Wijziging arbeidswet. — Ministerieele aanschrijvingen. — Paaschcongressen. — Werkstakingen. — Suikerconventie. — Participatie in Engeland. — Verzekering tegen werkstakingen in Oostenrijk. — Arbeidsstatistiek in Duitschland
ECONOMISCHEKRONIEK.
WIJZIGIrNG ARBEIDSWET.
--

WERKSTAKINGEN.
VERZEKERING

TEGEN

--

MINISTERIEELE

--

SU1KERCONVENTIEo
WERKSTAKINGEN
IN

AANSOHRIJ'VINGEN.
IN

--

--PAASCHCONGRESSEN.
PARTICIPATIE

OOSTENIIIJK.
--

IN

ENGELAND.
--

ARBEIDSSTATISTIEK

DUIT$CttLAND.
Wijziging arbeidswet.
Door deu Minister van Binnenlandsehe Zaken is een wetsontwerp ingediend strekkende om
artikel 5 der arbeidswet aan te vullen met een bepaling van
den volgenden inhoud: bij algemeenen maatregel van bestuur
kan veer een of meet daarin aan te wijzen gemeenten onder in
den maatregel te stellen voorwaarden worden vergund, dat
vrouwen boven den leeftijd van 116 jaar hating speten gedurende
her tijdvak van I October tot 15 Maart tot uiterlijk 1~ uur
des naehts en van 15 Maart tot 1 Juni tot uiterlijk ~ uur des
naeh~s, met dien verstande, dat her aantal uren, gedurende
welke die arbeid wordt verrieht, niet meet dan aeht per egmaal
bedrage.
Her ontwerp heeft in de kringen der vrienden van soeiale
dwangwetgeving een storm doen opsteken. Een storm die eehter
waarsohijnlijk met her Voorloopig Verslag wel zal blijken te
hebben uitgeraasd.
Ontkennen willen wij overigens niet, dat de Memorie van
Toeliehting bij een zoo prineipieel belangrijk voorstel als dit,
waardoor naohtarbeid veer vrouwen weder wettelijk geoorloofd
wordt verklaard, in hooge mate sober is. Met geen woord toeh
wordt gerept van den feitelijken toestand in bet bedrijf der
haringrookerijen aan de Zuiderzee, zooms die onder vigeur van
de arbeidswet nu reeds meer dan 10 jaren is.
Schromelijk overdreven eohter dunkt ons de oppositie van
hen die aan her ontwerp symptomatisehe beteekenis for beoordeeling van her streven van deze regeering op soeiaal gebied
Ecot~. t902.
 ~t

814
meenen te mogen zien. Blijkbaar geldt her hier een geval
waarin de arbeidswet in haar algemeenheid te vet ging, een
geval zooals er bij goed zoeken wellieht nog wel meerdere
zouden blijken te bestaan. Zoolang nu bij overtreding niet
geverbaliseerd wordt, kan een dergdijke toestand een tijdlang
stilzwijgend worden bestendigd. Tot een burgemeester, door een
vervolging in te stellen, her nemen van een beslissing onvermijdelijk maakt, en men veer de keus komt bf een bedrijfstak
te ru~neeren bf een uitzondering op de wet toe te laten.
De Regeering heeK her laatste gekozen, duohtend de gevolgen
welke stipte handhaving van de wet in de armelijke vissehersdorpen der Zuiderzee zou veroorzaken. En de kritiek treft
dunkt ons niet zoozeer haar als wel ambtsvoorgangers die bij
oogluiking een toes~and strijdig met de wet lieten voortduren,
ofsehoon hij hun niet onbekend kan zijn geweest.
Ministerieele aanschrijvingen. De enquire naar den orerang der werkloosheid, welke wij in onze Januari-kroniek
bespraken, en welker resultaten de Minister van Biunenlandsehe
Zaken aan de ~e Kamer, ter kennisneming veer de leden, heeft
medegedeeld, heeft geleid tot een ministerieele aansehrijving
aan de gemeentebesturen, welke een aantal wenken geeft ter
voorkoming van de werkloosheid, wenken weliswaar allerminst
nieuw, maar niettemin de behartiging door gemeentebesturen
en anderen overwaard.
 In de door de gewestelijke besturen daaromtrent ingezonden
rapporten komt naar de Minister mededeelt meermalen de opmerking veer dat de werkloosheid, met name die tijdens her
winterseizoen, dikwijls een reel grooteren omvang aanneemt
dan noodig zou zijn, doordat men op reel plaatsen bij voorkeur
al her benoodigde werk in een bepaald jaargetijde laat verriehten, - - ook die werkzaamheden, die binnenshuis kunnen gesehieden en waarbij men dus in geringe mate of niet van de
weersgesteldheid afhankelijk is. Yerdeelde men her werk naar
den aard doelmatig over de versohillende jaargetijden, dan zou
- - zoo wordt opgemerkt - - de gelegenheid tot arbeiden regelmatiger voorkomen.
Yerder wordt er op gewezen, slat, ook zonder noodzaak,bij
aanbesteding van werk de termijn van oplevering doorgaans zoo

