title: De Curacaosche muntspecien
text: DE CURACAOSCHE MUNTSPECIËN
  DOOR
  
  W.
  M. HOYER
  
  De hoofdzilvermunt op Curacao was de Patóentf/e (eigenlijk
  Pa^'nAos, de Portugeesche naam voor Spaansche matten), de oude
  gemunte Spaansche pilaardaalder, hebbende op Curacao een
  koers van / 2.50 Ned. Cour. De Peso was oorspronkelijk / 1.66f
  Ned.; drie pesos maakten twee daalders. Er was een verschil
  tusschen de gewone peso, ter waarde van 8 realen (/ 2.—), en de
  volle peso, die 10 realen (/2.50) gold. De gewone peso was op
  Curacao de gewone rekenwaarde en stond bekend onder den
  naam van „peso van achten", d.w.z. van 8 realen. De peso van
  achten was geen munt, doch gemakkelijkheidshalve of uit gewoonte werden de boeken in pesos, realen en stuivers gehouden,
  de peso op 8 realen en de reaal op zes stuiver gerekend. Als de
  2?eaa/ deed gewoonlijk dienst de Deensche schelling; 8 dezer
  maakten de ingebeelde munt Pata£os uit. Stuivers of plakkies
  waren zoowel de oude Deensche 2 skellings, als oude Fransche
  deux-sous en oude Duitsche en Pruissche stubersstukjes.
  De gouden munten, welke op het eiland in omloop waren,
  waren de Spaansche dubloenen of kwadrupels en de Portugeesche
  Johannissen. De gouden Spaansche dubloen of kwadrupel werd
  in 1801 door het gouvernement tot de waarde van 16 patientje
  of 24 pesos van achten gekeurd en aanbevolen, alhoewel de wezenlijke waarde van deze munt niet meer dan 19£ pesos bedroeg.
   De gouden Johannis, een Portugeesche munt, fijner van alloi dan
  de kwadrupels, was van onheugelijke tijden af de hoofdmunt
  op het eiland geweest. Deszelfs gangbare waarde was 90 realen
  of 11J pesos ( ± / 18.—), doch in het jaar 1792 werd door de
  Amerikanen een lichtere soort, echter van zuiver goud, gelijk
  men zegt te Manchester nagemaakt, hier ingevoerd. Het namaaksel was zoo gelijkend, dat men het bedrog slechts door den
  aanzienlijken invoer ontdekte. Dit schandelijk bedrog duurde
  voort, totdat er ongeveer 30.000 stuks van deze vervalschte
  
  Downloaded from Brill.com 06/26/2024 05:43:29AM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  W. M. HOYER, DE CURA£AOSCHE MUNTSPECIËN
  
  185
  
  muntspecie op Cura9ao circuleerden en de goede muntspeciën
  naar het buitenland gevoerd waren. Het gouvernement vaardigde
  daarop eene publicatie uit, om deze Johannissen als volwichtig
  te ontvangen, mits zij gestempeld waren met het merk G I H,
  de beginletters van den naam van den goudsmid Go^Ae/^> Zsrag/
  iïoyer, en alle, die later met minder of van hetzelfde gewicht
  mochten ingevoerd worden, naar de waarde van derzelver gewicht.
  Dit middel verhinderde echter de voortgang der vervalsching
  en den invoer niet, want ook het stempel werd alras nagemaakt.
  Ten tijde van gouverneur J. R. Lauffer (1796) bedroeg de
  massa 30.059 stuks, welke 7J, tot hoogstens 8|, engelsen gewicht hadden, terwijl er eenige waren, die niet meer dan 4£ è. 5
  engelsen wogen of vermengd waren met onedele metalen.
   In 1798 werden eenige van de uitgevers en verspreiders van
  de valsche Johannissen betrapt, en in het begin van 1800 veroordeeld. De twee voornaamsten werden veroordeeld om met een
  koord om den hals onder den galg ten toon gesteld te worden,
  en voorts voor den tijd van vijftig jaren in de gevangenis te
  worden „bewaard, en met zwaren arbeid ten behoeve van den
  Lande hun onderhoud te gewinnen".
  Het schandelijk bedrijf bleef voortduren en het gouvernement
  was in 1815 verplicht weder eene oproeping tot inlevering te
  doen, waarbij bleek, dat er onder de 30.795 Johannissen 4.475
  nieuwe van slechter alloi waren.
  Uithoofde van de geringe hoeveelheid klein geld in omloop
  had de gouverneur J. R. Lauffer in het jaar 1798 7000 Spaansche
  daalders in vier gelijke deelen laten kappen, welke driekantjes
  of guillotines werden genoemd, en tegen / 0.50 Ned. uitgegeven.
  In het jaar 1814 onder het Engelsch gouvernement werden nog
  8000 daalders in vijven gekapt. Vele van de driekantjes waren
  later niet grooter dan de £ mat, die door een muntvervalscher
  op het eiland Sint Thomas op groote schaal hier in omloop werd
  gebracht.
  De eigenaars der vierendeelen van 1798 werden opgeroepen
  en door stempeling hun munten tot de waarde van 3£ reaal gebracht. De winst, hieruit voortspruitende, ten bedrage van
  Ps. 4567-4- besteedde het gouvernement om de Ps. 2285-6- papieren geld, door den gouverneur Changuion in omloop gebracht,
  dat gemakkelijk nagemaakt werd, in te koopen en te vernietigen;
  de rest kwam in 's lands kas. In 1826 werden de vierendeelen van
  1798 ingetrokken.
  Om verder in het groote gebrek aan klein geld te voorzien
  
