BOEKBESPREKING
MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
de Tarief-commissie haar taak vervult, handhaven wij; zeker in
een maandblad, dat o.m. aan de bedrijfseconomie gewijd is, is
o.i. een apprecieerend woord over de aandacht, die de Tariefcommissie blijkens verschillende uitspraken aan de bedrijfs­
economische litteratuur besteedt, op zijn plaats.
Mr. Dr. E. TEKENBROEK
LASTIGE GEVALLEN

De bedoeling van deze rubriek is gelegenheid te bieden lastige
gevallen, die zich in de praktijk van den accountant
voordoen of kunnen voordoen, ■
— lastig, omdat er een onoplos­
bare tegenstrijdigheid tusschcn theorie en praktijk schijnt te
bestaan — hier ter sprake te brengen, resp. ter oplossing aan
den lezer voor te leggen. De Redactie doet een voortdurend be­
roep op allen, die op zidkc „gevallen” stuiten, om ze te formuleeren en bij den secretaris in te zenden.
BOEKBESPREKING
De Kant oormachinegids. Losbladig handboek met
maandelijksche aanvullingen over kantoormachines en aanverwante technische hulpmiddelen.
Redactie: Adviesbureau en Inlichtingendienst
inzake Kantoormachines. Uitgave: N.V. Drukkerij
& Uitgeverij v /h C. de Boer Jr., Den Helder.
 De inrichting van een doelmatige administratie vercischt,
behalve kennis van de eischen, die de bedrijfsleiding daaraan
stelt, ook kennis van de verschillende hulpmiddelen, die kun­
nen worden aangewend. De kennis van de hulpmiddelen kon
tot dusverre worden verkregen uit de literatuur op dit gebied
en uit de prospectussen, die de handelaren en importeurs op
vrijgevige wijze ter beschikking der belanghebbenden plegen
te stellen. Evenwel is het gebied der administratieve hulpmid­
delen een gebied, waarop de techniek snel voortschrijdt: steeds
worden veranderingen en verbeteringen aangebracht en de lite­
ratuur is dus spoedig verouderd. Terwijl het bezwaarlijk is,
aan de hand der prospectussen op de hoogte te blijven, vooral
omdat het den accountant, die de algemeene praktijk uitoefent,
dikwijls uit hoofde van tijdsgebrek moeilijk zal zijn om door
middel van een vergelijkende studie de voor- en nadeelen van
de verschillende machines tegen elkaar af te wegen.
 De Heer R. W. Starreveld, de leider van het Adviesbureau
en den Inlichtingendienst inzake Kantoormachines, heeft het
ondernomen om in de hier bestaande behoefte te voorzien door
de uitgave van „De Kantoormachinegids ”, Hij heeft daarvoor
den vorm gekozen van een losbladig handboek, dat ontstaat
door de maandelijks toegezonden gedeelten volgens een be­
paalde systematiek te vereenigen in een band. De toegepaste
systematiek wijkt eenigszins af van die welke men gemeenlijk
in de literatuur vindt. Worden in de literatuur de machines
meestal ingedeeld naar de doeleinden waarvoor ze gebruikt
worden, de Heer Starreveld. geeft een indeeling betrekking heb­
bende op de directe functies der machines, waarbij machines
met meer dan een functie zijn gerangschikt onder de functie,
die voor de desbetreffende machine het meest karakteriseerend
is. Zoo zijn de ponskaartenmachines gerangschikt onder het
hoofd „Sorteeren” , daar bij deze machines de sorteerfunctie
in den regel domineert en bovendien historisch primair is. De
Heer Starreveld komt dan tot de volgende hoofdindeeling:
0. Algemeen gedeelte
1. Sorteeren
2. Schrijven

