UIT HET BUITENLAND
UIT HET BUITENLAND
Zweden: bijzonderheden over het accountantsberoep
door Drs L. ]. M . Roozen
In het tijdschrift „Révision og R egnskabsvaesen” , van A ugustus 1949,
is opgenom en de inhoud van een voordracht van Prof. O. Sillèn, Stock­
holm, door deze gehouden ter gelegenheid van het 25-jarig jubileum in
1948 van de Föreningen A uktoriserade Revisorer, en getiteld:

,,Geautoriseerde accountants, voorheen, thans en in de toekomst”
H ieraan ontlenen wij het volgende: H

Historie.
D e eerste bewijzen, d at regelm atige controle van Z w eedse ondernem in­
gen plaats had, dateren van ongeveer 1650; zij w erd uitgeoefend bij de
Z w eedse handelscom pagnieën. E en controlerapport van de T eerhandels­
com pagnie van 1652 concludeert tot „bevrijding van alle aanklacht en
afkeuring” van de participanten ten laste van ,,de directie en degene,
die het aa n g aat”. In boeken van de 17e eeuw w orden talrijke bewijzen
aangetroffen van onderzoek door controleurs. T egen het einde van de
18e eeuw begint het steeds meer gew oonte te w orden de contróle-opdracht
te form uleren als betrekking hebbende op „verantw oording en beheer”
of „beheer van de leiding en boeken van de ondernem ing” . Deze formu­
leringen w orden overgenom en door de eerste Z w eedse N .V . van bete­
kenis ( 1895).
 Beroepsm atig uitgeoefende controle kan niet duidelijk bespeurd w or­
den vóór 1900. T oen w erden in Stockholm 3 accountantskantoren aan ­
getroffen en 2 in G öteborg. D e Stockholmse accountants w erden lid van
het in 1899 gestichte Svenska Revisor Sam fundet. V a n de leden w aren
de m eesten boekhouders, directeuren en staatsbeam bten, slechts weinigen
noem den zich „accountant” (daaronder enkele staatsam btenaren). O nder
de rubriek „A ccountants” vindt men in het Stockholmse adresboek van
1907 slechts 8 accountants en 4 accountantskantoren. O nder de rubriek
„Boekhouding en b alan s” 21 boekhouders en 6 boekhoudkantoren. D a t
deze accountants en „consulterende” boekhouders voor een klein deel
w erden gerecruteerd uit de categorie verongelukte zakenlieden en ont­
slagen boekhouders, mag geen aanleiding geven tot andere gedachten
dan dat ook onder de artsen zich bevonden hebben en nog bevinden ver­
schillende kw akzalvers met slechts geringe opleiding, of dat er onder de
rechtskundigen en zielzorgers w erden en w orden gevonden enkele slecht
opgeleide bluffers.
Tegelijk met de invoering van de w et op de naam loze vennootschappen
van 1895 w erd een motie ingediend in de E erste Kamer van de Rijksdag
om 3.000,—- Kr. te bestem m en ter onderzoek van de geschikte wijze voor
het tot stand komen van controle van verantw oordingen door speciaal
opgeleide personen. D eze motie w erd aangenom en. N ieuw e moties volg­
den in 1901, 1902 en 1903, deels betreffende uitbreiding van verantw oor­
dingsplicht, deels betreffende de behoefte aan een categorie geheel op­
geleide accountants, deels betreffende de verplichte controle door tenx) Vertaling Drs van Kampen.
 m ab

