Twee Documenten Betreffende Den Slaven-Handel in De 17E Eeuw
TWEE

DOCUMENTEN
HANDEL

BETREFFENDE

DEN SLAVEN-

IN DE 17E EEUW,

-

DOOR
Dr. A. EEKHOF.
Over den slavenhandel in den tijd der Oost- en WestIndische Compagnie is reeds het een en ander bekend, al
moet het boek, dat dit onderwerp zakelijk en volledig behandelt, nog altijd geschreven worden 1). Dat de Compagnie

1) Belangrijke bladzijden over de slavernij in Ned. Oost-Indid in de
17e en 18e eeuw zijn te vinden bij : G. C. Klerk de Reus, Geschichtlicher
Ueberblicleder administrativen,rechtlichen und finanziellen Entwic7clung
der Niederldndisch-Ostindischen Compagnie,in : Verhandelingenvan het
Bataviaasch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen, Dl. XLVII
(1894). Ook heeft E. C. God6eblolsbergenmerkwaardige gegevensin zijn
artikel : Hottentotten, Slaven en Blanken in Compagniestvjdin ZuidA frika, in : Hand. en Mededeel.f7.d. Maatschappij der Nederlandsche
Letterkunde te Leiden, 1912?1913, blz. !02-l18. Zie verder: E. C:
God6eMolsbergen,De stichter van Hollands Zuid-A frika Jan van RieBosman,Nauuskeurige
beecle,Amat. 1912, blz.10i , 1 09, 103, 104Willem
;
beschrijving van de Guinese Goud-, Tand- en Slave7custenz., Amst. bij
Isaak Stokmans, Boekverkooperop 't Rokkin, in Calvinus 1709, 2 din.
in een band, Dl. II, blz. if 7, 126, 135, 138-152; L. C. D. van Dijk,
Neerlands vroegste betrekkingen met Borneo, den Solo-archipel, Cambodia, Siam en Cochin-China, Amst. 1862, blz. 117; N. de Roever,Uit
onze oude Amstelstad, Amst. 1891, Derde bundel, blz. 34, 35 ;A. Eekhof,
DI.II, blz. 147De Hervormde Ker7cin Noord-Amerika, 's. Grav , 191 3,
A. Eekhof, De positie van de slaven in den Compagniestijd, in :
Geillustreerd Zending8blad, Orgaan van de Vereeniging Ilhet Java-.
 272
voor hare kolonien te
zelve, ten einde in werkkrachten
voorzien, tot den aankoop van slaven het initiatief nam,
is al geen geheim meer 1), doch dat zij er formeel een
bron van bestaan uit maakte, door te Amsterdam met
in slaven, die met Spaansche huizen in bemakelaars
stonden over de levering van slaven contracten
trekking
af te sluiten, kan uit het eerste document dat wij hier
worden nagegaan.
afdrukken tot in bijzonderheden
Dit e e r s t e stuk dan, dat wij hierna laten volgen, is
een schriftelijk contract op den 17den October -1672 voor
den Amsterdamschen
notaris Hendrick Outgers gesloten
tusschen de Bewin dhebberen der West-Indische Compagnie
en den gemachtigde van den Spanjaard Domingo Grillo,
waarbij de Compagnie dezen beloofde voor zijne plantages
op het eiland Ouragao 3000 slaven te zullen leveren. Dit
document
is te vinden op het Notarieel Archief te Amin
de Notarieele Protocollen van notaris H. Outgers,
sterdam,
Kast F, No.
1672, blz. fi4r-74P.
De vroegere archivaris van de stad Amsterdam,
Mr. N. de Roever heeft dit
in zijne schriftelijke
stuk gekend, en het als ibelangr§k"
betreffende
koloniale
vestiging en handelsAanteekeningen
doch tot eene uitgave was het
compagnie6n
aangemerkt,
tot op heden niet gekomen.
In het kort medegedeeld, is de inhoud als volgt. Voor
17
den notaris H. Outgers te. Amsterdam
verschijnen
October 1672 twee partijen, te weten : de heeren Cornelis
Cloeck en Isaacq van den Heuvel, beide Bewindhebberen
der West-Indische
Compagnie, ter kamer van Amsterdam,
door voorzegde kamer gecommitteerd,
en de heer Estevan
Comst?'', Jaarg. 1913, Nov.-Dec.,blz. 88-95. Over het leven der slaven
in lateren tijd: W. R. van Hoivell, Slaven en Yriyen onder de Neder'
Ianthe he wet, 2 dln., A.mst.1864.
 1) E. B. O'Callaghan, Voyages of the Slavers St. John and Arms
of Amsterdam, 1659, 1663, together with additional papers illustrative
of the Slave Trade under the Dutch, Albany 1867 ; mij n : De Her-vormdeKerk in Noord-Ameri7ea, 's-Grav. 1913, Dl. II, blz. 148.
2) Nu het Notaridel Archief te Amsterdam wordt verplaatst en in
het Stedelijk Archief wordt ondergebracht, zal het protocol waarschijnlijk anders geregistreerd worden.
273
van den Spaand' Andrea, gemachtigde en procuratiehouder
schen heer Domingo Grillo, wonende te Madrid, handelende voor zichzelf, doch ook als voogd over de personen
en goederen van de nagelaten kinderen van don Ambrosio
Lomellino.
 Grillo heeft voor zijne plantagien op Ouragao
slaven noodig, die de Compagnie hem belooft te zullen
leveren ten getale van 3000 stuks, en wel ,stucken van
Indi6a". Deze slaven moesten dan op de kust van Afrika,
te Cabo Verde, Ardre of Angola worden ,ingehandeld" en
in de jaren 1672 en 1673, doch v66r ultimo December 1673,
te Curagao worden binnengebracht en geleverd. De schipper
moest zich verplichten
onderweg geen plaatsen, bijv. de
Caribische eilanden aan te doen, in ieder geval op de reis
geen slaven te verkoopen, op straffe van verbeurte van slaven,
maandgelden,
lading enz. Dat Domingo Grillo er vele
kon, blijke uit het feit, dat hij goedvindt, dat
gebruiken
de Compagnie hem in dien tijd nog 500 meer dan het
bepaalde getal leverde, zoo zij daartoe kans zag. De slaven
behoorden
te zijn. Hieronder werd verstaan,
"leverbaar"
dat zij "geen considerabel gebreck (hadden) ende gesont?
(waren), niet blint, lam noch gebroocken" 1). Zij mochten
daarenboven
niet ouder zgn dan 36 jaar. Voorts golden
die van 15-36
jaar oud waren voor 66n ,stuck van
die
van
15-8
Indidn",
jaar ond waren, drie voor twee,
oud
die van 8-4
jaar
waren, twee voor 66n, terwijl zij
die beneden de 4 jaar oud waren, met de moeder medemoest de lading voor twee derde uit
gingen. Bovendien
mannen en voor 66n derde uit vrouwen bestaan.
De heer Grillo beloofde zijne factoren met voldoende
orders en contanten naar Curagao te zenden en vijf schepen
te zullen onderhouden,
om de leverbare slaven naar den.
 1) W. Bosman, Nauaokeurige beschrijoing van de Guinese Goud-,
Tand- en Slavokuse, Amst. 1709, Dl. II, blz. 149, 250 zegt, dat men
tot de ongeschikte - de zoogen. "makrons" - diegene rekende, die
boven de 35 jaar oud waren, of die aan armen, beenen, handen of
voeten waren verminkt, ook die een' tand kwijt waren, die grijze haren
hadden of vliezen over de oogen, en die met ongeneeslijkeen besmettelijke ziekten waren bezocht.
,

