HET BEGRIP „BOSCHBEDRIJF” IN DEN ZIN VAN HET BESLUIT OP DE INKOMSTENBELASTING 1941
geplaatst kapitaal van de vennootschap is, vrijstellen van diens nieuwe
wettelijke verplichting om de N .V . schriftelijk op de hoogte te brengen
van het aantal en de soort aandelen, w aarvan hij zodanig eigenaar is,
benevens van de nam en der nominees en ook van eventueel latere ver­
anderingen in de eigendom sverhouding, w anneer het landsbelang dit mee­
brengt.
Z o menen wij den lezers van het M aandblad ditmaal een algemene,
hoewel oppervlakkige indruk van de rijke inhoud en zeker ook nu
reeds van het beginsel en de tendens van het rapport der Engelse com­
missie gegeven te hebben, waarbij ook enkele onderdelen althans enigszins
besproken konden worden. In een volgend artikel hopen wij nog enkele
speciale onderw erpen uit het rapport als de naam van de vennootschap,
het prospectus; de financiële verhouding tussen de directors en de N .V.
 en de rechten van de aandeelhouders, waarbij de nu reeds aan het licht
gekomen strekkingen der voorstellen tot hervorming (ruim ere openbaar­
heid, meer voorlichting, meer kritiek en meer effectieve controle ter voor­
koming van m isbruiken) eveneens duidelijk aan het licht zullen komen,
enigszins uitvoeriger te bespreken. Uit dit eerste artikel kan reeds blijken,
dat het voor de N ederlandse juristen, economen, ondernem ers enz. zaak
is aandacht aan deze rechtsontwikkeling bij onze overzeese buren te schen­
ken. D e Britse w etgever is ons sinds de C om panies-A ct van 1862 eigen­
lijk altijd 'v ó ó r geweest op het gebied van het naamloze vennootschaps­
recht. O ok in de jaren 1927 en 1928 hadden wij bij de herziening van ons
W etb o ek van Koophandel op meer punten lering kunnen trekken uit de
vigerende E ngelse wetgeving inzake de Companies limited by shares of
uit daar toen bestaande plannen tot wetswijziging, welke tot de Com pa­
nies-A ct van ,1929 leidden. Klakkeloos overnemen uit den vreem de is op
civiel-rechtelijk terrein evenzeer als op staatsrechtelijk gebied natuurlijk
uit den boze, m aar nauw gezette en kritische rechtsvergelijkende studie
kan op het gebied van het naamloze vennootschapsrecht toch stellig onze
nationale wetgeving die, -— kennisneming van deze Engelse recom m an­
dations bevestigt mij in dit oordeel •— op verschillende punten dreigt te
verouderen, ten goede komen.
HET BEGRIP „BOSCHBEDRIJF” IN DEN ZIN VAN HET BESLUIT
OP DE INKOMSTENBELASTING 1941
door M r. L. J. Schiethart.
K rachtens art. 22 van het Besluit op de Inkom stenbelasting ,1941 blijft
bij de vaststelling van het aan de inkom stenbelasting onderw orpen inko­
men buiten aanm erking de w inst uit boschbedrijf, voorzoover het binnen
het Rijk w ordt uitgeoefend en geen hakhout-exploitatie omvat.
 D eze vrijstelling is ■
— zij het thans eenigszins beperkter geform uleerd —
overgenomen uit art. 9 e der W e t op de Inkom stenbelasting ,1914, de voor­
gangster van het thans vigeerenden Besluit; dientengevolge heeft de w or­
dingsgeschiedenis van dit artikel en de naar aanleiding daarvan ontstane
jurisprudentie ook thans nog beteekenis.
D e ongetwijfeld belangrijkste vraag, die zich bij toepassing van art. 22
voor doet, is w at de fiscus onder het begrip ,,boschbedrijf” verstaat.
A lvorens hierop nader in te gaan wijs ik erop, dat, fiscaal gesproken,
onderscheid gem aakt dient te w orden tusschen boschbedrijf en bloot