315
kort mogelijk wordt gesteld. Dit veroorzaak~ tijdelijken ove~vloed, gevolgd door groote sehaarschte van werk, en di~ werkt
te nadeeliger, doordat de tijdelijk sterk opgevoerde vraag naar
werkkraehten velen van elders lokt, die na afloop van her
werk - - alsdan nie~ wetende waar elders weder werk te vinden
zou zijn of de middelen tot verplaatsing m i s s e n d e - he~ aantal
werkloozen vermeerderen.
Mede komt her voor, dat oF de eene plaats overvloed, op
de andere schaarsch~e van werkkrachten bestaat.
Her aangeduide kwaad wordt ten slotte nog in de hand
gewerk~, doordat ook de terstond niet noodzakelijke werken
worden ondernomen in tijden van overv]oed aan werki terwijl
zij beter werden aangehouden tot tijden van schaarschte van werk.
De gemeentebesturen worden uitgenoodigd ore, voor zooveel
nog noodig, met her vorenstaande rekening te houden en te
streven naar of bevorderlijk te zijn aan eene doehnatige ~ verdeeling van werkzaamheden, opdat de aangeduide oorzaken van
werkloosheid zooveel mogelijk worden weggenomen.
 Jammer dat de ingekomen ambtsberiehten den Ministergeen
aanleiding gaven in dit verband ook de kwestie der invoering
van gemeen~lijke arbeidsbeurzen, althans in de groote gemeenten, in de overweging der gemeentebesturen aan tebevelen
Deze instellingen toch kunnen, wel niet de werkloosheid wegnemen, maar althans haar beperken tot een onvermijdel~jk
minimum.
In Duitsehland bli.jven zij, blijkens de ouderstaande eijfers,
betrekking hebbend op 91 beurzen in .1900 en 94 in 1901
in aantal en omvang toenemen:
1900
1901
werkz,
gepl.
vac. pl. werkz, gepk
326.185 182.164 248.222 418885 175.476
108.188 76.846 102.727 150.398 77.744
5.445
2.276 24.266 34.040 23.113
48.194 22.972 37.279 58.166 22.459
92.190 59.377 73.057 134.943 55.038
27.408 10.643 19.058 29.719 10.114

vac. pl.
Pruisen
. 271.326
Beijeren.
92.252
Saksen
2.466
Wurtemberg. 42.565
Baden.
79.549
Hessen
20.970
Totaal (incl.
de overigen. 522.905 616.458 356.152 511.271 837.664 366.474
Bij de vrouwelijke werklieden was de verhouding tussehen

