diep ingrijpende
  veranderingen in de samenleving, die
  een gevaar kunnen opleveren voor
  (het voortbestaan van) de democratische rechtsorde (doel), eventueel met
  het hanteren van ondemocratische
  methodes (middel), die afbreuk kunnen doen aan het functioneren van
  de democratische rechtsorde (effect)’
  (AIVD- rapport Van Dawa tot Jihad,
  p.15).
  6
  De Tweede Kamer ontvangt in juni
  2007 een aparte brief over de specifieke aanpak van dierenrechtenextremisme door de ministers van BZK
  en Justitie in Nederland waarin ook
  de samenwerking met het Verenigd
  Koninkrijk staat beschreven op het
  terrein van dierenrechtenextremisme.
   In september 2007 zal in overleg met onderzoeksdeskundigen op dit vlak de exacte set indicatoren
  vastgesteld worden waarop de meting plaats gaat
  vinden. Bijzonder aan deze set indicatoren is het
  feit dat gebruik gemaakt gaat worden van bronnen
  vanuit de diverse betrokken ministeries, gemeenten, operationele diensten en relevante inspectiediensten die niet eerder in deze vorm gebundeld
  zijn. Bij de meting zal zoveel mogelijk gebruik
  gemaakt worden van bestaande bronnen.7
  Oktober 2007 vindt een 0-meting plaats en is het
  mogelijk het streefcijfer te bepalen voor de reductie
  van polarisatie en radicalisering in deze kabinetsperiode. De minister van BZK rapporteert jaarlijks
  over de voortgang, mede namens de andere betrokken bewindslieden.
  4. Welke personen/groepen zijn vatbaar voor
  polarisatie en radicalisering?
  De personen die vatbaar zijn voor polarisatie en
  radicalisering zijn voornamelijk jongeren (veelal
  jonger dan 30 jaar) die op zoek zijn naar hun
  identiteit of roeping. Het zijn veelal mannen, maar
  het aantal vrouwen neemt toe, zowel in ideologisch
  ondersteunende zin als ook als actief deelnemer.
  Islamitische radicalisering komt veelal voor onder
  jongeren die zoeken naar zingeving (religieus/
  levensbeschouwelijke dimensie) of naar binding
  en erkenning binnen de groep (sociaal-culturele
  dimensie). Een derde belangrijke dimensie is de
  politieke, vanuit de ervaring van onrecht jegens
  8
  
  7
  Denk aan het aantal meldingen van
  interetnische incidenten bij de onderwijsinspectie, meldingen van discriminatie bij politie en meldpunt discriminatie, percentage schooluitval,
  arbeidsmarktpositie jongeren etc. Het
  wordt een uitgebreide indicatorenset,
  waarbij zoveel mogelijk gebruik wordt
  gemaakt van bestaande bronnen. De
  indicatorenset sluit tevens aan op
  de indicatoren die het Programma
  Nationale Veiligheid (BZK) hanteert
  bij de halfjaarlijkse horizonscan
  ‘polarisatie en radicalisering’ en bij
  de kennis en informatie op het terrein
  van radicalisering in de Dreigingsanalyse Terrorisme Nederland (DTN) van
  de NCTb.
   henzelf of andere moslims in binnen- en buitenland. Het betreft overigens zowel jongeren die
  vanaf hun geboorte islamitisch zijn, als (autochtone) bekeerlingen.
  Rechts-extremistische radicalisering komt vaak voor
  onder jongeren die zich gefrustreerd voelen over de
  ‘multiculturele’ samenleving, in hun ogen de
  oorzaak van werkloosheid of woningnood (sociaalculturele en politiek-activistische dimensie). Deze
  jongeren zijn veelal aanhangers van nationalistische ideeën, soms ook politiek actief. De religieuze/levensbeschouwelijke dimensie speelt bij
  rechts-extremistische radicalisering vrijwel geen
  rol.8
  
  5. Aanpak
  5.0 Drie sporenaanpak met primaat bij
  lokaal bestuur
  De aanpak van polarisatie en radicalisering is vooral een zaak van het lokaal bestuur, op lokaal niveau.
  Gericht op preventie, signaleren én interveniëren.
  Samen met professionals als wijkagenten, jeugdwerkers, leraren, CWI-medewerkers, leerplichtambtenaren en ingebed in het lokaal (veiligheids)beleid.
  Daarnaast is het van belang algemeen en specifiek
  beleid in te zetten op nationaal niveau dat deze
  lokale aanpak ondersteunt en faciliteert.
  Het derde spoor betreft de samenwerking op
  internationaal niveau bij de reductie van polarisatie
  en radicalisering (binnen en buiten de EU) én de
  aansluiting op het buitenlands beleid.
   11
  
