title: Crivijaya, de Cailendra- en de Sañjaya-vamca
text: F. Bosch
  Crivijaya, de Cailendra- en de Sañjaya-vamca
  In: Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde 108 (1952), no: 2, Leiden, 113-123
  
  This PDF-file was downloaded from http://www.kitlv-journals.nl
  
  Downloaded from Brill.com 07/30/2024 09:24:03PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  QRÏVIJAYA, DE QAILENDRASANJAYAVAMQA
  
  N
  
  a gedurende verscheidene jaren te hebben stilgelegen tengevolge
  van de ongunst der oorlogsomstandigheden is het onderzoek
  betreffende de drie bovengenoemde grootheden weer in beweging
  gekomen dankzij een drietal elkaar in snel tempo opvolgende publicaties
  die er als evenzovele krachtige stoten in voorwaartse richting op hebben
  gewerkt.
  • • ' ' , ;
  Van Naerssen opende de rij met een artikel*) waarin hij de dertig
  jaar geleden reeds door Vogel uitgesproken 2 ), later door schrijver dezes
  overgenomen 3 ), doch vervolgens weer losgelaten gedachte: dat er in
  de inscriptie van Kalasan niet van één, maar van twee vorsten sprake
  is, weder opnam en op gelukkige wijze verder uitwerkte. De eerste
  dezer vorsten is de door zijn guru's gesecundeerde Qiilendraraja, de
  andere de in vs 12 kariyQna ( = rakriyan) en in vs 2 en 6 maharaja
  genoemde Panamkarana, die zich in een ondergeschikte positie tegenover de eerste bevindt 4 ). Dit laatste laat zich verklaren als men aan1
  
  ) The Qailendra Interregnum, India Antiqua, 1947, pp. 249-253.
  ) BKI 75, 1919, p. 634.
  ) TBG 68, 1928, p. 27 e.v. Hier werd echter door mij abusievelijk verondersteld, dat de Caüendraraja en de Panamkarana tot de over Crïvijaya heersende
  Cailendravatnga zouden hebben behoord, de eerste tot een oudere, de laatste tot
  een jongere tak ervan.
   4
  ) Hoewel ik met deze opvatting accoord ga, kan ik mij riet geheel verenigen
  met de rolverdeling tussen de £ailendra-vorst en de Panamkarana, zoals v. N.
  zich die voorstelt. Volgens hem zijn er twee partijen, enerzijds de Cailendra met
  zijn guru's, anderzijds de Javaanse vorst met de Javaanse desa-hoofden, die eendrachtig samenwerken bij het tot stand komen van de stichting en om beurten
  in de tekst worden genoemd, telkens onder vermelding van een nieuwe bijzonderheid. Echter, als men doorlopend onderscheid maakt tussen de zich maharaja (of
  kariyüna) noemende Panamkarana en de als r&ja of rajasimha aangeduide £ailendra-vorst, valt de verdeling geheel anders uit. Dan hebben de str. 2, 3, 4 (in de
  vert. TBG LXVIII, 1928, p. 60, is hier vóór „genaamd" „van de koning" uitgevallen), 5, 7, 8, 9 en 10 alle op de Cailendra betrekking, terwijl de Panamkarana
  alleen in de str. 2, 6 en 12 optreedt. Hiermede komen de adècacastrin's pmgkur,
  taivcm en tirip van str. 4, die v. N. in verband met de Javaanse vorst wil brengen,
  in relatie met de Cailendra te staan en. wordt ook het dorpsgebied van Kalasan
  door de laatste, en niet door de eerste, aan de sangha geschonken. Verder zullen
  naar ik vrees de „notabele dorpshoofden" (degödhyakfün mahépurus&n) van str. 7,
  Dl. 108.
  8
  Downloaded from Brill.com 07/30/2024 09:24:03PM
  2
  