316
hot aantal werkzoekenden en plaatsingen gunstiger dan in de
bovenstaande totaalcijfers, gevolg daarvan dat de vraag naar
vrouwelijke werklieden bij de arheidsbenrzen in beide jaren
hot aanbod ovortrof, blijkens onderstaande oijfers:
1900
1901
vacante plaatsen.
149.331
181.191
werkzoekenden
114.516
164.895
geplaatst . . . ..
80.274
108.542
De ongunstige toostand, waarin in 1901 de arbeidsmarkt
zieh in Duitschland beyond, blijkt nit bovonstaande gegovens
duidolijk. Terw[jl toeh in 1900 op 100 vaeante plaatsen 117,7
werkzookonden kwamen, steeg doze verhouding in 1901 tot
163,8. In Westfalen bedroog in hot afgoloopen jaar de verhouding zolfs 223,1 en in de Rijnprovincie 18g,4.
 Een tweede oirculaire van denzelfden Minister is van minder
belang, on, naar hot ons toeschijnt, meet bestemd o m t e getuigen, dan om eenig practisch resultant op te leveron. De
minister nl., overwegende, dat niet selden ter voldoening in
dienstbenoodigdheden, buitenlandsche fabriekaten worden aangeschaft, terw~jl daarin evengoed door l~ederlandsehe producten
zou kunnen worden voorzien, hoeft de hoofden van de verschillende ondor zijn departement ressorteerende takken van
dienst uitgenoodigd ore, zoo dikwijls zulks zonder sehade van
den dienst en van de schatkist kan goseh~eden, bij hot aansohaffen van dienstbenoodigdheden aan binnenlandseh fabrikaat
de voorkeur te goven..
De Minister zegt hot, en men meet dus aannemen dat hem
g~vallon bekend zijn waarin buitenlandsehe produoten zijn aangesohaft niettegenstaande even good, dat wil zeggen, in verband
met den vorderen inhoud tier aansohr~jving, ook even goedkoop
Nedorlandsohe produeten hadden kunnen worden gekooht. War
mag dan wel de reden geweest zijn dat men liever met hot
buitenland te doen had, ondanks de bezwaren bij reelame's enz.
 daaraan vorbonden, dan met een landgenoot? Wij bogrijpen
hot niet, en wij meenen dat, tenzij de Minister over finaneieele
bezwaren mocht willon heenstappen, war hij echter in doze
aansehrijving, tereeht natuurlijk, niet doeg, alles blijven zal
zooals hot is . . . . tot tijd en wijle de regeering or wellieht in

817
geslaagd zal zijn door tariefherziening her buitenlandseh goed
kunstmatig duurder te maken, in welk geval eehter ook zonder
bijzondere aansohrijving her dan goedkooper binnenlandsch
fabriekaat zou worden gekochk
De circulaire herinnert overigens aan de, wel is waar neff
verder gaande, v6or enkele weken in l~umenifi tot stand gekomen wet ter beseherming van den nationa]en arbeid, welke
onder meet bepaalt, dat bij leveringen aan den Staat, provincie
of gemeenten welke een bedrag van 30000 lei niet te boven gaan,
nationale insehrijvers boven vreemdelingen de voorkeur geniefen,
veer zoover de inschrijvingen van eerstgenoemden nie~ meer dan
5 pCt. hooger zijn dan die van hun buiteulandsche concurrenten.
PaaschcongresSeno De feestdagen worden hier te lande hoe
langer zoo meet bestemd veer bet houden van congressen van
arbeidersorganisaties. Zoo daagde op her Paasehfeest o.a. de
Sociaal-democratisehe arbeiderspartij te Groningen, en bet
Algemeen Nederlandsch Werkliedenverbond te Amsterdam.
~oor onze economische kroniek geven deze conffressen a]
bitter weinig stof. De S. D. A. P. verzeilt, bij her klimmen
van her aantal harer aanhangers in de Kamer, al meer in de
wateren eener opportunistisehe politiek.
 Bij her begrootingsdebat heeft de beer Kuyper her meest raadzaam geach~ de soeiaal-dcmocraten vooral als prineipieel ongodsdiens~ig te brandmerken, en zoo de chris~elijke werklieden van aUe
gading een heilzamen afkeer van de sociaaldemocratie in te prenten. Daartegenover putten de soeiaal-democraten, althans een belangrijke fractie van hen, zich uit in pogingen omte betoogen dat
zij volstrekt niet prineipieel aan den godsdiens~ vijandig zijn, maar
in dit opzieht gaarne bereid zijn jeden naoh seiner ~agon selig wetden zu lassen. Zelfs zijn zij bereid in zake de onderwijskwestie,
onder zekere voorwaarden we1 te verstaan, een heel eind met
de tegenwoordige regeeringspartijen mee te gaan. ]~n daarover
waren nu in Grouingen de poppen aan her dansen. Met 7~
tegen 33 stemmen en 18 blaneo's, werd ten slotte aangenomen
een eonelusie van dezen inhoud:
,~Het eongr~ der 8. D. A. P. stelt den staat den eisch te
zorgen, dat overal algemeen verplicht kosteloos voldoend lager
onderwijs worde gegeven,

