DE ZELFSTANDIGHEID VAN DEN ACCOUNTANT
20

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE

gen, dit niet zouden hebben gedaan, wanneer uitsluitend de
„business ’’ belangen als einddoel werden gesteld.
De vraag of het aanbeveling verdient het Instituut ook werk­
zaam te doen zijn op meer algemeen economisch gebied, meen
ik voorloopig ontkennend te moeten beantwoorden. Zonder het
belang van de argumenten van den Heer B. te onderschatten
meen ik. dat het programma van het Instituut reeds zoodanig
beladen is. dat het gevaarlijk zou zijn daaraan nog meer toe te
voegen of een plotselinge zwenking in het beleid te brengen.
Ik hoop. dat het bovenstaande de zienswijzen van den Heer
B. en mijzelve iets nader tot elkaar heeft gebracht en dat de
toekomst zal leeren dat het geuite pessimisme beschaamd is ge­
worden.
F. DONKER DUYYIS
DE ZELFSTANDIGHEID VAN DEN ACCOUNTANT

Bij het verschijnen van het in het jongste Novembernummer
opgenomen artikel van den Heer Rutgers in Accountancy van
Augustus 1.1. heb ik hem daarop geantwoord, dat hier klaar­
blijkelijk een misverstand in het spel moest zijn; hetgeen de
Heer Rutgers in een volgend No. van dat blad toegaf.
Ter vermijding van datzelfde misverstand zou ik er prijs op
stellen, nu het artikel in het Maandblad werd overgenomen, nog
even op deze kwestie terug te komen.
Het misverstand schuilt hierin. De mogelijkheid, neen de
waarschijnlijkheid bestaat, dat de Rijksaccountant het op ver­
schillende punten niet eens is met de gevolgde interpretatie van
de wet, met eenige bepalingen der wet, ja misschien niet met den
geheelen opzet van de wet. Hij is echter geroepen deze toe te
passen en dus zijn eigen meening dienaangaande opzij te zetten.
Dan ontstaat er een persoonlijk conflict voor hem. Dit is echter
geen conflict in de uitoefening van zijn beroep als accountant,
waarbij zijn zelfstandigheid als zoodanig bedreigd wordt.
 De taak van den Accountant der Directe Belastingen is den
Inspecteur van advies te dienen bij de toepassing van de ver­
schillende belastingwetten. Aan die wet is hij evenals de Inspec­
teur gebonden en zooals bij elke wet ook aan de jurisprudentie,
waarbij ons hoogste rechtslichaam, de Hooge Raad de leiding
heeft. Deze maakt in laatste instantie uit wat de wetgever heeft
bedoeld met de verschillende wetsbepalingen en stelt dus vast
wat onder afschrijvingen is te verstaan, in welke gevallen art.
14 wet I. B. toegepast moeten worden, enz.
Dit systeem heeft bezwaren en zal in verschillende gevallen
leiden tot onbillijkheden voor den bel. ph, natuurlijk ook tot
onbillijkheden in het voordeel van bel. ph, maar daar wordt niet
zooveel over geklaagd. Deze bezwaren heeft men steeds gevoeld.
Reeds de Romeinen kenden de spreuk Lex dura sed lex, de wet
is hard, maar het is de wet. In elk geval lijkt mij dit systeem
de voorkeur te verdienen boven dat waar men den Accountant
zou belasten met de toepassing van de wet, zooals hij dit billijk
achtte.
Hieruit volgt echter, dat ook de public-accountant aan die­
zelfde wet gebonden is en aan dezelfde interpretatie. Hij kan
natuurlijk het met zijn cliënt eens zijn, dat het onbillijk is, maar
zal hem desalniettemin afraden in Beroep te gaan, of cassatie
aan te teekenen, omdat de Hooge Raad nu eenmaal op een
ander standpunt staat en hij niet verwacht dat diens meening
sindsdien gewijzigd is. Zou een public-accountant een opdracht
aanvaarden als deskundige van den Raad van Beroep, dan
staat hij geheel gelijk met den accountant-ambtenaar, want ook
dan is zijn taak niet de bepaalde zaak naar billijkheid te
regelen.
 Om een voorbeeld te geven. Eenige jaren geleden zouden de
Heer Rutgers en ik geen afschrijving hebben verdedigd op den

