IFRS for Private Entities: een nieuwe verslaggevingstandaard voor niet–beursfondsen?
Thema

IFRS for Private Entities:
een nieuwe verslaggevingstandaard
voor niet–beursfondsen?
Hugo van den Ende en Bob Owel
SAMENVATTING Aangenomen mag worden dat de IASB binnen afzienbare tijd een
definitieve verslaggevingstandaard voor niet-beursgenoteerde ondernemingen publiceert. Deze op full IFRS gebaseerde, maar wel vereenvoudigde standaard, is bedoeld
voor ondernemingen zonder public accountability. De Exposure Draft, die in februari
2007 is gepubliceerd, heeft geleid tot diverse commentaren. Hoewel er in overwegende
mate positief is gereageerd op de inhoud van de Exposure Draft wordt door de respondenten aangedrongen op verdere vereenvoudigingen. De in dit kader meest genoemde
onderwerpen zijn goodwill (en de afschrijving daarop), de verwerking van latente
belastingen, de classificatie en waardering van pensioenregelingen en het gebruik van
de reële waarde.
Een door ons uitgevoerd, beperkt empirisch onderzoek wijst uit dat de huidige Exposure
Draft (nog) niet tot voldoende fundamentele vereenvoudigingen leidt ten opzichte van
full IFRS. Op enkele deelgebieden zijn goede stappen gezet, maar deze zijn nog niet
afdoende om de beoogde lastenverlichting te realiseren.
RELEVANTIE VOOR DE PRAKTIJK Wereldwijde standaardisatie van verslaggevingregels
zal naar verwachting niet alleen tot meer transparantie gaan leiden, maar ook tot lagere
kosten, omdat ondernemingen dan kunnen volstaan met één standaard voor verslaggeving.
Alleen al in de EU zijn er circa vijf miljoen ondernemingen die op dit moment gebruikmaken
van lokale standaarden en die in aanmerking komen om in de toekomst de SME Standard
te gaan toepassen1.
 1 Inleiding
Er is behoefte aan wereldwijde standaardisatie van verslaggeving voor niet-beursgenoteerde ondernemingen. Dat is
althans de stelling die door de International Accounting
Standards Board (IASB), wordt geponeerd. Zij baseert zich
daarbij op de evaluatie van commentaren van 120 instanties op een discussion paper IASB (2004). Uit deze commentaren blijkt dat er in veel landen behoefte bestaat aan een
wereldwijde verslaggevingstandaard, in plaats van regio-

