FINANCIERINGSSTROMEN EN FINANCIERINGSSTRUCTUUR
FIN A N C IER IN G SST R O M EN EN FIN A N C IE R IN G SST R U C T U U R
door J. Weitenberg

Naar aanleiding van het onder bovenstaande titel verschenen artikel van Prof.
Jongman1) zou ik graag een paar kantekeningen willen maken.
De monetaire rekeningen vormen niet alleen op zichzelf een sluitend geheel,
zoals Prof. Jongman terecht stelt, doch ze grijpen ook aan bij het nationale reke­
ningenstelsel. Dit laatste heeft als logische consequentie, dat de monetaire reke­
ningen daar beginnen waar het nationale rekeningenstelsel eindigt, in casu bij de
besparingen en investeringen, beide op transactiebasis. Daar de afwikkeling van
de financiering niet steeds synchroon verloopt met de onderliggende (reële) trans­
acties, ontstaan de zogenaamde kas/transactieverschillen. Voor zover mogelijk
worden deze verschillen in de monetaire rekeningen getraceerd naar oorzaken.
Aangezien voor de kredieten en vermogensoverdrachten aangenomen wordt, dat
kasbasis en transactiebasis identiek zijn, kunnen de bovengenoemde verschillen
alleen betrekking hebben op de besparing en/of investeringen per sector.
Prof. Jongman geeft in zijn analyse blijk van een voorkeur voor kascijfers boven
transactiecijfers. Nu moge het waar zijn, dat, zoals Prof. Jongman opmerkt, financieringscijfers naar hun aard kascijfers zijn, dit neemt niet weg, dat voor het volgen
en analyseren van de ontwikkeling der financieringsstructuur op wat langere
termijn, transactiecijfers wellicht beter de onderliggende tendenties aan het licht
brengen. Immers, de optredende kas/transactieverschillen zijn grotendeels terug te
voeren op de vigerende economische toestand. In dit verband kan gedacht worden
aan versnelde belastinginning in een overspannen vraagsituatie en aan verlenging
van krediettermijnen in het lopende verkeer met het buitenland ten tijde van
liquiditeitsspanningen2). Zouden in tabel 1 van het artikel van Prof. Jongman
de reserveringen van het bedrijfsleven gecorrigeerd worden voor de versnelde of
vertraagde belastinginning3), dan ontstaat een geheel ander beeld.
 De grootheden van de sector bedrijfs- en gezinshuishoudingen vormen in het
stelsel van de monetaire rekeningen sluitposten. Voor de besparingen van deze
sector heeft dit als nare consequentie, dat alle wijzigingen in de balansgelijkheid
S = I + (X-M )
hierin tot uitdrukking komen, aannemende althans dat de ramingen van de in­
vesteringen en besparingen van de andere sectoren niet achteraf behoeven te
worden herzien. De illustratie die Prof. Jongman op blz. 123 van zijn artikel
geeft, wordt hierdoor wellicht begrijpelijker.
Verder doet Prof. Jongman de suggestie, dat het Centraal Planbureau, het Cen­
traal Bureau voor de Statistiek en de Nederlandsche Bank eens rond de tafel moe­
ten gaan zitten om tot uniforme cijfers voor het kapitaalmarktberoep van de sector
gezins- en bedrijfshuishoudingen te komen. De door schrijver gepresenteerde cijfer­
opstellingen zouden bij de buitenstaander de indruk kunnen wekken, dat voor één
en dezelfde grootheid drie onderling sterk verschillende cijferreeksen in omloop
*) Prof. Dr. C. D. Jongman: Financieringsstromen en financieringsstructuur (M.A.B., april/
mei 1967).
2) Zie bijv. het Centraal Economisch Plan 1967, blz. 108.
3) Cijfers hieromtrent zijn te vinden in tabel 36 van de Nationale Rekeningen 1965.
mab

blz. 450

zijn. Het cijfer van het C.P.B. omvat, conform de door Prof. Jongman zelf vermel­
de definitie4), het kapitaalmarktberoep verminderd met de aflossingen en het aan­
bod van de sector gezins- en bedrijfshuishoudingen. Dit cijfer wijkt, voor zover het
realisatiecijfers betreft, niet af van de gegevens die de Nederlandsche Bank ver­
strekt in bijlage 6.4 van het bankverslag. Het cijfer, dat Prof. Jongman aan het
bankverslag heeft ontleend, heeft alleen betrekking op het kapitaalmarktberoep.
Het cijfer van het C.B.S. tenslotte omvat, zoals aangegeven is in een voetnoot bij
de betreffende staat, slechts een deel van dit kapitaalmarktberoep.
 Als laatste wil ik opmerken, dat Prof. Jongman in de bijlage van zijn artikel
niet „de liquiditeitscreatie via diverse oorzaken” als een aparte financieringsbron
heeft opgevoerd. De restpost zou nog meer gedetailleerd kunnen worden, indien
de statistisch bekende kas/transactieverschillen als verdere financieringsbronnen
worden onderscheiden.
4) 3de alinea pag. 123.
mab

blz. 451.
