De coöperatieve Suikerfabriek te Sas-van-Gent
DE COOPERATIEVESUIKERFABRIEKTE SAS-VAN-GENT.
In sen tijd, als de onze, waarin de suikerindustrie en de
talrijke landbouwers door doze nijverheid ondersteund, aan een
hevige crisis lijden, moot elks onderneming, die zich ten
doel steIt de economische voorwaarden der bietencultuur te
verbeteren, onze aandacht, trekken. Daarom zullen de onderstaande nora's, die de meest belangrijke uitkomsten samenvatten
van een door ons in Zeeland ondernomcn onderzoek in 3anuari
]90~ en gewijd aan de F, e r s t e N e d e r l a n d s c h e
Co~iperatieve
Beetwortelsuikerfabriek,
hopen wij, welkom zijn.
I. Historiek.
Hot project om eene eo6peratieve suikerfabriek op teriohten
in de streek liggende tussohen de Westerschelde en de Belgische grens is reeds sen tiental jaren oud. Her initiatief er van
is te danken aan eenige groote grondeigenaars, waaronder
Baron Collot d'Escury, beheerder der Staatsdomeinen, en
M. 3. V ogelvanger, en aan eenige groote pachters van Axel
en van Ter Neuzen.
Her doel van dit initiatief was: verbetering der voorwaarden
waaronder de verbouwers de bieten leveren voor de suikerfabricatie.
Deze oondities hingen alleen af van den goeden wil dersui~erfabrikanten; en de landbou~zers hadden werkelijk reel te lijden
van de hooge eischen der fabrikauten, op hunne beur~ in hot
nauw gebraoht door de lags suikerkoersem Zoo word door de
fabrikanten hot verouderde stelsel der betaling volgens hot
gewicht gehandhaafd, hoewel daarentegen de reohtvaardigheid of
de betaling naar densiteit of de betaling naar suikergehalte
verge. De ~oestand werd nog ergot door hot ontstaan van
tijdehjke overeenkomstsn tussohen de suikerfabrieken, sen soo~t

468
syndicaten voor den aankoop der beetwortelen. Deze overee'nkomsten hadden ten doel alle verhooging van den prijs der
bieten te voorkomen, verhooging, die had l~unnen plaats
hebben door de werking der vrije concurrentie en aldus werd
de prijs zoo laag mogelijk gehouden.
 Alle pogingen tot stichten eener ooSperatieve vereeniging
onder de bietenverbouwers leden lang sehipbreuk, bij gebrek
aan hot noodige kapitaal omdat dit werkelijk niet in bezit
der belanghebbenden was, of omdat men vreesde voor eventueel
verlies.
In 1899, eindelijk, werd de gedaehte weer opgevat en dank
aan de energie en de taaie werkzaamheid der ontwerpers, kon
men overgaan tot de oprichting der co6peratieve vereeniging
,Eerste Nederlandsohe
Oo5peratieve Beetwortels ui k e r fa b rio k, vastgesteld bij de notari~ele akte van oprichting gepasseerd 19 October 1899, overeenkomstig de Co6poratiewet van 1876. De artt. 14, 18 en 40 der statutenwerden
d o o r de Algemeene u
van 14 Februari 1901 gewijzigd.
Met de constructie der fabriek werd in de lento 1900 begonnen, naar de plannen der H a l l e s c h e M a s c h i e n e n f a b r i k u n d t E i s e n g i e s s e r e i , die ook her leveren on de
monteering van al de machienes op zich nam.
De fabriek beslaat een grond 13 hektaren groot, in eens
door de vereeniging aangekocht en gelegen bij hot stadjc Sasvan-Gent, langs de vaart van Gent naar Ter Neuzen. Zij
beschikt langs die vaart over 7~0 meters kade. De fabriek is
daarenboven in verbinding gesteld met den spoorweg (}ent--Ter
Neuzen, door een raccordement van ongeveer 800 meters ]engte.
 Hot eerste werkseizoen begon op 8 October van hetzelfde
jaar 1900: gedurende deze campagne heeft de fabriek 28.076.840
K@. beetwortelen netto gewieht verwerkt. In 1901 werd her
maatschappelijk kapitaal vergroot, de machines vermeerderd
en in dit tweede seizoen werden 42.217.000 KG. bieten a a n
de fabricatie onderworpen. Op hot oogenblik onzer enqu6te
(Januari 1902) liep dit tweede seizoen met voile suoees ten einde.
II. Toestand der s u i k e r i n d u s t r i e in Zeeland.
Om good belang, doel en middelen der onderneming te
beseffen, waaraan wij deze enqu6te besteden, is bet nuttig de

469
ontwikkeling der bietenteelt i n Zeeland n a t e gaan, en te
onderzoeken onder welke omstandigheden de Co6peratieve suikerfabriek ontstond.
De beetwortelbouw dagteekent in Zeeland niet, zooals in
Belgie, namelijk in Haspengouw, van de daling der graanprijzen
onder de drukking der Amerikaansehe coneurrentie fond 1870,
maar van vroeger; zij nam een aanvang in de jaren '60, toen
de Cultuur der meekrap verdween door de fabrieatie van de
kunstalzarine volgens de synthesismethode.
Her winnen der suikerbieten in de Zeeuwsehe polders wordt
begunstigd door den rijkdom van den grond aan phosphoorznur. De bodem bevat daarenboven reel kalk en kan met
betrekkelijk geringe inspanning diep beploegd worden. De
wisselbouw van den Zeeuwsehen bodem is bij uitstek ge~igend
voor den bietenteelt en deze eultuur wordt zonder moeite in
den wisselbouw gesehoven.
 De beste rotatie zou bestaan uit tarwe of gerst, snijboonen,
hayer en beetwortelen. Maar in felt, als her verbouwen der
suikerbieten winstgevend is, laten de boeren de beetwortelen
sheller terugkeeren, door een anderen wisselbouw, als: eene
graansoort, bieten, snijboonen, bieten, eene graansoort, snijboonen. Daaruit volgt dat men, als de prijzen voordeelig zijn,
de met suikerbieten bebouwde oppervlakte op een derde van
de uitgestrektheid der in aanbouw zijnde grouden kan sehatten.
Doeh, gemiddeld moet men die sehatting tot eenvierdeterugbrengen. Men weze daarbij attent, dat de bieteneul~uur in deze
provineie, eerder-toe- dan afneemt.
]~en hektare geeft gemiddeld 45.000 en sores wel 50.000
KG. beetwortelen, l~en kan zieh een denkbeeld vormen van
den suikerrijkdom, als wij aanstippen, dat in 1901, her gemiddeld gehalte der door de eo~peratieve vereeniging verwerkte
bieten 14 tot 15 pCt. bedroeg, met een minimum van 1~ p0t.
en een maximum van 17 pCt. In 1900 was de moyenne 16
pCt. met minimum en maximum van 13 en 18 pot. respeetievelijk. De mindere rijkdom ran 1901 wordt uitgelegd door
de droogte, gevolgd door zware regens, waardoor de bieten
zich vulden met water. De mees~ verbouwde soorten zijn de
Kleine
Wanzlebener
en S e h r e i b n e r
n o r m a l genaamd. Her nitrukken begin~ einde September en duurt ge-

