title: Essequibosche correspondentie
text: ESSEQUIBOSCHE CORRESPONDENTIE
  DOOR
  
  W. R. MENKMAN
  
  J. A. J. de Villiers, die bij het samenstellen van zijn
  werk over Storm van 's Gravesande *) gebruik heeft gemaakt van de Colonial Office Transmissions in het Public
  Record Office te Londen, noemt als laatsten van Storm's
  brieven aan zijn principalen in Zeeland dien van 24 September 1772.
  Er bevindt zich echter in het Algemeen Rijksarchief
  een latere missive van den Directeur-Generaal en wel onder de bij de vergadering der X ingekomen stukken (archief West-Indische Compagnie no. 252). De bundel in
  kwestie draagt het origineele opschrift: No. 5 Brieven en
  Papieren van St. Eustatius en St. Martin aan de Vergadering van Thienen, beginnende den 30 January 1769
  en Eyndigende den 27 April 1778. Die opschriften der
  tot boeken ingebonden ingekomen stukken geven wel
  meer een niet geheel volledige omschrijving van den inhoud ; in den index vóór in dezen bepaalden bundel wordt
  medegedeeld dat voortaan de uit Essequibo en Demerary
  ingekomen stukken wederom in afzonderlijke „quohieren" zullen worden „geinsereert", evenals vóór het jaar
  1750 gewoonte was geweest, maar dat die uit Suriname
  ontvangen — uit hoofde van het geringe aantal — in de
  Statiaansche kohieren een plaats zullen blijven vinden.
  Inderdaad, Suriname was geen Compagnie's kolonie en
  van daar was geen omvangrijke of belangrijke correspondentie te verwachten.
  Als bijdrage tot de kennis der trieste geschiedenis van
  ') Storm van 's-Gravesande. Zijn werk en zijn leven. Uit zijn brieven opgebouwd. Linschoten Vereeniging 1920.
  Downloaded from Brill.com 07/28/2024 03:49:17PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  60
  
  ESSEQUIBOSCHE CORRESPONDENTIE
  
  het Westindische beleid in de tweede helft der XVI He
  eeuw moge hier het een en ander worden medegedeeld
  uit de Essequibosche stukken, in den hooger bedoelden
  bundel te vinden.
  In de allereerste plaats volgt hieronder—als aanvulling
  op de Villiers' werk — de brief van den Directeur-Generaal, gedagteekend Rio Essequibo den 18 December
  1772; deze brief is niet geadresseerd, maar na de ontvangst voorzien van de aanteekening: aan de Kamer
  Zeeland. De onderteekening is door Storm zelf gesteld, de
  brief echter is door een ander geschreven. Wat den inhoud betreft, deze is geheel in den ons uit de Villiers' uittreksels zoowel bekenden stijl.
  Edel Groot Achtbaare Heeren,
  Met het arrivement van het schip vrijheyd Capteyn
  Jan van Haerst Eyndelijk mijne zoo lang versogte en gewenschte Demissie bekomen hebbende, zoo denke mijne
  onvermijdelijke pligt te weesen UEGA mijne hartgrondige Dankbaarheyd te betuygen voor alle de gunsten en
  weldaden van UEGA in mijn vijff en dartig Jaerige diensten genooten.
  In zoo langduurige dienst kan het niet anders weesen
  of ik hebbe wel in deene of ander opsigten misvattingen
  gehad en gedwaalt, want humanum est Errare en Nemo
  sine vitiis Optimus ille qui minimes urgetur maar noyt is
  het met een quade intentie geschied. Ik heb altoos zoo
  veel in mijn vermoogen is geweest het waere interest en
  voordeel van de Compagnie tot mijn standvastig oogmerk gehad met agteruytstelling van alle Eygen of particuliere interest, daar in gemanqueert mogt hebben verzoek ik nogmaels ootmoedig excus van UEGA, zoo als
  reets in mijn voorgaande gedaan hebbe.
   Het laetste jaer van mijn dienst is wel een fatael Jaer
  voor mij geweest. Eerst het ongeluk van UEA misnoegen
  te moeten ondervinden maar wel voornaamentlijk den
  haggelijke toestand van de Colonie door den opstand der
  slaaven aan d'oost Zeekant weynig daar nae aan de westzeekant en deese bij nae gedempt weederom op de Plan-
  
