title: Catálogo de partículas modales del neerlandés
text: (NL033) [ídem]
  2.4) con otras funciones:
  2.4.1) puede ser elemento de refuerzo para marcar sorpresa:
  Natuurlijk! Daar heb ik nu een uur op zitten prakkizeren. (BHS 30)
  ‘Ik ga naar Amsterdam’. ‘Hoe kom je dáár nu bij’. (MBK 55)
  ‘Ja,’ zei hij geërgerd, ‘dat ik dat nou aan jóu moet uitleggen.’ (MRR 89/90)
  Rachel?! Dat is nu wel de laatste die ik hier verwachten zou. Maar kom boven, kind. (MRR 114)
  Dat dat háár nu net moest overkomen! (MRR 133)
  Dacht je nu heus dat ik dat niet meer weet? (BHS 53)
  2.4.2) puede figurar como elemento de refuerzo para marcar insistencia y precisión:
  Pas sinds kort weet ik hoe het mijn vader vergaan is. Hij was op verlof in zijn geboortestreek, ergens
  in Westfalen, en kreeg een omvallende gevel op zijn kop. Is hij nou gesneuveld of niet? (NL089)
  In de synagoge kwam altijd een ouwe Hongaar naar me toe die me in mijn wang kneep en me vroeg
  wanneer ik nou ging trouwen. Dat vroeg hij al sinds mijn zesde. (GB2 73)
  Het leven zelf is al raadselachtig genoeg. Vanwege de overbekende chaos? Welnee, dat is hem nu
  juist. (MRR 92)
  ‘Ja,’ zei mijn oom Alexander, ‘je moet naar bed. (...) Ga nu maar naar boven; het is de vierde deur
  op de overloop.’ (NPA 28)
  2.4.3) n(o)u figura como señal de indistinción en construcciones del tipo of het n(o)u zus is of zo:
  Haar zoons herinneren zich een moeder die de hele dag liep te zingen, of ze nu de toiletten
  schoonmaakte of de was deed. (NL050)
  2.4.4) n(o)u figura en la locución adverbial n(o)u eenmaal para señalar que algo es una realidad
  ineludible:
  Zo gaat dat nou eenmaal in het leven. Natuurlijk is dat niet leuk, maar het kan niet anders. (NL089)
  (…) omdat ongeleide projectielen nu eenmaal onberekenbaar zijn. En gevaarlijk. (JGK 91)
  (…) en clowns bestaan nu eenmaal bij gratie van hun onvolmaaktheid. (NIN 78)
  Onze moeder geloofde nu eenmaal dat er veel onzichtbaars tussen hemel en aarde zweefde, dat had
  ze zo in Indië ervaren, daar zat een gat in het heelal (…) (DID 22)
  Niet piekeren over zaken die nu eenmaal zo zijn.  (NL073)
  
  2.4.5) n(o)u figura en la locución adverbial n(o)u weer (que lleva énfasis o se añade a un elemento
  enfatizado) para ubicar el suceso que se menciona dentro de una serie de sucesos, generalmente
  considerados negativos:
  wat is er nou weer aan de hand? [er is al eerder iets aan de hand geweest]
  wat/wie is dat nou weer? [er gebeuren hier alsmaar onverwachte dingen/ik zie alsmaar onbekende
  mensen]
  hoe kom je daar nou weer op? [jij hebt steeds van die rare invallen]
  Kijk je knieën nou weer. (NL036) [er is alsmaar iets met jou]
  2.4.5.1) n.b. por supuesto, n(o)u y weer pueden encontrarse uno al lado del otro sin que se trate de la
  locución adverbial:
  dat heb ik al eerder gedaan en dat doe ik nu wéér
  3) interjección (casi siempre en forma de nou):
  ‘ik vind dat idioot!’ ‘nou, dat vind ik niet’
  nou, nou, een beetje rustig alsjeblieft!
  ‘...wist je dat jij niet normaal geboren bent?’ ‘Ach, nee, hoezo, wat precies? Ik bedoel: hoe bedoel
  je?’ ‘Nou gewoon, er valt weinig aan uit te leggen.’ (BBZ 154)
  3.1) también en la combinación n(o)u ja, que sirve de marcador discursivo:
  3.1.1) pronunciado sin mucho énfasis, para quitar importancia a lo que se ha dicho:
  [una chica se ha disfrazado de soldado] ‘(…) ik ben heus wel ergens toe in staat. Nu ja, mijn zwaard
  zal ik liever niet gebruiken, maar boogschieten kan ik beter dan mijn broer.’ (DWW 151)
  M’n vader en m’n moeder - die mensen verkeerden altijd in de grootst mogelijke onrust wat ik nou
  weer voor verkeerds zou doen. En schrijven hoorde daarbij. Nou ja, toen ik zeven was vonden ze ’t nog
  wel mooi (...) (NL089)
  “Weet jij eigenlijk wel wat een bijzin is?” “Tuurlijk weet ik dat!” “Wat is dat dan, een bijzin?” “Nou
  ja, dat is een zin die er maar zo’n beetje bijhangt. Die je net zo goed kunt weglaten.” (NL031)
  3.1.2) con énfasis, para expresar sorpresa, indignación etc.:
  “Hier, ik heb het net gevonden. Het was in een interview met Heleen Mees, op 4 maart 2008. Na
  precies 13 minuten en 16 seconden zegt Van Nieuwkerk dit: Ik heb je laatst lezen zeggen... en dan
  aarzelt hij, zich realiserend dat hij iets geks gezegd heeft, en hij herstelt het zo: ...althans, ik heb
  gelezen dat je zei...” “Hm.  (GAZ 104) [énfasis en moet, no en ook]
  1.1) el elemento al que se refiere ook suele estar detrás de él, pero también puede precederlo:
  Ik kon het nog verder beargumenteren ook: (…) (NL031) [énfasis en toda la secuencia beargumenteren
  ook]
  Later heb ik in de keuken gehoord dat hij het nog gedaan heeft ook (…) (PAV 288) [énfasis en nog
  gedaan y en ook]
  2) adverbio átono que se usa para presentar algo como comprensible, explicable (cfr. → dan ook):
  hij snapt dat niet, hij is ook nog klein [énfasis en klein]
  hier rijdt geen bus, hier wonen ook te weinig mensen [énfasis en mensen y opcionalmente en weinig]
  3) adverbio átono o pronunciado con poco énfasis usado como partícula modal en preguntas retóricas
  que implican un juicio negativo:
  maar wat ben je ook voor een halve gare als je dat doet?
  Waarom zijn haar ouders ook zo dwars? (NL055)
  Wie gaat er nu ook open en bloot op zulke kostbare schoenen lopen. (NL080)
  3.1) en cambio, lleva énfasis en exclamaciones del siguiente tipo:
  Je bent me ook een mooie! (MRR 107)
  4) adverbio pronunciado con énfasis, usado, a menudo en combinación con dan y maar, para expresar
  indistinción:
  Hoe aannemelijk ook, toch bevredigt deze gedachtegang me niet. (NL031)
  Ja, de vrijheid is altijd de vrijheid van wat je ook bent en wie je ook bent je eigen mening te mogen
  hebben. (NL060)
  (…) er worden geen intiatieven genomen om in die situatie ook maar iets te veranderen. (NL029)
  [Rotterdam] is de enige stad in Nederland die je ook maar enigszins met Amerikaanse steden kunt
  vergelijken. (NL076)
  