blz. 446

minste één gelegitim eerde accountant in elke N .V . en deels betreffende
m inderheidscontroleurs in N .V .’s. D e motie betreffende de verplichte
aanstelling van gelegitim eerde accountants w erd verw orpen. D e overige
moties w erden aangenom en.
U it deze besluiten van de Rijksdag ontstonden de volgende concrete
resultaten.
a. Opnem ing in de w et op de naamloze vennootschappen van 1910
van iets verscherpte bepalingen betreffende de verantw oordelijkheid van
accountants, benevens een bepaling betreffende de mogelijkheid voor een
m inderheid van tenm inste 1/5 van het aandelenkapitaal, de aanstelling
door het provinciale bestuur van een speciale accountant te verlangen.
b. In 1912 w erd een commissie ingesteld voor de uitwerking van een
voorstel voor nieuwe boekhoudvoorschriften. Dit voorstel kwam gereed
in 1916, doch een nieuwe boekhoudw et w erd eerst in 1929 aangenom en.
c. E en uiteenzetting w erd gepubliceerd in januari 1908 betreffende
de behoefte aan openbare accountants, door een door het Svenska Revisor
Sam fundet ingestelde commissie. Deze gaf een overzicht van de toen­
malige stan d van het vraagstuk en deed voorstellen ter ordening van de
opleiding, examinering en legitimering van accountants, b.v. door het
Svenska Revisor Sam fundet of een andere dergelijke vereniging, onge­
veer in overeenstemming met de regeling voor de Engelse C hartered
A ccountants. D eze publicatie bevatte tegelijk de eerste bijdrage van
betekenis tot de Z w eedse controletechnische literatuur. H et voorstel w as
w eldoordacht en zou heel goed de grondslag hebben kunnen zijn voor
een realisering van de plannen betreffende vakkundige controle door
gekw alificeerde personen.
 M en w achtte inm iddels op het initiatief van de S taat en dit initiatief
beperkte zich tot de genoemde veranderingen in de wet op de naamloze
vennootschappen van 1910. D aarm ede w as voor het Svenska Revisor
Sam fundet de gelegenheid verkeken, een rol te spelen bij de ontwikkeling
op dit terrein in Z w eden.
Inm iddels w aren er twee nieuwe om standigheden bij gekomen, welke
aanleiding zouden geven tot een nieuwe oplossing van het probleem, een
gekw alificeerd accountantscorps te scheppen. D e eerste van deze om stan­
digheden w as de invoering in 1909 van een w et betreffende geautori­
seerde accountants in D enem arken (m et eis van 3 jaren praktijk na het
18e jaar, exam en voor een bijzondere commissie en verbod van bepaalde
vorm en van dienstverband). H et jaar daarop, 1910, begon de autorisatie
van accountants in N oorw egen door de toenm alige beurs- en handels­
commissie van de Kam er van K oophandel te C hristiania. De tw eede
nieuwe om standigheid w as de stichting in 1909 van de H andelshogeschool
in Stockholm, w aardoor hogere opleiding, o.a. betreffende het verantw oordingsw ezen, kon w orden bereikt.
H et w erd de Kamer van Koophandel van Stockholm, welke nu •— in
1912 — h et initiatief nam accountants te autoriseren. D e oorzaak van de
ontwikkeling, welke het nieuwe instituut onderging, moet voor alles ge­
zocht w orden in het feit, dat van het begin af de eisen hoog gesteld
w erden, n.1.
 Ie. gekw alificeerd hogeschoolexam en
2e. 3 jaren controlepraktijk
3e. minimum leeftijd van 25 jaar
4e. verbod van dienstbetrekking
5e. toezicht van de Kamer van Koophandel

