Collectiebeschrijving XS4ALL-homepages
Deze conclusies kunnen hieruit getrokken worden:
Persoonlijke homepages zijn verreweg het meest populair onder de eerdere
gebruikers van XS4ALL. Deze behoefte om persoonlijke informatie te delen kent
verschillende vormen, en wordt dikwijls aangevuld met hobby’s, geloofsovertuigingen en
eigen creatieve projecten. De bouwers van de eerdere XS4ALL-websites hadden de
behoefte zichzelf digitaal te plaatsen op hun homepages, bijvoorbeeld door middel van een
e-mailadres of foto’s van henzelf. Zodoende werden websites een vorm van zelfexpressie.
Digitaal en analoog komen samen in de eerdere dagen van het Internet: het Internet
lijkt een schakel te zijn tussen oude media en een nieuwe mediavorm. Dit is te merken in
taalgebruik, de invulling van vormgeving en het meermaals terugkomen van analoge media
(zoals kranten, schriften en schilderijen).
De makers leken geen besef te hebben van de langdurigheid van het web. Het
openbaar stellen van persoonlijke foto’s en informatie werd zonder blikken of blozen gedaan.
Van het dynamische karakter van het Internet werd volop gebruikt gemaakt door de
XS4ALL-gebruikers van de geselecteerde periode. Er wordt gespeeld met vorm,
ruimtelijkheid en de mediumspecificiteit van het Internet.
De identiteit van XS4ALL komt terug in de websites die door hen gepubliceerd
werden. Het anarchistische karakter zien we voornamelijk terugkomen in de homepages die
gebouwd zijn door de mensen die (in zekere mate) betrokken waren bij XS4ALL.
71

Het web leek een plek te zijn waar groepen met bepaalde overtuigingen, die eerder
geen plek hadden om hun stem te laten horen, terecht konden.
Gebruikers leken gefascineerd te zijn door de mogelijkheden die het Internet bood. Er
wordt creatief omgegaan met vormgeving en inhoud.
GIFs, ‘under construction’-iconen en comic sans tekenen, onder andere, veel
homepages van XS4ALL-gebruikers.
 Het alledaagse waar Kathleen Stewart op ingaat steekt op vele websites de kop op. Dit
gebeurt bijvoorbeeld in de vorm van niet gestileerde foto’s, zelfs op bedrijfswebsites of
overheidswebsites. De directe samenkomst tussen het analoge en digitale is wat hier het
meest naar voren komt. Zoals Massumi, Bolter en Grusin menen, is dit dan ook nodig bij het
vormen van nieuwe media: mensen bouwen op dat wat zij reeds kennen. Een witte
achtergrond met zwarte letters, een vorm die zo bekend is door boeken en schrift, zien we in
de XS4ALL-homepages veel terugkomen.
Tijdloosheid versus het statische, persoonlijk versus publiek: in vergelijking met het nu is het
Internet van toen behoorlijk veranderd. Het Internet is nu ongrijpbaar, maar het onderzoeken
van het verleden biedt mogelijkheden om dit beter te kunnen begrijpen.
72

5 Techniek en technische problemen
Hoe te webarchiveren
Webarchivering is het proces waarbij websites duurzaam worden opgeslagen om deze in de
toekomst als authentieke historische bron te kunnen gebruiken. Anders dan het bewaren van
boeken of archiefstukken maakt de instelling die digitaal geboren data op het web gaat
bewaren tijdens dit proces een nieuwe digitale bron, maar wel met de kenmerken van het
oorspronkelijke digitale object.
Het webarchiveringsproces kan op twee manieren plaatsvinden: door bulkarchivering of door
selectieve archivering. Bij het eerste wordt een grote hoeveelheid websites van bijvoorbeeld
een nationaal domein automatisch binnengehaald, maar valt kwaliteitscontrole buiten scope..
Bij het tweede worden websites afzonderlijk stuk voor stuk gearchiveerd en vindt meestal een
mate van kwaliteitscontrole plaats na opname in de collectie.
 Heritrix
Webarchivering vindt plaats door gebruik te maken van de Heritrix crawler die wordt
aangestuurd door de Web Curator Tool (WCT). 125 Webarchivering is bij de KB begonnen door
sites rechtstreeks in te voeren in Heritrix vanaf 23 november 2006. 126 Van november 2006 tot
september 2007 vond het proces van webarchivering rechtstreeks plaats in Heritrix. De
verantwoordelijke crawl engineer voerde de harvests rechtstreeks in het programma in zonder
gebruik te maken van een aparte en gebruikersvriendelijke user interface zoals dat nu het
geval is. De collectiespecialisten beperkten zich tot het aanleveren van metadata.
Tijdens de pilotfase van webarchivering binnen de KB rond 2000 werd ook andere software
gebruikt zoals de NedLib crawler. Daar deze bestanden van de webarchivering helaas niet bewaard
zijn gebleven, blijft deze software en deze periode buiten dit onderzoek.
126
In een e-mail van 30-11-2006 gestuurd aan Peter de Bode, meldt Marcel Ras dat hij en Bart de
afgelopen week 100 opt-outs hebben verstuurd. Dat lijkt dus de officiële start van webarchivering bij
de KB te zijn. In september 2007 is begonnen met het gebruik van WCT.
 125

73

Heritrix beschikt niet over een gebruikersvriendelijke gebruikersomgeving voor curatoren. Dit
manco is binnen de KB opgelost door deze versie te integreren met een ander programma: de
zogenaamde Web Curator Tool (WCT). Dit is een open-source applicatie gericht op het
stroomlijnen van het werkproces van webarchivering en dit gebruikersvriendelijk te maken voor
diegene die de invoer verrichten. 127
De Heritrix web crawler is geïntegreerd in de WCT met het doel om selective crawls door het
programma mogelijk te maken, in detail te kunnen configureren en metadata toe te voegen,
zonder dat daarbij een crawl engineer of gedetailleerde technische kennis voor nodig is. Ook
andere webarchiveringsprogramma’s zijn in de WCT te integreren, zoals bijvoorbeeld
WebRecorder. De KB maakt sinds september 2007 gebruik van de WCT.
 De volgende versies van Heritrix en WCT zijn gebruikt om de XS4ALL-webcollectie te
archiveren:
Datum

Versie

september 2007 - augustus 2019

WCT 1.14.4 en Heritrix 1

augustus 2019 - augustus 2020

WCT 2.0.2 en Heritrix 3.3.0-SNAPSHOT

augustus 2020 - mei 2021

WCT 3.0.0-SNAPSHOT en Heritrix 3.3.0-LBS2016-02

vanaf mei 2021 tot heden

WCT 3.0.0 en Heritrix 3.3.0-LBS-2016-02

http://netpreserve.org/web-archiving/tools-and-software; http://webcurator.sourceforge.net/;
https://github.com/DIA-NZ/webcurator
127