  Paniek kan even verlammend werken als welk zenuwgas dan ook en besmettelijker zijn dan welk virus
  dan ook. (NL044)
  4.1) n.b. además de lo que se acaba de mencionar, existe la expresión fija hoe dan ook como
  equivalente de in elk geval, afgezien van al het overige:
  (…) het blijft, hoe dan ook, aan me hangen, aan me trekken. (NL089)
  5) repasamos a continuación varias combinaciones fijas con ook:
  5.1) un primer ook al, equivalente a al, ondanks dat, hoe … ook:
  Ook al schreeuwde de generaal nog zo hard, de kinderen verstonden hem niet.  (NL047)
  5.5.1) n.b. aunque en la gran mayoría de los casos la secuencia ook nog eens tiene el sentido que
  acabamos de mencionar, se podría dar alguna frase ambigua:
  (…) toen ik tot overmaat van ramp ook nog eens zakte voor het eindexamen (…) (NL032)
  5.6) la combinación ook maar significa un grado bajo o mínimo en una escala:
  [Ze blijkt niet] in staat ook maar één zin behoorlijk op poten te zetten. (NL057) [énfasis en één zin]
  Het lijkt overdreven daarbij ook maar een ogenblik stil te staan. (NL062) [énfasis en ogenblik]
  (…) ik zou haast zeggen dat van mijn klas, van mijn school niemand ook maar bij benadering zoveel op
  reis was als ik. (NL083) [énfasis en benadering]
  [véase → maar]
  5.7) en la secuencia ook weer niet, weer se interpreta como marcador del discurso:
  Maar zo eenvoudig is het ook weer niet. (NL090) [eigenlijk niet, anderzijds niet]
  Nou ja, “iets heel anders”, zo groot is dat verschil nu ook weer niet. (NL031) [ídem]
  - para preguntas del tipo hoe heette hij (toch) [ook weer/ook alweer/ook al weer]? véase → alweer
  - para la secuencia dan ook, véase → dan ook
  
  pas
  1) adverbio de tiempo, pronunciado con énfasis:
  ik ben hem pas nog tegengekomen
  ‘wanneer was dat dan?’ ‘o, pas’
  Als eerste in de familie maakte hij gebruik van de pas geopende spoorlijn tussen Batavia en
  Buitenzorg. (HHT 103)
  2) adverbio de tiempo que acompaña a un elemento que lleva énfasis:
  De zwarte auto is verdwenen, die van Kai en Lucia staat er nog, de banden doorgesneden. Nu pas
  begint Lucia te huilen. (NIN 75)
  ‘Zullen we trouwen, Clara?’ Er kwam geen reactie. Pas na een halve minuut schudde zij langzaam
  haar hoofd. (MPU 191)
  Pas toen ik de lantarens zag oplichten, liep ik weer naar buiten (...) (BOW 99)
  Op de wandklok is het pas zeven uur. Staat zeker stil. (BHS 41)
  Echt bij kennis kwam ze pas in het bed van haar moeder, omringd door belangstellenden die het
  medisch wonder kwamen bezichtigen. (LTW 44) [pas in het bed se interpreta como: pas toen ze in het
  bed lag]
  2.1) puede surgir ambigüedad en una frase como la siguiente:
  Daarom besloten we de volgende ochtend pas te douchen.  (GAZ 109)
  Deze arena’s zijn door de mannetjes opgedeeld in gebiedjes, waar het mannetje vrouwtjes ontvangt.
   Soms graven de mannetjes daar een ondiep kuiltje, waarin vrouwtjes eieren kunnen leggen, soms
  bouwen ze hoge zandkastelen. (NL055)
  Castraten kunnen soms heel mooi zingen. (JGK 163) [interpretación: sommige castraten kunnen heel
  mooi zingen/er zijn gevallen van castraten die…]
  2) adverbio átono sin valor temporal, que añade insistencia a las preguntas:
  U bent toch de neef van meneer Nauta, nietwaar? Wou u soms naar uw oom toegaan? (HDK 139)
  “Trek [je schoenen] dan uit,” zei hij ongeduldig, “of ben je soms bang dat je voeten nat worden?”
  (NPA 30/31)
  Natuurlijk viel ik, aan mijn kant van het hek, maar toen ik opkeek of hij soms lachte, zag ik dat hij
  verdwenen was. (NPA 31)
  Is dat waarom je zit te janken? Hebben ze je een meid afgepakt, soms? (NL067)
  Als ik [dat schreef], dan wilde ik daar immers mee zeggen dat hij een racist was, of niet soms?
  (NL090)
  2.1) el mismo soms se encuentra en oraciones condicionales con als:
  als je je vader soms zoekt, die zit daar
  