ma b

blz. 447

Z ek e r w erden de eerste vijf jaren enkele uitzonderingen op deze regels
toegepast, m aar in wezen zijn deze eisen gehandhaafd. E en gevolg van
deze strenge eisen was, d at het aantal geautoriseerden zeer langzaam
steeg. M en w as duidelijk op de juiste weg en vanaf 1919 w erden door
de overige Kamers van Koophandel (behalve die van G otland) dezelfde
bepalingen voor geautoriseerde accountants opgesteld (de K. v. K. te
G öteborg begon evenwel niet vóór 1927). D oor de schepping van een
voor alle Kamers van Koophandel gemeenschappelijke, C entrale Accountantscommissie w erd eenheid bij de behandeling van alle aangelegenheden
betreffende autorisatie van accountants tot stand gebracht.
D e om standigheid dat het 11 jaar duurde vóór de „F öreningen A uktoriserade R evisorer” w erd opgericht, laat zich verklaren uit het relatief
geringe aantal geautoriseerde accountants. D e meesten daarvan w oonden
in Stockholm en konden elkaar dus gemakkelijk ontm oeten, zonder dat
er een vereniging was. In 1923 kwam er uit N oorw egen een verzoek om
deel te nemen aan een Skandinavisch accountantscongres. D it gaf de
impuls tot de vorming van een Z w eedse vereniging.
 D e volgende gebeurtenissen van betekenis w aren de veranderingen in
de bepalingen betreffende accountants, welke in 1930 w erden aangeno­
men door het congres van de Kamers van Koophandel. D e directe aa n ­
leiding tot deze veranderingen w as deels een voorstel tot invoering van
een bijzonder examen ter verkrijging van de bevoegdheid van geautori­
seerde accountant, deels een compromis, d at w erd getroffen met het
bestuur van het Svenska Revisor Sam fundet. D eze vereniging had in
1920 in h aar statuten opgenom en bepalingen betreffende autorisatie van
openbare accountants en consulterende boekhouders, en men ging ermede
accoord van de realisering van de plannen in dit opzicht a f te zien.
H et congres van de K. v. K. van 1930 besloot een nieuwe categorie in
te voeren: door de K. v. K. „toegelaten onderzoekers” (in 1948 w aren er
ca. 350 van deze „toegelaten onderzoekers” , w aarvan 140 in Stockholm ),
voorts het voorstel van een bijzonder exam en aan te nem en en om in
zeker opzicht de autorisatiebepalingen te wijzigen (o.a. door weg te
nem en het verbod van controle van een ondernem ing, w aarin de geauto­
riseerde accountant een direct of indirect belang heeft; de F öreningen
A uktoriserade Revisorer besloot in de plaats daarvan tot een duidelijk
verbod voor h aar leden); tenslotte tot een eis van 1 ja a r praktijk als
geautoriseerde accountant, vóór men lid van de vereniging kon w orden.
Sedert is de praktijkterm ijn voor de autorisatie verlengd van 3 tot 5
jaar, welke praktijk voor het overgrote deel moet hebben plaatsgehad na
het afleggen van het examen aan de H andelshogeschool. V o o r het overige
hebben de autorisatiebepalingen de proef doorstaan.
 V oor de geautoriseerde accountants bracht de K reugerkrisis in 1932/33
zekere gunstige gevolgen met zich mee, niet alleen in de vorm van een
vergroot aantal opdrachten in verband met liquidaties, doch ook om dat;
1. het Stockholmse beursbestuur in 1933/34 aan alle bij de beurs gere­
gistreerde ondernem ingen aanbeval een geautoriseerde accountant aan
te stellen.
2. in de bankw et van 1934 de bepaling w erd ingevoerd, dat tenm inste
één van de accountants „ervaring in controlew erkzaam heden moet hebben
bew ezen” en d at de „bankinspecteur” een accountant voor elke bank zal
aanwijzen.
D e voor de geautoriseerde accountants belangrijkste gebeurtenis tijdens
het bestaan van de F öreningen A uktoriserade Revisorer w ordt gevormd

m ab

blz. 448

door de aannem ing in 1944 van een nieuwe w et op de naam loze vennoot­
schappen, w aardoor een practisch volledig bevredigende bescherm ing van
de titel „geautoriseerde accountant” w erd bereikt (105 par. 6 „O n d er ge­
autoriseerde accountant w ordt verstaan een door de Kamer van Koop­
handel binnen het Rijk geautoriseerde accountant” ) en de aanstelling van
geautoriseerde accountants verplichtend w erd gesteld voor naam loze ven­
nootschappen met aan de beurs genoteerde aandelen of obligaties bene­
vens voor alle andere naam loze vennootschappen met meer dan 2 miljoen
Kronen aandelenkapitaal.
D eze nieuwe bepalingen, welke op 1 Januari 1948 van kracht w erden,
w erden gevolgd door een nieuwe w et van 1948 op het verzekeringsbedrijf
en hebben aanleiding gegeven tot overeenkom stige veranderingen in de
w etten betreffende banken, spaarbanken en economische verenigingen.
Overzicht betreffende de groei van het aantal accountants.
 jaar
1912
1920
1925
1932
1935
1940
1946
1948

