DE NIEUWE WET OP DE NAAMLOOZE VENNOOTSCHAP IN DUITSCHLAND
MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJESHUISHOUDKUNDE

stellen wie den accountant aanstelt. En het is dan evenzeer
logisch om die aanstelling niet in handen van de te controleeren instantie te leggen.
Bij een goeden accountantsstand is die „functieverdeeling”
niet noodig. Maar zij vormt een toegevoegde zekerheid welke,
gezien de beperktheid die de mensehheid nu eenmaal ook op mo­
reel gebied telkens weer toont, met dank aanvaard kan worden.
De wet wijdt ook nog aandacht aan een mogelijk conflict
tusschen den accountant en de gecontroleerde vennootschap.
Een dergelijk conflict lost zich, wanneer het erop aankomt,
h.t.1. daarin op, dat de accountant zich terugtrekt. In Duitschland zal dat minder eenvoudig zijn, omdat de moeite door dat
terugtrekken aan de zaak veroorzaakt, veel grooter is dan hier.
Immers, rechtens kan geen jaarrekening worden vastgesteld,
zonder handteekening van den accountant.
De wet heeft getracht teneinde deze moeilijkheden te verklei­
nen, althans één bron van conflicten te stoppen. Wanneer
directie en accountant van meening verschillen over de eischen,
door de wet gesteld aan een onderhavige jaarrekening, kunnen
zij zich wenden tot een daartoe in het leven geroepen instantie,
aangeduid als „Spruchstelle”, welke een uitspraak doet, die
bindend is voor partijen en, dat is van belang, bindend ook
voor alle overheidsorganen welke met die jaarrekening te maken
zullen hebben.
Dr. Buchholz heeft tegen deze bepaling bezwaren. Hij is van
meening dat kwesties als dezen belmoren te worden geregeld
door adviezen, gegeven vanwege bet Institut der Wirtschafts­
prüfer, en wil dus een toestand scheppen gelijk aan die in ons
land, waar de accountant in lezingen, artikelen e.d. van lei­
dende collega’s, een leiddraad vindt bij beslissingen in conflic­
ten met zijn cliënten.
 Schrijver is het met deze bezwaren niet eens. Ongetwijfeld
zit er in de gedachte, dat een accountant, in conflict geraakt
met een cliënt, een beslissing neemt, waarmede hij bet misschien
zelf niet eens is, maar welke hem wordt opgelegd dooi' een rech­
terlijke instantie, op bet eerste gezicht iets onsympathieks.
Vooral wanneer men bedenkt dat bij door de uitspraak van het
desbetreffende college te allen tijde is gedekt, omdat niemand
die uitspraak kan aanvechten, noch de cliënt, noch eenig over­
heidsorgaan.
Maar dit onsympathieke verdwijnt wanneer men zich reali­
seert dat de „Spruchstellen” alleen uitspraak doen in kwesties
van wetsuitleg. En in de juridieke sfeer moet ieder geschil ten­
slotte een oplossing vinden door uitspraak van een bevoegde
instantie. Welnu, het kan nooit anders dan goed zijn om die
instantie reeds onmiddellijk bij liet ontstaan van een geschil in
te schakelen. Dat voorkomt veel moeite en noodelooze wrijving.
Terwijl de invloed van beroepsgenooten in die rechtspreken­
de colleges evengoed tot uiting kan komen als in adviezen, door
de accountantsorganisatie verstrekt. Op welke wijze dat zou
kunnen is niet te zeggen, omdat bet beschikbare materiaal wei­
nig aanwijzing geeft omtrent samenstelling en werking der
„Spruchstellen”. Maar wanneer er al geen accountants in kun­
nen worden opgenomen als leden, zal de mogelijkheid om ze
als deskundigen te hooren, in ieder geval wel zijn open gelaten.
Hoe het ook zij, de ontwikkeling van ons beroep in Duitschland vertoont aspecten, welke de aandacht ten volle waard zijn.
Men moge tegen de Regeering, welke daar de macht in handen
heeft, inbrengen wat men wil, zij zal er nooit met recht van
kunne worden beschuldigd dat zij het leven saai maakt. Ook
het aecountantslcven niet.
Rotterdam, April 1937.
d. T.
 75

