R. ZAALBERG VAN ZELST. INGEKOMEN BOEKEN
en dan geen beroep meer op de accountant behoeft te doen, lijkt mij
zonder meer duidelijk. Dat voorts de netto-reserve (en zeker de z.g.
zuivere netto-reserve) uit bedrijfshuishoudkundig oogpunt minder ge­
wenst is, werd reeds eerder te berde gebracht, Ik schaar mij achter dit
standpunt, omdat de netto-reserve het onkostenvraagstuk verdoezelt, het­
geen bedrijfseconomisch niet verantwoord is en geenszins altijd veilig.
R. ZAALBERG VAN ZELST.
INGEKOMEN
BOEKEN
SW.
- .‘V
m cp

'd i

*

Mr, Dv. Th. W . F. Speetjens, Het kapitaal der Naamlooze Vennootschap
naar Nederl. Recht, v, d. Marck's Uitg. Mij. N.V., Roermond. Priis
geb. ƒ 7,15.
REPERTORIUM VAN LITERATUUR OP
HET GEBIED VAN ACCOUNTANCY EN
BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
Redactie Centrale Documen­
tatiedienst inzake be­
drijfsorganisatie N .V.
(C.D.B.)
TIJDSCHRIFTENREPERTORIUM
A. ACCOUNTANCY
III.
LEER VAN DE INRICHTING

National Central Control and Proof Machine
Redactie ■
— Tamelijk uitvoerige machinebeschrijving waarin eerst enige algemene
bijzonderheden worden gegeven. Deze machine sorteert boekingsstukken met een bedrag
en schrijft en telt deze bedragen. Dan volgt een bespreking van de sorteereenheid, de
teleenheid en de bediening en werkwijze.
A III 3
De Kantoormachinegids Nr. 98, Maart 1947
822
IV.
LEER V AN DE CONTROLE

De verantwoordelijkheid van de public accountant ten aanzien van overtredingen van
prijsvoorschriften
H a a g e n, Drs. J. v a n — Schr. gaat na in hoeverre de accountant voor het afgeven
van een verklaring dat de jaarrekening „juist” is, zich moet afvragen of de bestaande
wettelijke prijsvoorschriften zijn nageleefd zowel op het gebied van de inkoop als
van de verkoop. Het behoort tot de taak van de accountant de bedrijfsleiding te wijzen
op de financiële verplichtingen die hieruit bij eventuele ontdekking kunnen voortvloeien.
Verder wordt het probleem van de verantwoordelijkheid jegens het ipaatschappelijk
verkeer bij geconstateerde overtredingen behandeld.
 A IV 2 Maandblad voor Accountancy en Bedrijlshuishoudkunde 21 Nr. 3, Maart 1947
53:986
a.
II.
ALGEMENE BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE ALS W ETEN SC H A P

Het object der bedrijfshuishoudkunde
L i m p e r g, T h . — Schr, analyseert van welke aard de behoefte is, welke tot de
verbijzondering in de bedrijfshuishoudkunde heeft geleid.. Hiernaast is de sociale
economie ontstaan. Hij gaat dan na in hoeverre deze specialisatie nog doelmatig is en
in hoeverre de arbeidsverdeling in feite tot stand gekomen is. De gegeven definitie is

mab

blz. 242

alleen waar in zoverre het begrip bedrijfshuishouding vaststaat. Aangezien t.a.v. de
inhoud hiervan geen eenheid bestaat en de oorsprong van het probleem zoals dit door
Prof. Ten Doeschate gesteld is, in het bijzonder hierin is te zoeken, bepaalt schr. ook
dit begrip. Verwarring bestaat in het bijzonder tussen de begrippen bedrijf en onder­
neming. De doelmatige economische onderscheiding tussen beide begrippen ligt in het
economisch verschil tussen de productiehuishoudingen, nl. die welke niet en die welke
wel ondernemen. De onderneming is een bepaalde soort bedrijfshuishouding, nl. die
welke onderneemt. Object van de bedrijfseconomie is de bedrijfshuishouding, gezichts­
punt het economisch motief.
B a II 2 Maandblad voor Accountancy en Bedrijfshuishoudkunde 20, Nr. 8, Sept, 1946
010.4
III.
W AARNEM INGEM IDDELEN