aantal
geautoriseerden
6
20
32
63
82
117
178
203

daarvan
in
Stockholm
6
17
23
43
113
124

A antal leden van de
Föreningen A uktoriserade Revisorer

32
59 ( +
59 (472 ( +
119 ( +
140 ( +

3 passieve)
3
„
4
„
5
„
4
„

In 1948 w erd 39,7 % van het totale aantal naamloze vennootschap­
pen (4260) gecontroleerd door geautoriseerde accountants; in 1930 w as
het percentage 7,8 en in 1940 w as het 23,5. A ndere „controleurs” w aren
in 1948:
overige accountants
banken
rechters en juristen
bedrijfsleiders
em ployé’s (boekhouders enz.)
anderen

3,7 %
12,8 %
5,3 %
10,5 %
12 %
16 %
44,3 %

Waarom geen staatsgeautoriseerde accountants?
M en kan antw oorden met een w edervraag: daar practisch geen noe­
m ensw aardige klachten zijn geuit over de autorisatie door de Kamers van
Koophandel, w aarom tot iets onbeproefds overgaan?
N iem and zal kunnen bew eren, d at een geautoriseerde accountant in
Z w ed en zich in zijn beroepsarbeid beinvloed gevoelt door de vertegen­
w oordigers van het bedrijfsleven, welke lid zijn van de Kamers van
Koophandel. Indien de S taat zou autoriseren, is er het risico van een
zekere verpolitisering van het instituut.
D aarentegen moet de gedachte van de overneming van de autorisatie
door een sterke vereniging van bekw am e vaklieden, voor de toekomst
niet geheel afgew ezen w orden. E erst moet evenwel een voldoende brede

ma b

blz. 449

ondergrond hiervoor geschapen w orden. M en moet hierbij in ogenschouw
nem en de gelukkige ontwikkeling van de verenigingsautorisatie in G rootB rittannië en N ederland.
 Zijn de huidige eisen van de opleiding bevredigend?
a. T heoretische opleiding. E r w ordt een zeer zw aar exam en geëist
na drie jaar studie. E en volledige cursus op w etenschappelijke basis in de
„N ationaaleconom ie” , welke zw aarder is dan in alle andere landen, is
noodzakelijk. In de vakken bedrijfseconom ie en rechtsw etenschap w ordt
bij het slotexam en de kw alificatie „zeer goed” geëist, welke kw alificatie
slechts door t / 4 a V 3 van de geëxam ineerden w ordt gehaald. D aar reeds
de voorw aarden voor de toelating tot de studie aan de Z w eedse handels­
hogeschool zw aar zijn (slechts ongeveer V 3 van de aanm eldingen w orden
aangenom en) kan men de vraag stellen of de eisen in de bedrijfseconomie
en rechtsw etenschap niet iets moeten w orden verlaagd. T o t nu toe is hier­
voor evenwel geen voorstel ingekomen.
E en nadeel van de opleiding is, d at slechts zeer weinig leerlingen bij de
handelshogescholen een voorafgaande controlepraktijk hebben. D aarbij
moet men bedenken, d at ook niet alle aspiranten met de hogere eind­
kwalificatie accountant zullen w orden, w aardoor de eventuele eis van
kennis van controletechniek voor deze zou m oeten vervallen.
 Indien men de vraag stelt in hoeverre de eis van een gekw alificeerd
exam en aan een Z w eedse handelshogeschool te streng is, moet men twee
om standigheden in acht nemen, n.1. ten eerste dat er mogelijkheid is om
binnen 5 jaar (in sommige gevallen na langere tijd) na het afleggen van
het examen, bij een bijzonder examen de hoge kw alificatie in bedrijfs­
economie en rechtsw etenschap te verw erven, ten tw eede dat personen
boven 30 jaar met tenm inste tw ee jaar accountantspraktijk (zonder voor­
afg aan d academ isch exam en) een „bijzonder accountantsexam en” kunnen
afleggen, hetw elk om het andere jaar w ordt afgenom en. Laatstbedoeld
exam en heeft tot nu toe slechts een gering aantal deelnem ers getrokken.
V a n deze zijn tot nu toe 11 geslaagd; enkelen hiervan hebben geen auto­
risatie als accountant aangevraagd, doch hebben het getuigschrift ge­
bruikt als bewijs van theoretische kennis bij het solliciteren n aa r andere
beroepen. M en mag aannem en, d at bedoeld „bijzonder accountantsexa­
m en” in de toekom st grotere betekenis zal krijgen.
Spreker acht het in de hoogste graad wenselijk dat de F öreningen
A uktoriserade Revisorer voortgaat met de speciale assistentencursussen,
w elke in sommige gevallen in Stockholm en G öteborg hebben plaats­
gehad. D eze m oeten tot doel hebben, behalve de opleiding in eigenlijke
controletechniek, een grondige opleiding in kostprijsberekening, fabrieksadm inistratie, vennootschapsrecht, belastingrecht, belastingpraktijk en
soortgelijke onderw erpen.
b. Practische opleiding. T h an s w ordt tenm inste 5 jaar controleprak­
tijk geëist + 1 jaar praktijk als geautoriseerd accountant voor diegene, die
lid w illen w orden van de E.A.R.
 In de latere jaren is ook de vraag gesteld, ten eerste in hoeverre een
deel van de geëiste 5 ja a r accountantspraktijk vóór de studie aan de
handelshogeschool kan plaatshebben, ten tw eede of een deel van de stage
zal kunnen w orden doorgebracht op belastinggebied, b.v. als belasting­
am btenaar.
T o t nu toe heeft de centrale commissie van de Kamers van Koophandel
in de regel geëist, d a t alle praktijk als accountantsassistent uitgeoefend

