title: None
text: D e accountant zal de inrichting van de boekhouding niet ondergeschikt
  mogen m aken aan zijn contröle-arbeid: het afleggen van rekening en
  veran tw o o rd in g blijft het prim aire doel van de boekhouding, m aar w a a r
  een efficiënte controle langs dezelfde weg mogelijk is, verdient combi­
  natie van m iddelen, i.c. een op beide doeleinden gerichte indeeling van
  het rekeningschem a, aanbeveling. H et „N orm alkontenplan", hoew el-niet
  gebonden aan het m iddel van de doorschrijfboekhouding vindt daarin
  een zeer geschikt w erktuig en is m et zijn zorgvuldig doorgeveerde schei­
  ding va^n V erm ogensrekeningen en V erm ogensm utatierekeningen, een
  niet te versm aden steun voor den accountant.
  D oorschrijfboekhoudingen, w aarin veelal dit uniform e rekeningschem a
  w o rd t toegepast, verdienen meer w aardeering van de zijde van de
  accountants dan, n aa r ik meen, tot nu toe het geval is.
  V oorzoover de afkeerigheid bij de accountants een gevolg is van
  de grootere moeite verbonden aan de vastlegging van de gecontroleerde
  cijfers, heb ik g etracht om aqn te toonen, dat dit bezw aar niet steek­
  houdend is.
   S O C IA L E B E D R IJF S E C O N O M IE
  door ]. T outenhoofd
  In Econom isch Statistische Berichten van 29 A ugustus 1945 bepleit
  Prof. ten D oesschate onder den titel ,,Sociale B edrijfseconom ie” een
  wijziging in de bedrijfseconom ische opvattingen met dien verstande, dat
  het gew enscht is ,,het opperste doel van bedrijf en ondernem ing te zien
  in de voorziening der sam enleving van zoo goed mogelijke producten
  of diensten, met opoffering van een zoo gering mogelijk quantum p ro ­
  ductiem iddelen”. H ier w o rd t dus een gewijzigde form uleering gegeven
  van het economisch principe, welke economische grondw et volgens b e­
  staan d e opvattingen aldus luidt: D e mensch zal in zijn streven n aar w el­
  v a a rt steeds trachten een zoo groot mogelijk resultaat te bereiken met
  een zoo klein mogelijk offer.
  In een sam enleving, w aarin de economische verhoudingen zijn geba­
  seerd op ruilverkeer, zullen echter resu ltaat en offer beide slechts kunnen
  w orden gem eten in geld. O p w elke wijze zal de ondernem er, die b.v.
   voor het produceeren van een bepaald artikel, grondstoffen en half­
  fabrikaten betrekt van een boven hem in de bedrijfskolom gelegen be­
  drijfstak, kunnen bepalen of hij inderdaad een zoo gering mogelijk k w an ­
  tum productiem iddelen opoffert. T och alleen door na te gaan, of de
  totale ,.kostprijs" van zijn product zoo laag mogelijk is? W a n n e e r hij
  b.v. met een goedkoopere grondstof een. even bru ik b aar product kan
  voortbrengen, dan zal dit uit sociaal oogpunt verkieslijk zijn, aangezien
  daarbij, n aar kan w orden aangenom en, m inder productiem iddelen w o r­
  den opgeofferd. V o o r den betreffenden ondernem er komt dit echter
  alleen tot uitdrukking in een lager geldoffer. W a n n e e r aanw ending van
  een goedkoopere grondstof, gepaard aan verm eerdering v an den d a a r­
  aan te besteden arbeid, uiteindelijk een besparing in geld oplevert, zal
  de ondernem er hiertoe moeten overgaan. D e m aatschappelijke bespa­
  ring komt voor hem alleen tot uitdrukking in een geldelijk voordeel voor
  zijn ondernem ing.
  H et probleem is trouw ens niet uitsluitend kw antitatief. W a n n e e r voor
  eenvoudige w erkzaam heden gebruik gem aakt w ordt van arbeiders, die
  beter gekw alificeerden arbeid kunnen leveren, kan niet w orden gezegd
  
