„UIT HET BUITENLAND” HET ACCOUNTANTSBEROEP IN PERU
„U IT H E T BU ITE N LA N D ”
HET ACCOUNTANTSBEROEP IN PERU

door Drs. L. E. Stram en ]. Toutenhoofd
Er bestaat in Peru thans een wettelijke regeling van het accountantsberoep. Reeds
in 1944 werd bij besluit van de president de titel „Contador Publico” (een letter­
lijke vertaling van ’’public accountant” ) beschermd; deze titel mag sindsdien
alleen gevoerd worden door de universitair opgeleide „contadores” . Voordien
werd de onbeschermde titel vrijelijk door iedere boekhouder of accountant ge­
bruikt, die daar behoefte toe gevoelde.
Een wet (van 11 september 1959, in werking getreden in augustus 1960) heeft
thans ook, tezamen met een Presidentieel Besluit van 1960 (vergelijkbaar met
een Koninklijk Besluit in ons land) enige regelen gegeven voor de uitoefening van
het beroep. Hierbij moet wel in aanmerking worden genomen dat het woord
„contador” , evenals het Engelse woord „accountant” eigenlijk boekhouder be­
tekent en dat het verschil tussen de boekhouder en de „public accountant” in
Peru blijkbaar niet geheel duidelijk wordt gezien.
Zo bevat de wet van 11 september 1959 een artikel waarbij een wijziging van
het Wetboek van Koophandel wordt vastgesteld welke wijziging inhoudt, dat alle
„kooplieden” verplicht zijn hun boeken te laten voeren door een „Contador
Publico” of een „Contador Mercantil” . Dit laatste is een titel die verleend zal
worden door de Minister van Onderwijs na het volgen van een middelbare han­
delsopleiding en het afleggen van een beroepsexamen. Aan bepaalde particuliere
opleidingsinstituten zal erkenning worden verleend voor deze opleiding, doch op
het moment van het schrijven van dit artikel was een dergelijke erkenning nog
niet verleend.
 Aan de „Contador Publico” , welke titel uitsluitend mag worden verleend door
één der drie Peruaanse Universiteiten (die echter ook kan worden verkregen via
erkenning van een diploma van een buitenlandse Universiteit) is het recht voor­
behouden om balansen te maken en goed te keuren voor „juridische en admini­
stratieve doeleinden” , alsmede tot het uitvoeren van expertises, taxaties, boek­
houdkundige studies en dergelijke. Elders is nog sprake van werkzaamheden ten
behoeve van „administratieve en juridische autoriteiten” , waaruit kan worden
afgeleid, dat het woord „administratie” hier is op te vatten in de oorspronkelijke
betekenis van „beheer” . Het is dus wel duidelijk, dat de werkzaamheden, die in
ons land tot de functie van de accountant geacht worden te behoren, in het al­
gemeen alleen door de Contadores Publicos mogen worden verricht.
In het Presidentiële Besluit worden de ’’Contadores Publicos” verplicht zich in
locale colleges te verenigen. Als een merkwaardig feit dient het te worden be­
schouwd, dat er dus een - wellicht vrij groot - aantal plaatselijke accountantsverenigingen zullen gaan ontstaan. Deze locale colleges dienen o.a. ereregels te
formuleren, de naleving daarvan te controleren en overtreders te bestraffen, ta­
rieven vast te stellen, contacten te leggen met de overige colleges uit eenzelfde
departement en andere departementen enz. Landelijke of althans gelijkluidende
beroepsregelen zullen dus alleen maar tot stand komen indien de plaatselijke col­
leges dit onderling overeen zullen komen.
mab

