DE TAAK VAN DEN ACCOUNTANT IN HET VERZEKERINGSBEDRIJF
98

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJESHUISHOUD KUNDE

Er kunnen bovendien speciale redenen zijn voor een zelf­
standig vooronderzoek. Meermalen is de Inspecteur in het bezit
gekomen van gegevens, die er op wijzen, dat hoogstwaarschijn­
lijk belastingontduiking heeft plaats gehad. In die gevallen is
het noodzakeljjk, dat de belastin g-accountant deze gegevens aan
de overgelegde boekhouding toetst. Hij kan er bezwaarlijk den
public-accountant van te voren van in kennis stellen. Blijkt
inderdaad, dat niet alle transacties in de boekhouding zijn ver­
werkt, dan zullen belastingplichtige en public-accountant hier­
van op de hoogte moeten worden gebracht.
De bovenuiteengezette wijze van werken heeft voor den belasting-aecountant verder dit voordeel, dat hij bij bepaalde be­
drijven de bedrijfsuitkomsten kan toetsen aan die van gelijk­
soortige bedrijven, hetgeen vooral bij contrôle van winkelzaken
van belang is. De accountantsdienst der Directe Belastingen
beschikt tengevolge van het groote aantal onderzochte zaken
over vele gegevens, die hij bij zijn onderzoek kan benutten.
Wij komen dus tot de conclusie, dat het voor alles beter is,
dat de belasting-accountant zelfstandig een voorloopig onder­
zoek instelt en daarbij kennis neemt van de uitgebraehte rap­
porten van den public-accountant, alvorens hij zich met dezen
in verbinding stelt.
Het spreekt vanzelf, dat het standpunt bij zaken, die onder
controle staan van accountants, die niet het vertrouwen van den
fiscus genieten, geheel anders is. Hetgeen zij als uitkomst van
hun onderzoek in hunne rapporten neerleggen kan zonder meer
niet worden aanvaard, zoodat hier niet kan worden volstaan
met eene principiëele bespreking van de belastingaangelegen­
heden tusschen public- en belasting-accountant. De belastingaccountant zal dan op eigen onderzoek zijn aangewezen.
 De arbeid van den public-accountant is van groot belang
voor de Administratie der Directe Belastingen. Het feit, dat
een bedrijf onder volledige controle staat van een te goeder
naam en faam bekend staand accountant, heeft voor haar groote
waarde. Eene wettelijke regeling van het accountantsberoep
zal ook de belasting-administratie ten goede komen. De aangif­
ten van belastingplichtigen, die hun bedrijf door een register­
accountant laten controleeren, behoeven in het algemeen weinig
tijd te kosten. De register-accountants zouden van hunne con­
trole kunnen doen blijken door de aangiftebiljetten mede te
onderteekenen. Dit zou alleen dan kunnen geschieden, indien de
register-accountant ook de contrôle van de privé-administratie
van belastingplichtige heeft. In geval hij alleen de controle van
het bedrijf heeft, zal hij dit op het aangiftebiljet moeten ver­
melden. Wellicht ware het nog beter, dat de public-accountant,
in plaats van de aangifte mede te onderteekenen, bij zijn rap­
port een nota ten dienste van de Belasting-administratie zou
voegen, zooals in Engeland gebruikelijk is. Daar de fiscale wet­
ten niet altijd in overeenstemming zijn met bedrijfseconomische
principes moeten meermalen wijzigingen worden aangebracht
in balans en winstrekening. De public-accountant zou in zijne
nota eene afzonderlijke opstelling kunnen maken en daarbij de
noodige toelichtingen kunnen geven, die van belang zijn.
 Bij de bestaande belastingwetgeving geeft de voorgestelde
samenwerking tusschen register-accountants en Belasting­
administratie eene moeilijkheid. Zooals bekend is, zijn er ac­
countants, die het vertrouwen van den fiscus niet genieten. Dit
geval zal zich ook in de toekomst ten aanzien van de register­
accountants kunnen voordoen. De belastingwetten schrijven de
Belasting-administratie ten aanzien van haar ter kennis geko­
men feiten geheimhouding voor, waardoor het haar niet mo­
gelijk is, om feiten, die h.i. aanleiding geven een accountant als
onbetrouwbaar te signaleeren, ter kennis van den Raad van
Tucht te brengen. De geheimhouding zou ten dezen opzichte
opgeheven moeten Avorden, wil in de toekomst eene volledige

samenwerking tusschen fiscus en register-accountants mogelijk
zijn.