470
woonlijk tot her laatst van November, sores ook tot het beglh
van December.
 War den verkoop der bieten aan de suikerfabrieken betreft,
behooren de Zeeuwsche verbouwers tot dezelfde streek als de
landbouwers van Belgisch-u
Alles wat in de inrichting en de associatic der suikerfabrieken van aard is op
de condities van verkoop van invloed te zijn, geldt veer her
gansche gebied en is onze aandacht waardig. Sedert een tiental
jaren vragen, doch zonder uitslag, de Vlaamsche verbouwers,
her verouderd en onlogisch betatingssysteem volgens hot gewicht te vervangen door de betaling volgens her suikergehalte.
Ook, road 1897, ontstonden er boerenbonden met bet doel
deze grieven te doen gelden. Her jaar 1899 zag her ontstaan
van her S y n d i c a a t d e r b e e t w o r t e l p l a n t e r s
van het
u u r n e - - A mb a ch t , om de bietenopbrengst zijner ledea
gezamenlijk te leveren aan de suikerfabriek van Lodenze (Henegouw), en dit met betaling volgens den suikerrijkdom.
hnderzijds, om aan de eisehen der verbouwers weerstand te
bieden, associeerden zich de suikerfabrikanten op hunne beurt,
rend 1897, als S y n d i e a t d e s f a b r i c a n t s de s u c r e d e s
Flandres;
die vereeniging bevat al de Vlaamsche suikerfabrieken, buiten die van Snaeskerke en van Sas-van-Gent. Bij
de eoalitie veer her behoud der oude betaalwijze, heeft ook
her syndieaat rain of meet de eenmaking der aankoopprijzen
bewerkt en een toezieht der agenten tot stand gebracht, met
de receptie belast. Deze agenten, gedreven door onderlinge
concurrentie verminderden steeds meer de tarrabepaling, dR is
de gewichtsreductie veer her bovenste gedeelte der bieten,
veer de aarde enz. Dit al]es gebeurde natuur]ijk ten nadeele
der suikerfabrikanten.
 l=[et wordt door zekere fabrikanten geloochend, dat her syndioaat ontstond om te weerstaan aan de eischen der landbouwers, die wensehen de betaling der bieten naar her suikergehalte te zien gesohieden. Ware dit eehter de ware reden van
bestaan, wie zal her den fabrikanten ten kwade duiden, door
dat middeI beproefd te hebben den productieprijs te verlagen,
om hunne' winst te doen stijgen, gedrukt door den suikercrisis ?
In Januari 1901, vervormde zich her syndieaat in U n i o n
S u e r i ~ r e . Deze is eene eobperatieve vereeniging, onder al

471
de u
suiksrfabrisksn opgsrieht, behalvs de fabriek van
Snaeskerks sn ggne fabriek van Gent, L a R u e h s, met. name.
Maken ook dosl uit van de Union: de fabrisk van Halle in
Brabant sn sen zsksr aantal Hollandsche fabrisken, namel~jk
dis van Rozsndaal, Breda on Sas'van-Osnt. Dszs fabrisken
dsden hunne inkoopsn van bietsn in de streek, door de U n i o n
als haar werkgebied beI~aald. Luidsns art. 2 der Stat,uten hseft
de vsresniging veer dosl hot, aankoopsn en verkoopen der suikerbeet,wort,slsn. Om dit doel t,s bereiksn, mag zij bist,sn koopsn,
voorschot,ten en lssningen doen, cont,raeten van fulling, lading
en vervosr passesrsn, garantie opsnen of ont,vangsn, in sen
woord alls opsrat,ies verrichtsn s~rooksnds met haar doel, met
inbegrip der receptie van bistsn veer eigen rsksning of veer
tokening van dsrdsn.
Her werkgsbied der U n i o n S u s ri ~ r e is aldus omschrsvsn:
1. in Holland: gshssl Zseuwsch-Vlaanderen;
2. in Belgie: de strssk liggsnde tussehsn de spoorlijn Brugge-Eskloo, Selzasts, Moerbeke, Sint-Gillis--Waes, Sint-Nikolaas
en de buurtspoorlijn van Sint,-Nikolaas naar de Hollandschs
grens, langs Kieldrecht,.
 F,doeh her, werkgsbied dsr veresniging kan wordsn uitgebrsid
door eene beslissing der Algemeene Ysrgadering; genomen door
sons mesrdsrhsid van twse derdsn van hot maatschappelijk
kapitaal.
Beetwortelsn buiten hot omsehrevsn gsbisd vsrbouwd, dosh
geleverd of geladsn in ssns stapslplaats, station, kade of
haven in hot wsrkgsbied der vsresniging gelegen, maken
insgelijks desl uit van hot door de maatsehappij beoogds docl.
Hot maatsehappelijk vermogen bsdraagt ten minsts 57.270 frs,
vsrdesld in 19.090 aandeelen van 3 Its isder; de repartitis
dszer aandeelen geschisdde tussehsn de gesyndikserde fabrieken
naar verhouding der quantitsit bier,on, dis elks fabriek hot
recht, hesfi in den wsrkkring dsr U n i o n S u c r i ~ r s aan te
koopen, kraehtsns de volgsnds overeenkomst,.
Esns driejarige ovsrssnkoms~ vsrbindt ondsrling de U n i o n
S u c r i ~ r s sn slke gssyndikssrde fabrisk ; zij srksnt aan iedere
fabrisk hot reeht, op sen quant,um suikerbieten naar de hoeveslheld beet,wort,slen in hot werkgebied van hot syndikaat vroeger
door ds fabrisk aangekooht. De suikerfabrisken vsrbindsn zioh
L

