HET SIXTH INTERNATIONAL CONGRESS ON ACCOUNTING 1952
H E T SIX T H IN T E R N A T IO N A L C O N G R E S S ON
A C C O U N T IN G 1952
door Mr A. Th. E . Kastein
Reeds 4 maanden ligt dit congres, dat van 16 tot 20 Juni j.1. in Londen
werd gehouden, achter ons en nog steeds is de indruk, die het heeft
nagelaten, even overweldigend als op het ogenblik, dat deze bij de deel­
nemers werd gevestigd. Wanneer men de verslagen in de bladen van de
buitenlandse accountantsverenigingen leest, dan overheerst de toon van
bewondering en dankbaarheid, voor hetgeen de Engelse verenigingen
hebben geboden.
Voor de tweede wereldoorlog waren 5 internationale bijeenkomsten
gehouden, voor het eerst in 1904 in St. Louis, het laatste in Berlijn in
1939. Sedertdien waren de omstandigheden zo aanmerkelijk veranderd,
dat iedere poging een internationaal congres tot stand te brengen, bij
voorbaat moest geacht worden te zullen mislukken. Dit heeft de En­
gelse organisatoren er echter niet van weerhouden om het toch te en­
tameren en met welk een succes.
De grondslagen voor dit congres werden reeds in 1946 gelegd. De
verschillende accountantsverenigingen in Engeland, W ales, Schotland en
Ierland hebben de hoofden bij elkaar gestoken en in grote eendracht
de voorbereidende werkzaamheden aan een Commissie opgedragen, die
terstond de problemen van organisatorische en financiële aard heeft on­
derzocht en tot oplossing heeft gebracht. Het lag in de bedoeling het
congres in de zomer van 1951 te houden. Het Festival of Britain heeft de
verplaatsing naar 1952 noodzakelijk gemaakt.
Pas omstreeks Juni 1951 werden de eerste mededelingen gelanceerd
en de aanmelding tot deelname gedurende een half jaar opengesteld.
 Men had zich een bepaald schema voor de wetenschappelijke behandeling
der onderwerpen gedacht. Voor ieder onderwerp was een inleider, lid
van een der uitnodigende accountantsverenigingen, aangezocht, die een
..original paper” schreef. Daarnaast werden een aantal buitenlandse ac­
countantsverenigingen in staat gesteld over dezelfde onderwerpen een
praeadvies te geven, gebaseerd op de richtlijnen, die de hoofdinleider
daarvoor had aangegeven. Nadat de referaten in druk waren verschenen,
werd een rapporteur aangezocht een overzicht samen te stellen van de
geponeerde stellingen en de tegenover elkaar staande meningen van de
inleiders, ten einde aan het debat een zekere leiding te geven. Op de zit­
ting, waarop het desbetreffende onderwerp ter sprake kwam, kreeg de
rapporteur gelegenheid gedurende tien minuten zijn overzicht voor te
dragen. De discussie stond onder leiding van een Voorzitter, meestal de
voorzitter of vice-voorzitter van één der organiserende verenigingen, en
twee vice-voorzitters, gekozen uit de voorzitters van de buitenlandse ver­
enigingen. Iedere spreker had vijf minuten gelegenheid om in het midden
te brengen, wat hij meende tot aanvulling of bestrijding van een der in­
leiders te moeten zeggen. V an deze gelegenheid is rijkelijk gebruik ge­
maakt door de vertegenwoordigers van bijna alle aanwezige buitenlandse
organisaties. Dit betekende, dat het debat meestal 2 a 2
uur in beslag
nam, waarbij van de aanwezigen veel inspanning werd gevergd om de
verschillende intonaties en uitspraken van het Engels, dat als enige taal
was toegelaten, te verstaan. Het bleek dat niet alleen de gasten hierbij
moeilijkheden ondervonden; zelfs Engelsen moesten erkennen, dat niet
altijd de leden van de Dominions voor hen verstaanbaar Engels spraken.
 36 landen hadden afgevaardigden en bezoekers gezonden. Ruim 3250
ma b