  m a b blz. 71
  
  d at een grooter kw antum productiem iddelen dan noodig geofferd w ordt.
  Z oow el echter sociaal gezien als van het standpunt v an de ondernem ing,
  vindt hier verspilling plaats.
   O o k het bereikte resultaat w ordt in geld gem eten en zal onder norm ale
  om standigheden ■
  — dus bij afw ezigheid van een prijsvaststelling alleen
  op grond v an de kostèn ■
  — grooter zijn naarm ate de aan de m aatschappij
  bew ezen dienst g rooter is.
  Z oolang de m aatschappij de ondernem ing kent in h a a r huidigen vorm ,
  dus zoolang het geldelijk voordeel uit het ondernem en g en o ten ,Jen bate
  komt van hen door wie, of nam ens wie de onderneming gelem wordt,
  kan niet anders v erw ach t w orden dan d at het streven van de leiding
  blijft, dat voordeel zoo groot mogelijk te doen zijn. Z oolang blijven de
  bedrijfseconom ische w etten gelden, w elke voor die om standigheden zijn
  afgeleid.
  H et w ordt th an s vrij algem een als de taak van de O verheid beschouw d
  regelen te stellen, w elke eventueele nadeelige sociale gevolgen van dat
  w inststreven teniet doen of beperken. D e taak der ondernem ers zal het
  zijn aan de nakoming van deze regelen loyaal mede te werken. D at d er­
  gelijke regelen de bedrijfseconom ische opvattingen, voorloopig op detail­
  punten, kunnen beïnvloeden, is aan te nemen. Z oo kunnen b.v. m aat­
  regelen van overheids- of sem i-overheidslicham en. op het terrein der
  credietverleening, de opvattingen om trent de financiering van de onder­
  nem ing beïnvloeden. H et uitgangspunt der bedrijfseconom ie echter, dat
  de ondernem er streeft n aar een zoo groot mogelijk overschot van op­
  b rengst boven offer, w ordt hierdoor n aa r mijn meening niet aangetast.
   N a ast economische, kunnen voor den ondernem er zeer zeker ook
  andere, b.v. ethische m aatstaven gelden. Deze kunnen hem leiden tot
  besluiten, w elke in strijd zijn met hetgeen economisch rationeel is. H et
  kan echter m.i. geenszins tot den taak van de bedrijfseconom ie w orden
  gerekend h aar opvattingen in verband hierm ede te wijzigen. Zij bestu­
  deert het rationeele handelen van den ondernem er op grond van het
  economisch principe. D aarbij gaat zij er vanzelfsprekend v an uit, dat
  fiscale en economische overheidsvoorschriften n aar behooren w orden
  nagekom en. D it kan ook v an den ondernem er w orden geëischt.
  E en v ra ag echter als deze: M oeten de nadeelige gevolgen van het
  w inststreven der ondernem ers w orden ondervangen door het aanleggen
  van hoogere ethische m aatstaven of door beperkende overheidsbepalingen, is in beginsel geen onderw erp der bedrijfseconom ie, m aar een
  v raag stu k der politiek.
  V a n een „sociale bedrijfseconom ie' kan dan ook m.i. geen sprake
  zijn. D e sociale economie bestudeert de werking van het economisch
  principe, gezien uit een m aatschappelijk standpunt, de bedrijfseconom ie
  bestudeert deze w erking binnen het kader van de bedrijfshuishouding.
  Zij heeft daarbij de bestaande om standigheden als uitgangspunt te nemen
  en zal zich bij wijziging der om standigheden d aa raa n moeten aanpassen.
  A an h aar uitgangspunt v eran d ert dit n aa r mijn m eening echter niets.
   IN G E K O M E N B O E K E N
  M r. B. M oret, ,,De verhouding tusschen den public accountant en den
  internen controleur ”. O penbare les bij de aanvaarding van het am bt van
  lector aan de N ederlandsche Econom ische Hoogeschool. U itgave H. /.
  Paris A m sterdam 1946, prijs ing. ƒ 1.25.
  m ak
  
  blz. 72
  
  Dr. M . J. H . Sm eets en ƒ. H . M eihuizen, „Beknopte B elastinggids” 7e
  druk. U itgave L. ]. van V een Uitgeversmij. A 'dam , prijs ing. ƒ 4.90,
  gecart. ƒ 5.75.
  Drs. M . j. van der Ploeg, „D e adm inistratie als hulpm iddel bij het be­
  drijfsbeheer. U itgave N . Samson N .V . Alphen a / d Rijn, prijs geb.
  ƒ 5.25.
  D rs. 5. C. B akkenist en Drs. W . J. v. d. W oestijne, ,,De positie Van het
  Fabrikanten-m erkartikel in de K ruideniers^ranche” . U itgave C. M isset
  Uitgeversmij. Doetinchem, prijs ing. ƒ 5.—■.
  SYSTEMATIEK VAN DE REPERTORIA
  Van de Redactie
  Nu de Centrale Documentatiedienst inzake Bedrijfsorganisatie zich met de verzor­
  ging van de Repertoria heeft belast en deze dus weer regelmatig in ons tijdschrift zullen
  worden opgenomen, besloot de redactie een herdruk van de systematiek van de Reper­
  toria op te nemen, teneinde eten lezers het raadplegen en rangschikken van de verschil­
  lende excerpten gemakkelijker te maken.
  A. ACCOUNTANCY
  
  ’
  
  I.
  Algemeen
  
  II.
  Het accountantsberoep
  1. Algemeen
  2. Geschiedenis en ontwikkeling
  3. Opleiding, examen, scholing
  4. Organisatie en wettelijke regeling van het beroep
  Leer van de inrichting
  t
  1. Algemeen
  2. Stelsels en methoden van boekhouding
  3 Techniek van boekhouding, administratieve en mechanische hulpmiddelen
  4. Interne controle.
   Leer van de controle
  1. Algemeen
  2. Taak en verantwoordelijkheid van den accountant als controleur; de
  verklaring
  3. Techniek van de algemeene controle en van bijzondere onderzoekingen
  4. Organisatie van den contröle-arbèid
  
  III.
  IV.
  I.
  II.
  III.
  B.
  B E D R IJF S H U IS H O U D K U N D E
  
  a.
  ALGEM EENE BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
  
  Algemeen
  Bedrijfshuishoudkunde als wetenschap
  1. Algemeen
  2. Doelstelling, werkmethode, verhouding tot andere wetenschappen
  3. Geschiedenis
  4. Onderwijs
  Waarnemingsmiddclen
  1. Algemeen
  2. Statistiek en documentatie
  3. Koopmanshoekhouding
  4. Kameralistiek
  ■ 5. Economische voorlichting
  
  m ab
  
  blz. 73.
  