  8
  Uit recent onderzoek “Trots op
  Nederland” van de Politieacademie
  (2007) blijkt dat het van belang is de
  zogenoemde Londsdale-jongeren niet
  direct het etiket rechts-extremistisch
  op te plakken. “Door het lonsdalevraagstuk alleen te zien als overlasten criminaliteitsprobleem bestaat het
  gevaar van bagatellisering, maar door
  het per definitie te beschouwen als
  probleem van rechtsradicalisme ligt
  overschatting eveneens op de loer.”
  
  van docenten, wijkagenten, jongerenwerkers etc. in
  de gemeente/wijk. De uitkomsten van deze analyse
  kunnen leiden tot een plan van aanpak, gericht op
  de lokale specifieke situatie (maatwerk). Het Rijk
  ondersteunt gemeenten – op verzoek – bij het
  opstellen van deze nadere analyse en het plan van
  aanpak, voornamelijk met kennis en het beschikbaar stellen van best practices. De kosten voor de
  implementatie van de aanpak volgen de systematiek van cofinanciering.
  5.1 Nadere uitwerking lokale aanpak
  De voorgestelde lokale aanpak bestaat eruit dat
  wijken of plaatsen waar tendensen van polarisatie
  of radicalisering zichtbaar zijn een gebieds- of
  wijkgerichte behandeling krijgen die bestaat uit een
  combinatie van ‘zacht’ en ‘hard’. De lokale overheid
  heeft de regie in handen.
  ‘Zacht’ kan onder meer bestaan uit het organiseren
  van ontmoeting en debat, bevorderen van kennismaking tussen diverse levensbeschouwing, creëren
  van stageplaatsen of werkplekken, specifieke
  arbeidsmarkttoeleiding voor risicovolle groepen en
  monitoren van schoolverlaters.
  Alle relevante ervaringen en middelen (producten)
  die deze aanpak oplevert, zijn ook beschikbaar voor
  alle overige gemeenten in een kennisbank die VNG
  en het Rijk samen zullen beheren. Bij specifieke
  vragen in gemeenten is het mogelijk dit kenniscentrum te raadplegen voor advies op maat (consulent/
  adviesfunctie kenniscentrum). Het voornemen is
  het kenniscentrum onder te brengen bij één van de
  bestaande kennisnetwerken en informatiecentra.
   ‘Hard’ kan bijvoorbeeld bestaan uit handhaving
  leerplicht / sluitende aanpak spijbelen, afspreken
  en handhaven van gedragsregels, meer toezicht
  op straat, wellicht vestiging van een ‘wijkinternaat’
  waar ouders op vrijwillige basis hun kind voor aan
  kunnen melden, controle sociale zekerheid en zerotolerance beleid ten aanzien van discriminatie.
   Werkwijze lokale aanpak
  Het Rijk zal in nauwe samenwerking met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) een scan
  uitvoeren voor het detecteren van de gebieden of
  wijken in Nederland waar sprake is van polarisatie
  en/of radicalisering.9/10
  Deze gemeenten kunnen vervolgens een nadere
  analyse opstellen, gebruikmakend van de kennis
  12
  
  5.2 Algemeen en specifiek beleid op
  nationaal niveau
  
  9
  De minister van WWI heeft bij de
  selectie van de 40 wijken gebruik
  gemaakt van sociaal-economische en
  fysieke indicatoren. Vanuit het perspectief van polarisatie en radicalise-
  
  Het lokale primaat neemt niet weg dat het ook van
  belang is algemeen en specifiek beleid in te zetten
  op nationaal niveau. Het voeren van een effectief
  beleid op het voorkomen en tegengaan van polarisatie en radicalisering raakt vele beleidsterreinen:
  werkgelegenheid, onderwijs, veiligheid, integratie,
  emancipatie, gezondheidszorg, huisvesting, jeugdbeleid, buitenlands beleid, etc. Hoewel deze beleidsterreinen uiteraard hun eigen doelstellingen hebben,
  leveren zij een belangrijke bijdrage aan het voorko13
  