74

De WCT is ontworpen om te worden gebruikt door collectiespecialisten in bibliotheken en
andere webarchiverende instellingen en ondersteunt belangrijke processen als
toestemmingen, taakplanning, harvesting, kwaliteitscontrole en het verzamelen van
beschrijvende metadata. Een belangrijke motivatie voor de ontwikkeling was het behoud van
de authenticiteit van de onderdelen van de webcollectie, doordat via de WCT metadata over
de toestemming en herkomst kunnen worden toegevoegd aan de gearchiveerde bestanden.128
Het programma is gezamenlijk ontwikkeld in 2006 door de National Library of New Zealand en
the British Library in samenwerking met Oakleigh Consulting op initiatief van het International
Internet Preservation Coalition (IIPC). De eerste release 1.0 werd uitgebracht op 21 augustus
2006. 129 Sindsdien is het programma regelmatig vernieuwd: de laatste officiële release 3.0
dateert van 11 mei 2021.
Zoals eerder aangegeven, kon versie 1 van Heritrix niet altijd overweg met https-adressen, wat
bij de overgang van de XS4ALL-homepages van http naar https in 2016 voor problemen heeft
gezorgd. Daarom heeft het tot augustus 2019 (implementatie van WCT 2.0 en Heritrix 3)
geduurd tot de XS4ALL-homepages opnieuw konden worden gearchiveerd.
Van WCT is documentatie en een uitgebreide handleiding aanwezig op het web. 130 De
ontwikkeling wordt uitgevoerd door de National Library of New Zealand en de KB sinds 2018.
 Gordon Paynter, Susanna Joe, Vanita Lala, Gillian Lee (2008), A Year of Selective Web Archiving
with the Web Curator at the National Library of New Zealand, D-Lib Magazine, May/June 2008,
Volume 14 Number 5/6. http://www.dlib.org/dlib/may08/paynter/05paynter.html
129
http://webcurator.sourceforge.net/versions.shtml
130
http://webcurator.sourceforge.net/docs/1.6.1/Web%20Curator%20Tool%20User%20Manual%20(W
CT%201.6.1).pdf . Mailinglist: https://sourceforge.net/p/webcurator/mailman/webcurator-users/
128

75

Een website kan worden verwijderd tijdens het eerste stadium als na een test de website niet
archiveerbaar blijkt te zijn, als de site teveel javascript bevat of als de toegang tot de website
wordt geweigerd. De KB verwijdert echter geen mislukte harvests. Wat wij wel doen is als wij
twijfelen of de website te archiveren is deze eerst in een testomgeving proberen binnen te
halen.
Een belangrijk voordeel van de WCT is dat met dit programma metadata kunnen worden
toegevoegd aan de gearchiveerde websites, bijvoorbeeld een onderwerpscode. Dit gebeurt
door middel van invoervelden.
In de WCT worden de volgende metadata ingevoerd en opgeslagen in de hieronder
opgesomde velden:
1. Name (naam zoals vermeld op de startpagina. Deze kan worden uitgebreid met een
tekst tussen haken, bijvoorbeeld een acroniem of juist het uitschrijven van een
acroniem.
2. Description (beschrijving). Dit veld wordt gebruikt om het contactadres in te voeren.
Hiervoor wordt alleen gezocht op de site zelf (zie het onderzoek naar de selectie van
websites). Ook kan contact met de eigenaar handmatig zijn opgenomen via het
contactformulier op de website. Het veld meldt dan “Verstuurd [datum]”.
3. Seed. In het tabblad Seed wordt de URL van de homepage ingevoerd. Het is mogelijk
dat een site meerdere URL’s heeft: ook die worden ingevoerd, waarbij de hoofd-URL
als “primary” staat vermeld. Dezelfde website kan dus in de webcollectie meerdere
URL’s hebben. In het geval van XS4ALL-homepages kan deze bijvoorbeeld
doorverwijzen naar een andere site.
 4. Schedule (frequentie). De frequentie van de harvest is gewoonlijk jaarlijks. De
collectiespecialist geeft de startdatum aan. In bijzondere gevallen kan van deze
frequentie worden afgeweken.
Web Curator Tool en Heritrix
•

Crawl frequentie

De crawl frequentie betekent hoe vaak per periode een website wordt gecrawled. De
crawlfrequentie van de XS4ALL-homepages is één keer per jaar tot deze offline zullen gaan.
Uit de toekomstige kwaliteitscontrole zal moeten blijken of een site nog online is.
•

Beschrijving technische problemen

De volgende technische problemen zijn tijdens de harvests geconstateerd:

76

HTTP/HTTPS. In januari 2016 veranderden de adressen van de homepages van
‘http://loginnaam.home.xs4all.nl‘ naar ‘https://loginnaam.home.xs4all.nl‘. Verkeer van het oude
adres wordt automatisch omgeleid naar de nieuwe URL. Vanwege deze verandering was het
van 2016 tot augustus 2019 niet mogelijk om met de oude versie van Heritrix XS4ALLhomepages te archiveren. De archiefversies van XS4ALL-websites die al vóór augustus 2019
in de reguliere webcollectie aanwezig waren, zitten dus tot die tijd onvolledig in de
webcollectie. 131 Aangezien de invoer van de XS4ALL-websites in de hier beschreven
collectiebeschrijving aanving in augustus 2019, zijn deze in ieder geval niet vanwege het httpsprobleem niet te archiveren gebleken.
Internet Archive. Veel XS4ALL-homepages waren ooit door Google gevonden: in de
zoekresultaten uit 2019 zaten zelfs homepages met de ~ (tilde) die in 2011 waren omgezet
naar een ander adres. Merkwaardig genoeg zitten veel pagina’s die via Google werden
gevonden, niet in het Internet Archive. Ook konden die niet worden gevonden in de cache van
Google. Het is mogelijk dat XS4ALL een soort bovenliggende robots.txt-bestand actief heeft
dat spiders of robots blokkeert. De Web Curator Tool heeft voor zover bekend geen problemen
gehad met het archiveren, omdat de KB in principe de robots.txt bij het archiveren negeert.
 Index.htm. Sommige website-eigenaren hadden in de loop der tijd de index-pagina van hun
site verwijderd, maar de onderliggende pagina’s of directories waren wel aanwezig op het
web. 132 Datzelfde gold voor eigenaren die de links naar de onderliggende pagina’s hadden
verwijderd van hun homepage: die waren vaak wel te vinden via een Google zoekopdracht.
FTE-sites. XS4ALL-sites beginnend met fte.* zijn geen echte homepages, maar bedrijfssites,
die misschien ooit een .nl-URL hebben gehad die verwezen naar de fte-site.
Redirect. Redirects zijn URL’s die verwijzen naar een andere, vaak herziene site. Deze zijn in
de meeste gevallen niet gearchiveerd, omdat de link inmiddels vaak niet meer bereikbaar is.
In sommige gevallen is dit wel gedaan, bijvoorbeeld als de homepage onlosmakelijk verbonden
is met de site en de site contextinformatie biedt bij de homepage.
131
132

https://groups.google.com/g/xs4all.general/c/90F5kOLP6Ck?pli=1
Bijvoorbeeld: https://ooms.home.xs4all.nl/index.html
77