mab

blz. 107

\

boschbezit. In dit verband citeer ik hier de M em orie van A ntw oord bij
de behandeling van art. 9 e voornoemd ingediend, w aar •— n aar aanleiding
van de in het V oorloopig V erslag geopperde bedenking, dat de w oorden
„voordeel uit boschbedrijf” tot gevolg zouden hebben, dat bezit van bosch
. anders dan als bedrijf niet van de vrijstelling zou kunnen profiteeren, w an­
neer de jurisprudentie, die toentertijd aan het begrip „boschbedrijf" een
zeer ruimen uitleg gaf, zich eens mocht wijzigen ■
—- het volgende w erd
gezegd:
„Z ooals in het Voorloopig V erslag te recht w ordt opgemerkt, heeft de
jurisprudentie in latere jaren aan het begrip „boschbedrijf” een ruimere
beteekenis gehecht, zoodat nagenoeg alle boschbezit daaronder begrepen
is.
H et is echter niet juist, dat, w anneer te eeniger tijd die jurisprudentie
mocht keeren, zij, die wel boschbezit hebben, m aar er feitelijk geen bedrijf
van maken, schade zullen lijden door het in de ontw orpen vrijstelling
voorkom end w oord „boschbedrijf”.
 Immers in dat geval zullen zij geen vrijstelling meer noodig hebben, wijl
hun aanw as van hout niet m eer.zal vallen onder hoofdstuk II der inkom ­
stenbelasting (art. 4 e.v.v.)
\
In een boschbedrijf is aanw as van hout vrucht van eene onderneming
(art. 7 ).
^
Een bloot boschbezit w ordt, als alle onroerend goed, slechts aangesla­
gen n aar de huurw aarde (art. 5)..
Juist de jurisprudentie, welke nagenoeg alle boschbezit tot boschbedrijf
heeft gem aakt, is oorzaak, dat alle aanw as van hout op dit oogenblik
belastingplichtig is. De ontw orpen vrijstelling m aakt daaraan een einde.
M ocht ooit eenig boschbezit niet meer als „bedrijf’ w orden aangem erkt
dan zou het niet van de vrijstelling genieten, m aar deze ook niet behoe­
v en ”.
O p hetgeen hier geponeerd w ordt kom ik hieronder nog nader uitvoerig
terug.
U it de onder vigueur der W e t op de Inkom stenbelasting 1944 ontstane
jurisprudentie blijkt dat het fiscale begrip „boschbedrijf”het boschbouwkundige allerminst dekt. D e fiscus rekent b.v. hiertoe ook de beplantingen
langs wegen, weiden en om boerderijen (B. 5277 en 5623), terwijl ook
niet van beteekenis geacht w ordt of het boschbedrijf als onderdeel van een
meer om vattend bedrijf w ordt uitgeoefend (B. 4762). N iet ter zake
doende is voorts of geen winst w ordt beoogd of gemaakt. O ok is er wel
onderscheid gem aakt tusschen bodem en opstand. D eze splitsing ligt m.i.
ten grondslag aan de beslissing van den R aad van Beroep te U trecht d.d.
14 M aart 1928 (A .B. 1929 p. 609), waarbij de opbrengst van jacht niet
tot de w inst uit boschbedrijf gerekend wordt.
 M.i. zijn deze opvattingen voor aanvechting vatbaar. Z oo acht ik het
onjuist de beplantingen langs w egen en weiden en om boerderijen tot het
boschbedrijf te rekenen, w aar in deze gevallen toch geen sprake is van
een bosch en ik sluit mij derhalve gaarne aan bij de critiek van D r. M . J.
Prinsen in het W eekblad der Belastingen no. 3265.
Evenm in lijkt mij juist de meening, dat onderscheid zou moeten w orden
gem aakt tusschen bodem en houtopstand. M.i. vorm en deze tezamen één
onverbrekelijk geheel: het bosch. Immers er bestaat tusschen beiden een
wisselwerking. D e bodem bepaalt mede het soort bosch, dat er groeit, te r­
wijl het bosch van invloed is op de bodem gesteldheid. De fiscale conse­