DE NIEUWE WET OP DE NAAMLOOZE
VENNOOTSCHAP IN DUITSCHLAND
Elders in dit nummer deden wij enkele mededeelingen om­
trent de taak van den accountant ingevolge de nieuwe wette­
lijke bepalingen op de naamlooze vennootschap in Duitschland.
Om der wille van het belang van deze aangelegenheid doen
wij hieronder nog enkele aanteekeningen volgen.
1. De eerste dier aantcekeningen betreft de houding van den
accountant tegenover het jaarverslag. Tweeërlei standpunt is
t.a.v. die houding mogelijk. Men kan stellen dat de accountant
met het jaarverslag niets te maken heeft, omdat dit een stuk is,
door anderen opgemaakt en door anderen onderteekend.
Dit standpunt bevredigt in zooverre niet, dat het jaarverslag,
dikwijls gepubliceerd tegelijk met de jaarrekening, en op de algemeene vergadering steeds tegelijk met die jaarrekening aan­
geboden, op de balans een bepaald licht kan werpen, waardoor
de goedkeuring van den accountant minder op haar plaats is,
dan ze oorspronkelijk, zonder lezing van het jaarverslag, scheen.
Voor liet minst zou men dus van den accountant moeten ver­
langen dat hij het concept-jaarverslag leest, alvorens een besluit
te nemen omtrent het al of niet teekenen van den balans. Echter,
zoolang het jaarverslag niet is uitgebracht, kan het door de
directie nog vrijelijk worden veranderd, zonder dat de accoun­
tant er iets aan kan doen, zoodat we weer worden terugge­
voerd tot het zooeven vermelde standpunt, dat de accountant
toch moeilijk zich kan verantwoordelijk stellen voor stukken,
welke bij zelf noch opstelt, noch teekent.
In Duitschland heeft men nu de volgende regeling gemaakt:
Het jaarverslag wordt onderscheiden in twee deden, een be­
treffende de positie der vennootschap in de economische samen­
leving, een ander betreffende de balansposten.
 Het eerste deel nu gaat den accountant niet aan, bet bevat
subjectieve inzichten der directie, welke o.m. hoogstens een in­
terpretatie der totale balans kunnen bevatten,
Het tweede deel echter bevat allerlei feitelijkheden, ontleend
aan de jaarrekening, of medegedeeld ter aanvulling van die
jaarrekening. Deze punten zijn allen te controleeren, en de
accountant moet ze ook controleehen. Hij is aansprakelijk voor
wat de directie in dit deel publiceert. Verandert deze iets buiten
zijn toestemming, dan kan worden aangenomen dat de vast­
stelling der jaarrekening nietig is, omdat deze nu eenmaal niet
kan geschieden zonder goedkeuring van den controleerenden
accountant.
Het tweede deel van het jaarverslag heeft een voorgeschreven
minimum inhoud. O.m. moet bet bevatten:
a. ingekochte eigen aandeelcn, zoowel door de maatschappij als
door derden voor haar rekening;
b. aandeelen der maatschappij, welke zijn ingekocht door van
de maatschappij afhankelijke ondernemingen;
c. borgstellingen e.d. niet in de balans verwerkte verplich­
tingen ;
d. toegekende rechten op de winst, ook wanneer daarvoor geen
winstbewijzen zpn afgegeven;
e. honoraria van directeur en commissarissen;
f. verband met concern-ondernemingen;
g. verband met afzet- en prijskartels.
Al deze gegevens worden door den accountant gecontroleerd.
Wij willen de merites van deze oplossing niet nader bespreken.
De bevoegde instanties in ons beroep hebben op het oogenblik
de kwestie, hier aangesneden, in studie en wij mogen verwachten
dat zij, te dag of te morgen, bun meening publiceerende, met

76

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISÏÏOUDKUNDE

dc in Duitschland beproefde oplossing zullen rekening houden.
 2. De nieuwe wet wil het leidersbeginsel ook in de naamlooze
vennootschap tot verwezenlijking brengen. De directie heeft
groote bevoegdheden, de commissarissen houden toezicht en de
aandeelhouders storten geld. Als tegen-prestatie voor dit laatste
ontvangen zij tweeërlei kwalificatie. Officieel heeten zij „Haupt­
versammlung”. In de literatuur worden zij ook nog genoemd:
„persoonlijk niet verantwoordelijke geldgevers” . Voor wie lezen
geleerd heeft is verder commentaar overbodig!
De „anonyme invloed” der „persoonlijk niet verantwoorde­
lijke geldgevers” is in de nieuwe wet sterk teruggedrongen,
hetwelk o.m. tot uiting komt in de vaststelling der jaarre­
kening.
Deze vaststelling geschiedt door de directie, onder goed­
keuring van commissarissen, terwijl teekening van den accoun­
tant voor de rechtsgeldigheid der vaststelling noodig is. Slechts
in zeer enkele gevallen kan de „Hauptversammlung” tot de
vaststelling der jaarrekening worden geroepen, b.v. wanneer
directie en commissarissen niet tot overeenstemming kunnen
geraken.
De „Hauptversammlung” heeft het recht de winstverdeeling
vast te stellen. D.w.z. zij mag de koek verdeden, welke directie
en commissarissen haar ter verdeeling aanbieden. Want aan af­
schrijvingen en reserves, zooals die door commissarissen en di­
rectie zijn vastgesteld, mag zij niets veranderen!
T.a.v. afschrijvingen is dat standpunt niet onjuist. Hoezeer de
vaststelling in de practijk ook onderhevig is aan subjectieve
overwegingen, in beginsel betreft bet hier een kostenbestanddeel,
dat nooit door winstgercchtigden kan worden vastgesteld, maar
feitelijk gegeven is en door de bedrijfsleiding in de resultaten­
rekening moet worden verwerkt. T.a.v. reserves hebben wij echtcr wel met een zeer sterke inperking der aandcelhoudersbevoegdheden te doen.
3. Een en ander klemt nog te meer, wanneer wij bedenken
dat de algemeene vergadering bij de benoeming van de directie
hoegenaamd geen invloed heeft. Deze benoeming geschiedt door
commissarissen, voor den tijd van vijf jaren. Tusschentijds ont­
slag is slechts geoorloofd, wanneer daartoe dringende redenen
bestaan.
 Een motie van wantrouwen, door de algemene vergadering
aangenomen, wordt voor commissarissen zulk een dringende
reden. Let echter wel, zij verkrijgen daardoor slechts de bevoegd­
heid de directie te ontslaan, en het blijft aan hen om van die
bevoegdheid al dan niet gebruik te maken.
4. Men heeft tenslotte gevoeld tegenover aandeelhouders iets
Ie moeten goed maken, en daarom in dc wet uitdrukkelijk vast­
gelegd dat zij het recht hebben inlichtingen in te winnen. Dit
recht komt ieder aandeelhouder individueel toe. Echter kan die
informatie worden geweigerd, wanneer de belangen der maat­
schappij, van gelieerde ondernemingen of van Volk und Reich
dat eischen.
De aandeelhouder kan in rechten antwoord op zijn vragen
eischen. Daar men echter weer niet te veel last van den „persoon­
lijk niet verantwoordelijken geldgever” wenscht te hebben, zijn
de proceskosten aanzienlijk verhoogd, terwijl de aansprakelijk­
heid voor schade, aan de maatschappij toegebracht door een in
zijn eischen afgewezen aandeelhouder, is vergroot. Vroeger was
zulk een aandeelhouder schadeplichtig bij „Böswilligkeit”, nu
reeds bij „grober Fahrlässigkeit”.
5. Het sociale element vinden wij terug in de voor onze ooren
wel uiterst merkwaardige bepaling, dat het winstaandeel van