A. N.
DE TAAK VAN DEN ACCOUNTANT IN HET
VERZEKERINGSBEDRIJF
II
Prae-advies uitgebracht op den Verzekeringsdag' van 20 Oct.
1928 door R. A. Dijker, accountant te ’s-Gravenhage
(vervolg van bladz. 86)
Dit zelfde geldt voor een accountantsverklaring; ook daar
zou de waarde der verklaring verkleinen, wanneer de bestuur­
ders dei' onderneming, die het attest A\renschen, ten opzichte
van de juistheid van een door henzelf opgemaakt stuk. invloed
zouden kunnen uitoefenen op de wijze waarop de deskundige
tot de zekerheid meent te moeten komen.
De opdrachtgever kan zich vooraf laten inlichten omtrent de
gevolgen, welke het geven van een opdracht als hierbedoeld met
zich brengen aan kosten en aan bemoeiingen met het bedrijf,
maar met de opdracht zelf bepaalt hij voor zoover zulks van
hem afhangt de taak van den accountant. De aard van de op­
dracht brengt mede, dat de opdrachtgever zelf geen invloed
mag uitoefenen op de wijze, waarop die opdracht moet worden
vervuld.
Men kan ten opzichte van de jaarrekening of van een balans
en winstrekening niet spreken van een „absolute” juistheid.
 Evenmin kan een accountantsverklaring absoluut en volkomen
waarborgen de juistheid van de jaarrekening waarbij ze be­
hoort. Er is evemvel in het maatschappelijk verkeer een graad
van nauwkeurigheid ontstaan, vrelke men als norm voor de
jaarrekening mag stellen en eveneens een graad van juistheid,
welke de accountantsverklaring ten opzichte van de jaarreke­
ning moet waarborgen. De accountant heeft er voor te zorgen
dat hij zijn taak verricht op een dusdanige wijze, dat hij de ver­
antwoordelijkheid kan dragen, die uit het vertrouwen, dat zijn
verklaring normaliter op mag wekken, voortvloeit. Wij zullen
zoo straks trachten dien norm eenigermate te bepalen uit de
relatieve juistheid der jaarrekening zelf. Laten we ons thans
eerst even bezig houden met de taak van den accountant bij de
opdracht, hierboven onder 2°‘ bedoeld.
Bij deze opdrachten liggen de verhoudingen geheel anders.
Hier heeft de opdrachtgever niet de bedoeling een publiek ver­
trouwen door een verklaring of een attest op te wekken. Bij
deze opdrachten treedt als regel het adviseerend karakter van
de werkzaamheden van den accountant meer op den voorgrond
dan het controleerend karakter en er is hier slechts sprake van
een verhouding, dus ook van een verantwoordelijkheid, tusschen
den opdrachtgever en den accountant. Deze verhouding en
daarmede de verantwoordelijkheid van den accountant kunnen
worden uitgebreid, doordat derden van het rapport van den
accountant kennis nemen. Dit behoeft niet tot eonsequentiën te
leiden, want de grenzen der verantwoordelijkheid van den
accountant kunnen uit het rapport blijken, doordat zij daarin
nauwkeurig zijn omschreven. Dit is niet het geval bij de in de
vorige opdracht bedoelde attesten, die als regel niet anders
kunnen zijn dan korte verklaringen, welke op zich zelf reeds
vertrouwen opAvekken, ongeacht hun inhoud.
 Bij opdrachten als hierbedoeld is de taakbepaling er dus niet
een die uit den aard der opdracht zelf voortvloeit, maar ze kan
bij het verstrekken van de opdracht tusschen den opdrachtgever
en den accountant Avorden overeengekomen.