mab

blz. 108

quentie hiervan is, dat de uitgaven gedaan voor den bodem evenmin voor
aftrek vatbaar zijn, m aar anderzijds dat de opbrengsten voortvloeiend
uit het bezit van den bodem, zooals jachtopbrengsten, onder de vrijstelling
vallen.
T h an s een enkele opmerking over de vraag w at te verstaan is onder
bloot boschbezit.
H iertoe zou ik allereerst willen rekenen het bosch, dat te beschouwen
is als aanhoorigheid in den zin van art. 2 § 1, 2e alinea der W e t op de
Personeele Belasting 1896, het z.g.n. parkbosch dus. D it artikel bepaalt
— voorzoover hier van belang — dat onder aanhoorigheden w orden
verstaan erven en gronden bij een gebouw of een gedeelte van een
gebouw behoorende en daarm ede in gebruik.
 V oorts vestig ik de aandacht op het onder de N atuurschoonw et 1928
gerangschikte bosch en op het „banbosch" in den zin van art. 8 van het
Besluit Staatstoezicht op de Bosschen 1942, welk Besluit tot op heden,
helaas, nog in vollen omvang gehandhaafd is, aangezien het hier bosschen
betreft, welke slechts uit ideële overwegingen in stand w orden gehouden
en die derhalve meer gelijkenis vertoonen met het parkbosch dan met het
bedrijf sbosch.
H et fiscale belang van het onderscheid tusschen boschbedrijf en bloot
boschbezit is gelegen in de vrijstelling van winst uit boschbedrijf, terwijl
het bloote boschbezit daarentegen als onroerend goed w ordt belast. H et
Besluit rekent n.1. tot bronnen van inkomen, behalve de zuivere opbrengst
van eigen ondernem ing, o.m. de zuivere opbrengst van goederen, w a ar­
onder ook het onroerend goed valt. Ingevolge art. 30, dat, behoudens
enkele hier niet ter zake doende wijzigingen, gelijkluidend is aan art. 5
der W e t, w orden als opbrengst van goederen o.a. beschouwd alle voordeelen, welke, anders dan door eigen onderneming, uit gronden w orden
getrokken.
V an de in art. 30 opgesom de voordeelen valt in dit verband alleen te
noemen de huurw aarde van gronden bij eigen gebruik. H et Besluit spreekt
weliswaar, evenals art. 5 der W e t, van eigen gebruik voor woning of tot
huishoudelijke doeleinden, m aar de H ooge R aad heeft, m.i. terecht, beslist,
dat dit slechts exempli gratia is, zoodat hierdoor het genot bij eigen ge­
bruik niet tot deze gevallen beperkt blijft (H .R , il8 Decem ber 1918, A.B.
 1920 p. 290). D erhalve zal ook het eigen gebruik van bloot boschbezit,
dat zich niet beperkt tot bovengenoem de gevallen, aanleiding zijn de huur­
w aarde van dit bezit in de inkom stenbelasting te betrekken.
O nder huurw aarde w ordt verstaan het bedrag, dat onder norm ale om ­
standigheden als huur kan w orden bedongen (H .R . 26 O ctober 1927,
A.B. 1928 p. 170). V eelal zal men hier de huurw aarde voor de Personeele
belasting kunnen aanhouden.,
In tegenstelling met de in de hierboven geciteerde passage uit de M. v.
A. voorkom ende zinsnede, dat het bloote boschbezit, als alle onroerend
goed, slechts n aar de huurw aarde moet w orden aangeslagen, ben ik van
meening, dat ook andere inkomsten uit dit bezit getrokken belast moeten
worden. O ok in den Leidraad op het Besluit w ordt in § 35 hierop gew e­
zen: „Inkom sten, welke niet onder de voorbeelden zijn genoemd, kunnen
uiteraard toch onder de algemeene omschrijving van art. 30 vallen en
dus inkomsten uit goederen zijn”.
T e denken valt hier allereerst aan de opbrengsten van verkocht hout
en het eigen gebruik van hout, m aar ook aan die van w andel- en kam peerkaarten en andere opbrengsten, die uit het boseh w orden getrokken. Den
jaarlijkschen aanw as van het hout zou ik buiten beschouwing willen laten,

