Social reform as related to realities and delusions. Londen, 1914
NIEUWE UITGAVEN.
W. H. Mallock, Social retorm as related to
realities and delusions. Londen, 19izl.
De herinnering aan bet bijzondere genoegen, hetwelk
mii de kennisneming van de hollandsche vertaling van
Mallock's critical examination of socialism had verschaft,
deed mij met belangstelling zijn jongste boek, welks titel
hierboven werd vermeld, ter hand nemen. En even als ik
mij destijds met het eerstbedoelde werk veroorloofde t),
wensch ik ook aan dit boek een ruimen lezerskring toe.
Aanleiding tot bet schrijven er van was voor Mallock de
vondst, in de boekerij" van Cambridge, van de statistiek
der inkomstenbelasting, door Pitt in 1799 ingevoerd, over
1801, welke statistiek tot dusver vrijwel geheel onbekend
gebleven was. ~-) Deze statistiek, geplaatst naast die van
den tegenwoordigen incometax en naast de uitkomsten van
de groote productietelling van 1907, opent de mogelijkheid
om de ontwikkeling van omvang en verdeeling van het
F.ngelsche volksinkomen sedert 1801 te onderzoeken. Aan
de uitkomsten van zoodanig onderzoek kan dan de juistheid
worden getoetst, voor zooveel Engeland aangaat, van enkele
grondstellingen van het socialisme betreffende de ontwikkelingswetten van het economische leven. Met name geldt
dit van de beweerde tendensen tot toenemende accumulatie
van den rijkdom in de handen van weinigen, welke dan
gepaard zou gaan met toenemende verarming van de massa
der bevolking, de Ioonarbeiders, en met verdwijning van
_

_

_

J) Zie Economist 1912 bl. '595--602.
2) Niet geheel onbekend, zooals de schrijver schijnt te meenen.
In de jongste Januari-aflevering van her Journal of the Royal
Statistical Society ontleende de beer Stamp enkele gegevens aan
dezelfde bron,

377

de middelklasse; en geldt dit voorts van de door Henry
George voorzegde toeneming van het deel van bet volksinkomen, dat als grondrente aan de grondeigenaars moet
worden afgedragen.
 Oelijk Mallock terecht betoogt, ligt aan de sociale denkbeelden, ook van z~er velen die overigens geenszins als
socialisten begeeren te worden beschouwd, de meet of
min vage opvatting ten grondslag, dat Marx en George,
welke overigens de waarde hunner theori~n moge zijn, toch
niet geheel en al ongelijk hadden, toen zij de bovengenoemde ontwikkelingstendensen in het licht stelden. De
sociale nooden worden inzonderheid dan als pijnlijk gevoeld, wanneer ze worden gezien tegen den achtergrond,
hetzij van een geidealiseerd verleden, hetzij van een opvatting nopens de maatschappelijke ontwikkeling in de toekomst, welke een progressieve verergering diet misstanden
onvermijdelijk acht, tenzij een radicale hervorming in de
grondslagen zelf van het bedrijfsleven tot stand komt. Kan
men nu aantoonen, dat ons economisch verleden noch, in
zijn bedrijfsorganisatie, princ'ipieel van her heden verschilt 1),
veeleer op de ook thans hog geldende grondslagen zich
geleidelijk tot onze huidige samenleving ontwikkelde, noch
zich door grooter welvaart van de arbeiders onderscheidde;
aantoonen voorts, dat juist het tegendeel van de beweerde
ontwikkelingswetten tot dusver zich heeft geopenbaard, de
toekomst zich dus, bij behoud van de bestaande grondslagen van het economisch leven, in verband ook met de
dalende geboortecijfers, als zeer gunstig ook voor de arbeiders
afteekent, - - dan is de weg gebaand voor een objectieve
beschouwing van omvang en oorzaken der sociale kwalen,
welke aan hare therapie vooraf moet gaan, en is tevens
de karts, dat de oogen worden geopend voor her gevaar om
de wortels aan te tasten der volkswelvaart, stellig vergroot.
De bedoeling van Mallock is dus geenszins het bestaan
~) Ook Pohle wees onlangs ill de Zeitschrift ftir Sozialwissenschaft
op de onjuistheid der zoo vaak beweerde principieele tegenstelling
tusschen de kapitalistische en de voor-kapitalistische samenleving.
 En de bewijsvoering in denzelfden zin van Gerlich staat den lezers
van Mr. J. A. Levy's opstel in de Maartaflevering van ons tijdschrift
hog helder voor den geest.
378
van sociale misstanden te Ioochenen of te verbloemen. Wie
betwist, dat een patient snel stervende is aan een doodelijke
ziekte, beweert d a a r o m hog niet dat hij volmaakt gezond
is. Dit boek van Mallock is, evenals het v r o e g e r e , een
,,arbeiterfreundlich" w e r k , ingegeven d o o r de overtuiging,
dat allerlei thans met g r o o t e n nadruk bepleite hervormingen