274
wal te halen. De slaven zouden echter eerst 14 dagen
na aankomst
worden gesepareerd
in leverbare en nietdan
zouden
ze
24
leverbare ;
nog
dagen, alzoo 38 dagen
in het geheel, voor risico en verzorging van de Compagnie
wezen, waarna Grillo het recht had om te vragen, dat zij nog
drie maanden op het schip gehouden werden, waarvoor hij
dan echter 8 1/, stuiver per persoon en per dag zoude betalen. De negers, die gedurende den tijd van 38 dagen stierven,
waren voor rekening van de Compagnie, doch diegenen, _
te
die binnen den tijd van drie maanden daarna kwamen
overlijden, kwamen voor rekening van den heer Grillo, die
hunne verzorgingskosten
dan tot den sterfdag aan de Compagnie zou uitbetalen. Na genoemde drie maanden, aanvangende bij den 388ten dag, had de Compagnie het recht de
slaven naar verkiezing te verkoopen, tenzij de heer Grillo
nog zes weken prorogatie aanvroeg.
Voor iederen slaaf beloofde de Spanjaard te zullen betalen 107 1/2
i stuk van achten 1), doch hij zou dan van
enz. worden vrggesteld, benevens het recht
recognitie-gelden
om
de
voor de slaven zonder
verkrijgen,
scheepsbehoeften
te
van Curagao
in
voeren.
De
impost
directeur-generaal
had te beloven, dat hij de factoren van den heere Grillo
zoa ontvangen en be"met alle behoorlycke civiliteyten"
en
hun
in
assistentie
allerlei
zaken zou verleenen.
 handelen,
eventueele
beide
tusschen
Bfi
partijen, zou een
geschillen
commissie van vier personen
worden benoemd, waarin
iedere partij twee had te stellen, die de zaak van kwestie
in der minne moesten beslechten, of indien dit onverhoopt
niet mocht geschieden, dan zou de zaak te Amsterdam
berecht worden. Met het oog op "de sleghte constitutie
van tijden" zou de heer Grillo eene som van 12000 gld.
aan de Compagnie op bodemerij fourneeren, terwijl een
volwaardig "stuk van achten" op acht en veertig stuivers.
werd bepaald.
1) Een volwaardig stuk van achten had de waarde van 48 stnivers.
Zie hierna, biz. 291. Voor een slaaf beloofdehij dus 258 gid. te zullen
betalen.
275
Het

t w e e d e document is misschien nog merkwaardan
het eerste. Het bevat in hoofdzaak eene instructie
diger
voor de schippers, hoe zij de slaven op de schepen hebben
te behandelen. Het is te vinden in de Resolutien van
de Kamer van Amsterdam,
1683 en eyndigende 16b'7,
welk handschrift
thans berust in het Rijks-Archief
te
en gekatalogiseerd
is als : ,,Koloniaal Ar's-Gravenhage
chief, No. 371". Ook behelst dit handschrift nog eenige
die op deze zaak indirect
notulen,
betrekking hebben,
zooals wij weldra zien zullen.
Op den 15den November 1685 was de kamer van Amsterdam bijeen, om gevolg te geven aan de resolutie van
de Vergadering
der XVII, ten einde ,even premie te beraemen en vast te stellen voor de schippers nae Madagascar om slaven gaende, genomen nae het getal dat sy
Men besloot alvorens "ten
sullen uytleveren".
levendigh
aan
de heeren Van de Capelle,
te
om
principalen
resolveren",
De
Vries, Decquer, Temminck en den AdRodenburgh,
vocaat van de Compagnie op te dragen, "om een instructie
voor de schipper en opperhoofden voor het jaght Jamby
derwaerts gedestineert te formeren" 1).
 Dit slavenjacht
Jamby zou echter tevens dienen voor
Christiaan Huygens toch
wetenschappelijke
proefnemingen.
was nog voortdurend
bezig met het "uytvinden en maeken
van seer accurate horologien, die van malkander in een
etmael geen secunde souden verlopen,
waerdoor soude
cunnen werden uytgevonden
het Oost en West". Huygens
had van J. Hudde, directeur der 0. I. Compagnie in Sept.
1685 verlof gekregen, om zija instrument
op een galjoot
op de Zuiderzee te beproeven.
dat dit scheepje onder Barent
Hij bericht hierover,
Fockes als kapitein, hem op het eerste gezicht wel wat klein
toescheen, doch nu behoefde er geen twijfel over te blijven,
of zijn instrument
zou op een grooter schip ook bij
storm aan de gestelde eischen voldoen. Huygens zou het
1) Resolutie"nvan de Kamer van Amsterdam., 15 Nov. 1685. Het
H.S. is ongepagineerd.
276
dus