  Downloaded from Brill.com 07/28/2024 03:49:17PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  ESSEQUIBOSCHE CORRESPONDENTIE
  
  61
  
  tagie het Princehoff van de weduwe Christiaanse, hebben
  wij bij de drie maanden nagt en dag in onrust gebragt
  weynig nagten of hebbe twee a drie reyse uyt het bed
  moeten opstaen om de berigten te leezen en te beandwoorden en de noodige ordres stellen. Het welk mij reets
  onpasselijk zoo afgemat heeft dat geene der vergaaderingen over de gevangenen hebbe konnen bijwoonen.
  Van deese fataele gevallen heb ik d'Eer gehad sijne
  Doorlugtige Hoogheyt en UEGA omstandig verslag te
  doen met de scheepen d'Eensgesintheyt Capt Maarten
  van Lou & de Juffrouw Elisabeth Capt I. van Bennegom
  welke laetste door een swaer lek verpligt is geweest weeder binnen te loopen en te Lossen zijnde nu dit schrijven
  nog niet vertrokken & over Barbados.
  Het is er nog verre van daen Ed. Gr. Achtbaare Heeren dat deese saeken tot een goed Eynde en tot stilstand
  gebragt zijn Edog dewijl volstrekt voorgenoomen hebben
  mij met geene saeken buy te mijne particuliere affairens
  direct of indirect te bemoeyen Except alleen desgevergt
  zijnde wanneer mij nooyt soude onttrekken zoo zal ik mij
  over die saeken niet uytbreyden maar sulx aan mijn successeur overlaeten.
   Ik hebbe ten eerste aan den Heer Directeur Generaal
  overgegeeven alle de slaeven van UEGA in mijn dienst
  zijnde de Plantagies Ambachtsvolk Fort Pakhuys kruydmagazijn gereedschappen &c. &c. met een woord niets
  uytgesondert het venducomptoir heb ik sijn W.E.G. ook
  immediaet aangebooden 't welk aangenomen zijnde
  meede van afgestapt ben.
  Zeedert mijne laetst overgesonden rekening der 1^/g
  pcent kerk en armegelden geene venduen geweest zijnde
  als nu kortelings die van Capt. Stap welke in deese haggelijke omstandigheden niet voor mijn Rekening hebben
  willen neemen sal die reekening gauw geslooten konnen
  worden.
  Die van de Comp. Hoofd gelden is in het Recognitieboek hebbende daar van niets onder mij, en van de Colonie ongelden hope den 7de December aanstaande in den
  Raed in te leveren zijnde omtrent neegen hondert guldens
  
  Downloaded from Brill.com 07/28/2024 03:49:17PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  62
  
  ESSEQUIBOSCHE CORRESPONDENTIE
  
  in cas maar wel vier a vijff duysend guldens te goed aan
  differente gaende de betaaling voor al nu seer traag.
  Weegens Demerary hebbe mij noyt met die onfang
  bemoeyt en altoos het werk van de Commandeurs in der
  tijd geweest.
  Ik ben voorneemens als de HEERE behaegt over een
  week twee a drie naar Demerary te vertrekken en als een
  goedertierende God mij geliefft in een maetige staet van
  gesondheyt te stellen (waar mij echter niet meede durf
  vleyen) hoop ik aanstaende somer d'Eer te sullen hebben
  UEGA mondeling van mijn Eerbied en dankbaarheyt te
  verseekeren.
  Deese willende besluiten vinde mij vereert met UEGA
  seer geEerde van den 7de September laetstleeden aangebragt per het schip de Phoenix Capt. W. P. Nap deselve
  is in het hier voor gemelde reets genoegsaam beantwoord.
   Ik heb niet alleen geensints gehaesiteert alles op behoorlijke inventarissen aan mijn successeur over te geeven,
  maar sulx ten alderspoedigste gedaen eer d'Eer had eenige
  beveelen van UEGA te ontfangen selver het venducomptoir en mijne huysslaaven, welke laetste het eenigste was
  dat de vrijheyd genoomen hadde UEGA te versoeken om
  te moogen behouden zoo als wijlen de Heer Spoors van
  UEGA had geobtineert. Maer de Heer Trotz mij seggende
  positief bevel had van UEGA deselve op te eyschen hebbe
  deselve illico naer zijn W.E.G. huys gesonden.
  Niets verder UEGA attentie waerdig te melden hebbende besluyte deese met verzeekering ik altoos met alle
  mogelijke Eerbied en hoogagting zal zijn
  Edele Groot Achtbaare Heeren
  UEGA alderonderdanigste & Gehoorsaamste Dienaar
  L. STORM VAN 'S GRAVESANDE
  
