Appendix: The Dutch translation of Calvin' s sermon on predestination on 18 December 1551 (CO 8, 89-119.)
En daarom, laten wij weten wat onze vatbaarheid is, te weten, dat wij zo dom en
onwetend zijn, dat wij niet kunnen begrijpen wat God gewild heeft dat voor ons verborgen is. Maar laten wij intussen voor geheel uitgemaakt houden, dat God rechtvaardige reden heeft om te doen wat Hij doet, ook al is die voor ons verborgen; dat de
dingen die wij niet weten toch niet ophouden er te zijn. Want wij zien de dingen die
geschied zijn nog niet 'van aangezicht tot aangezicht' (1 Kor 13: 12). Wij zien ze niet
met het oog (1 Kor 2:9), gelijk de heilige Paulus erover handelt in een ander gedeelte.
Kortom, wij zullen dit mysterie hier nooit begrijpen, en dit geheim z6 groot en z6 verheven, -

tenzij dan dat wij die zachtmoedigheid hebben om te zeggen: Welnu, als wij

de reden niet zien waarom God zo te werk gaat, zoveel is zeker dat het ons genoeg
moet zijn dat Hij rechtvaardig is; en bovendien altijd te vorderen in de kennis van Zijn
wil.
2.2 Tweede tegenwerping
En wat diegenen betreft die zeggen, dat men deze leer wel zou kunnen voorbijgaan, en
dat men het geloof zou kunnen prediken en de bekering, zonder te zeggen dat er zijn
die door God zijn uitgekozen; die willen wijzer zijn dan Hijzelf. Het is waar dat wij
matig moeten zijn, gelijk ik pas gezegd heb, en wij kunnen niet te veel gematigdheid in
acht nemen om onze grenzen niet te buiten te gaan, gelijk God het ons bevolen heeft.
 92

HTS 54/1 & 2 (1998)

Digitised by the University of Pretoria, Library Services

WHNeusu

Maar de maat van die soberheid, vanwaar moeten wij die nemen? Soms uit ooze wijsheid, of van God zelf? Het is wel zeker dat God weet wat voor ons geschikt is om te
horen. En daar het z6 is, dat Hij ons bekend maakt wat wij reeds gezien hebben, is het
dus nodig dat wij het weten, maar wij moeten niet verder gaan. Zodra God de weg
afgesneden heeft, moeten wij daar terstond blijven staan. En laten wij dus weten dat
het aan God staat ons bekend te maken wat Hij wil dat ons bekend en duidelijk is, en
aan ons om het aan te nemen in alle nederigheid, Ja en om geen verder onderzoek te
doen.
 2.3 Derde tegenwerping
Laten wij nu komen tot de tegenwerpiogen die diegenen maken die met open mond
lasteren tegen God. Gelijk sommigen zullen zeggen: Als het z6 is dat God uitgekozen
heeft die het Hem goeddunkt, dan is het dus niet nodig dat wij geloven en dat wij
moeite doen om heilig te leven; want het uitkiezen van God brengt alles mede. En
zulke zwijnen (Matth 7:6) doen anders niet dan wroeten met hun snuit, - en wat zullen zij daarmee toch vorderen? Want daar is de heilige Schrift die een korte en gemakkelijke oplossing daarvan geeft, namelijk dat wij uitgekozen zijn 'met een heilige roeping' (2 Tim 1:9), daartoe dat wij ooze onreinheid niet meer volgende, 'heilig en zonder
smet zijn' (Kol 1: 22). Datgene dus dat zij naar voren brengen is evenveel als wanneer
iemand het licht van de zon wil scheiden, en zeggen: Het is genoeg dat wij de zon
hebben; het is niet nodig dat er licht is. Maar laat men dat licht van de zon afscheiden, wat voordeel za1 ons dat brengen? .Z6 is het met het verkiezen van God.
Laten wij dus niet scheiden wat Hij heeft samengevoegd. Want toen Hij ons heeft uitgekozen, was het tot dat doel 'dat wij heilig zouden zijn' (Ef 1:4). Degenen die Hij
uitgekozen heeft, heeft Hij afgescheiden van de ongelovigen, opdat zij niet meer
ingewikkeld zouden. zijn in hun vuiligheden, in hun gemeenheden, en in hun besmettingen.
En daar dat een alte domme tegenwerping is, te zeggen: Als God ons uitgekozen
heeft, moeten de mensen zichzelf de vrije teugellaten, en zichzelf te gronde laten gaan.
 Maar het tegenovergestelde is het geval; want degenen die zouden zeggen: 0, als wij
uitverkoren zijn, volgt daaruit dat wij heel wel kwaad kunnen doen, want wij kunnen
niet om~omen. Zulken, zeg ik, zouden geen groter getuigenis van hun verwerping
kunnen geven dan dat. En het is z6, dat God degenen die Hij heeft uitgekozen, regeert
door Zijn Heilige Geest. En wat brengt de verkiezing van God mede? Dit, dat wij
aangenomen zijn tot Zijn kinderen (Joh 1:12), en dat wanneer Hij ons uitgekozen heeft,
Hij ons de Geest der aanneming geeft om ons te besturen; zoals het geschreven staat in
de eerste brief van de heilige Johannes.
ISSN 0259-9422 = HTS 54/1 &: 2 (1998)