eerst op de Zuiderzee willen probeeren, en als de
proef slaagde, wilde hij van uit Texel voor eenige dagen
het ruime sop kiezen 1). De Haagsche horlogemaker Johannes van Ceulen, "un ouvrier tres habile", die Huygens
ter zijde stond 2), kreeg als aanmoediging
200 zilveren
ducatons - hij had vroeger ook al eens een gelijke som
ontvangen 3) -, en de smid, die geholpen had, kreeg 70
De proef op de Zuiderzee was uitnemend
gld. belooning
en
nu lag het scheepje Jamby gereed om
ziet,
geslaagd s)
in zee te steken, een mooie gelegenheid dus, om "een
preuve ter see te nemen van de horologien by den heer
Zoo werd dan 22 November 1685
Haygens ge'inventeert".
 besloten, dat niet Huygens zelf, doch "egpres een opperstuerman by den welgemelten heer Huygens geinstrueert,
behalven den ordinaris
op het scheepjen
opperstuerman
werden
daermede
te seylen nae
om
Jamby (sou)
gestelt,
de Caep en vandaer met de eerste schepen weder herwaerts te keeren, en van syne bevindinge schriftelijck en
mondelingh rapport te doen". Er kwam echter oponthoud,
i) Over deze door Christiaan Huygens vervaardigde horologign raadplege men het register van: Oeuvres complèt88de Christiaan Huygens,
publides par la Soci6t6 Hollandaise des Sciences, 's-Grav. 1901, Tom.
IX (Correspondance 1685-1690). Huygens schrijft in een brief van 9
Sept. 1685 (Tom. IX, p. 26, 27) onder andere het volgende :"J'ay
trouv6 ce bastiment - nml. de galjoot van Barent Fockes - assez
petit, quoy qu'il ait fait le voiage des Indes Or(ientales) avec ce Barent
Fockes, qui est le nom du maistre susdit, de sorte que si les horloges
peuvent ce maintenir la dedans avec un temps mediocre, l'onne doutera
pas qu'ils ne puissent souffrir la tempeste dans un grand vaisseau des
lades. Ces messieurs souhaitent fort que je sorte du Texel en pleine
mer, ce que je n'ay pas voulu refuser, c'est i dire en cas que les
atlaires aillent a souhait sur le Zuidersee, car autrement il serait inutile
d'aller plus loin. En ce cas je pourrais estre 7 i 8 jours sur 1'eau, et
nous aurons des provisions pour ce temps en d'avantage". Zie ook:
P. Harting, Christiaan Huygens W zijn leven en werken geschetst,
Gron. 1868, biz. 42.
2) Zie over Johannes van Ceulen, horlogemaker te 's-Gravenhage,het
register op Tom. VIII van Oeuvrescomplètesde Christiaan Huygens, ete.
3) Resolutiën van de Kamer van Amsterdam, 27 Juli 1684.
4) R680lutiënvan de Kamer van Amsterdam, 30 Aug. 1685.
5) Oeuvrescomplèt88de Christiaan Huygens etc., Tom. IX, p. 31.
 277
daar
ziek

de schipper van de Jamby nml. Andries
Vertholen
werd. Meende men dus aanvankelijk, dat het wenschelijk was, om van wege het groot getal slaven dat het
scheepje zou voeren ,tot deselver securiteit" en den schipper
tot hulp, "een derde waeck" te moeten stellen 1), men
kwam op dit plan terug, toen de heer Rodenburgh
op
Oudejaarsdag 1685 ter vergadering berichtte, dat de schipper
Andries Vertholen op het schip Jamby te Texel zoo ernstig
ziek lag, dat men ieder oogenblik zijn_einde verwåchtte.
Nu had een zekere Jan Claesz. Claver "out 49 jaeren,
de West-indische
Compagnie lange jaeren gedient hebbende
int overvoeren
van slaven", en die selfs eenige tochten
als schipper"
had gedaan, dewelke zoo juist met "de
Christin" in die qualiteit was tehuis gekomen, zijnen dienst
De kamer van Amsterdam besloot naar geaangeboden.
noemden
en Vertholen terug te
Claver te informeeren
in dienst zou geonder
deze
weder
dat
belofte
roepen,
nomen worden, zoodra hij hersteld was 2). De inlichtingen
omtrent den persoon van Claver ingewonnen, waren van
dien aard, dat hij voor 68 gld. in de maand werd aangesteld, nadat hij den eed als "schipper" had afgelegd 3).
Andries
Vertholen nam hiermede eerst geen genoegen,
doch berustte ten laatste4).
Christiaan Huygens had intusschen in de maand December
1685 zijne "Instructie en onderwijs aengaende het gebruyck
der Horologien
tot het vinden der Lengde van Cost en
West" opgesteld, doch ik vermoed, dat hij het onder de
beter achtte de proefneming op
gegeven omstandigheden
een ander schip, met name "Alckmaer", dat later zou uitvaren, te doen plaats hebben 5).
1) Resolutie"nvan de Kamer van Amsterdam, 22 Nov. 1685.
2) Resolutie`nvan de Kamer van Amsterdam, 31 Dec. 1685.
3) ResolutiFn van de Kamer van Amsterdam, 3 Jan. 1686.
4) Resolutien van de Kamer van Amsterdam, 5 Jan. 1686.
 5) Reden voor deze veronderstelling vind ik in hetgeen over deze
zaak in de: Oeuvres complètes de Christiaan Huygens etc., 's Grav.
1901, Tom. IX, p. 37, 55-76 en 272-291 wordt medegedeeld.Op p.
55-76 vinden wij de copie van de instructie - waarbij een fraaie
afbeelding van het instrument (p. 56) - welke Huygens in Dec. 1685

278
Hoe dit moge geweest zijn, het eigenlijke doel waarom
het scheepje Jamby uitvoer, was om slaven te handelen.
aan wie 15
De commissie van heeren Bewinthebberen,
1685 was opgedragen, om een instructie voor
November
den schipper op te stellen, was hiermede 22 November
1685 gereed, en legde alzoo der vergadering voor: "een
lijste van victuali6n en andere behoeften voor de slaven",
benevens
een "instructie
voor den schipper en hoofden
het
op
scheepjen Jamby,
gaende om slaven nae Madavervattende
wat
gascar,
wyse deselve moeten werden
op
en getracteert".
Yoorts hadden de commisgegouverneert
sarissen "by forme van missive een ordre voor den Comen den Raet aen de Caep dese vojagie concermandeur
nerende geconcipieert",
als ook "de premie beraemt by
den schipper te trecken voor de levendige slaven, die hy
sal komen uyt te leveren", alles in hoofdzaak overeenkomende met de gebruiken, welke daarbij gewoonlijk door
de West-Indische Compagnie werden toegepast. Deze concepten werden nu aan het oordeel der vergadering onderen gearresteerd.
worpen, en in allen deele goedgekeurd
in haar geheel volgen,
Wi) laten thans de "instructie"
doch willen op eenige punten nog even de aandacht vestigen.
 De levensbehoeften
der slaven moesten bestaan voor drie
vierde uit gort en een vierde uit boonen. Iedere slaaf
moest dagelijks een kop potspijs - gort of boonen in twee portien gekookt, ontvangen. Daarbij kregen zij dan
had opgesteld, en die hij 23 April 1686 medegafaan den "supernumerair"
Thomas Helder die om de proef van dese inventie te nemen nae de
Caep de B. Esperance gesonden werdt door de Bewinthebbers van de
O.-lndische Compagniemet schipper Jan Geleyn". "Thomas Helder" aldus eene aanteekening (Tom. IX, p. 37, n. 2) - ,,est le pilote, qui
fut chara6 par Chr. Huygens de prendre soin des horloges a pendule
embarquees à bord du vaisseau ?,Alckmaer" pour aire.1'essai de la
d6termination de la longitude sur mer, dans un voyageaUCapde bonne
Esperance. Il mourut un des premiers jours du voyage de retour en
avril 1687". Het rapport over deze reis door Huygens 24 April 1688
naar de ingeleverdejournalen opgesteld,is in de Oeuvrescomputes, Tom.
IX, p. ?72-291 afgedrukt. Over het scheepje Jamby wordt in Huygens'
werken, voor zoover ik gezien heb, met geen enkel woord gerept.
_