408 82E JAARGANG OKTOBER 2008

naal ontwikkelde standaarden. Voor de IASB was dit de
aanleiding om te beginnen met de ontwikkeling van ‘IFRS
for Small and Medium-sized Entities’2. Dat heeft in februari
2007 geleid tot de publicatie van een Exposure Draft, een
eerste ontwerpstandaard (hierna: SME ED)3, 4. Op deze
publicatie reageerden 162 respondenten. De inhoud van
hun commentaren komt in dit artikel aan de orde.
De IASB streeft ernaar, met inachtneming van de commentaren5, om in het eerste halfjaar van 2009 een definitieve SME
Standard uit te brengen. Of, en in hoeverre, deze SME Standard
dan in Nederland en de rest van de EU toegepast zal (kunnen)
worden, hangt af van verschillende omstandigheden, waarbij
politieke bereidheid door de wetgevende organen en acceptatie
door de ondernemingen de belangrijkste zijn.
 In dit artikel besteden wij eerst aandacht aan de toekomstige SME Standard. Waarom zou er behoefte aan zijn, voor
wie wordt deze Standard geschreven, in hoeverre wijkt de
SME ED af van full IFRS6, en wat wordt er in behandeld?
Daarna gaan wij in op de wereldwijde reacties op de SME
ED. Is er voldoende support? Zijn er aanbevelingen om de
SME ED aan te passen? Met andere woorden: is de IASB op
de goede weg? Vervolgens wordt dieper ingegaan op de
Europese visie, waarbij onder meer de rol van de EU aan de
orde komt, en de gevolgen voor Nederland. Hoe gaat de
toekomstige SME Standard de Nederlandse praktijk raken?
Daarbij behandelen wij het three-tier model voor verslaggeving. Wij sluiten dit artikel af met de uitkomsten van
een empirisch onderzoek naar de huidige toepassing van
IFRS door niet-beursgenoteerde ondernemingen. Zal de
invoering van de toekomstige SME Standard tot belangrijke vereenvoudigingen leiden? Daarbij hebben wij ons
gericht op een aantal kernissues, te weten: goodwill,
bijzondere waardeverminderingen (impairment), latente
belastingen, pensioenen, onderzoeks- en ontwikkelingskosten en op aandelen gebaseerde betalingen. Hiermee
proberen wij de Nederlandse praktijk inzicht te geven in
en voor te bereiden op de komst van een nieuwe verslaggevingstandaard; althans, als het zover komt.
2 De belangrijkste kenmerken van de
toekomstige SME Standard
2.1 Welke landen hebben behoefte aan standaardisatie?
Er is, volgens de IASB, behoefte aan wereldwijde standaardisatie van verslaggeving voor niet-beursgenoteerde ondernemingen. En die behoefte zou onder meer kunnen bestaan bij
ondernemingen in landen met een bestaande, lokale standaard. Die lokale standaard is buiten de landsgrenzen vaak
minder bekend en kan belemmerend werken als die ondernemingen internationaal actief zijn (bijvoorbeeld omdat zij
buitenlandse dochtermaatschappijen moeten consolideren).
 Daarnaast kan die behoefte aan standaardisatie bestaan bij
landen die nog geen verleden hebben als het gaat om verslaggeving. Door het toepassen van een wereldstandaard die op
IFRS gebaseerd is, kan de achterstand die deze landen
momenteel hebben, in één klap worden weggewerkt. En ten
slotte is er behoefte aan een SME Standard in de landen waar
nu geen lokale standaard bestaat en alleen maar full IFRS
wordt toegepast (zoals Cyprus).
2.2 Toepassingsgebied (scope)
In letterlijke zin is de toekomstige SME Standard bedoeld
voor Small and Medium-sized Entities. Deze naam is in
tweeërlei opzicht misleidend. Ten eerste omdat deze titel de
toepassing van kwantitatieve criteria impliceert. Dat is
evenwel niet de bedoeling. Volgens de IASB zou de toekomstige SME Standard immers toegepast moeten kunnen
worden door ondernemingen die geen ‘public accountability’
hebben, wat een kwalitatief criterium is. Met het begrip
‘public accountability’ worden ondernemingen aangeduid
die een beursnotering hebben, of die gelden van derden in
bewaring hebben (denk aan banken of verzekeringsmaatschappijen). Ten tweede is de titel misleidend omdat een
letterlijke vertaling leidt tot wat wij in Nederland kennen als
mkb, inclusief micro-organisaties7. Een grote meerderheid
van de respondenten op de Exposure Draft is het hiermee
oneens en betoogt dat de toekomstige SME Standard niet
geschikt is voor de kleinere, lokaal actieve ondernemingen.
Ook Vergoossen (2007) en Van den Ende8 delen deze mening.
Overigens heeft de IASB in juni 2008 besloten om de
Standard voortaan ‘IFRS for Private Entities’ te noemen9.
Uiteindelijk is het de veronderstelling dat de individuele
jurisdicties zelf (via wetgeving) zullen bepalen welke
ondernemingen de toekomstige SME Standard mogen of
moeten toepassen.
 De IASB heeft gekozen voor de eerste optie. Een nieuwe
start zou tot onoverbrugbare verschillen met de bestaande
uitgangspunten kunnen leiden en niet in het belang zijn
van de gebruikers. Dat geldt zeker voor multinationals, die
hun niet-beursgenoteerde dochters laten overgaan op de
toekomstige SME Standard; (conceptuele) consistentie met
full IFRS is dan van groot belang.
De SME ED sluit dus aan bij het full IFRS framework. Toch
wordt door de IASB rekening gehouden met het feit dat
SMEs anders zijn dan beursfondsen. Volgens BC2610 hebben
de gebruikers van de jaarrekeningen van SMEs andere
informatiebehoeften dan de gebruikers van jaarrekeningen
van beursgenoteerde ondernemingen. Ook wordt de
(beperkte) beschikbaarheid van expertise binnen SMEs
genoemd. Het kosten–batenprincipe krijgt hiermee een
iets andere invulling, waarmee de IASB voor zichzelf de
mogelijkheid heeft gecreëerd om regels die voor de beoogde
doelgroep als te rigide uitgelegd zouden kunnen worden,
iets soepeler of pragmatischer te maken.
2.4 Inhoud van de SME ED en de relatie tot full IFRS
De SME ED is hanteerbaar: 254 pagina’s. Natuurlijk is de
omvang als zodanig niet doorslaggevend voor de hanteerbaarheid van de regels, maar toch kan een beperkt aantal
pagina’s onbewust leiden tot meer acceptatie – als een soort
psychologisch effect.
In de SME ED worden alle gebruikelijke onderwerpen
behandeld, waarbij het taalgebruik kort en bondig is. Bij
de wat meer bijzondere onderwerpen wordt soms verwezen
naar full IFRS (zoals bij beleggingsvastgoed tegen reële
waarde, de herwaardering van materiële vaste activa en de
activering van rentelasten). Sommige onderwerpen worden
zodanig bijzonder geacht dat deze in zijn geheel niet in de
SME ED zijn verwerkt (bijvoorbeeld bepalingen inzake
landbouw, hyperinflatie en winst per aandeel). Voor die
onderwerpen wordt verwezen naar full IFRS.
Tegen dit laatste punt hebben veel respondenten geageerd.
 Want hoewel de IASB wellicht op goede gronden heeft
besloten tot verwijzingen naar full IFRS, kan de SME ED als
gevolg van de verwijzingen niet als ‘stand-alone’ worden
aangemerkt. De agerende respondenten pleiten er daarom
voor om álle onderwerpen in de toekomstige SME Standard
te behandelen. Dat het boekje dan wat dikker wordt, wordt
op de koop toe genomen.
3 Commentaren op de SME Exposure Draft
2.3 Aansluiting van de toekomstige SME Standard bij full IFRS
Bij de ontwikkeling van een nieuwe Standard waren er
twee opties:
• aansluiting bij het bestaande framework van full IFRS en
overname van de daarin opgenomen ‘principles’; en
• een nieuwe start maken.
3.1 Verdeling naar aard van organisatie en land van herkomst
Er zijn 162 commentaarbrieven ontvangen op de SME ED11.
Na eliminatie van een aantal (9) commentaren die slecht
leesbaar waren, hebben wij de resterende 153 commentaren
nader gespecificeerd naar herkomst. Daarbij bleek dat

82E JAARGANG OKTOBER 2008 409

Thema

voornamelijk accountantskantoren, waaronder de Big-4
maar ook verschillende lokaal opererende accountantskantoren, hebben gereageerd (72). Overigens zijn in dit aantal
ook inbegrepen de vertegenwoordigende organisaties,
zoals het Koninklijk Nederlands Instituut van Register
Accountants (NIVRA) in Nederland en de International
Federation of Accountants (IFAC), de wereldwijde overkoepelende organisatie van accountants. In figuur 1 zijn meer
gegevens opgenomen. In de groep van 16 ondernemingen
zijn drie multinationals inbegrepen, te weten IBM, BHP
Billiton en BT Group. In de groep ‘overige’ (40) zijn onder
meer inbegrepen UNCTAD, de European Financial
Reporting Advisory Group (EFRAG), Lease Europe en software leverancier DATEV.
Opvallend is dat er nauwelijks commentaren zijn ingediend door financiële instellingen; de grotere banken
ontbreken geheel.
 De meeste respondenten zijn afkomstig uit Europa (47
procent). Daarna volgt Azië (11 procent, dat wil zeggen 17
commentaarbrieven). Binnen Europa neemt de UK het
merendeel van de commentaren voor zijn rekening (18),
gevolgd door Duitsland (16) en Frankrijk (8). Andere
Europese landen reageerden mondjesmaat.
3.2 Voor- en tegenstanders
De totstandkoming van een standaard voor niet-beursgenoteerde ondernemingen wordt breed gesteund, vooral
door accountants (en hun vertegenwoordigende organen)
en door standard setters. De multinationals (al hebben er
slechts drie gereageerd) zien voordelen in standaardisatie,
omdat zij doorgaans worden geconfronteerd met diverse
uiteenlopende lokale verslaggevingsstelsels. De komst van
een uniform stelsel zou de consolidatie vereenvoudigen en
tot lagere kosten leiden. Verder is er steun uit continenten
die nu zelf nog geen of nauwelijks regels hebben, zoals
Latijns-Amerika en Afrika. Op de Europese situatie komen
wij terug in paragraaf 4 van dit artikel.
Daarnaast zijn er ook wat kritische noten; de IASB is er vooralsnog niet in geslaagd om haar doelstelling te realiseren: de
ontwikkeling van een vereenvoudigde, op zichzelf staande
verslaggevingsstandaard die tegemoet komt aan de behoeften
van de gebruikers. In de volgende paragraaf is een opsomming gemaakt van de belangrijkste aanbevelingen.
Zwaardere kritiek op de toekomstige SME Standard is er bij
enkele ondernemingen (met name uit Duitsland), en bij
coöperaties. De Duitse reacties kunnen worden verklaard
vanuit de achtergrond dat de Duitse middenstand zich
vanuit historisch perspectief kritisch opstelt ten opzichte
van IFRS, onder meer doordat de Duitse verslaggevingregels nauw aansluiten bij de fiscale grondslagen.12 De
coöperaties hebben vooral moeite met het feit dat ledenkapitaal (eigen vermogen) onder de SME ED als vreemd
vermogen zal worden geclassificeerd; dit wordt als onaanvaardbaar beschouwd.
 3.3 Aanbevelingen
Veel respondenten dringen aan op nadere vereenvoudigingen. In deze paragraaf behandelen wij enkele voorstellen in de SME ED en het commentaar hierop van de
respondenten (in de vorm van aanbevelingen). Een verdere
uitwerking hiervan vindt plaats in paragraaf 5.
• Goodwill
Ten aanzien van goodwill wordt in de SME ED uitgegaan
van de impairment-only benadering. Door de respondenten wordt aanbevolen om de afschrijvingsmethode te
hanteren in plaats van impairment-only13.
• Bijzondere waardeverminderingen
In de SME ED is het begrip ‘realiseerbare waarde’ beperkt
tot de reële waarde minus verkoopkosten. In de commentaarbrieven wordt erop aangedrongen om dit uit te breiden
met bedrijfswaarde (hetgeen momenteel de gebruikelijke
methode is binnen full IFRS)14.
• Latente belastingen
Figuur 1 Onderverdeling van commentaarbrieven naar achtergrond respondenten
80
70