472
op poene van boete in dit bepaald koopdistriot geene aankoopeR
te doen dan door bemiddelin~ der U n i o n S u e r i~ r e. Daaruit
blijkt dat her syndikaat sleohts een comptoir veer aankoop is.
De Union stelt jaarlijks, in de ]ente, den eenigen aankooppr~js
der beetwortelen vast; z~j "bekostigt her vervoer van de ladingsplaats naar de fabriek; de sore dezer uitgaven wordt~op bet
einde der suikercampagne tussohen de fabriekeu van her syndikaat verdeeld naar her bedrag hunner respectieve aankoopen.
He~ eerste maa~sehappehjk jaar begon met 1 Februari 1901.
De verkregen uitslagen waren niet gering: her getal der
agenten, vroeger door de suikerfabrieken veer den bietenaankoop
aangesteld en bezoldigd, daa|de van een goede honderd tot tien.
 Aanzienlijke verminderingen werden veer her werkseizoen 1901
op de soheepsvrachten verkregen. Daarbij werden de vervoerkosten g~ootelijks gereduceerd door de geographische verdeeling der geleverde bieten naar her plan der Union ieder
jaar in de maand Mei vastgesteld, o m de fabrieken met bieten
te voorzien in hunne onmiddellijke omgeving gewonnen.
Deze voordeelen dwiugen ontegensprekelijk waardeering afi
doeh men mag de hoop uitdrukken, zooals een der leden zioh
aan ons uitdrukte, dat de landbouwers erook profijt uit zullen
trekken, door llet bekomen van een hoogeren prijs veer hunne
prod ulcten.
Als men de woordvoerders der U n i o n hoort spreken, zou
de betaling volgens her gewioht slech~s behouden worden,
omdat betaling naar suikerrijkdom onvereenigbaar is met her
vervoer per schip, waarop bie~en van versohillende levering,
licht verward worden. Die wijze van betaling, beweert men
verder, zou als gevolg der oultuur in 't l~lein, een buitensporig
getal scheikundige analyses veroorzaken, men merke eohter op
zooals wij her verder toonen, dat deze bezwaren zonder veel
moeite werden overwonnen door de coSperatieve suikerfabriek
te Sas-van-Oent.
Oedure~de haar eerste werkseizoen, is 190], koeht de
Unio~i S u c r i ~ r e ongeveer ~00 ~. ~25 millioen K.G. bieten
tegen 10.50 ft. do' 1000 K. G, Drie suikerfabrieken van hot
Walenland kwamen in den werkkring van her syndikaat aankoopen doen. Als sehadeverhaal is de U n i o n gaan bieten
koopen i n de streek waar deze conourreerende fahrieken ge,

478
vestigd~'zijn~ om zoodoende de prijzen dot bee~wortolen to,verhoogen, op de plaatsen waar doze fabriekcn zich van hot grootste
gedeel,te hunnhr bieten moeten voorzien. Doze maatregel zal
vo]staan~, , denkt men, om doze suikerfabrieken voortaan buiten
het: koopd.istrikt der U n i o n S u o r i 6 r o t e houden.
 Veer de eerste eampagne, word or, bij onbekendheid van
hot suikergehalte der bieten van vorschillenden oorsprong,
sleohts rekeniug gehouden met den afstand o m de reparti~tio
tusschen de gesyndikeerde fabrieken te doen. Er bcstond dus
loans, ondanks de aankooppfi.js veer iedereen dezelfde was,
bieten van zeer verschillenden suikerrijkdom to: bekomen, naar
de gronden waarop zij verbouwd werden. Doch, in den loop
van hot. seizoon word de seheikundige dcr Knion gelast de
beetwortelen van de verschi]lende gronden t e analyseeron,, om
in de toekomst met hot vermoedelijk gehalte in suiker tokening
te kunnon houden en ald~us cone moor doelmatige',rop~rtitic
der loten veer hot werkseizoen van 190~ te verzekeren.
III. Stichting en ontwil~keling der co~peratieve
Suikerfabriek.
Met 19 October 1899, datum der oprichtingsakte, bestond
hot kapitaal der E c , r s t e Nederla~n, d s c h o C o / ~ p e r a g i e v e
B ~ e e t w o r t e l s u ~ i k e r f a , b r i e k uit 1800 aandeelen van 400ft.
elk; 105~ dozer ~aandeolen waren goplaaf~t. Hot is, naar o,nze
meoning, van belang to, onderzooken in welke handen de' aandee]on zioh bevonden. Men zal aldus kunnen oordeelen in hoeverre de ooSperatieve suikerfahriek hot work is der landbouwers
zelven. Hot is immers een open geheim, dat in dergelijke
ondernemingen dikwijls, zoo. niet in ;t algemeen, de landbouwers
een ondergeschikte t e l spolen on dat, men foitolijk veer ondernemingon van groo~o grondeigenaars staat. Dit geldt veer de
eenige in Bolgi~ hestaande coSperatievo suikerfabriek, die van
Ouvaing, gesticht door do grondeigenaars dor streek en nJet
hot Work der boeren. Wij zullen daarentogen :vaststellen, dat
de ooSperatieve vereeniging van 8as~van-Oent werkelijk eene
boerenonderneming is.
 De verbouwers bezitten sohier d e total,iteit van :het,maatschappelijk vermogen, en behalve de voorzitter, do viee-presidon~t

41r
en de seoretaris-penningmeester, bekleeden do boeren de derriere
plaatsen van hot bestuur. De invloed van bet boerenelement
laat zich door enkelo trekken kensohetsen, die dienen vermold
te worden. De Zeouwsohe boeren, bijzondorlijk die van Axel,
zijn zeer goloovige oalvinisten. Veer godsdienstredonen, hebben
de samenwerkers eorst, bij artikol tier Statuten, de Zondagsrust
verpliohtend gomaakt. Alleen de bewerking dcr bieton reeds in
fabricatie v66r Zagerdag te middernaoht, on dat veer teohnische
redenen, mat voortgozet worden. Verder hebben de ledenlandbouwors van hot besguur zich verzet tegen her plaatsen
van bliksemafloidors op de fabriek, enkel uit gemoedsbczwaren.
Hot absonte~smo hoersoht overigens in zulke mate onder de
grondeigenaars van dat godeolte van Zoeland, dat cone landbouwcoiJporatio alleen haar welgelukken aan den stoun der
boerenbevolking zelf kan te danken hebben; hot welslagon zal
dos te moor belang opleveren.
Wij sgelden reeds vast, dat de opriohting dot vereeniging
vergraagd word, omdat hot moeilijk ging do bocron daaraan te
doen deelnomen, daar zij bezwaarlijk hot te storten kapitaa|
kunnen missen. Daar ook zal do opsomming dot aandoelhouders
ons van nut zijn.
De 1022 genomen aandeelen waren onder 169 co~iperateurs
~ordeeld; daaronder waron or 153 landbouwers met 899 aandeelen, dit is nagenoeg de ~o van hot gozameulijk bodrag;
do andero 16 leden, mot 123 aandeelen, waren grondeigenaars,
ambtenaars enz., die. ook wol eens land bebouwden, maar slechts
als bijkomend boroep,
De repartitie dor aandeolen onder de leden, niet tot don
boerenstand behoorend, is als volgt:
2 loden bezitton iedor 22 aandeolen.
I lid bezit
15
,,
1 ,I
u
15
,I
.6 loden bezitten ieder
,/

,,

,i

5

,,

;:}.
,,

Men komt tot den volgenden uitslag veer de leden-landbollWel'6"

475
1 lid bezit
30 aandeelen,
#
1.
 25
#
2 leden bezitten ieder 20
/
/
4.
15
6.
,,

12

#

17

"

"

"