mab

blz. 109

om dat deze pas bij den kap gerealiseerd w ordt en eerst dan tot voordeel
w ordt (art. 15 van het Besluit).
 H et belangrijkste gevolg van deze opvatting is, dat niet alleen de onkos­
ten m aar ook de verliezen, die het bloot boschbezit opleveren voor aftrek
in aanm erking komen, immers bij dit soort bosschen beloopen de eerst­
genoemde een zoodanig bedrag, dat er dikwijls sprake zal zijn van verlies.
D e zooeven genoemde onkosten, dat zijn in de terminologie van het
Besluit de kosten van verwerving, mogen krachtens art. 14 op de inkom ­
sten, w aartoe zij betrekking hebben, in mindering w orden gebracht. O nder
kosten van verwerving w orden verstaan de kosten tot verwerving, inning
en behoud der inkomsten en dé op de inkomsten rustende lasten, zooals
kosten voor beplanting en herbeplanting, onderhoud, toezicht, verpleging,
de oogst- en verkoopkosten, assurantiekosten en de verschillende op de
opbrengst rustende lasten b.v. grond-, en om zetbelasting, w aterschaps­
lasten e.d. De aftrek van verliezen is toegestaan ingevolge art. 5 lid 4.
N iet zoozeer uit een fiscaal oogpunt als wel uit een van algemeen
boschbelang acht ik het van beteekenis bij het m aken van de scheiding
tusschen boschbedrijf en bloot boschbezit dit laatste ruim op te vatten.
Immers hierdoor w ordt w elisw aar het bloot boschbezit in de sfeer der
inkom stenbelasting getrokken en zijn dientengevolge de opbrengsten
belast, m aar daardoor zijn tevens de verliezen aftrekbaar, welke juist bij
dergelijk boschbezit veelvuldig voorkomen.
 M et het oog hierop heb ik hierboven onder het bloote boschbezit behalve
het z.g.n. parkbosch o.a. gerangschikt het onder de N atuurschoonw et
vallenden bosch en het z.g.n. „banbosch", om dat de eigenaren van dit
soort bosschen uit een oogpunt van natuurbescherm ing of anderszins
bepaalde bosch-com plexen of afzonderlijke boomen sparen of moeten
sparen, welke in feite in w aard e achteruitgaan. Zij zullen hierdoor geen
opbrengsten maken, ja zelfs kosten van onderhoud en verpleging moeten
uitgeven, die ook op den duur niet terug ontvangen w orden in den vorm
van m eerw aarde van het bosch. H et bezit van dergelijke bosschen zou
hierdoor financieel aantrekkelijker w orden, w aardoor het algemeen bosch­
belang ten zeerste gediend ware.
T en slo tte nog enkele opm erkingen over eenige aan het boschbedrijf
inhaerente verschijnselen.
 D a ar is allereerst de eigen boomkweekerij. Dit onderw erp kwam reeds
ter sprake bij de parlem entaire behandeling van art. 9 e der W e t. O o r­
spronkelijk luidde het w etsontw erp: ,,de voordeelen van het boschbedrijf"
etc. D it gaf het T w eede Kamerlid, den heer van W ijnbergen, aanleiding
in een nota de aandacht op de eigen boomkweekerijen te vestigen en de
vraag te stellen of tot het boschbedrijf behoort de eigen boomkweekerij,
die dient voor eigen aanplant. D e V aste Commissie voor Belastingen, in
wier handen het ontw erp w as gesteld, w as van/ oordeel, dat zulks niet
het geval was; echter had men geen bezw aar om deze kweekerijen, zoo­
lang zij alleen in eigen behoefte voorzien, van de vrijstelling te doen ge­
nieten. Z o o d ra echter aan derden verkocht w ordt behooren de daaruit
voortvloeiende inkom sten tot de gewone bedrijfsinkom sten. D e M inister
verklaarde zich met deze opvatting accoord en wijzigde het ontw erp dien­
overeenkom stig in: „voordeel uit het boschbedrijf" etc. A angezien art. 22
van het Besluit vrijwel gelijkluidend is, zal ook thans eenzelfde standpunt
tegenover deze kwestie moeten w orden ingenomen.
A ls tweede noem ik het boom kweekersbedrijf. T en aanzien hiervan
m erkte de M inister in de M em orie van Toelichting op art. 9 e der W e t