blz. 423

deelnemers verleenden aan het congres het internationale karakter:
2140 deelnemers waren in Engeland, Ierland of Schotland woonachtig,
260 deelnemers vertegenwoordigden de Engelse Dominions, terwijl uit
de overige landen 668 accountants en 196 dames van hun belangstelling
blijk gaven.
De Nederlandse groep bestond uit ongeveer 60 accountants, waarvan
vele vergezeld waren van hun dames. De officiële vertegenwoordiging
van Nederland bestond uit 5 leden van het Nederlandsch Instituut van
Accountants en 2 leden van de Vereniging van Academisch Gevormde
Accountants.
Wij mogen ons gelukkig prijzen, dat ook ons land een bijdrage aan
het wetenschappelijk gedeelte van het Congres heeft mogen leveren. De
Heer A. Goudeket heeft ten aanzien van het belangrijkste onderwerp een
principieel gesteld, door velen zeer gewaardeerd, praeadvies geschreven.
Als rapporteur voor een der onderwerpen is Prof. A. M. van Rietschoten
opgetreden.
De onderwerpen
In het algemeen kan men het belang van ieder congres afmeten naar
de onderwerpen, die in behandeling zijn genomen. In het redactionele
artikel in het November-nummer 1951 van dit Maandblad is er op gewezen,
dat op dit congres geen onderwerp betrekking had op de controlerende
functie van de accountant. De organisatoren hebben bij de keuze van onder­
werpen twee groepen van problemen aan de orde willen stellen n.1. een
algemeen overzicht van het beroep en de diensten, die het daarbij aan
het maatschappelijk verkeer biedt enerzijds en de problemen van practische aard, waarbij de steun en de leiding van de accountant bij voort­
during wordt gezocht anderzijds.
Tot de eerste groep behoorden:
The accountant in practice and in public service
en The accountant in industry
De tweede groep bevatte:
Fluctuating price levels in relation to accounts
Accounting requirements for issues of Capital
en The incidence of taxation.
 Het is niet mogelijk op ieder dezer onderwerpen reeds thans uitvoerig
in te gaan; in het begin van het volgende jaar zal het Congresboek ver­
schijnen, waarin de discussies en debatten in extenso zullen zijn opge­
nomen. Ik wil daarom volstaan over ieder dezer onderwerpen enkele
korte opmerkingen te maken.
Fluctuating price levels in relation to accounts
Dit was ongetwijfeld het belangrijkste onderwerp, waarbij de mening
van de acht inleiders, zoals ook de rapporteur A. C. Veiling, lid van de
Deense Foreningen af Statsautoriserede Revisorer, vaststelde, principieel
niet van elkander verschilden ten aanzien van de functie van het geld als
waardemeter, de doelstelling van de jaarrekening en de gevolgen van
de voortdurende wijzigingen in de waarde van het geld in deze jaar­
rekeningen, doch waarbij geen eenstemmigheid van mening bestond ten
aanzien van het systeem, waarop het probleem diende te worden opge­
lost. De Engels-georiënteerde en de Amerikaanse inleiders waren in
het algemeen tegenstanders van de vervangingswaarde, terwijl de con­
tinentale inleiders met evenveel klem deze verdedigden.
ma b