blz. 339

Aangaande de samenwerking van meerdere accountants zegt het Besluit dat het
maatschapscontract notarieel moet worden aangegaan. De leden van de maatschap
dienen allen „Contadores Publicos” te zijn; zij zijn collectief verantwoordelijk
voor de daden van de maatschap.
 Tenslotte heeft de Minister van Financiën, eveneens in 1960, een beschikking
getroffen, waarin een regeling is gegeven voor de indiening van balansen (er is in
deze regelingen nooit sprake van jaarrekeningen maar altijd van balansen) voor
fiscale doeleinden. Deze balansen dienen geautoriseerd te zijn door:
a. Contadores Publicos of
b. Contadores Mercantiles of
c. Contadores Practicos.
Bij wijze van overgangsmaatregel worden hier balansen geautoriseerd door
„Contadores Practicos” aanvaard. Dit zijn boekhouders, die niet één der voorge­
noemde opleidingen hebben gevolgd, doch in de laatste 3 jaren balansen voor
belastingaangiften hebben ondertekend, of minstens 3 jaar als boekhouder bij een
overheidsinstelling werkzaam zijn geweest, of kunnen aantonen reeds meer dan
3 jaar volledige boekhoudingen te hebben gevoerd. Hierbij valt nog op te merken
dat in de genoemde beschikking wordt bepaald dat belastingaangiften die door
een „Contador Publico” in de controlerende functie („en función de auditor” )
worden getekend, geacht zullen worden een zekere mate van betrouwbaarheid te
bezitten hetgeen in aanmerking zal worden genomen bij het opmaken van de con­
troleprogramma’s van de belastingdienst.
Tot zover de wettelijke regeling. Hoe ziet nu de praktijk er momenteel uit?
Reeds vóór de Wettelijke Regeling inging bestonden er vakorganisaties o.a. het
„Colegio de Contadores” een vereniging van uitsluitend universitair gevormde
„contadores” en het „Instituto de Contadores” . Van dit laatste kon men lid wor­
den op voordracht van 2 leden, na een opleiding tot boekhouder te hebben ge­
noten, (hetzij universitair hetzij door een particulier opleidingsinstituut) en bo­
vendien 5 jaar als boekhouder werkzaam te zijn geweest.
 Er zijn in Peru (een land van ca 10 miljoen inwoners) 1500 universitaire Con­
tadores Publicos aangesloten bij het z.g. „Colegio de Contadores” , hetwelk in de
toekomst niet een landelijke organisatie zal worden doch de locale vereniging in
Groter Lima. Als gevolg van de wet verwacht men, dat dit aantal binnenkort tot
ongeveer 2000 zal aangroeien, ten dele doordat 400 van de 1000 leden van het
„Instituto de Contadores” universitair geschoold zijn (of na een Decreet in 1942
een examen aflegden en een thesis schreven, waarna zij de titel van „Peritos Con­
tadores” i.e. expert boekhouders kregen, en nu „Contadores Publicos” worden) en
ten dele uit afstuderenden van de Universiteiten.
Verreweg de meesten van deze Contadores zijn werkzaam als boekhouder in het
particulier bedrijfsleven of bij de staat. Een aantal voeren in plaats daarvan, of in
vele gevallen bovendien, een aantal kleine boekhoudingen voor eigen rekening.
Juiste cijfers omtrent de bezigheden van de leden kon het College ons niet geven,
aangezien men deze eerst aan het opvragen is, maar uit verschillende gesprekken
kon worden vastgesteld, dat het aantal „Contadores” , die werkzaam zijn als ac­
countant, ligt tussen 50 en 100. Indien het aantal personen, dat als intern accoun­
tant bij het bedrijfsleven werkt, mede in aanmerking zou worden genomen, dan