betaalden goodwill en thans zullen we juist andersom adviseeren, niet omdat onze meening is veranderd ten opzichte van
dit interessante vraagstuk, maar omdat het inzicht van den
Hoogen Raad is gewijzigd.
Ik meen echter te mogen constatée ren, dat het feit, dat der­
gelijke rechtskwesties tegenwoordig van beide zijden ook door
accountants worden bezien en meer dan vroeger wel het geval
is geweest ook hun oordeel daarbij wordt ingewonnen, niet ge­
heel zonder invloed is geweest op de jurisprudentie, waarbij
deze ontegenzeggelijk is gebaat.
Afgezien van dit misverstand zou natuurlijk het gevaar kun­
nen bestaan, dat er drang werd geoefend van regeeringswege
op de accountants der directe belastingen, om hen te bewegen
fiscaler op te treden, dan zij eigenlijk met hun geweten overeen
kunnen brengen. Ter vermijding van dit misverstand, wil ik
gaarne verklaren, dat nimmer gedurende mijn practijk in Rijks­
dienst door één Inspecteur, of door het Departement, of door
wie ook getracht is invloed te oefenen op hetgeen ik meende te
moeten rapporteeren, en ik ben verzekerd dat ik zulks evenzeer
kan verklaren namens mijn collega’s. De Heer Keuzenkamp
kan dan ook naar mijn meening gerust zijn. De fout zijn amb­
tenaren te veel te beinvloeden zal aan den Staat der Neder­
landen niet behoeven te worden gewroken, aangezien deze zich
daar niet aan schuldig maakt.
 Ten slotte dit. Ons werk, het werk van alle accountants van
welken aard ook is een arbeid, waaraan verantwoordelijkheid
is verbonden. Die verantwoordelijkheid rust op ons, die het vak
uitoefenen. Ik neem gaarne aan dat die verantwoordelijkheid
zeer zwaar kan wegen en wij allen, èn ambtenaren, èn bankaceountants, èn collega’s in het vrije beroep voor het geval kun­
nen komen, dat wij met reden vreezen dat rapporteeren volgens
onze overtuiging op veel en zeer groote onaangenaamheden voor
ons persoonlijk zal uitloopen. Naar mijne meening zullen wij
die gevolgen dan hebben af te wachten, daar wij ons er anders
aan schuldig maken, dat wij, zooals ik een getuige door den
President eener Rechtbank heb hooren verwijten, den invloed
van de getuigenis van een eerlijk man op zijn lastgevers onder­
schatten. Dat die invloed groot kan zijn en anderen terughouden
van het begaan van ongerechtigheid, daarvan zijn we toch zeker
allen overtuigd.
J. H. IIAGEMAN
’N OPMERKING NAAR AANLEIDING VAN
„DEVELOPMENT OF PROFESSIONAL ACCOUNTING IN
CONTINENTAL EUROPE”

In het bezit van bovengenoemd geschrift, zijnde een referaat,
uitgebracht door E. v. Dien, Amsterdam, ten congresse te NewYork, meen ik goed te doen langs dezen weg te wijzen op eene
onjuiste opvatting omtrent doel en wezen der Vereeniging van
Academisch gevormde Accountants.
 Op bldz. 28 zegt Van Dien:
„The association of academically formed accountants owes
its existence to the desire of those who have become accountants
after passing an examination at the Netherlands Commercial
University, Rotterdam, to unite for the purpose of obtaining
disciplinary supervision of the execution of the profession. The
association of professional accountants, herefore mentioned by
name, only admit as members those who have passed their
examinations. As the academically formed accountants desired
to be united, they had to take recourse to the founding of an
association of their own, in order to obtain this unity. In the
mean time an opportunity will be given to academically formed
accountants to join Institute, Bond or Association, after which
their society has no reason for existence, at least in its present
form.”