279
nog iederen dag spek - voor 400 slaven 20 pond =,
dat in stukjes gesneden, onder de gort of boonen moest
worden gekookt. Merkwaardig is in dit verband de verstandige culinarische opmerking : "doch moet int koocken
wel toegesien worden, dat het door malcanderen wort geroert, opdat d' een sijn deel daarvan soo wel krijght als
den ander". De mannen en de vrouwen schaften ieder
afzonderlijk
,aen een back" en dat tien bij tien tegelijk,
waarbij dan eenige matrozen hadden toe te zien, dat ieder
evenveel kreeg, en "dat de kost niet verwaarloost wort".
 Na den eten kreeg iedere slaaf zijn drinken. Ook zouden
zij zoo nu en dan hard brood ontvangen, waartoe 1500
A 1600 pond was medegenomen. Ter verpoozing moesten
voor de slaven tabak en pijpen worden medegenomen,
"om voor ieder slaaf drie a vier blaetges 's weeks uytgereyckt te worden".
Ook op de zindelijkheid was men bedacht, ja zelfs werden
hygienische
getroffen. De ketels, waarin het
maatregelen
voedsel werd bereid, moesten goed schoon zijn. Bovendien
moesten twee okshoofden azijn aan boord zijn, om het schip
daarmede
eens of tweemaal in de week te besprengen,
ruim dan goed d66rgerookt moest w rden met
het
terwijl
den walm van "twee of drie gloeyende kogels in pick of
in het
,beddings"
harpuys
gedaen". De greenenhouten
waar
de
werden
slaven
benedenruim,
geschrobt
sliepen,
en eveneens met azijn besprengd. Zij moesten zich op het
dek in een groote balie wasschen, doch eerst als de zon
eenigen tijd op was, daar zij anders "pijn en krimpingh
in haare lichamen"
zouden krijgen, waarvan zij mager
zouden worden, de tering krijgen en wegsterven. Ook
hadden de matrozen toe te zien, dat zij gcen zout water
binnen kregen, waardour zij eveneens zouden uitteren en
,,om hals raecken".
De zieke slaven, die door schipper en meester waren
onderzocht, zouden boven "de goede potspijs" nog eenige
Ook behoorde men tamarinde
ontvangen.
"verversinge"
tegen de scheurbuik mede te nemen en werden de spijzen
sterk gepeperd, alles ter "preservatie van de gesontheyt".
280
Bij het inhandelen van de slaven zouden zij oranjeappelen
en lemoenen ontvangen, om hen voor scheurbuik te vrijwaren.
 Om de verveling aan boord te verdrijven, behoorde een
stuk oud zwaar touw medegenomen
te worden, dat de
konden plukken, "doordien de
slaven dan tot "werek"
ledigheyt haar niet als (tot) quaet doen verweckt en alle
vuyligheden doet bedencken". Scherpe voorwerpen dienden
uit hunne omgeving te worden geweerd i). Mishandeling
indien de slaven
door matrozen
was streng verboden;
kwaad hadden gedaan, dan moesten zij door hunne medeslaven getuchtigd worden.
rekende men,
Niettegenstaande deze voorzorgsmaatregelen
dat de helft van de slaven onderweg wel zou bezwijken 2),
waarom de schipper voor elken slaaf dien hij boven
de helft van de ingenomen lading in goede conditie overzou ontvangen. Hij had ze
bracht, een extra-vergoeding
te brengen naar de Westkust van Sumatra, waar zij op
de plantagien zouden worden in dienst gesteld.
1) W. Bosman verhaalt, dat de schipper van een slavenscheepjeeens
een anker, dat een Engelsch schip had verloren, had opgevischt.Hij
had dit onvoorzichtig genoeg geborgen in het ,,honk"waar de slaven
sliepen. Deze hadden een hamer weten te bemachtigen, op het anker
hunne ketenen verbrijzeld en zouden zoo de bemanning overrompeld
hebben, ware het complot niet intijds ontdekt
Bosman, Nauwk.
beschr. v. d. Guinese Goud-, Tand- en Slavekust, Di. II, blz. 150).
2) Op zeestierven de slaven bij tientallen. In het jaar 1685kwamen op een
schip van de 370 ongeveer 140 tot 150 slaven en slavinnen om. Hetjuiste
getal had de schipper niet eens aangeteekend, dat zou -bij de lossing
wel blijken. (N. de Roever, ?it onze oude Amstelstad, Derde Bandel,
blz. 34). Op de St. Jan stierven in vier maanden niet minder dan 11U
personen "aen den rooden loop" (A. Eekhof, De Herv. Kerk in NoordAmerika, Dl. II, biz. 151). Mauritsstad was een pakhuis van de zwarten.
 Daaruit werden de negerslaven verscheept naar de eilanden van WestIndid, soms dadelijk nadat zij daar na een reis van 5 of 6 maanden
waren aangekomen, en wel in schepen zoo benauwd, dat er tot 14 toe
per dag stierven aan scheurbuik of roode loop zonder behoorlijkvoedsel.
Van de 217 "stuks" eens ongeveer de helft. (Notariëeù Protocollon ran
H. Schaeff, Anno 1647).
281
1. Contract gesloten voor den notaris H. Oufgers te
waarbij de West-Indische Compagnie belooft
Amsterdam,
3000 slaven te sullen leveren op Curagao ten behoeve van
den Spaanschen planter Domingo Grillol).
Den

17 October

Ao. 1672.
 In den name Godes, Amen. In den jaere 1672 op den 64r
seventhienden Octob(er) sijn voor my Henrick Outgers, notaris
etc. in kennisse der naergenoemde getuygen persoonlijck-gecompareert de heeren Cornelis Cloeck ende Isaacq van den
Heuvel, Bewinthebberen van de Geoctrojeerde West-Ind(ische)
Comp(agnie) deser landen, ter camere tot Amsterdam, als
daertoe by de voors. camer gecommitteert, die tot het passeren
van desen door de vergaderinge der Gecommitteerdens uyt de
resp(ectieve) cameren, representerende de vergaderinge der XIX
specialycken is geauthoriseert ter eenre: ende de heer Estevan d'Andrea, tegenwoordig inwoonder deser stede, als last
ende procuratie hebbende van de heer Domingo Grillo, soo
voor sijn selffs als mede als voogd over de personen ende
goederen van de naergelaten kinderen van don Ambrosio Lomellino, volgens desselffs procuratie, gepasseert tot Madrid voor
den not(aris) Antonio Gomez op den 2 September 1669, ende
de nadere successive ordres, hem door den voorgemelten heer
Grillo in verscheyde missivens my notaris vertoont, gegeven,
ter andere zyde, verclarende de voorn(oemde) parthyen met
malkanderen geaccordeert ende verdragen te sijn, in manieren
.naervolgende, te weten:
Dat de gem(elte) heeren Bewinthebberen alhier van tijt tot
tijt sullen equiperen ende affsenden successivelijck een getal
schepen met sufficante cargasoenen endue ordre, om op de cuete
van Africa gesamentlijck in te handelen een getal van dry
duysent stucx leverbare slaeven, te weten stucken van Indien, soo