318
acht hiervoor noodig de vcrheffing van hot peil der lagerc
school met betaling aller kosten door cn onder deskundig
toezicht door den staat, constateert, dat een groot decl der
arbeidcnde k lasso in Nederland voor zijn kinderem godsdienstig
onderwijs eischt en acht her ongewenscht hot daarin tegen te
werken daar de sociaal-democratie de eenheid der arbeidende
klasse tcgen geloovigc cn ongcloovige kapitalisteu olo maatsohappelijk gcbied nie~ ter wille van theologische geschilpunten
heeft te verstoren, stelt aan de bijzondere school dczelfde
materieele cischen als aan de openbare, ook wag bcgreft de
positie der ondcrwijzers, wier zelfstandigheid door den staat
moet worden gewaarborgd cvenals de vrijhcid van keuze der
ouders,
en vcrklaart zich alleen onder geheele voldeening aan doze
voorwaarden voor maatregelcn, welkc de gelijkstelling van de
bijzonderc school met de openbare beoogcn.lt
Als nu de Ch~istelijke arbeiders maar genczen zijn van hun
vrees voor hot onohristelijk socialismet
Veel verwachten wij van de aangenomen tootle in dig opzicht
niet. Maar mogc de Groningsche diseussie cn wag daaraan in
de soc. dcm. pers is voorafgegaan, de christelijke partijen, cn
met name haar premier, hebben genezen van de taktiek om
hot socialisme nagenoeg uitsluitend op niet-economische groaden
te bestrijden. Dan heeft zij toch eenig nut gestieht.
 Van hot verder op dig congres voorgevallene, vcrmelden
wij dat, op voorstcl van hot partijbestuur, besloten is om
op den cersten ]~/Ieidag door de partij aan de agitatie voor
den achturen-dag zooveel mogelijk te verbinden de agitatic
voor algcmeen kiesrecht. De animo voor de Meidagviering word
er de laatste jarcn niet grooter op. u
waarschijnlijk genoemd voorstel cn besluit, waardoor intusschen een economischc
aan een politieke aerie gekoppeld wordt, wag ons onjuist dunkt,
al zullen ondcr de voorstanders van den wcttelijken achturendag ook wel niet vcel ~egenstanders van a]gemeen kiesreoh~
schailcn. Ecr nog zou men, omgekeerd, onder de aanhangers
van de algemeen-kiesrechtleuze tegenstanders van een wettclijken
achturendag kunnen vinden.
Voorts verdient vermelding de met groote meerderheid aangenomen afkeurende tootle over her Haarlemsch sooiaaldemocratisch

819
gemeenteraadslid Modoo, die tijdens de staking aan de liehtfabrieken te Haarlem, zich afseheidend van zijn partijgenoot
in den raad, Hugenholtz, den Burgemeester steunde, toen
deze, nadat handtastelijkhcden tegen zoogenaamde ,onderkruipers,
hadden plaats gehad, samenseholingcn verbood. De heeren
zongen bij her uiteengaan van her congres her vrijheidslied,
maar de vrijheid van den arbeid is bij hen toch niet veilig.
,Als er eens, gelijk de voorzitter, Polak, opmerkte, sen
onderkruiper sen klap o l, zijn gezicht krijgt, is dat hog zoo
erg hist. Op dat punt kan men niet al te gevoelig zijn.,, 't
Is fraai !
Van bet congres van her Algemeen Nederlandsch Werkliedenverbond verdient vermelding, dat de meerderheid (her stond
4,5 tegen 20) geweigerd heeft den voorzitter te volgen in zijn
streven om her verbond ~ la suite van den Vlijzinnig Democratischen Bond te plaatsen.
 W e r k s t a k i n g e n . De bcidc grootc arbeidsgeschillen in ons
land, welke sen paar maanden de algemeene belangstelling
trokken, en de talrijkc klcinere werkstakingen welke den laatsten
tijd in verschillende bedrijven voorvielen geheel in den sehaduw
stelden, behooren tot bet verleden.
De strijd in de diamantindustrie, welke voor de werklicden
hopeloos verloren seheen, heeft, dank zij het taetvol optreden
van sen, onder voorzittersehap van Mr. F. S. van Nierop gevormde bemiddelings-commissie uit de burgerij, sen voor hen
reel beret einde genomen dan zij zelven vermoedelijk verwachtten.
 Nadat de str~jd, den 81 December ontstaan door her uitspreken van
den lock-out door de Amsterdamsche Juweliersvereenigingwelk besluit 2 Januari gevolgd werd door her proclameeren van
wege den algemeenen Nederlandschcn Diamantwerkersbond der
werkstaking voor de leden der Juweliersvereeniging - - juist drie
maanden had geduurd, word den 1 April door de Juweliers
verecniging met 40 tegen 21 stsmmen (waarbij gestemd werd
namens de firma's en niet als leden), en door den diamantwerkersbond bi.j acelamatie, aahgenomen sen overeenkomst van den
volgenden inhoud: De Amsterdamsehe 5uweliersvereeniging,
vertegenwoordigd door haar bestuur en de vereenigde werklieden organisaties in de diamantindustrie, vertegenwoordigd