moeten uitloopen op verarming der arbeiders, althans op
vertraging van bet tempo hunner welvaartsverrneerdering.
Een vereerder van een eigendomsrecht, dat een onbeperkt
ius utendi et abutendi zou waarborgen, of van een onbeperkte erkenning van de persoonlijke vrijheid, is Mallock
allerminst. De fabriekswetgeving verdedigt hij; verbetering
van de woningtoestanden wil hij met kracht zien nagestreefd,
en daarnaast is het inzonderheid bet lot van het, zij her
relatief dalend, toch hog steeds belangrijk, aantal der ,,submerged tenth" dat zijn aandacht blijft vragen '). En her eerlang te wachten vervolg op her thans verschenen deel zal
opzettelijk zijn bestemd voor de uiteenzetting van Mallock's
denkbeelden over wenschelijke sociale hervorming. Maar
vooraf moeten de waandenkbeelden, welke onder socialistischen invloed in ruimen kring zich hebben vastgezet, worden
weggevaagd.
 Was Mallock's woeger boek inzonderheid gewijd aan her
betoog, dat de economische ontwikkeling voor her overgroot deel te danken is aan de ,,industrial ability" der
bedrijfsleiders, die, wel verre van te zijn een ontbeerlijke
schakel in het bedrijfsleven, enorme diensten bewijzen aan de
geheele maatschappij, en inzonderheid ook aan de arbeiders
in hun strijd tegen her welvaartstekort - - , zijn thans aangekondigd boek beoogt met de stukken aan te toonen, dat
de beweringen van Marx '-') en George nopens de ontwikkeling
') Mallock merkt echter terecbt op, dat her probleem, hoe de
armen rijker te maken, zeker niet kan worden opgelost door eenig
s~elsel om de rijken armer te maken. Her komt, afgezien nu van
de armen wegens invaliditeit of hoogen leeftijd, twee groepen
waarvoor al evenmin bedeeling doch verzekering aangewezen schijnt,
in het wezen neer op dit, reel moeilijker, vraagstuk ,<to enable
those who have nothing to produce a substantial something,>.
~) Wiens ~,Kapital,,~ eerste deel, niet, zooals M. schrijff in 1865,
doch in 1867 her licht zag. (een drukfout?)