In de SME ED wordt uitgegaan van verwerking van zowel
latente als acute belastingverplichtingen en -vorderingen.
Door de respondenten wordt aanbevolen uitsluitend acuut
verschuldigde winstbelastingen te verwerken en bij latente
belastingen te volstaan met een toelichting.
 60
Audit firms

50

Standard setters
40

72

Enterprises

30

Universities
40

20
10
0

410 82E JAARGANG OKTOBER 2008

17

16

aantal

8

Miscelleneous

• Pensioenen
In veel commentaarbrieven wordt ervoor gepleit om de
classificatie van de pensioenregelingen te versoepelen,
waardoor meer regelingen als toegezegde bijdrageregeling
aangemerkt zouden kunnen worden15. De regels voor de
classificatie in de SME ED zijn onveranderd ten opzichte
van full IFRS. Ook wordt gepleit voor vereenvoudiging van

de methodiek van berekening als er sprake is van toegezegd-pensioenregelingen16. In de SME ED is deze methodiek ongewijzigd ten opzichte van full IFRS. Een belangrijke afwijking ten opzichte van full IFRS is het laten
vervallen van de corridor, waardoor actuariële winsten en
verliezen altijd direct in de winst-en-verliesrekening
moeten worden verwerkt. Hiermee wordt in de SME ED
vooruitgelopen op de verwachte aanstaande afschaffing
van de corridor in full IFRS.
• Onderzoek- en ontwikkelingskosten
De meeste respondenten ondersteunen het voorstel van de
IASB om SMEs een keuze te bieden tussen activering van
ontwikkelingskosten dan wel het direct verwerken als
kosten.
• Op aandelen gebaseerde betalingen
De bepalingen in de SME ED voor wat betreft de verwerking van op aandelen gebaseerde betalingen wijken nauwelijks af van IFRS2, hetgeen inhoudt dat dergelijke betalingen in de jaarrekening verwerkt moeten worden. Door
de respondenten wordt ervoor gepleit om betalingen die
op aandelen zijn gebaseerd uitsluitend toe te lichten en
verder niet in de jaarrekening te verwerken.
Deze onderwerpen worden bij het empirisch onderzoek
(toepassing van IFRS door Nederlandse ondernemingen
die geen beursnotering hebben) nader uitgewerkt (zie
paragraaf 5).
 Slechts een beperkt aantal respondenten heeft commentaar
geleverd op het onderdeel financiële instrumenten. Dit
geringe aantal kan samenhangen met de complexiteit van
de desbetreffende regelgeving, waardoor het niet gemakkelijk is om werkbare en toch conceptueel aanvaardbare
alternatieven te beschrijven. Natuurlijk kan het ook zo zijn
dat degenen die niet hebben gereageerd, het met de voorstellen eens zijn. Voor zover de respondenten wel gereageerd hebben, kwamen zij met de navolgende aanbevelingen:

• Niet uitgaan van de reële waarde (fair value) als standaardmethode
Net als bij full IFRS is in SME ED de reële waarde de standaardmethode voor de waardering van financiële instrumenten voorgeschreven. Dit betekent dat een financieel
instrument tegen de reële waarde gewaardeerd moet
worden, tenzij er een uitzondering van toepassing is die
waardering tegen kostprijs toestaat. In plaats daarvan
wordt door de respondenten voorgesteld om de kostprijs
als standaardmethode aan te merken.
• Classificatie eigen en vreemd vermogen
Voorgesteld wordt om de recente herziening van IAS 32