1) Dit stuk is te vinden op het Notarigel Archief te Amsterdam, in
de protocollen van den notaris H. Outgers, 17 Oct. 1672. De in het,
Spaansch vertaalde akte van 17 Oct. 1672 op bl. 56r-63v; de Hollandsche akte, bl. 64r-74v. - Ik ben den heer J. H. Verloop, notaris te
Amsterdam, een woord van vriendelijken dank vemchuldigd,voor de
bereidwilligheid waarmede hij mij tot dit archieftoegangheeft verleend.
XL
19.
 *

-

'-

282

65r

als die hiernaer breder werden verclaert, ende die binnen dit
lopende jaer 1672 ende het aenstaende jaer 1673 tot ultimo
December desselven jaers over te voeren tot op 't eylandt
Curasao, ende de overgebrachte aldaer te leveren aen de ordre
van den voors. heer (?rillo, welcke voors. dry duysent stucx
negros by deselve heer Grillo voor hem selffs ende in sijn
gem(elte) qualitijt op 'tselve eyland, soo wanneer deselve binnen J/
den voors. tijdt van ultimo Decemb(er) 1673 sullen werden
gelevert ende anders niet ontfangen ende betaelt sullen moeten
werden, in manieren als hiernaer sal werden verclaert. Ende.
byaldien de welgem(elte) heeren Bewinthebberen boven de voors.
drie duysent stucx, noch vijff hondert conden leveren, soo
sullen deselve mede ten pryse en op conditien als de voors.
dry duysent moeten werden ontfangen. Ende heeft den voors.
heer Gemachtigde uyt den name van de voors. heer Grillo by
desen verclaert, dat sijn Ed. tot vorderinge van de gemeende
Negotie ende praecise affhalinge van de negros, die op Curacao
werden gelevert, tegenwoordig int vaerwater, ende tot selvige
employ effectivelijck heeft vijff soo eygene als bevrachte schepen,
ende dat sijn Ed. buyten alle vermoedelycke ongevallen en
ongelucken, sijn uytterste devoir sal doen, om het employ van
vijff schepen geduyrende deze negotie te continueeren, sullende
vervolgens sorge dragen, dat by afflegginge van eenige van de
voors. v?ff schepen, ofte soo wanneer deselve andersints uyt
het voors. employ quamen te geraecken, deselve weder door
andere tot het voors. getal toe, sullen werden gesuppleert, soo
ras als sulcx in alle billickheyt ende mogelijckheyt doenlijck
sal sijn.
 Dat onder de voors. slaeven geen sullen mogen sijn, die in
Rio Calabary, del Rey ofte Camarones ingehandelt sijn, ende
dat alle diegeene die geen considerabel gebreck hebben ende
gesont sijn, niet blint, lam noch gebroocken, voor leverbare
slaven sullen werden gereeckent. Dat ten respecte van den
ouderdom de reeckening in deser voegen sal werden gemaeckt,
te weten, dat diegeene die van vijftien tot ses en dartig jaren
oudt sijn gereeckent JJ sullen werden voor een leverbaer stuck
van Indien, ende van diegeene die van vijftien jaren nederwaerts tot acht jaren toe oudt sijn, sullen drie personen voor
twee stucken van Indien werden gereeckent, ende die beneden
de acht jaren tot vier jaer toe oudt sijn, sullen twee personen
voor een stuck van Indien werden gereeckent, ende die beneden

-

'

'

288
de vier jaren oudt sijn 1) sullen de moeder volgen. Ende sal
de gem(elte) heere Grillo niet gehouden sijn eenige negros ofte
slaven te ontfangen, die in ouderdom de ses en dartig jaeren
passeren.
Dat ten respecte van de sexe, de twee derde parten van het
te leveren getal slaven sullen moeten wesen manspersonen,
ende het andere derde part vrouwspersonen, in voegen, dat de
voorn(oemde) h(eer)en Bewinthebberen niet gehouden sullen
sijn meer als twee derde mannen, .ten pryse als hier onder
geconditioneert is, te leveren, nochte den .heere Grillo . boven
het voors. een derde vrouwspersonen, ten pryse als hiernaer
geconditioneert te ontfangen, maer in gevalle het mochte gebeuren, dat de opgemelte heeren Bewinthebberen eenige meerder
manspersonen boven de voors. twee derde parten quamen over
te brengen, dat in dien gevalle deselve gehouden sullen sijn
die mede te leveren.
 Dat den meergemelten heer Grillo voor hem selffs en in sijn
voorgem(elte) qual(itijt) syne- factoren met suffisante ordres
voorsien, sal moeten senden ende houden op het eylant Cumgao,
om de voors. slaven te ontfangen ende te betalen, welcke
factoren gehouden sullen sijn binnen veertien dagen naer het
arrivement van ieder schip aldaer, die aengecomene slaven te
visiteren ende de leverbare van de onleverbare te separeren,
'twelck gedaen sijnde, sullen de voors. heeren Bewinthebberen
de voors. negros die bevonden sullen werden leverbaer te sijn,
noch vier en twintigh 1/ dagen, sijnde tesamen acht en dartig 65Y
dagen, naer 't arrivement van yder schip tot haren koste ende
risico moeten onderhouden, sonder daervoor iets ten respect
van het affsterven als eenige montkosten en onderhoudinge van
den voorn(oemden) heer Grillo te pretenderen.
Dat de gem(elte) heeren Bewinthebberen naer de voors. acht
en dartig dagen, des noots zijnde, de voors. gesepareerde leverbare slaven noch sullen onderhouden van kost en dranck, ende
de risico van het sterven tot haeren laste nemen voor den tijdt
van dry maenden, te reeckenen van den acht en dartigsten dagh
aff, des sal den voorn(oemden) heer Grillo ten tijde als de voors.
gesepareerde leverbare slaven aen hem, ofte sijn ordre gelevert
werden, beneffens de cooppenningen van ieder leverbare negro,
1) De woorden : "sullen twee personen aangeteekend.
 oudt sijn,"staan in margine