ma b

blz. 450

moest zijn n a het hogeschoolexam en. Spreker vindt deze eis al te streng,
m aar het schijnt d a t men in de laatste tijd de vereisten op dit gebied iets
milder gesteld heeft, hetwelk met vreugde begroet moet w orden.
 In de vraag n aar de speciale praktijk op het gebied van de belastingen
is de volgende uitspraak gedaan door een voor het onderzoek van de
betreffende vragen ingestelde commissie, gedateerd M ei 1946 en gericht
aan de centrale accountantscom m issie van de Kamer van Koophandel:
„D e m eerderheid van de commissie is van opvatting d at het niet juist
kan zijn, een stage bij de belastingdienst gelijk te stellen met de gebruike­
lijke praktijk op een accountantskantoor. D e ontwikkeling in het bedrijfs­
leven zal met zekerheid in die richting gaan, dat steeds grotere eisen aan
de accountants w orden gesteld, in het bijzonder terzake van inrichting van
adm inistraties, kostprijsberekeningen, organisatie, distributie en interna­
tionale aangelegenheden. H et zou met het oog hierop van weinig vooruit­
zien getuigen, de opleiding in deze en dergelijke onderw erpen, welke de
voornaam ste en meest vanzelfsprekende taken voor accountants zijn, te
verm inderen, en in de plaats daarvan de opleiding op een speciaal terrein
als het belastingtechnische uit te breiden, welke w erkzaam heden behoren
tot het terrein van de juristen. D e dienstbetrekking bij het belastingw ezen
zal veelal weinig vorm end zijn voor de eigenlijke taken van de accountant
................................................. Bij elke beoordeling van in casu voorliggende
verzoeken moet in voldoende mate acht gegeven w orden op een belastingpractijk van alzijdig en kwalificerend karakter, in het bijzonder verw or­
ven bij de meer gecompliceerde onderzoeken bij N .V .’s. Daarbij behoort
evenwel het gehele laatste jaar van de practische vorming doorgebracht
te zijn bij een accountant of bij andere contröle-instituten van gekw alifi­
ceerde soort”.
 O verigens is nog toe te voegen d at de Kamers van K oophandel in het
algem een eisen, d at de w erkgever-accountant in zijn getuigschrift be­
treffende de mérites van de verzoeker in practische aangelegenheden,
opgeeft het aantal arbeidsuren, resp. dagen, d at de assistent werkzaam
is gew eest bij de verschillende hoofdtypen van de arbeid, als cijfercontróle, kostprijsberekeningen, organisatie-opdrachten, rapporten sam en­
stellen, norm ale controle bij N .V .’s e.d.
In dit verband wijst spreker op het nut, dat de geautoriseerde accoun­
tan ts zich op eigen verdere vorming toeleggen, niet alleen in practisch,
doch ook in theoretisch opzicht.
Deelnem ing aan de door de vereniging uitgeschreven discussies is in
de laatste jaren zeker voldoende levendig gew eest, doch men ziet helaas
al te zelden opstellen of andere bijdragen van Z w eedse accountants in
vaktijdschriften gepubliceerd.
Toekomstige taken voor de Föreningen Auktoriserade Revisorer.
D e vroeger in de statuten voorkom ende bepalingen, ingevolge welke
het behoorde tot het doel der vereniging om op verzoek uitspraken af te
geven in aangelegenheden betreffende beroepsm atige contróle-arbeid en
het geven van uiteenzettingen in dergelijke zaken, zijn vervallen. De
nieuwe ontwikkeling in de w etgeving op ondernem ingsgebied tendeert
tot verwijzing n aar „algem ene boekhoudbeginselen en goed koopm ansgebruik” . D e leden moeten de meest voorkom ende vraagstukken aan de
hand hiervan zelf kunnen beoordelen.
 E r kunnen echter steeds tw ijfelachtige gevallen voorkomen, w aarin
men een beroep moet kunnen doen op een onpartijdig verenigingsorgaan