(classificatie van puttable instruments)17 ook door te voeren
in de SME Standard, waardoor financiële instrumenten
minder vaak als vreemd vermogen geclassificeerd worden.
4 De situatie in Europa en Nederland
4.1 Achtergrond
Europa heeft een lange historie op het gebied van de verslaggeving. De Vierde en Zevende EEG-Richtlijn geven bepalingen over grondslagen van waardering en resultaatbepaling, en over de inrichting en presentatie van jaarrekeningen.
 Beide EEG-Richtlijnen zijn tamelijk principles-based geredigeerd, met als gevolg dat de lidstaten tot op zekere hoogte
zelf in de hand hebben hoe de regelgeving er voor jaarrekeningen in hun eigen land uitziet. Die vrijheid heeft geleid
tot een aantal varianten binnen de EU. Zo zijn de Engelse en
Nederlandse stelsels steeds verder richting IFRS opgeschoven,
terwijl stelsels in andere landen, waaronder Duitsland en
België, meer aansluiten bij fiscale principes. Op zich is dat
geen probleem, zeker niet voor ondernemingen die zich
uitsluitend op de lokale markt bewegen. Maar voor de wat
grotere ondernemingen, die zich meer internationaal manifesteren, kan het lastig zijn om met meerdere en ook onderling verschillende stelsels te werken.
4.2 Totstandkoming regelgeving
Alle in de Europese Unie gevestigde beursgenoteerde
ondernemingen moeten met ingang van het boekjaar dat
op of na 1 januari 2005 aanvangt hun geconsolideerde jaarrekening opstellen op basis van IFRS. Deze verplichting
vloeit voort uit de Europese verordening uit 2002 ‘betreffende de toepassing van internationale standaarden voor
jaarrekeningen’18. Hiermee heeft de EU besloten voor het
importeren van regels die door een niet onder haar toezicht
staande internationale foundation (IASCF) worden ontwikkeld. Daarmee is in feite de regie uit handen gegeven, afgezien van de goedkeuringsprocedure (endorsement proces)
die de EU nog wel de gelegenheid biedt om IFRS of delen
daarvan tegen te houden. Aanpassing van IFRS is echter
niet mogelijk. Dit leidt tot vraagtekens over de governance
van het proces. Bovendien is het endorsement proces zeer
tijdrovend gezien de vele organen die daarbij betrokken
zijn, waaronder de Europese Commissie, EFRAG19 en het
Accounting Regulatory Committee (ARC) – het Europese
regelgevend comité.
Nu lijkt het erop dat de EU met de standaarden voor nietbeursfondsen niet in dezelfde situatie terecht wil komen.
 Hier wil men de regie wel houden. Daarbij komt, dat het
Europees Parlement steeds nadrukkelijker ook een rol
opeist20. Deze ontwikkeling, en de afwijzende houding in
met name Duitsland, kan gevolgen hebben voor de toepassing van de toekomstige SME Standard in de EU. Is de EU

82E JAARGANG OKTOBER 2008 411

Thema

genegen om de IASB nogmaals toe te laten op haar terrein,
ditmaal voor SMEs, of wil men zelf de regie houden en
op een andere manier standaardisatie van verslaggeving
nastreven?

4.3 Is de toekomstige SME Standard in overeenstemming
met de Europese richtlijnen?
Deze vraag hangt samen met de interessante stelling of de
EU een lidstaat ervan kan weerhouden om de toekomstige
SME Standard te implementeren. Landen als Denemarken
en Engeland overwegen om hun huidige lokale standaarden te vervangen door de toekomstige SME Standard.
En dat kan, zolang deze maar niet strijdig is met de bepalingen van de Vierde en Zevende EEG-Richtlijnen. Op de
meeste onderdelen zal er naar verwachting inderdaad geen
strijdigheid zijn, maar er is vooral nog twijfel bij de verwerking van goodwill (SME ED: geen afschrijving, uitsluitend
test op duurzame waardevermindering – dit lijkt strijdig
te zijn met de afschrijvingsmethode die door de Vierde
EEG-Richtlijn wordt voorgeschreven).
Als de IASB deze, en mogelijk nog andere strijdigheden
oplost, wordt het de landen die de toekomstige SME
Standard willen gaan gebruiken, gemakkelijker gemaakt.
 4.4 De situatie in Nederland
In Nederland is onder andere door de Raad voor de Jaarverslaggeving (RJ) gereageerd. Daar waar de meeste standard
setters (wereldwijd) gematigd positief zijn over de SME ED,
neemt de RJ een ander standpunt in. In zijn commentaarbrief van 30 oktober 2007 aan de IASB wordt getwijfeld aan de
noodzaak van een uniforme standaard voor niet-beursfondsen, zéker in de Europese context. Over de inhoud van
de SME ED zegt de RJ dat deze veel te complex is en tot
lastenverzwaring zal leiden. Bovendien had de RJ liever een
‘bottom-up’-benadering gezien, waarbij rekening wordt
gehouden met de behoeften van de gebruikers. De huidige
SME ED is tot stand gekomen op basis van een in de ogen van
de RJ onjuiste ‘top-down’ aanpak21. Vergoossen (2007) kwam
tot min of meer dezelfde conclusies.
Figuur 2 Indeling van ondernemingen naar het three-tier model
Beurs

NL
criteria

Groot
Middelgroot
Klein

Beurs fondsen

Overige
P.A.
ondernemingen

SME –
ondernemingen

Micro
organisaties

IASB
definities

Het NIVRA heeft een andere visie. Onder de voorwaarden
dat de toekomstige SME Standard voldoende vereenvoudigingen zal bieden ten opzichte van full IFRS, en ook relatief
eenvoudig te implementeren zal zijn, vindt het NIVRA de
toekomstige SME Standard relevant voor de verslaggeving
van middelgrote en grote ondernemingen. Het NIVRA stelt
dan ook voor om deze standaard Europees en/of wereldwijd toe te staan of zelfs voor te schrijven.
Als de toekomstige SME Standard in Nederland op enig
moment wordt geïmplementeerd heeft dat consequenties
voor het landschap van de verslaggeving.
In figuur 2 is het three-tier model weergegeven, dat wil
zeggen dat er in Nederland drie niveaus van ondernemingen worden onderscheiden.
• Tier 1
Micro-organisaties zullen een vorm van lokale verslaggeving toepassen. Wellicht kunnen zij opteren voor fiscale
grondslagen in de jaarrekening22.
 • Tier 2
De middengroep, de middelgrote en grote ondernemingen,
die nu de richtlijnen van de RJ toepassen, zouden over
kunnen gaan op de toekomstige SME Standard.
• Tier 3
Ondernemingen met een beursnotering passen voor de
geconsolideerde jaarrekening IFRS toe, op grond van de IAS
Verordening van de EU. Van financiële instellingen wordt
verwacht dat zijn de SME Standard niet toepassen, omdat
zij ‘public accountability’ hebben (en daarmee in tier 3
vallen).
In het uiterste geval, dat wil zeggen als de middengroep
massaal op de toekomstige SME Standard zou overgaan, zou
de rol van de RJ aanzienlijk veranderen. Gezien de huidige
complexiteit en de weerstand op meerdere plaatsen, is het
nog maar zeer de vraag of dit op korte, of zelfs middellange
termijn realiteit zal worden. Maar toch, met deze mogelijkheid moet rekening worden gehouden, zeker als landen om
ons heen (Verenigd Koninkrijk, Denemarken) overwegen om
de lokale GAAP (verslaggevingsstandaard) in te ruilen voor
de SME Standard. Naarmate meer landen overgaan en de
harmonisatie van verslaggeving voor tier 2 een feit wordt,
wordt het voor Nederland steeds moeilijker om daarin niet
mee te gaan.
5 Empirisch onderzoek
Full IFRS