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJUSHUISHOUDKUNDE
Van Dien gaat dus blijkbaar van de veronderstelling uit dat
de Vereeniging van Academisch gevormde Accountants alleen
ten doel heeft het openen van eene gelegenheid tot het vormen
van een gereglementeerd toezicht, zooals bij andere genoemde
vereenigingen reeds aanwezig was in den vorm van een Raad
van Toezicht, Discipline of/en Tucht. Vervolgens zegt hij: de
hier genoemde andere vereenigingen openen thans voor1 de
academisch gevormde accountants de gelegenheid om zonder
meer als lid toe te treden en dus heeft het afzonderlijk bestaan
der Vereeniging van Academisch gevormde Accountants geen
doel meer, althans niet in den huidigen vorm. (vrij vertaald).
 Het komt mij voor dat op deze wijze een en ander wel wat al
te eenvoudig wordt voorgesteld. Betreffende het doel zij ver­
wezen naar Art. 2 der Statuten waarin is gesteld: de bevor­
dering van het accountantswezen in Nederland en koloniën en
het behartigen van de belangen harer leden bij het uitoefenen
van het beroep. Dit doel is heel wat ruimer gesteld en spreekt
zelfs niet eens van de organisatie van een of ander gereglemen­
teerd toezicht.
In art. 3, aangevende de middelen waarmede de Vereeniging
zal trachten haar doel te bereiken, wordt onder C. genoemd:
het instellen van een Raad van Toezicht, nadat onder B. reeds
is genoemd: het bevorderen van de universitaire opleiding.
Zonder zeer sterke argumenten is het onjuist een der middelen
tot het bereiken van een doel, als het doel zelve naar voren te
schuiven en hierop dan conclusies te bouwen.
 Eenmaal het algemeen en hooger doel weder in eere hersteld,
zou ik willen vragen, gezien het feit dat deze kwestie in het
afgeloopen voorjaar aan de orde is geweest, is het dan zoo on­
gewoon, dat de academisch gevormde accountants, wier oplei­
ding en omgeving tijdens den studie-tijd zoo sterk afwijken van
de andere bestaande opleidingen; wier opleiding voor bet docto­
raal examen, tevens vormend de voorafgaande opleiding voor
het examen in de rekening-wetenschap, zelfs hiervan een deel
uitmakend, zooveel breeder en dieper is dan de voorafgaande
opleidingen bij dezelfde soort van examens der andere vereeni­
gingen, een eigen kijk en inzicht hebben of krijgen in de nooden
van het vak en de eischen, welke aan de uitoefening daarvan
in de toekomst gesteld moeten worden, alsmede omtrent de
middelen, welke aangewend moeten worden, om tot dit doel te
komen. Is het dan wel juist, gezien de bestaande ongeregelde
verhoudingen, te meenen dat verspreiding der academisch ge­
vormde accountants over de andere genoemde accountantsvereenigingen meer bevorderlijk is voor het accountantsberoep als
zoodanig dan eendrachtig samenwerken dezer personen en ge­
heel te vergeten dat ook hier „Eendracht Macht maakt”, zonder
nu de macht van accountantsvereenigingen in het algemeen te
willen overschatten.
De leden der desbetreffende Vereeniging hebben dit blijkbaar
voldoende gevoeld met als gevolg de opdracht van de Buiten­
gewone Algemeene Vergadering, speciaal hieraan gewijd, aan
liet Bestuur om aan de leden en toekomstige geslaagden afwij­
zend te adviseeren omtrent toetreding tot een der andere ver­
eenigingen, hangende de besprekingen in de StaatscommissieAecountantswezen en als zijnde zeer zeker niet gewenscht ter
bevordering van het hoogere doel, zoolang de andere vereeni­
gingen nog steeds zelve niet tot eenheid zijn gekomen.
 Het komt mij voor dat voor het zelfstandig voortbestaan van
zoovele andere vereenigingen, zelfs van de voornaamsten, dan
ook minder grondige redenen aanwezig zijn dan voor het zelf­
standig bestaan der Vereeniging van Academisch gevormde
Accountants.
Als laatste vraag zou ik dan nog willen stellen, waarom
openen de drie voornaamste vereenigingen, die gélukkig in zoo­
vele zaken één lijn trekken, niet één deur voor al hare leden, in

