title: None
text: Daartoe door de Nederlandse Regering gemachtigd heeft de
  Minister van Overzeese Rijksdelen, Prof. KERNRAMP tijdens zijn
  verblijf in de Antillen een bespreking gehad met het Bestuurscollege van Aruba en na zijn terugkomst dat onderhoud als volgt
  bevestigd:
  „De motie, door de Eilandraad van het eilandgebied Aruba aangenomen in zijn openbare vergadering van 15 Januari jl., is — gelijk U
  bekend is — in mijn handen gesteld ter behandeling tijdens mijn verblijf
  op Curacao.
  Gevolg gevende aan deze opdracht had ik met het Bestuurscollege
  van het Eilandgebied Aruba een onderhoud op 22 Januari d.a.v.. Ter
  bevestiging van de in dat onderhoud door mij gegeven uiteenzetting
  van de door de Nederlandse Regering gehuldigde opvatting terzake wil
  het mij dienstig voorkomen U htt volgende mede te delen in antwoord
  op de motie.
  Nadat in de eerste en tweede overweging de wensen en verlangens,
  welke in de boezem van de Arubaanse bevolking leven, zijn weergegeven,
  spreekt de Raad in de derde overweging als haar oordeel uit, ,,dat aan
  bedoelde wensen en verlangens slechts voldaan zou kunnen worden,
  indien deze aangelegenhied behandeld en tot een oplossing wordt gebracht vooraleer de definitieve rechtsorde binnen het nieuw te vormen
  Koninkrijk der Nederlanden wordt vastgesteld"; en deze overweging
  leidde de Raad tot het in het slot van de motie geformuleerde verzoek.
  Deze derde overweging berust echter op een misverstand.
  De Nederlandse Regering is bij het tot stand brengen van de nieuwe
  
  Downloaded from Brill.com 07/25/2024 08:47:42AM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  ARUBA EN DE SEPARACION
  
  129
  
  rechtsorde gebonden aan de bepalingen van het XI Ve Hoofdstuk van de
  Grondwet, welk hoofdstuk juist ter wille van het tot standbrengen van
  die rechtsorde bij een opzettelijk voor dit doel aangebrachte wijziging
  van de Grondwet daarin in 1948 is opgenomen.
  Het Statuut waarin de nieuwe rechtsorde zal worden verankerd mag
  dan ook niet van de bepalingen van het XlVe Hoofdstuk afwijken. Dit
  blijkt ten overvloede uit de bewoordingen van artikel 217 Gr. \V., dat
  alleen rept over de mogelijkheid van afwijking van „voorgaande hoofdstukken".
  Het XlV'e Hoofdstuk is na kennisneming van de resultaten van de
  Conferentie Nederland-Suriname-Curacao van 1948 en met in acht
  neming van het rapport van de Commissie Aruba-Curacao (het zg.
  rapport-Van Poelje) tot stand gekomen, na een gunstig advies van de
  Staten van de Nederlandse Antillen d.d. 14 Mei 1948.
  Art. 209 (5e lid) thans artikel 216 laat geen andere uitleg toe dan dat
  het Koninkrijk zal bestaan uit drie Rijksdelen, Nederland, Suriname en
  de Nederlandse Antillen. Deze opvatting is door de Nederlandse Regering steeds gehuldigd en wordt ook thans volgehouden. Zij is trouwens
  in overeenstemming met het bovenbedoelde rapport-Van Poelje, dat
  door alle acht Arubaanse leden is ondertekend.
  Op grond van het XlVe Hoofdstuk van de Grondwet kan mitsdien
  het Statuut niet anders dan op drie Rijksdelen betrekking hebben. Is
  eenmaal het Statuut tot stand gekomen dan zal de Regering bij de
  eerstvolgende grondwetsherziening het voorstel doen het XlVe Hoofdstuk te doen vervallen, zodat alsdan de wettelijke belemmering zal zijn
  opgeheven. Mitsdien is in tegenstelling met de derde overweging van de
  motie de door de Raad gewenste oplossing niet te verkrijgen „vooraleer
  de definitieve rechtsorde" wordt vastgesteld, doch juist eerst nadat het
  Statuut is tot stand gekomen.
   Nu zou de gedachte kunnen rijzen, dat een poging moet worden aangewend de vaststelling van het Statuut uit te stellen en aan te sturen
  op een wijziging van het XlVe Hoofdstuk alvorens het Statuut wordt
  vastgesteld. Een dergelijk streven is bij voorbaat tot onvruchtbaarheid
  gedoemd. De Nederlandse Regering is niet bereid een voorstel aanhangig
  te maken tot wijziging van het XlVe Hoofdstuk van de Grondwet, dat
  enige jaren geleden wel overwogen en opzettelijk met het doel tot verwezenlijking van de nieuwe rechtsorde is tot stand gekomen.
  Uit deze uiteenzetting mag niet worden afgeleid dat de Regering na de
  tot standkoming van het Statuut instemmen zal met een „afscheiding
  van Aruba" van de Nederlandse Antillen. Zij acht voorshands de bezwaren daartegen overwegend, doch is alsdan niet meer aan een wettelijke belemmering gebonden.
  Naar het oordeel van»de Regering is uit het voorgaande de conclusie
  te trekken, dat getracht dient te worden binnen het raam van de
  Landsregeling en de daarop gebaseerde Eilandenregeling een oplossing
  te zoeken, welke zoveel mogelijk aan de verlangens van Aruba tegemoet
  komt, gelijk ook de strekking is van mijn schrijven van 25 Februari 1954
  No. 75508/7818."
  Overigens is het bevreemdend dat tegemoetkoming aan de verlangens
  tot afscheiding wordt verwacht — gelijk in de motie geschiedt — in
  West-Indische Gids XXXV
  