de leden der directie in een redelijke verhouding moet staan
tot de bedragen, besteed aan de verzorging van het personeel
of aan instellingen van publiek nut. Worden die redelijke ver­
houdingen niet gehandhaafd, dan is overheidsingrijpen ter
correctie mogelijk.
 6. In een artikel dat wij over deze zaak schreven in Modern
Bedrijfsleven van Mei 1937, merkten wij reeds op dat het moei­
lijk is om over deze bepalingen, welke in October a.s. van kracht
zullen worden, een oordeel uit te spreken. Men zou daartoe eerst
moeten treden in een critiek op de politieke beginselen waar­
door de wet wordt gedragen, en daarmede een terrein betreden,
voor welks ontginning en cultiveering dit blad zeker niet wordt
uitgegeven. Een enkele opmerking echter tot slot. Men zou ge­
neigd zijn te denken, dat de kapitaalverschaffing voor de
Aktiengesellschaft in de toekomst wel zeer bemoeilijkt
zal worden door de „onthoofding” der „hoofdvergadering”.
Daar is men in Duitschland niet bang voor geweest. Dr. Kiesow,
die voor het speciaal aan dit onderwerp gewijde Aprilnummer
van den „Wirtschaftstreuhander ” een inleidend artikel schreef,
wijst op veel dat in de wereld reeds is veranderd, hoewel dat
eerst onmogelijk werd geacht.
„Im Uebrigen”, aldus zegt hij,” luit sich in den letzten Jahren
hemr als einmal gezeigt, dasz für unmöglich gehaltene nicht nur
möglich, sondern sogar richtig war”.
Zoo is het inderdaad. De tijden veranderen, en wij met hen.
cl. T.
BOEKBESPREKING
Statistiek voor liet Wassclierijbcdrijf, IV, 1935;
Economisch Instituut voor dc Middenstand.
Bovenstaande publicatie vormt de vierde jaarstatistiek, ten
behoeve van de waschindustrieelcn in Nederland. Ook in de
jaren 1932, 1933 en 1934 is een dergelijke statistiek verschenen.
Er wordt een overzicht geboden van de bedrijfsresultaten van
96 wasseh cr ijbedr ijven in het jaar 1935. Deze bedrijven zijn over
liet geheele land verdeeld, en men heeft gezorgd, dat in elk
district voldoende vertegenwoordigers aan de Statistiek deel­
namen.
 Men kan zeggen, dat hoofdzakelijk twee typen bedrijven
meegewerkt hebben, nl. de B-bedrijvcn, die zich op het zuivere
„kwaliteits” standpunt plaatsen en dc C-bedrijven, die daar­
nevens de volkswasschcrij kennen1).
Hoofdzakelijk wordt een inzicht gegeven in de verschillende
kostenfactoren; van elk bedrijf (aangeduid met een nummer)
worden de exploitatiekosten weergegeven per 100 gulden wasch­
geld. Deze Exploitatiekosten zijn verdeeld over de groepen:
Loonen en Salarissen
Chemicaliën
Technische weefsels
Water
Brandstof, gas en eleetricitcit
Expeditiekosten zonder loon
Machines
Gebouwen
Algemeene onkosten
5 °/o interest over het werkkapitaal.
D A-bedrijven (Volkswasscherijen) verschoven in belangrijke mate
naar de groep der C-bedrijven in 1935, zoodat het niet van voldoende
belang was, deze groep afzonderlijk op te voeren.