ma b blz. 451

of op het bestuur. D e w erkzaam heden hiervoor vorm en een zw are en tijd­
rovende taak. In dit opzicht schijnt het spreker wenselijk, dat de vereni­
ging contact zoekt met de D eense collega’s, die grote ervaring hebben in
het geven van antw oorden op beroepsvragen.
In zekere m ate moet de vereniging de leden behulpzaam zijn bij het
positie kiezen in vragen betreffende beroepsethiek. W aarschijnlijk heeft
het zittende bestuur evenwel goed gedaan met het staken van het in druk
geven van algem ene regels op dit gebied, d aar dergelijke stukken in
zekere gevallen licht kunnen w orden gebruikt tot schade van de belangen
van de accountants.
In de U .S.A . is een zeer om vattende arbeid uitgevoerd door speciale
commissies van het Am erican Institute of A ccountants, deels bedoelende
vast te leggen w at beschouw d moet w orden als goed gebruik bij het op­
m aken van balansen (speciaal de w aardering) en deels uitw erking van
„generally accepted auditing principles". H oe welkom dergelijke h an d ­
leidingen ook kunnen zijn voor de afzonderlijke accountant, toch kan niet
ontkend w orden d at zij soms in een schadelijke, conservatieve richting
kunnen w erken, zoals b.v. het geval is bij het vasthouden van de Am eri­
kaanse accountants aan afschrijving in percentages van de aanschaffings­
w aarde in plaats van de dagw aarde, bij steeds opgaande prijzen.
 H et is evenwel duidelijk dat de vereniging in de toekom st niet kan
vermijden, om een bepaald standpunt in te nem en ten opzichte van con­
crete, actuele vraagstukken over w at beschouw d moet w orden als goed
contrölegebruik of gezonde balansw aarderingsbeginselen.
Het arbeidsterrein van de geautoriseerde accountant.
Eigenlijk schijnt het overbodig te zeggen, m aar het moet toch naar
voren w orden gebracht, dat het eerste arbeidsterrein van de accountant
is en moet zijn: controle van ondernem ingen, in het bijzonder naamloze
vennootschappen.
N a a r de zeer algem ene opvatting houdt dit ongeveer hetzelfde in als
ontdekking of voorkom en van fraude. D it is evenwel een klein deel van
de controle. H e t is in de eerste plaats een taak van de directie te zorgen
voor een doelm atige adm inistratie en voor een betrouw baar beheer van de
bezittingen, met behulp van een goede interne controle. D eze controle
moet regelm atig door de accountant w orden nagegaan. D oorlopende
detailcontrole, gecombineerd met periodieke inventarisatie, behoren vaak,
doch niet altijd, tot de taak van de accountant in Z w eedse naam loze
vennootschappen. H et antw oord op de vraag, wie de eigenlijke cijfercontróle moet uitvoeren, berust soms op overeenkom st tussen de accoun­
tan t en de directie van de ondernem ing. In de regel behoort deze arbeid
wel overgelaten te w orden aan de gekw alificeerde vakm an, m aar in grote
ondernem ingen kan een interne contróle-afdeling geaccepteerd w orden
onder vooropstelling dat de vakkundige accountant toegestaan w ordt in
nauw contact met de arbeid van bedoelde afdeling te staan.
D e gekw alificeerde accountant w ordt geacht recht te hebben de detailarbeid aan geoefende assistenten over te laten. Doch hij behoort deze
arbeid te bew aken.
 O nderzoek van de balans en w inst- en verliesrekening bij N .V .’s is
de belangrijkste taak van de accountant. In het bijzonder geldt dit de
w aarderingsbeginselen, benevens de geldende burgerrechtelijke en fiscale
bepalingen.
E en zeer gew ichtige taak is te onderzoeken de soliditeit en het voorstel