  Downloaded from Brill.com 07/25/2024 08:47:42AM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  130
  
  W. H. VAN HELSDINGEN
  
  verband met de Koninklijke Boodschap van 7 December 1942. Daarin is
  nl. alleen sprake van een Rijksverband, waarin de bestaande met name
  genoemde Rijksdelen tezamen deel zullen hebben en van de gezindheid
  van die Rijksdelen tot het geheel. Het gaat niet aan een uitspraak over
  de verhouding tussen de Rijksdelen toe te passen op de verhouding
  tussen de territoriale onderdelen. Friesland of Limburg of ieder der
  Zuid-Hollandse eilanden zouden alsdan ook aanspraak kunnen maken
  als afzonderlijke Rijksdelen te willen worden beschouwd. Niemand zal
  er over denken een dergelijke uitleg van de Koninklijke boodschap van
  7 December 1942 te honoreren."
  In het aan het slot genoemde schrijven had de Ned. Regering haar
  voldoening er over uitgesproken, dat de Landsregering een Commissie
  had ingesteld, welke ten doel had het bestuderen van de verlangens
  door de Arubaanse bevolking geuit met betrekking tot een zelfstandige
  status.
  De Commissie heeft onder Voorzitterschap van Mr N. DEBROT enige
  malen vergaderd en eind Maart een voorlopig rapport doen verschijnen
  waaruit blijkt, dat de „Arubaanse leden tenslotte als hun mening hebben
  te kennen gegeven, dat zij zich volledig bewust zijn van de draagwijdte
  van de consequenties van een eventuele uitvoering van bovengenoemde
  motie van de Eilandsraad van het eilandgebied Aruba, maar dat zij
  voorshands niet in staat zijn voor alle problemen een alleszins bevredigende oplossing aan de hand te doen. In verband hiermede werd door de
  Arubaanse leden verzocht de werkzaamheden van de commissie op te
  schorten, teneinde hen in de gelegenheid te stellen zich van een of meer
  terzake kundigen te doen voorlichten".
  Het is bekend, dat Aruba daarop Prof. Mr R. KRANENBURG heeft
  uitgenodigd naar Aruba te komen om ter zake advies uit te brengen.
   Prof. KRANENBURG heeft daarin bewilligd en medio Mei (derhalve vóór
  de hervatting van de Conferentie op 20 Mei j.l.) aan het Bestuurscollege
  van Aruba advies uitgebracht. Aan dit advies is tot nu toe nog geen
  bekendheid gegeven; zelfs is niet gebleken, dat het ter kennis is gebracht
  van de Antillaanse delegatie. Uit het verloop van de beraadslagingen
  ter conferentie is wel op te maken, dat Prof. KRANENBURG Aruba niet
  tot een volledige afscheiding heeft aangemoedigd. Ware dit wel het
  geval geweest, dan zouden de Arubaanse leden van de delegatie niet
  nagelaten hebben zich krachtig op het advies te beroepen. Zij hebben
  zich er echter toe bepaald, dat bij monde van de Voorzitter van de
  Antillaanse delegatie de mening terzake van „verschillende leden van de
  Antillaanse delegatie" werd uitgesproken. Uitgaande van de motie
  van de Eilandsraad van 15 Januari 1954 zou nl. huns inziens overal,
  waar in het Statuut sprake is van „Nederland, Suriname en de Nederlandse Antillen" dienen te worden gelezen: „Nederland, Suriname
  en de Nederlandse Antillen en Aruba". Zij zullen wel begrepen hebben,
  dat deze wens geen kans op verwezenlijking had.
  In de openbare slotzitting op 3 Juni j.l. heeft de Heer C. A. EMAN,
  nu de Grondwet zich verzet tegen het slaken van de band met de Antillen „als enige oplossing op dit moment de federatieve opbouw van de
  Nederlandse Antillen [bepleit] als overgangsperiode, waarin Aruba een
  zelfstandige positie krijgen kan".
  Downloaded from Brill.com 07/25/2024 08:47:42AM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  ARUBA EN DE SEPARACION
  