'3g0
door her hoofdbestuur van den Mgemeenen Nederlandschen
Diamantwerkersbond, overwegende: dat de vereenigde werkliedenorganisaties in de fliamantindus~rie in 1895 hebben genomen
een besluit, waarbij aan hunne leden, de georganiseerde werklieflen, wordt verboden her te zamen arbeiden met niet-georganiseerde werklieden; dat de vereenigde organisaties de haar
ter beschikking staande middelen sleehts dan willen aanwenden,
wanneer zij in her samenwerken van georganiseerden en ongeorganiseerden een nadeel zien veer hare vereenigingen of veer
her doeltreffend volvoeren van de taak fier vereenigingen, dat
de vereenigde organisaties, ter voorkoming van sehade in de
diamantindustrie, hgndhaving van voormeld besluit nader wensehen te regelen, komen overeen, hetgeen volgt:
Art. l. Bij overtreding van her besluit in een personeel,
reehtstreeks werkende veer een lifl der Amsterdamsche J uwe]iersvereeniging, zutlen de vereenigde werkliedenorganisa~ies nie~
overgaan tot handhaving van her besluit dan na vooraf in
overleg te zijn getreden me~ her betrokken lid der Amsterdamsche •uwe]iersvereeniging. Indien niet binnen ~4 uur een minnelijke regeling is bereikt, wordt her geval binnen de volgende
~ uur door her bestuur van de vereenigfle werkliedenorganisaties, na oproeping van bet betrokken lid fler/rmsterdamsche
Juweliersvereeniging, ter gezamenlijke beoordeeling voorgelegd
aan he~ bestuur der kmsterdamsohe •uweliersvereeniging. Indien
de twee besturen niet tot overeenstemming geraken, worflt
door her meest ,gereede bestuur de beslissing ingeroepen van
den verzoeningsraad der Kamer van Arbeid veer de diamantindustrie. Deze verzoeningsraat, lettenfl op de belangen van
elk der partijen bij het geval, dat aan zijn beoordeeling is
onderworpen, beslist of de voorgenomen handhaving van her
besluit is gereehtvaardigd. Acht hij deze niet gereehtvaardigd,
dan gesehiedt de handhaving in her betrokkea geval niet.
 Art. 2. Bij overtreding van dit beslait in andere personeelen,
flan flie genoemd in art. 1 kunnen de vereenigde werkliedenorganisaties, zonder voorafge~aan overleg met een werkgever,
de maatregelen nemen, die zij tegen de overtreding noodig
keuren. Indien een lid tier Amsterdamsohe J uweliersvereeniging
door die maatregelen zioh benadeeld aeht, wend~ hij zieh tot
het bestuur der vereenigde ~erkliedenorganisaties. Wanneer