  tenminste
  1) adverbio equivalente a minstens:
  [De glazen van mijn kapotte bril konden mooi dienst doen als brandglas.] Die glaasjes waren zo gek
  nog niet en ik besloot er tenminste één te bewaren. (NL078) [por lo menos uno, quizá los dos]
  Tenminste tien keer liep ik van het droge zand bij de duinen naar de zee. (NL078) [por lo menos diez,
  a lo mejor incluso más]
  Het gebruik van [een bepaald woord] door de Volkskrant duidt erop dat de verslaggever niet in die
  overeenkomsten gelooft of daaraan tenminste enige twijfels koestert. (NL090) [por lo menos alguna
  duda, quizá más]
  Natuurlijk mag je Nederlanders niet verwijten dat ze geen vloeiend Frans of Engels spreken, maar
  laten ze, als ze dat niet doen, dan tenminste gebruik maken van de diensten van tolken of vertalers.
   (NL044) [es lo menos que se les puede pedir]
  2) adverbio átono que dice que algún hecho, aunque no sea de alto valor, es el único que tiene
  relevancia:
  Bij Sander Begaas thuis worden de boeken tenminste gebruikt, ook al is wel eens een van de
  meegenomen boeken bij hem thuis in de vergetelheid geraakt. (NL083) [énfasis en gebruikt; significado:
  elders worden die boeken niet eens gebruikt]
  Plinius beklaagt zich ernstig, dat er kleurstoffen en andere hulpmiddelen aan wijn worden
  toegevoegd om ze beter te laten lijken, en dat dit vooral met de duurdere soorten gebeurt, zodat men
  beter maar eenvoudige, goedkope wijntjes kan drinken, omdat die tenminste zuiver zijn. [énfasis en
  zuiver y opcionalmente también en die; significado: dat is weliswaar het minste dat je van een wijn
  kunt verlangen, maar voor duurdere wijnen gaat het vaak niet op]
  3) adverbio que sirve de marcador discursivo; el hablante se interrumpe para limitar el alcance de lo
  que ha dicho [equivalent a dat wil zeggen, dat is te zeggen]:
  En toch praat niemand ooit met hem. Niet echt tenminste. (NL036)
  [Zo is het gegaan,] als Brunt tenminste het gesprek goed heeft weergegeven. (NL090)
  (…) van Graft weet ik alleen dat het me een mooi dorp lijkt om in te wonen, dat het tussen Beemster
  en Schermer ligt en dat ze er vroeger op walvisvaart gingen. Daar zullen ze het geld voor dat raadhuisje
  wel mee verdiend hebben, er zit tenminste een gevelsteen met een prachtig zeilscheepje in de gevel.
   (NL053)
  - este tenminste se acerca, en cuanto a significado, a constructies del tipo → zo … al, indien … al
  
  tenslotte
  1) adverbio susceptible de llevar énfasis, cuyo sentido básico es temporal:
  Met een alcoholische vriend gaat hij op de vlucht voor de meute van de goedwillenden, zijn vrouw en
  zijn vrienden. Maar die twee zuiplappen zijn zo ontzettend slim dat ze die horde voortdurend
  vóórblijven. Ze trekken dronken door Nederland en eindigen tenslotte in het gehucht Doodstil, in de
  buurt van Uithuizen. (NL076)
  1.1) el adverbio también puede referirse al propio texto al marcar el último elemento de una
  enumeración:
  Een sleutelroman kan om uiteenlopende redenen geschreven worden. (...) Iemand kan (…) een
  tijdsbeeld willen schetsen. (...) Hij kan, ten tweede, op leedvermaak uit zijn. (...) Tenslotte kan wraak
  iemands oogmerk zijn. (NL084)
  2) adverbio átono que subraya que lo que se está mencionando constituye una razón suficiente para
  obrar u opinar de cierta forma (comparable con nietwaar? o → immers):
  (…) ik wou daar wel iets over schrijven - je bent tenslotte journalist - (…) (NL089) [énfasis en bent y
  en journalist]
  Om modellen te werven, plaatste de academie advertenties in het Nieuws van de Dag. Een
  sollicitatiebrief was niet nodig, gegadigden dienden zich persoonlijk te melden bij het gebouw aan de
  Stadhouderskade 86. Het ging tenslotte om hun uiterlijk en daar moest de docent eerst een blik op
  werpen. (NL050) [énfasis en ging y en uiterlijk]
  