Niet alleen de beperkte odracht, maar ook de beperkte ver-

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
antpwoordelijkheid, welke zij schept, moet uit het accountants­
rapport duidelijk blijken. In ook voor niet-deskundigen duide­
lijke bewoordingen moet uit de conclusie van een dusdanig rap­
port blijken, welke hiaten het onderzoek ten gevolge van een
beperkte opdracht liet en welke de gevolgen daarvan ten op­
zichte van de conclusie, waartoe het onderzoek leidde, kunnen
zijn. In het bijzonder moet ertegen worden gewaakt, dat dit
persoonlijk stuk zou kunnen worden verward met het onper­
soonlijk attest, dat op zich zelf een volledig accountantsonder­
zoek doet vóóronderstellen.
Onder deze voorwaarden zien wij geen enkel bezwaar tegen
het aanvaarden en uitvoeren van dergelijke opdrachten.
In tegenstelling met onzen collega, den heer Reder, zijn wij
alzoo van meening, dat ten opzichte van de taakbepaling van
den accountant, onderscheid moet worden gemaakt, in verband
met den aard van de opdracht.
Wij willen er in dit verband nog op wijzen, dat in die geval­
len, waar de opdracht tot doel heeft het eertificeeren van de
jaarrekening, de taakbepaling van den accountant niet alleen
en uitsluitend wordt bepaald op de wijze als hierboven is aan­
gegeven, maar ook in die gevallen afwijking mogelijk is en wel
in dien zin, dat de verantwoordelijkheid voor den accountant
zich verder kan uitstrekken dan in het algemeen uit die op­
dracht zou voortvloeien.
 Naast de accountantsverklaring, of wel de goedgekeurde ba­
lans, geeft de accountant bij die opdrachten als regel af een min
of meer uitvoerig rapport, waarin hij in details treedt over al
hetgeen hij bij zijn controle en de critische beschouwing der
door de boekhouding aangewezen resultaten heeft opgemerkt.
In dat rapport gaat hij meestal verder dan in zijn verklaring.
Op sommige leemten en kleine onnauwkeurigheden, zal hij wel
in het rapport voor insiders bestemd wijzen, maar hij kan deze
van onvoldoende belang vinden om als gevolg daarvan zijn
goedkeuring aan de balans- en winstrekening te onthouden.
Dat wijst er reeds op, dat er naast de verhouding welke ge­
boren wordt uit het publieke vertrouwen, nog een andere be­
staat, welke zich niet uitstrekt van den accountant tot allen die
van de gepubliceerde jaarrekening en de daarbij behoorende
verklaring kennis nemen, maar alleen bestaat tusschen het
bestuur der onderneming en den daaraan verbonden accountant.
Het is duidelijk dat het in de macht van het bestuur der
onderneming moet liggen om de opdracht van den accountant
uit te breiden, om hem advies te vragen en hem controlewerk­
zaamheden op te dragen, welke hij, omdat ze voor de juistheid
van de jaarrekening in haar geheel van geen of ondergeschikt
belang zijn, voor het hoofddoel van de opdracht, voor het attest,
niet noodzakelijk zou moeten verrichten.
Niet alleen door de eischen van het attest wordt dus ook in
die gevallen de taak van den accountant bepaald, maar ze kan
worden uitgebreid door den wil van den opdrachtgever. In de
verhouding van den accountant tegenover het bestuur kan, zooals uit het bovengenoemde zal zijn gebleken, de taak van den
accountant wel uitgebreider, maar nimmer beperkter zijn dan
die, welke uit de eischen aan het verstrekken van het attest
verbonden, voortvloeien.
 Ook van dezen kant uit bekeken, komen wij alzoo in tegen­
stelling met onzen collega Reder tot de conclusie, dat de op­
dracht op zich zelf invloed kan hebben op de taakbepaling van
den accountant.
Wij zullen ons verder bepalen tot het bespreken van de taak
van den accountant, uitsluitend in die gevallen waar hij op­
dracht heeft tot het controleeren met het doel een verklaring af
te geven ten opzichte van de juistheid van de jaarrekening.