IFRS voor
SMEs

IFRS
PricewaterhouseCoopers

De afkorting P.A. staat voor Public Accountability.
412 82E JAARGANG OKTOBER 2008

Lokale
GAAP

Zal de toekomstige SME Standard het leven van niet-beursgenoteerde ondernemingen gemakkelijker maken? Op
papier wel, omdat er ten opzichte van full IFRS diverse
vereenvoudigingen zijn aangebracht. Om de daadwerke-

lijke vereenvoudigingen te kunnen beoordelen hebben wij
de jaarrekeningen van 38 Nederlandse ondernemingen
geselecteerd. Deze ondernemingen hebben in hun jaarrekening (full) IFRS op vrijwillige basis toegepast of zijn een
dochteronderneming van een beursgenoteerde onderneming, maar niet zelfstandig beursgenoteerd23. De jaarrekeningen met een boekjaar eindigend op 31 december
2006 (of kort daarna zoals 31 maart 2007) zijn meegenomen
in het onderzoek.
 De selectie is gebaseerd op informatie van www.company.
info. Op deze site staan alle Nederlandse entiteiten die
meer dan een miljoen euro omzet en meer dan 50 werknemers hebben24. De website verzamelt de jaarrekeningen bij
de Kamers van Koophandel en bevat een uitgebreide zoekmachine waarbij gezocht kan worden op diverse criteria,
zoals beursnotering, activiteiten en omzet.
Ofschoon de IASB in de SME ED voor kwalitatieve
kenmerken heeft gekozen, vallen de ondernemingen
waarvan de jaarrekening op deze website is opgenomen
binnen het toepassingsgebied van de toekomstige SME
Standard. Wij hebben alle ondernemingen op deze website
beoordeeld die binnen de SME-definitie vallen en (full)
IFRS hebben toegepast met een boekjaar dat eindigt op 31
december 2006 (of 31 maart 2007). Het is duidelijk dat in de
afgelopen jaren in geringe mate IFRS op vrijwillige basis is
toegepast in Nederland.
De ondernemingen die in het onderzoek zijn betrokken
kunnen als volgt geclassificeerd worden:
Omzet
(in €)
Aantal

< 100
mln
14

101-250
mln
5

251-500
mln
12

501-750
mln
6

751-1000
mln
1

Er zijn in totaal 38 ondernemingen onderzocht. De meeste
ondernemingen hebben een omzet van minder dan EUR 100
miljoen (14) of een omzet tussen EUR 251 en EUR 500 miljoen
(12). Een verdere analyse leert dat de gemiddelde omzet van
de geselecteerde ondernemingen ruim EUR 271 miljoen
bedraagt, het gemiddeld aantal werknemers 1907 en het
gemiddelde balanstotaal EUR 445 miljoen. Wij kunnen niet
beoordelen of een dergelijke ‘gemiddelde’ onderneming als
een prototype SME-onderneming kan worden aangemerkt.
In elk geval heeft de gemiddelde onderneming in ons onderzoek aanzienlijk meer werknemers dan het getal dat in de
SME Standard als voorbeeld wordt genoemd (te weten: 50).
 Met als uitgangspunt de aanbevelingen uit paragraaf 3.3
geven wij in de komende paragrafen per aanbeveling een
overzicht van:
• (eventuele) verschillen tussen full IFRS en de SME ED;
• de onderzoeksresultaten;
• de daaruit te trekken conclusies.
De overzichten betreffen:
• goodwill en impairment;
• impairment overig;
• latente belastingen;
• pensioenverslaggeving;
• onderzoek- en ontwikkelingskosten;
• op aandelen gebaseerde betalingen.
5.1 Goodwill en impairment
Verschil tussen full IFRS en de SME ED
Onder de vigerende IFRS dient jaarlijks een impairmenttest uitgevoerd te worden voor goodwill, ongeacht of er
sprake is van een indicatie van waardevermindering (IAS
36.90). De test houdt in dat de boekwaarde van de goodwill,
als onderdeel van de kasstroomgenererende eenheid
waaraan de goodwill is gealloceerd, wordt vergeleken met
de realiseerbare waarde van de kasstroomgenererende
eenheid. Als de boekwaarde hoger is, moet het meerdere
worden afgewaardeerd via de winst-en-verliesrekening.
Deze impairment-test is volgens de SME ED alleen noodzakelijk als hier aanleiding voor is (in de vorm van een indicatie), en zal naar verwachting dus minder vaak plaatsvinden. Schematisch ziet dit er als volgt uit:
ja

Impairment
test

nee

Geen verdere
actie

Indicatie voor
waardevermindering

Onderzoeksresultaten
Bij 21 ondernemingen in het onderzoek is sprake van
goodwill. Bij 5 van deze 21 ondernemingen heeft de
impairment-test geleid tot een afwaardering van de goodwill.
Deelconclusie
Van de ondernemingen in het onderzoek die goodwill in de
jaarrekening hebben verantwoord, heeft minder dan 25% te
maken met impairment. De overige (16) ondernemingen
hebben een impairment-test uitgevoerd zonder dat dit
heeft geleid tot een afwaardering. Het inbouwen van een
extra drempel in de SME Standard (alleen een impairmenttest als er een indicatie van waardevermindering is) lijkt
daarom een vereenvoudiging, omdat de test niet uitgevoerd hoeft te worden wanneer de indicaties ontbreken. En
dat is bij driekwart van de ondernemingen het geval25.
 Natuurlijk zal dit aantal van jaar tot jaar verschillen, in een
economisch goed jaar zullen er waarschijnlijk minder
afwaarderingen zijn dan in de jaren waarin het allemaal
wat minder goed gaat. En verondersteld kan worden dat er
in die mindere jaren wat meer indicaties zijn, waardoor