  Van den opstand op de plantage het Princenhoff spreken nog eenige andere stukken in denzelfden bundel. De
  eigenares was vermoord, een timmerman en twee andere
  blanken doodelijk gewond. Door creoolslaven der Compagnie was de plantage weder in bezit genomen, zonder
  
  Downloaded from Brill.com 07/28/2024 03:49:17PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  ESSEQUIBOSCHE CORRESPONDENTIE
  
  63
  
  dat tegenstand was ondervonden; er waren alleen wapenen ontvreemd. Slecht van garnizoen voorzien als de
  kolonie was, terwijl er van de gewapende burgerij niet
  veel te verwachten viel, rekende het Bestuur bij oproerigheden als deze vooral op de indianen als bondgenooten en
  op de getrouwe compagniesslaven. In dit geval echter —
  drie uitbarstingen kort na elkander — had men om hulp
  geschreven naar Berbice, naar Suriname en naar St.
  Eustatius.
  In een copiebrief van Directeur-Generaal en Raden dd.
   6 October 1772 kan men, naar aanleiding van het geval
  op de plantages van P. C. Hooft, nog eens de klacht herhaald vinden van te weinig „militie" en over het gehalte
  der manschappen. Teekenend is de opmerking dat er onder de militairen verscheidene zijn „die vrij ligter zijn als
  de geweer en waarmede zij zich def endeeren moeten".
  Ook uit andere bronnen is bekend dat Bewindhebberen
  zich door de „zielverkoopers" nogal eens ouden van dagen, invaliden en jeugdige knapen zagen geleverd, in
  plaats van voor den dienst geschikte manschappen. En
  dat in de XVIIe en XVIIIe eeuw ook op de schepen,
  welke lange en gevaarlijke reizen ondernamen, vele jongens dienden is mede geen nieuws; trouwens nog in 1826
  voer een walvischvaarder van Harlingen naar de Poolstreken uit, onder welks equipage zich eenige jongmaatjes van 9—12 jaar bevonden *), wat in onze dagen — gelukkig — ondenkbaar zou zijn.
  Op 25 September 1772 meldden Storm en Raden welke
  voorloopige beschikkingen zij genomen hadden op het
  request van G. H. Trotz en anderen, die een doorgraving wilden tot stand brengen van de Essequibo naar de
  Demerary rivier en ook in eenige andere stukken wordt
  over dit geprojecteerde kanaal gesproken (zie ook Netcher).
  Trotz was de man, zooals bekend is, die op het einde
  van 1772 Storm als Directeur-Generaal opvolgde. Van
  den nieuwen bewindsman is in het dosier der X een ori») Neptunus Sept. 1930 e.v.
  Downloaded from Brill.com 07/28/2024 03:49:17PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  64
  
