De betekenis van Johan Buitendags stellingname in theologie der natuur
De bovenstaande voorbeelden laten de ontwikkelingen van
theorieën zien waarbij wetenschappers met behulp van
beeldtaal (bolletjes, deeltjes en golven) voorstellingen
ontwikkelden in de veronderstelling de werkelijkheid te
beschrijven zoals deze echt is. Wanneer de beelden problemen
opleverden, pasten de fysici de beelden wat aan (zoals golf
bezien als waarschijnlijkheidsfunctie). Waarom zouden we
onze claims ook niet bijstellen of herinterpreteren? Metaforen
vertellen hoe wij met de werkelijkheid zouden kunnen
omgaan. Het christelijk geloof acht het woord ‘Vader’ gepast
om God zo aan te spreken zonder te willen beweren dat God
daarmee echt afdoende beschreven wordt of model voor alle
vaders staat. Wel beweren wij hoe in relatie tot God wij Deze
gepast kunnen en mogen tegemoet treden, waarbij de relatie
tot God voor het christelijk geloof constitutief is voor zijn
perspectief op de werkelijkheid waarin gelovigen zich
ingebed zien. Dit heet wel een relationeel realisme: relatie is
hier de fundamentele categorie om de netwerken waarin wij
leven te beschrijven. Daarbij wordt dus elke vorm van een
substantie-ontologie afgewezen. Buitendag bepleit een
realisme waarvoor relationaliteit constitutief is, waarbij dit
realisme niet de werkelijkheid van God-op-zich poneert,
maar de werkelijkheid van het netwerk waarin God met ons
verkeert (Buitendag 2013:8). ‘Ons soek nie die waarheid nie,
ons probeer verstaan’, zegt hij voor een zoektocht waarbij
natuurwetenschappelijke inzichten theologen sensitief
kunnen maken voor theologisch relevante begrippen zoals
‘gemeenschap’. Het betekenisveld van ‘gemeenschap’
verbreedt zich dan tot en met habitat en biotoop (Buitendag
2012:1, 5), waarbij meer omgevingsfactoren een rol spelen
dan individueel persoonlijke en sociale karakteristieken,
zoals de plaats van mensen te midden van andere lokaal
aanwezige levensvormen.
Open Access

Page 10 of 10

Original Research

Erkenning

Jenkins, K., 2003, Re-thinking history, Routledge, London.
 De schrijver verklaart hierbij dat hij geen enkele financiële of
persoonlijke relatie met enige groepering heeft die hem
beïnvloed heeft dit artikel te schrijven zoals hij het heeft
geschreven.
Moltmann, J., 1985, Gott in der Schöpfung: ökologische Schöpfungslehre, Kaiser
Verlag, München.
Literatuurverwijzingen

Paul, H., 2014, Als het verleden trekt: Kernthema’s in de geschiedfilosofie, Boon
Lemma, Amsterdam.
Arnold, J.H., 2000, History: A very short introduction, Oxford University Press, Oxford,
Kindle edition.
Peacocke, A., 1986, God and the new biology, J.M. Dent & Sons Ltd, London.
Behr, J., 2013, Irenaeus of Lyons: Identifying Christianity, Oxford University Press,
Oxford.
Quine, W.V.O., 1981, Theories and things, Harvard University Press, Cambridge, MA.
Moltmann, J., 1980, Trinität und Reich Gottes: zur Gotteslehre, Kaiser Verlag, München.
Buitendag, J., 2012, ‘Die noodsaaklikheid van habitat in ons definisie van menswees:
Op soek na ’n eko-teologiese verstaan van menslike lewe’, HTS Teologiese Studies/
Theological Studies 68(1), Art. #1283, 8 pages. http://dx.doi.org/10.4102/hts.
v68i1.1283
Buitendag, J., 2013, ‘Gaan na die mier, kyk na sy weë en word wys: Metafoor of
paradigma?’, HTS Teologiese Studies/Theological Studies 69(1), Art. #1976,
9 pages. http://dx.doi.org/10.4102/hts.v69i1.1976
Clayton, P.D., 1997, God and contemporary science, Edinburgh University Press,
Edinburgh.
Moltmann, J., 2002, Wissenschaft und Weisheit: zum Gespräch zwischen
Naturwissenschaft und Theologie, Gütersloher Verlagshaus, Gütersloh.
Moltmann, J., 2003, Science and wisdom, transl. M. Kohl, Fortress Press, Minneapolis,
MN.
Peacocke, A., 1993, Theology for a scientific age, SCM Press Ltd, London.
Scruton, R., 2004, Modern philosophy: An introduction and survey, Pimlico – Random
House, London.
Stanford, M., 1998, An introduction to the philosophy of history, Blackwell Publishers
Ltd, Oxford.
Van den Brom, L.J., 2011, ‘God schept ons een zinvolle ruimte – de metafoor van de
eigenzinnige tuinman’, in, L.J. van den Brom & E.R. Jonker (eds.), Zin in leven in de
gloria?, pp. 3–23, Protestantse Theologische Universiteit, Utrecht, Kampen,
Leiden.
 Davies, P., 1990, Other worlds, Penguin Books Ltd, London.
Van den Brom, L.J., 2014, ‘Geschiedenis bestaat niet! Theologie van de geschiedenis
wel?’, Kerk en Theologie 65(4), 335–365.
Irenaeus, 1995, Adversus Haereses 4, in: Fontes Christiani, Bd. 8/4 , N. Brox (ed.),
Herder Verlag, Freiburg.
Walsh, W.H., 1967, An introduction to philosophy of history, Hutchinson & Co LTD,
London.
Irenaeus, 2001, Adversus Haereses 5, in: Fontes Christiani, Bd. 8/5 , N. Brox (ed.),
Herder Verlag, Freiburg.
Zizioulas, J.D., 1997, Being as communion: Studies in personhood and the church,
St. Vladimir’s Seminary Press, Crestwood, NY.
http://www.hts.org.za

Open Access.
