Academische Accountantsopleiding (Inhoud juli 1927 no. 7)
No. 7

4c JAARGANG

JULI 1927

MAANDBLAD
ACCOUNTANCY
bn BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
VOOR

ONDER REDACTIE VAN . R. A. DIJKER, G. P. J. HOGEWEG, PROF. TH. LIMPERG JR , A. NIERHOFF EN H. R. REDER.
RUBRIEK REDACTEUREN: UIT EN VOOR DE PRAKTIJK: ABR. MEY EN JAMES POLAKi LITERATUUR: M. M. DEEN Jr. EN G. J. JACOBS ; BESLECHTE
GESCHILLEN: Mr. A. E. J. NYSINGH s - UIT' HET BUITENLAND J. E. ERDMAN, JAC. H. KRAMER EN C. J. MEIJER - EFFICIËN TIE< L. POLAK
MEDEWERKERS: H. J. VAN ARKEL, PROF. Mr. Dr. H. W. C. BORDEWIJK, J. P. CROIN, Mr. P. J. DAM, E. VAN DIEN, TH. A. DYRBYE Jr.,
W . H. ELLES, G. W. FRESE, PROF. Dr. Ir. J. GOUDRIAAN Jr., Dr. W . J. HARTMANN, LEONARD JACOBS. S. KONIJN, R. KUIJPER, J. PAARDEKOOPER,
----------- PROF. Dr. N. J. POLAK, J C. SPANGENBERG, J. E. SPINOSA CATTELA, J. F. STARRE, Dr. A, STERNHEIM, PROF. J, G. CH. VOLMER -----------

SECRETARIS DER REDACTIE - C. VERWEY UITGEVER! J. M U U SSES - PURMEREND
TESSELSCHADESTR 15 - AMSTERDAM, TEL. 26600 TELEFOON 77
—
GIRO No. 15062
DE COPIE VAN INGEZONDEN BIJDRAGEN W ORDT NIET TERUGGE­
GEVEN. - NADRUK IS GEOORLOOFD, ZOO DE BRON W ORDT GE­
NOEMD. - BOEKEN TER RECENSIE EN ALLE ANDERE STUKKEN

VERSCHIJNT MAANDELIJKS. BEHALVE IN DE MAAND AUGUSTUS.
ABONNEMENT PER JAAR F 10.-. FRANCO PER POST F 10.24, BUITEN­
LAND F 10,60.
MEN ABONNEERT ZICH VOOR DEN GEHEELEN

INHOUD

Van de R ed actietafel ......................................................... Blz. 113
Academische Accountantsopleiding............................................„
113

door Prof. Dr. N. J. Polak, met naschrift van G. P. J.
Hogeweg
Bedrijfseconomie en B elastingrecht............................................„
door H. J. Vooren
„Standardization” en „Standard Costs” .................................„
door M. M. Deen Jr.
 Beslechte Geschillen ......................................................................„
Red. Mr. A. E. J. Nysingh
Het verhaalsrecht van den pandhouder

Een monografie over de kostprijsberekening in papier­
fabrieken .......................................................................... ..... . „
door C. Verwey
Examen vraagstukken ......................................................................„

Red. Abr. Mey en James Polak
Accountantscontrole in verband met de interne con­
trole. Vraagstuk 111 van het Examen Accountancy B
van het N. 1. v. A. 1923
Mededeelingen waarvan plaatsing werd verzocht . . . „
Federatief examen van het Nederlandsch Instituut
van Accountants en de Nederlandsche Organisatie
van Accountants — Internationaal Accountantscongres
Amsterdam 1926

Ontvangen boekwerken ................................................................
Verbetering...........................................................................................
114
117
120
123
127
128
128
128

VAN DE REDACTIETAFEL

Wij brengen den lezers in herinnering dat in Augustus geen
nummer zal verschijnen.
ACADEMISCHE ACCOUNTANTSOPLEIDING