  3
  
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  114
  
  QRÏVIJAYA, DE C, AILENDRA- EN DE SAnJAYAVAHNJA.
   neemt, dat na de vestiging van de Mataramse dynastie op Midden-Java
  door koning Safijaya waarbij het Qivaïsme als staatsgodsdienst werd
  ingevoerd, tijdens de regering van zijn zoon en opvolger, de evengenoemde Panarnkarana, de uitheemse dynastie der £ailendra's zich van
  het rijk en de heerschappij meester maakte, het mahayanistische
  Buddhisme ingang deed vinden en een groot aantal vrome stichtingen
  in de Kedu en het Prambananse tot stand bracht. Sindsdien traden de
  £ailendra's als de eigenlijke heersers op, terwijl naast hen, doch geheel
  op de achtergrond teruggedrongen en van alle invloed beroofd, de
  vorsten uit de Mataramse dynastie, wier namen ons uit Balitung's oorkonde van 907 bekend zijn, in een beperkt en verbrokkeld gebied bleven
  regeren. Deze toestand duurt voort tot in het midden van de negende
  eeuw de vijfde afstammeling van Safijaya, de R. Pikatan, zich in een
  oorkonde ratu noemt, waarna zijn opvolger, de R. Kayuwarigi, de
  maharaja-titel aanneemt, hetgeen er op wijst, dat omstreeks die tijd de
  Mataramse dynastie haar macht en invloed heeft herwonnen en aan
  de heerschappij der Qailendra's een einde is gekomen.
  Aldus in het kort Van Naerssen's theorie, waarvan het grote voordeel
  is boven andere pogingen tot verklaring, dat de dissociatie van de
  vorsten van Balitung's lijst en de contemporaine Qailendra's, genoemd
  in de inscripties van Ligor, Kelurak en Nalanda, ons ontslaat van de
  onuitvoerbaar gebleken taak de vorsten van beide reeksen met elkaar
  in verband te brengen, event. te identificeren.
   De volgende stap die de hangende vraagstukken een flink stuk
  dichter bij hun oplossing heeft gebracht werd ondernomen door Coedès
  die zo goed in het gevolg van de Javaanse vorst schenen te passen en die volgens
  de vertaling als aparte categorie van getuigen naast de pangkur, tawan en tirip
  worden genoemd, geheel van het toneel moeten verdwijnen. Het is nl. duidelijk,
  dat de üdecagastribhir pimkuratfaivanatlripanamöbhir van str. 4 dezelfde lieden zijn
  als de pankuratawimatïripa-degSdhyakfdn van str. 7, in welk laatste compositum
  het eerste deel een bepaling van deftidhyakföm inhoudt, niet daarmede een dvandva
  vormt, zoals in de vertaling ten onrechte wordt aangenomen. In dit woord staat
  dan de;a metri causa voor het gebruikelijker lldega (beide met de bet. „aanwijzing", „bevel") en zowel met het decüdhyakfa van str. 7 als met het Sde(a(dstrin
  (letterl. „met bevelen gewapenden") van str. 4 worden dan de pangkur, tawan en
  tirip nader aangeduid als een groep van functionarissen, die met het toezicht op
  de uitvoering van de bevelen des konings belast waren, een soort inspecteurs van
  publieke werken waarschijnlijk, onder de laatste mede te verstaan werken van
  religieuse aard. — Onnodig te zeggen, dat de hier voorgestelde, gewijzigde rolverdeling tussen de Qailendra-vorst en de Panamkarana de belangrijkheid van de
  eerste tegenover de laatste spreker eerder accentueert dan verzwakt, zodat v. N.'s
  opvatting — dat de tweede zich in een ondergeschikte positie tegenover de eerste
  bevindt — onverminderd kan worden gehandhaafd.
  Downloaded from Brill.com 07/30/2024 09:24:03PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  QRÏVIJAYA, DE (JAILENDRA- EN DE SAnJAYAVAmQA.
   115
  