mab

blz. 452

tot w instverdeling. N ieuw e zw are problem en komen op in de grote onder­
nem ingen door de concern-verhoudingen. D eze behoren wellicht tot de
hoogst gekw alificeerde taken van de accountant.
In Z w eden moet de accountant bij N .V .’s zich tevens uitspreken over
het beheer en positie kiezen in de vraag betreffende décharge. D it houdt
in een zw are en delicate taak.
H et is een misgreep te menen, dat de accountant zich moet richten op
critiek, op kleine fouten in de organisatie of onvoldoende m oderne uit­
rusting, b.v. of in voldoende m ate arbeidsstudie is ingesteld of dat bos­
bouw gedreven w ordt overeenkom stig zekere door de accountant aa n ­
gehangen beginselen — al dergelijke zaken kunnen onderw erpen zijn
voor een m ondelinge discussie met de leiding of voor een afzonderlijk
rapport aan het bestuur.
W a t vóór alles geobserveerd moet w orden zijn duidelijke misgrepen
of m achtsm isbruiken van de zijde van de leiding, benevens bevoordeling
van leden van het bestuur ten koste van de ondernem ing. Bij elk onder­
zoek is belangrijk d at de accountant niet een bepaalde groep aandeel­
houders bevoordeelt. Dit eist grote algem ene ervaring in economische
vraagstukken, gezond oordeel en ■
— indien noodzakelijk —- een beslist
optreden.
 Discussies met de ondernem ingsleiding over bestuursvragen w orden
vaak een proefsteen voor de accountant, in hoeverre hij positief kan bij­
dragen in bedrijfseconom ische vragen en in hoeverre de accountant door
de leiding kan w orden beschouwd als helper en raadgever in de bedrijfs­
economische politiek.
A ls gevolg van de steeds zw aardere belastingen en de moeilijkheid de
grootte van het belastbaar bedrag te bepalen, zijn de geautoriseerde
accountants in de latere jaren steeds meer gezocht als raadgevers in be­
lastingaangelegenheden. Sommige geautoriseerde accountants hebben
zich gespecialiseerd op dit gebied en kunnen wellicht meer als belastingexperts dan als accountants beschouwd w orden. Deze ontwikkeling
schijnt spreker niet gelukkig toe. V anzelfsprekend moet de geautoriseerde
accountant de belastingw etgeving beheersen en met de belastingpractijk
op de hoogte blijven. Doch dit terrein is zo om vattend dat een werkelijke
belastingexpert zich nauwelijks met iets anders kan bezighouden. E ven­
als de geautoriseerde accountant raad moet kunnen geven in dikwijls
terugkom ende burgerrechtelijke vragen, doch de cliënt n aar de advocaat
moet verwijzen indien het moeilijke juridische problem en en het voeren
van procedures betreft, moet hij ook raad kunnen geven in routinem atige
belastingvragen met de balansopm aking verband houdende, doch zich
niet te sterk bezig houden met belastingaangiften, ook niet met gecompli­
ceerde gevallen van de belasting en rechtspraak. Dit moet aan speciale
belastingexperts w orden overgelaten. D it principiële standpunt sluit niet
uit, dat de accountant in gecompliceerde belastinggeschillen zich kan uit­
spreken over de zakelijke verhoudingen of over hetgeen goed koopm ansgebruik of redelijk is.
A ndere belangrijke gebieden voor de geautoriseerde accountants zijn:
raadgeven betreffende de organisatie van boekhouding en kantoor, d aa r­
entegen bij voorkeur niet het bijhouden van boeken, ook niet het afsluiten
daarvan.
 A ls gevolg van de prijsbeheersing zijn calculatieproblem en meer op de
voorgrond getreden. O p dit terrein zijn nauwelijks meer geschikte vak­
lieden te vinden dan de geautoriseerde accountants.
ma b