  131
  
  In afwachting daarvan sprak hij zich verder niet uit. Een der andere
  Arubaanse leden van de Antillaanse delegatie, de heer J. E. IRAUSQUIN,
  preciseerde zijn standpunt wat uitvoeriger: , , . . . . het gaat bij ons niet
  primair om een status buiten de Nederlandse Antillen, maar hoofdzakelijk om de grootst mogelijke zelfstandigheid". Hij hoopte dat de door
  de Landsregering ingestelde commissie spoedig met haar werk gereed
  zal komen en dat de wijzigingen in de Landsregeling en de Eilandenregeling tegelijkertijd tot stand zullen komen, met de wijzigingen voor de
  aanpassing aan het Statuut (mitsdien uiterlijk drie maanden na de inwerkingtreding van het Statuut). Voorshands zag hij ervan af, dat
  Aruba een vierde deel van het Koninkrijk zou worden, nu dit „volgens
  deze conferentie en volgens deskundig advies ') op het ogenblik staatsrechtelijk onmogelijk is". „Mocht evenwel Aruba, nadat de Eilandenregeling tot haar recht is gekomen, nog steeds een status buiten de
  Nederlandse Antillen wensen, dan kan dit via het Statuut verwezenlijkt worden".
  De praktijk zal wel uitwijzen, dat herziening van de Eilandenregeling
  op zo korte termijn als de heer IRAUSQUIN hoopt, niet mogelijk zal zijn.
  Er bestaan te dien aanzien zo diepgaande meningsverschillen, dat een
  grondige voorbereiding en intensief overleg nodig zal zijn.
   Vragen wij ons thans af of Aruba er goed aan doet de oplossing
  van de moeilijkheden steeds maar weer te zoeken in radicale
  afscheiding van Curacao. Het hoeft toch geen betoog, dat enerzijds het Rijksdeel de Nederlandse Antillen, toch reeds van geringe
  omvang, zozeer zou worden verzwakt als Aruba daarvan geen deel
  meer zou uitmaken, dat het bezwaarlijk de verkegen zelfstandigheid zal kunnen handhaven en de verantwoordelijkheid voor en
  de verplichtingen ten aanzien van de vier kleine eilanden zal
  kunnen blijven dragen. Anderzijds zal een minuscuul Rijksdeel
  Aruba onmogelijk kunnen voorzien in de toporganen, welke toch
  in een moderne staatsrechtelijke zelfstandige gemeenschap niet
  kunnen worden gemist: ik denk aan de rechtspraak, inspecties,
  toezicht houdende organen, middelbaar onderwijs enz., laat staan
  de buitenlandse betrekkingen en de defensie.
  Nu heeft men van Arubaanse zijde weliswaar verklaard, dat Aruba
  bereid is de verplichtingen ten aanzien van de vier kleine eilanden
  mee te blijven dragen en met de Nederlandse Antillen in onderlinge
  samenwerking de voorzieningen te treffen, welke voor de Ned. Antillen
  en Aruba afzonderlijk te bezwaarlijk zouden zijn. Maar wat voor zin
  heeft het eerst de historische banden door te snijden en dadelijk daarop
  nieuwe banden aan te knopen om in gemeenschappelijke zaken in onderling overleg te voorzien? Waarop berust de veronderstelling, dat dit
  *) Men zou geneigd zijn te denken, dat spreker hier doelt op het advies
  van Prof. KRANENBURG. Het is mogelijk, maar men mag niet zo ver
  gaan te veronderstellen, dat Prof. KRANENBURG de uitspraak „staatsrechtelijk onmogelijk" zou gebonden hebben aan de restrictie „op het
  ogenblik".
  Downloaded from Brill.com 07/25/2024 08:47:42AM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  132
  