Voor deze soort opdrachten staan wij, zooals uit het boven­
staande blijkt, op hetzelfde standpunt als onze collega Reder,

99

en ook wij ontleenen de formuleering van het beginsel aan het
referaat van Prof. Limperg op het Internationaal Accountantscongres van 1926.
De heer Reder heeft het hiergenoemde beginsel verder in
details uitgewerkt. Wij zullen thans bespreken de toepassing
dezer beginselen in het bijzonder bij het verzekeringsbedrijf.
Vooraf moeten wij evenwel nog even uw aandacht vragen voor
een algemeen beginsel.
Wanneer wij gaan spreken over de juistheid van een jaar­
rekening, in het bijzonder van een balans, dienen we eerst na
te gaan aan welke eischen die balans moet voldoen om „onder
de huidige omstandigheden in het maatschappelijk verkeer”
als juist te mogen worden aangemerkt. Verder dan deze rela­
tieve juistheid behoeft vanzelfsprekend de accountantsverkla­
ring niet te gaan.
Omtrent het karakter van de balans zijn er in hoofdzaak drie
opvattingen, n.1.:
a. de vermogensbelans,
b. de winstbalans,
c. de winstuitdeelingsbalans.
Met de vermogensbalans wil men het juiste vermogen aan­
geven.
Meestal heeft men hierbij het oog op de geldswaarde bij onmiddellijkc realisatie, vandaar dat men deze balans wel noemt
de „liquidatiebalans”. De balans welke de particulier op 1 Mei
voor de vermogensbelasting maakt, is hiervan een voorbeeld.
 Met de winstbalans bedoelt men aan te geven de winst tussehen twee opeenvolgende balansen gemaakt, waarbij die balan­
sen zelf niet per sé het juiste vermogen behoeven weer te geven,
maar waar de afwijking te dien opzichte bij beide balansen
gelijk moet zijn. Deze balans voldoet als regel voor den alleen­
handelenden koopman.
Met de winstuitdeelingsbalans ten slotte, wil men alleen aan­
geven, welk deel van de werkelijk gemaakte winst met het oog
op den financieelen toestand van de onderneming en de risico’s,
in den meest ruimen zin genomen, welke deze onderneming nog
loopt, voor uitdeeling aan de rechthebbenden in aanmerking
kan komen. Zij komt voor bij de ondernemingen in den vorm
eener N.V.
Op grond van hetgeen volgt, meen ik te mogen concludeeren,
dat de balansen van groote ondernemingen en dus ook van het
grootste deel der verzekeringsmaatschappijen in ons land, het
karakter hebben van winstuitdeelingsbalansen.
Men bedoelt met deze balansen geen grooter vertrouwen op
te wekken dan dat het daaruit voortvloeiende winstbedrag, zon­
der schade voor de onderneming, tot uitkeering kan worden
gebracht en het is niet de bedoeling met die balansen aan te
geven het „juiste” vermogen van de onderneming op den
balansdatum, noch het „juiste” bedrag van de in het desbe­
treffende jaar gemaakte vunst.
 Mijn conclusie dat de balansen van de groote ondernemingen
in ons land geen vermogensbalansen, noch winstbalansen, maar
winstuitdeelingsbalansen zijn, grond ik in de eerste plaats op
mijn ervaring, en in het bijzonder op mijn ervaring als accoun­
tant voor de Oorlogswinstbelasting, in welke werkkring ik tal
van balansen van grootere ondernemingen ter beschouwing
kreeg, waarbij er vrijwel geen enkele was, waarbij blijkbaar ern­
stig was getracht om naar de heerschende comptabele begrippen
de „juiste” winst of het „juiste” vermogen naar voren te
brengen, en van welke balansen er toch tal door te goeder
naam en faam bekend staande accountants waren onderteekend
of van een goedkeurende verklaring waren voorzien.
Behalve uit deze voor anderen moeilijk te controleeren erva­
ring, kan men het karakter van een winstuitdeelingsbalans van
grootere ondernemingen onderkennen uit de dikwijls belachelijk

ioo

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJESHUISHOUDKUNDE

lage waardeering van belangrijke activa, waarvan liet opnemen
van een groot kantoorgebouw voor de waarde van ƒ 1.— een
klassiek voorbeeld is en uit welke waardeering duidelijk blijkt,
dat het doel om tot een „juiste” vermogensopstelling te komen
niet kan hebben voorgezeten bij liet opmaken van die balans.