blz. 453

Slotwoord.
D e Z w eedse geautoriseerde accountants kunnen met vreugde, ja met
trots, terugzien op de plaats gehad hebbende ontwikkeling. H un aanzien
is voortdurend gegroeid, hierop berustende, dat de grote m eerderheid van
hen aan de hoog gestelde eisen ten aanzien van vakbekw aam heid, be­
trouw baarheid, objectiviteit en integriteit hebben beantw oord. D it ver­
plicht. D e eisen aan accountants te stellen moeten in de toekom st niet
verm inderen; eerder moeten ze verhoogd w orden.
Personen die het oppertoezicht hebben over het beheer van honderden
m iljoenen Kronen, die m oeten beoordelen de juiste w aardering van het
verm ogen, die zich zo vaak met objectiviteit m oeten uitspreken over het
nut van financiële m aatregelen van het meest verschillende karakter,
m oeten behalve hun vakinzicht ook in het bezit zijn van hoge morele
eigenschappen.
D aarom is het noodzakelijk d at niet alleen de keuze van de geauto­
riseerde accountant met zorgvuldigheid geschiedt, m aar ook d at er toe­
zicht op hun w erkzaam heden plaats heeft. Enkele weinige moreel m inder­
w aardige personen kunnen het aanzien van het gehele corps neertrekken.
H oe onaangenaam de consequenties zijn in het afzonderlijke geval, toch
is het noodzakelijk dat het diciplinaire toezicht van de Kamers van Koop­
handel en de F öreningen A uktoriserade Revisorer streng en rechtvaardig
w ordt toegepast.
 E lke in het beroep ervarene zal zeker gaarne erkennen dat er weinig
beroepen zijn, die een zo rijke afw isseling bieden en een zodanige moge­
lijkheid, om een blik te slaan binnen het terrein van het bedrijfsleven, een
beroep hetw elk in genen dele is van het overw egend negatieve, steeds
critiserende type, als velen geloven, doch rijke mogelijkheid geeft tot
positieve houding, tot nieuwe initiatieven, tot belangrijke besparingen voor
het bedrijfsleven of tot verhindering van slechte financiële m aatregelen.
D e geautoriseerde accountant representeert een vrij beroep met grote
mogelijkheden om vrij en objectief te spreken.
H et is ook tamelijk onafhankelijk van de w isselingen van de conjunc­
tuur: in goede tijden komen er nieuwe ondernem ingen, uitbreidingen,
fusies; in slechte tijden: reconstructies, faillissem enten, fraudes en onder­
zoekingen in verband hiermede.
N iets duidt erop, dat hun betekenis of financiële om standigheden zullen
stagneren of verslechteren. In tegendeel heeft men het volste recht een
voortdurend groeiend vertrouw en van de zijde van het bedrijfsleven te
voorspellen, een voortdurende stijging in aantal en beslaglegging, bene­
vens d aaruit volgende toenem ende w aardevolle diensten voor de Zw eedse
gemeenschap.
ma b

blz. 454.