  W. H. VAN HELSDINGEN
  
  onderling overleg betere resultaten zal opleveren, dan thans en een
  minder geprikkelde sfeer zal worden geschapen ? Dit zou wellicht het
  geval kunnen zijn, indien ieder der partijen geheel vrij stond al of niet
  met de ander te onderhandelen. Doch deze vrijheid bestaat niet; men
  heeft elkaar bepaald nodig, want na de scheiding zouden de delen ieder
  voor zich te zwak zijn om in de moderne overheidstaak behoorlijk te
  voorzien. Als Aruba voor zich de vrijheid wil voorbehouden niet met de
  Ned. Antillen, doch met Nederland samen te werken voor zover de
  overheidstaak voor haar alleen te zwaar is, dan dient zij wel te bedenken, ten eerste, dat zij, de Nederlandse Antillen tekort doet; ten tweede
  dat al spoedig innerlijk verzet zou ontstaan tegen terugkeer van de
  „koloniale" verhouding; ten derde, dat in diensttreding bij Aruba
  voor goede Nederlandse krachten minder aantrekkelijk is dan bij het
  tegenwoordige rijksdeel Nederlandse Antillen.
  Ligt het niet veeleer voor de hand, dat de vertegenwoordigers van
  Aruba in de Staten en de Arubaanse landsministers hun invloed uitoefenen, opdat met rechtmatige verlangens van Aruba ernstig rekening
  wordt gehouden ? Is dit in het jongste verleden gebeurd ? Zo niet, wat is
  daarvan de reden ? Verscheidenheid van mening ? Onderlinge wrijving
  en naijver tussen Arubaanse partijen ? Persoonlijke belangenbehartiging ?
  Onbekwaamheid van Arubaanse Statenleden en landsministers ?
  Nog een tweede reeks vragen verdient beantwoording, alvorens een
  zo ver gaande maatregel als scheiding aan de orde kan worden gesteld.
   Ziet Aruba de moeilijkheden niet te zeer uitsluitend vanuit de Arubaanse gezichtshoek ? Heeft zij nagegaan of ook bij andere eilandgebieden
  gelijksoortige verlangens bestaan? Hebben ook andere eilandgebieden
  gelijksoortige bezwaren tegen de wijze van uitvoering van de Eilandenregeling en tegen het overleg (of misschien gemis aan overleg) tussen
  Landsregering en Eilandsbestuur ? Zijn de eilandgebieden Curacao,
  Bonaire, de Bovenwindse eilanden erg tevreden of hebben ook zij bezwaren ? Indien zij overeenkomstige bezwaren tegen de Eilandenregeling
  hebben, daarin is wijziging te brengen, hetzij bij landsverordening met
  toepassing van art. 185 van de Landsregeling, hetzij bij A.M.v.B. met
  toepassing van art. 26 Eilandenregeling. Men onderscheide echter goed
  welke bezwaren inhaerent zijn aan geschreven bepalingen en welke
  aan het dagelijks beleid. De zo hoog geroemde schepping van THORBECKE, de Nederlandse gemeentewet, is in haar 100-jarig bestaan
  negen en veertig maal bij wet gewijzigd. Niemand zal dan toch willen
  volhouden, dat de Eilandenregeling onverbeterlijk is. Dat zou alleen
  het geval zijn, indien zij was opgezet door de stuurlui aan de wal en de
  critici, welke achteraf luidkeels hun felle kritiek doen horen. Welnu, zij
  krijgen de kans hun licht te laten schijnen en het initiatief tot verbetering te nemen. Het zal hun dan wel blijken dat een compromis (en dat is
  de Eilandenregeling) nooit volle bevrediging kan geven; in dit geval
  aan unitariërs enerzijds en separatisten anderzijds. Het zal hun dan
  eveneens blijken, dat zonder voldoende praktijk-ervaring en zonder
  voldoende gegevens moeilijk bepalingen in het leven zijn te roepen,
  welke lang ongewijzigd kunnen blijven.
   Indien ook de andere eilandgebieden bezwaren hebben tegen het
  dagelijks beleid van de Centrale Regering, ligt het dan niet voor de
  
  Downloaded from Brill.com 07/25/2024 08:47:42AM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  ARUBA EN DE SEPARACION
  