I0

#

1 lid bezit
7 leden bezitten ieder

9
8

#

4

7

t/

#

//

#

#

#
14
,,.
6
//
27.
5
pl
20.
4
#
17.
3
#
27
,l.
g
H
5 ,I.
1
Daar de .Twentsche Bankvereeniging B. W. Blijdenstein
en C~ v.an Amsterdam als voorwaarde van hare hypotheeaire
leening, greet 400.000 ft. en waarvan hierna kwestie, de volteekening der 1300 aandeelen stelde, werden de 278 nog niet
geplaatste aandeelen overgenomen door een voorloopig syndicaat,
per notarieele akte opgericht, onder een twaalftal leden der
eo~peratieve ve~eeniging, die de plaatsing op zieh namen. Bij
de ontbinding van her syndieaat in 1901, namen de syndicaatsleden een zeker getal aa~deelen veer zich, doeh her grootste
deel vend bij anderen plaatsing.
Men kan in 't algemeen zeggen dat de statuten uit een stuk
ontstonden en niet ziju opgesteld in navo]ging van soortgelijke
genootschappen; de statuten van eenige landbouw-eo~peratieven
werden er echter geraadpleegd. De oorspronkelijke statuten
werden tot hiertoe maar eenmaal gewijzigd, in de algemeene
vergadering van 14 Februari 1901 te Terneuzen, en dat sleehts,
wat betreft bepalingen van ondergeschikt belang; deze veranderingen zullen op fijd en stond aangemerkt worden.
De vereeniging werd opgerieht veer een tijdvak van 80 jaren,
ieder lid is verplieht een of meet aandeelen 'van 400 ft. te
nemen en op elk a~ndeel terstond bij zijn toetreding 100 ft.
te storten.
In de eerste statuten, werd door Art. 18 eene leening greet

476
400.000 ft. onder eerste hypothecair verband :van de onroerende
goederen der vereeniging voorzien en eene tweede leening groot
hoogstens 100.000 ft. tegen tweede hypotheek. Bij de herziening der statuten, werd het beloop der eerste leening op
500.000 ft. gebraeht.
 In 1901, word hot maatschappelijk kapitaal van 520.000 ft.
tot 750.000 ft. vermeerderd door de uitgave van 700 nieuwe
aandeelen, grootendeels door de oude leden onderteekend; in
Januari 190g, bleven er 104 ongep]aatst. Doze kapitaalsvermeerdering liet toe de conversie der eerste leening van 500.000 ft.
in eene van 700.000 ft. te verkrijgen. Deze verhooging werd
vereischt door de steeds aangroeiende hoeveelheid beetwortelen,
jaarlijks verwerkt, die daardoor van g5 op 45 millioen K.fl.
kon gebraoht worden; deze uitbeiding was overigens voorzien
bij de constructie der gebouwen, de uitrus~ing werd volledigd
door aankoop van v i e r diffuseurs, twee apparaten Pauly, een
kookketel, een kris~alliseerketel en con stoomke~el..
De, kapitaalvermeerdering had voor gevolg eene vermeerdering
van leden, die, op 18 September 1901, g87 in getal waren,
bezittende te zamen 1888 aandeelen.
Voor de uitgave der eerste leening, werden de obligaties tegen
deu koers van 9 7 pot. aan de bank overgela~en; doze gaf ze
uit een weinig boven her pari, dit is, 1000 ft. D e o;peratie
geluk~e volkomen op 8 Juli 1901. De obliga~ies f 1000 groot
brengen 5 pCt. interest op. De aflossing moet in g5 jaar geschieden en met gg.000 ft. ten minste jaarlijks, behalve voor
hot eerst~e jaar.
Welke waarborgen bezitten nu de obligatiehouders P Z[j hebben
eene eerste hypotheek op at de onroerende goederen der c6operatieve vereeniging; welnu, deze goederen komen voor op .de
balans van hot boekjaar 1900--190.1 root. eerie waarde van
63g.801.99 ft., bestaande als'volgt : grondeu : 59.036.44 fl.:,~ .-gebouwen : 148.99E.35 fl,; n machinen :, 494.768.g4 ft.
De houders v~n aandeelen dier eerste leeningzijn daarenbo~en
Yolgens de statuten door een t r u s t e e vertegenwoordigd, die
gelast is tegenover de vereeniging hunne belsngen ~e verdedigeu.
 Behalve d e gevallen waar een lid ~door verkoop v.an ~rondbezit of door verlies van pachtlanden, niet meet in s t a s t is
beetwortelen t e leveren, of door ,eenige andere reden de toe-