6 Geselecteerde sites en topstukken
Tijdens de selectie hebben we op grond van bovenstaande waardestelling en criteria een
aantal homepages aangemerkt als ‘topstuk’, omdat die een uitzonderlijke cultuurhistorische
betekenis hebben of exemplarisch zijn voor een bepaalde ontwikkeling in hun tijd.
Terugverwijzend naar de eerder beschreven waarderingscriteria is het predicaat om de
volgende redenen toegekend:
1. historische waarde (de ouderdom van een homepage);
2. belevingswaarde (schoonheid en herinneringswaarde voor een bepaalde periode,
persoon of gebeurtenis);
3. fysieke kwaliteit (gaafheid of authenticiteit van de site, vaak in combinatie met de
voorafgaande criteria);
4. inhoudelijke kwaliteit (zeldzaamheid of uniekheid van een bepaald type site,
informatiewaarde van een homepage over een bepaald fenomeen;
5. ensemblewaarde (de waarde van een groep homepages als geheel);
6. representativiteit (wat betreft een groot aantal vergelijkbare sites);
7. archiveerbaarheid (of het technisch, juridisch of organisatorisch mogelijk is om een
topstuk te archiveren).
 Dit predicaat is opgenomen in de lijst met sites. In totaal zijn er 413 van de 18.848 homepages
bestempeld als topstuk, die ook weer verzameld zijn in een aparte lijst voor toekomstig
onderzoek. Een aantal van deze topstukken zal in de toekomst worden beschreven in nieuwe
publicaties.
Geschiedenis XS4ALL
Meerdere homepages bevatten informatie over de geschiedenis van XS4ALL. Een van de
meest waardevolle tekstuele bronnen is de homepage van de oprichter Felipe Rodriguez. 133
Deze site bevat artikelen over en links naar belangrijke of ingrijpende gebeurtenissen in de
geschiedenis van de provider uit de periode 1995-2002 en een overzicht van krantenartikelen
die deze gebeurtenissen verslaan.
133

https://felipe.home.xs4all.nl/

78

Naast deze site is de homepage van Jolie van der Klis een waardevolle bron van XS4ALLgeschiedenis en webdesign. 134 Deze site is een enorme verzameling van privé- en
werkgerelateerde informatie van een Internetpionier die jarenlang werkzaam is geweest voor
XS4ALL. Veel van deze informatie staat niet meer online of is niet bewaard in bijvoorbeeld het
Internet Archive.
Portfolio van websites gebouwd voor XS4ALL 135

134
135

https://jolie.home.xs4all.nl/
https://jolie.nl/cv/PortfolioKeyNote.html

79

Daarnaast is deze site zo bijzonder, omdat hier veel teksten, afbeeldingen en ander materiaal
te vinden is met interne grapjes van de medewerkers van het Internetbedrijf.
 Animated GIF naar aanleiding van het overlijden van Prins Claus

Storyboard met een sketch over de werknemers van een internetprovider (Daemon!),
geïnspireerd door South Park. 136
Webdesign
Vanaf het moment dat de grafische webbrowser Mosaic beschikbaar kwam, kon de ‘papieren’
opmaak van websites worden losgelaten en begon het experimenteren met de opmaak. Een
van de interessantste voorbeelden uit deze begintijd is ‘Liesbet’s atelier’, een homepage uit

136

https://jolie.nl/daemonpark.html

80

1995 in de vorm van een 3D huis waarin genavigeerd kon worden. 137 Deze site is in 20192020 gereconstrueerd en beschreven door Johan van der Knijff. 138 Liesbet Zikkenheimer was
een belangrijke internetpionier, industrieel ontwerper en kunstenares in de Nederlandse
webgeschiedenis die zich uitgebreid heeft beziggehouden met webdesign en kunst. Zo stond
zij aan de wieg van het digitale ontwerp van Libelle in 1997. 139 Het ontwerp van dit online
tijdschrift doet erg denken aan de vormgeving van het ‘digitale huisje’.
Liesbet’s atelier geëmuleerd met Netscape Navigator 4 140

https://ziklies.home.xs4all.nl/
https://www.bitsgalore.org/2020/06/30/restoring-liesbets-virtual-home
139
https://web.archive.org/web/19980526231446/http://www.libelle.nl/libelle/dezeweek/dezeweek.html
via https://www.bitsgalore.org/2020/06/30/restoring-liesbets-virtual-home
140
https://oldweb.today/?browser=ns4-mac#https://ziklies.home.xs4all.nl/
137
138

81

Ontwerp van colofon van Libelle in 1998 141
Wat baanbrekend was in het ontwerp van deze homepage, waren de navigatiemogelijkheden,
de interactieve elementen (waarvan de interactie ook bewaard werd!), de combinatie van
analoge en digitale kunst en het innovatieve gebruik van tekst en beeld. Zo bevat het ontwerp
vroege digitale kunst, fotografie, een gasttentoonstelling en foto’s van Amsterdamse graffity in
het steegje achter het huis (zeer herkenbaar voor die periode).
141

https://web.archive.org/web/19980526232144/http://www.libelle.nl:80/libelle/colofon/colofon.html
82

Navigatie in Liesbet’s atelier geëmuleerd met Netscape Navigator 4 in oldweb.today 142

142

https://oldweb.today/?browser=ns4-mac#https://ziklies.home.xs4all.nl/
83

Genderneutrale WC met mogelijkheid om digitale graffity achter te laten 143

143

https://web.archive.org/web/19981205234146/http://prima12.xs4all.nl/liesbet/toilet.html
84

Screenshot uit opname van geplaatste graffity (1995)144

144

https://web.archive.org/web/19981205234146/http://www.xs4all.nl/~ziklies/toilet/wc0304.mov
85