123

3. Tellen
4. Rekenen
5. Formulieren
6. Diversen
Uit deze indeeling blijkt, dat de redactie zich niet uitsluitend
wcnscht te beperken tot „machines” ; zij betrekt ook in haar
onderzoek andere technische hulpmiddelen der administratie,
zooals doorschrijfapparaten, kaartsystemen e.d. Het is haar be­
doeling iedere rubriek te beginnen met een algemeene bespre­
king, waarna in alfabetische orde, een beschrijving van de
machinemerken volgt.
Het terrein, dat door „De Kantoormachinegids” wordt be­
streken, is zeer uitgebreid; in den eersten jaargang, die thans
compleet is, heeft de redactie nog slechts op de rubriek „tellen”
een algemeene inleiding gegeven; in de overige rubrieken zijn
weliswaar verschillende merken besproken (en wel hoofdzake­
lijk nieuw op de markt verschenen machines), doch daar ont­
breekt nog de algemeene inleiding.
 De inleiding op de rubriek „tellen” omvat o.m. een algemeen
gedeelte, dat interessant is, omdat daarin is verwerkt het resul.
taat der proeven, die met 200 personen zijn genomen, teneinde
een beeld te krijgen van de resultaten die in de praktijk met
verschillende teltechnieken (hoofdtellen verticaal; hoofdtellen
horizontaal; tellen met niet-schrijvende telmachine; tellen met
schrijvende telmachine met volledig toetsenbord; tellen met
schrijvende telmachine met 10-toetsensysteem) worden bereikt
gedurende een onderzoek, dat, naar gelang van de snelheid
waarmede door ds proefpersonen werd gewerkt, van 15 tot
70 minuten duurde, een tijd die, naar de redactie terecht op­
merkt, niet lang genoeg is om conclusies te trekken t.a.v. het
optreden van vermoeidheid.
Na het gedeelte, dat betrekking heeft op het tellen in het
algemeen, volgt een beschouwing van de schrijvende telmachi­
nes. Hierin is vermeld het resultaat van tijdstudies; vergeleken
is het resultaat van schrijven en tellen met behulp van een
schrijvende telmachine met schrijven met de hand, gevolgd door
optellen uit het hoofd; het eerste gaat 21/Ó—4 maal zoo snel
als het laatste.
Daarna volgt een bespreking van de schrijvende telmachines
met één telwerk; behandeld worden:
het telwerk
het schrijfwerk
de wagen
het toetsenbord en de automatische besturing.
Vervolgens worden in een tabel de verschillende eigenschap­
pen en mogelijkheden geresumeerd en van een aantal met name
genoemde machines wordt aangeduid of ze deze eigenschappen
bezitten en of zich die mogelijkheden daarbij voordoen.
Ten slotte wordt op uniforme wijze van verschillende machi­
nes een uitvoerige geïllustreerde bespreking gegeven, waarbij
ook de fabrikant en de importeur worden vermeld; slechts de
prijs ontbreekt.
Iedere aflevering is voorzien van oen controlelijst; aan de
hand daarvan kan worden nagegaan of de bladen in juiste
volgorde in de band zijn opgeborgen.
 Ik heb alle lof voor de zorgvuldige wijze, waarop de redactie
zich kwijt van de taak die zij op haar schouders heeft genomen.
Als ik een bezwaar zou willen uiten, dan zou het er een zijn,
dat verband houdt met de gevolgde wijze van uitgeven, in den
vorm van maandelijksche afleveringen. In den eersten jaar­
gang werd, zooals gezegd, oen inleiding gegeven op „tellen” ,
op „schrijvende telmachines” en op „telmachines met één tel­
werk” . Als ik hetgeen aan algemeene inleidingen gegeven is,

