De San José schildluis, en het verbod van invoer in Europeesche landen, van gewassen en vruchten van Amerikaanschen oorsprong
--

152

kegeldragende scheut liet ontdekken, welke evenwcl tusschcn
al die kcgels is platgedrukt.
Naar ik vernecm, komen ophoopingen van dennenkcgels
als de hier bedoelde en afgebcelde, enkele malen vaker, hoewel
toch steeds zelden, veer, en wel hot rarest bij Pinus
Pinaster.
Amsterdam, 17 Mei 1900.
J . RITZEM£ BOS.
DE SAN JOSI~SCHILOLUIS,
EN

HET VERBOD VAN INVOER IN EUROPEESCHE LANDEN~ VAN GEWA.SSEN
EN VRUCHTEN VAN AMERIKAANSCHEN

OORSPRONG.
In de (( Revue Horticole, van I Augustus 1900 (i1r i5,
bl. i21, 422) lees ik een opstel van den secretaris dot
Redactie, den Herr H. Dautheiiay, 'twelk mij aanleiding gaf
hot volgende artikel to schrijven.
In hot boveii aangehaalde stuk van den Herr D. toch
wordt gezegd, dat ik uitAmerika ben teruggekomen <~avec la
conclusion que si les importations de v~g6taux pourraient
facilement iutroduire le pou de San Jos~, il n'6tait pas h
craindre que l'insecte ffi~ transport6 aver los f r u i t s , (l).
Conform met doze conclusion heeft eerst Nederland.zijn
invoervorbod van planten en vruchten gewijzigd, eli volgens
(1) ~ met de conclusie dat, mochten ook al San Jos~ schildluizen gemakkelijk met zendingen van planten kunuen worden ingevoerd, hot toeh in geen
geval te vreezen was, dat het insekt met ge'importeerde vruchteu uit Amerika
zou kunnen worden overgebraeht ~.
 153

--

den Heer Dauthenay, is her door mij bi} de Nederlandsche
Regeering ingediende en later ook ill 't Duitsch vertaalde
rapport (1) eveneens van invloed geweest op de desbetreffende wetgevingen in Frankrijk en Duitschland. Vervolgens
deelt de Heer D. mede dat de Heer Dr. Reh. van het <<Station
fiir Planzenschutz >>te Hamburg op vruchten van Amerikaanschen oorsprong herhaaldelijk verschillende Cocciden gevonden heeft, en onder deze verseheiden keeren de gevreesde
Aspidiotus pe~,niciosus, en vervolgt dan : (( Cette constatation est bien de nature h infirmer les indications optimistes de M. Ritzema Bos touehant la contamination par les
fruits. Eile nous remet en m~moire levceuexprim6en mars1899
par la SociSt~ des Agriculteurs de Fra~lce, ((que laprohibition
de l'entr~e en France pour les v~gdtaux de provenance
Am~ricaine soit ~tendue aux fruits frais et ddbris de fruits
frais de cette m4me provenance )> (2).
Het zij mij vergund hierbij in de eerste plaats te doen
opmerken, dat mijne conclusie niet zonder meer luidde
que les importations dc vSgdtaux pourraient faeilement
introduire le pou de San Jos6 ~>(3); ik heb er op gewezen,
dat de San Joss schildluis nooit op Coniferen werd aangetroffen, en war de k~'uidachlige planten betreft, slechts

.(1) Z i e , Tijdschrift over Plantenziekten ,,. Jaargang V, bl. 35-94.
(2) ~ Dit resu|taat is wel van dien nard dat daardoor ann de optimistische
meening van den Heer RitzemaBos betreffende de overbrenging met de vruchten
groote afhreuk wordt gedaan. En zoo worden wii weer herinnerd aan den
wensch, in 1899 door de Fransche Landbouwmaatschappij uitgesproken, ,, dat
her verbod betreffende den invoer in Frankrijk van planten van Amerikaanschen
oorsprong 5bk worde uitgestrekt tot versche vruchten en overblijfselen van
deze, van Amerika afkomsfig ,,.
 (3) , dat de ilivoer van planten gemakkelijk den invocr van de San Jos~
schiidluis zou kunaen veroorzakea ,,.
--