82E JAARGANG OKTOBER 2008 413

Thema

ondernemingen die de toekomstige SME Standard gaan
toepassen dan toch een impairment-test moeten doen.
De manier waarop de latenties worden berekend is onder de
SME ED iets anders dan onder IAS 12, maar er wordt dus geen
principiële inbreuk gemaakt op het concept van latenties.
5.2 Impairment overig
Verschil tussen full IFRS en de SME ED
Van een impairmentverlies is sprake als de boekwaarde van
een actief of kasstroomgenererende eenheid hoger is dan
de realiseerbare waarde ervan. In de SME ED is de realiseerbare waarde gesteld op de reële waarde minus de verkoopkosten, terwijl voor full IFRS de realiseerbare waarde is
gedefinieerd als de hoogste van de reële waarde minus de
verkoopkosten en de bedrijfswaarde, ofwel de waarde bij
voortgezet gebruik.
Onderzoeksresultaten
Naast de impairment op goodwill is bij 10 ondernemingen
(26 procent) sprake van een impairmentverlies op andere
activa. In de meeste gevallen betreft dit een waardevermindering van materiële vaste activa. Incidenteel komt
impairment ook voor bij overige immateriële vaste activa
en financiële vaste activa.
Deelconclusie
De IASB stelt dat de bedrijfswaarde lastig te bepalen is voor
SMEs en beperkt de formule van realiseerbare waarde tot
uitsluitend de reële waarde. Maar vaak is het net andersom,
en is een ondernemer wel degelijk in staat om een adequate
bedrijfswaarde te bepalen. Die heeft hij toch ook vaak
nodig voor investeringsbeslissingen en begrotingen.
 Bovendien leidt het wegvallen van één element uit de
methode om de realiseerbare waarde te bepalen eerder tot
impairmentverliezen die mogelijk niet terecht zijn. Het
aantal impairmentverliezen (momenteel bij ruim 25
procent van de ondernemingen in het onderzoek) zal bij
toepassing van de toekomstige SME Standard naar
verwachting toenemen. Derhalve is dit voorstel niet in het
belang van de ondernemingen die de toekomstige SME
Standard gaan toepassen.
5.3 Latente belastingen
Verschil tussen full IFRS en de SME ED
De grondslagen ten aanzien van de verwerking van belastinglatenties zijn in stand gebleven. Dat wil zeggen dat een
onderneming ook volgens de SME ED een latentie moet
opnemen voor tijdelijke verschillen tussen de boekwaarde
volgens de jaarrekening, en de fiscale waardering. Een
latente belastingvordering wordt ook opgenomen indien
sprake is van fiscaal compensabele verliezen, mits het
waarschijnlijk is dat er toekomstige fiscale winst beschikbaar zal zijn waarmee de niet–gecompenseerde fiscale
verliezen kunnen worden verrekend.
414 82E JAARGANG OKTOBER 2008

Onderzoeksresultaten
Latente belastingvorderingen en schulden komen bij
respectievelijk 68 procent en 74 procent van de ondernemingen voor. De latente belastingvorderingen beslaan
4 procent van het balanstotaal van de desbetreffende ondernemingen. Voor de latente belastingschulden is dit zelfs
11 procent. Aangetekend dient te worden dat bij 15 ondernemingen in totaal 156 miljoen euro (circa 3 procent van
het balanstotaal) van de compensabele verliezen niet zijn
gewaardeerd.
Deelconclusie
Uit het onderzoek blijkt dat het merendeel van de ondernemingen reeds latente belastingen heeft verantwoord.
 Voor deze ondernemingen maakt een overgang naar de
toekomstige SME Standard dus niet veel verschil, tenzij het
gaat om de enkele specifieke uitzonderingsbepalingen
zoals die nu in IAS 12 zijn opgenomen (bijvoorbeeld bij
niet-afschrijfbare goodwill). Dit betekent dat vooral ondernemingen in landen waarin de fiscale regels gekoppeld zijn
aan het lokale jaarrekeningenrecht (zoals België) vaker
geconfronteerd zullen worden met latenties. Daadwerkelijke lastenverlichting zou worden gerealiseerd als de
aanbeveling die wordt gedaan in paragraaf 3.3 (uitsluitend
acute winstbelastingen verwerken) wordt opgevolgd door
de IASB.
5.4 Pensioenverslaggeving (pension accounting)
Verschil tussen full IFRS en de SME ED
De meest in het oog springende wijziging betreft het niet
opnemen van de corridorbenadering in de SME ED. De
corridorbenadering, die (nog) van toepassing is binnen full
IFRS (IAS 19), is van belang indien een onderneming een
pensioenregeling heeft die kwalificeert als toegezegd pensioenregeling. Bij toepassing van de corridor mag een deel
van de actuariële winsten of verliezen uitgesteld worden
(voorzover ze binnen een bepaalde bandbreedte – de
corridor – blijven). Hiermee wordt beoogd de volatiliteit in
de resultaten, als gevolg van mutaties in de pensioenverplichting, enigszins te beperken. Onder de SME ED is de
corridor, in tegenstelling tot full IFRS, geen optie, waardoor alle actuariële resultaten direct in de winst-en-verliesrekening moeten worden verwerkt. Zoals al eerder vermeld
is het overigens de verwachting dat de corridor ook in full
IFRS zal worden afgeschaft26.
 Onderzoeksresultaten
Uit het onderzoek blijkt dat 63 procent van de onderne-

mingen (24) een toegezegd pensioenregeling heeft en ook
als zodanig heeft verantwoord. De uitzonderingen die zijn
geboden om een toegezegd pensioen regeling als toegezegde
bijdrageregeling te verwerken27 zijn hierop al in mindering
gebracht. Van deze 24 ondernemingen heeft driekwart (18)
gebruikgemaakt van de corridorbenadering. Verder blijkt
uit het onderzoek dat de toelichting op de regelingen en de
verwerkingswijze nogal eens te wensen overlaat.
Deelconclusie
Het niet opnemen van de corridorbenadering zal voor deze
achttien ondernemingen, indien zij de toekomstige SME
Standard zouden toepassen, tot meer volatiliteit in de
winst-en-verliesrekening leiden. Dit komt omdat de actuariële winsten en verliezen niet meer via het eigen vermogen,
maar direct in het resultaat verwerkt moeten worden.
5.5 Onderzoek- en ontwikkelingskosten
Verschil tussen full IFRS en de SME ED
Full IFRS schrijft voor om de onderzoekskosten direct in de
winst-en-verliesrekening te verantwoorden (IAS 38.54). De
ontwikkelingskosten dienen echter geactiveerd te worden
als er aan een aantal criteria wordt voldaan. Zo moet het
waarschijnlijk zijn dat het te ontwikkelen immateriële actief
economische voordelen zal genereren. De IASB onderkent
dat dit lastig is voor de ondernemingen die de toekomstige
SME Standard willen gaan toepassen. Daarom wordt in de
SME ED de optie geboden om alle ontwikkelingskosten
direct in de winst-en-verliesrekening te verantwoorden.
Onderzoeksresultaten
Bij ongeveer een derde van de ondernemingen is sprake van
onderzoek- en ontwikkelingskosten. Deze ondernemingen
hebben de richtlijnen van full IFRS gevolgd en bij verwachte
economische voordelen de ontwikkelingskosten geactiveerd.
Deelconclusie
Naar verwachting gaat de extra optie (het direct verwerken
van ontwikkelingskosten in de winst-en-verliesrekening) tot
een significante vereenvoudiging leiden voor veel ondernemingen. De IASB motiveert deze optie voor SMEs door te
stellen dat veel ondernemingen niet in staat zullen zijn om te
beoordelen of de criteria voor activering van toepassing zijn.
 5.6 Op aandelen gebaseerde betalingen
Verschil tussen full IFRS en de SME ED
De IASB heeft als uitgangspunt genomen dat Equity-settled
Share Based Payments (SBP), ofwel op aandelen gebaseerde
betalingen die in eigenvermogensinstrumenten worden
afgewikkeld, niet frequent voorkomen bij SMEs. Om deze
reden wordt volstaan met een verwijzing naar IFRS 2 in het