  in een uiterst belangrijk artikel, dat een even nieuwe als verrassende
  interpretatie van de vierregelige, onvoltooid gebleven, inscriptie op de
  keerzijde van de steen van Ligor (B) aan de hand deed 5 ). Zoals bekend
  is was men aanvankelijk algemeen de mening toegedaan, dat de beide
  zijden van de Ligor-inscriptie (A en B) één geheel vormden en aan
  een en dezelfde vorst moesten worden toegeschreven, aan welke opvatting een einde werd gemaakt toen Majumdar in 1933 kwam betogen,
  dat A en B niets met elkaar hebben uit te staan en door twee verschillende vorsten op verschillende tijdstippen moeten zijn uitgevaardigd 8 ).
  Doch ook deze opvatting is rijp om te worden herzien, nu Coedès op
  grond van een verbeterde lezing van B onomstotelijk heeft weten aan
  te tonen, dat er te Ligor niet één, niet twee, maar drie vorsten voor
  het voetlicht treden, t.w. de op A niet met name genoemde koning van
  C.rïvijaya door wie in het jaar 775 de consecratie van de in het inschrift
  vermelde buddhistische stichtingen werd verricht; en twee op B
  genoemde vorsten, van wie de eerste Visnu(varman ?) is geheten en met
  zon, maan en god Kama wordt vergeleken, de tweede Crï Maharaja is
  genaamd, uit het C.ailendra-geslacht heet te stammen en met het
  epitheton „doder van heldhaftige vijanden" wordt aangeduid7).
   Het naast elkaar voorkomen van de beide laatste vorsten moest wel
  in het bijzonder Coedès' aandacht trekken, waar het kort tevoren verschenen artikel van Van Naerssen een dergelijk naast elkaar optreden
  te Kalasan van een C^ilendra en een niet-Qailendra aannemelijk had
  gemaakt. Intussen maakte Coedès merkwaardigerwijze van dit — toch
  zeer belangrijke — punt van overeenkomst tussen de beide inschriften
  weinig of geen gebruik bij de beantwoording van het drietal vragen dat
  hij, in aansluiting op zijn nieuwe interpretatie van Ligor B, zijn lezers
  en zich zelve voorlegde:
  1) In welke verhouding staan de in Ligor B genoemde vorsten Visnu
  en C.rï Maharaja tot elkaar ?
  Volgens de schrijver valt uit de bewoordingen van de tekst op te
  maken, dat Visnu persoonlijk (svaujobhih) tot het zongeslacht heeft
  behoord, doch door zijn huwelijk met een prinses uit het maangeslacht
  (kantalaksmya) in de somavamqa was opgenomen. Als men dan verder
  mag aannemen, dat er een nauwe familierelatie tussen de beide vorsten
  heeft bestaan en een van beiden de vader, de andere de zoon was, is
  6
  
  ) Le Qcdlendra Jueur des héros ennemif', Bingkism Budi, 1950, pp. 58-70.
  ) Les rots Qailendra de SuvornadiApa, BEFEO XXXIII, 1933, p. 126 cv.
  7
  ) L.c, p. 63 e.v.
  6
  
  Downloaded from Brill.com 07/30/2024 09:24:03PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  116
  
  QRÏVIJAYA, DE C, AILENDRA- EN DE SAnJAYAVAttKJA.
   de in de inscriptie als eerste genoemde (eka) Visnu ongetwijfeld de
  vader, de op hem volgende (dvitlya) Qrï Maha.ra.ja de zoon. Als dit
  juist is, zo vervolgt de schrijver, „on serait amené a considérer Ie fils
  comme tenant de sa mère, princesse de la race lunaire, sa qualité de
  Qailendra, et ceci viendrait a 1' appui de la these selon laquelle les
  C,ailendra auraient quelque rapport avec les anciens souverains du
  Fou-nan, qui se réclamaient du somavamga 8 ). Et 1' on aurait peut-être
  ici la clé de 1' origine des C,ailendra d' Indonesië, dont Ie premier serait
  issu de 1'union d' un roi nommé V i s n u . . . . et d' une descendante de
  1' antique souche founanaise".
  2) Bestaat er verband tussen een van beide bovengenoemde vorsten
  en de in Ligor A optredende koning van C,rïvijaya?
  Hieromtrent valt, volgens Coedès, alleen dit te zeggen, dat, als er
  een verband heeft bestaan, hetgeen zeer twijfelachtig is, het Visnu(varman) is die met de Sumatraan moet worden geïdentificeerd, immers
  deze wordt in A nergens als een C,ailendra aangeduid, terwijl dit met
  C,rï Maharaja op B juist wel het geval is.
   3) In welke verhouding staat de C,ailendra van Ligor tot de uit de
  Javaanse epigraphie bekende en te Nalanda optredende vorst of vorsten
  uit dezelfde dynastie?
  Deze vraag, meent Coedès, laat zich gemakkelijker beantwoorden dan
  de beide voorgaande, immers het epitheton van de Qailendra van
  Ligor B luidt volgens de door de schrijver verbeterde lezing sarwarimadavi(ma)thana en is in betekenis gelijk aan het vairivaraviramardana
  van de C.ailendra van Kelurak en eveneens aan het vïravairimathana
  van de C,ailendra van Nalanda. Ongetwijfeld gaat het hier om een en
  dezelfde „doder van heldhaftige vijanden" en is deze weer dezelfde als
  de Qailendra van Kalasan. De wijdingsnaam van deze vorst is ons
  slechts uit één inscriptie, die van Kelurak, bekend en luidt, naar Coedès
  door een verbeterde woordscheiding in deze inscriptie heeft aangetoond, Dharanïndra(varman ?). „Pour s' en tenir aux faits établis —
  aldus deze auteur aan het slot van zijn artikel — on constate que
  vers 775/778, . . . . Ie premier C.ailendra d' Indonesië, Dharanïndra,
  „tueur des héros ennemis", exerqait sa souveraineté sur Ie centre de
  Java oü il construisit lui-même des temples bouddhiques (Kelurak) ou
  en faisait construire par Ie raja local Panangkaran successeur de
  Sanjaya (Kalasan), en même temps qu' il se manifestait sur la péninsule
  8
  