alsdan her geval niet binnen ~4 uur in der minne is geregeld,
komen de besturen der vereenigde werkliedenorganisaties en tier
Amsterdamsehe duweliersvereeniging ten spoedigste bijeen ter
beoordeeling daarvan. Bij gemis aan overeenstemming in die
beoordeeling, wordt door her meest gereede bestuur de beslissing ingeroepen van den verzoeningsraad der Kamer van Arbeid
voor de diathantindustrie~ aan wiens beslissing parti.jen zioh
onderwerpen.
Art. 8. Deze overeenkomst wordt aangegaan voor onbepaalden
tijd; z~j eindigt vier maanden, nadat zij door een der partijen
is opgezegd.
De Diamantwerkersbond handhaaft tins in prineipe her besluit
van 1895. In de werkelijkheid eohter zal men her er vermoedelijk, voorloopig althans, zoo nauw niet merle nemen. Tegenover
personeelen niet werkende reohtstreeks voor een lid der Amsterdamsehe Juweliersvereeniging blijft de Bond overigens geheel
vrij, en wanneer een lid der Juweliersvereeniging zieh zijdelings benadeeld aeht door de handhaving van her besluit van
1895 tegenover zoodanig personeel, verbindt de Juweliersvereeniging zieh te onderwerpen aan de uitspraak van den
verzoeningsraad. Zoodanige verbintenis heeft w~l de Diamantwerkersbond, doeh niet de Juweliersvereeniging op zieh genomen, in gevallen waarbi.j de strijd gold een personeel reohtstreeks voor een lid dezer vereeniging werkende.
 De strijd in Twenthe is ten slotte, door de sehuld tier
werklieden, naar her ons voorkomt als door hen volledig verloren te besehouwen. Door de stakers was, in overleg met
her eomite van organisatie en her oomite uit de voorzitters
tier werkliedenvereenigingen in Nederland besloten, met algemeene stemmen, om den arbeid weder te hervatten, indien de
firma bereid was alle stakers en uitgeslotenen weder toe te laten,
de ingevoerde loonaftrek aanvankelijk op her ~ er van terug
te brengen, en gedurende de eerste 1~ maanden na de hervatting van her werk geen verdere verlaging toe te passen.
De firma harerzijds was bereid de eerste voorwaarde te aanvaarden, maar verlangde de ingevoerde loonverlaging aanstonds
voor 50 pCt. toegepast te zien. u
verlangde zij een sohriftelijke verklaring van de dekenwevers, de oorspronkelijke werkstakers derhalve, dat zij met deze loonsverlaging, die een jaar

8gg
na hot uitbreken van den strijd, dus op 5 Januari door de
volle.dige, in ~erkinggreding van hot op 80 November 1901
vastge.stelde loontarief zou ge.volgd worden, genoegen namen.
Daarbij herhaalde, zij haar reeds vroeger afgelegde bereidverklaring, om diegenen der dekenwevers die. moohten meenen
met ander work moor to kunnen verdienen, dan me.t dekenwoven volgens hot nieuwe tarief, zoodra mogelijk in de gelehoid to stellen work op andere getouwen to verkrijgen. Bij
nador ove.rle.g met de sinkers lie.htte de firma do strekking der
door haar verlangde sohriftelijke verbintenis nader toe, door
de mededeeling dat deze natuurlijk niet veer altoos, maar veer
een tijdvak van 6 maanden zou gelde.n.
 De stakors hebben eohter geweigerd hot tegenvoorstel de.r
firma aan to. nemen, daarmode to kennon gevende dat zij
althans vrij wilden zijn ore, na ommekomst van den termijn
gedurende welken de tot 50 pOt. door de firma toruggebraohte
(tot 40 pCt. volge.ns hun eigen voorste.1) loonvermindering
golden zou, den strijd op nieuw aan te binden. Bogrijpelijk
is hot dat de firma, harerzijds versehillende oonoessies doende.,
nu ook verlangde althans gedurende de eerste vijf verreljaars
tegen niouwen strijd gewaarborgd te zijn. Eu' onverantwoordelijk sehijnt hot, dat de stakers, ter wille van do vrijheid
om reeds begin April 1903 in plants van begin Juni daaraanvolgende opnie.uw te mogen staken, hot be.middelend voorstel
he.bbe.n afgewezen. Op de 10 pCt. minder loonsverlaging, welke
zij verlangden in den tijd van nu tot April 1903 e.n hot niet
toepasse.n van do voile loonsvedaging reeds in de ee.rste drie
maanden van her nieuwe jaar ken toeh hun weigering kwalijk
gegrond wezen. Hot voortzetten van den strijd kost hun vermoede.lijk moor.
De firma heeft nu alle betrekkingen met de stakers e.n uitgeslotenen argo.broken, on do strijd ve.rtoont do gewone toekenen
van ee.n nadereud einde: enkelen die hot werk he.rvatten, en
door de politie moeten worden besehermd tegen hun verbitterde vroegere kameraden. Hij is geheel verloron door
de werklie.den, hoewel hij met een eompromis had kunnen
eindigen.
 De Suikerconventie. De wetsontwerpen strekkende tot rati-

