UIT EN VOOR DE PRAKTIJK
188

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE

vendien was bepaald, dat indien een van beiden minder zou ont­
vangen dan het geval geweest zou zijn onder de vorige regeling,
dit verschil verrekend zou worden. De bedoeling van deze trans­
acties was. dat de Koninklijke nu een grooter aandeel ontving
van de winst van de Bataafsche, welke uitkeering volgens art. 3
der Wet op de D. & T. B. in mindering van haar aanslag
gebracht kon worden, hetgeen niet het geval was met de ont­
vangen dividenden van de Engelsche maatschappijen.
De Inspecteur had, ondanks de hierboven vermelde statuten
wijziging, de nieuwe regeling niet erkend en geen hoogere aftrek
toegestaan dan van 60 % van de totale winst van de Hollandsclie dochtermaatschappij. De Raad van Beroep was het hier niet
mee eens en stelde den fiscus in het ongelijk, ook nadat de Hooge
Raad deze eerste uitspraak had gecasseerd, en de zaak op­
nieuw naar den Raad had verwezen.
Bij zijn tweede uitspraak memoreert de Raad, dat de aan­
spraken van de Koninklijke op de winst harer dochter maat­
schappij uitsluitend gegrond zijn op het bepaalde in de statuten
van de laatste, zoodat de 95 % van de winst werden genoten
ter zake van haar bezit der aandeelen. Wel is waar bestond
de mogelijkheid, dat door die uitkeering een verplichting kon
ontstaan aan de Shell, doch dit is van geen belang tegenover
de eerste overweging, temeer niet, daar volgens den Raad het
begrip „genoten” in den zin der wet gelijk te stellen is met
„ontvangen”.
 Hiertegenover stelt de Hooge Raad, dat men moeilijk kan
spreken van genoten, als men de gelden slechts ten bate van een
ander ontvangen heeft, aangaande de beteekenis van het woord
genoten, overweegt hij, dat de wetgever klaarblijkelijk meende,
dat dit woord zijn bedoeling beter weergaf dan het woord ont­
vangen, welk woord vroeger gebruikt was in het overeenkomende
artikel in de Wet op de Bedrijfsbelasting. Verder concludeert
hij, dat de Raad van Beroep ten onrechte aanneemt, dat de
Koninklijke hetgeen boven de 60 % der winst der Bataafsche
is ontvangen, genoten heeft, omdat er geen andere rechtsband
tusschen hen bestond dan het bepaalde in de gewijzigde statuten.
De toestand is immers zoo, dat èn de statuten wijziging van de
Bataafsche èn die der Anglo-Saxon gemaaid; zijn met de be­
doeling, dat de bestaande financieele verhouding ongewijzigd
zou blijven, welke bedoeling verwezenlijkt werd door de gesloten
overeenkomst, die daardoor een onverbrekelijk geheel vormt met
die statutenwijzigingen. De Hooge Raad eindigt met de con­
clusie, dat de 35 %, die de Koninklijke uitgekeerd kreeg boven
de haar volgens de oude statuten toekomende 60 %, zuiver het
karakter dragen van te zijn ontvangen ten bate van de Shell,
zoodat zij die niet genoten heeft in de zin van art. 3, waarop
hij den opgelegden aanslag handhaaft.
 Bij den aanslag voor de Dividend en Tantièmebelasting over
1920, deed zich de zelfde kwestie voor. Het arrest werd opgeno­
men in de dagbladen in het begin van Juli. Van bijzonder
belang is het m.i. na het voorgaand niet. Bij dien aanslag had
de Raad van Beroep na den uitspraak van den Hoogen Raad
over den vorigen, alleen in mindering van den aftrek volgens
art, 3 gebracht het bedrag, dat na de statutenwijzigingen der
Bataafsche en de Anglo-Saxon, krachtens de gememoreerde
overeenkomst verrekend was. Ook hiermede ging de Hooge Raad
niet accoord. Hij beschouwde de beide statutenwijzigingen
en de overeenkomst als in onverbrekelijk verband met elkaar
en handhaafde ook dezen aanslag.
Hier hield de Hooge Raad dus geen rekening met hetgeen
feitelijk in de statuten was bepaald, op grond van haar meening,
dat deze bepalingen door bijzondere omstandigheden krachteloos
waren gemaakt.
Ontegenzeggelijk wordt door dergelijke beslissingen de uitvoe­
ring der Wet van groot gewicht, daar men zal moeten onder­