Interactief kookboek met recepten in de virtuele keuken.
 Deze innovatieve homepage van Liesbet Zikkenheimer maakt onderdeel uit van de 1996
Internet World Exposition, waarvan delen anno 2021 nog steeds online staan. 145

145

https://park.org/

86

Gender
Veel online discussies over kwesties die te maken hebben met de historische ontwikkeling van
XS4ALL, zijn nog terug te vinden op nieuwsgroepen die zijn gearchiveerd door Google
Groups. 146 Deze berichten gaan terug tot de ‘oertijd’ van de provider in 1993. Hierbij twee
voorbeelden uit dat jaar:

Screenshots van een discussie tussen 24 en 25 augustus 1993 147
Een andere interessante bron voor gendergeschiedenis en het web die bewaard is gebleven
op een XS4ALL-homepage is de felle discussie die uitbrak naar aanleiding van het verschijnen
van het internet-feministische boek ‘Internet-ABC voor vrouwen: een inleiding voor datadames
en modemmeiden’ in 1995 door Marianne van den Boomen. Deze publicatie wekte een storm

https://groups.google.com/search/conversations?q=xs4all
https://groups.google.com/g/soc.culture.netherlands/c/BAbsXkDa3qc/m/BL6927DW4nkJ

146
147

87

van woede op en de auteur reageerde online op deze (in haar woorden) ‘gophergosers,
denkvents en webwijven’. Zij heeft vervolgens deze discussie op haar homepage geplaatst. 148
Relatie tot andere speciale webcollecties
Een aantal sites kan in verband worden gebracht met de inhoud van eerdere speciale
webcollecties die de KB heeft samengesteld. Hieronder volgen een paar voorbeelden van
dergelijke sites.
Nederlandse blogosfeer
In 2018 heeft stagiaire Iris Geldermans de Nederlandse blogosfeer in kaart gebracht op basis
van eerder onderzoek door Anne Helmond en Esther Weltevrede. 149 Uit dit onderzoek bleek
dat een deel van de blogs is ontstaan als particuliere homepage bij een Nederlandse provider.
Pas later ontstonden speciale blogsites waar gemakkelijk een blog kon worden aangemaakt.
In veel gevallen verwijst de homepage dan naar de opvolger op een blogsite. Deze blogs
verdwenen vaak sneller dan de homepages, waardoor in veel gevallen alleen de
oorspronkelijke homepage nog over is.
 https://boom.home.xs4all.nl/deel1.html
Iris Geldermans, en Weltevrede, E., & Helmond, A. (2012). Where do bloggers blog? Platform
transitions within the historical Dutch blogosphere. First Monday, 17(2).
https://doi.org/10.5210/fm.v17i2.3775; https://firstmonday.org/ojs/index.php/fm/article/view/3775/3142

148
149

88

Pre-blogosfeer in 1999, waarbij in de linkerbovenhoek zichtbaar is dat een deel van de
blogosfeer is ontstaan uit XS4ALL-homepages. Afkomstig uit: Weltevrede, E., & Helmond, A.
(2012). Where do bloggers blog? Platform transitions within the historical Dutch blogosphere.
Webcollectie Chinees Nederland
De KB heeft in 2018 een speciale webcollectie Chinees Nederland samengesteld met hulp van
de Chinese stagiaire Kitty Lin die Heritage Studies aan de UVA in Amsterdam studeerde. 150
Zij heeft ongeveer 500 sites van en over de Chinese gemeenschap in Nederland geselecteerd,
waaronder een aantal sites daterend vóór 2000. Bij de selectie van de XS4ALL-homepages
troffen we opnieuw homepages aan die passen bij de selectiecriteria van deze collectie. 151

Peter de Bode, Kitty Lin en Kees Teszelszky (2019) Chinese Netherlands web collection. Den
Haag: KB Lab. https://lab.kb.nl/dataset/web-collection-chinese-netherlands
151
https://kung.home.xs4all.nl/name.htm
150

89

Een treffend voorbeeld is de homepage van een jong persoon van Chinese afkomst. Op de
pagina legt hij de Chinese schrijfwijze van zijn naam uit aan de hand van een vroege GIF. De
auteur heeft naast de homepage ook een blogpagina die tot eind 2020 is bijgehouden. 152
Samen geven deze bronnen een uniek kijkje in het dagelijks leven van een Nederlander van
Chinese afkomst in de periode van het vroege web.
Webcollectie LHBTI-gemeenschap en cultuur in Nederland
De KB werkt aan een speciale webcollectie met websites en homepages gerelateerd aan de
LHBTI-gemeenschap en -cultuur in de Nederlandse samenleving. 153 Deze collectie bestond
op 20 augustus 2020 uit 274 sites. 154 In deze collectie zitten ook elf XS4ALL-homepages die
in dezelfde periode zijn geselecteerd toen ook de XS4ALL-collectie in opbouw was (20192020).
 Belgische sites
Tot onze grote verbazing bleek tijdens de verkenning van de XS4ALL-homepages op het web
dat een groot deel daarvan van Belgische oorsprong was, maar zich wel in het Nederlandse
webdomein bevonden. Oorspronkelijk waren deze bij de Belgische tak van de Nederlandse
provider gepubliceerd. XS4ALL-België werd in 2001 zelfstandig en ging op 7 maart 2005
verder onder de naam EVONET Belgium N.V. 155 Deze homepages dateren dus uit de periode
2001 tot maart 2005, maar waren in 2019 en 2020 om onbekende reden nog steeds online.
Ook zijn de URLs veranderd van .be in .nl. Waarschijnlijk eind 2005 zijn de overblijvende
homepages overgebracht van de oorspronkelijke Belgische XS4ALL-servers naar de
Nederlandse XS4ALL-servers, waarbij de .be-extensie is veranderd in .nl. 156 De ouderdom van
deze sites bleek ook uit het feit dat de interne links op de site in de broncode in veel gevallen
nog steeds naar de oorspronkelijke XS4ALL-.be webadressen verwezen.
Vanwege de vroege datering, het bijzondere karakter van de afzonderlijke homepages en het
belang van de collectie als onderzoekscorpus zijn de in totaal 124 Belgische homepages in

http://kimputer.is-a-geek.com/
Menno Sedee, ‘Meest extravagante disco’ iT leeft nog altijd – online. NRC, 23 juli 2019.
 https://www.nrc.nl/nieuws/2019/07/23/meest-extravagante-disco-it-leeft-nog-altijd-online-a3967886;
https://www.ihlia.nl/kb-archiveert-lhbti-websites-bij-ihlia-vind-je-lijst-met-verzamelde-sites/
154
https://www.ihlia.nl/wp-content/uploads/2020/12/LGBT_webarchief_per_2020-08-31-lgbtcollection.xls
155
https://blog.xs4all.nl/xs4all-belgium-n-v-wordt-evonet-belgium-n-v/
156
Zie ook de discussie op: https://userbase.be/forum/viewtopic.php?t=6912
152
153