93

Digitised by the University of Pretoria, Library Services

Appendix

2.4 Vierde tegenwerping
Maar laten wij nu komen tot deze voomaamste lastering die sommigen uitspreken: 0,
als het zo was dat God uitkiest die Hem goeddunkt, en dat Hij de overigen verwierp,
dan zou Hij onrechtvaardig zijn. Want zij doen niet roals degenen van wie ik reeds
gesproken heb, die vrezen dat God onrechtvaardig rou zijn; en die door z6 te doen
Hem terdege willen eren. Maar hoe is het? Zij kennen de manier niet om God te eren.
De eersten zijn reeds vooringenomen door satan; en deze zijn er geheel door in bezit
genomen. Zoveel is zeker dat zowel de eersten als de anderen zich verheffen tegen
God.
 Maar wat zal zulke mensen uiteindelijk overkomen? Het is als wanneer ik een
steen losmaak hoven mijn hoofd; en waar zal die op neervallen? Wanneer wij daarvan
de een naar de ander zouden werpen, rouden wij nog kunnen maken dat wij op ooze
hoede zijn om niet geraakt te worden, zodat de slagen ons niet zuIlen treffen; maar
wanneer wij zullen gaan spreken tegen God, aan wie zuIlen wij ons dan houden? En
wanneer wij geweerschoten, speerworpen en pijlen en andere dingen op ons ~oofd
zouden willen afschieten, zou alles dan niet op ons neerkomen, en zouden wij er niet
door overstelpt worden? En laten wij dan dus bevreesd zijn in zulk een verlegenheid te
geraken, en laten wij slechts leren de majesteit van God te aanbidden, dat wij uitgemaakt achten dat alles wat Hij doet goed geordend is, ook al zien wij niet waarom.
En <lat toont de heilige Paulus ons aan, dat wij niet wijzer moeten zijn dan de Geest van
God.
2.5 Vijfde tegenwerping
Er zijn er die het vreemd vinden wanneer men hun geen oplossing geeft die gemakkelijk zou zijn. En ik rou wel willen dat men mij de dingen duidelijker zegt, rodat ik
zou begrijpen waarom zoiets geschiedt. Mijn vriend, gij moet een andere school gaan
zoeken, <!aar gij z6 verwaand zijt, dat gij geen eer wilt geven aan God, als gij de
gronden niet ziet? Ga maar een andere school zoeken dan die van de Heilige Geest.
 Wij zien hoe de heilige Paulus spreekt: '0 mens, wie zijt gij?' (Rom 9:20). AIs
iemand tegen ons wil pleiten, over iets dat hem niet toekomt, laat hij zich dan tegen
God gaan stellen. Want wanneer· wij verder willen gaan dan hetgeen Hij ons bekend
gemaakt heeft door Zijn Woord, zullen wij geen goede leerlingen zijn in Zijn school.
De heilige Paulus toont ons dus aan hoe wij ons in dit geval behoren te gedragen, welke maat wij in acht moeten nemen, - namelijk dat een mens zo kort in de toom
gehouden moet worden, en dat wij weten wat onze plaats is.
 94

HTS 54/1 & 2 (1998)

Digitised by the University of Pretoria, Library Services

WHNewO'

En inderdaad, wij willen wel boven de redeloze dieren gesteld worden. Wanneer
een ezel of een hond zou spreken, en zou komen te zeggen: Waarom ben ik niet een
mens, -

zou er niemand van ons zijn die niet zou antwoorden: Wel, omciat het God

behaagd heeft u een dier te maken, moet gij daarmee dan niet tevreden zijn? En wie
zijn wij in vergelijking met God? Het is zeker ciat wij evenveel minder zijn dan Hij als
de redeloze dieren beneden ons. En waarom zal Hij dan niet evenveel over ons te zeggen hebben, als wij over de schepselen willen hebben?
Wat blijft er dan over? Laten zij, die z6 willen lasteren, acht geven op dat voorbeeld ciat de heilige Augustinus aanhaalt, bij het tweede gedeelte, namelijk van onze
Heere Jezus Christus. Want inderdaad, Jezus Christus is de spiegel (De dono persev
XXIV, 67; MSL 45, 1033) en het voorbeeld waarin God de oneindige schatten van
Zijn goedheid heeft bekend gemaakt, -

want Hij is het Hoofd der Kerk. Dan moeten

wij ook bij Hem beginnen, wanneer wij willen weten hoe God te werk gaat in Zijn
lagere ledematen.
Daar is Jezus Christus, waar God en waar mens. En die menselijke natuur is verhoogd tot een verwonderlijke waardigheid; want Jezus Christus die God en mens is, is
niettemin de Zoon van God; ik zeg, enige Zoon, natuurlijke Zoon.
 Wit heeft de mense~ijke natuur verdiend die in Jezus Christus is? Want zij komt
voort uit het geslacht van Adam; zij moest van het zaad van David zijn, of anders zou
Hij onze Redder niet geweest zijn. Hij is door Zijn moeder ontvangen op een wonderlijke wijze, maar zoveel is zeker ciat Hij gekomen is van het geslacht van David, van
Abraham en van Adam.
Dat Hij geheiligd is en niet onderworpen is geweest aan