Een nieuwe boekhoudmachine
N im w e g e n , J. v a n — Beknopte technische beschrijving van een geheel nieuwe
vinding op het gebied van telmachines, toegelicht met illustraties.
 B a III 3 Maandblad voor Bedrijfsadministratie 51, Nr. 599, Februari 1947
824
W at weet de gemiddelde administrateur van technische hulpmiddelen in de bedrijfs­
organisatie
N i m w e g en, J. v a n — Schr. wijst erop dat de gemiddelde administrateur te
weinig kennis heeft van de technische hulpmiddelen en acht de bronnen waaruit deze
gegevens te verkrijgen zijn — nl. handel, accountant en literatuur — onvoldoende.
Vooral met het oog op de huidige personeelsschaarste wordt ten zeerste aangedrongen
op mechanisatie van de administratieve werkzaamheden.
B a III 3
Maandblad voor Bedrijfsadministratie 51, Nr. 599, Februari 1947
82
IV.
LEER V AN DE KOSTPRIJS EN PRIJSVORMING

Enkele opmerkingen naar aanleiding van het artikel „de verhoogde aanpassing der
fabricagekosten in industriële ondernemingen”
G r a a f , J. v a n d e — Schr. geeft critiek op het vermelde artikel i.v.m. de bepaling
van de grootte van het vaste deel der kosten bij indirecte lonen en salarissen. In een
naschrift betoogt de schrijver van het gewraakte artikel de juistheid van zijn stellingen
en geeft nog enkele aanvullingen daarop.
B a IV 1 Maandblad voor Accountancy en Bedrijfshuishoudkunde 21, Nr. 12, Dec. 1946
Reduce distribution costs by measuring your market
C r i p s, R. D. — Schr. acht over het algemeen de verkoopkosten nog te hoog door­
dat er veel te veel kostbare vergissingen worden gemaakt. Dit euvel kan worden ver­
meden door een blijvend contact met en een voortdurende observatie van zowel de in­
als de verkoopmarkt waarop de producent zich beweegt. Beknopt en zakelijk zet schr.
een aantal aanwijzingen uiteen, die gebaseerd zijn op practische ervaringskennis.
B a IV 1
Printers' Ink Nr. 7, 14 Februari 1947
524.3
V.
 LEER VAN DE FINANCIERING

Aanvullende financieringsmethoden ter verkrijging van bedrijfskapitaal (vermogen)
G o r d o n, R. L. — Na een korte inleidende beschouwing over de financiering der
onderneming door uitgifte van aandelen en obligaties, welke beide methoden minder
geschikt worden geacht, gaat schr. over tot de bespreking van twee minder bekende
wijzen van financiering die meestal tezamen worden toegepast en vergelijkt deze met
andere methoden. Schr. wendt zich tot de accountants, daar zij uit hoofde van hun
positie er veel toe kunnen bijdragen dat hun cliënten op een geschikte wijze gebruik
maken van die methoden die het best aan hun individuele behoeften tegemoet komen.
En wel: financiering met alle voorraden als onderpand en financiering met schuld­
vorderingen als onderpand. Aan beiden zijn zowel voor credietgever als voor credietnemer belangrijke voordelen verbonden.
B a V 5d Bedrijfseconomische mededelingen uit het buitenland 1, Nr. 2 1946 46
144
Calculeren en Reserveren
M e y, J. L. — W inst noch kostprijs zijn met juistheid vast te stellen als gevolg van
een gemis aan „perfect foresight” (Hayek). Slechts in geval van liquidatie kan de
juiste winst worden bepaald. In de calculatie kunnen slechts de oorzakelijk met het

mab

blz. 243

productieproces samenhangende offers worden opgenomen. Daarnaast zijn er vele
offers die niet bepaalbaar zijn op het moment van de ruil, waardoor het leggen van
een winstopslag op den kostprijs noodzakelijk is. Vroeger hing deze opslag veelal af
van de marktverhoudingen, terwijl thans de overheidsvoorschriften doorslaggevend zijn.
Verwant aan dit vraagstuk is het reserveringsprobleem. Hier is veelal geen sprake
van ingehouden winsten, maar van niet gecalculeerde doch intuïtief bepaalde verliezen.
Ba V 6
Maandblad voor Bedrijfsadministratie 51, Nr. 600, Maart 1947
554.7
VI.
 LEER V AN D E ORGANISATIE