  ring is het van belang dat de minister
  van WWI de navolgende indicatoren
  heeft betrokken bij haar selectie: inkomen, werk, opleiding, sociale overlast
  en ervaren veiligheid. Dit leidt ertoe
  dat enige overlap kan bestaan tussen
  de geselecteerde wijken vanuit het
  perspectief van WWI en de wijken die
  bijzondere aandacht behoeven vanuit
  het perspectief van polarisatie en radicalisering. Wanneer specifieke wijken/
  gebieden op basis van de polarisatie
  en radicaliseringscan samenvallen
  met de wijken die de minister van
  Wonen, Wijken en Integratie (WWI)
  tot haar aandachtswijken rekent, zal
  direct de samenwerking en aansluiting gezocht worden bij de verdere
  aanpak. Echter, het is een misvatting
  dat de toename van de problematiek
  van polarisatie en radicalisering alleen
  plaatsvindt in de kansarme wijken.
  10
  De gemeenten Rotterdam en
  Amsterdam brengen eigen expertise
  in bij de opzet en uitvoering van de
  scan.
  men en indammen van polarisatie en radicalisering.
   Bij dit kabinetsbrede Actieplan zijn – naast de VNG
  en diverse gemeenten – acht bewindspersonen
  betrokken, namelijk de ministers van BZK, Justitie,
  WWI, SZW, VWS, Jeugd en Gezin, OCW en BZ. Alle
  betrokken bewindspersonen hebben zich bereid
  getoond de handen ineen te slaan en in gezamenlijkheid dit actieplan uit te voeren (integrale aanpak
  vanuit rijksniveau).
  Parallel aan het actieplan polarisatie en radicalisering is de Strategie Nationale Veiligheid ontwikkeld.
  Deze strategie is in april 2007 aan de Tweede Kamer toegezonden. Een onderdeel van het werkprogramma Nationale veiligheid betreft het tot stand
  komen van dreigingsanalyses en een risicobeoordeling van polarisatie en radicalisering in Nederland.
  De direct betrokkenen bij het actieplan polarisatie
  en radicalisering en het programma nationale veiligheid werken nauw samen en maken gebruik van
  elkaars informatie. Zo zal bij de monitor gebruik
  gemaakt worden van de indicatoren en cijfers die
  ook het programma Nationale Veiligheid hanteert.
  5.2.1 Algemeen beleid op nationaal niveau
  Het algemeen beleid op nationaal niveau richt zich
  op regulier beleid dat niet specifiek gericht is op
  de reductie van polarisatie en radicalisering, maar
  wel een belangrijke bijdrage daaraan levert door
  het wegnemen van mogelijke voedingsbodems
  voor polarisatie en radicalisering. De verantwoordelijkheid voor deze aandachtsgebieden ligt bij de
  daartoe verantwoordelijke departementen.
   16
  
  Denk daarbij onder meer aan thema’s als:
  – Bijzondere aandacht voor het bevorderen van
  duurzame participatie van jongeren op de
  arbeidsmarkt. Dit begint al bij het zorgen voor
  goede aansluiting tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt, de zorg voor geschikte stageplekken
  voor jongeren en extra begeleiding van jongeren
  die dreigen uit te vallen bij het beroepsonderwijs
  (insluiten van mensen in de samenleving via
  scholing, stages en werk);
  – Tegengaan voortijdig schoolverlaten en betere
  aansluiting onderwijs – arbeidsmarkt;
  – Bevorderen van economische, maatschappelijke
  en politieke participatie van jongeren;
  – Huisvestingbeleid voor jongeren;
  – Burgerschap en sociale integratie als kerndoel in
  het onderwijs;
  – Opvoedingsondersteuning, gericht op goede
  aansluiting van de jongeren bij de Nederlandse
  samenleving;
  – Tegengaan van criminaliteit onder jongeren en
  aanpak van jeugdproblematiek;
  – Tegengaan van discriminatie;
  – Bevorderen van integratie, participatie en wederzijdse acceptatie;
  – Emancipatie.
  17
  
