title: Socialisten en niet-socialisten
text: SOCIALISTEN EN NIEI'-SOCIALISTEN.
  In zijne rede van 4 December 1908, bij de algemeene beraadsla~ng over de staatsbegrootSng, heeft "de Minister van
  Binneldandsche Zaken, ten bewijze zijner stelling dat de liberalen
  en de soeiaal-demoeraten van dgn familie zijn, eenige woorden
  aangehaald uit het door mij OlO 1 December 1897 in de Tweede
  Kamer gesprokene, Ik zeide toen onder anderen her volgende :
  ,,War is her kardinale verschil tusscheu socialisten en nietsocialisten? Her loopt over de vraag: hoe denkt gij over de
  armoede, over her pauperisme ? De soeialisten zijn de meening
  toegedaan dat her bli.jven bestaan van her pauperisme eenvoudig
  eene vraag is van wilien of niet willen. Zoodra men her ernstig
  wil, zal her pauperisme verdwijneu. Dat is onze meening niet.,, enz.
   Deze woorden hebben den Minister aanleiding gegeven om
  te vragen, of men her verschil tussehen socia.listell en liberaleu
  ,,zachter,, kan teekenen? Nu moet ik al dadelijk opmerken, da%
  dit citaat niets tot de door Dr. Kuyper behandelde zaak afdoer
  Zooals de Nieuwe Rotterdamsche Com'ant (in ha,~r hoofdartikel
  van i Januari 1904) naar waarheid heeft gezegd, sprak ik niet
  van soeialisten en liberalen, maar van socialisten en uietsocialisten ; de woorden van den Minister : ,,bedoeld werd liberalen,;,
  laten zieh door niets rechtvaardi~en. Maar datgene waarover ik
  bier mijne verwondering wil betuigen is, dat men -ldaarblijkdijk tie
  beteekenis van her door mij aangeduide verschill)unt niet heeft
  ingezien, niet besefi sehijnt te hebben hoe veel daarin begrepen
  is. De socialisten gelooven d~6xom, dat de armoede verdwijnen
  kan, zoodra men het ernstig wil, omdat zij de armoede toeschrijven aan de inrichting der maatsehappij. En de niet-soeialisten
  huldigen dai5rom een andere meening, omdat zij van-de heilzame gevolgen eerier aieuwe inrichting der maatsehappij in bet
  geheel' niet overtuigd zijn. Zij zien in de ar~ndede de wrange
  vrueht van oorzaken, welker werking grootendeels hog versterkt
  zou worden, indien datgene verdweeu wat de socialisten, geEcoN. 1904.
  1
  
  ieideFijk of niet gdeidelijk, willen opruimen. Veel is er dat
  oils onderling ve~deelt, maar hierover denken w~.j eenstemmig,
  dat er geen snelwerkend raiddel tegen her pauperisme, bestaat ,
  eu dat dit middd in geeu geval bestaan zou tin een stel maatregelen dat ,.noodlottig zou ~verken op de voortbr~ngiag, de
  kapitaalvorming, kortom op alles wat, bij den ong6meon sterken
  aanwas van bevolking in dezen tijd, broodnoodig is om de
  volkswelvaart *oor teruggang te behoeden.
   Geen #zachter" teekoning,, zou te vinden zijn. Wordt met
  ,,zacht,/ waardeerond bedoeld, zoo erken ik de juistheid der
  opmerking. In de aangehaalde redo poogdo ik duidelijk te maken
  hoevoel zdfbeheersching oen socialist noodig I/eeft om niet
  befog te toornen, zoo vaak hij aan tie armoede denkt. Waflaeer
  men, met oen geopend oog voor de maatschal~pe!ijke e11ende,
  zioh te goeder trouw verbeeldt dat zij verdwijnen zou, indien
  bet maar ernstig werd beproefd, moet men inderdaad sores we1
  inwendig koken. Met die overtuiging komt iemand van zelf
  tot den ,,klassenstrijd,. Waarom, zoo .denkt hij, wordt het
  doeltreffende middd niet mot beide handen aangegrepen, tenzij
  omdat het ,,ldassebelang,, zich daartogen verzet? Maar wie zich
  in deze gevoelens indenkt, begrijpt tevens hoe men het socialisme
  moet bestrijden. Niet door op het onlieve 4an den klassenstrijd te wijzen, maar door aan te toonen dat de socialisten bij
  hun onderzoek naar de voorwaarden van volkswelvaart niet diep
  genoeg zijn doorgedrongen, dat zij bij de oppervlakte der dingen
  zijn blijven staan. Men doe hen opmerken wS~r de wortels der
  maatschappelijke ellende liggen en bewijze hun dat geen hunner
  stelsels de vo0rnaamste daarvan aantast. Zoo alleen bestrijdt men
  hen grondig.
  Er is echter hog een andere methodo. Zij bestaat in her
  vereenzelvigen van het socialisme met denkbeelden en l~ractij.ken,
  waaraan een zekere smaadheid kleeft, dus in her wekken van
  schrik en afkeer jegens dit stelsel, iVfag het dan verder gelukken
  de meening te doen ingang vinden, dat liberalen en socialisten,
  wel bezien, 1eden zijn van ggn familie, zoo slaat men twee
  vliegen in eenen klap.
   Dit moge uit 'een polemisch oogpunt aanbeveling verdienen,
  men doet daarraede te kort aan de waarheid. Personen, die op
  economisch gebied weinig aan de traditie heohten, Ztfllen haar
  