~ n m a a l op

154

Asclepias syriacus en ~bnmaal op Panicum

sanguinale, welke planten namenlijk in een' boomgaard
stonden, waar de boomen in bi]zonder sterke mate door San
Jos~ schildluizen waren aangetast.
Ik heb nu nog eens nauwkeurig de jongste werken van
Willis G. Johnson te College-Park (Maryland), F. M. Webster te Wooster (Ohio), Stephen Forbes te Urbana (Illinois),
John B. Smith te New-Brunswick (N. Jersey), William
Alwood (Virginia), en anderen nagelezen, en rind daarin
opgegeven de uitvoerige lijsten van alle gewassen, waarop
men de S. J. schildluis, 't zij geregeld en in grooten getale,
't zij slechts occasioneel, heeft aangetroffen; ik rind in die
lijsten allerlei boomen en struiken genoemd, maar geen
enkele Conifeer, noch eenig kruidachtig gewas, met uitzondering altijd van Asclepias syriaca en Panicum sanguihale, waarop Johnson ze ~ n m a a l verdwaald vond. Het
schijnt dat in Frankrijk de meening heerscht, dat men de San
Jos~ schildluis occasioneel op bollen of bolgewassen heeft
aangetroffen. Ik kan zeer positief verklaren, dat geen
enkele betrouwbare Amerikaansche of Europeesche autoriteit melding maakt van her voorkomen van 't bedoelde
insekt op bolgewassen. M . i . kan er zelfs voor den meest
vurigen voorstander van wettelijke bepalingenop den invoer,
ten doel hebbende de wering van schadelijke insekten en
plantenziekten, geen aanleiding bestaan om met 't oog op
de overbrenging van de San Jos~ scale, den invoer
van bolgewassen en Coniferen van uit Amerika te verbieden.
In de tweede plaats wii ik er op w}izen, d a t e r geen
tegenspraak behoeft te bestaan en ook niet bestaat tusschen
mijne conclusion en die van de Heeren D~. C. Brick en D~.
 L. Reh te Hamburg (zie Verslag van (( Station fiir Pflangenschutz >>, I. i898-99). De Heer Dauthenay schrijft, dat
ik zou hebben geconcludeerd : (~ qu'il n'dtait pas h craindre

155

--

que l'insecte fflt transportd avec les fruits >>(1); maar daar
Dr. Reh dit insekt wdl op uit Amerika geYmporteerde ~ruchten vond, moet volgens den Heer D. lnijne conelusie vervallen, en moeten de Fransehe land- en tuinbouwers erop aandringen, << que la prohibition de l'entrde en France pour
les vdgdtaux de provenance Amdricaine soi~ dtendue aux
fruits frais et ddbris de: fruits frais de cette m~me provenance ~). (2).
Her zou al te dwaas zijn, te beweren dat de San Josd
schildluis niet zou kunnen worden getransporteerd met
vruchten. Het is van algemeene bekendheid, dat deze schildluis zich op onderscheiden w'uchten kan vestigen, her
meest op peren en sinaasappelen, ook op appelen. In mijn
rapport heb ik daarover dan ook uitvoerig geproken, en
eveneens ter sprake gebracht, welke de uitwerking is van
deze schildluis op de aangetaste vruchten. En wanneer
nu her insekt op peren, sinaasappelen, enz. leeff, spreekt
bet wel van zelf, dat her met die vruchten naar alle wereldstreken kan worden getransporteerd. 0m tot die conclusie
te komen, was her overigens zeer interessante onderzoek
van Dr. Reh niet noodig.
 War ik beweerd heb, is n i c t : dat de San Jos5 schildluis niet met vruchten naar andere wereldstreken zou kunnen
worden getransporteerd, maar w~l : dat het hoogst onwaarschijnlijk, bijkans ondenkbaar is, dat door den invoer van_
met San Josd schildluizen bedekte vruchten dit i~}sekt in die
andere weretdstreken zich in boomgaarden en kweekeri)en
zou kunnen vestigen en daar vasten voet krijgen. Alle
(I) - dat het niet te vreezen was, dat het insekt met de vruchten zou worden
overgebracht.,
(2) u dat het verbod van invoer in Frankrljk van planten van Amerikaansche herkomst ook worde uitgebrei,l tot ~'ersch fruit en afval daarvan
van de~)zelfden oorsprong.
--