mab

blz. 110

op, dat de vrijstelling niet omvat de winsten, die met dit bedrijf w orden ge­
maakt. O ok dit zal thans nog gelden.
 V ervolgens noem ik de pineta, de proefvelden e.d. V oorzoover deze
inkomsten opleveren zullen deze m.i. niet belast zijn, immers deze vorm en
meestal één geheel met een boschbedrijf. W a a r deze instellingen echter
veelal uitsluitend verlies opleveren en zij uit ideële overwegingen w orden
opgezet en in stand gehouden, is het te betreuren dat deze verliezen niet
voor aftrek in aanm erking kunnen komen. T en aanzien van de pineta,
w aarin meestal aanzienlijke, slechts verlies opleverend kapitaal is gestoken
en die ook geheel zelfstandig voorkomen, zou een oplossing gevonden
kunnen w orden in een uitbreiding van het begrip bloot boschbezit tot
deze categorie bosch. M et betrekking tot de proefvelden, ook al staan zij
op strikt w etenschappelijke basis, is een dergelijke uitbreiding moeilijker
te verdedigen. T och zou dit uit een oogpunt van algemeen boschbouwbelang, w aarvoor deze instellingen van zoo eminente beteekenis zijn, het
overwegen van een aparte regeling de moeite overw aard zijn.
V oorts wijs ik op een oorlogsvérschijnsel: de z.g.n. „generatorhoutfabriek” . In verband met de nog op te leggen aanslagen over de voorbije
oorlogsjaren acht ik het noodzakelijk over dit, gelukkig nu tot het verleden
behoorende verschijnsel nog een enkele opmerking te maken. E r zijn n.1.
 Inspecteurs der Belastingen, die ten aanzien van boschbouwers, welke een
gedeelte van hun hout in bepaalde aan hun boschbedrijf verbonden inrich­
tingen opwerken tot generatorblokjes, in fiscaal opzicht onderscheid ma­
ken tusschen het boschbedrijf en deze inrichtingen. Belast is in zoodanig
geval het voordeelig verschil tusschen den gefingeerden prijs, w aarvoor
de generatorhoutfabriek geacht w ordt het te verw erken hout van het
boschbedrijf over te nemen —- vermeerderd met de diverse onkosten zooals zaagkosten, arbeidsloonen e.d. —■ en den prijs, die bij verkoop der
generatorblokjes w ordt ontvangen. Eventueel verlies zal als gevolg van
deze opvatting voor aftrek in aanm erking komen. Mij lijkt een dergelijke
kunstm atige splitsing van het boschbedrijf niet juist. H ier is naar mijn
meening slechts sprake van het gereedm aken van het hout voor het gebruik
als brandstof. W aaro m hier onderscheid te maken met het verwerken
tot brand- of mijnhout? E r mag w elisw aar een zekere technische installatie
voor noodig zijn, doch deze vormt toch een onderdeel van het boschbedrijf
in het algemeen. W il men echter toch een splitsing maken en het bestaan
van een generatorhout-fabriek aannem en, dan zou ik een beroep willen
doen op analogische toepassing van art. 18 (2), 2e, dat mede tot het land­
bouwbedrijf in den zin van het Besluit rekent nevenbedrijven van den
landbouw, immers hier kan men spreken van een nevenbedrijf van het
boschbedrijf.
O ok een ander oorlogsvérschijnsel wil ik hier volledigheidshalve even
noemen: het houtskoolbedrijf. N a a r mij echter werd medegedeeld is er in
ons land slechts één ondernem ing, welke dit bedrijf in omvangrijke mate
uitoefent. A angezien dit bedrijf op industriëele leest is geschoeid en m.i.
 dus beschouwd moet w orden als een houtverw erkende industrie, is er
geen reden het tot het boschbedrijf te rekenen.
T enslotte wijs ik op het hierboven reeds gememoreerde en m.i. onjuiste
standpunt van den R aad van Beroep te U trecht, dat niet tot de w inst uit
boschbedrijf rekent de opbrengsten van het jachtbedrijf.
H e paradoxaal het ook moge klinken, kom ik toch op grond van het
bovenstaande tot de conclusie, dat een inperking van het begrip bosch­
bedrijf in fiscalen zin en het als gevolg daarvan onder de inkom stenbelas-