898

ficatle van de in onze vorige kroniek bcsproken internationale
suikereonventie beginnen los te komen. De Belgische regeering
heeft her eerst zoodanig wetsoutwerp ingediend, en is daarin
dezer dagen door de Fransche gevolgd, die echter tezelfder
tijd een tweede ontwerp indiende strekkende tot verlaging van
de suikerbelasting met 25 francs per 100 K.G. Zij daalt daardoor van 65 op 40 francs. Intusschen bracht de belasting, in
verband met her geldend premiestelsel lang niet de volle 65
francs in de sohatkist, en is de voorgestelde verlaging dus niet
zoo greet als zij sehijnt.
Her ontwerp der Nederlandsche regeering is hog niet verschenen. Ook daaraan zal wel een voorstel tot verlaging van
den aeeijns gekoppeld worden, zelfs al is de regeering niet
bereid .om her vrijvallend premiebedrag los te laten. Immers is
de suikerprijs welke de consument ten onzent te betalen heeft
gel@ aan wereldprijs plus accijns. Nu zal echter bij her in
werking treden der eonventie de wereldprijs st~jgen als gevolg
van minder aanbod van suiker uit de tot dusver premieerende
landen. De mate van de st[jging laat zich natuurlijk niet met
zekerheid vooraf bepalen, doeh wordt door deskundigen op
ongeveer f 2 per 100 K.G. geraamd boven den normalen prijs
der laatste jaren. Blijft dus onze aeeijns ongewijzigd, dan zou
de suikerprijs hier met eenige eenten per K.G. stijgen, war
stellig op her verbruik en dus ook op den opbrengst van den
accijus invloed hebben zou. Wil d e Minister den tegenwoordigen bruto-opbrengst niet zien dalen, dan zal hij dus, reeds
om deze reden, een voorstel tot verlaging van den aeeijns raceten doen.
 In Duitschland is, onder leiding van Dr. Hager, den Gesch~ftsfiihrer van her in zijn bestaan getroffen kartel, een warme
agitatie tegen her Brusselsch tractaat in her leven geroepen,
welke eehter vermoedelijk de ratifieatie van her traetaat daar
te lande niet beletten zal. Als een curieus staaltje van her
eeonomiseh jargon, waarvan de heer Hager zieh in zijne Flugblotter bedien~, worde gewezen op zijn bewering dat Engeland
zijn raiilnadeurs ,invoerpremies,, heeft~verleend, door zijn tegenwoordige suikerbelasting zoo in te richten dat de geraffineerde
suiker zwaarder wordt getroffen dan de ruwe suiker (her gehalte
in aanmerking genomen), terwijl bovendien ruwsuiker uit beet-

824
wortels feitelijk een hooger invoerreeht betaalt dan ruwsuiker
uit riot. Aangenomen dat hot zoo is dan zou de bescherming
van de rattinadeurs vallen onder de eerste alinea van Art. 1
van hot traetaat. De speeiale vormen van suikerproteotie in dat
artikel zijn teen niet limitatief maar alleen ,,notamment,,
genoemd. Maar praehtig is hot, beseherming door invoerreehten
,invoerpremie, te noemenl Invoerreohten weren, premifin moedigen aan.
P a r t i c i p a t i e in E n g e l a n d . De Labour Gazette van Maart
bevatte eenige belangrijke gegevens nopens de mate waarin
door Britsche firma's - - afgezien van de coSperatieve vereenigingen - - hot partioipatiebeginsel wordt toegepast. In her
geheel is dit, voorzoover bleek, sedert 1829, toen her eerst
een partieipatie werd ingevoerd, door 194 firma's gesehied,bij
82 waarvan her stelsel op 30 Juni 1901 nog in werking was.
Naar den datum der invoering verdeelen zioh deze bedrijven
als volgt.
Daarvan
~aren waa~n de
hielden sedert werden geen werkten nog
regeUng go- Aantal rege- op van l~'ach~ opgaven
op 30 Juni
troffen word.
lingen,
te z~n.
ontvangen.
1901.
 1829
1
1
--1865--68
17
18
1
3
1869--72
7
7
--1878--76
6
3
1
2
1877--80
4
1
-3
1881--84
ii
5
1
5
1885--88
2r
10
3
11
1889--92
87
46
6
85
1893--96
23
12
1
10
1897--1900
12
1
-Ii
1901 (6 maanden)
2
~
-g
Tota~
194
99
13
82
In de 82 zaken in de laatste kolom genoemd werkten in
totaal 54020 arbeiders, waarvan 27814 behoorden tot de
maehinefabrieage en seheepsbouw.
Als reden waarom 99 regelingen weder verdwenen zijn,
wordt opgegeven: in 25 gevallen deed van den ondernemer
of liquidatie van de zaak, in 21 tegenspoed in zaken, in 24