Het naschrift, door den heer Hogeweg toegevoegd aan mijn
opstel onder bovenstaanden titel in het Aprilnummer van dit
Maandblad, geeft mij nog aanleiding tot eenige opmerkingen.
Want het blijkt, dat de heer Hogeweg ter verbetering van de
door hem onvoldoende geachte accountantsopleiding aan de
Nederlandsche Handels-Hoogeschool wenschen uit, die allang
zijn vervuld, de meeste al sinds de vestiging dezer opleiding
in 1915.
De heer Hogeweg meent, dat diepgaande studie van econo­
mie en bedrijfshuishoudkunde a l l e e n voor den a.s. accoun­
tant onvoldoende is, dat de opleiding behalve aan de theorie
dezer vakken groote aandacht aan de toepassingen in de prak­
tijk heeft te geven. Een blik in het studieplan der Hoogesehool
zou hem hebben doen ervai*en, dat de a c c o u n t a n t s oplei­
ding zich geenszins tot theoretische vakken bepaalt, maar juist
na het doctoraal examen, waarvan economie en bedrijfsleer een
belangrijk bestanddeel vormen, op colleges en practica de toe­
passingen toont, zooveel mogelijk aansluitende aan de werkelijk­
heid.
 De accountantsopleiding der Hoogesehool omvat drie achtei1eenvolgende phasen:
1. de studie voor het candidaatsexamen (diploma handelsecono­
mie), omvattende in het algemeen voor de a.s. accountants:
economie, bedrijfsleer, privaatrecht, economische aardrijks­
kunde, economische geschiedenis, boekhouden en/of statis­
tiek ;
2. de studie voor het doctoraal examen, omvattende in het al­
gemeen voor de a.s. accountants: economie, bedrijfsleer, pri­
vaatrecht en nog een vak bv. wiskundige statistiek;
3. de studie voor het examen in de rekeningwetenschap, om­
vattende inriehtingsleer en controle in den ruimsten zin
der woorden, dus kantoororganisatie, bijzondere boekhoud­
systemen, mechaniseering van den kantoorarbeid, cijferbeoordeeling, rapportopstelling, verantwoordelijkheidsleer
e.d. inbegrepen.
Zij, die na een der examens, onder 1 en 2 genoemd, hun
studie afbreken, hebben wel een of twee getuigschriften ver­
kregen, maar niet liet diploma in de rekeningwetenschap, dat
liet eenige a c c o u n t a n t s diploma is, hetwelk de Hoogesehool
uitreikt. Om dat te verkrijgen moet men na met gunstig gevolg
afgelegd doctoraal examen (te Rotterdam of te Amsterdam)
de onder 3 genoemde studie volbrengen. Deze studie omvat vijf
wekelijksche colleges, een of twee practica per week en bezoeken
aan bedrijven ter bezichtiging der comptabele organisatie, ter­
wijl den studeerenden met nadruk wordt aanbevolen, tjjdens de
studie voor eenige dagen per week of in de vacanties praktische
werkzaamheid te zoeken en voorts regelmatig aan de hand van
oude examen vraagstukken zich ook verder te oefenen. Zooals

114

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE

men ziet is aan den wensch van den heer Hogeweg ten volle
voldaan.
 Ook de medewerking der practici heeft de Hoogeschool steeds
gezocht; al heeft zij vaak tevergeefs aangeklopt, zij heeft toch
steeds een of meer personen, die het acconntantsberoep prak­
tisch uitoefenen, onder haar docenten geteld. Dat deze practici
vroeger minder talrijk waren dan thans, is toe te schrijven aan
de toentertijd gehuldigde opvatting, dat de docenten voor be­
drijfsleer ook de accountancy moesten kunnen onderwijzen. Nu
men tot specialisatie is gekomen, is het aandeel der practici
vergroot, zoowel in het onderwijs als in de examencommissie,
en het laat zich aanzien, dat het eerlang in de laatste nog ver­
der zal worden vermeerderd.
Niettemin zal de door de Hoogeschool opgeleide accountant
bij zijn intrede in de praktijk vreemd staan voor vrijwel alle
werkzaamheden, die tot zijn vak belmoren. Hoeveel practici
hem ook het vak hebben gedoceerd of hem er in hebben ge­
ëxamineerd, slechts in de praktijk leert hij de praktijk.
Met den door een der vereenigingen opgeleiden accountant
is het niet anders ; ook hij leert de praktijk aldoende. Maar
laatstgenoemde begint met de praktijk en leert het waarom
eerst als hij in het doen bedrevenheid heeft verkregen, terwijl
bij den academicus de leer aan de kunst voorafgaat. Hij, die
gewend is aan de opleiding, waarbij de bedrevenheid den voor­
rang heeft, is geneigd, den gediplomeerde eischen van geoefend­
heid te stellen, waaraan men slechts kan voldoen na praktische
werkzaamheid, die de houders der vereénigingsdiploma’s achter
den rug hebben, maar die de academici ter voltooiing hunner
vorming alsnog behoeven.
 Mag nu vóór die voltooiing hunner vorming toch reeds een
accountantsdiploma worden afgegeven? Zonder twijfel wel, zooals zoovele academische en ook niet-academische getuigschriften
worden afgegeven vóórdat de praktische werkzaamheid aan­
vangt. Het diploma zegt dan ook niet, dat zijn bezitter een
goed arts, ingenieur, apotheker, rechtgeleerde, accountant is,
maar dat hij zich de voor de uitoefening der medische, techni­
sche, pharmaceutische, juridische of comptabele en bedrijfs­
organisatorische praktijk noodige kennis in voldoende mate
heeft eigen gemaakt om, zoo hij de verder benoodigde qualiteiten bezit, een goed arts, ingenieur enz. te kunnen worden.
Een diploma van een der aceountantsvereenigingen zegt niets
meer dan dat. De praktijk zelf doet de rest.
De praktijk brengt ook liet contact met de mannen van zaken,
zoowel voor den vereenigingsaccountant en den academisch op­
geleiden accountant als voor den advocaat. De advocaat leert
die praktijk en gewent zich aan dat contact doordat hij, als
onbedreven gediplomeerde, de gelegenheid krijgt, zich op het
kantoor van een ouderen confrère praktisch te oefenen. Die
oudere confrère stelt hem geen eischen van bedrevenheid, be­
grijpt zijn onbeholpenheid en helpt hem over de eerste moei­
lijkheden van de praktijk heen, als kennis en begrip van het
jongmensch voldoende blijken. Mèt Mi*. Goudeket, dien ik in
mijn vorig artikel reeds citeerde, hoop ik, dat ook de gevestigde
accountants zich tot dit hooge standpunt van de advocaten
zullen opwerken. Met voldoening mag ik constateeren, dat al
eenige Zuid-Hollandsche accountantskantoren bedoeld stand­
punt innemen.
 N. J. POLAK
Naschrift