379
der economische samenleving zondigen, niet door overdrijving, doch door een rechtstreeks omkeeren van de
werkelijkheid. En waar beiden juist op Engeland wezen als
op bet land waar de werking van de ontwikkelingstendensen
van bet modern econornisch leven zich bet scherpst zoude
afteekenen, is her zeker van groot belang, dat men het al
of niet bestaan dier tendensen toetst aan de Engeland betreffende feiten, zooals deze in de bovengenoernde bronnen
door ieder kunnen worden geraadpleegd. En dit te rneer,
orndat zoodanig onderzoek, wel reeds vroeger rneer dan
eens ingesteld, tot dusver hog nirnmer een z66 lang tijdperk ornvatte, een tijdperk bovendien waarin de geheele
ontwikkeling van het rnoderne kapitalisrne zich voltrok.
 Mallock is ook in her volbrengen van de taak, die hij
thans zich had gesteld, voortreffelijk geslaagd. Met een
benijdenswaardige plasticiteit van voorstelling weet hij de
cijfers, welke hij uitteraard in dit boek overvloedig gebruiken moest, te doen leven. Zijn schrijftrant getuigt op
iedere bladzijde van denzelfden frisschen geest waarvan zijn
eerste boek zoo treffend blijk gaf, en van de helderheid
welke aan Engelsche econornische gescl~riften - - ik denk
b.v. aan die van Smart en Shield N i c h o l s o n - veelal in zoo
hooge rnate eigen is. Deze boeken van Mallock zijn inderdaad
kerngezonde econornische lectuur, welke men in handen
zou wenschen van de velen, die tot her geven van voorlichting over de sociale w'aagstukken zich geroepen achten.
Her is natuurlijk niet doenlijk om in een beknopte aankondiging den inhoud van een boek als dit, welke overwegend van feitelijken aard is, sarnen te vatten. Hen die
zoo licht geneigd zijn de vroegere sociale toestanden te
idealiseeren, wijst hij op hetgeen b.v. ons van den vroegeren
woningtoestand bekend is, welke de arbeiders deed leven
in woningen, als thans door wet en plaatselijke verordening niet meet zouden worden geduld; en op de destijds
geldende loon- en prijsverhoudingen, die broodoproeren tot
een telkens terugkeerend verschijnsel rnaakten. Ik kan echter
bij dit alles niet nader stilstaan, en bepaal mij er toe enkele
grepen te doen uit de uitkornsten ~vaartoe hern het onderzoek dee cijfers, stap voor stap door hem toegelicht, voert.
De middelldassen zouden, rneende Marx, verdwijnen, en

380
de maatschappij gaandeweg zich oplossen in twee groepen,
een kleine, bestaande uit de eigenaars der productiemiddelen,
en de groote massa van het proletariaat. De cijfers leeren,
dat de lagere middelklasse, met inkomens van 80--160 pd.st.
 per jaar, het aantal hater leden van 1801--1910 zag stijgen
van nog geen 100.000 tot ongeveer 2.300.000, en dat de
inkomens van 160--1000 pd.st., dus die der hoogere middelklasse, toenamen van 90.000 tot vet over bet millioen, toenemingen derhalve z ~ r veel grooter dan die der totale
bevolking.
De loonarbeiders zouden als gevolg van de ontwikkeling
van het bedrijfsleven aan stage verarming, welke het loon
op het physiologisch minimum drukt, zijn bloot gesteld.
De feiten doen juist omgekeerd zien dat, terwijl in 1801
hog slechts 10 percent der volwassen mannen meet dan
60 pd. st. per jaar verdienden, in 1910 hog slechts 20 percent
van hen een inkomen hadden dat daar beneden bleef.
Er zou een toenemende accumulatie van den rijkdom en
dus ook van bet volksinkomen in handen van weinigen
,,super-wealthy" plaats hebben. De meergenoemde bronnen
leeren, dat bet aantal der personen met een inkomen van
boven .5000 pd. st. steeg van 1100 tot ongeveer 10.000,
hun totaal inkomen van 11 tot 130 millioen pd. st., dus
gerniddeld van 9.970 tot 12.000 pd. st. Terwijl vroeger ~en
van deze rijkaards werd aangetroffen ondergemiddeld 9.000
personen, vindt men er thans ~en op de 4.100, en hun
gemiddeld inkomen steeg met ongeveer 20 percent. Een
bevestiging dus van Marx' voorspelling, zal men zeggen.
Echter moet, wanneer men den groei dezer inkomens stellen
wil tegenover die der Ioonen in Engeland, gerekend worden
met het felt, dat een deel van die inkomenswordtgevormd
door winsten getrokken uit buiten Engeland (in de kolonifin
of elders) gevestigde ondernemingen. Tegenover dit deel
staat dus een Ioonsom elders dan in Engeland uitbetaald ~).
 Het bedrag der ,,profits from abroad", in 1801 op 7 d. van
ieder pd. st. inkomen gesteld, bedraagt, blijkens de statistiek,
~) Mallock spreekt niet van het omgekeerde geval, waarschijnlijk
omdat het zich in Engeland niet, of althans niet in noemenswaardigen omvang, voordoet,