90

kaart gebracht en vervolgens gearchiveerd indien dat technisch mogelijk was. Webarchivering
is in België nog niet begonnen en dit bijzondere Belgische erfgoed zou anders verloren
gaan. 157 Daarnaast is migratie van een dergelijke collectie homepages van het ene naar het
andere nationale webdomein uniek en voor zover bekend niet eerder voorgekomen. In de
toekomst zal het mogelijk zijn om dit corpus als geheel te bestuderen en een vergelijkend
onderzoek te doen naar de verschillen tussen de Belgische en de Nederlandse digitale cultuur
zoals die in homepages tot uitdrukking kwam. Het resultaat is nu een unieke
grensoverschrijdende digitaal geboren collectie.
Opvallend is dat de Belgische homepages voor het overgrote deel Vlaamstalig zijn en een klein
deel Franstalig. Het merendeel van de homepages zijn bedrijfssites van hotels of andere
kleinere bedrijven. Hier zitten ook een prostitutiesite en een modellenbureau bij die we bij de
Nederlandse sites niet aantreffen. Persoonlijke homepages komen we bijna niet tegen. Het is
niet bekend of dit komt omdat die persoonlijke sites misschien al rond 2005 verdwenen waren.
De resterende collectie bestaat uit een set van vergeten en toevallig gemigreerde sites.
 Een aantal van deze Belgische sites heeft het predicaat ‘topstuk’ verdiend. De eerste is
afkomstig van een bedrijf dat ICT-producten aanbiedt. 158 Op deze site is onder meer een lijst
van door dit bedrijf gebouwde Belgische sites te vinden die dateren van vóór 1999. 159 Ook
biedt het bedrijf een introductie op het Internet aan (1999) dat als volgt wordt omschreven: “Dit
document geeft U, als beginnende en gevorderde gebruiker, een overzicht omtrent het
ontstaan, de structuur en het gebruikt van het Internet. U kan dit document rechtstreeks
inkijken, of een ingebonden document bij ons aanvragen.”160 Een andere site (1999) is ook
gebouwd door een ICT-bedrijf en dat bedrijf heeft onder meer diensten geleverd voor de Raad
van de Europese Unie. 161
Uniek is dat anno 2021 een Belgische XS4ALL-homepage nog steeds online is op het web als
een soort ‘nail house’ in China: http://www.xs4all.be/~hdconinc/kroegje/. Onder meer is hier
een Tetris-spel voor Netscape 4.0 te vinden.
https://www.kbr.be/nl/projecten/project-promise/; http://www.arch.be/index.php?l=nl&m=lopendonderzoek&r=onderzoeksprojecten&pr=promise-preserving-online-multiple-information-towards-abelgian-strategy#7; https://www.dnsbelgium.be/nl/nieuws/belgische-Internet-archiveren
158
https://bertinfo.home.xs4all.nl/
159
https://bertinfo.home.xs4all.nl/index2.htm
160
https://bertinfo.home.xs4all.nl/interintro.htm
161
https://intes.home.xs4all.nl/
157

91

Overig internationaal
Opvallend is dat een deel van de zeer vroege homepages niet is gemaakt door inwoners van
Nederland, maar door buitenlanders met een Nederlandse internetverbinding. Dit heeft
mogelijk te maken met de moeizame opkomst van Internet in andere landen en het feit dat een
verbinding met XS4ALL makkelijk kon worden aangevraagd. Het is mogelijk dat bepaalde
klanten inbelden vanuit het buitenland op de Nederlandse XS4ALL-inbellijn. Een vergelijkbaar
iets is dat rijke inwoners van Sint-Maarten een inbelverbinding met de VS hadden in een
periode dat er geen Internetprovider op dit deels Nederlandse eiland was. Op deze manier zijn
in het Nederlandse web unieke stukjes buitenlandse webgeschiedenis bewaard gebleven die
belangrijk zullen zijn om de opkomst van het Internet in die landen te beschrijven.
 Een mogelijk voorbeeld van dit fenomeen is de website van de Hongaarse wetenschapper
Ádám Kepecs, die uit december 2000 dateert. Het fysieke adres dat op de site staat vermeld,
is in Boedapest, Hongarije, maar het e-mailadres is een XS4ALL-adres. Volgens de auteur
was hij tijdelijk op bezoek bij XS4ALL in Nederland en kreeg hij de mogelijkheid om een

92

homepage te maken. Tot zijn verbazing was deze site na 21 jaar nog steeds online. 162 Deze
homepage is een mooi voorbeeld van gedeeld digitaal geboren erfgoed van Hongarije en
Nederland.
Een ander opvallend deel van deze homepage is een pagina over een alternatieve browser
die lijkt op Netscape of Mosaic.
162

Correspondentie met de maker per e-mail, 8 februari 2021.
93

Nog een homepage van een Hongaar is die van de kunstenaar Károly Tóth, die naar eigen
zeggen sinds 1993 een site bijhoudt over zijn kunstenaarschap: 163
“ZEROGLAB IS (formerly known as 'Dark&Light Research Lab' (1992-1996) an independent
art institute in Rotterdam / Berlin / Budapest / EU. The institute in an evolving process of
exchange with initiatives of individuals and institutions, based on mutual sympathy. Many
activities of the lab are non-textual, even non-visual. To have a 1:1 impression, we advise
you to get involved with zeroglab. At this very moment zeroglab is active in Rotterdam/EU.
We do not (intend to) make "art pieces" for the art industry. If it sometimes looks like art, it is
then a coincidental byproduct of something else. A post-war pre-peace point in a loop, or on
some strange curved fragmented timeline.
 163

https://are.home.xs4all.nl/#info

94

7 Linkanalyse
•

Beschrijving van resultaat van linkanalyse

In 2019 is een linkanalyse uitgevoerd met het programma Hyphe op basis van een selectie
van sites uit de periode 1993-2001 die op dat moment nog online was. 164 Een linkanalyse
houdt in dat de interne en externe links van een websitecorpus in kaart worden gebracht,
gevisualiseerd en geanalyseerd door specifiek daarvoor ontworpen software.
Op basis van de analyse van de links bleek dat de meeste homepages verwezen naar
webdirectories, de site van het bedrijf Apple, een gastenboeksite en redirecting services. Op
basis hiervan kon worden getoond hoe belangrijk webdirectories waren in de periode vóór
effectieve zoekmachines, wat de functie was van gastenboeken in de periode vóór social
media en dat kennelijk een groot deel van de makers van de homepages hierbij gebruik heeft
gemaakt van Apple-computers.
164

http://hyphe.medialab.sciences-po.fr/

95

Linkanalyse XS4ALL-homepages (2019)