Men kan verder dit karakter van de balansen van groote
ondernemingen afleiden uit het stabiele of weinig fluctueerende
dividend, dat sommige ondernemingen rechtstreeks uit de
winst, welke uit de gepubliceerde jaarstukken blijkt, uitkeeren
en in welk stabiel, of althans weinig fluctueerend dividend niet
tot uitdrukking komen de conjunctuurschommelingen, welke
aanwezig zouden moeten zijn geweest en bij de balansopmaking
volgens de heerschende comptabele begrippen zeker tot uit­
drukking zouden moeten zijn gebracht, wanneer winstbalansen
en geen winstuitdeelingsbalansen waren opgemaakt.
 Ik wijs er op, dat ik mij hier niet bezig houd met de vraag
of het inderdaad goed is of aanbeveling verdient, dat onze
groote ondernemingen „winstuitdeelingsbalansen” publiceeren
en of zij niet beter deden met een „juiste” winst en een „juiste”
vermogenspositie in de jaarrekening tot uitdrukking te brengen,
ik meen te mogen volstaan met te constateeren, dat in het hui­
dige maatschappelijke verkeer — terecht of tenonrechte, dat
doet er in dit verband niet toe — het de gewoonte is om winst­
uitdeelingsbalansen te publiceeren en dat dus in datzelfde ver­
keer aan de verklaring van den accountant ten opzichte van
die balans geen ander karakter kan worden toegekend dan dat.
hetwelk daarbij past.
Hiermede is dan ook niet gezegd, dat de accountant niet zou
moeten trachten om het publiceeren van balansen, welke de
„juiste” winst en het „juiste” vermogen weergeven, te bevor­
deren, wanneer mocht blijken dat zulks inderdaad in het alge­
meen maatschappelijk belang wenschelijk mocht zijn en voor
vervulling vatbaar is, maar hiermede is alleen gezegd, dat onder
de huidige omstandigheden de taakbepaling van den accountant
door liet karakter van de winstuitdeelingsbalans wordt be­
grensd.
Het verschillend karakter van de vermogensbalans, de winstbalans en de winstuitdeelingsbalans is feitelijk een waardeeringskwestie.
In de „Economist” 1924 en in het „Zeitschrift für Betriebs­
wirtschaft” 192G, Heft I, heeft Prof. Dr. Y. ,/. Polak deze
waardeerings- en balansproblemen uiteengezet en belangstel­
lenden mogen wij wel verder naar deze publicaties verwijzen.
Voor ons is het voor liet oogenblik alleen van belang te kennen
liet karakter van de winstuitdeelingsbalans en te aanvaarden
het beginsel, dat het karakter van deze balansen ook de taak
van den accountant bepaalt.
 Dit beginsel nu brengt mede, dat de balans juist is, wanneer
zij de minimumpositie weergeeft, en dat de winst is dat deel
van de gedurende het bestaan der onderneming werkelijk ge­
maakte winst, dat voor uitkeering aan de winstgerechtigden in
aanmerking kan komen.
Bij verzekeringsmaatschappijen is deze wetenschap voor de
eene groep van belanghebbenden, de verzekerden, te eenenmale
voldoende. Deze groep heeft er uitsluitend belang bij, dat de
balans, welke wordt overgelegd, de vermogenpositie niet te
gunstig, niet geflatteerd, weergeeft, en dat de vermogenspositie
minstens zoo is, als uit de balans blijkt. Zij heeft geen enkel
belang bij hooge winstuitdeeling, integendeel haar belang wordt
gediend, wanneer gemaakte winst in de onderneming blijft en
de vermogenspositie versterkt.