  ESSEQUIBOSCHE CORRESPONDENTIE
  
  gineele brief aanwezig van 6 Januari 1773, dus van kort
  na de bestuursoverdracht. Hij begint met te vertellen „in
  „wat voor een disperaete toestand de Compagnies zaaken
  „hier zijn". Alle gebouwen verkeeren in slechten staat
  van onderhoud en er zal veel nieuw moeten worden gebouwd; de materialen echter ontbreken en de werkkrachten zullen aan de Compagniesplantages moeten
  worden onttrokken. Nu, dusdanige klachten had Storm
  in zijn veel jarige correspondentie ook vaak genoeg geuit,
  zonder succes evenwel.
  Enkele passages echter uit Trotz's schrijven zouden
  kunnen worden opgevat als hatelijkheden aan het adres
  van zijn voorganger. Zoo schrijft hij dat de oud-gouverneur — Storm dus — naar men zegt eigenaar is van één
  derde van het Forteiland en wel juist van dat gedeelte
  dat het meest geschikt is voor den bouw van huizen voor
  de Compagnie. Nergens, zegt Trotz, heeft men een stukje
  land voor de Compagnie overgehouden „of enig voor uyt„sigt gehad". De uit Berbice gekomen hulptroepen heeft
  hij niet tijdig durven terugsturen, met het oog op de geringe waarde en de zeer beperkte getalsterkte van het
  eigen garnizoen. „Ons eygen volkje" — schrijft Trotz —
  „is in een smertelijke toestand, gelijk alle Compagnies„zaaken sonder order of discipline". Ook de secretarie
  heeft hij „in droevige situatie bevonden"; de zaken worden niet afgedaan en de assistenten komen of blijven weg,
  naar hun goeddunkt. Trotz heeft hierop nu orde gesteld
  en een instructie opgemaakt, waarop hij n.b. de approbatie van de Heeren in Holland vraagt.
  Gegeven de groote afstanden en de gebrekkige verkeersmiddelen, de onvoldoende regeling en de weinig
  deugdelijke leiding van uit het moederland, konden de
  gouverneurs der koloniën gemakkelijk als despootje optreden; officieel echter was hun zelfstandigheid niet groot.
  Dit is een der redenen waarom de Westindische correspondentie van die dagen zoo vaak loopt over futiliteiten.
   Maar het ergste was wel dat de overzeesche gewesten
  zooveel uit het moederland moesten betrekken — personeel en materieel — en dat de voorziening zoo slecht was.
  Downloaded from Brill.com 07/28/2024 03:49:17PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  ESSEQUIBOSCHE CORRESPONDENTIE
  
  65
  
  Niet alleen door de laksheid en de onverschilligheid van
  de Heeren in Patria — door hun gebrek aan „efficiency"
  — maar niet in de laatste plaats omdat de Compagnie er
  maar al te vaak financieel slecht voorstond.
  Trotz zou wel zelf aan het bouwen kunnen gaan, want
  goede baksteen werd in de kolonie zelf geproduceerd,
  maar hij durft op eigen verantwoording geen ƒ 30.— per
  1000 steenen te besteden; bovendien heeft hij geen metselaars baas, die hem uit Holland zal moeten worden toegezonden.
  Verder vraagt hij instructies in zake kwesties over de
  huisslaven. De nieuwe Commandeur van Demerary —
  Paulus van Schuylenburg — moet het hem competeerende aantal roeiers en huisbedienden hebben en de afgetreden Commandeur a.i. — Machiel Looff — die nu weder
  Assistent is geworden—is niet maar zoo direct bereidde
  hem in die laatste functie niet toekomende slaven af te
  staan; wèl een kwestie om aan de Heeren in Holland
  ter beslissing voor te leggen. Er zat echter achter deze
  aangelegenheid een principe en wat Trotz daarover zegt
  is zeker van belang. Aan de Compagnies „bediendens"
  werden slaven toebedeeld voor huiselijke diensten en
  deze practijk gaf aanleiding tot „klachten en troubles".
   Nieuw aangekomen Europeanen konden niet met slaven
  omgaan, op de Compagniesplantages geboren en getogen
  slaven hadden bezwaar tegen overplaatsing naar de woningen der ambtenaren, huisslaven die lang bij eenzelfde
  ambtenaarsfamilie hadden gediend schikten zich niet in
  nieuwe condities. Trotz achtte het gewenscht voor de
  ambtenaren nieuwe slaven aan te koopen of — beter
  nog — met het geheele stelsel te breken en de ambtenaren
  door gageverhooging te compenseeren, wat zeker een verstandig denkbeeld was.
  Compagniesslaven waren blijkbaar zeer in trek; Trotz
  zegt dat men aan één creool van de Compagnie meer had
  dan aan drie nieuwe slaven. Hij stelde voor om nooit meer
  Compagniesslaven aan particulieren te verkoopen of over
  te doen, doch maakte één uitzondering, naar aanleiding
  van een bij hem ingekomen verzoek van den vader van
  West-Indische Gids XIV
  