  ) JGIS I, 1934, p. 61. Vgl. ook Briggs, The Origin of the Qailendra dymxsty.
  Present status of the question, JAOS 70, 1950, pp. 76-89.
  Downloaded from Brill.com 07/30/2024 09:24:03PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  QRÏVIJAYA, DE QAILENDRA- EN DE SAnJAYAVAttigA.
  117
  
  malaise (Ligor B). Le lieu de sa résidence, 1' emplacement de son kraton
  est inconnu, et ses relations avec C,rïvijaya restent incertaines".
   Ten slotte noemen we als derde bron van nieuwe gegevens het proefschrift van De Casparis 9 ), waaraan elders in deze Bijdragen een
  bespreking wordt gewijd, zodat hier kan worden volstaan met het
  beknopt weergeven van de punten die in verband met de thans besproken
  vraagstukken van belang moeten worden geacht.
  In het metrische Sanskrit-gedeelte van de oorkonde van Karang
  tengah van 824 A.D. is sprake van een Qailendra-vorst Samaratunga,
  te identificeren met de Samaragravïra van Nalanda. In afwijking van
  De Casparis' opvatting ter zake ben ik geneigd het sterfjaar van deze
  vorst op 812 — in elk geval vóór 824 — te stellen. Het oud-Javaanse
  gedeelte van dezelfde inscriptie gaat uit van een zekere R. Patapan,
  die de gronden voor de in de Sanskrit-tekst genoemde stichting ter
  beschikking stelt en vermoedelijk dezelfde persoon is als de R. Garung
  van Balitung's lijst. Evenals te Kalasan — en evenals te Ligor, mogen
  we hieraan thans toevoegen — treden hier dus naast elkaar op een
  C,ailendra-vorst en een vorst met een oud-Javaanse titulatuur, een
  afstammeling van Sanjaya, als het zo even bedoelde vermoeden juist
  is. Voorts noemt de Sanskrit-tekst nog een dochter van Samaratunga,
  Pramodavarddhanï geheten. Deze C,ailendra-prinses is dezelfde vorstin
  die in de inscriptie van 842 als C.rï Kahulunnan wordt aangeduid en
  die, blijkens de wij-inscripties van Plaosan lor, in het huwelijk trad met
  de vijfde nazaat van Sanjaya de R. Pikatan, waarmede we andermaal
  een contact tot stand zien komen tussen de C.ailendravamc^. en het
  inheems-Javaanse vorstengeslacht, thans echter voor het laatst, want
  door het evenbedoelde huwelijk gaan de C.ailendra- en de Sanjayavamc.a
  in elkaar op en is aan het bestaan van de eerste, op Java althans, een
  einde gekomen.
   Tot zover de nieuwe informaties waarover we beschikken nu we ons,
  nadat een eerste poging daartoe mislukt is 1 0 ), nogmaals er toe willen
  zetten, enige klaarheid te brengen in de ingewikkelde dynastieke en
  genealogische verhoudingen die het lot van C,rïvijaya en Midden-Java
  in de achtste en negende eeuw hebben bestierd en die zowel om die
  reden als om de politieke en culturele ontwikkelingen die er het gevolg
  van waren aanspraak op onze volle belangstelling maken.
  9
  