scheiden de werkelijkheid van de fictie. Een groot bezwaar is
daarbij, dat de subjectieve opvatting van de belasting-ambtenaren en in laatste instantie die van de Raden van Beroep
van groote beteekenis worden, waardoor noodwendig een zekere
mate van rechtsonzekerheid ontstaat, daar men natuurlijk van te
voren nooit weet, hoe de fiscus en de Raad van Beroep over
een bepaald geval zullen denken.
Anderzijds zou de Staat machteloos staan tegenover elkeen,
die door een altijd wel te vinden vorm de verschuldigde be­
lasting ontging en daardoor zjjn aandeel afwentelde op anderen.
 Dit zou klaarblijkelijk het einde beteekenen van de directe be­
lastingen en dwingen tot voortdurende wetswijzigingen om tel­
kens weer te trachten den gevonden uitweg af te sluiten. Ook
hieraan zijn groote nadeelen verbonden, al was het alleen maar
hierom, dat dan de fiscus steeds après coup kwam. Het is dan
ook begrijpelijk, dat de Minister zich bjj het onlangs ingediende
wetsontwerp, zich op den laatstgenoemden weg niet heeft bege­
ven. Op de gekozen wijze ter bevordering van de richtige hef­
fing moet iemand, die een weg zoekt om de belasting te ontgaan,
afwachten, of het volgen ervan hem geen grootere nadeelen
berokkent.
J. H. HAGEMAN
UIT EN VOOR DE PRAKTIJK

Red.: A. H. GRONDEL, ABR. MEY, JAMES POLAK
In deze rubriek worden elke maand een of meer opgaven ge­
publiceerd, waarvan ieder abonné de uitwerking aan de redactie
kan inzenden.
De oplossingen moeten vóór den 25sten der maand, volgend
op die, waarin de opgave is gesteld, worden toegezonden aan
den rubriekredacteur, wiens naam bij de desbetreffende op­
gave werd vermeld. Ze worden beoordeeld onder de initialen
van den inzender (wiens naam en adres op het werk moeten
zijn vermeld) of onder door hem te geven motto.
Op het couvert te schrijven „Oplossing”.
Het papier slechts aan een zijde te beschrijven. Losse vellen
papier aan elkaar hechten.
Voor werkstukken welke men terugverlangt, gefrankeerd
couvert bijvoegen.
Voor elke opgave worden punten gegeven (maximum 10). Hij
of zij, die het hoogste aantal punten voor 6 uitwerkingen ver­
krijgt, ontvangt van den uitgever een boekwerk, betrekking
hebbende op het vak. — Zij, die eenmaal een prijs ontvingen,
blijven verder buiten mededinging.
 Benige medewerkers aan deze rubriek, wier studie nog niet
zoo ver gevorderd is, dat zij bijv. de vraagstukken betreffende
controle kunnen uitwerken, hebben ons verzocht de opgaven
in twee afdeelingen in te deelen, welke elk afzonderlijk beoor­
deeld worden.
We meenen aan dat verzoek, hetwelk in het belang van vele
studeerenden en tegen niemands belang is, te moeten voldoen
en deelen de vraagstukken dientengevolge in in
Afd. 1. Bedrijfshuishoudkunde, Inrichtingsleer enz.
Afd. 2. Contröleleer, Cijferbeoordeeling enz.
Zoodra in een der afdeelingen 6 opgaven geweest zijn, zal hij
die daarvoor het hoogste aantal punten behaald heeft, een prijs
ontvangen.
Hieronder geven wij voorloopig een overzicht van den stand