96

8 Datasets en beschikbaarstelling
De huidige Auteurswet biedt weinig ruimte voor vrije toegang tot de webcollectie verzameld in
het KB-webarchief. In principe kan iedere Nederlander de webcollectie binnen de muren van
de KB bestuderen via de Wayback Machine-omgeving (on site), mits de gebruiker voorzien
van een geldige jaarpas. De content mag echter niet worden gekopieerd (tenzij voor
privégebruik of studie) of openbaar worden gemaakt.
Een gebruiker kan op afstand dus lastig een inschatting doen van het nut van de collectie voor
zijn of haar onderzoek. Hierdoor is het bieden van data en context bij deze webcollectie door
de collectiebeschrijving net zo belangrijk als het beschikbaar stellen van de inhoud. Dit is ook
de reden dat de KB zo veel mogelijk datasets probeert beschikbaar te stellen die informatie
verschaffen over het niet vrij toegankelijke deel van de collectie, zoals linkanalyses en
overzichten met metadata.
 De volgende datasets zullen beschikbaar zijn voor onderzoekers en gebruikers (sommige op
aanvraag bij team webarchivering en na goedkeuring):
1. Deze collectiebeschrijving met achtergrondinformatie over de webcollectie;
2. Lijst met URLs, metadata en beschrijving;
3. Lijst van topstukken, metadata en beschrijving;
4. Resultaat van linkanalyses, uitgevoerd in 2019;
5. Stageverslag;
6. Video-opname, behorende bij stageverslag.
97

9 Status websites per 1 maart 2021
De selectie en waardestelling begon met een onderzoek naar XS4ALL-homepages die nog
online waren op het web. Uit de handmatige en automatische verkenning en de aangedragen
suggesties door derden was het mogelijk in de periode 2019-2021 een inventarisatie te maken
van niet minder dan 18.848 URL’s die ooit verbonden waren met een homepage die indertijd
online was of dat nog steeds is.
Van al deze 18.848 homepages is automatisch en/of handmatig een waardestelling gemaakt
(zie de bovenstaande beschrijving van dit proces en de werkwijze). Hierbij is metadata
vastgelegd van of over de homepage in een Excelbestand.
Vervolgens zijn 3.224 homepages ingevoerd in de WCT. Het verloop van de invoer tussen juli
2019 en februari 2021 zag er als volgt uit (zie de grafiek). Merk de invloed van het begin van
de Lockdown tijdens de coronaperiode in maart 2020 en het grillige personeelsverloop aan het
einde van het project in het najaar van 2020.
Deze cijfers zijn gebaseerd op gegevens in de WCT (datum uitdraai: 2021-02-16) en zijn
aangeleverd door Iris Geldermans.
Bij de invoer in de WCT is indien relevant ook een extra tag toegevoegd die verwijst naar een
andere speciale webcollectie. Deze tag kan in de toekomst worden gebruikt om makkelijker
sites in een andere speciale webcollectie terug te vinden. Ook laat het zien op welke punten
webcollecties elkaar overlappen, omdat de benaming ook verwijst naar andere, reeds
bestaande webcollecties.
 98

Collectietags
Internetarcheologie (1994-2001)
LGBT
NL-Blogosfeer
Carnaval
Chinees Nederland
Sinterklaas
Kloosters
Maatschappijkritiek
Wadden

Aantal
917
14
5
2
2
2
1
1
1

Op basis van de toegekende tag ‘Internetarcheologie’ lijkt het alsof er slechts 917 sites dateren
uit de periode 1994-2001. In werkelijkheid is dit aantal groter, omdat hier alleen die homepages
zijn meegeteld die in z’n geheel dateren uit die periode. Ook bleek de datering niet altijd even
accuraat te zijn: zie de werkwijze die eerder hierboven is beschreven.
99

10 Conclusie
Deze collectiebeschrijving is het resultaat van de verkenning, cultuurhistorische
waardestelling, beschrijving en archivering van bijna 19.000 homepages die vanaf 1994 zijn
gepubliceerd bij XS4ALL. Het uitgangspunt van deze webcollectie was de beschrijving van de
verzamelrichtlijnen in de KB-contentstrategie. Bij het opbouwen van deze collectie is uitgegaan
van de eerdere ervaringen met webarcheologie en webarchivering van de homepages die
waren ondergebracht bij provider Euronet-Internet. Uiteindelijk is een aanzienlijk deel van de
cultuurhistorisch belangrijke homepages bewaard in een speciale webcollectie. Deze collectie
kwam tot stand dankzij de steun van het SIDN-fonds, Stichting Internet4ALL en vele
webpioniers.
100

11 English summary
This collection curated by staff at the KB – National Library from 2019-2021, represents a cross
section of home pages hosted by XS4ALL containing a wealth of material which will be of value
to researchers now and in the future. The internet service provider was founded in 1993. The
first user homepage was published on the web in 1994. The collection contains a wide variety
of home pages about hobbies, animals, sports and music to personal online diaries. Special
attention was devoted to the selection of home pages between 1994 and 2001 (the burst of the
Internet Bubble). The collection contains Dutch home pages, but also sites made by foreigners.
 A part of the collection was originally published in Belgium.
101

12 Suggesties voor verder onderzoek
Wat voor vervolgonderzoek kan worden gedaan met deze webcollectie?
De XS4ALL-webcollectie is onder meer interessant om deze te onderzoeken als geheel in de
bredere context van Internetgeschiedenis in Nederland. Zo zou het de moeite waard zijn om
deze collectie te verbinden met de inhoud van de Digitale Stad Amsterdam (DDS) of de
Occasio-collectie met bulletin board-berichten (Occasio Digital Social History Archives) bij het
IISG in Amsterdam. 165
Het is aan te bevelen om dit project in samenwerking met wetenschappers uit te breiden met
een oral history-onderzoek naar de herinneringen van webpioniers. Het is echt belangrijk om
de betekenis van bepaalde homepages en digitale fenomenen vast te leggen en te
documenteren.
Daarnaast is het van belang om te onderzoeken welke homepages verloren zijn gegaan in de
loop der jaren en hoe representatief de inhoud van deze collectie is. Zeker in het begin van de
jaren ’90 is veel informatie verschenen in boeken, tijdschriften en kranten dat nog nauwelijks
onderzocht is.
In deze webcollectie zitten verschillende deelcollecties verborgen. Via de beschrijvingen in de
selectielijst en meerdere collectietags kunnen deze homepages worden opgespoord. Zo is
verder onderzoek te doen naar bijvoorbeeld persoonlijke homepages uit een bepaalde periode,
blogs, bedrijvensites door de jaren heen of sites over software.
Het is te hopen dat in de toekomst de webcollectie ook in z’n geheel te doorzoeken is met
digital humanities-technieken en de data daarvan te visualiseren is.
Tot slot verdient het aanbeveling om te onderzoeken of er nog vergelijkbare
webarcheologische collecties aanwezig zijn op het web als die van XS4ALL met
cultuurhistorische waarde die de moeite van het archiveren waard zijn.
 In 1994 the Antenna Foundation, in cooperation with the International Institute of Social History
(IISH), started a project to collect and safeguard Internet newsgroup messages from the Association
for Progressive Communications (APC), which resulted in the Occasio Digital Social History Archives.
https://hdl.handle.net/10622/ARCH04348

