Aanvullingentot het Leven"van Roemer Visscher
zekeringen
Als koopman en assuradeur
doen ons nog verschillende
andere akten uit
ROEMER VISSCHER kennen. In verband hiermede wordt ook
de notarisprotocollen
schepen

uitrustten

in

schade heeft gedat hij in December
1593 belangrijke
met graan uit
van een aantal
schepen,
vermoedelijk
waaraan
reede
van
de
Archangel
geladen, op
zijn jongste dochter, MARIA
Texel,
naam dankt.
TESSELSCHADE, toen juist 21 Maart 1594 geboren, haar beroemden

herinnering
gebracht,
leden door het vergaan

ERNESTUS BRINCK, die dit feit in zijn "Memorabilia"
vermeldt,
en laat dus in 't midden, of hij als koopman
veel bij verloor",
radeur bij de schepen betrokken
was.
zegt "dat hij daer
dan wel als assu-

Als koopman
doet ROEMER VISSCHER op 20 Augustus
1593 voor notaris
voor
volmacht
een
GIJSBERTSZ
JAN HENRICXZ
JACOB
opmaken
(bijlage III)
om aldaar een schuld in te vorderen
van
te Emden,
WALINCKHUYSEN, poorter
GERRIT
SIJBRANTSZ.
schipper
of het verstrekken
van gelden in beleening op schip en lading
De bodemerij,
heeft evenzeer

tot de zaken

1) Aldaglr,bl. 248 volgg.
van ROEMER VISSCHER behoord,

zooals

blijkt uit een.
 228
van

akte

opgemaakt
volmacht

17 Juni I594, voor
voor "d'eersame"
hebbende

van

notaris

JAN FRANSSEN BRUYNINGH, (bijlage VIII)
te Amsterdam,
als
WILLEM BRASSER, koopman
ROEMER VISSCHER, PIETER CLAESZ. COL en VINCENT

VAN BRONCKHORST, "mede
binnen derselver
stede resideerende,
als
kooplieden
houders
van seeckere
boombrieven
ten hare respective
ende
behoeve
proffyte
ende verleend bij HENDRICK JANSSEN, alias lange HENDRICK, Mr. ende
gepasseert
over op, en stelt in zijn
op een pynas." BRASSER draagt de volmacht
LE
Calis in Frankrijk,
om
PIETER
tot
resideerende
plaats "d'eersamen"
GRAND,
van voornoemden
"alsulcke respective
schipper in te vorderen en te ontvangen,
somme van penningen
metter boodemerije
ende verloop van dien als den voorschipper

noemden
met

recht

compagnons
zal worden
In

ROEMER VISSER en zijn compagnons
om beslag te leggen op het schip."
verklaren

goed

te

keuren

al

is competeerende,
ROEMER VISSCHER en zijn twee
wat door WILLEM BRASSER in deze
van denselven

gedaan.
hetzelfde

jaar, op 26 November
(bijlage
IX) geven JAN POPPEN en
ROEMER VISSCHER, voor notaris J. F. BRUYNINGH een volmacht aan "d'eersamen
GERRIT BRULUSSEN, procureur,
voor die vierschaer der Stede Rotterpostuleerende
dam, om uit hun naam in rechten te ageeren."
JAN POPPE, 1) die ook hier weer
met ROEMER VISSCHER blijkt te hebben, is ons
gemeenschappelijke
belangen
reeds bekend
uit de zaak der graanschepen,
door koning PHILIPS aangehouden.
Een opmerkenswaardigen
kijk op de wijze van zaken doen van ROEMER
VISSCHER en op de assurantiepremidn
in zijn tijd, biedt de akte van 22 September
I595? ook
heeft voor

voor

J.
FR. BRUYNINGH verleden.
(Bijlage XI) ROEMER VISSCHER
van JACOB BRUYNSEN SMALLINCK te Delft verzekerd. en

rekening
karoli guldens tegen 8 °/o
de navolgende
Zeshonderd
geteekend
assurantieposten:
in het schip van ADRIAEN THEUNISSEN, varende van
op de goederen
geladen
Holland
naar Madera.
 ten
honderd
Vijfdehalf
gulden (450.-)
tegen 12
behoeve
op

de

tegen
lange

van ABRAHAM VERBEEK op Archangel
en weer naar Amsterdam
terug,
600.
in
't
van
HEERTGEN
FEIJCK geladen.
goederen
schip
Nog f
34
op een
"op 't corpus van 't schip van CORNELIS JANSZ. bootsman
Verder
600.ten
van
WILLEM
behoeve
MONIX
op goederen
voyaigie."
f

geladen in het schip van DOMINICUS JANSSEN tegen 8 '/Of varende van Barbarije
naar Amsterdam.
Het groot verschil
in de premieberekening
van 8 0/0, 12
aan deze reizen
der gevaren
en 34 0/. wordt verklaard
door de verhouding
duur. Maar uit de akte blijkt, dat JACOB BRUYNSEN
langen
SMALLINCK failliet is verklaard,
bij eenig ongeval door verlies van de
zoodat,
zou
of
niet aan de geassureerden
SMALLINCK
geassureerde
goederen
schepen,

verbonden

en

den

1) Zie over dai POPPEen zijn rijkdom ELIAS,Vroedschap v. Amsterdam,I. 286.
229
kunnen

betalen

moeten

de sommen
Daar

vergoeden.
is ontvangen,

tijdinge"
hemzelf

die hij schuldig is en dus R. VISSCHER deze zelf zou
van de schepen "tegenwoerdelijck
noch goede oft quade
over ten laste van
neemt ROEMER VISSCHER de assurantie