4?7
lating bekomt zijne aandeelen aan een nieuw.lid over te dragon,
aangenomen door hot hestuur en den trustee, kan geen lid
uittreden zonder zijne aandeelen te verbeuren ten behoove der
vereeniging en is verplieht ze onmiddellijk tot hot vone bedrag
van 400 ft. in de handen van den trustee aan te zuiveren,
onverminderd ook zijne verplichting om ook aan de vereeniging
zijn verschuldigd quantum beetwortelen veer her loopende
seizoen te leveren.
Is her lidmaatschap door den deed ge~indigd, dan zijn de
verpliehtingen op de reehtverkrijgende weduwe en (of) erfgenameu
van hot overleden lid toepasselijk, tenzij doze binnen de drie
maanden onder goedkeuring van hot Bestuur een of meet aan~
deelen overdragen aan derden, door bet Bestuur als leden aangenomen, mits de nieuwe verkrijgers der aandeelen alle veto
plichtingen van hot overleden lid op zieh nemen veer zoover
de door hem overgenomen aandeelen betreft.
Hot bovengemelde recht tot uittreden houdt op, zoodra de
vereeniging in gehreke is gebleven hare verpliehtingen tegenover de obligatiehouders n a t e komen; dit reoht bestaat insgelijks
niet, indien de verJ~oop van grondbezit of hot 0verlaten van
paehtlanden geschiedt aan den eohtgenoot of aan de hloedverwanten of aangehuwden tot den tweeden graad ingesloten
van hot ontslaggevend ]id.
 Zoodra een aandeel door uittreding of royeering van een lid
is vacant geworden, zullen de overige leden verplieht zijn,
gezamenlijk een bedrag van 100 ft., ieder veer een gelijk deel,
in de kas der vereeniging te storten en nemen zij gezamenlijk
veer een gelijk deel alle opgelegde verplichtingen over. Moeht
een der leden of een nieuw lid bereid zijn dit aandeel.over te
nemen, dan zal hij 100 ft. storten, te verdeelen onder alle
leden, die bijgedragen hebben tot dat aandeeh
Om de garantie der obligatiehouders niet to verminderen,
zooals tieht kan geschieden als die waarborg op een geringer
aantal leden rust, zoodra en zoolang hot getat ' aandeelen,
waarvan de v~rplichtingen zijn overgenomen door alle leden,
meet bedraagt dan 180, - - in de eerste statuten 180 - - z a l
de vereeniging verplieht zijn aan den trustee, tot aflossingvan
obligation, de sore van 800 fl te storten veer elk ander aandeel,
waarvan de verplichtingen door alle lede~ worden over~enomen.
478
Alle stortinge n van leden op hunne aandeelen boven deeerste
storting van 100 ft. worden in handen van den trustee gesteld
en door h e m tot aflossing van de ob|igatieleening aangewend,
veer zouver de aflossing niet door andere middelen plaats grijpt
met toestemming der obligatiehouders.
Ieder lid verbindt zich bovendien individueel tegenover de
houders van aandeelen der eerie hypotheeaire ]eening en
tegenover den trustee, in handen van genoemden trustee te
voldoen de sore van 300 ft. op elk zijner aandeelen:
a. zoodra hij ophoudt lid te zijn en niet met goedkeuring
van den trustee door een ander wordt opgevolgd; en
b wanneer de vereeniging hare verplichtingen tegenover de
obligatiehouders niet nakomt.
De vereeniging ging een tweede leening aan, greet 100.000 gl.
zij heeft zelf de obligaties van 1000 en 500 gl. tegen 6 pCt.
 interest uitgegeven, onder hypothecair verband van hare waren
en roerende goederen. De aflossing dezer tweede leening zal na
terugbetaling der eerste onmiddellijk aanvangen ; de aflossing zal
door trekking met 10 pCt. premie gesohieden.
Er blijft ons nog te vermelden, dat kleinere leeningen veer
bedrijfskapitaal ouder handteeken der leden van her Bestuur
~erden gedaan; doch in Januari 1902, besloot men, om een
einde te maken aan deze verschillende leeningen, 100.000 ft.
te ]eenen tegen 6 t . h . , die een voldoende bedrijfskapitaal zul|en
verzekeren.
De finantie~le ]asten zijn in art. 21 der statuten voorzien.
Uit her saldo, voortkomende uit de exploitatie der fabriek en
uit de opbrengst van boeten, wordt in de eerste plaats betaald
de rente en verplichte jaarlijksche aflossingen op de obligatie]eeningen ;
vervolgens wordt ~ pCt. dividend over her bedrag der verpliohte storting o1~ d e aandeelen aan de leden betaald. Het
dan overschietende saldo wordt als basis van berekening van
den met hen te ver~ekenen bietenprijs aangenomen. Mocht deze
prijs den prijs overtreffen in her algemeen door de suikerfabrieken in Nederland besteed, dan zal her meerdere bij besluit
van de algemeene vergadering veer een deel in een reservefends kunnen worden gestort.
~479

In 't a | g e m e e u is hot interessan~ na te gaan , dat Op een
kapitaal van 520.000 tL, waarvan 130.000/t. sleehts gestor~,
de vereeniging een erediet van 500'.000 ft. bekwam, eene eerste
.hypetheek Van 400,000 ~fl. e.n eene tweede van 100,000 ft.
Met de kapitaalvermeerdering tot 750.000 ft., waarvan in
';Ianuari -1902 177.500 ft. gestort waren, had de maatsehappij
in hot geheel 800.000 ft. geleend, waarbij hog meet gerekend
worden de nieuwe leening van 100.000 ft. veer bedrijfskapitaal.
 Daaruit blijkt, dat dank aan hunne eoSperatieve inriehting,
de Zeeuwsehe landbouwers al de voordeelen dersuikerfabrieatie
genieten, op: voorwaarde de rente der hypotheeaire leeningen
te betalen en h.et geheele bedrag hunner aandeelen onmiddelijk
te storten, indien de vereeniging aan hare verpliehtingen te
k oft sehiet.
IV. Levering. der beetwortelen.
De levering der bieten is een zeer voorname zaak in de inriehting der eoSperatieve suikerfabriek. Alles war daarop betrekking heeft is voorzien in een bijzonder reglement door de
algemeene vergadering van 26 ;luli 1901 goedgekeurd.
Het overwegend belang der bietenlevering vloeit voort uit
de omstandigheden waarin de vereeniging gesticht en her erediet
~an haar verleend word, e n uit hot deal dat. zij nastreeft.
Men meet in overweging nemen her ontstaan van her S y n d_,ieat d e s f a b r i c a n t s de s u c r e d e s F l a n d r e s in1900,
en.der U n i o n S u e r i 6 r e sedert 1901. Hot doel dezer syndieaten was immers de voorwaarden van aankoop dersuikerbieten
vast te stellen on, naar sommigeu beweren, zoo laag mogelijk te
houdeu. Deze syndieaten hesehikken over middelen, zooals hot
tijdelijk omhoog drijven der prijzen op eene plaats om coneurrenten in de onmoge!~jkheid te stellen aankoopen te doen
en hen aldus te ~boyeottenu. De eoSperatieve suikerfabriek
kan licht, door' de voordeelige voor~aarden, die zij aan de
landbouwers toestaat, aan vi~andige maatrege|en van hot syndieaat
bloot gesteld worden, Er moesten waarborgen uitgedaeht worden
om hot den gesyndikeerden fabrikanten onmogelijk te maken
de mede.dingster te ruineeren, met haar ,de noodige beetwortelen
af te snijden,
Doze gara~ntie was des te meer noodzakelijk door de aanECON.t903.
32