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE

189

en men zal toch van U verlangen, dat U voor de cijfers over
1925 volledige verantwoordelijkheid op U neemt.
Motto
Dat de winstrekening eveneens juist zij is in verband met
uwe volgende controle van minder direct belang. De grootte
der verschillende kosten welke indirect omgeslagen worden zult
Studie .................
I zoo goed mogelijk moeten kennen in verband met de balansOutsider .............
waardeering
per 31 December 1924. Daarvoor interesseert het
Azor .................
IJ
echter
niet
of deze kosten gedurende 1924 een honderd gul­
Idvu ..................... 5
den
hooger
of
lager waren, maar alleen cijfers te vinden, die
Chanteclair .......... 4 5 7
een
grondslag
kunnen
vormen tot het vaststellen van normale
Nada Sin Trabaja
opslagen.
Bovendien
zult
U, voor dat U uw rapport uitbrengt,
Trial ................. 5 V/2
in
de
cijfers
der
eerste
maanden
van 1925 gelegenheid vinden al
Accountant to be
te
grove
fouten
hierin
te
corrigeeren.
 No. 3013 ............. 7 4'/2 5 3
Deze overweging gepaard aan den wensch van commissaris­
Insulinde ............. 5
sen
dat aan 1924 niet meer tijd besteed zal Avorden dan noodig
Ellabe ................. 7 5'A 6 5
is,
—
men moet trouwens toch ook ergens beginnen — alsmede
S. S. de Hoop ......
het
feit
dat er geen aanleiding bestaat aan fraude te denken,
Houd moed .......... 5
zal
U
er
van afhouden de boekhouding over 1924 volledig met
Yllen ................. 7 6 8 4
vouchers
enz. te controleeren.
Alex .................
Om
de
verschillende boeken, speciaal memoriaal en groot­
Zonder motto ...... 3
boek,
de
tabellenverdeeling
in kas- en inkoopboek enz. eens
S. v. A.................. 6
nauwkeurig
door
te
lezen
zal
betrekkelijk weinig tyd vorderen.
Carpe Diem ...... 4
Komt
U
daarbij
iets
tegen
dat
U onjuiste boekingen doet ver­
Groot Amsterdam
moeden
dan
kunnen
die
licht
Avorden
uitgezocht, teneinde de
4
„En Forgeant ...”
fout met alles Avat daar aan vast zou kunnen zitten door tegenboeking te herstellen.
Voor het overige zullen allicht bij de hieronder te bepreken
OPGAVE No. 9
balans-contröle fouten aan het licht komen, Avelke dan meteen
(Uitwerkingen vóór 25 December aan JAMES POLAK, in de boekhouding kunnen worden hersteld, teneinde de winst­
rekening althans zoo juist mogelijk te doen zyn.
Mauritsweg 13b Rotterdam)
De inventarisatie geschiede zoo eenigszins mogelijk — en het
Een bankinstelling beeft zich in hare credietovereenkomsten moet
ingewikkeld bedrijf zijn, Avaar dat niet moge­
het recht voorbehouden de boekhouding van den debiteur zoo lijk isal—eenopheel
één
dag.
vaak en zoo regelmatig als haar dat gewenscht voor komt door In dit geval nu lijkt
het ons strikt noodzakelijk, dat de accoun­
hare accountantsafdeeling te doen controleeren.
tant
of
zijn
assistent
de geheele inventarisatie meemaakt.
 Zij heeft echter de gewoonte van dat recht slechts bij uit­ We beweren niet, dat zelf
daardoor
de mogelijkheid wordt uitgeslo­
zondering gebruik te maken indien de rekeninghouder zelf zijne ten, dat de directie ons zou bedotten,
ons misschien zelfs een
boekhouding regelmatig door een door de Bank erkenden ac­ partij verroest ijzer voor een partij koper
zou laten noteeren.
countant laat controleeren en hij dezen wil machtigen de Bank Dit gevaar weegt m.i. niet op tegen het andere
gevaar, dat de
alle door haar gewenschte inlichtingen te verschaffen.
inventarisatie
Aveder
met
de
in
dit
bedrijf
gebruikelijke
non­
In verband daarmede verzoekt de Bankdirectie U een alge­ chalance geschiedt.
meen schema te ontwerpen — hetgeen naar omstandigheden
zouden Ave adviseeren bij de inventarisatie tevens
kan worden aangevuld — waarin den betrokken accountants eenWellicht
deskundige,
bijv. een ingenieur, desnoods een der commis­
wordt medegedeeld:
sarissen
aamvezig
zjjn. Dit ontheft echter ons niet van
1. Welke staten (balansen, winstrekeningen, proefbalansen onze verplichting tenadoen
te
gaan,
dat de inventarisatie met de
enz.) ze gaarne regelmatig (op welke tijden) wenscht te noodige zorg gebeurt. Het spreekt
vanzelf, dat ze goed moet
ontvangen.
worden
voorbereid
en
zich
uitstrekt
over alle lichamelijke
2. Hoe die staten bij voorkeur dienen te zijn ingericht.
activa.
4. Omtrent welke punten de Bank gaarne regelmatig rap­ Wat de waardeering der gebruiksgoederen betreft gaan a v c
port zal ontvangen.
zelf vanaf de aanschaffing den kostprijs na; Ave gaan daarbij
Ontwerp een dergelijk schema t.o.v.
uit van hetgeen Ave geboekt vinden en toetsen één en ander
a. industrieele ondernemingen;
in
dit geval wel degelijk aan de bescheiden. Vinden Ave iets
b. provinciale kassiers.
dat
op een verkeerde rekening geboekt is dan laten Ave dat
Bij een en ander te letten zoowel op wat voor de Bank wetens­ overboeken.
 Er dient daarbij verschil gemaakt te Avorden tuswaardig is en op de voor de Bank gemakkelijke uniformiteit sehen de fouten
in het laatste boekjaar gemaakt, welke op de
alsook op wat van de cliënten redelijkerwijs verlangd kan wor­ juiste rekening kunnen
Avorden overgebracht en die betreffende
den.
een oud boekjaar, die we eenvoudigheidshalve zouden verzame­
len op een rekening „verschillen betreffende vroegere boek­
UITWERKING OPGAVE No. 6
jaren”.
Deze vraag geldt eene controle der balans zonder volledig Door bespreking met de directie, commissarissen en zoo mo­
gelijk met een deskundig adviseur moeten Ave komen tot de vast­
onderzoek der da araanvoor af gaande boekhouding.
 Dat de balans zoo juist mogelijk wordt opgesteld is noodza­ stelling van een normale jaarlijksehe afschrijving (systeem en
kelijk voor de daaropaansluitende boekhouding en voor de percentage). We recontrueeren de boekwaarden zooals die be­
winstrekening over de volgende periode. Deze laatste kan im­ gin 1924 hadden moeten luiden, waarbij we natuurlijk alleen
mers nooit juist zijn als met foutieve cijfers begonnen wordt rekening houden met die activa, Avelke bij de inventarisatie
Afdeeling 1
2 3 4 5 7 8
7