dezelfde verdorvenheid als wij, ciat is gekomen van de bewonderenswaardige en uitnemende genade van God. Maar zoveel is zeker ciat als wij de menselijke natuur van
Jezus Christus beschouwen, zij niet verdiend had tot deze trap van eer verboogd te worden, om te zeggen: Hier is Hij die heersen zal over de Engelen, voor Wie alle knie
zich buigen zal (Filipp 2: 10).
Wanneer wij zulk een genade van God beschouwen in ons Hoofd, moet ieder van
ons dan niet tot zichzelf inkeren om te erkennen: God heeft mij uitgekozen, mij die uit
Zijn Koninkrijk was gebannen en uitgeworpen. Ik had niets in mij dat Hem aangenaam
kon zijn, en niettemin heeft Hij mij uitgekozen om een van de Zijnen te zijn. Is het
niet heel nodig ciat wij zulk een genade kennen, om haar groot te maken? Wanneer wij
er dan toe komen dat re overdenken, roepen wij met de heilige Paulus uit: '0 hoogte!'
(Rom 11 :33). Dat is om ons te tonen ciat wij geen ware leerlingen zullen zijn van de
Heilige Geest, totciat wij verrukt zijn geweest in bewondering. Wanneer wij denken
over de geheimen van God, laten wij dan belijden dat wij nog niet in staat zijn ze te
begrijpen.
 ISSN 0259-9422 = HTS 54/1 el2 (1998)

Digitised by the University of Pretoria, Library Services

Appendix

2.6 Zesde tegenwerping
En verder moeten wij nu komen tot de verworpenen. Want geheel zoals God er uitgekozen heeft, heeft Hij ook al diegenen verworpen die Hem goedgedacht hebben, en
het ene brengt het andere mede. Want wanneer er uitkiezen is, dan neemt men niet
alles, maar men kiest een gedeelte uit. Maar van hen die verworpen zijn, is het waar
dat wij het vreemd zouden kunnen vinden hoe God hen verwerpt, aangezien zij Zijn
schepselen zijn. Maar wij moeten bedenken wie wij zijn in Adam, en wat wij daarvan
hebben. Wij zijn in hem alIen verloren en veroordeeld. AIs God ons alIen zou verwerpen, van de eerste tot de laatste, hadden wij geen reden om tegen Hem te pleiten; want
als Hij ons recht doet, verdienen wij in de hel geworpen te worden.
Maar nu als God sommigen gekozen heeft en toch de anderen verworpen zijn,
moet ons oog nu kwaad zijn, wanneer Hij zulk een zeggenschap zal uitoefenen die Hem
toekomt? Zoals het ons getoond is in die gelijkenis die onze Heere Jezus aanvoert wanneer Hij zegt: 'Wanneer ik goed en mild ben, zal uw oog dan boos zijn?' (Matth
20: 15). Maar Hij spreekt daar van hen die morden omdat de huisvader niet meer gaf
aan hen die al de moeite verdragen hadden, dan aan hen die geen werk gedaan hadden.
 'En wat', zegt Hij, 'staat het Mij niet vrij met het Mijne te doen wat Mij goeddunkt?'
(Ibid). Wanneer de mensen dan die zeggenschap hebben, dat zij over hun goederen
kunnen beschikken naar hun goeddunken, - zal God dan onderworpen zijn aan een
wet die enger is dan de mensen? Zou dat niet zijn Hem te veel onderwerpen? En laten
wij er ook op letten, daar wij taIlen verloren zijn in Adam, zodat wij alIen te gronde
gericht zijn, - en God niettemin er sommigen van roept na hen uitgekozen te hebben,
- dat dat getuig van een bizondere goedheid waarvan Hij jegens hen gebruik maakt,
- dat Hij wel vrijheid moet hebben dat te doen, zonder dat sommigen er zich aan
vergrijpen daartegen te morren.
 2.7 Zevende tegenwerping
Ja, maar toen God Adam geschapen heeft, zal men zeggen, heeft Hij toen dan niet
voorzien wat gebeuren moest? En heeft Hij er geen beschikking overgemaakt volgens
Zijn wil? Ja zeker, dat kan niet ontkend worden. Maar zoveel is zeker, dat de mens
recht en goed en rechtschapen in zijn natuur geschapen is; niettemin, dat hij gevallen is
en neergestort, dathij ongehoorzaam geworde~ is aan God, dat hij zulk een overtreding
begaan heeft, dat komt van hemzelf, en kan niet aan God worden toegeschreven. Ja,
maar als God het niet besloten had, zou het z6 niet geweest zijn. God had daar wel in
kunnen voorzien. Hoe heeft Hij toegelaten dat dat z6 geschied is? Had Hij het niet
heel wel kunnen herstellen? Ja, maar laten wij er ons voor wachten te morren tegen
onze Rechter; en laten wij weten dat hetgeen Hij ten alIen tijde verordend heeft in Zijn
96