  5.2.2 Specifiek beleid op nationaal niveau
  Het specifiek beleid op nationaal niveau is gericht
  op voorkomen, belemmeren en tegengaan van
  polarisatie en radicalisering. Het specifieke beleid
  richt zich op het zo goed mogelijk faciliteren van
  de lokale aanpak én op beleid dat echt op nationaal
  niveau ingezet moet worden in het kader van de
  reductie van polarisatie en radicalisering (veelal op
  verzoek van gemeenten).
  In nauw overleg en op verzoek van de gemeenten
  die betrokken zijn bij het opstellen van dit actieplan zijn de navolgende beleidslijnen gedefinieerd
  waarbij het nationaal niveau de lokale aanpak kan
  ondersteunen:
  – Vergroten van de weerbaarheid en binding aan
  de samenleving van individuen en groepen die
  vatbaar zijn voor polarisatie en radicalisering, en
  hun omgeving (ouders/opvoeders etc.);
  – Vergroten van competenties van het lokaal bestuur en professionals die veel met jongeren en
  jongerengroepen werken;
  – Vroegtijdig isoleren, indammen en keren van
  polarisatie en radicalisering.
   Hieronder staat een nadere uitwerking van ieder
  van deze drie beleidslijnen. De afgelopen periode
  is reeds gestart met het tegengaan van radicalisering. Nu wordt dit expliciet aangevuld met de wens
  polarisatie structureel aan te pakken. Bij de uitvoering zal steeds gezocht moeten worden naar een
  uitgekiende balans tussen preventie en repressie.
  Jaarlijks zal de exacte inzet en prioritering vanuit
  18
  
  de direct betrokken ministeries op ieder van deze
  beleidslijnen vastgelegd worden in een operationeel
  jaarplan.
  Beleidslijn 1
  Vergroten van de weerbaarheid en binding aan de
  samenleving van individuen en groepen die mogelijk
  vatbaar zijn voor polarisatie en radicalisering, en
  hun omgeving.
  Om polarisatie en radicalisering te voorkomen, is
  het nodig de factoren te onderkennen die een
  katalyserend effect kunnen hebben op een radicaliseringproces dat door een jongere wordt doorgemaakt of die anderen ertoe brengen jongeren hierin
  (stilzwijgend) te steunen. Het gaat erom mensen
  kansen te bieden om volwaardig in de Nederlandse
  samenleving te participeren. Naast het wegnemen
  van de voedingsbodems is het van belang dat
  burgers accepteren dat Nederland een open,
  pluralistische samenleving is waar diverse religies
  en leefwijzen naast elkaar bestaan. Waardering voor
  de democratie en de rechtstaat en loyaliteit aan
  kernwaarden horen daarbij.
   21
  
  Acties
  – Bevorderen van de kennis en vaardigheden van
  democratisch burgerschap onder jongeren die
  zich aangetrokken voelen door rechtsextremisme
  of islamitische radicalisering;
  – Betrekken van ouders via onderwijs, inburgeringtrajecten en opvoedingsondersteuning bij de
  maatschappij en de ontwikkeling van hun kinderen. Ook leren van ouders om het gesprek aan te
  gaan met kinderen die zich aangetrokken voelen
  door radicaal gedachtegoed;11
  – Versterking van de binding van jongeren aan de
  samenleving door scholing, stageplekken en werk;
  – Bevorderen kennis van jongeren in het algemeen
  over verschillende culturen en hun overeenkomsten, de beginselen van de democratische
  rechtsstaat, ons buitenlands beleid, religies en
  hun gezamenlijke, recente geschiedenis (via het
  onderwijs en maatschappijleer);12
  – Stimuleren van pluriform aanbod van (nietextremistische) interpretaties van de islam (via
  onderwijs, media en internet);
  – Immigranten vertrouwd maken met de Nederlandse rechtsorde en samenleving, waaronder het
  vergroten van kennis bij autochtone Nederlanders
  over religie en cultuur van ‘nieuwe Nederlanders;
  – Contacten leggen en onderhouden met sleutelfiguren en moslimorganisaties ten einde gezamenlijk de weerbaarheid te vergroten;
  – Nationaal duidelijk stelling nemen en weerwoord
  bieden aan radicale uitingen in de samenleving
  die mogelijk een voedingsbodem zijn voor polarisatie of zelfs radicalisering.
  22
  