geval dat deze vorm van personeelsbeloningen toch voorkomt. De verwerking en waardering van Equity-settled
SBP wijkt daardoor nauwelijks af van full IFRS. Overigens
geldt dat ook voor op aandelen gebaseerde betalingen die
in geldmiddelen worden afgewikkeld, die wel in de SME
ED worden behandeld.
Onderzoeksresultaten
Bij slechts 3 van de 38 ondernemingen komen Equity
Settled SBP voor. De andere vorm van SBP, afgewikkeld in
geldmiddelen, komt helemaal niet voor in het onderzoek.
Deelconclusie
De veronderstelling van de IASB lijkt terecht, aangezien dergelijke personeelsbeloningen sporadisch voorkomen. Toch zal
een aantal ondernemingen moeten teruggrijpen naar full
IFRS, waardoor het uitgangspunt van een op zichzelf staand
document niet wordt bereikt Bovendien is de waarderingsgrondslag complex: er moet een berekening van de reële
waarde van de aandelen worden gemaakt. Een overgang van
full IFRS naar de toekomstige SME Standard leidt dus niet tot
minder complexiteit als het gaat om dit onderwerp.
 6 Conclusies
De vraag is: zal de toekomstige SME Standard het leven van
niet-beursgenoteerde ondernemingen gemakkelijker maken?
Uitgaande van de SME ED en aan de hand van voorgaand
onderzoek is de conclusie dat dit nog niet helemaal het
geval is. De regelgeving in de SME ED leunt nog teveel op
full IFRS. Een onderneming die besluit over te gaan van
full IFRS op de toekomstige SME Standard wordt weliswaar
geconfronteerd met een bijzonder toegankelijke en
aanzienlijk kortere set van regels, maar qua inhoud is de
vereenvoudiging verre van indrukwekkend. Indien de IASB
zou besluiten om de aanbevelingen zoals vermeld in paragraaf 3.3 over te nemen, zou dat voor een aantal van de
onderwerpen die in het empirisch onderzoek zijn opgenomen tot een belangrijke vereenvoudiging leiden. Het is
nu aan de IASB om de volgende stap te zetten.
Europa is verdeeld. Het Europees Parlement is geen warm
voorstander van de toekomstige SME Standard. Dit heeft
niet alleen te maken met de veronderstelde complexiteit
ervan, maar ook met de behoefte om grip te houden op het
proces van regelgeving. Daartegenover staat dat verschillende EU-landen grote interesse tonen in de toekomstige
SME Standard. Het is niet ondenkbaar dat de verslaggeving
in de toekomst tot een three-tier model ontwikkelt, te
weten IFRS voor beursfondsen, lokale of fiscale regels voor
de kleine of micro-organisates, en de toekomstige SME
Standard voor de middengroep. ■

82E JAARGANG OKTOBER 2008 415

Thema

Literatuur
H.C. (Hugo) van den Ende AA FB is
partner bij PricewaterhouseCoopers
en werkzaam in Amsterdam. Hij is lid
van de IASB Working Group for Small
and Medium-sized Entities en lid van
de joint EFRAG / FEE Working Group.
Dit artikel heeft hij op persoonlijke
titel geschreven.
C.A. (Bob) Owel is assistent manager
bij PricewaterhouseCoopers
Groningen. Hij heeft het empirisch
onderzoek voor het artikel verricht.
 n
- Deutsches Rechnungslegungs Standards
Committee (2008), Report on the field tests in
Germany regarding the ED-IFRS for SMEs, april,
zie: www.standardsetter.de/drsc/docs/press_
releases/6March08_ReportonGermanFieldTests.pdf
- European Parliament, Committee on
n
Economic and Monetary Affairs (2008), Report
on International Financial reporting Standards
(IFRS) and the Governance of the International
Accounting Standards Board (IASB) , februari;
zie: www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.
do?pubRef=-//EP//NONSGML+REPORT+A62008-0032+0+DOC+PDF+V0//EN.
- International Accounting Standards Board
n
(2004), Discussion paper – Preliminary views
on Accounting Standards for Medium-sized
Entities, juni, zie: www: www.iasb.org.
-n International Accounting Standards Board
(2007) , Exposure Draft of a proposed IFRS for
Small and Medium-sized Entities, februari, zie:
www.iasb.org.
- International Accounting Standards Board
n
(2007) , International Financial Reporting
Standards.
n
- Kamp, B. (2008), Samenval van de grond-