Afdeelin g N
1 6 9
7
7
7
6
5
3
7
6
5
7
8 7
6 6
3
4

190

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE

zyn aangetroffen, brengen liet verschil naar bovengenoemde
verschillenrekening over en berekenen de normale afschrijving
over het laatste jaar. Wellicht is er aanleiding om bij gelegen­
heid van deze groote schoonmaak meteen na te gaan of de
functioneele waarde dezer goederen overeenkomt met de aldus
berekende boekwaarde. Stelt men aan de Balans den eiscli, dat
deze het juiste vermogen aangeeft, dan zou men dat bij iedere
balans moeten doen. Wij meenen dat aan de jaarlijksche balans
der N. V. deze eisch in het algemeen niet gesteld wordt, doch
dat deze veeleer ten doel heeft aan te toonen, welke kapitalen
ter beschikking der onderneming gesteld z\ju, op welke wijze
deze zyn geïnvesteerd en in hoever zij nog intact zijn.
Tevens bij iedere balans die correcties aan te brengen welke
noodig zijn om de grootte van het vermogen uit de balans te
kunnen lezen, zou niet alleen veel onnoodig werk meebrengen,
doch ook op het andere doei verwarrend werken.
 Men doet dit nu en dan als er speciale aanleiding toe be­
staat. Wellicht vindt men die aanleiding thans in het feit, dat
de continuiteit in de balansen toch verbroken is. Uit een te
zetten hoe men het precies doet, zou ons hier te ver voeren.
Onzerzijds zullen ~we moeten letten op de rentabiliteit, doch
zonder deskundige voorlichting zullen we het niet klaar spelen.
Misschien zal ook (niet bij uitsluiting) gelet worden op de reproductiewaarde.
Voor de waardeering der halffabrikaten en producten zullen
kostprijsberekeningen dienen te worden opgesteld. Aangezien
we toch vanaf 1 Januari een geheele nieuwe boekhouding in­
richten, zou het aangeveling verdienen de nieuwe kostprijsadmi­
nistratie op een vroegeren datum te doen aanvangen, al beant­
woordt die in het begin nog niet volledig aan haar doel, door­
dat het noodige verband met de hoofdboekhouding ontbreekt.
Naast het voordeel, dat er in dien tijd gelegenheid is het per­
soneel in de nieuwe werkzaamheden te trainen, levert deze
maatregel ons de gegevens der in de halffabrikaten en pro­
ducten verwerkte loonen en materialen.
De opslagen voor indirecte kosten kunnen slechts aan de
oude boekhouding ontleend worden.
Van alle indirecte kosten zouden wij — voor zoover dit nog
niet geschiedt — door de boekhouding een specificatie laten
maken en nagaan of het totaalbedrag met de hoofdboekhouding
klopt.
Een critisch doorloopen dezer specificatie en bespreking met
een persoon, die geacht kan worden van de gemaakte kosten
op de hoogte te zijn (bijv. een directeur) zal, wanneer kwade
trouw voorloopig uitgesloten wordt, allicht een groot deel der
fouten van beteekenis aan het licht brengen.
Alvorens de balans wordt afgewerkt zullen we intusschen
nog gelegenheid hebben de aldus bepaalde kostprijzen te ver­
gelijken met de opbrengst.
 De verschillende vorderingen en schulden zullen we voor­
loopig aan de oude boekhouding ontleenen. We zullen ons ech­
ter wel wachten de balans af te geven alvorens we met de con­
trole van het nieuwe jaar zoo ver zijn, dat we den afloop dezer
posten behoorlijk hebben kunnen nagaan. Alleen in die gevallen
waarin tusschen de boekposten en de afwikkeling geen over­
eenstemming bestaat, zouden we in de oude boekhouding naar
de verklaring hiervoor zoeken.
Na aldus onze gedragslijn principieel te hebben vastgesteld
meenen we te kunnen overgaan tot de concrete beantwoording
der gestelde vragen.
A. Instructie Personeel N. V.
1. De kostprijsboekhouding voorgeschreven in ons rapport
d.d°. Blz......... ad ....... wordt vanaf 1 October 1924 inge­
voerd Van de dan in bewerking zijnde orders wordt zoo
goed mogelijk het reeds verwerkte materiaal en loonbedrag