284
voor kostgelden betalen acht en een halve stuyver daegs, te
reeckenen van den acht en dartigsten dag aff, naerdat deselve
op 't eyland sijn gecomen, tot den dag dat deselve in de kost
van den voorn(oemden) heer Grillo overgaen toe; des, dat de
voorn(oemde) heer Grillo de kostgelden van diegeene die tusschen
beyde gesturven sijn, niet langer sal betaelen, als tot den dach
van ieders overlyden toe, sonder gehouden te sijn eenige andere
vergoedinge voor de affgestorvene negros te doen; tot welcken
eynde den directeur van de Compagnie op Curagao aen de
factoren van den voorn(oemden) heer Grillo telckens als een
van de voors. negros comt te sterven, sulcx naer een competenten tijdt sal doen notificeren ende blycken, om pertinente
notitie daervan te werden gehouden, ofte dat anders geen kostgelden van de negros, die gestorven sijn, sullen werden betaelt ; des sullen de factoren, de voors. advertentie en blijck
ontfangende, aenstonts haer moeten verclaren, indien syluyden
66r tegens hetselvige iets hebben // te 'seggen, ofte andersints de
voors. notificatie voor welgedaen, ende het blijck voor suffisant
sal werden gehouden, ende in absentie van de voors. factoren
' sal de notitie van den voorn(oemden) directeur, mits behoorlijck
geverifieert sijnde, met twee a dry getuygen gelooff gegeven werden.
 Des dat de voors. dry maenden geexpireert sijnde, ende de
voors. negros niet affgehaelt ofte betaelt werdende, de gemelte
heeren Bewinthebberen alsdan sulcx geraden vindende, vry sal
staen deselve negros niet langer voor den gemelten heer Grillo
op het eyland Curacao te houden, maer van deselve naer haer
welgevallen en tot haer meesten profyte te disponeren, ten
ware de voorn(oemde) heer Grille ofte sijn ordre, prorogatie
quame te versoecken voor den tijt van ses weecken, alsoo den
directeur van de Comp(agnie) deselve sal gehouden sijn toe te
staen, indien deselve veertien dagen voor d' eapiratie van de
voors. dry maenden werd versocht, ende anders niet ; in welcken
gevalle dan de voors. negros noch ses weecken langer voor
den voorn(oemden) heer Grillo sullen moeten gehouden werden,
sonder datter langer prorogatie sal werden verleent, als met
volcome en vrye bewillinge van de voors. directeur, die omme
naer gelegentheyt van saecken de voors. verdere prorogatie te
weygeren ofte te verlenen by desen wert geauthoriseert, alles
met dien verstande, dat nae de voors, dry maenden ofte naer
het expireren van de eerste ofte verdere prorogatie, een schip
ofte schepen van den voors. heer Grillo aen 't eylandt Curacao

-

285.
comende, met genoegsame contanten, eerdat de gem(elte) heeren
Bewinthebberen by vercopinge ofte vervoeringe van deselve
negros mochten hebben gedisponeert de voorn(oemde) // heer 66'
Grillo door syne factoren gehouden sal sijn deselve te ontfangen, ende de voorn(oemde) heeren Bewinthebberen op con.
 ditign als in desen contracte te leveren, ende sal alsdan de
heere Grillo gehouden sijn de kostgelden van diegeene, die hem
alsdan gelevert werden, ofte onleverbaar als voren sijn geworden 1)
te betalen ten pryse als voren van den voors. acht en dartigaten
dag aff, totdat deselve in de kost van den. voors. heere Grillo
overgaen toe; des dat den voorn(oemden) heere Grillo de kostgelden van diegeenA die tusschen de voors. acht en dartigsten
doch tot den dach van de leverantie sijn gestorven niet langer
sal betalen als tot den dach van ieders overlijden toe, sonder
gehouden te sijn eenige andere vergoedinge van de affgesturvene
negros te doen, ende sullen de heeren Bewinthebberen gehouden
syn te doen blycken, dat sy van de negros, na verloop van dry
maenden, ofte de voors. prorogatie hebben gedisponeert, soo
wanneer sy daeromme van wegen den heere Grillo werden
versocht.
'
Dat het comende te gebeuren, dat de voornoemde heeren
Bewinthebberen als vooren na de voors. dry maenden ofte
d' eerste ofte verdere prorogatie en voor en all eer eenige van
de schepen van den heere Grillo aen het eylandt Caraqao met
genoegsame contanten mochten comen, ende dienvolgende ten
tyde als deselve heeren Bewinthebberen vryelijck van de voors.
 negros t' haren welgevalle vermogen te disponeren, oock van
deselve hadden gedisponeert, soo sal den voornoemden heer
Grillo aenstonts naerdat de heeren Bewinthebberen over deselve
hebben gedisponeert gehouden aijn te betalen de kostgelden
van de voors. negros, die tot expiratie van dry maenden ofte
tot expiratie van d' eerste oft verdere // prorogatie, indien der 67r
eenige versocht ende toegestaen is, noch in het leven sijn
geweest, ende dat van den acht en dartigsten dag aff, hiervoren meermaels genoemt, tot d' expiratie van de voors. drie
maenden toe, indien der geenige prorogatie is versocht ende
geaccordeert ende andersints tot d' expiratie van de eerste
ofte verdere geconsenteerde prorogatie toe, des dat van diegeene, die tsedert den voors. acht en dartigsten dag aff tot d'
1) De woorden: "ofte - geworden" zijn in het H.S. doorgestreept.
286
expiratie van de voors. dry maenden ofte tot expiratie van d'
eerste ofte verdere prorogatie, indien der eenige geaccordeert
' sijn, sijn comen te overlyden, de kostgelden niet langer sullen
betaelt werden, als tot ieders overlyden toe.
Dat de gemelte heeren Bewinthebberen de voors. negros alle
de voors. tijt geduyrende op 't eyland Ouragao sullen vermogen t' haren profyte t' employeeren, soo als haer EE. geraden
vinden sullen, sonder daervoor iets aen de voors. kostpenningen
te laten korten, mits dat de factoren van den heere Grillo de
leverantie vorderende ende de kostpenningen betalende, de
voorn(oemde) directeur die selvige aenstonts sal moeten leveren,
doch soo het mochte gebeuren, dat eenige negros door den
arbeyd haer opgeleyt, directe quamen te sterven, sullen daervan
geen kostgelden betaelt werden, doch sullen de factoren van
den heere Grillo, sulcx alle gevende, gehouden sijn te bewysen.
 Dat het comende te gebeuren, dat ten tyde als de negros
van het eene ofte het andere schip gelevert werden, eenige
sich hadden versteecken, ofte absenteerden, die daernaer weder
te voorschijn comen, waerdoor de factoren van den gem(elten)
heere Grillo genootsaeckt wierden, andere in haere plaetse te
nemen van volgende schepen, soo sal den voorn(oemden) heer
Grillo van de soodanige weggelopene ofte versteeckene negros
niet gehouden sijn langer kostgelden te betalen, als tot den
67· dach dat 'er andere, nevens de // welcke desen hadden moeten
gelevert werden, ontfangen sijn, ten waere in haer plaets mede
negros ontfangen waren, van dewelcke de kostgelden begonden
te lopen, ofte gelopen souden hebben, indien de voors. versteecken ofte weghgelopen negros present waren geweest.
Dat de voorn(oemde) heere Grillo voor ieder leverbare negro,
die van de op den veerthienden dagh gesepareerde negros, ten
tyde van leverantie noch leverbaer bevonden en gelevert sal
werden, als boven, aen de Compagnie ofte derselver ordre,
neffens de leverantie van dien sal moeten betalen een hondert
seven ende een halve volwaerdige stucken van achten, des sal
denselven heere Grillo exempt ende vry sijn van de recognitie,
die voor desen geordonneert is door de vergaderinge der XIX,
dat van ieder uytgaende slaeff soude moeten werden betaelt
ende van alle andere gerechtigheden, die de Compagnie ten
aensien van de swarten soude konnen off willen praetenderen.
Dat de voorn(oemde) heeren Bewinthebberen geen negros
sullen vermogen te vercopen aen het volck van de schepen

