Korte Mededeelingen
KORTE

WILLEM

PIETERSZ.
MEDEDEELINGEN.
BUYTEWECH,

1591/2-1624.
In de jaargangen IX en XXIII van dit tijdschrift heeft H a v e r k o r n v a n R ij s e w ij k, de
onvermoeide archiefvorscber, tal van bijzonderheden aan het licht gebracht over den Rotterdamschen
artiest, wiens naam aan het hoofd van dit artikeltje staat.
Toen H a v e r k o r n met zijn archiefonderzoekbegon, was hij echter het oude schrift nog niet
volkomen meester en, als andere onderzoekers, leed ook hij wel eenigermate aan het euvel, om wat
jachtig te zijn in het mededeelen van zijn vondsten; daardoor liet de bezonkenheid van het onderzoek
wel eens te wenschen over en bleken vergissingen geenszins buitengesloten. Geen wonder trouwens,
wanneer men bedenkt, met welke moeilijkheden hij bij zijn doordringen tot de archieven toen nog te
kampen had. Dankbaar voor hetgeen hij heeft aangebracht, laat ik hierachter volgen, wat een hernieuwd
onderzoek in het gemeente-archiefvan Rotterdam omtrent Buytewech's leven heeft opgeleverd, met name
wat betreft zijn geboorte- en sterfjaar.
Den I2den Mei I58I traden te Rotterdam in ondertrouw Jacob S t o f f e I s z. jonkman en
J u t g e n (Judith)
jongedochter, beiden geboren te Rotterdam ; de trouwdatum wordt
in het register niet vermeld. Dit huwelijk, waaruit een zoon, C h r I s t o f f e I, geboren werd, duurde
tot October i 5go ; toen verwisselde Jacob
S t o f f e 1 s z.het tijdelijke met het eeuwige.
Reeds den i3den Februari van het volgende jaar, 1591, hertrouwde de weduwe, wonende op de
Hoogstraat te Rotterdam, met den jonggezel P i e t er J a c o b s z., wonende op den Achterwech aldaar.
 Het consent van Burgemeesteren, hetwelk voor het sluiten van dit huwelijk noodig bleek, hield natuurlijk
verband met het feit, dat de eerste man nog zoo kort dood was. Uit dit huwelijk dan werd onze schilder
\V i 11 em P i e t e r s z. geboren. Als men nu bedenkt, dat deze reeds in t6o6 een gravure maakte, en
met de vakgeleerden aanneemt, dat zijn eerste schilderij dateert van omstreeks 1608, dan moet men zijn
geboortedatum wel zoo vroeg mogelijk stellen, hoogstwaarschijnlijknog in 1591, op zijn laatst begin i5g2.
Wat B u y t e w e c sh'sterfjaar betreft, was H a v e r k o r ntot de conclusie gekomen, dat de schilder
tusschen Maart en 20 Mei 1627 gestorven moest zijn. ,,Den juisten datum", zoo zuchtte hij, "zullen wij
echter nooit te weten komen". Zijn voorspelling is niet uitgekomen, de datum is wel degelijk bekend,
al is het dan ook een andere, dan hij zich had voorgesteld. Toen B u y t e w e c h "sieckelijk van
lichaeme ende in sijn stoel zittende", 16 September t62¢ (niet 1625, zooals H. v. R. gelezen heeft), zijn
testament maakte, had hij blijkbaar reeds een voorgevoel van zijn naderend einde; precies een week
later, den 23en September, blies hij den laatsten adem uit. Zijn grafschrift in de Groote kerk, Trans 77,
wijst het onmiskenbaar uit; het luidt : "Hier leit begraven W I I I e m P I e t e r s z. B u i t e w e c h,
starf den XXIII September anno 1624"'
1) Den achternaamVann H e n gdien
e H. v. R. haar toevoegt,heb ik nergen3aangetroffen.
 56
Den 4den Januari van het volgende jaar 1625 werd zijn zoon W i l l e m gedoopt; de eigenaardige,
slordige redactie van de doopakte zal wel samenhangen met de omstandigheid, dat de doopeling een
posthuum kind was.
Mag ik aan deze mededeelingenover B u y t e w e c h' s geboorte- en sterfjaar een conjectuur over
2
zijn naam vastknoopen?
Zooals wij zagen, woonde de vader P i e t e r J a c o b s z. bij zijn huwelijk op den Achterwech,
d. w. z. aan een der kaden van de Botersloot. Daar het noordelijkste gedeelte van deze sloot, de tegenwoordige Karnemelkshaven, door het graven van een nieuwe vest buiten de stad was komen te liggen,
werd dit gedeelte ook wel B u i t e n boterslootgenoemd. In aansluiting daarbij kunnen de kaden van
deze buitensloot naast A c h t e r w e g heel goed ook den naam B u i t e n a c h t e r w e gen daarna bij
verkorting dien van B u i t e n w e g gekregen hebben en toen P i e t e r J a c o b s z. bij zijn trouwen
verhuisde, zal hij als achternaam de buurt van herkomst hebben aangenomen. Voor de waarschijnlijkheid
dezer conjectuur pleit nog, dat in een koopakte van Io Mei 1603, de oudste akte, waarin ik den
achternaam heb aangetroffen, de klerk des schilders vader eerst P i e t e r J a c o b s van
den
B u y t e w e c ht noemde en pas later de gecursiveerde woorden geschrapt heeft.
Dr. E. WIERSUM.