  5
  
  Downloaded from Brill.com 07/28/2024 03:49:17PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  66
  
  ESSEQUIBOSCHE CORRESPONDENTIE
  
  een mulattenmeisje. De moeder van dat meisje was een
  slavin op de Compagnies plantage Duynenburg en het
  kind dus eigendom der Compagnie; de vader verzocht
  zijn dochter vrij te geven en was bereid de Compagnie
  schadeloos te stellen, door voor haar een slaaf in ruü te
  geven. In dit geval adviseert Trotz om coulant te zijn
  „dewijl men weynig utiliteyd van die mulatten heeft,
  „kunnende dog niet wel als slaven behandelt worden".
  Dat blanken vaak niet bij machte waren aan hunne bij
  slavinnen verwekte kinderen de vrijheid te schenken
  wordt ook door Teenstra *) gebrandmerkt als een der
  ergerlijkste misstanden aan de slavernij in de Nederlandsche koloniën verbonden. Zelfs wanneer de vader,
  zooals hier, een koopsom kon betalen, was hij afhankelijk
  van den eigenaar der moeder.
   Reeds Trotz bepleitte een verlegging van het bestuurscentrum van Essequibo naar Demerary — eerst veel later
  tot stand gekomen — en hij stelde in het licht dat de vestiging aan de Demerary rivier eerste aankomst- en laatste afvaartplaats was der schepen van en naar Patria.
  Over het eiland Borssele spreekt hij als van „dat geborstelde Eyland van Demerary dat nooyt bekwaam kan
  „gemaakt worden voor een stad of dorp, zijnde het een
  „moerassig en onvrugtbaar kleyn Eylandtje". Hij zou
  echter wel een middel weten om aan geschikt terrein te
  komen voor een nieuwe vestiging, door zich te verstaan
  n.l. met de concessionarissen van het ontworpen kanaal.
  Trotz doet zich in zijn brief kennen als een man die
  reeds vóór zijn benoeming tot Directeur-Generaal een belangrijke positie in de kolonie bekleedde. Als administrateur en als eigenaar van plantages voerde hij over niet
  minder dan duizend slaven het bewind. Dat zoo iemand
  naast zijn particuliere zaken zich ook nog met het bestuur over de kolonie wilde belasten is teekenend voor
  den tijd en de toestand. Zelf klaagde hij over de te geringe
  inkomsten, geringer dan die van den Gouverneur van Suriname, terwijl het gouvernement van Essequibo en DeM. D. Teenstra. De negerslaven in de Kolonie Suriname.
  Downloaded from Brill.com 07/28/2024 03:49:17PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  ESSEQUIBOSCHE CORRESPONDENTIE
  