165

102

13 Literatuur
KB-webpagina’s over webarchivering en webcollecties:
•
•
•
•

https://www.kb.nl/organisatie/onderzoek-expertise/e-depot-duurzameopslag/webarchivering
https://www.kb.nl/organisatie/onderzoek-expertise/e-depot-duurzameopslag/webarchivering/selectie-bij-webarchivering
https://www.kb.nl/organisatie/onderzoek-expertise/e-depot-duurzameopslag/webarchivering/kb-webarchief-veelgestelde-vragen
http://lab.kb.nl/datasets?f%5B0%5D=field_product_type%3A1&f%5B1%5D=field_prod
uct_source%3A37

Nieuwsberichten op KB-site over webarchivering XS4ALL-homepages
•

•
•

Internet for everyone: start of the web archiving project homepages Dutch provider
XS4ALL (1993-2001). 15 december 2019. https://www.kb.nl/en/news/2019/internetfor-everyone-start-of-the-web-archiving-project-homepages-dutch-provider-xs4all1993-2001
KB archiveert XS4ALL-homepages. 12 november 2019.
https://www.kb.nl/nieuws/2019/kb-archiveert-xs4all-homepages
Bedreigd born digital erfgoed bij provider XS4ALL. 15 januari 2019.
https://www.kb.nl/nieuws/2019/bedreigd-born-digital-erfgoed-bij-provider-xs4all

KB-publicaties over webarchivering XS4ALL-homepages:
1. Kees Teszelszky. Blogpost: Wat te bewaren in Coronatijden? 27 mei 2021,
https://www.historici.nl/wat-te-bewaren-voor-de-toekomst-in-coronatijden/
2. Johan van der Knijff, Restoring a virtual home, a digital treasure from the early Dutch
web. 6 juni 2020. https://www.bitsgalore.org/2020/06/30/restoring-liesbets-virtualhome
3. Kees Teszelszky, Bewaren voor iedereen: de opbouw van de webcollectie XS4ALLhomepages. Blog KB-site, 28 mei 2020: https://www.kb.nl/blogs/duurzametoegang/bewaren-voor-iedereen-de-opbouw-van-de-webcollectie-xs4all-homepages
4. Kees Teszelszky, Wat te bewaren voor de toekomst in coronatijden? Blogpost, 27 mei
2020. https://www.historici.nl/wat-te-bewaren-voor-de-toekomst-incoronatijden/?type=bijdrage
5. Blog KB -site, 12 maart 2020. https://www.kb.nl/themas/liefde-en-vriendschap/kamer1-de-betekenis-van-vriendschap/liefde-en-vriendschap-op-internet
103

6. Kees Teszelszky, 2020: twintig jaar webarchivering in Nederland. 26 februari 2020.
https://www.kb.nl/blogs/digitale-geesteswetenschappen/2020-twintig-jaarwebarchivering-in-nederland
7. Kees Teszelszky. 2019. “Het Oudste Nederlands Literair Tijdschrift Op De
Wereldwijde Stekkerdoos: De Webarchivering Van De Opkamer (1994-2000)”. TMG
Journal for Media History 22 (1): 56–65. DOI: http://doi.org/10.18146/tmg.436
8. Susan Aasman, Tjarda de Haan, and Kees Teszelszky. 2019. “Web Archaeology: An
Introduction”. TMG Journal for Media History 22 (1): 1–5. DOI:
http://doi.org/10.18146/tmg.433
Publicaties van derden over webarchivering XS4ALL-homepages
1. Jak Bouwman, Eerste .nl roman 'opgegraven'. Juni 2020.
http://toendigitalemedianognieuwwaren.blogspot.com/2020/06/eerste-nl-romanopgegraven.html
2. Christel Dieleman, Koninklijke Bibliotheek redt homepages XS4ALL. Computable, 14
februari 2020. https://www.computable.nl/artikel/nieuws/ictbranche/6879415/250449/koninklijke-bibliotheek-redt-homepages-xs4all.html
3. https://ecp.verslagvandedag.nl/artikel/digitaal-achteruit-reizen (verslag lezing tijdens
plenaire opening van jaarcongres ECP: platform voor de Internetsamenleving (800
deelnemers), november 2019.
 4. Laurens Verhagen, Oude idealen XS4ALL overgenomen door opvolger Freedom
Internet. Nederlands Dagblad, 12 november 2019.
https://www.nd.nl/nieuws/economie/939946/oude-idealen-xs4all-overgenomen-dooropvolger-freedom-internet
5. KB archiveert XS4ALL-homepages, IP: Vakblad voor Informatieprofessionals, 12
november 2019. https://informatieprofessional.nl/2019/11/kb-archiveert-xs4allhomepages/
6. De Waag, Toegang voor iedereen, 11 januari 2019, https://waag.org/en/node/5994
7. Laurens Verhagen, XS4ALL-idealen gaan verder als Freedom Internet, maar stokoude
webpagina’s dreigen te verdwijnen. Volkskrant, 11 november 2019.
https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/xs4all-gaat-verder-als-freedom-internetmaar-stokoude-webpagina-s-dreigen-te-verdwijnen~b8dea8bf/
8. Kees wil oude XS4ALL-sites redden van de ondergang.
https://www.rtlnieuws.nl/tech/artikel/4917901/kees-wil-oude-xs4all-sites-redden-vande-ondergang
9. Kees wil oude XS4ALL-sites redden van de ondergang.
https://www.rtlz.nl/tech/artikel/4917901/kees-wil-oude-xs4all-sites-redden-van-deondergang
10. Kees wil oude XS4ALL-sites redden van de ondergang.
https://www.bright.nl/nieuws/artikel/4917901/kees-wil-oude-xs4all-sites-redden-vande-ondergang
104