slagen voor aangifte en jaarrekening van kleine
ondernemingen, Maandblad voor Accountancy
en Bedrijfseconomie, vol. 82, no. 10, pp. 425434 (dit themanummer).
- PricewaterhouseCoopers (2007) , IFRS for
n
SMEs (proposals), Pocket Guide 2007; zie:
www.pwc.com/gx/eng/about/svcs/
corporatereporting/SMEPocketGuide.pdf
- PricewaterhouseCoopers (2005) , IFRS for
n
SMEs, is it relevant for your business?, zie:
http://www.pwc.com/gx/eng/about/svcs/
corporatereporting/ifrsforSMEs.pdf.
- PricewaterhouseCoopers (2006) , IFRS
n
leerboek, pp. 19-50.
n
- Swinkels, L.A.P., (2006), Zijn pensioenregelingen gewijzigd als gevolg van de
introductie van IFRS?, Maandblad voor
Accountancy en Bedrijfseconomie, vol. 80,
no. 11, pp. 562-570.
- Tas, L.G. van der (2006), Invoering van IFRS
n
in de EU: achtergronden, kansen en
bedreigingen, Maandblad voor Accountancy en
Bedrijfseconomie, vol. 80, no. 11, pp. 532-542.
- Vergoossen, R.G.A. (2007), IFRSs in de Euron
pese Unie: een paard van Troje?, inaugurele rede
Nyenrode Business Universiteit, 1 oktober 2007.
Committee, publiceerde in april 2008 de resultaten
van een field test onder Duitse ondernemingen.
5 Daarnaast worden ook de uitkomsten van een
gebruikerstest meegewogen in het verdere proces.
 6 Met full IFRS wordt bedoeld de bestaande IFRS
en IAS, zoals goedgekeurd door de IASB (International Accounting Standards Board), inclusief de
interpretaties afkomstig van IFRIC of de voormalige
SIC (IAS 1.11).
7 Met micro-organisaties wordt hier bedoeld
ondernemingen die een voor algemeen gebruik
bedoelde jaarrekening opmaken en publiceren, maar
die slechts een beperkt aantal werknemers hebben
(definitie IASB in haar Basis for Conclusions bij de
SME ED, BC46).
8 Hugo van den Ende, het Financieele Dagblad, 10
oktober 2007. Zie ook de reactie hierop van Vergoossen, het Financieele Dagblad, 15 oktober 2007.
9 De naam verandert wel, maar het beoogde
toepassingsgebied niet. De Standard blijft bedoeld
voor ondernemingen die geen public accountability

hebben. In dit artikel hanteren wij de tot nu toe
gangbare naam ‘SME Standard’.
10 BC is Basis for Conclusions; hierin wordt door
de IASB een nadere uitleg gegeven over de genomen
besluiten.
11 Alle commentaarbrieven zijn opgenomen op de
website van de IASB: www.iasb.org.
12 In Duitsland wordt overigens gewerkt aan
nieuwe wetgeving op het gebied van verslaggeving.
Hiermee wordt (ten opzichte van de huidige wetgeving) opgeschoven in de richting van (full) IFRS.
13 Impairment-only wil zeggen dat er niet op
goodwill wordt afgeschreven, maar dat de waarde van
goodwill wordt verminderd als de uitkomst van de jaarlijkse impairment-test daartoe aanleiding geeft.
14 Bij een impairment-test (een test op duurzame
waardevermindering) onder full IFRS wordt de boekwaarde van een actief vergeleken met de realiseerbare waarde, dat is de hoogste van de bedrijfswaarde en de reële waarde.
15 Swinkels (2006) constateert dat een aantal

Noten

1 Het aantal van 5 miljoen is ontleend aan gegevens die beschikbaar zijn gesteld door de IASB.
2 Op de naam ‘SME’ is veel commentaar geleverd,
omdat de letters SME niet overeen zouden stemmen
met het beoogde toepassingsgebied van de Standard.
 In paragraaf 2.1 van dit artikel wordt ingegaan op het
toepassingsgebied van de SME Standard. Inmiddels
(juni 2008) heeft de IASB besloten om de Standard
voortaan ‘IFRS for Private Entities’ te noemen.
3 In dit artikel wordt een onderscheid gemaakt
tussen de huidige Exposure Draft, de SME ED
(waarvan de inhoud bekend is) en de toekomstige
SME Standard (die in het eerste halfjaar van 2009
zal worden gepubliceerd).
4 In juni 2007 kondigde de IASB aan dat er veldonderzoeken worden opgezet; 116 SME’s uit 20 landen
participeerden in een veldonderzoek, waarbij ze hun
laatste jaarrekening opstelden op basis van de voorstellen in de exposure draft en eventuele problemen
rapporteerden aan de IASB. De Duitse standard
setter, het Deutsches Rechnungslegungs Standards

416 82E JAARGANG OKTOBER 2008

Nederlandse ondernemingen hun pensioenregeling
heeft omgezet van een toegezegd-pensioenregeling
naar een toegezegde-bijdrageregeling en een aantal
ondernemingen noemt expliciet IFRS als reden voor
de omzetting.
16 In de SME ED is gekozen voor dezelfde methodiek (actuarieel, toepassing van de Projected unit
credit methode waarbij beloningen worden toegerekend naar rato van de verrichte prestaties, IAS
19.65) als de methode volgens full IFRS.
17 Puttable instruments zijn financiële instrumenten met een terugneemverplichting, IAS
32.18(b).
18 Van der Tas (2006) bespreekt achtergronden
van de invoering van IFRS en gaat na in hoeverre de
doelstellingen zijn gehaald. Ook bespreekt hij kansen

en bedreigingen van de invoering van IFRS.
19 De EFRAG is samengesteld uit verslaggevingdeskundigen die gebruikers, verschaffers, controleurs
en nationale regelgevers van financiële informatie
vertegenwoordigen.
20 Zie: European Parliament (2008).
21 Dat wil zeggen dat als uitgangspunt voor de
ontwikkeling van de toekomstige SME Standard is
gekozen voor de bestaande full IFRS. Bij een bottomup-benadering wordt aan de hand van de behoeften
van de gebruikers een geheel nieuwe standaard
ontwikkeld. Zie paragraaf 2.3.
 22 Inmiddels is de wet fiscale grondslagen (waarbij
het kleine bv’s wordt toegestaan om op fiscale basis
te rapporteren) definitief geworden: Stb. 2008, 217
(zie Kamp, 2008 in dit themanummer).
23 Ondernemingen met een beursnotering vallen
buiten de scope van de SME ED, S. 1.1 en 1.2.
24 Ondernemingen met een omzet van meer dan
1 miljard euro zijn niet meegenomen in dit onderzoek.
25 Daarbij gaan wij ervan uit dat bij de ondernemingen, waarbij geen afwaardering van goodwill
heeft plaatsgevonden, ook geen indicaties van
waardevermindering zijn geweest.
26 Hierover is in Nederland een stevige discussie
ontstaan. Als de corridor zou verdwijnen uit IAS 19
zou dat voor de beursfondsen ook tot een aanzienlijk
hogere volatiliteit leiden.
27 Bij een toegezegde bijdrageregeling kan worden
volstaan met het verwerken van de verschuldigde
premie in de winst-en-verliesrekening.
82E JAARGANG OKTOBER 2008 417.