124

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE

vergelijk met hetgeen de redactie, blijkens de indeeling voor­
nemens is te geven, dan kan ik, zonder daarbij een reken­
machine te gebruiken, concludeeren, dat er nog jaren zullen
verstrijken alvorens het werk, voor zoover het algemeene ge­
deelte betreft, volledig zal zijn.
L. VAN ESSEN Lzn.
NEDERLANDSCH INSTITUUT VAN ACCOUNTANTS
Schriftelijk Examen
ACCOUNTANCY B
I
Dinsdag 19 Mei 1936
Beschikbare tijd 31/., uur
Een N.V. exploiteert cafeterias in 12 verschillende plaatsen van het
land. Omtrent de organisatie wordt U het volgende medegedeeld:
Materiaalverbruik
De inkoopen geschieden zooveel mogelijk centraal door het hoofd­
kantoor te Amsterdam naar aanleiding van door de gérants ingediende
„aanvraagstaten”. Den leveranciers wordt opgedragen de goederen
direct naar de verschillende filialen te zenden en de factuur bij het
hoofdkantoor in te dienen.
De gérants zenden wekelijks „ontvangststaten” in, aan de hand
waarvan de facturen gecontroleerd worden.
Een deel der benoodigdheden (brood, zuivelproducten, versche
groenten, vleesch, enz.) moet ter plaatse worden ingekocht. Als regel
wordt de factuur dan ter betaling naar het hoofdkantoor gezonden:
kleinigheden betaalt de gérant direct.
lederen Dinsdagavond wordt in alle filialen de gehcele voorraad op­
genomen. De lijsten worden naar het hoofdkantoor gezonden en aldaar
geprijsd en omgerekend. Uit het totaalbedrag per filiaal van inkoopen.
 begin- en eindvoorraad wordt het bedrag van het verbruik bepaald.
Exploitatiekosten en Algemeene Onkosten.
Deze worden grootendeels op het hoofdkantoor betaald, en overigens
door de gérants.
Voor zoover mogelijk worden de kosten direct ten laste der betrokken
filialen gebracht. De indirecte kosten worden omgeslagen.
Het personeel ontvangt vrije kost.
Verkoopen
Deze geschieden tegen, voor alle filialen gelijk, vastgestelde prijzen.
Het aantal soorten comsumpties is zeer groot. Deze zijn ingedeeld
in 20 groepen.
Het buffet ontvangt de goederen tegen bons:
a / voor zoover ze in de keuken moeten worden toebereid uit de
keuken.
b / Voor zoover ze in denzelfden toestand als ingekocht worden af­
geleverd — dranken, enz. — uit het magazijn.
Van de onder a / bedoelde goederen worden in de keuken productiestaten bijgehouden met vermelding der gebruikte materialen, hetgeen
moet kloppen met de voor alle consumpties bestaande recepten. Van
deze recepten bestaat ook een standaardkostprijsberekening.
Van de onder b / genoemde goederen is de grootte der consumpties
bekend, zoodat uit het verbruik kan worden afgeleid, hoeveel dit bij
verkoop moet opbrengen.
Het publiek ontvangt bij binnenkomen een bon, waarop het bedie­
nende personeel de afleveringen aanteekent. Bij vertrek moet aan de kas
worden betaald.
Kasbeheer
Voor het doen van betalingen hebben de gérants een afzonderlijke
kas, die zij wekelijks uit de ontvangsten van Dinsdag tot op een vast
bedrag aanvullen.
Met inachtneming van het vorenstaande storten zij iederen morgen
de ontvangst van den vorigen dag bij de bank der N.V.
Iederen Woensdag zenden zij een kasstaat in, afgesloten per Dins­
dagavond.
Boekhouding
Deze is — afgezien van wat hieronder zal blijken — goed ingericht
en wordt nauwkeurig bijgehouden. Aan de hand van bovenvermelde
gegevens wordt de wekelijksche winst van ieder filiaal bepaald.
Van de verkoopen der verschillende artikelen worden uitvoerige
statistieken bijgehouden.
 Het verbruik der verschillende materialen wordt in details gecontro­
leerd aan de hand der productiestaten, recepten, enz.
Overigens kunt ge — ten behoeve van onderstaande opdracht —