  atlieh~ ook geringe waarde toekennen op ander gebied; d-ientengevolge gaan socialistiseh~ meeningen dikwijls gepaard met
  zeer geavaneeerde meeningen i n her godsdienstige. Daarom
  eehter maken die tweederlei meeningen niet ~ n geheel nit;
  zoodat zij van elkander onafseheidelijk zouden zijn. Dat dit
  laatste niet zoo is, leert ons de ervaring; hoevelen zijn niet op
  godsdiensfig terrein zeer geavanceerd, maar voor her overige
  de meest verstokte conservatieven! De gedaehte is uitgesproken,
  dat her van gemis aan diepzinuigheid zou getuigen, her socialisme
  als een economiseh stelsel op te vatten, niet als een samenstel
  van wijsgeerige beschouwingen. Mijns inziens getuigt dit niet
  van gemis aan diepzinnigheid, maar juist van onderscheidingsvermogen. Her socialisme moet we1 degelijk als een economiseh
  stelsel worden opgevat, en slechts zij kunnen her met goed
  gevolg bestrijden, die in den onderlingen samenhang der economisehe versehijnselen genoeg zijn doorgedrongen o m t e weten,
  welke de voorwaarden van volkswelvaart zijn. Tracht u w bijzondere godsdienstige meeningen, uw an~i-revolutionaire staatsleer,
  ingang te doen vinden en slaagt daarin naar uw wensch. Uw
  zegepraal zal volkomen kunnen zijn, zonder u lets te helpen
  tegenover het socialisme, wanneer middelerwijl bij zeer velen
  de overtuiging 'blijft leven, die zich met iedere godsdienstige
  meening, met iedere staatsleer, verdraagt: de ,kapitalistische,,
  imSehting der maatsehappij is onreehtvaardig en bevordert de
  armoede. Want indien deze overtuiging waarheid behelsde,
  zouden wij allen socialisten moeten worden, de trouwste zonen
  der Kerk her eerst.
   Ter wille der redeneering wil ik aannemen, dat gij. meet
  tevredenheid zoudt wekken, meet berusting. Maar dan toch
  geen tevredenheid met afkeurenswaardige toestanclen, geen berusting in her leed van anderen. Integendeel, tot hoe hooger
  peil her zedelijk bewustzijn klimt, des te sterker wordt bet
  medegevoel; des te grooter dus ook her gevaar dat dit medegevod, teazij door juiste eeonomisehe theori~n op her rechte
  spoor geleid, zieh openbaren zal in levendige sympathie met
  socialistische stelsels. En noeh uw godsdienstige prediking, noeh
  uw propaganda voor her anti-revolutionaire staatsreeht, allerminst
  uw veroordeeling van den klassenstrijd, bieden de geringste
  w~arborgen daartegeu. Zij geven geeu beret inzieht aattgatmde
  
  h e r waardeverschijnsel, den oorsprong der rente, de function
  van het kapitaal, her wezen der voortbrenging en de eischen,
  waaraan zij moet voldoen. Zij lossen de groote vraag niet oF, of
  bet voortbestaan der armoede sleehts afhangt van willen of niet
  willen; met a~ldere woorden, of de armoede verdwijnen dan wel
  vermeerderen zou, indien de maatsehappij naar socialistisehe
  denkbeelden werd hersehapen. Gij kunt met uw prediking en
  propaganda alleen datgene onderdrukken wat men dikvfijls, niet
  eens altijd, gepaard met bet socialisme ziet optreden. Niet her
  socialisms zelf, dat gij ten OlLrechte met deze ,,Begleiterscheinungen,, vereenzeivigt.
   Dat prineipieel vereenzelvigen van denkbeelden en inzichten,
  die wel dikwijls samengaan, doch niet bij elkander behooren,
  dat zoeken naar f~milieverwantschap tusschen zeer uiteenloopende
  richtingen, heeft altijd lets zeer uitlokkends, maar aan zul'ke
  verlokkingen moet men weerstand bieden. 0ok onzerzijds is her
  wel eens beproefd. Wie herinnert zich niet de inleiding van
  Bastiat's Harmonies Economiques? In een tijd ;can twijfel aan
  de hoogste waarheden zou hij her geloofsw.oord op vder !ippen
  brengen. De eeonomische wetten, zoo leeraarde hii , zijn, evenals
  die der natunr, van God verordineerd. De maatschappelijke
  inriehting, waarin deze wetten heerschen, is Zijn werk. De
  menseh mag daaraan niet tornen; zij voert tot harmonie der
  belangen. 013 deze gronden en met deze taal (die sommige
  mannen der rechterzijde bij uitstek bekoren moet), werd nn het
  socialisme bestreden. En de gevolgtrekking lag voor het grijpen:
  hetzelfde misdrijf, waaraan de socialisten zich schuldig maken,
  wordt door de proteetionisten begaan, want ook zi.j. strekken de
  schendende hand uit naar de natuurlijke, dat is, de goddeli.jke
  orde der dingen. Zij belemmeren her ruilverkeer van land' tot
  land, gelooven dus niet dat de goddelijke u
  zich
  geopenbaard heeft in de ,,wetten,, waaraan onderworpen zijn
  ,les int4rgts et les volontgs.,, Protectionisteu en socialisten zijn
  kinderen van ggnen huize.
  1Vfoeht met deze soort van logica toeh door alien gebroken
  worden! Zij overtuigt niemand en wekt a11een rechtmatige
  ergeruis.
  N. G. PI~SO~.
  