HTS 54/1 & 2 (1998)

Digitised by the University of Pretoria, Library Services

W H Neuser

raad voor ons verborgen is, en wij zijn niet in staat het te verstaan. En dat het z6 is,
dat Hij ons herinnert aan hetgeen in de heilige Schrift gezegd wordt, dat de raadslagen
en de geheimen van God diepe afgronden zijn (Ps 36:7). Waartoe zal het dienen zich
daarin te werpen? Wanneer wij een afgrond voor ons zien, wie zal er zich dan in gaan
storten?
Wat blijft er dan over dan dat wij Zijn gerechtigheid aanbidden in al Zijn werken?
Z6 behoren wij te doen. En daM brengt de heilige Paulus ons, wanneer hij zegt, dat er
in zijn tijd waren die eveneens tegen God morden, of die tenminste aanvoerden wat
deze lasteraars naar voren willen brengen: 'En waarom beklaagt God Zich dan'(Rom
9:19), dat wil zeggen, wat vindt Hij te zeggen op de mensen, daar wij Zijn wil niet
kunnen weerstaan? '0 mens! wie zijt gij dat ge u tegen God verheft?' (Rom 9:20).
 De heilige Paulus zou wel al de redenen van de Sorbonisten en de warhoofden kunnen aanvoeren die heden ten dage de verkiezing van God omver zouden willen werpen.
Hij zou wel kunnen zeggen: 0, God heeft uitgekozen degenen van wie Hij voorzag dat
zij gelovigen zouden zijn; degenen aan wie Hij Zijn genadegaven heeft toebedeeld, en
heeft gezien dat zij ze zouden aannemen door hun vrije wil, - maar hij zegt niets van
dat alles; maar integendeel, hij maakt de gevolgtrekking dat het niet aan ons staat er
onderzoek naar te doen; en niettemin toont hij aan hen die God genade bewijst dat Hij
dat doet aan 'wie het Hem behaagt' (Rom 9:18). Is dat dan niet een meer dan
duidelijke uitspraak? Laten wij dan tevreden zijn met de getuigenissen van de Schrift
die tevoren reeds zijn aangehaald, en laten wij weten dat juist zonder dat, al diegenen
die zich z6 tegen God verheffen, reeds genoeg door zichzelf overtuigd zijn, zodat het
niet nodig is voor hen een groot bewijs te voeren.
 2.8 Achtste tegenwerping
En het is inderdaad verwonderlijk, hoe de mensen z6 verwaand zijn te zeggen: 0, zie,
ik kan niet tevreden zijn tenzij men mij een duidelijke reden aanvoert. Ik vraag u, is er
meer afdoend bewijs dan te zeggen wat wij gezegd hebben? Dan hetgeen wij ervan
gevoelen binnen in ons hart? Zelfs wanneer men veel geredekaveld zal hebben, en men
de dingen met de vinger aangewezen heeft, - is er zekerder bewijs dan dat hetgeen wij
in ons geweten hebben? Het is wel zeker van niet. En laat ieder dan nu tot zichzelf
inkeren, en hij zal zijn veroordeling ingegrift vinden in zijn geweten; hij zal vinden dat
wij alIen des doods schuldig zijn; dat wanneer wij onszelf goed van nabij bekeken hebben, ieder van ons zichzelf zal moeten veroordelen. En hoe gaan wij daama dan zeggen: En ik zie er geen reden voor?
Zulken tonen dat zij nooit hun geweten binnengegaan zijn; dat zij in de lucht fladderen, dat zij niet met vrees en eerbied voor God de dingen verstaan die Hij ons aanISSN 0259-9422 = HTS 54/1 cl: 2 (1998)