  11
  Specifiek aspect waar tijdens het
  werkbezoek van Minister Ter Horst
  aan stadsdeel Slotervaart d.d. 16 april
  2007 bijzondere aandacht voor is
  gevraagd.
  12
  Binnen het integratiebeleid is de
  minister van WWI voornemens bijzondere aandacht te besteden aan de
  interculturele dialoog.
  Beleidslijn 2
  Vergroten van competenties van het lokaal bestuur
  en professionals die veel met jongeren en jongerengroepen werken.
   Om tijdig op te kunnen treden is het van belang dat
  de ‘ogen en oren’ van het lokaal bestuur en professionals die veel met jongeren werken (zoals politie,
  jeugdwerkers etc.) openstaan voor de signalen van
  polarisatie en radicalisering. Denk bijvoorbeeld aan
  het onderwijs, waar leraren aangeven in toenemende mate met radicale uitingen en tendensen van
  isolering in eigen kring geconfronteerd te worden.
  Het blijkt vaak lastig om de signalen goed te duiden
  en ervoor te zorgen dat er adequaat op wordt gereageerd. Daarom is het van belang dat de relevante
  beroepsgroepen voldoende ‘cultureel competent’
  zijn en zich gesteund weten om ook daadwerkelijk
  (op kleine schaal) interventies te plegen. Tot slot
  zijn er afspraken nodig over het doorgeven van
  signalen die duiden op verdergaande radicalisering.
  Op dit gebied is de afgelopen tijd een aantal acties
  in gang gezet. Voor lokaal bestuur en professionals
  zijn handreikingen voor de aanpak van polarisatie
  en radicalisering beschikbaar. Wijkagenten hebben een basale training doorlopen. Aansluitend en
  aanvullend op deze activiteiten is het van belang te
  blijven investeren in het vergroten van de competenties van het lokaal bestuur en professionals die
  veel met jongeren en jongerengroepen werken.
  24
  
  Acties
  – Ontwikkelen instrumenten/methodieken om
  weerwoord te bieden tegen radicale uitingen voor
  bestuurders, docenten, politie en jongerenwerkers. Stimulans om de discussie te blijven voeren
  met mensen die radicale ideeën uitdragen en
  daarbij duidelijk de grenzen van de rechtstaat aan
  te geven;
  – Visievorming op specifieke vraagstukken die
  samenhangen met polarisatie en radicalisering.
   Voorbeeld: Hoe kunnen rijksoverheid en gemeenten samenwerken met maatschappelijke én
  religieuze organisaties zonder inbreuk te maken
  op de in Nederland gangbare scheiding tussen
  kerk en staat?;
  – Inzet van teams van deskundigen, imams en
  islamgeleerden die ondersteunen bij het omgaan
  met toenemende polarisatie en/of radicalisering;
  – Organiseren van regionale platforms waar
  bestuurders en professionals informatie kunnen
  uitwisselen en kennis kunnen halen;
  – Organiseren van trainingen en workshops voor
  professionals.
  Beleidslijn 3
  Vroegtijdig isoleren, indammen en keren van polarisatie en radicalisering
  Indien sprake is van (het bijdragen aan) vergaande
  radicalisering, die in het uiterste geval zou kunnen
  uitmonden in geweld en/of terrorismegerelateerde
  activiteiten, moet er worden opgetreden om
  verstrekkende gevolgen te voorkomen. Dit optreden
  25
  
  kan worden omschreven als het isoleren of
  indammen van de geradicaliseerde persoon of
  organisatie. Per situatie wordt bekeken wat de beste
  aanpak lijkt, afhankelijk van het stadium waarin het
  radicaliseringproces verkeert. Waar nodig en
  mogelijk wordt ook (strafrechtelijk) opgetreden.
  Acties
  – Tegengaan van verspreiding van sterk polariserende en radicale gedachten via televisie, cdroms, lectuur en op internet;
  – Tegengaan van haatzaaiende en radicale boodschappen in onder andere gebedshuizen, gevangenissen, scholen en jeugdcentra;
  – Aanpak van (de financiële of verbale steun aan)
  radicale netwerken;
  – Voortzetten van de aanpak van radicaliseringhaarden en de persoonsgerichte aanpak;
  – Aanpak van verspreiding van radicale uitingen
  (veelal geïnitieerd vanuit de radicaliseringhaarden) samen met locaal bestuur;
  – De-radicaliseringstrajecten, bijvoorbeeld door
  specifieke interventies in gevangenissen en in
  reclasseringstrajecten.
  5.3 Samenwerking internationaal niveau en
  buitenlands beleid
  5.3.1 Samenwerking internationaal niveau
  De situatie in Nederland staat niet op zichzelf.
  Ook andere landen kampen met een toename van
  polarisatie en radicalisering. De vormen van radicalisering wisselen echter van land tot land. Engeland
  heeft bijvoorbeeld een traditie op het terrein van
  dierenrechtenextremisme. Duitsland heeft meer
  ervaring met de aanpak van rechtsextremisme en
  extreme uitingen van antiglobalisme.
   De Europese Unie heeft in 2005 het EU actieplan
  radicalisering en rekrutering aangenomen.
  Nederland neemt actief deel aan de uitvoering.
  Denk daarbij bijvoorbeeld aan kennisuitwisseling
  en delen van goede ervaringen in EU-verband. De
  Raad van Europa is momenteel specifiek geïnteresseerd in de interventiemogelijkheden op het terrein
  van polarisatie en radicalisering (best practices).
  De Beneluxlanden werken samen aan de reductie
  van (met name) radicalisering door samenwerking
  bij wetenschappelijk onderzoek, het stimuleren van
  een pluriform aanbod over de islam op internet en
  het opzetten van uitwisselingprogramma’s tussen
  professionals (leren van elkaars ervaringen en
  aanpak).13
  Daarnaast werkt Nederland samen met enkele specifieke landen waar de problematiek van polarisatie
  en radicalisering op vergelijkbare wijze speelt.
  26
  