  toch
  1) adverbio equivalente a sin embargo, no obstante:
  [Hij] begon lijzig, maar toch dreigend in de telefoon te spreken. (HDK 152)
  Ik durfde het niet. Daarbij kwam, dat ik toch een raar soort behagen schepte in de rol, die ik opeens
  te spelen had. (MTV 39)
  Voor dat argument waren ze eerst niet gevoelig, later toch wel. (GB2 70/71)
  [Hij] trok na lange aarzeling toch maar zijn laarzen weer aan. (DWW 104)
  daar moet je toch eens aan denken
  Toch moet ik daar geen gewoonte van maken, van dat hardop in mezelf praten (...) (BHS 30)
  1.1) a veces se le añade un nog que carece de valor temporal:
  Gezien [andere feiten], is het misschien een wonder dat er toch nog twee deelnemers aan de
  prijsvraag hebben deelgenomen. (NL033)
  Alstublieft, zei hij, nu kunt u eens zien hoe dwaas de Perzen zijn, die in zulke weelde leven en toch
  nog hier komen om ons armoedje te komen afnemen.  (NL070)
  2) adverbio, pronunciado con énfasis, cuyo significado es comparable con el de hoe dan ook, sowieso:
  je kunt wel meerijden, ik moet toch die kant uit [dus je hoeft je niet bezwaard te voelen]
  ‘Ik was toch in de stad,’ hoorde ik haar moeder zeggen, ‘ik dacht, ik ga maar even langs.’ (MTV
  37/38) [la hablante minimiza su propio esfuerzo]
  [Toen ik opkeek] zag ik dat hij verdwenen was. “Hé,” riep ik “kom maar te voorschijn, ik zie je toch
  wel.” (NPA 31)
  Die ochtendjas was al twintig jaar oud. (…) ‘Voor wie zou ik nieuwe kleren moeten kopen,’ zei ze, ‘er
  kijkt toch niemand meer naar me.’ (GB2 87)
  3) es frecuente, y además ambigua, la combinación toch maar:
  eerst dacht ik dat ik het nog wel op kon eten, maar ik gooi het toch maar in de vuilnisbak [énfasis en
  toch; dudé, pero terminé por cambiar de opinión]
  ik heb het maar meegenomen, jij gooit het toch maar in de vuilnisbak [énfasis en toch; voor jou heeft
  het hoe dan ook, sowieso geen waarde, het enige dat jij er mee doet is weggooien]
  4) adverbio átono empleado en preguntas para pedir conformidad con lo que se dice:
  Waar gaan we heen? We hoeven toch niet naar een verjaardag? (BHS 95) [énfasis en verjaardag]
  ‘Kippenlevertjes met zuurkool en uitgebakken spek, daar gaat een mens toch niet dood aan...’
  (LTW 44) [énfasis en dood]
  ‘Waar was je?’ ‘Bij dokter Eardly.’ Ik schrik. ‘Er is toch niets met je?’ (BHS 50) [énfasis en is, no en
  toch]
  4.1) n.b. en un texto escrito puede haber ambigüedad; una frase como dat heb ik je toch gezegd?
  puede ser una mera petición de confirmación (ik geloof dat ik het je gezegd heb, klopt dat?) o implicar
  un reproche (ik weet dat ik het je gezegd heb, je kunt dat niet vergeten zijn)
  5) adverbio átono empleado para señalar insistencia en preguntas y exclamaciones:
  ach, wanneer was dat toch (ook weer)?
  wat is er toch met je?
  Mijn moeder wilde weten wat ik toch de hele dag in die cafés deed. (GB2 93)
  ‘Ga maar even een uurtje liggen,’ zegt ze.  Alcohol en medicijnen, dat gaat meestal niet samen.’ (BHS 46)
  Dat juffrouw Braun zwanger was van de chef was op zichzelf niet zo bijzonder. Zulke dingen gebeuren
  nu eenmaal, ook in vorstelijke kringen, vooral daar vermoedelijk. Het was mij trouwens al opgevallen,
  dat zij de laatste weken steeds weer haringen en augurken wilde eten. (MSD 106)
  
  weer
  1) adverbio temporal que indica repetición:
  Mijn vriendin had weer eens geen tijd om mee te gaan (…) (DID 222)
  2) adverbio átono que señala un nuevo elemento en una secuencia de sucesos:
  Dat [ciertos problemas escolares] leidde dan weer tot wekenlang spijbelen en tenslotte werd hij van
  school getrapt (…) (MSD 62)
  (…) dat betekent dat ik [un actor] hem moet belichamen, en dat betekent weer dat ik in zijn hoofd,
  zijn huid, zijn botten moet kruipen. (NL005)
  Als Servelle zich overgeeft, vertelt hij dit tijdens zijn debriefing aan zijn overwinnaar duc Jean, en
  duc Jean vertelt het op zijn beurt weer aan zijn ‘historiograaf’ Jean d’Arras. (NL032)
  2.1) a veces la secuencia de sucesos no se menciona explícitamente, sino que solo se implica:
  wie ben jij nou weer? [je bent de zoveelste onbekende]
  hoe moet ik dat nou weer rechtbreien? [dit is de zoveelste plooi die ik moet gladstrijken]
  - cfr. → alweer
  