Synthese d'un voyage aux Etats-Unis au sujet de l’organisation
B e r l a n d , L. A. — Schr. geeft een zeer gedetailleerde uiteenzetting van zijn
ondervindingen opgedaan op een reis door de Verenigde Staten, waarbij hij een bezoek
bracht aan honderdvijftien bedrijven. Zijn bijzondere aandacht genoot hierbij de massa­
productie zoals die wordt toegepast bij Ford, General Motors en dergelijke. De vol­
gende onderwerpen worden ter sprake gebracht: kwaliteit van het product, specialisatie,
concurrentie, productie-kosten, opleiding en scholing, doelmatige inrichtingen van de
bedrijfsinstallatie ten aanzien van de routing, arbeidsverdeling en decentralisatie van
de verantwoordelijkheid, middelen om het personeel tot ontplooiing te brengen en voor
het werk te ambiëren, het voorkomen van een grote labour-turnover grondstoffenverkrijging, functionele plaats van voorraadvorming, prijs- en bedrijfspolitiek. markt­
onderzoek, interventie van de zijde van de overheid.
B a VI 1
Organisation Scientifique 20, Nr. 11, November 1946
01
V erkoopkosten
P l o e g , M. ]. v. d. — Schr. stelt zich ten doel in een serie artikelen waarvan dit
het eerste is een diepgaande analyse te geven van de distributiekosten, waarbij hij zich
laat leiden door de ervaringen opgedaan bij de fabricagekosten. De verschillen tussen
deze twee kostencategorieën worden aangegeven, waarna schr. overgaat tot een korte
samenvatting van de resultaten die de laatste twintig jaar op het gebied der fabricage­
kosten zijn bereikt. Belangrijk is het inzicht dat de historische kostprijs van geen
betekenis is en men prijsveranderingen naar de oorzaken dient te groeperen.
Tenslotte wijst schr. op het belang van voor- en nacalculatie en van de vergelijking
van de werkelijke cijfers met de budgetcijfers.
 B a VI 1 Maandblad voor Bedrijfsadministratie 51, Nr. 599, Februari 1947
524.3
Management: Basis of prosperity
R e d a c t i e — Dit artikel is geschreven naar aanleiding van een door dit blad
georganiseerde schriftelijke enquête met het doel om uit te vinden welk bedrijf naar de
mening van Amerikaanse financiële kringen het best georganiseerd is. Deze enquête
is juist nu opgezet omdat de organisatie van het bedrijfsleven meer dan ooit de grondslag
is voor de maatschappelijke Welvaart; in de oorlog kwamen organisatie en efficiency
op de tweede plaats, ,,een zo groot mogelijke productie" het koste wat het kost" was
toen het devies. De oude concurrentiestrijd is teruggekeerd, de grondstoffenbevoorrading
neemt weer toe. Kort en zakelijk zet schr. de voorwaarden voor efficiënte bedrijfs­
leiding en -organisatie uiteen en geeft een aantal voor de zakenwereld zeer waardevolle
richtlijnen.
B a VI 1
American Business 17, Nr. 1, Jan. 1947
010.6
Secretarie-organisatie; het geheugen der administratie
R e d a c t i e — Beknopte doch interessante beschouwing van de onderwerpen:
archiefverzorging; hulpmiddelen voor het archief; bibliotheek; controle op de afdoening
van stukken; organisatie van de afdeling in kwestie.
B a VI 1
Maandblad van N . Samsom N .V . 61, Nr. 3, Maart 1947
84
How advertising is helping a new business to success
S w a n, C. ]. — Een goed idee, weinig kosten en een verstandige reclame-campagne
doen het nieuwe artikel een groten opgang maken. Schrijver bespreekt enkele gevallen
uit het Amerikaanse bedrijfsleven, die de juistheid en de mogelijkheden van deze
gedachte aantonen.
 B a VI 11
Printers' Inh No. 4, 24 Januari 1947
765.1
L’application de l’analyse statistique au controle dans les entreprises industrielles
R o s e n f e l d , F. .— Dagelijks worden er in iedere onderneming tal van waardevolle
gegevens verzameld waar niet altijd datgene uitgehaald wordt wat er inderdaad uit
te halen zou zijn. W il men een effectief gebruik maken van die gegevens dan is het
noodzakelijk gebruik te maken van de wetenschappelijke methoden der wiskundige