156

Amerikaansche deskundigen, die ik over dit onderwerp
raadpleegde (Howard, Marlatt, Smith, Johnson, Woodworth,
Craw, Ehrhorn, Lowe, Comstock, Slingerland, enz.), waaronder verscheiden zeer bepaalde voorstanders van strenge
iavoerwetten, waren her erover eens, dat her hoogst onwaarschijnlijk is, dat ooit met versch ooft in eerie landstreek
ingevoerde San Jos~ schildluizen aldaar aanleiding zoudeu
geven tot vestiging van her beruchte insekt op de boomen en
struiken in boomkweekerijen en boomgaarden. Prof.
 Smith zei - - ik herhaal hier, w a t i k reeds in mijn verslag aan
den Minister meedeelde - - : (( Bevindt zich de schildluis
eenmaal op eene vrucht, dan blijft zij erop en vermeerdert
zich daar, zelfs weken lang, zoo lang maar de vrueht niet
gaat rotten. Maar nu is de karts al uiterst gering, dat zulk
eerie met schildluizen bedekte vrucht, die door den handel is
getransporteerd, weer in eenen boomgaard of in eerie
kweekerij terecht komt, en wel in den tijd d a t e r larven zijn,
die zich kunnen bewegen >,. De Heer Marlatt zei, dat er
geen enkel voorbeeld van bekend is, dat eerie kweekerij of
boomgaard door den invoer van besmette vruchten met
San Jos~ schildluizen werdgeinfecteerd. Her zou misschien
mogelijk zijn, dit te doen, zei hU, wanneer men de sehil van
eerie besmette vrucht aan een' tak van een' boom vastbond,
en dat hog wel juist in den tijd der vermeerdering van het
insekt, d. i. einde Mei of later, wanneer verreweg her
meeste ooft reeds op is. Prof. Johnson onderzocht in 92
gevallen de herkomst van de San Jos~ schildluis, waar
die zich in een' bepaalden boomgaard of eene bepaalde
kweekerij vertoonde. In 57 van die 92 gevallen kon nauwkeurig worden geconstateerd, dat her insekt daar uit eene
bepaalde kweekerU met boompje~ of enten was ingevoerd
geworden; in 25 van die gevallen bleken de sehildluizen
herkomstig te z}jn van boomen in de onmiddeliike omgeving

157

der ge~nfecteerde kweekerij ; in i0 van de 92 gevallen kon
de oorsprong van 't insekt niet met voldoende zekerheid
worden opgespoord. Maar in geen van de 82 gevallen,
waarin de herkomst der San Jos~ schildluizen kon worden
vastgesteld, was de oorzaak te zoeken in verbreiding door
ooft of ooftafval.
 Op versch fruit kunnen wel degelijk San Jos~ schildtuizen worden geimporteerd ; maar er bestaat geen gevaar root,
dat .in her land, waarin dit fruit wordt ge~mporteerd, langs
dezen weg boomgaarden, tuinen en kweekeri.jen worden
besmet. Men werpt toch die besmette Amerikaansche appels,
peren, enz., niet indenboomgaardofdekweekerij neer. En
zelfs als" men dit deed, hoe zouden dan hog de San Jos~
schildluizen zich op de boomen vestigen? Her insekt bezit
her vermogen om zich te verplaatsen alleen in den allereersten larvetoestand; reeds na eenige uren bewegen zich de
larven niet meer, en altijd bewegen zij zich slechts over
zeer geringen afstand. Jaren lang kan dan ook in een'
boomgaard een besmette boom staan, zonder dat her insekt
op ~ n der daar omheen staande boomen overgaat. In
kweekerL~,en, waar de boompjes zeer dicht op elkaar staan,
zoodat elkaars takken elkander aanraken, gaat die overgang
gemakkelijker. Maar door de geringe verplaatsing, waartoe
de larven van de San Jos~ schildluis in staat zijn, en ten
gevolge van den uiterst korten tijd, gedurende welken het
insekt her vermogen tier plaatsbeweging bezit, is het wel
ondenkbaar dat een in een' boomgaard ofeene kweekerij weg
geworpen, besmette appel boomen van dien boomgaard o~
die kweekeri} zou kunnen infecteeren.
Maar schillen van appelen en peren geraken sores op
den komposthoop en aldus later als mest op de weiden,
waar de vruehtboomen staan. Zouden aldus niet deschillen
van besmette vruchten de boomenkunnen besmetten? Neen,