-.
287
van denselven heere Grillo, van wat soorte deselve oock souden.
 mogen sijn, gelijck de voorn(oemde) heeren Bewinthebberen
oock aen andere Spanjaerden aen het eylandt Cumgao comende,
geen negros sullen mogen vercopen, die aldaer aengebracht
werden van 'Cabo Verde, Ardra, Angola ofte andere plaetsen,
alwaer de negros tot . voldoeninge van dit tegenwoordig contract ingehandelt werden, ende dienvolgens dit contract by
den heere Grillo soude moeten ontfangen werden, nochte oock.
aen niemand permissie geven om op de voors. plaetsen negros
te gaen negotieeren om deselve te verhandelen in de Spaensche
West Indies, voorbehoudens hare vryheyt om op het eylant
Curagao aen andere Spanjaerden, niet varende op de schepen
van den heer Grillo, slaven te vercopen en leveren, die gehaelt
'
werden op plaetsen van // dewelcke de negros by den voorn(oem- 68r
den) Grillo volgens dit contract, niet behoeven ontfangen te
werden, mitsgaders om op dieselve plaetsen permissie te verlenen,
om de negros aldaer vallende, oock in de Spaensche West Indies
te verhandelen, en dat vorders de heeren Bewinthebberen aen
den voorn(oemden) directeur sullen ordonneren, aen alle en
iegelijck ingesetene van 't eyland Curagao by publicatie te
verbieden, op seer sware poenen, eenige slaven aan het volck
van geseyde schepen te vercopen ofte te leveren.
 Dat de voors. heeren Bewinthebberen alle de schippers van
de schepen, te weten, die voor dato deses van de stadt noch
niet en sijn affgeseplt, ende tot het transport van de voors,
negros sullen werden ge6mployeert, wel expresselijck sullen
verbieden de Caribische eylanden aen te doen, tensy uyt seer
groten noot, ende naerdat sulcx by den geheelen scheepsraed
sal wesen verstaen, veel min aldaer eenige negros te verhandelen ofte aen 't lant te setten ende dat sy ten dien eynde tot
meerder verseeckertheyt, ter plaets daer sy hare slaven sullen
_
innemen, een cognossement door den schipper sullen doen
teyckenen, waerby deselve slaven aen den directeur van 't "
eylandt Curagao, sullen werden geconsigneert, welck cognossement ter aencomste van de schepen aen Caragao, aen de voors.
factoren sal werden gecommuniceert, ende dat alle de voors.
schippers specialijck sullen onderteeckenen de gewonelycke
acte van des Compagnies dienaers, waervan onder aen desen
een copye sal werden gestelt, ende dat sy hun bovendien by
speciale acte sullen doen verbinden, niets tegens de voors. ordre
ende articul te doen, op verbeurte van de waerde van de voors.
288
slaven, hare maentgelden, part scheeps ende part in de vrachten,
68° ten behoeve van de voorn(oemde) // heeren Bewinthebberen
ende den Heere Grillo halff ende halff, omme daeruyt soo verre
als het strecken mach te betalen de costen, schaden ende
interesten die sylieden daerdoor respectivelijck sullen hebben
geleden, ende wegens de vergoedinge ende betalinge der verdere
kosten, schaden en interesten sullen de voorn(oemde) schippers
verbinden haere personen en goederen.
 De . heeren Bewinthebberen sullen telckens als een schip tot
de voldoeninge van het bovenstaende gecontracteerde sal ver- _
trecken, gehouden sijn daervan notificatie alhier te doen aen
den gemachtigde van den voors. heer Grillo, ende de name
bekent maecken, ten eynde deselve van hem bescheyt connen
mede nemen aen de voors. factoren op Ouragao, te weten de
schepen, die naer dato deses van dese stadt sullen vertrecken,
sullende van diegeene die alrede vertrocken sijn, aen den voors.
gemachtigden (sic) alleen mede notitie werden gegeven.
Dat verder alle differenti6a ende questien, die op Curacao
tusschen den directeur ende factoren van den heere Grillo
mochten ontstaen, ter oorsaecke van de quantitijt ende qualitijt
der negros, ende het voors. kostgelt, aldaer in der minne aff
gedaen sullen werden, door vier goede mannen van ieder zyde
twee te kiesen, met macht omme des noots zijnde een superarbiter tot hun te assumeren, die de voors. differentie binnen
den tijt van veertien dagen sullen moeten termineren ende
decideren, sonder dat, om de voors. openstaende differentie, de
alrede geleverde negros ofte schepen van den voors. heer Grillo
sullen mogen opgehouden werden, doch soo buyten de voors.
gespecificeerde pointen, noch eenige andere differentl;n over het
tegenwoordige contract mochten ontstaen, des verhoopt wert
van neen, soo sullen deselve herwaerts aen werden gerenvoyeert,
omme alhier by goede mannen als arbiters, by partyea te
kiesen, ofte by faute van dien by den EE. gerechte deser stede
69r te // nomineeren, affgedaen te werden, aen welckers uytspraecke
parthyen ten wedersyden hun van nu aff voor als dan, sijn
submitterende by desen, ten welcken eynde de voors. heere
Grillo soo voor hem selffs als in sijn voorgemelte qual(itij)t
geen genoegsame ordre tot syne defentie stellende, by weetbrieven sal werden gedachvaert, ende daerop by de voors. arbiters
verder voort geprocedeert.
 Dat de EE. heeren Bewinthebberen aen den directeur van