mab

blz. 340

zou dit aantal, volgens de zegslieden, welke leden of bestuursleden van het College
zijn, wel verdubbeld mogen worden.
Wat is nu de oorzaak van deze merkwaardige verhoudingen? Verschillende
oorzaken mogen genoemd worden. In de eerste plaats moeten we de aandacht
erop vestigen dat er in Peru geen kapitaalmarkt is in de zin zoals wij die kennen.
 Zowel het aantal ter keuze in Lima genoteerde fondsen als het gemiddelde aantal
der dagelijks verhandelde stukken zijn zeer gering. De scheiding tussen eigendom
en beheer en de daarmee samenhangende behoefte aan accountantscontrole zijn
lang niet in die mate tot ontwikkeling gekomen als in West-Europa in het
algemeen het geval is.
In de tweede plaats kunnen we vaststellen, dat vele filialen van buitenlandse
zaken welke gecontroleerd worden, één van de twee grote internationale in Lima
gevestigde accountantskantoren als accountant hebben. Verder valt op te merken,
dat een groot aantal van dergelijke filialen door een eigen interne accountants­
dienst vanuit het moederland worden gecontroleerd. Ook een klein aantal grote
Peruaanse bedrijven die „accountancy-minded” zijn, behoren tot de clientèle van
deze buitenlandse accountantskantoren.
In de derde plaats is het publiek niet bekend met het beroep, de functie en de
taak van de accountant. Het verschil in opleiding tussen een „Contador” (boek­
houder) en een „Contador Publico” is de leek niet bekend. Er is een gebrek aan
ontzag voor de „contador” . Deze is in de regel een eenvoudige boekhouder met
een niet al te groot salaris en allerhande bijverdiensten.
Bij de overheidsinstellingen is pas in de laatste jaren een veranderde houding
te bespeuren. Oorspronkelijk werden sommige overheidsinstellingen, welke grote
fondsen beheerden, door één der buitenlandse accountantskantoren gecontroleerd,
doch later is men meer en meer tot het aanstellen van nationale accountants over­
gegaan.
 Tenslotte nog iets over de opleiding. We beperken ons tot de universitaire op­
leiding. De studie voor „Contador Publico” is een onderdeel van de studie in de
Economische Wetenschappen, welke vijf jaar duurt. N a het vierde jaar is men
„Contador Publico” , na het vijfde „Doctor en Ciencias Economicas” . De colleges
worden ten behoeve van het grote aantal werkstudenten gewoonlijk in de vroege
ochtend of de late avond gegeven, terwijl dit ook aan de Hoogleraren de gelegen­
heid geeft, naast hun leerstoel een ander beroep uit te oefenen. Het aantal vakken
is zeer groot, terwijl het studiejaar ongeveer 6 maanden duurt. In de laatste twee
studiejaren komt het vak „Auditoria” op het studieprogramma voor, in verschil­
lende aantallen uren voor de diverse universiteiten. Een practicum in de vorm
waarin wij dat kennen komt niet voor. Buitenlandse literatuur wordt aanbevolen,
doch men wordt slechts geëxamineerd in de collegestof.
Een accountant welke een aantal overheidsinstellingen controleert deelde ons
mede, dat de universitaire opleiding zeer summier was. Om beter voorbereid te
zijn voor het beroep, dient de afgestudeerde volgens deze zegsman in de eerste
plaats zoveel mogelijk literatuur te trachten te verwerken, en in de tweede plaats
moet hij proberen een betrekking als assistent te krijgen bij één van de buitenland­
se accountantskantoren. Aangezien het aanbod groot is, is de kans gering en de
bezoldiging slecht; de meeste „Contadores Publicos” aanvaarden dan ook een
positie als boekhouder in het bedrijfsleven, waar men dan verder kan opklimmen
tot hoofdboekhouder etc.
 raab

blz. 341

Het ligt in de bedoeling van het College in Lima, om de kennis omtrent het
beroep verder te verspreiden en maatregelen te treffen teneinde het in aanzien
te doen toenemen. Men ijvert bij voortduring voor verbeterde wetgeving, verzet
zich tegen het verlenen van titels aan personen die niet de nodige opleiding hebben
genoten, zoals de „Peritos Contadores” hiervoren genoemd, en tracht het grote
publiek door gratis verspreide publikaties begrip voor de professie bij te brengen.
mab

blz. 342.