  27
  
  13
  Memorandum van Senningen,
  Actieplan 2007, is nog niet formeel
  vastgesteld (onderhandelingen lopen
  nog).
  6. Kosten en financiering
  
  Nederland onderhoudt op dit vlak bilaterale contacten met het Verenigd Koninkrijk, Denemarken,
  Frankrijk, de Verenigde Staten en Canada.
  De kosten voor de lokale aanpak, voor het specifiek
  beleid op nationaal niveau en voor de samenwerking
  op internationaal niveau zijn geraamd worden
  gefinancierd uit het pijlergeld in het Coalitieakkoord
  voor veiligheid, stabiliteit en respect (pijler 5).
  Het betreft een raming voor 28 miljoen voor de
  periode 2007–2011.
  Opvallend is dat internationaal de aandacht voornamelijk uitgaat naar voorkomen van en interveniëren
  bij radicalisering. Het tegengaan van polarisatie
  krijgt in Nederland meer aandacht dan in het
  buitenland. Internationaal bestaat overigens veel
  belangstelling voor de lokale aanpak die Nederland
  voorstaat.
   Activiteit
  Scan en monitor
  
  5.3.2 Buitenlands beleid
  De problematiek rond radicalisering leert ons dat
  ontwikkelingen in het buitenland effect kunnen
  hebben op de veiligheid in Nederland.14 Door
  persoonlijke contacten en door communicatie met
  de media, waaronder internet, bestaat een toenemende onderlinge verwevenheid. Het beleid voor
  de reductie van polarisatie en radicalisering wordt
  daarom nauw afgestemd met de inspanningen
  op dit vlak vanuit het ministerie van Buitenlandse
  Zaken.15
  
  2008
  1
  
  2009
  0,2
  
  2010
  0,2
  
  2011
  0,2
  
  5
  
  4
  
  4
  
  4
  
  2
  
  0,8
  
  0,8
  
  0,8
  
  2
  
  1
  
  1
  
  1
  
  10
  
  6
  
  6
  
  6
  
  Zie onder 3
  
  14
  Denk aan ontwikkelingen in de
  Israëlisch/Palestijnse kwestie, maar
  ook aan minder voor de hand
  liggende ontwikkelingen in het
  buitenland zoals de opruiende
  cartoons in Denemarken
  
  15
  Zie ook Kamerstuk 2006–2007 30800
  nr. 5 Motie van der Laan t.a.v. de voedingsbodems voor terrorisme.
  Aanpak risicogebieden
  (cofinanciering)16
  Zie onder 5.1
  
  Expertisefunctie
  (kenniscentrum en
  informatiefunctie)
  Zie onder 5.1
  
  Specifieke Instrumenten /
  nationaal en internationaal
  niveau
  Zie onder 5.2.2 en 5.3
  
  Totaal
  
  28
  
  16
  Niet inbegrepen in deze financiering
  zijn kosten voor het aantrekken van
  specifieke ambtenaren voor dit thema
  op gemeentelijk niveau, maar denk
  wel aan co-financiering voor opstellen
  plan van aanpak, voor specifieke
  opleidingen, voor de opzet van specifieke projecten etc.
  29
  
  Colofon
  Uitgave van het Ministerie van Binnenlandse Zaken
  en Koninkrijksrelaties
  Vormgeving: Total Identity, Amsterdam.
  