Ook de andere groep van belanghebbenden, de aandeel­
houders, hebben uiteindelijk belang bij het versterken van de
positie van de onderneming, maar te hunnen opzichte zijn er
grenzen. De aandeelhouders, de deelgerechtigden in de winst,

hebben recht om te weten wat er is verdiend, hebben recht om
de juiste vermogenspositie van de onderneming te leeren ken­
nen. In dat opzicht is hun belang aan dat der verzekerden niet
tegengesteld, maai' hun belang gaat verder. Toch kunnen er
omstandigheden zijn, welke het in het belang van de onder­
neming noodzakelijk, of althans wenschelijk maken, om ook
tegenover aandeelhouders niet te publiceeren de volle winst en
de juiste vermogenspositie, welke uit den naar de heerschende
comptabele begrippen opgemaakte balans zouden moeten blij­
ken, waarbij in aanmerking moet worden genomen, dat de ba­
lans en winstrekening, welke voor aandeelhouders wordt ge­
publiceerd, in breeden kring bekend wordt.
 Dit kan er toe leiden, dat in het belang van de onderneming
en dus ook in het uiteindelijk en werkelijk belang van de bona­
fide aandeelhouders zelf, de winstuitdeelingsbalans de positie
minder gunstig voorstelt en de winst lager aangeeft, dan, naar
de comptabele opvattingen berekend, uit de stukken zou moeten
blijken.
Wij erkennen dat daartegen bezwaren kunnen rijzen, maar
wij hebben reeds gezegd, dat het onderzoek naar deze bezwaren
valt buiten ons betoog, want dat wij, wanneer wij de taakbepa­
ling van den accountant willen afleiden uit het vertrouwen dat
zijn verklaring „in het huidige maatschappelijk verkeer op­
wekt”, mogen volstaan met te constateeren, welk vertrouwen
in dat verkeer op het oogenblik bestaat en ons niet behoeven
bezig te houden met de vraag hoe groot dat vertrouwen zou
moeten zijn om aan de hoogste eischen te voldoen.
 Nu wij het onderwerp evenwel terloops hebben aangesneden,
willen wij er op wijze,n dat daar, waar ook slechts het vermoe­
den kan rijzen dat de balanspositie wordt gedrukt niet of niet
alleen om redenen, welke hun oorzaak vinden in het belang van
de onderneming zelf, maar om die, welke belangen van een
deel der ondernemers, bezitters van aandeelen, moeten dienen,
ze vanzelfsprekend ten sterkste moeten worden veroordeeld en
door geen accountantsverklaring mogen worden gedekt. Het
vertrouwen dat een accountantsverklaring opwekt gaat onge­
twijfeld zoover, dat mag worden aangenomen dat de accountant,
die de verklaring afgeeft, niet bekend is, of door zijn onderzoek
bekend zou moeten zijn, dat de belangen van aandeelhouders
in het algemeen zouden worden geschaad ten bate wellicht van
enkele hunner. Wij bedoelen alleen aan te geven dat, op grond
van voor een ieder waarneembare feiten, onder de huidige om­
standigheden niet mag worden aangenomen, dat een balans
alleen dan goed is, wanneer zij de juiste vermogenspositie en
juiste winst weergeeft.
Wij moeten er hierbij dan nog wel op wijzen, dat het „directe”
belang van de bestuurders van een onderneming bij het op­
stellen van de winstbalans als regel tegengesteld is aan het
belang van de onderneming, en bij een Verzekerings Mij. tevens
aan dat der verzekerden. De onderneming op zichzelf en de
verzekerden toch hebben er direct belang bij, dat de onder­
neming financieel zoo sterk mogelijk wordt gemaakt, dat de
winst, welke mocht blijken te zijn gemaakt in de onderneming
blijft, terwijl de bestuurders, die van die winst een deel als
tantième trekken, er een direct belang bij hebben, die winst tot
uitdrukking te brengen en hun tantième daarnaar te zien be­
paald.