getaxeerd. (Een uitzondering kan gemaakt worden voor die
orders waaraan reeds veel werk gedaan is en in ieder ge­
val voor 31 Dec. gereed zullen komen).
2. Maatregelen dienen genomen te worden, dat de boekhouding
op 31 December zoo veel als eenigszins mogelijk bij is en
zoo spoedig mogelijk na dien datum een sluitende proef­
balans benevens daarmede kloppende specificatiestaten van
Debiteuren, Crediteuren, Alg. Onkosten, Salarissen en Loo­
nen, vrachten, kleine kas, verkoopkosten en Fabricatie-Rekening aan ons verstrekt kan worden.
Omtrent de indeeling der specificaties gelieve U met
onzen assistent den Heer ....... nader overleg te plegen. De
debiteuren en crediteurenposten in vreemde valuta om te
rekenen tegen de koersen van 31-12-’24.
In memoriaal, journaal en grootboek dient flink ruimte te
worden gelaten voor de later — volgens onze opgave — te
maken overboekingen, waarna een eindproefbalans kon wor­
den op gesteld.
Gezorgd dient dat alle vóór 31 Dec. gedateerde facturen
(in en uitgaand) in de boekhouding van 1924 worden op­
genomen.
 3. In de magazijnen en werkplaatsen dienen maatregelen ge­
nomen te worden, dat alle goederen op 31 Dec. zoodanig
gerangschikt zijn, dat ze gemakkelijk geinventuriseerd kun­
nen worden. Alle niet verwerkte grondstoffen moeten naar
het grondstoffenmagazijn teruggebracht, alle gereede pro­
ducten aan het proüuctenmagazijn afgeleverd. Zooveel mo­
gelijk worden alle grondstoffen en materialen vooruit ge­
wogen of geteld en de hoeveelheid op een label aangeteekend.
De baas van iedere afdeeiing maakt een lijst van de in
zijn afdeeiing in gebruik zijnde machines en werktuigen.
Gezorgd wordt dat iedere werkman, die aan de N.V. toebehoorend gereedschap in gebruik heeft een boekje heeft,
waarin eene nauwkeurige opgave daarvan voorkomt. De
werklieden houden deze gereedschappen op 31 Dec. om ......
uur ter inspectie gereed.
Indien eenigszins mogelijk liet bedrijf tijdens inventari­
satie stop zetten. In ieder geval voorschriften geven, dat
intusschen geen goederen van een afdeeiing naar andere
worden gebracht, geen goederen verzonden en aankomende
goederen apart gelegd om te slotte te worden opgenomen.
4. Er worden zooveel groepen van personen aangewezen als
noodig zijn om op 31 Dec. alle voorraden te inventariseeren.
Iedere groep bestaat uit een technisch onderlegd persoon
(om op te noemen) en een administratief onderlegd persoon
(om te noteeren). De laatste noteert alles in boekjes met
carbondoorslag. Wij zullen voor iedere groep een onzer assi­
stenten aanwijzen om bij deze opname aanwezig te zijn.
Deze neemt de opnameboekjes (waarin het duplicaat nog
aanwezig is) mede, nadat ze door beide personen zijn geteekend.
 5. Zoodra de boekhouder van onzen assistent de inventaris­
boekjes terugontvangt laat hij bij alle posten de kostprijzen
invullen, de hoeveelheden daartegen omrekenen, de bedra­
gen optellen en reeapituleeren. Ter staving dezer kostprijzen
(ook van maclünes etc.) W'orden alle daarop betrekking heb­
bende facturen bijeengezocht en met de boekjes en de daarbij
behoorende recapitulatie aan onzen assistent teruggegeven.
Tevens worden hem ter hand gesteld:
a. De eigendomspapieren van de onroerende goederen.
b. kadastraaluittreksel van de onroerende goederen (na 31
Dec. aan te vragen) en staat van hypothecaire inschrij­
ving.
c. Gespecificeerde berekening bouwkosten fabriek met bijbehoorende rekeningen.
d. Hypotheekacte met laatste rente- en afl. kwitantie.
MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE

191

e. Gespecificeerde opgave der kosten-installatie (hangt af O.
van de tot dusver gevoerde boekhouding).
Aan de Heeren Commissarissen
f. Rekening-Courant bank.
der N. V. „Motrex”
g. Laatste afrekening Post Cheque- en Girodienst.
te ...................
h. De trustacte der obl. leening of — indien die er niet
M.M.,
is — het prospectus bij uitgifte, benevens alle intusschen
Ingevolge uwe opdracht heb ik het genoegen U hieraangeafgeloste obligaties.
hecht eene Balans uwer N.V. sluitende met een tekort groot
ƒ ..................
B. Instructie eerste assistent.
benevens een winstrekening over 1924, sluitende met eene winst
(aangenomen wordt, dat hij een algemeene instructie heeft en over dat boekjaar, groot
alleen de werkzaamheden voor deze opdracht gespecificeerd
ƒ ..................
dienen te worden).
zooals ik die gedeeltelijk op grond der bestaande boekhouding,
1. Op 31 Dec. met ...... bij de inventarisatie aanwezig zijn. gedeeltelijk aan de hand der door mij uitgeoefende controle
Opletten dat alle aanwezige goederen, ook machines, ge­ heb opgesteld.
 reedschappen, kantoorinventaris enz. genoteerd worden,
Ik herinner U hierbij aan uw speciaal verzoek om aan de
’s Avonds boekjes in ontvangst nemen. Nagaan of alle onder- controle der boekhouding over 1924 niet te veel tijd te besteden,
teekend zijn. Nagaan of doorslag klopt met origineel. Du­ doch mij in hoofdzaak te bepalen tot die werkzaamheden welke
plicaat uitscheuren en in dossier bewaren. Boekjes aan boek­ in verband met de controle van het nieuwe jaar toch noodig
houding afgeven.
waren.
2. Op 2 Januari direct bij opening kantoor kas en kleine kas Niettegenstaande ik in de boekhouding over 1924 eenige in
opnemen.
den loop van mijn onderzoek door mij aangetroffen fouten heb
3. Na terugontvangst der boekjes en recapitulatie de prijzen doen herstellen, kan ik dan ook voor de juistheid der winst­
controleeren met facturen, doen narekenen en natellen. Bij rekening geenerlei verantwoordelijkheid op mij nemen en aan­
de verdere controles moeten de op 31 Dec. loopende orders vaard ik de verantwoordelijkheid voor de balans uitsluitend
in ’t oog gehouden worden en op deze staat een aanteekening onder voorbehoud ten opzichte van de splitsing van het tekort.
gemaakt omtrent de daarop gemaakte winst.
Zooveel mogelijk is er echter naar gestreefd het resultaat
4. Na ontvangst der proefbalans deze vergelijken met groot­ van 1924 zuiver tot uiting te doen komen en alle verschillen
boek.
ten gevolge van vroeger onjuist opgemaakte balansen op eene
De samenstelling der rekeningen
speciale rekening te boeken.
Op de balans vindt U de posten Terrein, Woningen, Fabrieks­
Fabrieksgebouw
Algemeene Onkosten
Salarissen & Loonen
gebouw, Machines en Installatie oorspronkelijk opgenomen
Terreinen & Woningen
Vrachten
tegen den aanschaffingsprijs verminderd wat de laatste 4 pos­
Machines & Gereedsch.
 ten betreft met een afschrijving gerekend @ resp............. %
Verkoopkosten
Installatie
per jaar vanaf het jaar der aanschaffing. Deze afschrijvings­
Fabricatie Rekening
Kantoor meubilai r
percentages zijn vastgesteld na overleg met den door U aan­
Kleine Kas
Oprichtingskosten
nagaan; van de eerste groep over 1924 post voor post, de gewezen raadgevenden ingenieur, den Heer X.
tweede groep aan de hand der door de boekhouding te maken Van het gebouw en de machines konden mij de aanschaffings­
prijzen te mijnen genoegen door bescheiden worden aangetooncl.
specificaties.
Van de U onjuist of twijfelachtig voorkomende posten De kostprijs van het terrein en de woningen moest worden ge­
een lijst maken, die wij eerst persoonlijk met U wenschen splitst. De laatste werden eenvoudigheidshalve gewaardeerd op
grond van het jaarlijksch rendement waarna het overschietende
te bespreken alvorens de overboekingen op te geven.
De ....... boeken post voor post critisch doorlezen, (dit bedrag plus de opruimingskosten der afgebroken woningen als
kostprijs van het tei’rein beschouwd werd.
hangt af van de inrichting, bijv. het memoriaal).
Op 1 Febr. aanvangen met de regelmatige controle (zie De kostprijs der installatie, welke in eigen beheer aangelegd
programma opdracht No..........) en daarbij in ’t bijzonder is, werd zoo juist mogelijk uit de oude boekhouding vastgesteld.
In overleg met den Heer X werd vervolgens op de fabriek,
letten op hetgeen van invloed kan zijn op deze balans.
de machines en de installatie, welke grootendeels in oorlogs­
6. Van alle balansposten specificaties samensetllen waarbij
voorloopig wordt uitgegaan van kostprijzen onder aftrek van tijd tegen inflatieprijzen waren gebouwd of gekocht onderschei­
denlijk een bedrag van ƒ .............. ƒ .............. en ƒ ...............
....... % afschrijving per jaar voor de .......
extra afgeschreven.
....... % afschrijving per jaar voor de .......
Het gereedschap werd gewaardeerd tegen dooreen ƒ ..........
enz.
 Van de vorderingen en schulden die op 1 Maart nog niet per K.G., het kantoormeubilair op rond ƒ 2000.—.
zijn afgeloopen een lijst samenstellen met vermelding van Een nauwkeurige specificatie aller bovengenoemde activa
den oorsprong. Aan de hand hiervan een voorloopige ba­ vindt U onder bqlage .......
De post oprichtingskosten meenden wij, waar de N. V. thans
lans opstellen met daarbij behoorende winstrekening.
In statuten en notulen nagaan of de posten Aandeelenkapi- 9 jaar bestaat, geheel te moeten afschrijven.
taal en Aandeelen in Portefeuille daarmede in overeenstem­ De grondstoffen, materialen, halffabrikaten en producten
ming zijn en welke voorschriften bestaan ten opzichte der zijn zoo juist mogelijk gewaardeerd tegen'kostprijs. Sedert de
posten Reservefonds, Dividend Reserve, Afschrjjvingsre- aanschaffing resp. productie hebben geen zoodanige wijzigingen
serve en Winstrekening; in ’t bijzonder of die al of niet in de prijzen plaats gevonden, dat er aanleiding bestond van
met voorkennis der Alg. Vergadering tegen een te blijken deze waardeerin gswijze af te wijken.
Alle op 31 Dec. voorhanden of in bewerking zijnde producten
tekort kunnen worden weggeboekt.
Indien onze eerste assistent ons alle deze gegevens be­ zijn intusschen met eene behoorlijke winstmarge verkocht.
zorgd heeft ligt het op onzen weg de verdere besprekingen Ter vaststelling der kostprijzen is uitgegaan van indirecte
kostenopslag @ .......... % op de loonen, hetgeen — zooals U
te voeren en de balans definitief op te stellen.
192