  ) Prasasti Indonesia I. Inscripties uit de QaUendrartijd, 1950.
  ) De inscriptie van Ligor, TBG LXXXI, 1941, pp. 26-38.
  10
  
  Downloaded from Brill.com 07/30/2024 09:24:03PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  118
  
  C.RÏVIJAYA, DE C.AILENDRA- EN DE SAfijAYAVAmQA.
  Houden we ons nu vooreerst met Coedès tweede vraag bezig: bestaat
  er verband tussen de koning van Qrivijaya van Ligor A en de beide
  vorsten van Ligor B ? — dan zal hierop m.i. een ontkennend antwoord
  moeten volgen. Immers als Krom gelijk heeft met te veronderstellen,
  dat de Dharmasetu van Nalanda koning van C,rïvijaya is geweest xl ),
  dan komt deze tijdgenoot van de „doder van heldhaftige vijanden" van
  Ligor, Kelurak en Nalanda, voor een identificatie met de koning van
  Ligor A stellig het eerst in aanmerking, waaruit volgt dat hij, Dharmasetu, niet met een der beide vorsten van Ligor B zal mogen worden
  vereenzelvigd.
   Dit vooropgesteld zijnde willen we thans Coedès eerste en derde
  vraag trachten te beantwoorden: in welke verhouding staan de beide
  vorsten van Ligor B tot elkaar en tot de andere in de contemporaine
  inscripties genoemde vorsten?
  Nemen we nu van Coedès de volgende veronderstellingen over:
  1. De Visnu en de C,rï Mabaraja van Ligor B staan tot elkaar als
  vader tot zoon;
  2. deze Visnu behoort niet zelf tot het C,ailendra-geslacht, doch is
  daarin opgenomen door zijn huwelijk met een C,ailendra-prinses d} e
  wellicht van Fu-nanse afkomst is geweest;
  3. de „doder van heldhaftige vijanden" van Ligor B, Kelurak en
  Nalanda zijn een en dezelfde persoon en deze is weer identiek met de
  C,ailendra-vorst van Kalasan;
  dan leert ons een eenvoudige redenering het volgende: Er zijn twee
  ongeveer contemporaine inscripties, die van Ligor B en van Kalasan,
  in elk waarvan twee vorsten optreden, van wie de eerste niet, de andere
  wel tot het C.ailendra-geslacht behoort. Te Ligor staan deze vorsten
  tot elkaar als vader en zoon, terwijl bekend is, dat de laatste, de
  Qailendra dus, dezelfde persoon is als de C,ailendra van Kalasan (boven
  sub 3), ergo pleit de waarschijnlijkheid er voor, dat ook te Kalasan de
  niet-C,ailendra de vader is van de wel-C,ailendra, waaruit we weer
  mogen concluderen, dat de beide vaders, de Visnu van Ligor B en de
  Panamkarana van Kalasan, een en dezelfde persoon zijn.
  Intussen hebben we met het bereiken van deze conclusie nog niet
  geheel met Ligor B afgerekend. Evenals vroeger, toen men nog slechts
  met één vorst te doen meende te hebben, blijft het thans ten enenmale
  onverklaard, wat het tweetal, Visnu en C,rï Maharaja, er toe kan hebben
  Bq Stapel, Gesch. v. Ned.-Ind. I, 1938, p. 162.
   Downloaded from Brill.com 07/30/2024 09:24:03PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  9RÏVIJAYA, DE QAILENDRA- EN DE SAnJAYAVAipQA.
   119
  