97

Digitised by the University of Pretoria, Library Services

Appendix

wijst; maar zij willen zich verheffen zonder te weten wie God is en wie zij zelf zijn.
En die twee dingen moeten met elkaar in overeenstemming zijn. Als wij voordeel willen hebben van de leer van het Evangelie, moeten wij weten hoe het met God is en met
ons. En die mensen willen er niets van weten.
Ziedaar wat wij moeten vasthouden wat de verworpenen aangaat, namelijk, dat
God ze verwerpt, aangezien zij niet gekozen en uitverkoren zijn. En toch moeten wij
erkennen dat God rechtvaardig is, ook al kunnen wij niet begrijpen wat de reden is.
 Want het is ook niet behoorlijk dat Hij gehouden zou zijn er ons rekenschap van te
geven. Laten wij er dus mee tevreden zijn te weten, dat al Zijn oordelen met billijkheid en rechtheid gepaard gaan, en dat die gerechtigheid ons eenmaal bekend zal
zijn wanneer wij zullen zien 'aangezicht tot aangezicht'(1 Kor 13:12). En daarom zegt
de,heilige Paulus, het voorbeeld van Pharao aanhalende, daama dat God wel evenveel
zeggenschap heeft, ten minste over de mensen, als een pottenbakker heeft over aarde of
slijk (Rom 9:17-21). En dus, wanneer God ons maakt tot vaten ter ere, laten wij
bedenken dat dat Zijn loutere goedheid is. Laten wij dus erkennen dat Hij ons wel zou
kunnen maken tot vaten ter oneer; en wanneer Hij het doet, dat dat komt van ooze
eigene natuur, dat Hij aan ons niet verplicht is er meer van te maken.
 Samenvatting
Laten wij voorts, om een samenvatting te geven van alles wat gezegd is rakende de uitverkiezing van God, - er op letten dat God door ons niet grootgemaakt is gelijk het
behoort; dat wij Zijn genade niet erkennen zoals Hij ze jegens ons ontplooit, tenzij wij
weten dat wij door Hem zijn uitgekozen, - ja dat Hij ons getrokken heeft uit de
algemene veroordeling waarin heel het geslacht van Adam verkeert, ja zelfs om ons te
geven aan onze Heere Jezus Christus; dat Hij het alleen is die ons heeft vrijgekocht; en
laten wij intussen de verworpenen beschouwen, zodat wij leren ons aan hun personen te
spiegelen, om te zeggen: Evenz6 zou het met ons zijn, als God geen gebruik had
gemaakt van Zijn vaderlijke goedheid om ons van hen af te zonderen. Want wij kunnen ons van nature niet onderscheiden, - maar het is God die ons uitnemender
gemaakt heeft (Ps 8:6, 7). Totdat de gelovige mens daartoe gekomen is, zal hij God
nooit grootmaken gelijk het behoort, gelijk ik reeds gezegd heb.
 2.9 Negende tegenwerping
Maar nu zal ik in het kort uiteenzetten alles wat men zou kunnen aanvoeren, niet door
al de argumenten voor te stellen, maar wanneer ik op een of twee zal antwoorden zal
dat voldoende zijn. In de eerste plaats wordt er gezegd door de heilige Paulus aan

98

HTS 54/1 el2 (1998)

Digitised by the University of Pretoria, Library Services

WRNeusD'

Timotheiis, in de eerste brief, het tweede hoofdstuk (vs 4), clat 'God wil clat alle
mensen behouden worden'. Reeds heeft hij die de Kerk beroerd heeft over die zaak
deze zelfde kwestie naar voren gebracht. Waarover hem voldoende antwoord gegeven
is in een bijeenkomst. En ik haal dit argument aan, omclat het de grondslag is die dit
warhoofd neemt die de leer van God in deze Kerk heeft willen verwarren.
 Zie, zegt hij, God wil clat ieder mens behouden wordt, en tot kennis van de
waaheid komt (zegt de heilige Paulus). AIs God wil dat alIen tot de kennis van de
waarheid komen, waarom zendt Hij dan niet om het Evangelie aan de Turken te
prediken?Waarom staat Hij toe dat de wereld verblind wordt over zulk een grote tijdTJ.limte? En gelijk de heilige Petrus erover spreekt, in het tiende hoofdstuk van de
Handelingen (vs 34 ev), als hij zegt hoe heeft Hij de mensen z6 langen tijd laten
dwalen?
Daar volgt dus uit dat de heilige Paulus niet spreekt van ieder mens, maar van alle
standen. Zoals gelijk hij het aantoont, wanneer hij zegt clat men moet bidden voor de
koningen, voor de vorsten, en voor hen die in een waardigheid gesteld zijn. Men zou
kunnen zeggen: En hoe zullen wij bidden voor de vijanden van God? Maar, de heilige
Paulus zegt, dat men de genade van God niet moet beperken naar ooze inbeelding,
want God wil dat alle standen komen tot Kennis van Hem. Daar is dus toch niet een
gedeelte dat recht ter zake wordt aangehaald, om het uitkiezen van God omver te werpen? Maar men moet er zich niet over verbazen als zulke warhoofden niets zien, terwijl zij denken dat zij heel spits en scherpzinnig zijn; want de duivel verblindt hun de
ogen (2 Tim 2:26).
 En eveoz6 brengen zij nog naar voren: Ja, maar heeft God niet gezegd dat Hij 'de
dood van de zondaar niet wil, maar clat hij zich bekeert en leeft'? (Ezech 18:2) dat wil
zeggen, dat hij zal leven doordat hij zich bekeert, - alsof God iedereen tot bekering en
berouw opriep. Maar, laten wij er nu acht op geven of de bekering aan alIen gegeven
is. De heilige Paulus verklaart in het tweede hoofdstuk van de tweede brief aan
Timotheiis, dat dit niet een algemene gave is, wanneer hij zegt: Of God hun mogelijk
bekering geeft tot behoud (2 Tim 2:25). Daarmede duidt hij aan, clat God genade
schenkt aan wie het Hem behaag. Wat de bekering betreft, wanneer hij zegt: Laat de
zondaar zich bekeren en laat hij leven (Ezech 18:21), dat wordt verstaan (gelijk ieder
zien kan), daarvan clat God iedereen tot bekering aanspoort. Niettemin is die belofte
niet algemeen. Gelijk ook de dreigingen die God geuit heeft tegen de Ninevieten voorwaardelijk zijn: AIs zij zich bekeren, als zij tot berouw komen, zal het kwaad dat Ik
tegen hen in den zin heb hun niet overkomen (Iona 3, Jerem 18:8). Die dreiging was
dus onder voorwaarde.
 ISSN 0259-9422 = RTS 54/111 2 (1998)
Digitised by the University of Pretoria, Library Services