blz. 424

Professor Graham (American Accounting Association) ging uit van de
historische kostprijs, die hij door vermenigvuldiging met de algemene
prijsindex aan de huidige kostprijs tracht aan te passen. Mr Wilcox
(American Institute of Accountants) bleek een voorstander van het
LIFO-systeem te zijn, dat hij in Amerika als een algemeen aanvaard be­
ginsel kenschetste. Het Institute of Chartered Accountants in England
and W ales was van oordeel, dat voorzieningen tot vervanging van activa
tegen de verhoogde prijzen niet ten laste van de winst mochten worden
gebracht.
 In het debat werd door de Heer O. Birley (Engeland), die de inleiding
van de Heer Goudeket als op de meest principiële basis gegrondvest,
prees, het Congres in overweging gegeven eerst de theoretische funda­
menten van het probleem aan te vatten, alvorens tot de uitwerking in de
jaarrekening over te gaan.
De hoofdinleider, Mr Percy Barrowcliffe, gaf aan het einde van de
discussies een samenvatting, waarbij hij concludeerde, dat de continuïteit
in de onderneming met zich medebrengt, dat de accountant er voor zorg
draagt, dat de materiële activa worden bewaard en niet worden uitge­
hold. Wanneer wij zouden toestaan, dat deze activa in de loop der jaren
zouden worden vernietigd, dan zou dit de ondergang der onderneming
betekenen. Hij zag dit probleem niet alleen als een vraagstuk van fis­
cale aard, doch ook uit het oogpunt van de juiste winstbepaling in de
onderneming.
Accounting requirements for issues of Capital
De rapporteur, Mr A. A. Fitzgerald (Australië) kwam tot de con­
clusie, dat de accountant voornamelijk twee functies hierbij heeft te ver­
vullen, n.1. het geven van inlichtingen aan de toekomstige belegger ener­
zijds en het geven van advies over de te voeren financiële politiek en de
toekomstige winstmogelijkheden anderzijds.
 In Engeland heeft de Companies Act 1948 en in Amerika de Security
Exchange Act een aantal wettelijke vereisten gegeven, die de accoun­
tant in acht moet nemen bij zijn verklaringen. Mr Herrick (Amerika)
onderstreepte, dat de grootste verantwoordelijkheid van de accountant
niet gelegen is in de wettelijke en vaktechnische eisen, doch in de uit­
voering van de morele taak van het geven van een verantwoorde ver­
klaring aan de toekomstige belegger. Mr W eisbard (Amerika) pleitte
voor standaardisering van de accountantsverklaringen. Flij dacht hierbij
niet aan een soort „Accountants-Esperanto” , maar was voorstander van
een vereenvoudiging van de terminologie, waarbij echter meer inlichtin­
gen aan het publiek werden verstrekt.
De hoofdinleider, Mr Mac Donald (Schotland) kwam tot de conclusie,
dat de eventuele belegger het meest geïnteresseerd was in het totaal
bedrag der door de onderneming te betalen belastingen. Hij signaleerde
voorts twee stadia in de ontwikkeling der accountantsverklaringen. Het
eerste stadium is ontstaan uit de wens van financiële en overheidsinstan­
ties om een zekere minimumverklaring ter bescherming van de beleggers
ingang te doen vinden; het tweede stadium werd bereikt, toen de ver­
klaringen tevens moesten dienen, om het beleggend publiek het nood­
zakelijk inzicht te verstrekken ter beoordeling van de waarde van het­
geen geboden wordt.
The accountant in industry
De taak, die de accountant in de industrie is toebedeeld, heeft de laat­
ma b

blz. 425

ste jaren een enorme ontwikkeling doorgemaakt. De inleider zeide aan
het slot van de discussies, dat de accountant eigenlijk in de onderneming
de enige man was, die een algeheel overzicht van hetgeen zich afspeelde,
kon bieden. Hij moet de leiding kunnen inlichten omtrent alle factoren,
die de planning voor- of nadelig hebben beïnvloed.
 Verschillende sprekers waren van mening, dat een van de belangrijkste
taken van de accountant, juist is gelegen in zijn hulp en advies, die hij
aan kleine ondernemingen kan geven. De groei en de bloei van deze on­
dernemingen is van essentieel belang voor het voortbestaan van het
systeem van „free enterprise” . Hoe eerder de accountant in de gelegen­
heid is, aan de directie de onvolkomenheden te signaleren, des te beter
vervult hij zijn taak; een van de sprekers brak dan ook een lans voor
de verkorting van de periode van het uitbrengen van verslag.
The accountant in practice and in public service
Op de Nederlandse rapporteur, Prof. van Rietschoten, was bij dit
onderwerp een zware taak gelegd. Er waren referaten van Bolivia, Cana­
da, Engeland, Portugal, Zuid Afrika, Zweden en Amerika.
Het laat zich begrijpen, dat het onmogelijk bleek een vergelijking te
trekken tussen de functie van de accountant in deze verschillende
landen.
De Engelse inleidingen gaven een duidelijk verschil te zien in de func­
tie van de accountant in het openbare beroep en die in overheidsdienst.
De laatste categorie is niet alleen belast met de controlerende en ad­
viserende functie, maar ook met de uitvoerende en beherende taak. In
het algemeen neemt men aan, dat het verschil tussen de beide groepen
van accountants is gelegen in de onafhankelijkheid van de accountant in
het vrije beroep tegenover de afhankelijkheid van de accountant in in­
terne- of overheidsdienst. De rapporteur meende echter, dat het zich met
de leiding belasten van de interne accountants een integrerend verschil in
functie met zich medebracht, waarvan de gewenstheid wel aan gerechte
twijfel onderhevig is.
 Door verschillende sprekers werd nog gewezen op de moeilijkheden,
die het accountantsberoep ondervindt bij de afbakening van het terrein
ten opzichte van andere beroepsgenoten. In Amerika is n.1. een strijd
gaande geweest tussen advocaten en accountants, aan wie de behandeling
van belastingzaken behoorde te zijn toevertrouwd. Er is nu een over­
eenkomst gesloten tussen beide beroepen, waarbij de werkzaamheden
zijn verdeeld. Andere sprekers wezen op het bestaan van accountantsbeunhazen in hun land, die door middel van advertenties cliënten trach­
ten te werven en die tegen tarieven werken, die voor een gequalificeerde
accountant onaanvaardbaar zijn.
Een andere spreker wees op de moeilijkheden, die er ontstaan voor
alleenwerkende accountants, doordat deze zich niet voldoende op alle
terreinen kunnen oriënteren. Zij zijn bevreesd de hulp in te roepen van
specialisten, omdat zij hierdoor hun cliënten zullen kunnen verliezen.
Mr Saunders (Engeland) herinnerde de aanwezigen aan het gezegde,
dat de sterkte van een keten wordt bepaald door de zwakste schakel.
Z.i. was de alleenstaande accountant in het vrije beroep de zwakste;
men kan zich niet voorstellen, met welke problemen deze man te kampen
heeft. Hij deed dan ook een hartstochtelijk beroep op de grote kantoren
om deze eenlingen zoveel mogelijk bij te staan.
The incidence o/ taxation
Aan dit onderwerp van actuele aard was de gehele Vrijdag gewijd.
m ab