  Downloaded from Brill.com 06/26/2024 05:43:29AM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  186
  
  W. M. HOYER, DE CURAfAOSCHE MUNTSPECIËN
  
  werden in 1821 7500 pesos aan zilveren schellingen of realen, in
  de Vereenigde Staten van Noord-Amerika gemunt, in omloop
  gebracht tegen 6 stuivers Cur. Cour. In de tweede helft van 1822
  werden 360.000 nieuwe stuivers, eveneens in Noord-Amerika aangemunt, in omloop gebracht tegen 2 | cent.
  Volgens Koninklijk Besluit van den lOden Mei 1826 werd het
  Nederlandsch muntstelsel op Curacao in werking gebracht, zoodat
  de Nederlandsche gulden met zijn onderdeden en koperstukken
  de standpenning werd; echter rekent men nog veelal naar de oude
  muntspeciën, en vreemde zilveren en gouden munten zijn in
  omloop gebleven.
  Voorts werden ook gangbaar verklaard: de vijfde deelen van
  de Spaansche daalder tegen / 0.50, de Curacaosche stuiver tegen
  2 | cent, de Spaansche pilaardaalder tegen/2.50 N.C., de gouden
  en zilveren munten, die in eene vaste verhouding tot de Spaansche pilaardaalder stonden, en de oude alhier in 1823 gestempelde
  Portugeesche Johannissen.
  Toen baron van Raders gezaghebber van Curacao was, liet
  hij, omdat er gebrek aan kleine muntspeciën was, 6000 Ned. gulden in vier deelen kappen en met den stempel C voorzien, terwijl
  bij Publicaties van den 8sten Juni 1838 werd bepaald, dat elk
  zoodanig gekapt vierdedeel van de Ned. gulden tegen de waarde
  van 25 ets. in omloop gebracht en in de kolonie gangbaar zou zijn.
  Bij Koninklijk besluit van den lsten Februari 1854 werd de
  koers van de 5 francstukken op / 2.35 N.C., die van de Spaansche
  pilaardaalders op / 2.50 bepaald.
   In 1880 verkregen een drietal inwoners het recht Curacaosche
  stuivers te doen aanmunten. Aanvankelijk werden ze voor 2£ cent
  en later voor 1 cent uitgegeven. Aan den eenen kant vertoonden
  zij het opschrift 1 stuiver, terwijl de andere zijde prijkte met de
  voorletters van de namen der gerechtigden j x Co. (Jesurun
  & Co.), L x C. (Leon V. Leyba & Co.), J. J. N. (J. J. Naar). Zij
  werden in 1885 ingetrokken.
  Ondanks een en ander was de Spaansche pilaardaalder met haar
  onderdeden het belangrijkste betaalmiddel gebleven. Dit leverde
  groote nadeelen op, toen de waarde van het zilver begon te dalen.
  In den handel wist men de nadeelen daarvan wel goeddeels te
  ontgaan. Men behielp zich daar zooveel mogelijk met vreemde
  gouden munt en betaalde daarvoor zelfs een premie. De mindere
  man echter liep groot gevaar, doordat het gebruik van minderwaardig geld niet te vermijden was, en men trachtte zich daarom
  op andere wijze te behelpen. De bestaande clubs of sociëteiten
  
  Downloaded from Brill.com 06/26/2024 05:43:29AM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  W. M. HOYER, DE CURA£AOSCHE MUNTSPECIËN
  
  187
  
  te Willemstad gaven bons uit, die als pasmunt werden gebezigd.
  Later (in 1892) hebben particuliere kooplieden (S. E. L. Maduro
  & Sons; Rivas, Fenhson & Co.; Jones & Borchert; Meyer &
  Aranjo; Wed. W. P. Maal) dit voorbeeld gevolgd door bons ten
  waarde van / 2.50, / 1.00, 50 ets en 25 ets in omloop te brengen,
  die eerst door de invoering van de Curacaosche Muntwet in 1901
  zijn verdwenen.
   In het begin van 1896 begon de handel te weigeren de pilaardaalders, waarvan de voorraad voortdurend aangroeide, voor
  meer dan / 1.50 in betaling te nemen. Het gevolg daarvan was,
  dat de muntstukken zooveel mogelijk in de Koloniale kas werden
  gespuid, alwaar ze voor den getarifeerden koers van / 2.50 moesten worden aanvaard.
  Na verkregen Koninklijke machtiging verlaagde gouverneur
  Barge toen de koers der matten tot / 1.40, en in 1897 moest de
  koers tot / 1.00 worden gebracht.
  De wet van het muntwezen trad op 1 Augustus 1901 in werking;
  de gulden Cur. Cour. werd afgeschaft en vervangen door den
  gulden Ned. Cour. De verhouding tusschen de twee waarden
  werd bepaald op 0.94 : 1, een afzonderlijke Curacaosche zilverpasmunt werd ingevoerd van / 0.25 en / 0.10, en de gangbaar verklaarde gouden munten werden tegen de volgende vastgestelde
  koersen getarifeerd: een dubbele gouden Eagle /49.—, een dubloen / 38.65, een Engelsche Souvereign / 12.—, een 20 francstuk
  en een 20 bolivarstuk / 9.40.
  Downloaded from Brill.com 06/26/2024 05:43:29AM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0.
  