DE ACCOUNTANTSVERKLARING (Inhoud mei 1924 no. 5)
MEI 1924

Ie JAARGANG

No 5.
MAANDBLAD ACCOUNTANCY
w BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
VOOR

ONDER REDACTIE VAN: R. A. DIJKER, G. P. J. HOGEWEG, PROF. TH. LIMPERG JR., A. NIERHOFF EN H. R. REDER.
R U B R I E K R E D A C T E U R E N : UIT EN VOOR DE PRAKTIJK : A. H. GRONDEL, ABR. MEY EN JAMES POLAK ; LITERATUUR. Dr. A. STERNHEIM s
STATISTIEK: T. KEUZENKAMP: - UIT HET BUITENLAND: J. S. VAN AKKEREN - EFFICIËNTIE: I. ROET Jzn.
MEDEWERKERS: TH. ANDRIES, H. J. VAN ARKEL, PROF. Mr. Dr. H. W. C. BORDEWIJK, J. BOSMAN Az., J. P. CROIN, P. J. DAM,
E. VAN DIEN, W. H. ELLES, G. W. FRESE, Dr. W. J. HARTMANN, LEONARD JACOBS, R. KUIJPER, J. J. M. H. NIJST, J. PAARDEKOOPER, PROF. Dr. N. J. POLAK, F. RINSMA, G. H. SECKEL, J. F. STARRE, PROF. J, G. CH. VOLMER, P. VAN VOORST.
SECRETARIS DER REDACTIE - C. VERWEY UITGEVER: J. M U U SSES - PURMEREND
GIRO No. 15062
TESSELSCHADESTR. 15 - AMSTERDAM, TEL. 26600 TELEFOON 77
DE COPIE VAN INGEZONDEN BIJDRAGEN WORDT NIET TERUGGE­
GEVEN. - NADRUK IS GEOORLOOFD. ZOO DE BRON WORDT GE­
NOEMD. - BOEKEN TER RECENSIE EN ALLE ANDERE STUKKEN
VOOR DE REDACTIE ZENDE MEN AAN DEN SECRETARIS. ----------

VERSCHIJNT MAANDELIJKS. BEHALVE IN DE MAAND AUGUSTUS.
ABONNEMENT PER JAAR F 10.-. FRANCO PER POST F 10.24, BUITEN­
LAND F 10,60. - MEN ABONNEERT ZICH VOOR DEN GEHEELEN
JAARGANG ----------------------------------------------------- -------------------------------

INHOUD

VAN DE REDACTIETAFEL

Van de R ed actietafel.................................................................... Blz.
De Accountantsverklaring I I ...........................................................„
door Prof. Dr. Nico J. Polak
Een vergissing .............................................................................. „
door W. Ree
Normale kostprijs ............................................................................„
door Th. A. Dyrbye Jr.
 Vijftiende Accountantsdag ............................................................„
Middagzitting. Referaat van Ir. D. H. Stigter over: de
grondslagen der samenwerking tusschen raadgevend
ingenieur en accountant
De taak van den accountant ten opzichte van de opname
van den goederenvoorraad...................................................... „
door Wm K. de Brey, niet naschrift van R. A. Dijker
De vooruitzichten en de opleiding voor het beroep van
a cco u n ta n t..................................... , .................................... „
(verslag eener lezing van R. A. Dijker) door J. J. V.
L itera tu u r.....................................................................
Red. Dr. A Sternheim
Over het zelfstandig balansonderzoek
Uit en voor de praktijk...................................................................... „
Red. A. H. Grondel, Abr. Mey, James Polak
Opgave No. 4 (inrichting administratieve organisatie
van een fabriek van kunstnijverheidsproducten)
Uitwerking en beoordeeling van opgave No. 1 (Onder­
zoek naar de juistheid van het bedrag van een in
rechte toegewezen eisch tot schadeloosstelling)
Uit het b u iten la n d ..............................................................................
Red. J. S. van Akkeren
„Mon Bureau” — Management — Financiering van
ondernemingen — Een centrale stenografie- en typeafdeeling —• Inrichting van administraties: a. Motorcarfabrieken, b. Scheepvaart
■

*

*
*

In de eerstvolgende nummers zullen o.a. verschijnen:

Voorbehoud, door James Polak.
Fiscaliteiten, „ J H. Hageman
Vervolg verslag vijftienden accountantsdag

77
77

87

Door verschillende omstandigheden, o.a. door de veelheid
der ontvangen copie, was er eenige vertraging ontstaan in het
afdrukken van het verslag van den loden accountantsdag.
Met het oog daarop verklaarde de uitgever zich bereid, niet
alleen om thans een nummer van 40 kolommen te doen verschij­
nen, doch om voor Juni nogmaals ‘24 kolommen extra te geven,
zoodat het ons naar w ij hopen mogelijk zal zijn, in de volgende
maand het restant van bovengenoemd verslag geheel af te
drukken.
 Wij willen niet nalaten van deze plaats onze erkentelijkheid
uit te spreken over de medewerking, die wij van de zijde van
den uitgever bij voortduring ondervinden.
89