blz. 426

De conclusie: „Taxation, once a revenue-raiser, has become a political
weapon for redistributing income and regulating social conditions, al­
together a bad trend, particularly for industry and commerce” gaf het
gevoelen van alle sprekers, in het bijzonder van de Engelsen, weer.
 De Amerikaanse inleider, Percy Brundage, vatte in het kort samen,
dat de buitensporig hoge belastingtarieven de groei van ondernemingen
in de kiem smoort, ieder initiatief doodt, de spaarders ontmoedigt en het
doen van buitensporige, aftrekbare, uitgaven aanmoedigt. Het ontduiken
van belasting is een algemene sport geworden. De fiscale aspecten van
een transactie zijn de belangrijkste factor geworden bij het nemen van
zakelijke beslissingen.
Verschillende sprekers demonstreerden met voorbeelden, hoezeer de
huidige fiscale maatregelen in strijd komen met de reeds door Adam
Smith gegeven beginselen van belastingheffing: equality of sacrifice,
certainty of determination, convenience of payment en economy of opera­
tion.
Uiteraard was het niet moeilijk verband te leggen tussen dit onderwerp
en dat van de fluctuating price levels. Algemeen was men van oordeel,
dat de belastingheffing over schijnwinsten in de onderneming ten spoe­
digste een einde moet nemen, door het toestaan van verhoogde afschrij­
vingen, gebaseerd op de huidige vervangingswaarde of door het tegen
een lager belasten van winsten, die worden aangewend voor nieuwe in­
vesteringen.
De Voorzitter van het Congres, Sir Harold Gibson Howitt, G. B. E.,
D. S. O., hield vóór de eerste werkzitting een openingsrede en sloot des
Vrijdagsmiddags deze internationale bijeenkomst.
De Royal Festival Hall bood een unieke gelegenheid voor dit congres.
Op iedere plaats was het gesprokene door middel van luidsprekers uit­
stekend verstaanbaar.
Een bijzonder woord van waardering mag worden gesproken ten aan­
zien van het Secretariaat, dat onder leiding van Mr A. S. Mac Iver stond.
Met een staf van vier personen is het gehele voorbereidende werk ge­
daan. Voor de ontvangst en registratie van de deelnemers waren een
aantal stewards en tolken geëngageerd, die voortreffelijk werk hebben
verricht.
Social events
Hieraan was door de uitnodigende verenigingen buitengewone aan­
dacht en zorg besteed.
 Des Maandagsmorgens werd voor de deelnemers aan het Congres en
hun dames een speciale kerkdienst in de historische Westminster Abbey
gehouden, waarin de deken van Westminster, de Very Reverend A. C.
Don voorging. N a afloop van deze dienst, die door ruim 1000 personen
werd bijgewoond, bestond er gelegenheid het kerkgebouw te bezichtigen.
Voor de Rooms-Katholieke deelnemers werd een hoogmis in de W est­
minster Cathedral opgedragen.
Het Congresbestuur recipieerde op Maandagavond in de Royal Festi­
val Hall, waarbij Sir Howitt en Mr Percy Barrowcliffe met hun echtge­
noten de gasten ontvingen. Tijdens deze receptie werden nog Engelse en
Ierse dansen gedemonstreerd.
Het hoogtepunt voor de officiële afgevaardigden was het banket in
Guild Hall. Hieraan zaten als eregasten de Lord-Mayor of London en
de Archbishop of Canterbury, Dr Fisher aan. Het is onmogelük een
beschrijving te geven van de entourage van dit festijn, dat fel contrasteer­
ma b