 De practijk en in het bijzonder die van de verzekerings­
wereld leert, dat bestuurders in dit opzicht hun direct belang
ondergeschikt weten te maken aan het hooger belang dat zij
dienen. In het eigenbelang der bestuurders zit — bij gezonde
verhoudingen — een rem voor een te conservatieve balanspolitiek en de omstandigheid, dat de bestuurders met het con­
servatief opstellen van de balans tegen hun eigen direct belang
handelen, noopt tot voorzichtigheid bij het veroordeelen van

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
101
dezen, juist bij de meeste goed gefundeerde ondernemingen In de daaraan voorafgaande maand November werd echter
bijna steeds gevolgden weg.
door Minister Kan een wetsontwerp tot herziening van de
Uit het voorafgaande is dan gebleken, dat de accountants­ gemeentewet ingediend. Dit wetsontwerp treedt in de plaats
verklaring n.o.m. niet mag opwekken het vertrouwen en ook van het ontwerp Ruys de Beerenbrouck, dat in 1923 werd in­
niet opwekt het vertrouwen, dat de balans het „juiste” vermo­ gediend, doch daarna het Staatsblad niet bereikte.
gen en de „juiste” winst weergeeft, tenzij men dat „juist” zou Zooals bekend is, beoogde dit ontwerp, dat zich in hoofdzaak
willen interpreteeren op de basis van de winstuitdeelingsbalans. aan de voorstellen van de in 1918 ingestelde Staatscommissie
Wij vragen thans de aandacht voor het beginsel, dat de OppenJieim aansloot, een belangrijke omwenteling in den beaccountantsverklaring nog een ander, een verder strekkend ver­ staanden toestand op liet gebied der gemeentefinancien te
trouwen, opwekt dan alleen de relatieve juistheid der winst­ brengen.
uitdeelingsbalans en daarbij behoorende winstrekening.
Het ontwerp kon echter velen niet bevredigen.
 De accountantsverklaring toch doet ieder, die er kennis van Zoo zou o.m. de historische functie van gemeente-ontvanger
neemt, vermoeden, dat de administratieve controle bij de desbe­ geheel uit de wet verdwijnen en zou in de plaats van de daarop
treffende onderneming behoorlijk verzorgd is, dat door den betrekking hebbende bepalingen een artikel worden gesteld,
accountant is geconstateerd dat alle baten, welke de onder­ waarbij aan den Raad de verplichting zou worden opgelegd
neming moest genieten, werkelijk zijn verantwoord en dat geen om een verordening vast te stellen, waarin regelen zouden wor­
lasten in de rekening zijn opgenomen, welke niet in het belang den gegeven omtrent het doen der betalingen en het invorderen
van de onderneming zijn aanvaard.
der inkomsten, omtrent de aanwijzing der functionnarissen, die
Dat de accountantsverklaring ook in die richting een ver­ met het kasbeheer zouden worden belast, omtrent de boekhou­
trouwen suggereert, blijkt ten duidelijkste, wanneer bij een of ding, en omtrent de controle zoowel van deze laatste als van
andere onderneming een fraude aan het licht komt, hetzij door­ voorraden en kassen.
 dat baten, welke de onderneming toekwamen, haar zijn ont­ De Staatscommissie was van meening, dat er öf geen reden
houden, of dat ten onrechte lasten, welke zij niet behoeft te bestond om wèl den ontvanger en niet andere gemeente­
dragen, haar in rekening zijn gebracht, of wel een deel van haar ambtenaren, wier functie dikwijls van gelijk, zoo niet van meer
bezittingen is ontvreemd, in welke gevallen altijd een der eerste gewicht was, afzonderlijk in de wet te noemen, of dat naast den
vragen, welke worden gesteld, deze is: „hoe is het mogelijk dat ontvanger ook andere beheerders van aan de gemeente toezulks door den accountant niet eerder is ontdekt.”
behoorende kassen moesten worden vermeld en hunne functie
Hoe ver de controle in deze richting gaat, zullen wij zoo bij de wet moest worden geregeld.
straks trachten te bepalen. Wij willen er nu eerst nog op wijzen, Voorts was de commissie van meening, dat de kassen der be­
dat de accountantsverklaring naast de twee reeds genoemde drijven niet aan den ontvanger ondergeschikt moesten zijn.