mab

blz. 111

ting trekken van verschillende vormen van boschbezit voor het N ederlandsche boschwezen in het algemeen van belang kan zijn.
Dit doel kan bereikt w orden hetzij door de verschillende hier aange­
voerde vragen ter beslissing aan den fiscalen rechter voor te leggen, hetzij
door wijziging van de wettelijke voorschriften. D it laatste zou kunnen
geschieden door de in art. 22 neergelegde vrijstelling nader te omschrijven
of door het artikel zoodanig te wijzigen, dat de mogelijkheid w ordt gescha­
pen, d at het aan boschbezitters vrijstaat zelf te bepalen welk bosch of
gedeelte daarvan niet als boschbedrijf moet w orden aangem erkt. D it zou
kunnen geschieden op soortgelijke wijze als thans is voorgeschreven in de
N atuurschoonw et 1928. Een andere mogelijkheid is, dat art. 22 ongewij­
zigd blijft, doch van D epartem entsw ege aan de fiscale am btenaren een
instructie w ordt gegeven, behelzende een beperktere opvatting van het
begrip ,,boschbedrijf”.
 N u ook het Besluit op de Inkom stenbelasting, in het kader van de
vernieuwing van ons belastingstelsel, eveneens op de helling moet komen
(zie het artikel van de hand van Dr. Schendstok in het O riënteeringsnummer I van de Economisch Statistische B erichten), acht ik het tijdstip
gunstig hierbij tevens de positie van den boscheigenaar onder de loupe te
nemen en de in het algem een boschbelang noodzakelijke wijzigingen aan
te brengen.
REPERTORIUM VAN LITERATUUR OP
HET GEBIED VAN ACCOUNTANCY EN
BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
Redactie: C entrale D ocum en­
tatiedienst inzake be­
drijfsorganisatie N .V.
(C .D .B .)

TIJDSCHRIFTENREPERTORIUM
A.
II.
ACCOUNTANCY
H E T A CCOUNTANTSBEROEP

The future of the profession

R e d a c t i e — Bespreking van de betrekkingen tusschen de accountants en de zaken­
wereld in de toekomst. Verwacht mag worden dat deze externe verhoudingen meer
ingewikkeld zullen worden, hetgeen toegelicht wordt aan de hand van drie voorbeelden,
n.1. t.o.v. de nationalisatiepolitiek, de ingewikkeldheid van de belastingwetgeving en de
voorgestelde wijziging van de vennootschapswetgeving. Gevreesd wordt, dat vooral
door dit laatste de aandacht van den accountant van zijn eigenlijke taak —- het meten
van de winsten in verhouding tot de efficiency — afgeleid wordt.
A II 1
The Accountant 16 Maart 1946
986
III.
 LEER VAN DE INRICHTING

Standardisation of account

R e d a c t i e — Een pleidooi voor het invoeren van uniforme boekhouding en uniforme
kostprijsberekening. Ten behoeve van de samenwerking tusschen verschillende personen
in het bedrijf en in den bedrijfstak is uniforme kostprijsberekening gewenscht, speciaal
omdat binnen afzienbaren tijd weer meer normale concurrentie gevoerd zal worden
op de wereldmarkten. Verschillende posten van de in te voeren uniforme balansen en
verlies- en winstrekeningen worden besproken. Het is wenschelijk de verslagen van de
onderneming meer uniform te maken.
A III 2
The Certified Accountants Journal Maart 1946
85-4
526.7

mab

blz. 112.