  wel
  1) adverbio adversativo
  1.1) empleado con énfasis contrastivo:
  ‘Dat kan jij niet,’ zei ze. ‘Jij dan wel?’ zei ik. ‘Ja’, zei ze. ‘Ik wel.’ (NL078)
  Die van drakenleer zijn het best, maar wel moeilijk te krijgen. (NL032)
  Voor dat argument waren ze eerst niet gevoelig, later toch wel. (GB2 70/71)
  Wel was het hem bekend dat een aantal familieleden zich bereid verklaard had financieel deel te
  nemen in de te stichten nieuwe onderneming. (HHT 32)
  1.2) empleado con poco énfasis cuando se adjunta a un elemento que se pondera (weliswaar):
  Ik bedoel, ik ben wel lelijk, maar geen braakmiddel. (NL036) [énfasis en lelijk]
  (…) want de huisbaas beloofde wel veel, maar deed niks.  (NL071) [énfasis en beloofde]
  1.3) en su forma de empleo más débil, del carácter adversativo queda solo cierta reticencia:
  dat is wel waar; daar heb je wel gelijk aan [énfasis en waar y gelijk]
  is dat wel waar? het klinkt me zo vreemd in de oren [énfasis en waar]
  2) adverbio átono que indica que se concede a algo una posición moderadamente positiva en una escala
  no cuantitativa (compárese el uso de best):
  ik vind haar wel aardig; ik vind het wel lekker [no es que deje de gustarme]
  3) adverbio átono que indica que algo ocupa una posición elevada en una escala cuantitativa (niet
  minder dan):
  Langs het smalle pad zie ik tussen twee grote keien een 15, misschien wel 20 centimeter hoog
  mierennest (…) (NL087)
  Het paleis van de sultan van Djogjakarta noem je de kraton en het was eigenlijk geen paleis maar een
  ommuurd gedeelte van Jogja. (…) er woonden wel een paar duizend mensen. (DID 199)
  4) el adverbio átono wel se encuentra delante de un adverbio de grado o de un superlativo, ambos
  pronunciados con énfasis; wel refuerza aquí el significado del adverbio siguiente:
  (…) de chef liet zich soms op een knie zakken om met één oog te controleren of alle glazen wel
  precies in het gelid stonden. (MSD 103) [énfasis en precies]
  Ze kwamen in een zaal waar ze wat verbaasd bleven staan. Deze was wel heel verschillend van wat ze
  tot nu toe van de burcht hadden gezien! Niet bars en kaal, maat vol pracht en weelde. (DWW 49)
  [énfasis en heel]
  Jullie zijn wel erg snel geneigd te capituleren. (NL043) [énfasis en erg]
  4.1) puede haber riesgo de ambigüedad: el significado es distinto cuando wel se encuentra ante un
  
  adverbio de grado pronunciado sin énfasis:
  Door de eeuwen heen hadden mensen voor het transport van hun goederen vooral gebruik gemaakt
  van het landelijke net van waterwegen. Dat vervoer per schip verliep wel erg langzaam.  (NL050) [dat was misschien [verstandiger/het verstandigst]]
  De bril werd nooit goed hersteld en omdat het leven zonder bril wel zo gerieflijk is, zette ik hem
  nooit meer op. (NL078)
  6.1) a veces a este wel zo se le añade un nog:
  laat mij het maar doen, dat lijkt me nog wel zo veilig
  7) adverbio átono capaz de añadir varios tipos de matices:
  Zij zal wel niet veel verdienen. (HDK 104) [suposición]
  Het een en ander klopt nog niet, maar, zo zou je kunnen hopen, dat komt later wel. (NL059)
  [confianza, suposición]
  Ik zei niets meer, ze kletste zichzelf wel klem. (DID 188/189) [confianza, suposición]
  Het leek wel of de man kon zien in het donker. (NL035) [suposición cautelosa]
  Toen waren we bij haar huis. Het was een oud huis. We moesten stil doen, zei ze. Dat begreep ik ook
  wel. (GB2 82) [contradicción]
  ‘Ik neem wel een hapje van jou,’ zegt [zij]. (GAZ 229) [aplazamiento]
  ‘Zie je wel dat er wel gebeld werd zonet.’ Ik knik. (BHS 20/21) [invitación al interlocutor a darse por
  (con-)vencido]
  Is dat wel correct Nederlands? (NL031) [reserva, cautela]
  (…) het fragment laat zien dat Van Basten wel degelijk Duits kent. Anders had hij wel eenvoudig de
  Nederlandse woordvolgorde aangehouden (…) (NL031) [suposición, contradicción]
  7.1) el mismo adverbio se encuentra con sentido temporal o en expresiones temporales:
  Als jong auteur is me dat wel gebeurd. (NL089) [énfasis en gebeurd, no en wel; een keer, soms]
  [Hij] legde zijn handen op zijn wangen, zoals oudere vrouwen wel doen om hun gezicht smaller te
  laten lijken. (HDK 198) [soms]
  Mijn moeder heeft haar weleens opgezocht. (GB2 76)
  (…) het uitleven van de behoefte aan meer of minder gestructureerde beweging, ook wel aangeduid
  als dansen. (NL092) [soms ook, andere keren]
  Ik heb mij wel vaker op iets verkeken. (PWE 122)
  7.2) en frases como las siguientes, se ha debilitado el sentido temporal de wel eens:
  ik zou wel eens willen weten waarom dat zo is
  daar zou je nog wel eens gelijk in kunnen hebben
  