  bewogen, op de achterzijde van de steen, waarvan de voorzijde reeds
  met het inschrift van de koning van Qrïvijaya beschreven was, een
  eigen inscriptie aan te brengen en hierbij gebruik te maken van hetzelfde metrische Sanskrit en van hetzelfde soort letterschrift; voorts
  wat hen er toe kan hebben aangezet, op een zo grote afstand van Java
  waar zij thuis hoorden hun edict uit te vaardigen. Wat men ter verklaring van een en ander heeft aangevoerd is weinig bevredigend en
  onwillekeurig rijst daarom de vraag of de diepere oorzaak hiervan niet
  hierin is gelegen, dat men tot dusver te veel heeft toegegeven aan de
  neiging om de inhoud van B te interpreteren in termen van verovering
  en strijd12); er de manifestatie in te zien van een machts- en expansiepolitiek, welke tóén reeds, in de achtste eeuw, de beide grote rivalen
  uit later tijd, £rïvijaya en Java, tegen elkaar in het harnas heeft
  gejaagd. Letten we op het vreedzame doel dat de koning van Qrïvijaya
  bij de uitvaardiging van zijn inscriptie A voor ogen stond: de inwijding
  van de door hem persoonlijk of door zijn toedoen in het leven geroepen
  stichtingen van zuiver religieuse aard — een geheel ander doel dan dat
  van de grimmige inscriptie van Kota kapur bijvoorbeeld! — dan bestaat
  er a priori geen reden om in het inschrift B een veroveringsedict te
  zien, gelijk men totdusver steeds gedaan heeft; een trots getuigenis van
  vader en zoon, ten doel hebbend de inbezitneming van de landengte te
  proclameren. Veeleer bestaat er aanleiding ook hier aan een vreedzame
  bedoeling te geloven, zulks te meer waar ons uit de inscriptie van
  Nalanda bekend is, dat er ten tijde van het huwelijk van Tara, de
  dochter van de koning van Qrïvijaya Dharmasetu, en Samaragravïra,
  de zoon van de Javaanse £ailendra „doder van heldhaftige vijanden",
  een vriendschappelijke verstandhouding tussen de beide rijken moet
  hebben bestaan. Stellen we dit op de voorgrond en houden we dan
  verder vast aan onze vroegere mening, dat A en B in ongeveer dezelfde
  tijd en waarschijnlijk ook door dezelfde hand op schrift zijn gesteld,
  dan is het wel zeer verleidelijk, de uitvaardiging van B met het even
  bedoelde huwelijk in verband te brengen.  Downloaded from Brill.com 07/30/2024 09:24:03PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  120
  
  QRÏVIJAYA, DE C.AILENDRA- EN DE SAnJAYAVAtllQA.
  in het leven te roepen, waarna zij van deze hun vrome daad getuigenis
  hebben afgelegd — of: hebben w i l l e n afleggen — door op de
  keerzijde van de reeds bestaande oorkondesteen een — om de een of
  andere reden onvoltooid gebleven — inscriptie te laten aanbrengen.
   Afgezien van de vraag onder welke omstandigheden en op welk
  tijdstip de boven vermelde gebeurtenissen hebben plaats gehad, is het
  niet twijfelachtig, dat de echtverbintenis tussen de erfdochter van
  £rïvijaya en de erfprins uit het (Jailendra-geslacht zeer belangrijke
  gevolgen heeft gehad op religieus gebied. Als zoon van Safijaya was
  de R. Panamkarana zeer waarschijnlijk een (Jivaiet en ook zijn zoon,
  de „doder van heldhaftige vijanden", heeft vermoedelijk, aanvankelijk
  althans, tot een hindoeïstische secte behoord. We mogen dit afleiden
  uit het feit, dat in Fu-nan, waaruit zijn moeder stamde (boven sub 2),
  het Qivaisme en het Visnuisme naast en na elkaar voorkwamen, en er
  onder enkele vorsten ook het Buddhisme aanhangers had, echter niet
  in zijn mahayanistische, doch in zijn hlnayanistische vorm 1S ). De
  „vijanden-doder", die zich te Kalasan en Kelurak als een vurig
  maha.ya.nist doet kennen, is dus waarschijnlijk eerst op later leeftijd tot
  deze godsdienst bekeerd geworden. Tara daarentegen was afkomstig
  uit Qrïvijaya, het land waar het Maha.ya.na sinds het eind der zevende
  eeuw inheems was, en dit maakt het zeer waarschijnlijk, dat door haar
  huwelijk met Samaragravira ( = Samaratuhga) niet alleen haar echtgenoot, maar ook diens vader, de „vijanden-doder", tot het Mahayana
  is overgegaan. Met dit huwelijk wordt dan de kortstondige periode
  ingeluid gedurende welke £rïvijaya en Java onder één kroon verenigd
  zijn, de periode waarin Samaragravïra-Samaratunga over de beide
  rijken heerst en er zowel door hem zelve als door zijn korteling tot
  het Buddhisme bekeerde vader een groot aantal heiligdommen op
  Midden-Java wordt gesticht, aan welke bloeiperiode een einde komt,
  wanneer na het overlijden van het boven genoemde echtpaar de
  £ailendravamc,a zich in een mannelijk-Sumatraanse en een vrouwelijkJavaanse linie splitst, de eerste met als stamvader Balaputra, van wie
  de elfde-eeuwse Cülamanivarman en Maravijayottungavarman de
  nakomelingen zijn, de laatste vertegenwoordigd door Pramodavarddhanï,
  de £ailendra-prinses die, zoals boven reeds vermeld werd, met de
  R. Pikatan in het huwelijk treedt, waardoor de Javaanse tak van de
  (Jailendravamca samensmelt met de Sanjayavamca en uitsterft.
   Wat ten slotte de onderlinge verhouding van de Qailendra- en de
  3
  