11. Laurens Verhagen, Oude idealen XS4ALL overgenomen door opvolger.
https://www.nd.nl/nieuws/economie/oude-idealen-xs4all-overgenomen-dooropvolger.3672997.lynkx
12. Tech Kees wil oude XS4ALL-sites redden van de ondergang.
https://drimble.nl/dossiers/wetenschap/64189526/tech-kees-wil-oude-xs4all-sitesredden-van-de-ondergang.html
13. Kees wil oude XS4ALL-sites redden van de ondergang. http://www.x3l.nl/kees-wiloude-xs4all-sites-redden-van-de-ondergang
14. Kees wil oude XS4ALL-sites redden van de ondergang.
https://www.nieuwskoerier.nl/news/560690-kees-wil-oude-xs4all-sites-redden-van-deondergang
Presentaties
1. Presentatie HMM the Grey Space in the Middle, 30 september 2020,
https://thehmm.nl/event/the-hmm-grey-space-2020/
2. Presentatie tijdens EWA conferentie, Ierland, over webarchivering XS4ALLhomepages, 21 september 2020: https://www.youtube.com/watch?v=AZn5WeAYZ54
3. Internet Marathon in De Balie, 13 september 2020, https://debalie.nl/programma/eenhalve-eeuw-internet-waar-staan-we-nu-copy-13-09-2020/
4. Goudzoeken en parelduiken: Kennissessie Netwerk Digitaal Erfgoed Nederland, 26
juni 2020, https://www.youtube.com/watch?v=NEHZ97Mnytw (vanaf 39.00)
5. Presentatie WARCnet conferentie: 4 mei 2020: Web archiving without a legal deposit:
the Dutch webarchive of KB-NL, Kees Teszelszky
https://www.youtube.com/watch?v=dm30H7ha5vQ
6. Plenaire opening van jaarcongres ECP: platform voor de Internetsamenleving (800
deelnemers), november 2019. https://ecp.nl/spreker/kees-teszelsky/
7. Diverse gastcolleges aan de RUG, VU, UVA.
Rondleiding
 Rondleiding langs een aantal topstukken XS4ALL-homepages, 5 oktober 2019.
 https://knhg.nl/agenda/op-ontdekkingsreis-naar-de-digitale-steentijd/
Podcasts
 Podcast over Liefde & vriendschap op XS4ALL-homepages:
https://www.kb.nl/themas/liefde-en-vriendschap/kamer-1-de-betekenis-vanvriendschap/liefde-en-vriendschap-op-internet en:
https://soundcloud.com/koninklijkebibliotheek/liefde-en-vriendschap-kees-teszelszkyover-liefde-en-vriendschap-op-internet
 Podcast Onder mediadoctoren, 24 mei 2020: https://ondermediadoctoren.nl/afl-122aantekeningen-uit-het-ondergrondse-18/
105

Internet Challenge met homepages (wedstrijd)
1. Organisatie WARCnet webarchiving discovery challenge:
https://cc.au.dk/en/warcnet/warcnet-twitter-challenge/
2. Online Indiana Jones: https://www.netwerkdigitaalerfgoed.nl/news/wees-een-onlineindiana-jones-en-doe-mee-aan-de-warcnet-challenge/
3. Blogpost IIPC: https://netpreserveblog.wordpress.com/2020/10/30/raiders-of-the-lostweb-warcnet-world-wide-web-archiving-discovery-challenge/

Publicaties
Kees Teszelszky, Internet for everyone: the selection and harvest of the homepages of the
oldest Dutch provider XS4ALL (1993-2001). In: Sharon Healy, Michael Kurzmeier, Helena La
Pina and Patricia Duffe eds., Book of abstracts. Maynooth, #EWAVirtualConference
Organisers, Maynooth University Arts and Humanities Institute, 2020.
http://doi.org/10.5281/zenodo.4058013
Susan Aasman, Tjarda de Haan en Kees Teszelszky. 2019. “Web Archaeology: An
Introduction”. TMG Journal for Media History 22 (1): 1–5. DOI:
http://doi.org/10.18146/tmg.433
Kees Teszelszky. 2019. Het Oudste Nederlands literair tijdschrift op de Wereldwijde
Stekkerdoos: de webarchivering van de Opkamer (1994-2000). TMG Journal for Media
History 22 (1), 2019, 56–65. DOI: http://doi.org/10.18146/tmg.436
Kees Teszelszky. 2019. Web archaeology in The Netherlands: the selection and harvest of
the Dutch web incunables of provider Euronet (1994–2000), Internet Histories, 3:2, 180-194,
DOI: https://doi-org.access.authkb.kb.nl/10.1080/24701475.2019.1603951

Kees Teszelszky, The historic context of web archiving and the web archive: reconstructing
and saving the Dutch national web using historical methods, in: Niels Brügger and Ditte
Laursen eds., The Historical Web and Digital Humanities. The Case of National Web
Domains (Digital Research in Art and Humanities VI). London and New York: Routledge,
2019, 13-29.
Kees Teszelszky, De KB bewaart websites voor toekomstig onderzoek: het post-truth-tijdperk
gearchiveerd op het Internet. Edata, januari 2018. https://www.edata.nl/1202/pdf/1202_8.pdf
106

Kees Teszelszky, Sporen van digitale zolderkamertjeszonde: over het bewaren van erotisch
erfgoed van het web, Informatie Professional, februari 2018.
Blogposts
Blogpost Digging in Digital Dust: Internet Archaeology at KB-NL in the Netherlands:
https://netpreserveblog.wordpress.com/2018/11/30/digging-in-digital-dust-internetarchaeology-at-kb-nl-in-the-netherlands/
Blogpost KB: https://www.kb.nl/blogs/duurzame-toegang/de-ontdekking-van-het-oudstedigitale-incunabel-van-de-nederlandse-politiek-op-het-web
Blogpost historici.nl 1: https://www.historici.nl/webarcheologie-graven-in-digitalearcheologische-monumenten-van-de-nederlandse-cultuur/
Blogpost historici.nl 2: https://www.historici.nl/webwiegendrukken-drie-incunabelen-van-hetnederlandse-Internet-uit-de-jaren-90-deel-i/
Blogpost historici.nl 3: https://www.historici.nl/webwiegendrukken-de-incunabelen-van-hetnederlandse-Internet-uit-de-jaren-90-deel-ii/
Blogpost NDE: https://www.netwerkdigitaalerfgoed.nl/news/zeldzame-webwiegendrukkentoegevoegd-aan-webcollectie-kb/

107

108.