289
Curasao sullen ordonneren den heere, Don Franco Lomelin,
ofte de factoren van den voors. heere Grillo met alle behoor.
lycke civiliteyten te ontfangen, bejegenen ende te behandelen,
als oock te assisteren in alle 't geene daertoe haer EE. desselffs
assistentie souden requireren, soo tot vervorderinge van hare
saecken, als tot hanthavinge van haer respect ende authoritijt
by ieder een, selffs omtrent haer eygen volek, des noots de
stercke handt te leenen, ende generalijck alles omtrent hare
personen te contribueeren, wes de civilitijt requireert, ende tot
conservatie van de goede correspondentie ende vrintschap mach
-'
dienen.
Dat de schepen, die van hier successivelycken tot voldoeninge
van de contracten voor de jaeren 1671 en 1672 sijn vertrocken,
"
op het eyland Curacao arriverende, te weeten die voor den
jaere 1671 geequipeert sijn, niet voor den tijd bij 't selve contract
gestipuleert, en die van den contracte van den jaere 1672, mede
niet voor den tijt daer by gestipuleert, echter evenwel deselve,
respectivelycken op wat tijt deselve oock aldaer mochten comen
te arriveeren, preciselycken sullen moeten ontfangen ende gelevert werden, op deselve conditien van het contract, op deweloke deselve waren ge6quipeert, al was het dat voor dato
ende eer men van desen notificalie geven kan, op 't eylandt
Cumgao reets eenige van de voors. schepen gearriveert mochten
sijn, werdende in dien // gevalle het by desen daervoor ge- 69T
houden, als off voor dato van het voors. arrivement aldaer van
desen notificatie was geweest.
 Dat verders de voors. heer Grillo ofte desselffs gemachtigde
na 't eylandt Curagao met sijn eygen ofte bevrachte schepen,
willende senden eenige scheepsbehoeften tot reparatie van des_ selffs schepen in de West Indies tot het transport van de negros
werdende gebruyckt, mitsgaders eenige victnalie voor de negros,
ofte voor de voors. schepen, dat daer onder geene gereeckent,
die eenigsints voor coopmanschappen aldaer werden gedebiteert,
als wynen, brandewynen, bieren, ....1)
ende soo voorts, deselve
scheepsbehoeften en victualie ter discretie van Bewinthebberen
'
gesonden werdende, vry ende exempt sullen sijn van de ordinaris
recognitie, van twee per cento, die van alle goederen naer
Curagao gevoert werdende, andersints werden betaelt, mitsgaders van het tiende der lasten 't welck de schepen naer Curaqao varende vrachtvry voor de Compagnie moeten overvoeren,
1) Onleesbaar.
290
te weten, indien den voorgemelten heer Grillo ofte sijn gemachtigde sodanig, 'tsy eygen 'tsy bevracht schip, in 't geheel
affladet, sullende andersints het voors. tiende moeten gepresteert
werden, na proportie van de goederen, die door andere in
sodanig eygen ofte geheel bevrachte schip mede ingeladen
werden, sullende de voorn(oemde) heeren Bewinthebberen, soo
hier te lande als aen Curagao, op de voors. schepen, behoeften
ofte victualie vermogen te laten doen behoorlycke recherche,
en bevindende daerinne eenige goederen, coopmanschappen
sijnde geladen te sijn, waervan de voors. gerechtigheyt van
twee per eento voor recognitie niet mochte wesen betaelt, sullen
deselve ten profyte van de voors. Compagnie werden geconfisqueert.
70r
Tot naercominge van 't geene voors(egt) staet, verbinden de
voorn(oemde) parthyen, namentlijck de gemelte Bewinthebberen
alle de e$ecten en middelen van de voors. Compagnie, ende
de voorn. heere don Stephano d'Andrea, uyt krachte van sijn
voors. procuratie en successive ordres, de personen en effecten
en middelen van den voorn(oemden) heere Grillo ende d'erfl.
 genamen van don Ambrosio Lomelino 1) breder in 't hooft van
desen gemelt, alle deselve stellende ten bedwang van alle
rechten en rechteren. Ter goeder trouwe alles oprecht gedaen
binnen Amsterdam, ende is desen door') my notaris aen den
heer d'Andrea in de Spaensche tale getrouwelijck vertaelt,
sijnde present Laurens Bessels' ende Johannes Fabritius als'
getuygen.
ESTEVANDE ANDREA.
H. 0UTGERS,P. F., not.
J. FABRITIUS.
LAURENSBESSELS,TESTIS.
I. v. D. HEUVEL.
CORNEUSCLOECK,P. F.
Eindelijck hebben de voorn(oemde) heeren contractanten tot
nader explicatie van 't voorenstaende contract by desen verstaen,
ende wedersijts geaccordeert: dat nopende de betalinge der costgelden, die de heer Grille ofte desselfs factoren aen Curagao
1) Nu eens wordt deze persoon "Lomelin", dan weder "Lomelino"
genoemd.
2) De nu volgende woorden : "Manuel Belmonte, in desen den heer
Andrea adsisterende, aen sijne E. gelijck hy verclaert" zijn in het H.S.
doorgestreept.
_

,

291
gehouden sijn te betalen van den acht en dartigsten dach aff
nadat de slaven op 't eylant sijn gecomen tot den dach dat
deselve in de cost van den voorn(oemden) heer Grillo overgaen
toe,
gereeckent sullen werden acht en veertig stuyvers voor
een volwaerdige stuck van achten.
Actum ut supra, present Paulus Schoonhoven ende Laurens
Bessels als getuygen.
ESTEYANDE ANDREA.
LAURENSBESSELS,testis.
CORNELISCLOECKP. F.
PAULUSSCHOONHOVEN.
H. OUTGERS,not. -

van den schepe
Ick ondergeschr(evene) ..... , schipper
te varen nae de custe van Africa en het Eylandt
..... , om
Curagao, belove ende verbinde my by desen, dat ick geduyrende
dese reyse ende mijn verblijff, soo lange als ick sal uytwesen
geen particuliere off prive coophandel sal doen noch dryven
in 't groot noch in 't kleyn, directelijck II noch indirectelijck in 70.
 geender manieren, bedacht off onbedacht off hoe 'tselve genoemt
off gepractiseert mochte werden, dat ick tot dien eynde geene
waren noch coopmanschappen sal mede nemen, bedeckt off
opentlijck, veel min op deselve custe aen land off by langs
varen verhandelen, verruylen ofte verbuyten, noch geen retouren
van dien in betalinge in mangelinge of ruylinge aennemen
noch ontfangen, mede niet by vereeringe ofte schenkagien te
becomen hoe ende in wat voegen het mochte wesen, ende dit
alles voor ons selven noch voor anderen, als alleen voor ende
,
van wegen de geoctr(ojeerde) West-Indische Compagnie ter
camere alhier, daer en boven. oock, dat ick sulcx in eeniger
manieren van anderen bemerckende 't selve de overigheyt sal
te kennen geven, alles op verbeurte van de medegenomen goederen, item gehandelde goederen en retouren, als oock van
myne geheele gagien, maend- en buytgelden, part in het voors.
schip en vrachten, dat ick verder a droiture sal gaen van de
kuste van Africa af met myne ingehandelde negros naer het
eyland Curagao, zonder d'Caribische Eylanden aen te doen,
tensy uyt seer hogen nood, ende naerdat sulcx by den geheelen scheepsraet sal sijn verstaen, veel min aldaer eenige
negros te verhandelen ofte aen landt te setten, ende op poene
ende verbeurte als boven, in dien gevalle ten behoeve van de
voors. Compagnie ende de copers van de slaven, die ick sal
transporteren, om uyt hetselve, soo verre als het strecken

292
mach, te verhalen de kosten, schaden en interesten,
daerdoor respectivelijck sullen hebben geleden,
71r verdere kosten, schaden en interesten verbindende
ende verdere goederen, des ten oirconde desen

die syluyden
ende voor de
mijn persoon
onderteekent.