381
thans 5 sh. met het gevolg, dat het ,,home produced" deel
van de groote inkomens in verhouding tot de rest van bet
Engelsche volksinkomen belangrijk is gedaald in plaats van
gestegen, en Marx ook op dit punt door de feiten volkomen wordt gelogenstraft.
Dat het schijnt anders te zijn, en de algemeene indruk
is, d a t e r ophooping van rijkdommen plaats heeft, is een
gevolg hiervan, dat de groote inkomens, ofschoon, voor
zoover ,,home produced", in mindere mate dan de rest van
het volksinkomen, toch inderdaad in aantal en omvang
gestegen zijn, en bet grondgebied waar binnen zij voor
grooter of kleiner deel verteerd worden, natuurlijk even
groot is gebleven. Evenzoo nam wel geenszins her betrekkelijk, maar toch het volstrekt cijfer der uiterst-armen toe.
Vandaar dat de weelde van het absoluut grooter aantal rijken
en bet gebrek der eveneens absoluut talrijker armen nu
meet in het oog valt.
Volgens Henry George moet, als gevolg van den privaateigendom van den grond, de bevolking in toenemende mate
cijnsbaar worden aan de grondeigenaars. De cijfers toonen
aan, dat de grondrente in 1801 van her geheele volksinkomen
in Engeland en Wales 20 percent uitmaakte, daarentegen
in 1910 nog slechts 4.
Ten slotte ontleen ik aan Mallock's boek her onderstaande overzicht, waarin de ontwikkelingsgang, welke feitelijk
heeft plaats gehad, is samengevat. De cijfers zijn in millioentallen ponden sterling.
lnk~

meer dan 5000 pd. st.
van 1000--5000.
 van 160---1000
,,
beneden 160
,,
totaal

'i',~taal inkoluen in ied~n'u
~roep z~mals her z.u ge- Totaal illkuiilt,ii
weest zijn in ltll~ [mlien in iedere gr~ep
bet seddrt lgHI in goli.jke z~.lijk lwt in
ro,lenals det,~talo i.~v~.d- lfitO werkvlijk
king waro g.x.roei,I,
was.
55
105
140
600
9(10

130
130
460
1:-}00
2020

Verschil d.w.z.
w{.rktqijkt.
v(.~.~uil~m~L[udert~ grut, p.in

75
25
320
700
1120

Her Engelsche inkomen is dus thans per jaar 1120 millioen pd. st. grooter dan het geweest zoude zijn, indien her
in totaal, en in alle inkomensgroepen, slechts pari passu
met de bevolking ware gegroeid, en van dit accres is
ongeveer ~ gegaan naar de personen met een inkomen

382
van meer dan 1000 pd. st. 'sjaars. Voor de rest van het
yolk is bet accres dus hog 1020 millioen pd. st. 'sjaars, en
dit is aldus verdeeld: 13 percent ging naar de personen
met 400--1000 pd. st. inkomen 'sjaars, wier gemiddeld inkomen eenigszins steeg tot ongeveer 630 pd. st.; 17 percent
ging naar de personen met 160--400 pd. st. inkomen, eveneens hun gemiddeld inkomer~ eenigszins opvoerend tot
ongeveer 260 pd. st.; 20 percent ging naar de arbeiders
met inkomens tusschen 90 en 160 pd. st. 'sjaars, ook bier,
in verband met de toeneming van hun aantal, hetgemiddeld
inkomen dezer groep eenigszins opvoerend tot ongeveer
100 pd. st. 'sjaars en de overige 50 percent ging naar de
lager betaalde arbeiders, wier aantal in verhouding tot de
bevolking sedert 1801 met 20 percent daalde, doch wier
gemiddeld inkomen met ruim 100 percent sleeg van 29 tot
ruim 60 pd. st. 'sjaars.
 Mallock's cijfers hebben uitteraard slechts op Engeland
betrekking, al is het niet onwaarschijnlijk, dat ook elders
een soortgelijke ontwikkeling heeft plaats gehad. Maar de
beschouwingen welke hij er aan verbindt hebben ook buiten
zijn eigen land groote waarde.
Groningen,

9 April 1914.
C. A. VERRIJN STUART.