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKÜNDE

uit de winsttekening zal blijken — in overeenstemming is met
de door de boekhouding over 1924 verschafte gegevens.
 Niettegenstaande het mij principieel onjuist voorkomt met
één, voor alle afdeelingen gelijken, opslag te rekenen, blijkt wel
uit het hierboven vermelde resultaat, dat het voor deze
balans -— vooral gezien den kleinen voorraad — geen onover­
komelijk bezwaar oplevert. Zoo spoedig mogelijk hoop ik de
Directie aan de hand der uit de nieuw ingevoerde boekhouding
blijkende gegevens, voorstellen te doen om tot eene juistere
kostenverdeeling te geraken.
De saldi der kas, bank, postrekening, crediteuren, vooruitbe­
taalde en verschuldigde kosten zijn mij gebleken juist Te zijn.
Van de uitstaande vorderingen vindt U onder bijlage .......
een specificatie. Voor zoover daarbij niets vermeld is, zijn de
posten intusschen betaald. Een aantal in de boeken voorkomen­
de zeer oude posten, die gedeeltelijk op verkeerde boekingen be­
rustten, gedeeltelijk absoluut oninbaar bleken, zijn afgeboekt.
De onder het hoofd achterstallige Debiteuren vermelde pos­
ten zijn deugdelijke, erkende vorderingen. Op grond van inge­
komen informaties komt mij cehter een afschrijving groot ƒ .......
op deze posten noodzakelijk voor.
De in de vorige balans vooi’komende post „Dividend reserve
ƒ7000.— ’’bleek bij onderzoek een schuld wegens niet opgekomen
dividendbewijzen te zijn. ƒ 3000.— (Div. bewijs No. 1) is sedert
1 Jan. 1924 verjaard. Aangezien de Directie met uw machtiging
van plan is deze bij aanbieding toch te betalen werd de schuld
met een desbetreffende opmerking in de balans opgenomen.
In verband met art. ... der statuten zal het Reservefonds op
het tekort kunnen worden afgeschreven. Een besluit daartoe
zal echter door de Algemeene Vergadering moeten worden ge­
nomen. In de hierbij ingediende balans zijn de beide posten
daarom elk afzonderlijk opgenomen.
Hoogachtend,
Waar de uitwerking reeds zoo uitvoerig geworden is willen
we geen plaatsruimte meer vragen voor het afdrukken der
Balans en Winstrekening, welke de lezer zich trouwens zal
kunnen denken.
 BEOORDEELINGEN DER INZENDINGEN
Zeker ten gevolge der vacantie was het aantal uitwerkingen
zeer gering. Er was uit het hoofd op te maken, dat de uit­
werkingen voor 25 Augustus worden ingeleverd, doch daar wij
ook vacantie gehad hebben, had het desnoods een maand langer
mogen duren.
S. S. DE HOOP. De instructie voor het personeel t.o.v. de'
inventarisatie is goed. U steunt echter te veel op de boekhouding
waarvan we weten, dat ze niet deugt.
De instructie voor den eersten assistent is wat vaag.
In uw rapport zegt U, dat onder uw toezicht geïnventariseerd
is; maar een duidelijke instructie t.d.o. geeft U niet, ook niet
wat betreft machines e.d.
Dat het Debiteuren Saldo overeenkomt met het Rekening
Courantboek is van geen enkel belang. U kunt tot een veel posi­
tievere uitspraak komen.
Het is jammer, dat U het Verliessaldo niet splitst. Zoo zegt
het niets.
Het slot van uw rapport pleit tegen de wijze waarop U de
opdracht hebt uitgevoerd.
Rekent U Res. Dub. onder „Gelden op korten termijn” ?
De post: „Verschil Grondstoffen” is verre van fraai. Waarom
niet liever het totale verbruik opgenomen?
6 punten.
ELLABE. U wilt de controle over 1924 wel wat ver door­
voeren. Het doet eigenaardig aan, dat U daarna niet eens (zij