Prof. Polak bevestigt in het bovenstaande wat ik in mijn
vorig naschrift beweerde, n.1. dat de Rotterdamsche Hooge­
school in de latere jaren niet onbelangrijke stappen heeft ge­
daan in de richting van het bijbrengen van praktische kennis
aan de candidaten in de rekening-wetênschap, gedurende de

opleiding en dus voordat het diploma wordt afgegeven. De
Hoogeschool heeft daarmede feite! ijk de juistheid erkend van
mijn standpunt. Dat het laatste woord in die richting nog niet
is gesproken zal prof. Polak zelf ook erkennen. De praktische
kennis van een academisch opgeleid accountant staat nog
ver achter bij die van den vereenigingsaccountant. Zeker
is die praktische kennis ook niet zoo uitgebreid als die van
den arts. aan wien een diploma wordt uitgereikt. En w'at de
cisch van praktische kennis betreft, die is voor den accountant
van evenveel gewicht als voor den arts.
Dat er nog vele wenschen onvervuld zijn, behoef ik wel niet
te betoogen, want men vergete niet, dat, hoewel prof. Polak
thans wijst op de praktijk, die aan de studenten in Rotterdam
wordt bijgebracht, zijn eigen uitlating over de noodzakelijkheid
van praktische ontwikkeling na uitreiking van het diploma, de
aanleiding was tot deze gedachtenwisseling.
Cf. H.
BEDRIJFSECONOMIE EN BELASTINGRECHT

Bij de heffing der Vennootschapsbelasting, die in 1925 in
Nederlandsch Indië is ingevoerd en waarbij naamlooze vennoot­
schappen en andere lichamen worden belast naar de behaalde
netto-winst, bestaat verschil van meening over de toepassing
der ordonnantie, voorzooveel betreft den aftrek van tantièmes.
 Terwijl volgens artikel 5, lid 2, ten 5e, de winstuitkeeringen
aan het bestuur, directie en commissarissen, bij de berekening
van de belastbare winst der naamlooze vennootschap nimmer
in mindering mogen worden gebracht, is dit in het algemeen
wel het geval ten aanzien van tantièmes, die aan anderen dan
bestuurders zijn toegekend wegens verrichten arbeid. Hier is
alleen de uitzondering gemaakt, dat zij niet mogen zijn ^be­
rekend naar het zuiver voordeel van het bedrijf”.
Vooral ook in verband met de officieele toelichting, waarin
de bepalingen der ordonnantie uitvoerig worden gemotiveerd,
is twijfel ontstaan en loopt de strijd hoofdzakelijk over de
vraag of in de aangehaalde woorden bedoeld wordt cle zuivere
winst van de naamlooze vennootschap, dan wel de winst van
het bedrijf, waarin de tantièmegenieter werkzaam is.
Het is hier niet de plaats deze strijdvraag over een detail­
punt eener in Indië geheven belasting uitvoerig te bespreken.
Zij kan den lezer van dit tijdschrift slechts matig belang in­
boezemen. Maar wel mag ik eenige beschouwingen wijden aan
de wijze, waarop het Hoofd van den Belastingaccountantsdienst te Weltevreden, de heer A. E. C. van 8 aarloos, haar
behandelt en daarin stelling neemt.
In het Maandblad der Vereeniging van Inspecteurs van
Financiën van April 1927 bespreekt deze schrijver het vraag­
stuk in een artikel, getiteld „Zijn tantièmes bedrijfskosten?”
en komt daarin tot de volgende slotsom:
„Bezien vanaf het standpunt van den werknemer kan
„aan het winsttantième niet geheel het karakter van
„arbeidsvergoeding worden ontzegd, daar zijn anticipee„rende tantièmeschatting een bestanddeel kan uitmaken
„van zijn overwegingen of hij een positie, waaraan een
„bepaald salaris verbonden is, zal ambieeren of niet.
 „Bedrijfseconomisch vormt het winsttantième echter
„een bestanddeel van de winstverdeeling, dus van de ver„deeling van de vermogenstoename, die uit de vergelijking
„van kosten en opbrengsten resulteert. Tegenover het tan­
tièm e staat toch geen rechtstreeksche prestatievaluee„ring; immers bij constante individueele nuttigheid kun„nen bijzondere invloeden dit winstaandeel tot nul redu-.