480
z~enlijke l~eeningen .door d e eo~]~oratieve vereeni~ing.aan'gegag~.
 De kans, door de obligatiehouders ge~ooi56n,: zou re- greet: ge~
weest zijn ,:. ind'ien de suikerfabriek tot sti ! liggen~gedwongen
ken ~orffen als,gevolg der gebeurlijke.boye~teering, door de
Vereenigde suikerfabrieken uitgeroepen.
Er: blijft ons n'og eene besehouwing. De Vereeniging ontstond
met het doel de winst tier bietenoul~uur te *ermeerderen, en
dit in een tijdperk ' w t ~ d e reeds zeer, tage prijs van desuiker
den prijs der bee~wortelen drukte. Men moest dus. met. eefi
gelijkblijvenden sui,kerprijs de winst tussehen de samenwerkende
landbouwers zoo verdeelen, dat daarbij hun profijt in de bieten,
cultuur verhoogd werd. En in dit opzioht is her eerst on voora.1
noodig her maximum tonnenl bieten in .fabrieatie te brengen,
die met h o t bestaande materieel kunnen bewerkt worden. ~ioh
dit maximum te verzekeren, ziedaar her doel der voorsohriflen;
zoowel v a n de statuten ais v a n her reglement regelende de
levering tier beetwortelen.
Laat ons thans nagaan, hoe de st~tuten en her reglement
de levering der beetwortelen verzekerd en d'e voorwaarden
daarvan gesteld hebben.
u
art. 7 der statuten, is ieder lid verpl:icht een of
meet aandeelen van 400 ft. te nemen en veer elk aandeel dat
hij' b e z i t , gedurende zi.jn lidmaatschap ieder seizoen minstens
1S J000 K.G. en hoogstens 2'0.050 K.G. beet~ortelen netto te
leveren, afkomstig van door hem met vanwege her bestuur
goedgekeurd (of versehaft) zaad bebouwde" gronden.:
Mocht een lid meenen door misgewas zijne verpliehtingen
tot levering.van zijn quantum niet te'kunnen nakomen, dan
zal hot bestuur drie eommissarissen' aanduiden om over de ge~
heele of gedeeltelijke onthefflng van-~het: te ,leveren quantum
verslag u i t t e bren.gen.
 In elk ander geval, zal her lid in gebreke als boete eene
sore van 25 'ft. moeten storLen, veer i~ed'ere' 10~00'kitogram beetwortelen:, die. hlj beneden her minimum-quantum, Waa~oe hij
als lid verplieht was, levert.
~nder'zijds wordt aan de leden zoo mogelijk~gelegenheid: gegeven beetwortelen te )evexen boron het quantum van ~0.000K.G.
en dit tot; een~ door de algemeene vergadering vas~ te stellen:prijs.
48;1
~ij, Mbben:rocds vermeld:, dat een d~erbi.jzondcre doeleindeu
der vereeniging geweest was de betal.ing der beetwortelen volgens
her gewioh~ ~doo~ de betaling naar het suikergehalte tc vcrvangen: de 'berekening naar her suikergehal,te staat'in art,. g
vau her reglemen;~ geSchreven en de beps,li,ng van her suikergehal~e, zegt art.-17 ~, geschiedt volgens de koudwatermethode
van Pellet.
Kraehtens art. 26; van het~regleme~t, wordt een suikergeh~alte
van 14 pGt. als basis geuomen der te verrekenen beetwortelprijzen~. Veer elk percen~t .suiker boven of onder de 14 pCt.
vzoCdt die pfi.js met 6~n tiende van den basisprijs verhoogd of
verlaagd, zoodat elk t ~ ~Ct. met een hon'derdste van dien
basisprijs, wordt in tokening gebracht. Veer her seizocn 1901
was de basisprljs 8.50 ft., de prijs dcr U n i o n S u o r i ~ r e w a s
da~rentegen 10 fl, In 1900 warcn die prijzcn respectief8.75 ft.
en 9 f t . lV[aar de prijzen ~cr co~peratieve vereenigi~g moeten
volgens den suikerrijkdom en met een aandeel in de winst
verhoogd worden. Zoo betaalde men gemiddeld een prijs van
1.0.61K, die verhoogd met her aandeel in de winst, eene
mo'yenne gaf van ll,09fl, per 1000 K.G.
 Volgens her Reglement, wordt elk jaar vbbr den 1B~ December
door het bestuur bepaald, welke prijs per 1000 KG. zal worden
betaald, zoo werd, bijvoorbecld, veer her seizoen 1901, deze
eerst op g9 November vastgesteld; dit brengt her groote voordeel: mede, dat, te~w~l de suikerfabrieken verplich~ zijn den
pr~js der biet~, te bepalcn als zij met de ]andbouwers contract0eren, d. L in~,Februari, dus op een tijdstip wanneer zij nog
niet weten welke de koers van de suiker ten tijdc der fabricatie
in October of l~ovember za] zijn, de c~operatieve suikerfabriek
de basisprijs op rationeele w~jze volgens den wczcnlijken koers
van d~e suiker k~n ~vaststellen, Dit is een rechtstreeksch voordeet
van d e concen.tratie van de bietencultuur en de suikerfabricatie
in ~6ne ~nd4rnemin~.
lede~ lid ontvangt van de fabxiek tegen den kostenden prijs
cone ho~veelhoid, zaad, hij is verplicht her hem verschafte zaad
~te zaaien en heeft de keuze uit minstens 8 erkend goede.zaadsoorten. u
de twee eerstc seizoenen kreeg ieder l i d kosteloos
~: K.G. z~a4. per gemet.met beetwortelen verbouwd, Veer d e
volgeude seizoenen zal elk lid, luidens her Reglemcnt, 10 K.@.
~8~
zaad. per aandee! ontvangcn. Deze zaden werden door. de ~ r eeniging van ])uitsohe huizen na analyse gek0cht,
tlet doe! dezer bepaling is zooveel mogelijk, her zou~tgchaltc
van her sap te verminderen, want de aauwezigheid der zouten
verhoogt den t)roduct.ieprijs van de ongerafflneerde suiker. Di~
voorschrift maakt dus niet double emploi ~e~ ~de betaling naar
her. suikergehalte.
Wij komen thans tot de voorwaarden, die betrekking hebben
oF de levering der beetwortelen. Ieder jaar wordt dQor hot
Bestuur een z6ker getal ladingsplaatsen vastgesteld; de ~ver,
eeniging nectar op die plaatsen levering der beetworteleu eu
laat deze naar Sas-van-Gent vervoeren.
 Zoo watch er voor her seizoen 190:1,46 plaatsen aange.wezen ;
namelijk &xel, Hulst, Sluiskil op den spoorweg, P a u l , Walsoorden, Breske.ns, Hansweert, aan de Sehelde; anderen waren
gelegen aan de vaarten van Gent-Terneuzen en van her eiland
Zuid-Beveland. Her was ook toegelaten, mits speciale goedkeuring van her Bestuur, de bieten op andere plaatsen der
waarten of de spoorl[jnen te leveren. De bieten mochten,
eindelijk aan de fabriek afgeleverd worden. Te zamen waren er
7 ladingsplaatsen op spoorlijnen en 36 gelegen aan den oever
eener vaart of van de Schelde.
Her maximum der geleverde hoeveelheid werd geladen ,re
/kxel Sassing, of een afleidingskanaat der vaart van Terneuzen;
de leveringen verschilden er van 3.3~.000 tot 4.1~87.000 K,G.
Het minimum bedrag beetwortelen wet,d geladen aan de Sluis
van Borssele, in Zuid Beveland, met levering.en van 30.000
tot 80.000 K.G
D.e gewichtsbepa,ling geschiedt gewoonlijk door ,gebruik te
maken van openbare weegbruggen of fairbanks, opgericl~thetzij
door gemeenten he~z[j door paohtersvereenigingen. Waar van
~veegbruggen geen gebruik kan gemaakt worden, geschiedt de
gewichtsbepaling in zakken, op eene klein~ bascule, bij he.t
inladen op wagens of schepen. Op ver]angen van |let:betrokken
lid, kan her gewicht zoo mogelijk ook aan de fabriek vastgesteld
worden door meting der waterverplaatsing van her schip of
door weging der wagons,
De tarrabep~ling ges~chiedt op de ladingsplaats; her nlett.o
gewicht wordt bepaald door van minstens elke 8000 K.G. een