  ) Coedès, Les états hindouisés d'Indochine et d'Indonésie, 1948, p. 106, 126.
  Downloaded from Brill.com 07/30/2024 09:24:03PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  (JRÏVIJAYA, DE gAILENDRA- EN 0E SAnJAYAVATpgA.
  121
  
  Sanjayavamga betreft: als alle tekenen niet bedriegen zal ook hier,
  evenmin als te Ligor, aan een conflictsverhouding moeten worden
  gedacht, wat in dit geval te betekenen zou hebben: de verhouding van
  een buitenlandse dynastie van veroveraars tot een inheems vorstengeslacht, welk laatste, tot onderwerping gebracht of op de achtergrond
  teruggedrongen, het ogenblik verbeidt waarop het de souvereine macht
  weer aan de indringer zal kunnen ontworstelen. Hiertegenover stellen
  we de opvatting, dat ongetwijfeld ook op het Java der achtste en
  negende eeuw huwelijk en afstamming een zeer voorname rol hebben
  gespeeld en dat de politieke en culturele betrekkingen tussen de beide
  vamga's op even natuurlijke als vreedzame wijze hieruit zijn voortgevloeid. Tot de aanvaarding van deze opvatting worden we van zelf
  gebracht als we aannemen, dat uit het huwelijk van Visnu-Panatnkarana
  met de door Coedès veronderstelde £ailendra-prinses twee zonen werden geboren, van wie de oudste en diens afstammelingen — de
  R. Panunggalan en de op hem volgende vorsten van Balitung's lijst —
  het geslacht van Sanjaya rechtstreeks voortzetten en om die reden in
  de oorkonde van de Kedu met de maharaja-titel werden getooid, terwijl
  de jongere zoon, die van moederszijde uit het Qailendra-geslacht stamde,
  geen aanspraak op deze titel maken kon en daarom wel de n a a m
  Maharaja ontving, doch noch te Kalasan, noch te Kelurak of te
  Nalanda de maharaja-t i t e 1 kreeg te voeren.
   Over welke gebieden de Qailendra's en de Maharaja's geregeerd
  hebben, is een open vraag, doch zoveel is wel duidelijk, dat de eersten
  tengevolge van hun vriendschappelijke relaties met (Jrïvijaya, later door
  hun heerschappij over dit rijk, een positie op Java hebben weten in te
  nemen die hen veel meer op de voorgrond bracht dan de oudere uit
  Sanjaya gesproten vorstenlinie. Deze positie komt vooral duidelijk aan
  het licht in de door de £ailendra's ontwikkelde activiteit op religieus
  gebied. Terwijl geloofsijver bij de givaitische maharaja's geen voorname
  rol speelde, althans hen niet tot de stichting van grootse tempelcomplexen inspireerde, was dit bij de buddhistische Qailendra's wel het
  geval, en niet alleen was er bij hen de wil tot de uitvoering van vrome
  werken, ook de middelen daartoe waren aanwezig, enerzijds doordat
  het buddhistische (Jrïvijaya met zijn rijke hulpbronnen terzijde stond,
  anderzijds doordat de givaietische maharaja's zich bereid toonden, de
  voor de totstandkoming van deze werken onontbeerlijke gronden ter
  beschikking te stellen. De vorm van collaboratie die we zich hier tussen
  givaietische en buddhistische machtsdragers zien verwerkelijken is een
  hoogst opmerkelijke zaak, waarvan, voorzover bekend, noch in de
  Downloaded from Brill.com 07/30/2024 09:24:03PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  122
  