mab

blz. 244

statistiek. Schr. geeft een korte uiteenzetting van de algemene grondslagen dezer
wetenschap en gaat dan over tot een uitvoerige bespreking van de toepassing der
wiskundige statistiek op verschillende onderdelen der interne bedrijfsorganisatie. De
volgende onderwerpen worden ter sprake gebracht: kwaliteitscontrole, vaststellen van
standaardhoeveelheden, controle op de commerciële activiteit, kwaliteitspolitiek. Ten­
slotte enkele opmerkingen over het verschil tussen statistiek en techniek en over de
taak van de statisticus.
B a V I 12
Organisation Scientifique 21, Nr. 2, Febr. 1947
754
Overheidsbemoeiing met ondernemersovereenkomsten en met de vestiging en uitbreiding
van bedrijven
R e d a c t i e — Rapporten van de Nederlandse maatschappij voor handel en nijver­
heid betreffende bovengenoemde onderwerpen. De betekenis van kartels. Desiderata
voor het overheidstoezicht op de kartels: gemengde toezichthoudende organen, aanmel­
dingsplicht, het verbindend verklaren van ondernemersovereenkomsten, eventueel in­
grijpen van de overheid. Bedrijfsvergunningenwet 1938 en het Bedrijfsvergunningenbesluit 1941. Wensen voor een nieuwe regeling van deze kwestie: gemengde contro­
lerende organen, grotere soepelheid bij de verstrekking van vergunningen.
 B a VI 14
Maatschappij-Belangen 110, Nr. 1, Jan. 1946
114.66
Les divers types de chefs
A r t h u r, H. — Schr. onderscheidt principieel drie types van leidende arbeid: zij
die de scheppende gedachte produceren, zij die de activiteit ontwikkelen en door hun
enthousiasme anderen ambiëren, zij die het plan uitvoeren en bespreekt deze categorieën.
Een schema is in de tekst opgenomen.
B a VI 16
Organisation Scientifique 20, Nr. 12, Dec. 1946
313
Fabricage-planning en bedrijfsadministratie
B u s s e l , P. H. M. .— Onder fabricage-planning verstaat schr. het ontwerpen van
een permanente roulerende dienstregeling voor de orders die het bedrijf te verwerken
krijgt tot aan het tijdstip waarop het eindproduct de fabriek verlaat. Dit probleem is
aanmerkelijk vereenvoudigd door de moderne wetenschappelijke methoden van arbeids­
verdeling en vaststelling van standaarden. De hulp van de administratie bij
de planning organisatie is onontbeerlijk. In enkele punten wordt de doelstelling van
de fabricage planning samengevat en vervolgens gaat schr. over tot een uitvoerige
bespreking van de techniek waarvan de planning zich bedient, toegelicht met enkele
voorbeelden, te weten: een bedrijf met gestandaardiseerde massaproductie van vele
types; seriefabricage en tenslotte de enkelfabricage.
B a VI 19 Maandblad voor Bedrijfsadministratie 51, Nr. 599, Februari 1947
858
VIL

LEER VAN DE ARBEIDSVOORW AARDE

Zakelijke, persoonlijke en collegiale verhoudingen in een bedrijf
S p a a n, J. B. J. .— In elk bedrijf heerst een bepaalde stemming, een bepaalde men­
taliteit, die de productie ten goede kan komen maar ook zodanig kan zijn dat het werk
de arbeiders tot een last wordt en dus de productiviteit in verkeerde zin beïnvloedt.
 Schr. doet nu een aantal suggesties aan de hand om de afstand tussen directie en
personeel te overbruggen en de arbeider een grote mate van arbeidsvreugde bij te
brengen: het aanstellen van een raadsman voor het personeel; vergaderingen met het
personeel; bedrijfskernen en bedrijfsraden; sport en spel voor het personeel en derge­
lijke. De stemming verbeteren houdt in: meerdere productiviteit, minder verspilling en
meer arbeidsvreugde.
B a VII 1
H et Moderne Bedrijfsleven 10, Nr. 3, Febr. 1947
38
Office incentives
R e d a c t i e — Algemene behandeling van de moeilijkheden, welke ontstaan bij het
opstellen van premiestelsels voor indirecten arbeid en de methoden om deze moeilijk­
heden te overwinnen. Schr. geeft hiervoor een aantal aanwijzingen. Het bepalen van
de graadmeters voor de premiestelsels.
B a VII 3
The Factory Manager 15, Nr. 144, April 1946
316.14:373.6
W age poiicies that boost production
E I 1 s, R. W . — Op grond van een ruime ervaringskennis geeft schr. een uitvoerige
uiteenzetting van een loonsysteem, dat hoewel niet eenvoudig uitvoerbaar toch kan
worden toegepast en dan ook zeer gunstige resultaten oplevert in de zin: lagere produc­
tiekosten, minder absentisme, lager percentage van labor turnover. Het betoog wordt