  133
  
  hand de hoofden bij elkaar te steken en gezamenlijk aandrang op die
  Regering uit te oefenen eventueel door tussenkomst van de vertegenwoordigers in de Staten' Dit is geen samenspanning tegen het gezag,
  geen ondermijning van het algemeen Antillaans belang, doch een volkomen normale groepering van gelijksoortige belangen. De tijd zal leren,
  dat er behoefte ontstaat aan nauwer contact tussen gezaghebbers en
  tussen bestuurscolleges tot uitwisseling van ervaring en tot overleg over
  vraagstukken waar elk eilandgebied voor komt te staan.
  Nederlands-Indië kende de periodieke decentralisatiecongressen; in
  Nederland is een krachtige „Vereniging van Nederlandse Gemeenten"
  — waarvan ruim 1000 gemeenten lid zijn — met een goed geoutilleerd
  centraal bureau en een eigen officieel orgaan. Een gezonde ontwikkeling van lagere gemeenschappen wordt hier te lande niet als desastreus
  en remmend voor een behoorlijke gezagsuitoefening beschouwd. Gemeenschappelijk overleg van die gemeenschappen zal voor een gezonde
  ontwikkeling bevorderlijk zijn.
  Als de overgangsperiode voorbij is, zou er wellicht bij de Centrale
  Regering op kunnen worden aangedrongen, dat ter bevordering van een
  vruchtbare samenwerking met de eilandgebieden en ter bespoediging
  van het overleg een „bureau voor de eilandgebieden" wordt aangewezen;
  niet een nieuw rad in het ingewikkeld mechanisme, doch enige personen
  wier eerste taak is de goede en snelle afwikkeling van de kwesties
  tussen de Centrale Regering en de eilandgebieden. In Nederlands Indië
  rustte die taak op het „Decentralisatiebureau"; in Nederland bestaat
  daarvoor een „Bureau Bestuurszaken" van het Ministerie van Binnenlandse Zaken.
   Zolang niet op deze of andere wijze beproefd is in de praktijk
  van de bestuursvoering verbetering te brengen, is radicale constitutie-wijziging niet gemotiveerd. Maar ook al zou besloten worden
  tot Grondwetswijziging om afscheiding van Aruba mogelijk te
  maken, dan nog zal dit een langdurig proces zijn en is het mitsdien
  aan te bevelen te trachten het thans bereikbare te verwezenlijken
  eventueel door wijziging van de Eilandenregeling. Het zal dan
  echter nodig zijn dat Aruba niet volstaat met het uitspreken
  van enkele leuzen, doch weloverwogen voorstellen op tafel legt,
  waarover een verstandelijke discussie mogelijk is.
  1 Juli 1954.
  SUMMARY
  ARUBA'S WISH TO SECEDE
  
  Aruba's wish to secede from Curacao was publicly expressed for the
  first time in an address to H.M. the Queen of September 9, 1947.
  Although, at first, this movement was not highly thought of, it
  succeeded in binding the Antillean delegation at the conference of the
  
  Downloaded from Brill.com 07/25/2024 08:47:42AM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  134
  
  ARUBA EN DE SEPARACION
  
  Netherlands-Surinam and Cura9ao of 1948, to the mandate of obtaining
  the Netherlands Government's quarantee before the beginning of the
  conference that Aruba would have the power, amongst other things, to
  secede immediately and completely from the Netherlands Antilles.
  The Netherlands Government did not give this guarantee, but instituted a committee after the conference, to investigate whether and in
  how far Aruba's whishes could be met.
  This committee Aruba-Curacao delivered their report on the 14th
  of June 1948 already, in which it was proposed to confer a high degree
  of autonomy on the islands while maintaining a central Antillean
  authority.
   The underlying principles of this conference have been observed in
  the revision of the Land Settlement of 1951 and when the Islands
  Settlement became effective.
  It may be expected that the high degree of autonomy conferred on
  each of the island territories would have an appeasing influence on
  Aruba's desire to secede. This has not been so to a satisfactory extent.
  During transference there has evidently been insufficient contact
  between the Central Government and the administrative board of the
  island territories. At their meeting of 15 January last the island council
  of Aruba again pressed for secession before the new legal order takes
  effect. The Netherlands Government declared positively that the written
  constitution speaks emphatically of a tripartite kingdom, so that Aruba
  could only be recognized as a separate Government territory after
  revision of the constitution and that the authorities in the Netherlands
  are not prepared to introduce such a proposal to revise.
  Aruba will be wise in realizing as well as possible by means of mutual
  consultation with the other island territories the things that at present
  are attainable, if possible by making deliberate proposals to change the
  Islands Settlement.
  Downloaded from Brill.com 07/25/2024 08:47:42AM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0.
  