punten er ten slotte nog ieder, die er kennis van neemt, terecht Ten aanzien hiervan verwijzen wij nog naar ons artikel (ITT)
doet vermoeden, dat die rekening al datgene inhoudt, wat noo- in het Februarinummer van den jaargang 1929 van dit blad,
dig is om zich een goed beeld van het gevoerde beheer te vor­ waar wij er op wezen, dat er een streven was om de meeningen
men.
der Staatscommissie Oppenheim niet meer als juist te aanvaar­
Een goedkeurende accountantsverklaring mag zeker niet den.
 worden afgegeven wanneer de wijze waarop dat beheer is ge­ Minister Kan merkt namelijk bij zijn ontwerp, ten aanzien
voerd in de rekening op de een of andere manier is gecamou­ van het niet overnemen van verschillende punten uit het ont­
fleerd, b.v. doordat de resultaten van uitgevoerde speculaties werp 1923, op, dat juist de belangrijkste indertijd voorgestelde
tot uitdrukking komen als gewone bedrijfsresultaten, dat ver­ wijzigingen thans niet dermate noodzakelijk worden geacht, dat
strekte voorschotten aan bestuurders worden opgenomen als zij een verandering in het beproefde stelsel der gemeentewet
gewone bedrijfsvorderingen, of welke andere onjuiste of mis­ zouden wettigen.
leidende voorstellingen ook. Het komt ons voor dat omtrent dit In zeker opzicht zou men dan nu ook van een stap terug —
punt geen verschil van meening mogelijk is.
dit is niet altijd verkeerd — kunnen spreken.
Ten opzichte van de taakbepaling van den accountant in het Het nieuwe ontwerp is, ook ten aanzien van het financieele
algemeen en in het verzekeringsbedrijf in het bijzonder, zit de beheer, mitsdien veel minder ingrijpend dan zijn voorganger
moeilijkheid dan ook niet zoozeer in datgene, wat van den — ook de functie van ontvanger blijft gehandhaafd — en kan
accountant aan werkzaamheden wordt vereischt om de balans in menig opzicht als een belangrijke technische herziening wor­
op de hierboven ontwikkelde gronden als juist te mogen cer- den beschouwd.
tificeeren, en zulks ook niet ten opzichte van de winstrekening De herziening vertoont op veel punten overeenkomst met de
voor zoover wij blijven binnen het begrip „de voor uitkeering in 1927 tot stand gekomen wijziging in de Provinciale wet,
beschikbare winst”. De moeilijkheid zit voor den accountant in waarover wij in een volgend artikel nog liet een en ander hopen
dat gedeelte van zijn taakbepaling dat betrekking he.eft op de mede te deelen.
 controle op de ontvangsten en uitgaven, dus ten opzichte van Het nieuwe ontwerp beoogt nu in hoofdzaak wijzigingen te
de vraag of de onderneming alle baten heeft ontvangen waarop brengen op liet punt der samenwerking tusschen gemeenten,
ze recht heeft en haar geen andere lasten in rekening zijn ge­ deelneming in vennootschappen en stichtingen en de oprichting
bracht dan die, welke ten behoeve van de onderneming zijn van intercommunale vennootschappen en stichtingen, en op het
gemaakt.
(Wordt vervolgd)
punt van eventueele grenswijzigingen.
onderwerpen kunnen in dit blad voorshands onbespro­
UIT DE FINANCIEELE HUISHOUDING DER OVERHEID kenDeze
blijven,
ofschoon wij toch niet mogen vergeten, dat de door
Red.: J. H. TEXTOR
het ontwerp in vooruitzicht gestelde — en ook sindsdien be­
streden — vermindering van het aantal geheele of gedeeltelijke
IV
annexaties van gemeenten en de daarvoor in de plaats tredende
meer inige samenwerking een gebied vormen, waarin, ten aan­
De voorgestelde wijzigingen in de Gemeentewet
zien van de financieele verhoudingen, de hulp van accountants,
In het December-nummer van den jaargang 1928 van dit vooral als bedrijfseconomen, noode kan worden gemist.
blad bespraken wij o.m. de artikelen der gemeentewet, die op de Zoowel bij gedeeltelijke annexaties als bij samenwerking ligt
controle der financiën betrekking hebben.
voor den accountant een arbeidsveld open; men denke bijv.