en zijn compagnie.
Hij begeert het voordeel daarvan
te dragen, gelijk of de verzekeringen
voor hem gedaan

schade

In

Maart

1599

schijnt

te genieten en alle
waren.
JACOB BRUINSZ. SMALLINCK nog te hebben voorwaarbij HENDRICK DE HAEZE, dien wij in de com-

dat een obligatie,
van
de 17 kooplieden hebben aangetroff'en, belang had, niet door SMALLINCK
pagnie
onderteekend
was. Waarop ROEMER VISSCHER voor den notaris J. F. BRUYNINGH
en getuigen, verklaart
echt is en ook de notaris aantoont,
dat de handteekening
dat SMALLINGH meermalen
aldus in zijn protocol geteekend
heeft (Bijlage XIII).
gegeven,

is ook leerzaam; zoowel voor de kennis van
assurantiegeval
R. VISSCHER als van de handelsgebruiken.
 In 't voorjaar van 1595 heeft hij met ARENT VAN DE BIEST te Haarlem
Een

ander

over
gecontracteerd
of iemand
noemde,

de verzekering
op goederen of koopmanschap,
uit Zweden zou verschepen
van zijnentwege

die laatstgeen laden naar

deze landen,
op elk schip waarin voor hem eenige goederen
geladen zijn, gee
durende den geheelen zomer van 1595. Maar in November blijkt het aan ROEMER
VISSCHER, dat van of voor V. D. BIEST "alsnoch geen goederen overgezonden
oft gescheept
is geworden."
Daarom
zijn" of tot zijn "laste
geabandonneert
verklaart

ROEMER

contract
VISSCHER, dat hij aan 't voorzegde
"renuncheert,
en
van
verzoekt
t'selve
protesteerende
contract";
hij den notaris
nulliteyt
aan
JAN FRANSSEN BRUYNINGH dit te insinueeren
JAN MAAS, den factor van
van

VAN DE BIEST. (Bijlage XII).
De ronde ROEMER blijkt

dus zijn voornaamste
zaken in de assurantie van
schepen en ladingen gedaan te hebben en met veel beleid de kwade kansen van
dit vak hebben weten te keeren. Dit valt ook op te maken uit een akte van 8
dat de risico van dergelijke
1599, (bijlage XIV) die tevens aantoont,
hier wel 100, verdeeld
over een groot aantal
immers
deelnemers,
ROEMER VISSCHER heeft voor eenigen tijd doen insinueeren
door notaris

September
assuranties
werd.
assuradeurs die
J. F. BRUYNINGH, namens PIETER DU BOIS, aan de gezamenlijke
een verzekering
hebben
ten behoeve
van DU BoIs, "dat een oft meer van de
in
de
asseurantie
hondert
voor den eersten
van
personen
police
genomineert,
1599 deser weerelt soude of souden
February
sijn overleden;" (dit schijnt namelijk
te zijn, om de assurantie
te niet te doen, of om aan de beta'
der overleden deelnemers
te ontkomen).
 ling van het aandeel
Maar ROEMER VISSCHER laat verklaren,
"dat dieselve hondert personen
alle t'samen opten eersten February
voors. in levene lijve sijn geweest", volgens
door

hen beweerd

230
met getuigen, door ROEMER VISSCHER aan de assuradeurs vernotarieele verklaring
Daarom
heeft
toond.
hij op den verschijndag van elk doen vorderen de betaling van het
waarvoor hij geteekend
had ; maar zij zijn tot nog toe in gebreke gebleven,
bedrag
hebben
voorwendsels.
R. VISSCHER wil nu een samenkomst
van de assuradeurs
en draagt den notaris op, zich te begeven
met gemachtigden
tot WILLEM WILLEMSZ, REYNIER DE LOQUERE en FRAN?OIS VAN BELLE, die naar
om van hen "een prompt
zijn door de assuradeurs,
gecommiteerd
zijn meening
onder

verschillende

te vragen.
antwoord
van den notaris, die in
ende onvertogen"
Op de insinuaties
de drie heeren, dat zij
die dagen dikwijls den deurwaarder
verving, antwoordden
en
na
met
de
anderen
zullen
antwoorden.
overleg
copie vragen
Uit deze opmerkelijke
stukken, bewaard in de Amsterdamsche
notarisprotoals
den
ronden
ROEMER
dus
kennen
leeren
groot koopman en ondercollen, 1)
wij
doet
zaken
in
met
de
eerste kooplieden
van
nemend assuradeur.
Hij
vereeniging
verzekert
schepen en ladingen
zijn tijd, die hem hunne belangen toevertrouwen,
voor

verre

reizen

bestemd.
van ROEMER VISSCHER ligt dus niet alleen, zelfs niet hoofdDe beteekenis
in
den
maar ook in den man van onderzakelijk
dichter, in den taalbevestiger;
als de voorloopers
der
kooplieden,
nemingsgeest,
die, toen de Amsterdamsche
Oosten
West-Indische
hun
handel
eeuwsche
yde
Compagnieen,
bemachtige
gonnen, dien krachtig heeft helpen bevorderen.
afschriften
in
als bijlagen
De hierna,
zijn op het Rijks-archief
volgende
niet kunnen controleeren.
Ik heb de lezing en spelling
N.-Holland
genomen.
in bijlage VI FERNANDO,
en
in
V
RODRIGO
wordt
die
genoemd
bijlage
XIMENES,
is ongetwijfeld

een en dezelfde

Heemstede,

Juni

persoon.
1914.
 1) Op verschillende van deze akten heeft de heer Dr. ABR.BttEDtUSmijn aandacht gevestigd,waarvoor ik hem erkentelijk ben.
'
'.
I.