Appendix

Evenzo wanneer de Profeet Ezechiel zegt: 'Ik wil niet de dood van de zondaar,
maar dat hij zich bekeert en dat hij leeft' (23: 11), is dat alsof hij zegt: God zendt mij
om aan een ieder de belofte van heil aan te kondigen, maar gij moet u bekeren. Maar
deze gave van bekering is niet aan alIen gemeen. Het staat niet aan ons, ons te kunnen
bekeren van ons slechte leven, tenzij God ons verandert en ons reinigt door Zijn
Heilige Geest, - gelijk de heilige Schrift geheel vol is van dat onderricht. Daaruit
volgt dat die belofte niet evengelijk aan alIen gedaan is, hoewel zij daartoe gericht
wordt. En zal die ongelukkige komen vragen: waarom? Als spottenderwijs, alsof hij
nooit een enkel woord van de Schrift gelezen had! Maar bij zulke honden (Filipp 3:2),
past zulk een onbeschaamdheid wel, wanneer zij het ondememen z6 tegen God te strijden.
Maar intussen voert men ook nog aan: Ja, maar wordt het Evangelie niet over heel
de wereld gepredikt? Ja zeker; maar laten wij er acht op geven of alIen door God verlicht worden om deze leer aan te nemen. De heilige Schrift zegt ons het tegendeel; en
de heilige Paulus geeft een oplossing van dat alles, wanneer hij zegt dat 'het Evangelie
de kracht van God ter zaligheid is voor alIen die geloven' (Rom 1: 16).
 Maar laten wij er nu acht op geven wie degenen zijn die geloven; hij toont het ons
aan in het lOe hoofdstuk van de Romeinen (vs 17), wanneer hij zegt dat 'het geloof is
door het horen, en het horen door het Woord van God'; maar zegt hij, niet alIen hebben geloofd en niet alIen gehoorzamen; want Jesaja zegt (53:1): 'Wie heeft onze
prediking geloofd? Aan wie is de arm des Heeren geopenbaard?' Wanneer de heilige
Paulus de reden wil aanvoeren waarom niet alIen geloven, zegt hij uitdrukkelijk (Rom
10:16): De arm des Heeren is niet aan alIen geopenbaard; dat wil zeggen dat God Zijn
kracht niet jegens alIen ontplooit. En is dat niet een heel duidelijke uitspraak? Wat
zou men daar tegen kunnen inbrengen? Niet alIen geloven. En de reden? Dat is dat
God Zijn kracht niet jegens alIen ontplooit.
En dit lezen wij z6 dikwijls in de heilige Schrift, - zoals wanneer de heilige
Lucas zegt, in het18e hoofdstuk van de Handelingen (16:14), dat God het hart opent
van die vrouw genaamd Lydia, purperverkoopster; dat 'God haar het hart opent, opdat
zij opmerkzaam wordt op hetgeen de heilige Paulus zeide'. Dat is een bizondere gave
die aan die vrouw gegeven wordt, wanneer God tot haar spreekt in haar hart; ja, maar
hebben wij niet een algemene leer over deze zaak, zoals de heilige Lucas geeft, wanneer hij zegt: 'AI diegenen ~ie ter zaligheid verordend waren, hebben geloofd' (Hand
13: 18)? Het Evangelie is naar zijn aard wel 'de kracht Gods' om alle gelovenden te
behouden (Rom 1: 16). Maar door onze kwaadwilligheid kunnen wij niet anders dan
het Evangelie verwerpen, als God ons niet verlicht, wanneer Hij ons roept. Gelijk hij
zegt, dat 'alIen geloofd hebben', te weten, 'die ter zaligheid verordend waren'. (Hand
13:48).
 100

HTS 5411 & 2 (1998)