blz. 427

de met de ernstige schade, die dit oude historische gebouw tijdens de
bombardementen door de Duitsers, heeft opgelopen. In een rede van meer
dan 20 minuten, die ademloos door de aanwezigen werd aangehoord,
sprak Dr Fisher o.a. de volgende woorden:
,,The qualified accountant gives a demonstration of the true account
of freedom in which he is always the servant of facts and cannot mani­
pulate facts to suit his own use”.
Groter eer en lof kan de accountantsstand niet toegezwaaid worden!
De Engelse Regering recipieerde in Tate Gallery, waarbij de Secretary
for Overseas Trade de gasten ontving.
De redacteuren van „The Accountant” boden aan de buitenlandse deel­
nemers en hun dames een cocktailparty in Grosvenor House aan, terwijl
de week besloten werd met een bal in het Savoy Hotel.
 Attractief waren ook de uitstapjes, die op de vrije Donderdag waren
georganiseerd. Men kon kiezen tussen een bezoek aan Oxford, Cam­
bridge, Hampton Court en W indsor Castle, de havens van Londen en
aan Londen zelf.
Zij, die een bezoek aan Oxford hebben gebracht, hebben een onver­
getelijke indruk medegekregen, van een der plaatsen, waar aan de jeugd
de echte Engelse traditie wordt bijgebracht, die zich zo duidelijk had ge­
manifesteerd aan het banket in Guild Hall.
Tenslotte dient nog vermeld te worden, dat er voor ieder nog een
theatervoorstelling en een ballet was gearrangeerd, terwijl voor de dames
de modeshow ook niet ontbrak.
De verschillende accountantsverenigingen hebben bovendien nog regel­
matig lunches en diners voor groepen deelnemers in hun gebouwen ge­
organiseerd: aan een groep uit de Nederlandse deelnemers werd door één
der vooraanstaande Londense accountantskantoren een dinnerparty aan­
geboden, die bijzonder in de smaak viel.
Het bovenstaande geeft een korte opsomming, van al hetgeen aan de
gasten door de Engelse verenigingen is geboden. De grote gastvrijheid
en het gulle onthaal is een sieraad aan de kroon van de organisatoren.
Men mag zich wel bewust zijn, dat het houden van een congres in de
omvang, zoals dit is geschied, al zware financiële verplichtingen op het
ontvangende land legt; als men echter dan aan de sociale functie nog
een dergelijk cachet weet te geven, dan past een woord van grote hulde.
 Met het houden van congressen streeft men gemeenlijk verschillende
doeleinden na. Voorop staat in de regel de bestudering van vakvraagstukken op internationaal niveau. Daarnaast echter is het verkrijgen van
persoonlijk contact met de beoefenaren van hetzelfde beroep in andere
landen zeer nuttig. Speciaal in dit laatste opzicht is naar de mening van
de groep Nederlandse deelnemers, dit congres uitermate geslaagd te
noemen. Het meest daartoe heeft misschien nog de informele cocktail­
party van „The Accountant” , die aan het einde van de week werd ge­
houden en waarop de meeste buitenlandse gasten elkaar beter kenden,
bijgedragen.
Op de sluitingszitting heeft de Voorzitter nog medegedeeld, dat in
principe besloten was, over 5 jaren een volgend congres te houden.
Er waren reeds van enkele landen verzoeken ingekomen, om als gast­
heer te mogen optreden. Wanneer Nederland daartoe zou mogen worden
uitverkoren, dan rust op de Nederlandse accountants een ereplicht reeds
nu hun bijdragen, zowel wetenschappelijk als organisatorisch, daaraan
te leveren.
ma b

blz. 428.