--

158

--

want de op de schillen zittende schildluizen sterven in den
komposthoop.
 Uit de interessante onderzoekingen van Dr.Reh blijkt
ten overvloede, dat de San Jos~ schildluizen op appelschillen
sleehts zeer korten tijd in leven blij~en, ook wanneer deze
niet in den komposthoop geraken. Op zeer dikke schillen
bleven sommige van de insekten bijkans 20 dagen in leven,
op dunnere schillen slechts 8 tot 14 dagen ; de diertjes waren
dus dood, lang v55r de schillen verdroogd waren.
Op rottende appelen kunnen de San Jos~ schildluizen,
alweer volgens de onderzoekingen van Dr. Reh, bijkans drie
weken in leven blijven. Maar hij voegt er bij : (~ Of zij
echter onder deze omstandigheden tot verdere ontwikkeling
en voortplan~ing in staat z~jn, is eerie andere vraag ,.
Het is geenszins mijn plan, hier een uitvoerig verslag
te geven van alle vanwege her ~ Station fiir Planzenschutz ~>
te Hamburg in zake het Amerikaansche ooft en zijne parasieten gepubliceerde onderzoekingen ; maar allen, die in de
kwesties belang stellen, weIke met de bedreiging van de
Europeesehe kultures door de San Jos~ schildluis samenhangen, kan ik de nauwgezette lezing van her bedoelde
verslag ten zeerste aanbevelen.
De onderzoekingen van Dr. Brisk en Dr. Reh hebben
mij sleehts in mijne meening versterkt, dat hel met 't oog
o19 de invoering van de San Josd schildluis geheel overbodig is, den invoer van versch ooft, van Coniferen en
van kruidachtige planlen, in 'l bijzonder ook van bolgewassen, te verbieden.
 Overigens laat ik voor 't oogenblik de kwestie daar, of
wel ooit, ook door de strengste verbodsbepalingen op den
invoer van tuinbouwprodukten uit andere landen, kan
worden voorkomen, dat schadelijke dieren en plantenziekten
uit her eene land naar her andere worden verbreid. Ik

159

voor mij verwacht reel meet heil van de invoering van een'
geregelden phytopathologischen dienst in alle besehaafde
landen. Mijne meening dienaangaande heb ik neergelegd
in her rapport, door mij ingediend bij Z. Exc. den Minister
van Binnenlandsche Zaken, welk rapport ook is opgenomen
in het¢ Tijdschrift over Plantenziekten ,, 5~jaargang (t899),
bl. 35 enz.
J. RITZEMABOS.
EEN EN ANDEROVERDE VERHEENDEVERr,IFTIGHEIDVANBRAND-,
ROEST-EH ZWARTZWAHHEH,

Mijn geachte mederedacteur, de herr G. Staes, heeft in
den vierden jaargang van dit tijdschrift (1898 ; bl. tt6-128)
een zeer belangrijk opstel geleverd over de vraag : • Is de
aanwezigheid van brandsporen in her voeder gevaarlijk voor
her vee ? >>De daar verlnelde proefnemingen en ervaringen
zullen wel ieder overtuigd hebben, dat de tot dusver als zoo
vergiftig beschouwde sporen van ma~sbrand en van sireno/ stint~brand get" tarwe volkomen ongevaarlijk zijn voor
het vee. Ik kan daarbij nu uit eigen ervaring noemen de
sporen van de stof- ofslui/brand dergerst.DrK. H. M. vander
Zande, Directeur van her Rijkslandbouwproefstation te
Hoorn, zond in Januari 1900 aan her phytopathologisch
laboratorium Willie Commelin Scholten een lnonstertje
gerstemeel, dat biikans geheel uit brandsporen bestond. Dit
meel was door een' meelfabrikant aan iemand geleverd, <(ore
het over her land te strooien ,>, dus zeker als meststof. Maar
de koopec kwam tot de ontdekking dat de beesten her
smakelijk vonden, en had her toen aan her vee gevoeed, en
wel zonder dat d i t e r nadeelige gevolgen van scheen te hebben ondervonden. Met welke van de bride soorten van gerst-.