mab

blz. 245

toegelicht met een diagram en enkele voorbeelden uit de practijk en bevat zeer waardevolle wenken voor het bedrijfsleven.
 B a VII 3
American Business 17, Nr. 1, Januari 1947
37
Psychotechnigitis
H a c c o u, J. F. — In een korte duidelijke uiteenzetting stelt schr. zich te weer tegen
het feit dat men in ons land de waarde van de psychotechniek hoe langer hoe meer
gaat overschatten. Voor de lagere functies, waar het routine-werkzaamheden betreft
en vooral als de betreffende instantie over voldoende ervaringsmateriaal beschikt, zijn
de resultaten gunstig. Anders is dit als men voor hogere functies gaat testen, er worden
dan veel hogere eisen gesteld aan de beoordelaar en bovendien ontbreekt het benodigde
objectieve ervaringsmateriaal, zodat het gevaar bestaat dat de subjectieve waardering
van de beoordelaar een grotere rol gaat spelen.
Schr. komt tot de conclusie dat de psycho-techniek alleen een waardevol hulpmiddel
kan zijn om de juiste man op de juiste plaats te vinden als men op basis van omvang­
rijke onderzoekingen is gekomen tot bepaalde objectieve maatstaven en selectie­
methoden.
B a VII 5 Maandblad voor Accountancy en Bedrijfshuishoudkunde 21, Nr. 2, Febr. 1947
395

Het beroep van de psychotechnicus
V r i e s , Drs F. d e .— Na vastgesteld te hebben dat de psychotechniek tot de
beroepen behoort en dat wettelijke regeling nog niet gewenst is, behandelt schr. het
beroep van de psychotechnicus. W a t omvat dit beroep? Schr. stelt vast, dat de psycho­
technicus steeds meer uitgroeit tof bedrijfsadviseur. Hierna behandelt schr. de opleiding
van de psychotechnicus en wijst in dit verband op het ontbreken van de academische
opleiding. Hij bésluit dit artikel met een korte bespreking van de taak van de werk­
gever t.o.v. de psychotechnicus.
 B a VII 5
Organisatie en Efficiency 9, Nr. 4, April 1947
984
Versnelde opleiding van wevers
O o s t e r 1 o o, G. J. A. A. — Schr. geeft een overzicht van de nieuwe opleidingsmethode, toegepast in Zwitserland en Nederland ter bestrijding van de ontscholing en
het tekort aan scholing door de oorlog. Met behulp van enkele cijfers wijst spreker op
de grote voordelen van de nieuwe methode vergeleken met het vroeger toegepaste
hulpenstelsel. Bij de scholing van de jonge wever dient vooral aan de psychologische
factoren aandacht te worden besteed.
B a VII 7
Organisatie en Efficiency 9, Nr. 4, April 1947
324.1 :B467.4.
b.
I.
BIJZONDERE BEDRIJVEN
EX TRA CTIEV E BEDRIJVEN

L’organisation scientifique du travail dans les mines
V e r d i n n e , H. ,— Duidelijk en uitvoerig overzicht van alle werkzaamheden die
zich in een kolenmijn voordoen. Schr. gaat diep in op de kenmerken van deze arbeid,
en de economische en psychologische betekenis van de rationalisatie der mijnen. Korte
vermelding van de veiligheidsmaatregelen en geïntegreerde psychotechnische afdelingen.
B b I 6
Organisation Scientifique 20, Nr. 12, December 1946
01:B2

BOEKENREPERT ORIUM
B. BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
I.
ALGEM EEN

C u r t i s s, A. B. and J. H. C o o p e r. Mathematics of Accounting. N ew York
(Prenticc-Hall). 1947, 550 blz. —• Dit boek geeft een duidelijke, gedetailleerde beschrij­
ving van de verschillende berekeningen, welke ten behoeve der administratie moeten
worden verricht. Het is als zodanig een uitstekend leerboek voor hen, die uit hoofde
van hun werkzaamheden dergelijke berekeningen moeten uitvoeren: accountants, kan-.
m a b blz. 246.
