Het MAB vóór 50 jaar
MAB

G esch ied en is

Het MAB vóór 50 jaar
A. F. Tem pelaar

maart 1942
De redactie meldt een wisseling van de wacht bij
het Repertorium van tijdschriftliteratuur op het
gebied van accountancy en bedrijfshuishoudkunde. Drs. P. F. R. Stol legt zijn taak neer
(wegens verandering van werkkring). Hij wordt
opgevolgd door mevr. Dra H. Muller-van der Wiel.
(Het opmerkelijke van deze mededeling is, dat dit
nummer het laatste van dit maandblad is dat in de
bezettingstijd is uitgekomen - AFT.).
Accountant J. Pinkhof behandelt ’De combinatie
van verantwoording en voorlichting als admini­
stratief probleem’. Als sub-titel is eraan toege­
voegd: ’Enkele wenken voor de Inrichtingsleer’.
Het gaat de schrijver om enkele moeilijkheden
welke zich vrijwel altijd voordoen doordat steeds
gelijktijdig moet worden voldaan aan de volgende
hoofddoeleinden van de administratie, namelijk
enerzijds verantwoording afleggen omtrent het
verleden, anderzijds het geven van een richtsnoer
voor de toekomst aan de bedrijfsleiding, waarbij
begrotingen en ramingen respectievelijk veron­
derstellingen de actualiteit van de informatie
moeten vergroten. Pinkhof heeft hierbij voor ogen
het intra-comptabele systeem van verwerking
van die begrotingen en veronderstellingen bij nog
niet voltooide processen (cijfers ’ter voorlopige
voltooiing van de onvoltooid tegenwoordige tijd’).
De schrijver vat de belangrijkste problemen in drie
groepen samen, te weten:
I De completering van nog niet (geheel) bekend
geworden uitkomsten.
II Verdeling (toerekening) van kosten en op­
brengsten.
III Opstelling van standaardcijfers.
 De grootste zorg van Pinkhof is dat de ’begroote
gegevens’ in de administratie de ’reëele gege-

134

vens’ zullen overwoekeren. ’Op welke wijze rich­
ten wij de administratie in, dat, ondanks de plaats
gevonden verdelingen en toerekeningen, de oor­
spronkelijke, op eerste waarneming berustende
cijfers, zichtbaar blijven en wel zóó gegroepeerd,
dat de comptabele verantwoording in staat blijft’,
aldus de schrijver. Het verwerken van problemati­
sche gegevens dient te worden vermeden en voor
zover dit niet mogelijk is dienen deze meer pro­
blematische gegevens niet te worden vermengd
(dat wil zeggen onherkenbaar gecombineerd) met
meer vaststaande gegevens. In het bijzonder
moet het stapelen van fictie op fictie worden
tegengegaan.
In enkele van zijn voorbeelden gaat Pinkhof uit
van het systeem van wekelijkse resultatenreke­
ningen en -balansen. Hij beveelt het invoeren van
tussenrekeningen aan, maar is zich wel bewust
dat het rekeningschema niet te uitgebreid mag
worden. Voorts bespreekt hij het gelijkmatig ver­
delen van seizoensinvloeden en zelfs van con­
junctuurschommelingen. Voor dit laatste onder­
werp is hij echter zeer voorzichtig. ’Wij schrijven
’eventueel’, omdat als regel - en misschien
terecht - deze gewoonte niet bestaat’.
Dr. A. Mey bespreekt ’Het technisch-kwantitatief
moment in de problemen van de toegepaste
bedrijfseconomie’.
Bij een vergelijking van de huidige wetenschap­
pelijke behandeling van verschillende problemen
van de toegepaste bedrijfseconomie met de
opvattingen daaromtrent tien tot twintig jaar gele­
den constateert de schrijver dat het kwantitatieve
moment meer op de voorgrond is getreden, zelfs

A. F. Tempelaar, registeraccountant, was lid van de
maatschap Dijker & Doornbos (rechtsvoorganger van
Coopers & Lybrand Dijker Van Dien) en vervulde vele
functies in de beroepsorganisaties in binnen- en
buitenland.
 m a a rt 1992

MAB

veelal het uitgangspunt is geworden van werkme­
thode en beschouwingswijze. Mey beoogt niet in
zijn artikel iets nieuws te brengen. Hij wil alleen de
ontwikkeling en ’het typisch overeenkomstige
daarin’ voor het voetlicht brengen. Tevens wil hij
laten zien ’hoe nauw de accountancy en de
bedrijfseconomie van heden zich aansluiten bij de
techniek van het bedrijfsleven, waarin zij toepas­
sing vinden.’
Er vallen veranderingen waar te nemen in kost­
prijsopvatting, in financierings- en afschrijvingsleer, in de administratie van goederenomloop en
produktieproces en in de techniek van de con­
trole. Mey constateert daarbij ’dat een zelfde
voortschrijding doorwerkt in het denken over alle
onderdelen van onze wetenschap en in onze
werktechniek’. Daarmee kan worden vastgesteld
’dat er eenheid van conceptie in deze voortschrij­
ding is’. Die vergroting van aandacht voor de hoe­
veelheden meent de schrijver te mogen aandui­
den als ’het kwantitatieve moment’. Om het
woord kwantitatief nog te versterken breidt hij
’het adjectief uit tot technisch-kwantitatief, om
daarmede tot uitdrukking te brengen, het verband
met de techniek van het bedrijf en het element van
het technisch-noodzakelijke, dat aan het kostenbegrip, in de moderne opvatting, inhaerent is’.
Achtereenvolgens bespreekt Mey het kostprijs­
begrip, de variabele budgetteering der kosten, de
inrichting van de administratie en de samenstel­
ling van het plan der accountantscontrole. In elk
dezer hoofdstukjes toont hij de invloed aan van
het technisch-kwantitatief moment in de nieuwe
ontwikkelingen.
Tot slot zij nog opgemerkt dat Mey in een voet­
noot bij het bespreken van de methode van de
standaardkostprijs, ’ingepast in het geheel der
bedrijfseconomische kostentheorie,’ stelt dat de
aanduiding ’economische kostprijs’ een pleo­
nasme is ’omdat er geen andere kostprijs is’.
 Wanneer men wil spreken over een historische
kostprijs dan heeft men het volgens Mey niet over
een kostprijs, maar over ’een statistisch kencijfer
van de rentabiliteit (uitgedrukt per eenheid pro­
duct)’.
Hierna volgen nog de artikelen ’Winstbelasting
als bedrijfslast’ (door J. Verschoor) en ’Inkoop van
eigen aandelen en Winstbelasting’ (door C. J. B.
Otte).
Beide geschriften zijn sterk tijdgebonden, zodat
thans volstaan wordt met het vermelden van de
titels en de namen van de schrijvers.
Van de redactie
Sinds 1980 kent ons blad de rubriek ’Het MAB
vóór 50 jaar’. De auteur was in eerste instantie
Prof. J. Nathans, in 1986 opgevolgd door de
heer A. F. Temprelaar.
Na maart 1942 is de verschijning van het MAB
gestaakt tengevolge van oorlogsomstandighe­
den. Daarmee is ook de taak van de heer A. F.
Tempelaar beëindigd. De redactie dankt hem,
mede namens de lezers, voor de boeiende ge­
schiedschrijving.
m aart 1992

135.