aannemen, dat de boekhouding zoo is ingericht, als gij U die zoudt
wenschen.
Op 26 Mei zijt gij getuige van de volgende dialoog:
Boekh.: Ik breng U hier het winstoverzicht van de week van 8—14
April, dat juist gereed gekomen is.
Direct.: Die winstoverzichten interesseeren mij matig, indien ik ze
6 weken na dato ontvang. Zoudt U het niet zoo kunnen
organiseeren, dat ik uiterlijk Zaterdags den staat kreeg, die
op den daaraan voorafgaanden Dinsdag wordt afgesloten?
Boekh.: Ónmogelijk! U moet bedenken, dat ik met de geheele boek­
houding moet wachten tot Woensdags of Donderdags de
ontvangsstaten uit de filialen komen. Eerst dan kan ik de
facturen laten controleeren.
Direc.: Worden er dan veel fouten gevonden?
Boekh.: Werkelijke fouten niet veel, maar wel blijkt vaak, dat een
leverantie, waarvan wij zouden aannemen dat ze Dinsdag
aankomt, nog niet in den voorraad van Dinsdagavond bebegrepen is.
Na deze controle moeten dus van eenige honderden facturen
de prijzen worden gecontroleerd, daarna moeten ze worden
nagerekend en geboekt. Eerst daarna kan een proefbalans
worden gemaakt.
Verder moeten de prijzen van den voorraad worden vastge­
steld, ingevuld en omgerekend.
Dan moet ik de verschuldigde en vooruitbetaalde kosten en
de afschrijvingen bepalen.
Direct.: Is het niet mogelijk die verschuldigde en vooruitbetaalde
kosten te verwaarloozen? Het is mij toch niet te doen om
absoluut juiste cijfers.
Boekh.: Dan zou de balans soms zeer geflatteerd worden. Vanavond
bijvoorbeeld is 26/.,, van de maandsalarissen verschuldigd.
 Direct.: Uw overzichten lijken mij overdreven nauwkeurig; misschien
zouden sommige posten voorloopig getaxeerd kunnen wor­
den. Verder zou ik graag wat meer zien omtrent de oorzaken
van voor- of achteruitgang. Ik zie b.v., dat de winst belang­
rijk lager is dan in de overeenkomstige week van'het vorig
iaar. Hoe zou dat komen?
Boekh.: De omzet is veel lager geweest.
Direct.: Ik vind nu, dat de omzet 10 % achtenuit is en de winst 30 %.
Dat klopt toch niet. Hoe komt het, dat de omzet achteruit is?
Boekh.: Viel wellicht vorig jaar Paschen in die week?
Direct.: Ik heb mijn oude agenda niet bij de hand.
Kan de winst achteruitgegaan zijn door de prijsverhooging
der grondstoffen?Onze tarieven zijn, meen ik, niet gewijzigd.
Roekh.: Ik zou dat alles kunnen nazien, dat is nog een groot werk.
Direct.: Ik geloof, dat het het beste is, dat wij U, Mijnheer den Ac­
countant, verzoeken deze geheele kwestie eens te bestudeeren en ons te adviseeren, op welke wijze het mogelijk zou
zijn binnen den door mij genoemden termijn weekstaten
samen te stellen, waaruit wij een inzicht krijgen in den gang
van zaken. Ik laat aan U over hierbij op sommige punten
voorloopig van begrootingen uit te gaan, mits dan b.v.
maandelijks wordt vastgesteld, in hoever deze met de wer­
kelijkheid overeenkomen.
Geef aan — behoeft niet in rapportvorm — op welke wijze aan de
wensrhen van den Directeur tegemoet gekomen kan worden.
Geef modellen van de periodieke winstoverzichten, alsmede van alle
weekstaten, die de gérants der filialen op grond van het bovenstaande
hebben in te dienen.
II

Beschikbare tijd 2 '/2 uur
Een makelaar in assurantiën heeft een zeer uitgebreide clientèle;
dagelijks worden in doorsnede honderd nota’s gemaakt.
Omtrent de assurantie-posten is het volgende te vermelden.
 a. Voor een deel zijn het „eigen posten”, doch voor het grootste deel
posten, welke door agenten zijn aangebracht. Deze agenten ont­
vangen een deel van de door den makelaar genoten provisie.
b. de posten zijn te verdeelen in:
1. doorloopende;.