Digitised by the University of Pretoria, Library Services

WH Neuser

2.10 Tiende tegen~erping
Laten wij intussen begrijpen, dat wij ons niet van ooze behoudenis kuonen verzekeren
dan door het geloof.
Want wanneer iemand zegt:

behouden ben of veroordeeld? -

En wat weet ik er van of ik

dan toont hij daarmee dat hij nog nooit geweten heeft

wat geloof is en de verzekerdheid die wij in God moeten hebben, door Jezus Christus.
Wilt ge dus goed weten of ge uitverkoren zijt? Bezie uzelf in Jezus Christus. Want
diegenen die, door geloof, waarlijk deel hebben aan Jezus Christus, kunnen zich er wel
van verzekeren, dat zij behoren tot de eeuwige verkiezing van God, en dat zij tot Zijn
kinderen behoren.
Ieder dus die zich in Christus bevindt, en een lid is van Zijn

lichaam door het geloof, die is verzekerd van zijn behoudenis, en wanneer wij het
zouden willen weten, is het niet nodig dat wij naar boven stijgen om een onderzoek in
te stellen naar hetgeen ons op dat uur verborgen moet zijn. Maar daar is God die Zich
tot ons neerbuigt; Hij toont ons iets in Zijn Zoon; alsof Hij zeide: Hier ben Ik; aanschouw Mij, en weet hoe Ik u aangenomen heb tot Mijn kinderen.
Wanneer wij dus dit getuigenis van behoudenis aannemen dat ons gegeven wordt
door het Evangelie, weten wij daaruit en zijn verzekerd dat God ons uitgekozen heeft.
 En dus is het niet nodig dat de gelovigen twijfelen aan hun verkiezing, maar dat zij dat
voor geheel uitgemaakt houden, dat sedert zij tot het geloof geroepen zijn door de
prediking van het Evangelie, zij deelgenoten zijn van die genade van ooze Heere Jezus
Christus, en van de belofte die Hij hun gedaan heeft in Zijn Naam. Want ooze Heere
Jezus Christus is het fundament van deze twee, -

te weten van de beloften van heil en

van ooze genadige verkiezing, die geschied is van de schepping der wereld af aan. En
zo zien wij nu dat al de gedeelten die men zou kunnen aanvoeren, niet ter zake zijn
aangehaald om de verkiezing van God teniet te doen, -

dat dat onderricht vast en

zeker moet blijven.
Wij zien ook dat wij in vrees en nederigheid moeten blijven, zonder ons in te
beelden dat wij een onderzoek willen instellen naar hetgeen God verordend zou hebben
v66r de schepping der wereld; maar dat wij alleen maar volgen hetgeen door de heilige
Schriften gezegd wordt, en dat wij de weg houden die wij reeds gehouden hebben
rakende de verkiezing van God. Intussen moeten wij in het algemeen ook weten, dat
God door Zijn voorzien alle dingen z6 bestuurt, dat Zijn wil is als de bron van alles.
2.11 Elfde tegenwerping
Ziedaar hoe wij zeggen dat zij de noodzakelijkheid van alle dingen is.
 Niet dat wij

daardoor God in ooze ongerechtigheden zouden moeten verwikkelen, en ook niet dat
wij dat zouden kunnen doen; maar wij moeten deze leer hier vastbouden gelijk ze 005
in de heilige Schrift getoond wordt, ISSN 0259-9422

= HTS 5411 &: 2 (1998)

te weten dat God zozeer over alle dingen bes101
Digitised by the University of Pretoria, Library Services

Appendix

chikt, dat er van Zijn zijde niets kwaads gedaan wordt, want Hij is rechtvaardig; en wat
de mensen betreft, dat zij alle goeds verderven en verkeren tot ongerechtigheid; dat het
ook behoorlijk zal zijn dat de veroordeling van al het kwaad dat zij doen, op hun hoofden blijft neerkomen. En hoe is dat? Maar, het is waar dat die stof hier een lange
uiteenzetting zou vergen, voor die haar in den brede zou willen ontvouwen, maar wij
_zullen er slechts een enkel woord over zeggen.
God heeft Zijn wil voor alle rede, en die wil is zodanig verbonden met billijkheid
en rechtschapenheid, dat Hij anders niet kan willen dan alle goed. Het is waar dat de
mensen wel hun genoegens, hun begeerten zouden willen hebben; zij zouden hun willen
wel kunnen onderwerpen aan hun slechte genegenheden en hun begeerten; op die
manier is alles in hen verkeerd en bedorven. En waarom? Omdat de mens uit zichzelf
onderworpen is aan goddeloze fantasieen en aan buitensporigheid, zodat hij geen maat
houdt, dat hij geheel onordelijk geworden is.
Maar in God is geheel het
tegenovergestelde. En waarom? Omdat d~ wiI van God de regel van de regels is, de
Wet van de wetten, de gerechtigheid van alle gerechtigheid, billijkheid van alle billijkheid, rechtschapenheid van alle rechtschapenheid. Kortom, dit is de bron van alle
goed.
 En hierin moeten wij wel de leer van de Papisten veroordelen; want hier hebt ge
wat de papistische Theologen zeggen, dat God twee willen heeft, de ene geordend en
de andere absoluut. Maar dat is een duivelse lastering. Want zij verzinnen een andere
wil van God dan die welke door Hem geordend is; dat is zoveel alsof zij zeiden, dat
Hij een buitensporige wil heeft, dat Hij het midden niet houdt, en geen maat, en geen
rechtheid, noch billijkheid in alles wat Hij doet. En is dat niet tezeer lasteren, zoiets
aan God toe te schrijven? Maar,daartegenover, zeggen wij dat die wil van God geordend is, dat het de bron is van alle billijkheid en gerechtigheid. Intussen, gelijk ik
reeds gezegd heb, zal de wil van God ons niet zozeer bekend zijn, dat wij de reden zien
waarom Hij dit of dat doet; maar zoveel is zeker, dat alles wat Hij doet een goed en
recht doeleinde heeft.
Bijvoorbeeld: Daar zijn de oorlogen die plaats vinden in de wereld; dat gebeurt
niet zonder dat er grote buitensporigheden begaan worden, en zelfs zulke verschrikkelijke dingen, dat ze ons de haren te berge doen rijzen. Het is zo, dat als er alleen
maar een moord begaan wordt, dan is dat een verschrikkelijke zaak; maar in een oorlog
zullen er honderdduizend begaan worden. Wanneer men het goed van iemand rooft, is
dat een heel grote wreedheid; er worden honderdduizend huizen geplunderd en verwoest in oorlogstijd. Voorts als er lasteringen geuit worden, twee of drie, za1 men zeggen: Wat een grote heiligschennis! En in een oorlog zullen er oneindig veel
lasteringen zijn; ja en z6 verfoeilijk dat het vreselijk is er alleen maar aan te denken.
Er zullen ook ontuchtigheden zijn, roof van meisjes en vrouwen, en andere verschrikkelijke dingen.
 102