395
onvoldaanheid van de ondernemers met de verkregen uitkomsten,
in 7 onversohilligheid van de arbeiders, en voorts versohillende
andere redenen.
Nopens den omvang tier bate als winstaandeel den werklieden
toegevloeid, wordt medegedeeld dat deze, in de gevallen waarin
daaromtrent zekerheid werd verkregen, met inbegrip van die
waarin de bate nihil was, in pCt. van her loon gemiddeld bedroeg: 4 pCt. in 1894, 4,7 pCt. in 1895, 4,9 pCt. in 1896,
7,~ pCt. in 1897, 5,5 pCt. in 1898, 5,4 pCt. in 1899 en
6,4 pCt. in 1900.
In de meerderheid, ongeveer twee derde, der gevallen wordt
de winst geheel in geld uitgekeerd; in de overige wordt in
den regel een dee1 of her geheel van het aandeel in fondsen ten
bate der werklieden gestort, terwijl in zeer enkele gevallen, het
aantal wordt niet genoemd, met toepassing van her beginsel
van copartnership, her winstbedrag veer hen wordt belegd in
aandeelen der onderneming.
 Verzekering t e g e n werkstakingen in Oostenrijk. Onlangs
is in Oostenrijk goedgekeurd een vereeniging tot sohadeloosstelling van ondernemers in geval van werkstaking. De vereeniging, welke op de grondslagen eener verzekering-maatsehappij
rust, vergoedt aan hare leden de sehade uit stakingen ontstaan
welke buiten hun sehuld zijn uitgebroken. De vraag of een
staking zonder sehuld van den ondernemer uitbrak, wordt
beslist door een ~er plaatse van wege de vereeniging in te
stellen onderzoek, dat door een uitspraak binnen aeht dagen
gevolgd wordt.
Als grondslag veer de premieberekening dient her laatste, ten
behoeve van de premie veer de ongevallenverzekering, vastges~elde bedrag van her loon en her laatste aan de beambten
uitbetaalde jaartraktement. De premifin bedragen vier per mille
van dit bedrag en zijn in eens bij vooruitbetaling te voldoen.
Als grondslag veer de sehadeberekening dienen de loon- en
traktementlijsten der v66r her uitbreken tier staking laatstvoorafgaande 4 weken Vergoed wordt 50 pCt. van her op deze
basis berekend loonbedrag per dag veer alle niet werkende
arbeiders en beambten, dat zijn zij die nergens in bet bedrijf
werk kunnen vinden door de staking. Her loon der personen

326
die tijdens de staking ontslagen worden, wordt hierbij in
mindering gebraoht.
Do maximumduur waarvoor vergoeding gesohiedt is in ieder
bijzonder geval drie maanden, en kan in een jaar voor de
zelfde onderneming niet meet dan zes maanden bedragen.
De vereeniging die in Weenen zetelt en meg haar bedrijf
geheel Oostenrijk omvat, treedt eerst in werking wanneer ten
minste 250 leden met een loonbedrag van ten minste 25
millioen kronen zijn toegegreden.
 Arbeidsstatistiek in Duitschland. Met 1 April is de
Duitsche Reichscommission fiir Arbeiterstatistik, welke, met
uitzondering van de uitkomsten van een paar waardevolle enquetes
in hoofdzaak naar den arbeidsduur in enkele bedrijven, in de
10 jaar van haar bestaan maar weinig her lieht heeft doen zien
war tot de ontwikkeling tier Duitsche arbeidsstatistiek kon
bijdragen, en in de laa~ste paar jaren al zeer weinig van zich
1let hooren, opgeheven.
In haar plants is nan her rijksbureau voor statistiek een
nieuwe afdeeling voor arbeidsstatistiek verbonden, welke onder
de persoonlijke leiding van den nieuwen direeteur, Dr. Wilhelmi, komt, en word~ bijgestaan door een rand van twaalf
teden, waarvan 6 door den bondsraad, en 6 door denl~ijksdag
worden aangewezen.
K.