  zo
  1) como conjunción condicional, zo se usa casi exclusivamente en fórmulas fijas como zo je wilt, zo
  men wil etc. y en constructies como zo … al y zo niet:
  Zo er al sprake zou zijn van een breuk in de jongste geschiedenis van Nederland, dan zou die in de
  jaren zestig te vinden zijn en niet in de bezettingstijd.  (NL092) [énfasis en zo]
  Aanvankelijk is er verbazing over het nieuwe medium, zo niet bewondering. (NL062) [énfasis en
  bewondering]
  (…) of ik desondanks wilde tekenen voor de geleverde apparatuur? Zo niet dan moest alles weer mee
  terug. (NL032)
  2) es común el uso de zo como adverbio de modo o de grado
  2.1) en frases de carácter deíctico:
  ‘Zo is het, Marek,’ zei de cosmetisch chirurg, ‘dat is mijn opinie. Als medicus.’ (JGK 228)
  Als je niet vervelend bent, gaan we straks rijden in een wagentje. Kijk, zo een. Zo’n wagentje,
  begrijp je, daar gaan we straks in rijden! (HDK 140)
  Want als het erop aankomt, zo legt ze uit, houdt zij meer van dieren dan van mensen. (NL050)
  2.2) otros usos del adverbio de modo/grado:
  2.2.1) construcciones comparativas:
  (…) ik vond het niet plezierig om op één lijn gesteld te worden met zo'n schrijver als N (…) (NL089)
  Het nieuws van zo'n gebeurtenis als in de hoofdstad werkt op de verbeelding. (NL081)
  Ik wist het wel toen ik zo oud was als jullie. (NL036)
  2.2.2) frases de carácter ponderativo:
  
  Je bent de laatste tijd zo onrustig. Je doet dingen die je je even later niet meer herinnert. Vreemde
  dingen. (BHS 50)
  De goede Amsterdamse boekbinders, die aan zo iets moderns niet gewend waren (…) (NL077)
  Ik zie me zelf nog steeds als een gozertje van twaalf jaar. Zo'n pleuris-aap, weet je wel. (NL076)
  2.2.2.1) una variante de este uso da pie a la construcción idiomática zo + ADJETIVO/ADVERBIO + als +
  VERBO:
  Je moet nooit teruggaan naar plaatsen van vroeger. (...) zoals pappa, die, zo oud als hij was, na
  mamma’s dood de auto pakte en alle huizen afging waar hij samen met haar in had gewoond. (BHS 28)
  [interpretación: ondanks zijn hoge leeftijd]
  2.2.3) seguido de ciertos sustantivos, zo’n puede tener sentido cuantitativo:
  ik heb niet zo’n honger [significado: niet zoveel honger, niet zo’n erge honger]
  We maakten ritjes met de auto, niet omdat ik er zo'n zin in had, maar vooral om de tijd te
  verdrijven. (NL073)
  2.3) construcciones resultativas:
  Maar de trein schokte zo heftig, dat de cijfers die hij opschreef allemaal even onleesbaar werden en
  allemaal even onbetrouwbaar.  (HDK 112/113)
  (…) een houten badhotel in Egmond (…) waar we ons splinternieuwe trouwboekje moesten laten zien,
  zo jong zagen we eruit (…) (BHS 65)
  3) se emplea zo al principio de ciertas oraciones que formulan un ejemplo o resultado de lo que
  precede:
  Gelukkig gebeurt er de laatste maanden ineens van alles. De post-docs nemen het heft in eigen
  handen. Zo werd onlangs in Utrecht een landelijk platform opgericht (…) (NL033)
  Wenen leerde de koffie kennen toen de Turken, na een mislukt beleg in 1683, bij hun haastige vlucht
  enkele zakken koffie in hun legerplaats hadden achtergelaten. Zo werd ook Wenen een stad van
  beroemde koffiehuizen en vele variaties voortreffelijke koffie. (NL070)
  4) delante de una expresión cuantitativa, zo y zo’n pueden adquirir sentido aproximativo; también se
  encuentran junto a palabras de tal sentido:
  De weg lag zo’n driehonderd meter van het huisje vandaan (…) (NL050)
  Ze had zo ongeveer alle ziektes van de wereld behalve aids. (GB2 75/76)
  5) la expresión idiomática iemand/iets heeft zo zijn (eigen) + SUSTANTIVO tiene valor ponderativo:
  Over en weer gaat men er a-priori van uit dat de ander een afwijkende cultuur heeft, die moeilijk te
  slechten barrières opwerpt. Ook Sadik Yemni, die toch al 28 jaar in Nederland woont, heeft zo zijn
  bedenkingen. (NL050) [reticencias de alguna importancia]
  Ja, je bent allesbehalve een gemakkelijke vrouw. Je hebt zo je dodelijke kanten. (PWE 19) [no te
  faltan ciertos apectos peligrosos]
  (…) elk taalsysteem heeft zo zijn eigen voorkeuren en antipathieën, op basis waarvan het
  veranderingen doorvoert. (NL033)
  Lezen, rekenen en schrijven, drie vrije kunsten die ik voor het schoolgaan moest beheersen. Mijn
  vader nam alle tijd om ze mij te onderwijzen en hij had zo zijn eigen methode. (DID 193)
  6) zo puede funcionar como adverbio temporal, suelto o en compañía de palabras como dadelijk o
  meteen:
  Je bent zo aan de beurt. (NL035)
  Er is zo dadelijk ruim gelegenheid tot vragen.  (NL095)
  7) zo también funciona como interjección:
  Zo, jongens en meisjes, na een maandje luieren gaan we er weer eens lekker tegenaan (…) (NL031)
  8) zo figura en la frase adverbial zo maar (que también se escribe zomaar), en el sentido de zonder
  speciale reden of bedoeling, zonder voorwaarden of bijzonderheden:
  ho, ho, dat gaat niet zomaar
  Ook enkele uren later, toen Anna midden in het gazon zomaar wat stond te genieten van de
  onwezenlijke schoonheid van huis en park, besefte ze niet dat (…) (LTW 169)
  [Iemand] pakte een boek van een hoge plank en ging ermee naar zijn plaats terug. Je mocht dus
  zomaar een boek uit een van de kasten halen! (HDK 103/104)
  Jaap Buurman heeft een boek geschreven. Niet zomaar een boek. Niet zomaar een niemendalletje
  voor bij het haardvuur. Niet zomaar een tussendoortje (…) (NL084)
  