het onder voorbehoud) een gespecifeerde winstrekening over­
legt. Wat U overigens van de verschillende rekeningen opmerkt,
geeft blijk, dat U ze goed begrijpt.
De instructie had t.o.v. de inventarisatie wat nanwkeuriger
kunnen zijn.
U schijnt te meenen, dat U in uw rapport persé alle balans­
posten moet vermelden, ook al valt er niets van te vertellen.
Dat maakt een rapport niet beter, slechts vervelend.
7 punten.
 „EN FORGEANT ...... ” Het lijkt ons in het algemeen doch
zeker in dit geval gevaarlijk de balans en winstrekening geheel
door de boekhouding te doen opstellen en de boeken te doen
afsluiten voor we er iets van gezien hebben. Uw controle schijnt
pas te beginnen als alles klaar is.
Wel zegt U tenslotte dat uw assistenten bjj de inventarisatie
aanwezig zijn, maar eenig verband ontbreekt.
Kunt U reeds zoo bij voorbaat zeggen, dat de reconstructiewaarde de juiste is?
U hebt de boekhouding over 1924 als zoodanig onderzocht en
brengt daarover rapport uit. Dat is niet gevraagd.
Uw conclusie is vermakelijk: het geheel is in orde onder
voorbehoud, dat er niets van deugt.
4 punten.
J. P.
EFFICIËNTIE

"

Red. I ROET Jzn.
(Bijdragen en mededeelingen zende men aan den Secretaris
der Redactie)
UITBETALEN VAN WEEKLOONEN
Dit is wijsheid uit de derde hand! Ik vond ze in het tijd­
schrift „Mon Bureau”, dat ze op zijn beurt ontleende aan het
„Bulletin de la Chambre d ’Industrie d ’Anvers”.
De uitbetaling van loonen kost veel tijd. Een groot deel van
dien tijd is noodig voor het uittellen c.a. van het z.g.n. „kleine
geld”. Een besparing wordt verkregen door de loonen uit te
betalen in ronde bedragen en de restanten te laten staan tot
de volgende week. In het voorbeeld uit het „Bulletin” worden
de bedragen naar beneden afgerond op een veelvoud van 5 fr„
en het meerdere wordt overgebracht naar de volgende week.
Het bedrag wordt uitbetaald uitsluitend in biljetten van 5 fr.
 De meerdere administratieve arbeid, verbonden aan het over­
brengen van het saldo „nog te verrekenen van de vorige week ’’
en „bij te tellen in de volgende week” is, volgens de redactie
van het Bulletin, niet in vergelijking met de besparing, welke
men bij de uitbetaling verkrijgt. Men heeft geen zorg meer voor
de bekoming van de benoodigde heeveelheid klein geld, heeft
veel minder geld uit te tellen en heeft dientengevolge ook veel
minder kans op vergissingen.
Tot zoover „Mon Bureau” of het „Bulletin”.
Het komt ons niet onaannemelijk voor, dat betaling bijv. met
biljetten van ƒ 10.— en guldens een besparing bij het uitbe­
talen van loonen in groote bedrijven kan geven, en dat die be­
sparing opweegt tegen den meerderen administratieven arbeid.
Het uitbetalen van het deel van het loon-bedrag, beneden een
gulden, eischt inderdaad de meeste muntstukken, dus ook de
meeste bewerking en geeft alzoo de grootste kans op fouten.
Wie neemt eens proef en meldt ons het resultaat? R. A. D.
Ontvangen boekwerken
Beknopte Staathuishoudkunde (geld-, crediet- en bankwezen),
door Mr. Dr. M. Spaander, 2e dr. Uitgave P. Noordhoff
1924, Groningen. Prijs ƒ 1.90.