  67
  
  merary toch zeker niet van minder beteekenis was. De
  Compagniën echter werden niet gediend omderwille van
  de salarissen welke zij aan hare ambtenaren betaalden.
  Jacht op emolumenten en de daarmede samengaande
  corruptie en oogluiking, in de Republiek tot een monsterachtig systeem uitgegroeid, bloeiden niet minder welig in
  de Westindische koloniën; de geschiedenis b.v. van St.
   Eustatius, vooral gedurende de Gouden Rots-periode, is
  in dit opzicht leerzaam. De particuliere ondernemingen
  die onze Amerikaansche vestigingen vóór de revolutie
  van 1795 beheerden, deden als zoodanig niet eens voordeelige zaken; haar politiek en organisatie echter openden
  gelegenheden voor andere — particuliere belanghebbenden en bevoorrechte gezagsdragers — tot zoet gewin.
  Met de Villiers mogen wij aannemen intusschen dat
  Storm van 's Gravesande zich gedurende zijn veeljarigen
  dienst niet had verrijkt; hij zat bij de Compagnie in de
  schuld. Tot en met de 35e driejaarlijksche rekening der
  Generale Compagnie — dus per uit. December 1779, d.i.
  ruim vier jaar na zijn dood — komt een vordering voor
  der Kamer van Zeeland op den D. G. als particulier van
  ƒ5629.18.8. In de 38e rekening is deze post niet meer opgenomen, maar inmiddels was de boekhouding gewijzigd;
  er was o.a. een Rekening-courant der gecombineerde vergadering Essequibo en Demerary ingevoerd, met een debetsaldo bij de Kamer Zeeland.
  Uit Trotz's brief blijkt op verschillende plaatsen hoezeer men — onder den indruk der bloedige gebeurtenissen
  van het afgeloopen jaar — er van overtuigd was dat de
  stemming der creolen of Compagniesslaven een belangrijke factor was met betrekking tot de veiligheid der
  blanken en het behoud der kolonie. Men moest hen min of
  meer ontzien en in de eerste plaats moest de belofte worden ingelost, door Storm gedaan ter gelegenheid van de
  jongste onlusten, dat zij die van trouw en dapperheid
  blijk zouden geven op een belooning konden rekenen, een
  belofte waaraan Trotz door de belanghebbenden — een
  60 of 70 man — herhaaldelijk was herinnerd geworden.
  Deze laatste zou de zaak, zooals hij schrijft, wel hebben
  
  Downloaded from Brill.com 07/28/2024 03:49:17PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  68
  
  ESSEQUIBOSCHE CORRESPONDENTIE
  
  afgedaan, wanneer hij in de Compagniesmagazijnen een
  voldoenden voorraad „salmp" had gevonden *), wat echter niet het geval was. Hij stelde dus voor eenige ellen dezer stof voor ieder der gegadigden te zenden.
  Ook thans weder behoefde de Compagnie zich niet te
  ruïneeren, evenmin als bij de belooning der Indianen, wier
  waardevolle diensten bij het dempen van den opstand erkend waren geworden door een schenking in mondtrompetjes en spiegeltjes. Voor slaven, die hun eigen in verzet
  gekomen lotgenooten hadden helpen onderwerpen, werden een paar ellen stof per hoofd een passend geschenk
  geacht.
  Wij mogen echter niet vergeten dat de beheerders der
  koloniën niet zonder grond konden meenen dat voor de
  veiligheid van 's Lands overzeesche gebieden de Regeering zou behooren te zorgen. Er waren evenwel zeer ernstige gebeurtenissen noodig — als de groote opstand in Berbice, of de moeilijkheden met de boschnegers in Suriname
  — om de moederlandsche Regeering tot hulpverleening
  te bewegen en dan werd nog vooraf de eisch gesteld van
  vergoeding der kosten. De eenige geregelde geldelijke bijstand welke de West-Indische Compagnie genoot voor de
  defensie was de subsidie voor „200 mannen van oorlog"
  ter kuste van Guiné en welke moeite moest er niet worden gedaan om deze gelden binnen te krijgen. In de 35e
  driejaarlijksche rekening (1777—1779) der Kamer Zeeland werden zes ordonnanties van den Raad van State tegelijk verantwoord, waaronder voor subsidie over 1765;
  in de 36e rekening wederom zes, waaronder een over 1760.
  De stad Haarlem had vroeger (1680—1683) geweigerd
  haar quota te voldoen indien „van haar Ed. ingeseetenen
  geen Lijwaten werden genomen", later moest het Noorder
  Kwartier voortdurend worden aangemaand.
  De „mercantiele comptoirgeest" waar Van de Spiegel
  in zijn brochure van 1795 van sprak, had wèl altijd de
  bovenhand gehad.
  Amsterdam, December 1931.
  *) Salempoeris of Salapoeris.
   Downloaded from Brill.com 07/28/2024 03:49:17PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0.
  