483
monster van -~0 K , G / cloo~ Wassohing geheel te zuiveren en
daarvoor cle tarra per 100 K.G. brute te berekenen. Her gemiddelcle clef "aldus gevonclen oijfers geldt veer iederelevering.
 In'~lien de tarra na elken clag cler levering gem iddeld meer dan
15 pGt. beclraagt, worclt, volgens art. 16 van bet reglemeng,
her meerclere bedrag her-lid clubbel in rekening gebraoht,
terwijl de kosten van vervoer en lessen over clie meerdere tarra
door her l i d aan de fabriek moeten worclen teruggegeven. De
monsters veer de tarrabepaling verkregen dienen ook als monsters
veer de vaststelling van hot suikergehat~e. Uit die van elk lid
verkregen monsters wordt elken clag een gemicldeld monster
van ongeveer 50 K.G. beetwortelen genomen, clat veer cle
analyse meet clienen.
Dit monster wordt C
leer clen tarreercler dadelijk in een dicht
gelooden en van een nummer voorzienen zak naar de fabriek.
gezonden. Na hot raspen met do rasp van Pellet, wordt clairvan een nieuw monster van ~6 grammen genomen, clat client
om her suikergehalte te bepa]en.
De vereeniging contrSleert de tarreerders door de dagelijksche
gemicldelcle tarra to berekenen van al de leveringen uit eene
ladingsplaats verzonden; doze tarra mat de gemidclelde tarra
van al de tarras veer een clag door den beambte opgegeven
niet te boven gaan. Een tweede eontr61e veer her brute gewioht
grijpt plaats door weging der wagons en cloor meting tier waterverplaatsing van her sohip bij hunne aankomst ter fabrie]~
D e kosten van lacling en weging worclen cloor cle fabriek
b e t a a l d ; de vereeniging verdeelt, op her eincle van her jaar
deze kosten tussehen clo verbouwers van eene zelfde ladingsplaats volgens cle door hen geclane leveringen.
 Van af de. weging, behooren de beetwortelen aan cle vereeniging, clie de vraeht tot de fabriek betaalt, veer zoover zij
niet meer dan 1.50 ft. per 1000 K.G. brute beclrage,; anclerzljds om nlet geheel de betaling clef tans.portkosten aan de
]andbouwers t e ontzeggen, clie rechtsgreeks hunne bieten aan
de fabriek leveren, worclt hen 0.50 ft. meer per 1000 K.G.
no'tie, betaald.
Om een denkbeeld van, her beloop clef vrachten te geven,
zullen wij d e cijfers van her seiz0en 1901 nemen. In 1901
werden aan cle fabriek geleverd', per kar ~.70g.890 K..G.
484
beetwortelen, per spoorweg 9.980.690 K : G . en per sch~p
38.~90.960 K.G. brute. De gemiddelde vracht p e r spoor be-.
droeg 80 centimes de 1000 K.G. en per schip 0.80 ft.;
behalve veer de beetworteleu van Zuid-Beveland, veer welke
de vraeht tot 1.~5 ft. beliep.
Her tijdstip der levering is niet onversohillig veer de goede
gang der fabrioatie; daarom werden zekere voorsehriften in hot
Reglement gelasoht. De beetwortelen moeten regelmatig tussohen
Be September en g5 November geleverd worden. u
den
B5en September van elk jaar -~odeel en tusschen B5 September
en 8 October ~-deel van hot quantum. Niemand mag vddr den
15 en October meer dan de helft van zijn quantum leveren.
Afwijking van doze bepalingen kan door bet bestuur in bijzondere
gevallen worden toegestaan. Veer elke 1000 K.G. beetwortelen
te kerr komende aan de voormelde hoeveelheden wordt eene
boete van 1 ft. betaald, terwijl de te reel geleverde beetwortelen
met 1.50 ft. onder den gewonen prijs zullen worden voldaan.
 Daar in 1901, de leveringen der leden op 29.0~8.000 tot
37.7B7.000 K.G. beraamd waren en daar de uitbreiding aan
hot materi~el gegeven de benadering van een jaarlijksch cijfer
van 45.000.000 K.G. te bewerken beetwortelen vergde, word
door de vereeniging met vreemde landbouwers veer de opbrengst
van 179 gemetten, d.i. tussehen "2.685 000 ~ 3.580.000 K.G.
beetwortelen gecontracteerd. Doze bieten werden betaald naar
den prijs der U n i o n S u c r i ~ r e , dus l0 ft. per 1000 K.G.
In Februari 190g word er besloten veer hot seizoen van dit
jaar, de beetwortelen van vreemde landbouwers gekocht n a a r
den basisprijs, den leden gerekend, te betalen, mits een afslag
van 50 cents per 1000 K G. veer de vraeht.
Y. Uitslagen.
Op hot tijdstip yah onze enqug~e, in Januari 1902, eindigde
de E e r s t e N e d e r l a n d s c h e
CoSperatieve Beetwortelsuikerfabriek
haar tweede werkseizoen en de uitslagen
bewezen hot slagen der nieuw'e onderneming.
Inderdaad, gedurende her jaar verwerkte de co~peratieve
suikerfabriek sleehts B8,076.840 K.G. beetwortelen; veer hot
tweede seizoen steeg dit eijfer tot 4g.g17.000 K.G. In 1901

485
werden 5.1~O0.000 K.G, ongoratIinoerde suiker ge.produceerd.
D e produetie van suikerstroop bedroeg~ongeveer 1.000.000
K.G. tegen 3 ft. de 1000 K.G. verkocht. De pulpproduetie.eindolijk
gaf I~4.000.000 K.G. tegen 1.75 ft. de 1000 K.G.
De ongerafilneerde suiker gaf, volgons de ontledingen in hot
]aboratorium der vereeniging gedaan, eene opbrengst van 88
tot 90 pGt. De suikers~roop bracht ongeveer 50 pCt. gezamenhjke suiker op.
 Wij zegden reeds vroeger, dat veer bet eerste seizoen de
basisprijs op 8.75 ft. veer 14 pCt. suikergehalte vastgesteld word;
doze basis gaf een gemiddelden prijs van ]0.61 ft. de 1000 K.G. ;
dooh boven eene uitkeering van 4 ft. per aandeel, hebben de
leden de winst van hot boekjaar verdeeld, hot is te zeggen
17..174.75 ft., waarvan 13.733.88 ft. uitbetaald worden naar
verhouding der betalingen volgens den basisprijs en waarvan
de overige 3.440.77 ft. in hot reservefonds gestort werden. Doze
repartitie liet toe den gemiddelden prijs der bioten op 11.09 fl.
te brengen, d~us een versohil van I~.09 ft. mot den prijs in 1900
door de gesynd;ioeerde suikerfabrieken botaald.
Dit versehi] van I~.09 ft. geeft de maatstaf van de winst der
samenwerkers door hunne eo~iperatieve inriehting verkregen,
buiten hot beleggen van hunne kapitalen tegen 4 p(J6. Om die
gemiddelde winst van I~.09 ft. per 1000 K.G. naar waarde to
schatten, meet men de hoeveelheid beetwortelen nagaan door
bet grootste deel der leden geleverd. Als wtj een oogslag werpen
op de vroeger gegeven tabel der repartitie van de aandeelen,
dan zion wij, dat elke verbouwer gemiddeld 6 aandeelen bezit,
met maximum en minimum van een la~dbouwer met 30 aandeelon en vijf met elk een aandeel, l~et zes aandeelen is men
verplicht 90.000 ~ li~0.000 K.G. bier.on to leveren. Wij vinden
dus, dat door die gemiddelde ,winst van I~.09 ft., uits]uitend
aan de coiiperatie toe te sehr~jven, doze landbouwers van een
gemiddeld type uit de vereeniging eene buitengewone winst
van 188 tot I~51 fl. veer de bieteneultuur hebben getrokken,
zonder rekening te houden van de normale wiust voortkomende
uit den algemeenen prijs door de gesyndikeerdesuikerfabrieken
betaald.
 Zooals her rapport van hot bestuur, bij de balan8 gevoegd,
hot deed opmerken, de mate van hot vertrouwen in de coiil)era-