DE ACCOUNTANTSVERKLARING

78
79
80

II.
In het vorige nummer van dit tijdschrift heb ik eenige be­
91 schouwingen gewjjd aan dit onderwerp en de wenschelijkheid
betoogd, dat in de Reglementen van Arbeid der accountantsvereenigingen de accountantsverklaring worde gei’egeld. Ik
zou die regeling streng wensehen te maken, evenals de voor­
schriften, die ten aanzien van rapport en onderteekening
gelden. In het Reglement van Arbeid van het Instituut zou b.v.
95 een artikel 8bis kunnen worden opgenomen van den volgenden
inhoud:
„Indien een lid behalve zijn in artikel 2 bedoelde rapport
en hetzij naast, hetzij zonder onderteekening een verklaring
omtrent een balans, een jaarrekening of eenig ander verant­
woordingsstuk afgeeft, dan houdt die verklaring volledige
accoordbevinding in, voorzoover geen uitdrukkelijk voorbe­
houd in de verklaring is te kennen gegeven. Zulk voorbe­
houd kan niet worden vervangen door omschrijving van
verrichten arbeid noch door opsomming van aecoordbevonden onderdeden.
„Het niet vermelden van eenig onderdeel, dat redelijker­
wijze geacht kan worden een bestanddeel der controle te
90 „