  C, RiVI J A YA, DË QAILENDRA- EN DE SAnJAYAVAmQA.
  Javaanse, noch in de Khmerse of Chamse geschiedenis zich een tweede
  voorbeeld laat aanwijzen.
   Een laatste opmerking nog over de chronologie. Gesteld dat de
  R. Panangkaran (== de Visnu van Ligor B) bij de uitvaardiging van
  zijns vaders inscriptie van Tjanggal in 732 15 jaar oud was, dan was
  hij 58 toen in 775 de stichtingen van Ligor tot stand kwamen, dus oud
  genoeg om een uithuwbare kleinzoon, de Samaragravïra van Nalanda,
  te bezitten. En gesteld alweer, dat de laatste in 775 18 jaren telde, dan
  is deze in 812 op 55-jarige leeftijd overleden. Deze leeftijden zijn vrij
  willekeurig gekozen, zij laten echter zien, dat aan de in het bovenstaande
  verdedigde opvattingen uit een chronologisch oogpunt geen onoverkomelijke moeilijkheden in de weg staan.
  F. D. K. BOSCH.
  Downloaded from Brill.com 07/30/2024 09:24:03PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  Safijaya (Tj, Kd)
  
  Dyn. v. Fu-nan
  Maangeslacht
  Cailendravanica( ?)
  
  Visnu (L)
  Prinses
  
  ( = R. Panangkarana (Kd)
  
  +
  
  = R. Panamkarana (K)
  
  I
  
  Tark (N)
  
  H
  |
  
  I
  
  Balaputradeva
  Suvarnadvïpadhipa (N)
  
  I
  I
  
  R. Warak (Kd).
   L Samaratunga
  < Cai<lendravatngatilaka> (Kt)
  ( = Samaragravïra (N)
  
  1
  
  Pramodavarddhanï (Kt)
  
  •o
  
  R. Panunggalan (Kd)
  
  Qrï Maharaja
  Cailendravamga
  Sarwarimadavi(ma)thana (L)
  = Caüendraraja (K)
  = Dharanlndra
  Vairivaravïravimardana (KJ)
  t= Yavabhümipala
  Cailendravamgatilaka
  Vïravairimathana (N)
  
  Kg v. Crïvijaya (L)
  
  J
  
  I
  
  r
  
  Dharmasetu (N)
  
  R. Garung (Kd)
  
  W
  
  = R. Patapan(?) Kt, Gs)
  3«
  
  1
  
  : QTÏ Kahulunnan (Mg)
  
  R. Pikatan (PI, Kd)
  |
  
  !
  
  I
  
  Cülamanivarman
  Kg v. Kataha en Qrïvijaya (Gr. Ch.)
  
  R. Kayuwangi (Kd)
  
  I
  I
  
  R. Humalang (Kd)
  ,
  \
  1
  
  Maravijayottungavarman
  Kg v. Kataha en Crïvijaya
  Cailendravamga (Gr. Ch.)
  
  G = Gandasuli; K =
  PI = Plaoson lor; Tj
  
  Downloaded from Brill.com 07/30/2024 09:24:03PM
  R. Watukura (Kd)
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  Kalasan; Kd = Kedu; KI = Kelurak; Kt = Karang tengah; L e= Ligor; Mg = Magelang; N = Nalanda;
  3.0) Licence.
  <= Tjanggal; Gr. Ch. = Grote Charter van Leiden.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0.
  