486
tieve suikerfabriek wordt bevestigd doer. hot. welsl~agen ~harer
verschiUende leemnge~.
,De uits:lag van hot tweede werkseizoen is nog uiet i n zijnl
geheel gekend; doeh men mag reeds verzekeren dat, onda~k~
d e h e v i g e suikererisis, deze uitslag volkomen ten gunste der
geassoeieerde landbouwers van Sas-van-Gent zal uitvallen. '
VI. T o e k o m s t tier eo~peratieve s u i k e r f a b r i e k.
:Welk ook de toekomst der suikerindustrie weze, meu~mag
zeggen, dat~ her succes der oo~peratieve s~iikeffabriek voort~an
verzekerd ~is, teuzij de fabrieatie van beetwortelsuiker gansch
zou te niet gaan, Fat niet waarsehijulijk is.
Wij hebben den merkwaardigen uitslag van her eerste seizoen
laten kennen ; in gelijke omstandighedeu,, kan die uits]ag slechts
voordeeliger worden naarmate de leeningen zullen afgelost~
w,orden, zooals voorzien in de statuten en in de. reglementen
der .leeningen, en aldus de finantieele tasten zullen ~erminderen.
Wij veronderstelden daareven, dat de eondities der suikerindustrie b]ijven wat zij thans zijn~ mochten doze eondities
verergeren, dan zou de co~peratieve vereeniging daar her minst
door ]ijden. Her volstaat inderdaad, opdat de fabriek aan de
bietenverbouwers dienst bewijze, dat zij hen ten .minste eenen
prijs betale, om aan de eultuur zelfs eene geringe winst te
verzekeren. F,n zoodanige pri.js zal des te gemakkelijker dgor
de co~peratieve fabriek kunnen besteed worden, dat zij uiet
in: de noodzakelij.kheid verkeert, zooals 'elke andere suiker~fabriek,
andere winsten te maken, dan hot ~nood~e bedrag veer de
aflossing der leeningen on veer de uitbetaling van 4 pCt. op
hot gestorte kapitaal.
 De uitslag der eerste twee seizoeneu zal ongetwijfeid de
plaatsing der 100 nog overblijvende aandeelen vergemakkelijken;
daardoor zal hot quantum der te levereu bieten met 1.500.000
2.000.000 K G. vermeerderd wordeu. De vermeerdering van
dit quantum is ove~igens ngodzakelijk om den kostenden prijs
te verlagen. De fabriek is veer de bewerking van 45 ~ 50
millioen K.G. beetwortelen geoutilleerd en men weet, dat in
hot laatste seizoen de fab~ricatie 4g,217.000 K.G. bedroeg,
Doeh wa~ betreft de plaatsing der restende~ aandeelen~, dient

4;87

er ,opgemerkt~i,,d~t:het b'osluit io! hot begin van, lgo,g genomon,
om de bootwortolon dor niot-loden tegoncienzolfdon basisprijs,al*
die der loden ~te'botalen, bohalve eene roductio van 50:cents per
1000 K:.G. on Met dooloni i.n de:'winst, daarop :hinderlijk :k=n.
workon. !miners, door' dit besluit vordwijnt do prikkel.:de~
co~paratieve vereoniging, " slechts aan hare loden d e betaling
naar her suikorgehalto te vorzekeren en aldus do vreomdo landbouwers, die wenschton dezolfdo voordoolon te genieten, aan
to zotten aandeelen to nomon.
Daar de U n i o n S u o r i ~ r e do betaling volgons hot gewioht
bohoudt, is hot to voorzien, dat do laudbouwers die tevons aan
de co~peratiove suikerfabriok on aan do U n i o n lovoron, door
hun bolang gedreven, aan doze laatste de minst suikerrijko
bioton zullon vorkoopen en dit tot donzolfdon prijs als do moest
rijke, die zij zullon reservooron veer do oo6peratieve fabriok.
Doze zal dus hot voordeol gonieton sleehts bieten met hoog
suikergohalte te verwerken. Hot zal don landbouwors gomakkelijk
vallen deze ropartitio t e d o e n door te stounon op do analyses,
die zij kunnen bokomen van do co~peratieve suikerfabriok, v66r
hot uitrukkon tier bieten.
u

Besluit.
 Hot voorbeeld dot E o r s t e N e d e r l a n d s c h e
CoSperatiove Boetworto]suikerfabriok
is den niouw be~vijsten
bate dot coSperatie on hare zogepralon.
Door do assoeiatie der landbouwers veer de suikerfabricatio,
hoeft d e vereeniging van Sas-van-Gent met doze fabrioatie de
bietonteelt samengesmolten; door dit felt zolf, heeft zij er de
respootiove bolangen van samengosmolten on con oinde gestold
aan den althans godeeltolijkon tegonstand van do belangen tier
vorbouwers en die der suikerfabrikanton, tegenstand die door
tijdperkon van crisis nog vorseherpt wo~dt.
Behalve dezon rechtstreeksohon uitslag, kan men nog don
onroohtstreekschon voorzien : onder don invloed dor concurrentio
veer hot aankoopon der boetwortelen tusschon de co~pora~ieve
vereeniging on do U n i o n S u e r i ~ r e , zal deze ]aatsto waarschijnlijk, zoodra de crisis vermindert, do voorwaarden van
aankoop verbetoren en missehien zelfs de botaling volgons hot
suikorgehalto invoeren.
488
Om te eindigen, en van her sociaa] stand,punt beschouwd,
moet ,men in de co~peratieve verecniging waaraan wlj dezc
studie besteden, een nieuwen factor vinden van den vooruitgang van her solidariteitsgcvoel bij hen, die, gebonden door
hetzelfde belang~ dit bclang maar al te dikwijls miskenuen.
B r u s s c l.
G~,O]~GEs DE L ~ E R.