78

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE

hebben uitgemaakt, beduidt onvoorwaardelijke accoordbe- accountantsberoep op losse schroeven zet, die het zijn bestaans­
vinding daarvan.
grond ontneemt. Alleen dan kan dit beroep bloeien als men in
„Een verklaring betreffende een balans houdt, behoudens den accountant vertrouwen kan stellen en dit kan men alleen
uitdrukkelijk gemaakt voorbehoud en met inachtneming als zijn woord ondubbelzinnig waar is, als hij het „integritate”
van de bepalingen, vervat in het derde lid van artikel 7, uit het Instituutsdevies hoog houdt.
 in, dat het lid, hetwelk de verklaring afgeeft, op grond Het eerstgenoemde motief is van anderen aard: het brengt
van een onderzoek als bedoeld in het eerste lid van artikel 7 den accountant op het terrein der bedrijfspolitiek. Behoort
van oordeel is, dat de balans een juist beeld geeft van hij daar anders dan in zijn adviseerende functie thuis? Ik
den toestand van het vermogen, waarop die balans betrek­ geloof van niet: waar hij controleur is heeft hij slechts te
king heeft. De bepalingen van het vierde lid van artikel 7 verifieeren en te certificeeren wat geweest is, heeft hjj slechts
en het eerste en tweede lid van artikel 8 zijn mede op deze retrospectief werk te doen, niet zijn blik naar de toekomst te
verklaring van toepassing. ’’
richten. Of er kans bestaat, door een onjuiste voorstelling van
lk geef deze redactie gaarne voor een betere. Indien daarin zaken iets goed te maken, moet den accountant koud laten:
maar dezelfde beginselen zijn neergelegd als in bovenvermelde die kans bestaat bijkans altijd, zeer zeker in de oogen van hen,
proeve. Die beginselen zjjn:
die op die goedmaking vurig hopen. Is niet iedere fraudeur
a. de verklaring houdt materieele accoordbevinding in,
door omstandigheden optimist ten aanzien van de mogelijk­
b. verzwijgen beduidt accoordbevinding,
heid van herstel ? En is het niet juist de taak van den accoun­
c. voorbehoud moet uitdrukkelijk worden gemaakt.
tant om dien fraudeur tijdig te ontmaskeren?
Het verbloemen eener onjuistheid door een certificaat van
Ten aanzien van de accountantsverklaring kan dit motief
enkel formeele, comptabele accoordbevinding wordt zoodoen­ voor complaisanee nog een zeer sterke tegenwerping vinden.
 de onmogelijk, evenals het verbloemen van onjuistheden door Zooals wij in het vorige opstel al zagen treffen wij de accoun­
verzwijging ervan. Een accountant, die er zich van bewust is, tantsverklaring vooral aan bij „kreditwerbende ” bedrijven.
dat stilzwijgen ten aanzien van eenig punt als materieele ac­ Verbloeming van ongunstige feiten kan er hier toe leiden,
coordbevinding wordt opgevat, en dat hij daarvan de verant­ dat tal van beleggers volwaardig geld toevertrouwen aan een
woordelijkheid draagt, zal, waar hij ook eenige afwijking instelling, waar hun bezit, tengevolge van reeds bestaande
ontdekt, een uitdrukkelijk voorbehoud daaromtrent in zijn tekorten, op hetzelfde oogenblik een aanzienlijke reductie on­
verklaring opnemen. Is dat voorbehoud de betrokken onder­ dergaat. Dat benarde bedrijfsleiders ertoe komen, goed geld
neming onwelgevallig, dan zal de misleidende publicatie zon­ (van anderen) naar kwaad geld te gooien, is, hoewel niet te
der handteekening en zonder verklaring van den accountant verdedigen, toch te begrijpen, maar dat de accountant daartoe
het licht zien. Zulks ontdekt de belanghebbende eer dan het willens en wetens meewerkt is miskenning van zijn positie.
enkel ontbreken der handteekening, wanneer een nietszeggen­ Naar mijn meening heeft de accountant zich slechts af te
de accountantsverklaring aan het verslag is toegevoegd. Com- vragen, of de te publiceeren stukken al dan niet juist zijn.
plaisanee-verklaringen worden door zulk een toevoeging aan Een onjuistheid heeft hij aan te wijzen, onverschillig welke
het Reglement van Arbeid onmogelijk gemaakt.
de gevolgen dier openbaring mogen zijn. Hoe scherp de ac­
Indien zulke halfslachtige verklaringen onmogelijk worden countant ook tijdens zijn controle heeft toe te zien, bij het
gemaakt zal de accountantsverklaring onder alle omstandighe­ afgeven van zijn certificaat moet hij zich den blinddoek van
den voldoen aan de eischen, welke Nijst en Verbiest in hun Leer­ Justitia voorbinden.
 boek der Accoutancy (blz. 179-180) daaraan stellen. Hun ré­
Dr. N. J. POLAK
sumé betreffende de aceoutantsverklaring bevat de volgende
zinsneden, waarin ik eenige woorden het gespatieerd:
N.B. In mijn vorig artikel onder hetzelfde opschrift is een
„De uitvoering onzer taak als controleur bij naaml. ven­ fout geslopen. Oorspronkelijk had ik de stof over eenige ver­
nootschappen moet er toe leiden, den aandeelhouders o n b e ­ volgartikelen verdeeld, die ik later tot één opstel heb samen­
w i m p e l d den j u i s t e n financiëelen toestand der ven­ gevoegd. In den vierden regel van blz. 64 eerste kolom zijn
nootschap uiteen te zetten in een beknopt rapport, in het echter de woorden „in mijn vorig opstel” blijven staan; ver­
jaarverslag der maatschappij op te nemen.
zuimd is, ze te vervangen door „hierboven”.
„Onze verklaring behoort de aandeelhouders en andere
belanghebbenden er over in te lichten, of de financiëele
EEN VERGISSING
toestand en de resultaten der onderneming zoowel b ed r i j f s h u i s h o u d k u n d i g a l s boekhoudkundig j u i s t
weergegeven zijn.”
Mij bereikt het bericht, dat de Gouvernements Accountants­
Door enkelen, naar te hopen is door zeer weinigen, zal wellicht dienst in Nederlandsch-Indië is ondergebracht bij het Departe­
gevraagd worden, of het gewenseht is, aan de accountants­ ment van Financiën.
verklaring alle soepelheid te ontnemen. Twee motieven voor het Het is mij onbekend, welke motieven hebben geleid tot het
betoonen van eomplaisance zou men immers kunnen aanvoe­ beëindigen van een zelfstandig bestaan van dien dienst, tot zijn
ren, die meerdere vrijheid gewenseht zouden maken. Verbloe­ terugbrenging tot een onderdeel van een Departement.
 ming van ongunstige feiten kan soms dienen om ernstiger on­ Wellicht heeft art. 64 van het Reglement op het Beleid der
heilen af te wenden en de kans op herstel niet af te snijden. Regeering van Nederlandsch Indië, luidende:
En bü al te streng optreden wendt men zich tot een anderen „De verschillende takken van het algemeen burgeiijjk bestuur
accountant, die het heelemaal niet nauw neemt, die wellicht „worden, onder de bevelen en het oppertoezicht van den
nog laat passeeren wat de eerste accountant nimmer hadde „Gouverneur Generaal, beheerd door directeuren, wier getal,
toegelaten, zoodat de belanghebbenden dan nog slechter af „werkkring en bevoegdheid worden bepaald door den Koning”
hier den doorslag gegeven.
zijn. Ziehier de beide motieven.
Met het laatste motief heb ik spoedig af gerekend. Het is Immers leest men uit dit artikel, dat naast „direkteuren ”
de moraalbedervende redeneering: als ik het niet doe, doet ( = Departementschefs) geen diensthoofden bestaanbaar kun­
een ander het. Maar het is ook een redeneering, die het geheele nen worden geacht, en naast de „Departementen” geen licha-.