  Procedencia de los ejemplos que llevan código:
  BBZ
  BHS
  BKS
  BOW
  DID
  DWW
  EKA
  FAH
  
  Abdelkader Benali, Bruiloft aan zee, Amsterdam, Vassallucci, 2003
  Bernlef, Hersenschimmen, Amsterdam, Querido, 1985
  Thea Beckman, Kruistocht in spijkerbroek, Rotterdam, Lemniscaat, 73e dr., 2004
  H.M. van den Brink, Over het water, Amsterdam, Eldorado, 2008
  Adriaan van Dis, Indische duinen, Amsterdam, Meulenhoff, 1994
  Tonke Dragt, Geheimen van het wilde woud, Amsterdam, Leopold, 10e dr. 1995
  Willem Elsschot, Kaas, in: Verzameld werk, Amsterdam, P.N. van Kampen en Zn N.V., 4e dr., 1960
  Anne Frank, Het achterhuis, Amsterdam, Prometheus, 56e dr., 2010
  
  GAZ
  GB2
  GBM
  HDK
  HHT
  HSO
  JGK
  KKD
  LTW
  MBK
  MIB
  MPU
  MRR
  MSD
  MTV
  NIN
  NL005
  NL017
  NL022
  NL029
  NL031
  NL032
  NL033
  NL035
  NL036
  NL037
  NL038
  NL039
  NL041
  NL043
  NL044
  NL047
  NL049
  NL050
  NL051
  NL053
  NL054
  NL055
  NL056
  NL057
  NL059
  NL060
  NL061
  NL062
  NL063
  NL064
  
  Arnon Grunberg, De asielzoeker, Amsterdam, Nijgh & Van Ditmar, 2003
  Arnon Grunberg, Blauwe maandagen, Amsterdam, 8e dr., Nijgh & Van Ditmar, 1994
  Arnon Grunberg, Blauwe maandagen, Amsterdam, Singel Pockets, 25 e dr., 2001
  Willem Frederik Hermans, De donkere kamer van Damokles, Amsterdam, Van Oorschot, 37e dr., 2003
  Hella S. Haasse, Heren van de thee, Amsterdam, Querido, 1992
  Hella S. Haasse, Sleuteloog, Amsterdam, Querido, 2002
  Marek van der Jagt [ps.  van Arnold Grünberg], De geschiedenis van mijn kaalheid, Breda, De Geus, 2005
  Tim Krabbé, Kathy’s dochter, Amsterdam, Prometheus, 2009
  Tessa de Loo, De tweeling, 43e dr., Amsterdam, Arbeiderspers, 2000
  Marga Minco, Het bittere kruid, een kleine kroniek, Den Haag, Bert Bakker / Daamen N.V., 1957
  Marcel Möring, In Babylon, Amsterdam, Meulenhoff, 1997
  Harry Mulisch, De procedure, Amsterdam, De Bezige Bij, 2008
  Charlotte Mutsaers, Rachels rokje, Amsterdam, Meulenhoff, 1994
  Harry Mulisch, Siegfried, een zwarte idylle, Amsterdam, De Bezige Bij, 2008
  Harry Mulisch, Twee vrouwen, Amsterdam, Meulenhoff, 2005
  Cees Nooteboom, In Nederland, Amsterdam, De Arbeiderspers, 1984
  Tessa Veldhorst, Fantastisch realisme: Gollum als digitale acteur
  http://comcom.uvt.nl/e-view/04-2/inhoud.htm
  Arjan van Baest, Film en geluid
  http://comcom.uvt.nl/e-view/02-1/baest.htm
  Joost Raessens, Cinema and beyond
  http://comcom.uvt.nl/e-view/01-1/raes.htm
  Anke Werker, Jane Austen in de film
  http://comcom.uvt.nl/e-view/99-1/werker.htm
  Marc van Oostendorp, Columns in Neder-L
  http://nederl.blogspot.nl/search/label/columns%20Marc%20van%20Oostendorp
  De Archieven Willem Kuiper: Columns en Teksten
  http://www.neder-l.nl/newindex.html?http://www.neder-l.nl/archieven/miniatuurtjes/
  Marc van Oostendorp, Columns in Neder-L
  http://www.neder-l.nl/newindex.html?http://www.neder-l.nl/archieven/miniatuurtjes/
  Els Pelgrom, De kinderen van het Achtste Woud
  http://www.dbnl.org/tekst/pelg001kind01_01/
  Tirade (revista)
  http://www.dbnl.org/tekst/_tir001200301_01/_tir001200301_01_0001.php#1
  Tonke Dragt, Het geheim van de klokkenmaker
  http://www.dbnl.org/tekst/drag001gehe01_01/
  Luuc Kooijmans, De doodskunstenaar, De anatomische lessen van Frederik Ruysch
  http://www.dbnl.org/tekst/kooi020dood01_01/
  J.A.A. van Doorn, Gevangen in de tijd, Over generaties en hun geschiedenis
  http://www.dbnl.org/tekst/door036geva01_01/
  Tijs Goldschmidt, Het feest als slagveld
  http://www.dbnl.org/tekst/gold002fees01_01/gold002fees01_01_0001.php
  Bas Heijne, Hollandse toestanden, Nieuwe opmerkingen over Nederland
  http://www.dbnl.org/tekst/heij016holl01_01/heij016holl01_01_0029.php
  J.L. Heldring Heel ons fundament kraakt en andere kanttekeningen
  http://www.dbnl.org/tekst/held004heel01_01/held004heel01_01_0001.php
  Geert Mak, Nagekomen flessenpost
  http://www.dbnl.org/tekst/mak_004nage01_01/
  Stevan Nieuwenhuis, Ik ben omringd door debielen en ik voel me goed
  http://www.dbnl.org/titels/titel.php?id=nieu051ikbe01
  Wim Willems, Cultuur en migratie in Nederland. De kunst van het overleven
  http://www.dbnl.org/titels/titel.php?id=will034cult01
  Walter Prevenier en W.P. Blockmans, Prinsen en poorters
  http://www.dbnl.org/titels/titel.php?id=prev002prin01
  Willem van Toorn, Leesbaar landschap
  http://www.dbnl.org/tekst/toor005lees01_01/toor005lees01_01_0013.php
  A.F.Th. van der Heijden, Het hof van barmhartigheid
  http://www.dbnl.org/titels/titel.php?id=heij001hofv01
  Tijs Goldschmidt, Darwins hofvijver
  http://www.dbnl.org/tekst/gold002darw01_01/
  J.J. Woltjer, Tussen vrijheidsstrijd en burgeroorlog
  http://www.dbnl.org/tekst/wolt014tuss01_01/
  Patricia de Martelaere, Een verlangen naar ontroostbaarheid. Over leven, kunst en dood
  http://www.dbnl.org/tekst/mart003verl01_01/
  Gerard ’t Hooft, De bouwstenen van de schepping
  http://www.dbnl.org/tekst/hoof031bouw01_01/
  Willem M. Roggeman, Beroepsgeheim 6
  http://www.dbnl.org/tekst/rogg003bero06_01/colofon.php
  Imme Dros, De Wolf die tegen water praatte
  http://www.dbnl.org/tekst/dros001wolf01_01/
  S. Dresden, Vervolging, vernietiging, literatuur
  http://www.dbnl.org/tekst/dres001verv01_01/
  Thea Beckman, Het wonder van Frieswijck
  http://www.dbnl.org/tekst/beck017wond01_01/
  Jan Nederveen Pieterse, Wit over zwart
  