H7'S 54/1 & 2 (1998)

Digitised by the University of Pretoria, Library Services

WHNeuser

Maar nu is het z6 dat de oorlogen niet plaats vinden zonder de wil van God, en
zonder Zijn beschikking. Dat is een zaak die zeker is, en de heilige Schrift is vol van
die leer; want er wordt gezegd, dat God de lansen doet breken, het gevecht doet
ophouden; ook dat Hij de legers verzamelt, dat Hij ze Zich laat gereed maken voor de
veldslag, dat de koningen en de vorsten zijn als Zijn soldaten, die Hij aan het werk
stelt; dat Hij ze aanvoert, ja dat Hij ze als bij de hand leidt; dat dit anders niet zijn dan
Zijn schichten, Zijn pijlen, Zijn zwaarden en Zijn bijlen. Daar hebt ge wat de Schrift
er ons van aangeeft.
En hoe doet God deze dingen? Is er ongerechtigheid bij Hem? Het is wel zeker
vanniet. Maar Hij zendt Zijn gesels op de wereld, en door een rechtvaardig oordeel;
Hij straft ons gelijk het Hem behaag; en hoewel wij de reden nog niet zien, moeten wij
toch weten dat alles. wat Hij doet rechtvaardig is. En daar hebt ge Job die er geen
onderzoek naar doet waarom God hem al zijn goed ontnomen had, zodat Hij er hem
geheel van ontbloot had. Het is waar dat hij daarover veel redeneert, en zegt dat dat
niet is om zijn zonden. Maar niettemin is zoveel zeker, dat hij tot het besluit komt dat
hem dat niet overkomen is zonder het voorzien van God; dat al het kwaad dat hij te
verduren had, hoewel het hard viel om te dragen, niet nalaat verzacht te worden door
het geduld dat hij daarbij had.
 En inderdaad, mort hij tegen God? Neen, maar hij zegt: 'De Heere had het mij
gegeven, Hij heeft het mij ontnomen: Zijn Naam zij geprezen' (Job 1:21). En hij
spreekt niet in geveinsdheid, maar in oprechtheid. Laten wij dus leren dat wanneer
God de dingen doet, ook al is er oDS geen enkele reden duidelijk van, wij niettemin niet
moeten ophouden Zijn beleid en Zijn oordeel te aanbidden, en te belijden dat Hij
rechtvaardig en billijk is; en als wij niettemin de ogen verblind hebben, en als dat licht
ons onbegrijpelijk is, - toch za1 God e)Os bekend maken wat ons nu onbekend is; ja
wanneer Hij ons geheel met Zich verbonden za1 hebben, gelijk dat het doel is waartoe
Hij ons roept.
3 SLOT
Ik weet wel dat ik wijdlopig geweest ben, hoewel ik mij beijverd heb tot de grootste
kortheid die mij mogelijk was, zodat ik de rede afgebroken heb, om van het een tot het
ander te komen zo kort als ik kon. Maar de stof kon door mij niet in den brede
uiteengezet worden, gelijk zij het wel verdiende, en gelijk het noodzakelijk en heel nuttig is dat zij in onze harten wordt ingegrift. Als ik vele dingen weggelaten heb die
gOed en nuttig zouden zijn te horen, - wat de bevestiging van dit onderwerp betreft,
zal .ik de broeders verzoeken aan wie God de genade geschonken heeft ervan te
spreken, dat zij erover spreken, opdat wij des te meer bevestigd mogen worden in dat
woord, dat wij van G04 ontvangen hebben.
ISSN 0259-9422 = HTS 54/1 & 2 (1998)

103
Digitised by the University of Pretoria, Library Services.