21

plaats van, onverwacht na vele jaren, drie deuren voor de
academisch gevormde accountants?
N.B. In het December-nummer schrijft H. J. Broekveldt:
„Genoemde drie vereenigingen toch zijn de leidende en hun
leden worden door de overheid als volwaardig accountant
erkend, waarnaast nog te noemen zijn de buiten vereenigingsverband opgeleide academiscche Accountants.”
Mag ik opmerken dat de eenige erkenning van de over­
heid t.o.v. accountants nog alleen aan te wijzen is voor de
academisch gevormden ? Zij alleen kunnen worden benoemd tot
Rijks-accountant der belastingen (na een aanvullend-examen
belastingrecht) ; alle andere diploma-houders moeten alsnog het
belasting-öccoimfawts-examen in zijn geheel afleggen.
 Dr. G. BRACKEL
Naschrift

Zooals de inzender juist citeert, heb ik gezegd : „The Associa­
tion ...... owes its existence........enz. ’’ Ik heb dus niets omtrent
haar doel gezegd, maar mij beperkt tot de mededeeling van de
oorzaak waaraan de Vereeniging haar ontstaan heeft te dan­
ken. Deze mededeeling is, natuurlijk, juist, evenzeer als het
juist is dat de Vereeniging, bij de oprichting, haar doel verder
uitbreidde. Ik blijf van meening dat de Vereeniging van Acade­
misch Gevormden in haar tegenwoordig en vorm geen reden van
bestaan heeft, al kan ik mij levendig voorstellen, dat zij met
een gewijzigde doelstelling blijft voortbestaan. Onze Engelsche
collega’s hebben golfclubs, schaakclubs en veel andere vereeni­
gingen. uitsluitend toegankelijk voor accountants, en het is zeer
begrijpelijk — en zelfs zeer nuttig voor het beroep, — dat
collega’s zich, naast de groote vereenigingen, combineeren uit
hoofde van de belangen of de omstandigheden welke zij gemeen
hebben.
Op den verderen inhoud van het schrijven behoef ik niet in
te gaan, omdat die niet de aangevallen tirade betreft.
E. VAN DIEN
VERSCHIL IN INKOMEN VOOR RIJKS- EN
PLAATSELIJKE INKOMSTENBELASTING

Hoewel ongetwijfeld de gedachte van den Gemeentewet gever
is geweest, dat rijksinkomstenbelasting en plaatselijke inkom­
stenbelasting naar hetzelfde inkomen zouden worden geheven,
een gedachte blijkbaar belichaamd in het straks nog een paar
maal aan te halen art. 243c der Gemeentewet, is niettemin bij
de uitvoering weinig van die gedachte terecht gekomen. Zulks
is veroorzaakt in den grond door de wet, maar daarnaast door
enkele arresten van den Hoogen Raad, waaronder één nog van
zeer jongen datum, die ik zoo dadelijk de revue zal laten passccren. Bij die arresten is aan den tekst der wet alle recht, mis­
schien wel te veel recht, wedervaren.
 De vraag of deze bespreking nu nog noodig althans up to
date is, beantwoord ik beslist bevestigend. Wel zijn de artikelen
der Gemeentewet, waarover ik het hierbij wil hebben, vervallen
bij artikel 23 der wet van 15 Juli 1929, Staatsblad No. 388,
houdende herziening van de financicele verhouding tusschen
het Rijk en de gemeenten en wel zal ingevolge art. 12 dier wet
de gemeentefondsbelasting straks de plaats innemen van de
tegenwoordige plaatselijke inkomstenbelasting. Doch een en
ander is eerst met ingang van 1 Mei 1931 het geval. En intusschen zullen we dus nog deo volente de beide belastingjaren
1929/30 en 1930/31 onder het oude regime medemaken. Voor
die periode mag men derhalve niet onbekend zijn met de voor­
schriften die de heffing beheerschen, voorschriften bovendien,
die zich niet zoo vanzelf laten aanvoelen. En na hiermede myn.