  NL065
  NL066
  NL067
  NL070
  NL071
  NL073
  NL074
  NL076
  NL077
  NL078
  NL079
  NL080
  NL081
  NL083
  NL084
  NL085
  NL087
  NL088
  NL089
  NL090
  NL091
  NL092
  NL093
  NL094
  NL095
  NL096
  NL098
  NL100
  NPA
  NPV
  PAV
  PWE
  RXN
  TPJ
  VN
  VRE
  WHH
  
  http://www.dbnl.org/tekst/nede008wito01_01/
  A.J.  http://www.lavaliterair.nl/archief/lava16.1.pdf
  N.N.
  http://www.kortproza.nl/groeiroman/over-de-groeiroman/
  Paul Cooijmans, Korte verhalen
  http://www.paulcooijmans.nl/proza/kort.html; http://www.paulcooijmans.nl/proza/kort2010.html;
  http://www.paulcooijmans.nl/proza/tijdheren.html; http://www.paulcooijmans.nl/proza/altijdeenmeer.html
  N.N.
  http://www.verhalenonline.nl/site/
  N.N.
  http://www.literatuurgeschiedenis.nl/lg/20ste/literatuurgeschiedenis/index.html
  Cees Nooteboom, Philip en de anderen, Amsterdam, Arbeiderspers, 1981
  Cees Nooteboom, Paradijs verloren, Amsterdam, Atlas 2004
  Rascha Peper, Alle verhalen, Amsterdam, L.J. Veen, 1997
  Connie Palmen, De wetten, Amsterdam, Prometheus, 35e dr., 2005
  Maya Rasker, Xenia, Amsterdam, Augustus, 2005
  Jan Terlouw, Pjotr, vrijwillig verbannen naar Siberië, Rotterdam, Lemniscaat, 25 e dr., 2005
  Vrij Nederland, revista semanal, Amsterdam
  Simone van der Vlugt, De reünie, Amsterdam, Anthos, 2004
  Leon de Winter, Hoffman’s honger, Amsterdam, De Bezige Bij, 15e dr., 2000
  
  Bibliografía consultada:
  Johan van der Auwera & Willy Vandeweghe red., Studies over Nederlandse partikels [voorgesteld op het
  eerste Nederlands Partikelsymposium, Wilrijk, Universitaire Instelling Antwerpen, 31 mei 1983]
  Wilrijk, Universitaire Instelling Antwerpen, 1984
  Ad Foolen, De betekenis van partikels: een dokumentatie van de stand van het onderzoek, met bijzondere
  aandacht voor maar
  tesis doctoral, Katholieke Univ.Nijmegen, 1993
  ISBN 90-373-0186-X
  Gerhard Helbig, Lexikon deutscher Partikeln
  Leipzig [etc.], Langenscheidt, 3a ed., 1994
  ISBN 3-324-00310-5
  
  © Emile Slager 2012.
  