Wettelijk minimumloon
WETTELIJK

MINIMUMLOON

Der Mindesth,lm, v,0n Dr. Jut. D. PesL
Muncd.len IlIM Leipzig', It,q4, Mzz. 388. Noten,
hlz. 3S9--41g.
De d.uitsch.e wetenschap verloochent zich niet. Op
breede historische orbd.erlaag doet d,e schrijver bet onderwerp rusten,, d'at h~ij, beh.andelt en waarvoor h:ij over~veging vraagt. A1 h,etgeen, van verre of na,bij, her arbeidsloon raakt, ook al bev~ndt het zich reeds lang iaa eene
weB~er~lien.d'e vergetelhekt, wordt door hem v e r m e l d ,
minst genomen, aangestipt.
D e opsomming zijner historische loontheorieen ech,ter
vangt aan met Necker, die het eerst op de arbeiders, als
klasse, de aand.aclnt vestigde, alzoo eene bewuste tegenstelling, maakte, met den arbei.d aan welken een vaak
gering, in allen oevalle willekeurig, d,agloon werd' uitgereikt (9).
In d ier voege o.pgevat, moest de leerstellige gedacfitenv~a~.ehn~ zieh riehten op de vraag naar de, uit her
oogpunt d,er $taathuish,oud~unde, economische beteekenis
van her loon. Haar zien wij clan ook op allerlei wijzen
ontvouwd, in d,e lan~e reeks van namen, d,oor den schrijv e t vermeld. Men mag wel zeggen, d,at de uiterste grens
van eenzi.id,iuh,eid is l'ereikt, door Jean Baptist Sa)-. i!tij
namelijk tuurde zich blind, en~kel en alleen op den arbeider, als b e w e r k e r der voortbrenging, maakte daaruit
de gew~lgtrekking, hoe lager het loon, hoe goedkooper de
verbruikel, her publiek, belang. Mitsd,ien zijn arbeklersvereenigingen tot loonsverbetering gevaarlijk (40).
Door de socizr
~oorda~oerders, die de seh.rij,eer
ten tooneele brengt, maken wij kennis met eene tegengestelde, d'och, niet .o_.eringere eertzildigheid. Zooeven, was de
arbeider enkel en alleen h,et werktuig tot voortbrenging.
 Tbans, staan wij aan bet andere uiterste en concentreert
zieh alle voortbren~zing i1~ arbeid,. De oedach,ten,wisselil~g
loopt over tnet rec~h,t op bestaan, en het rech.t op her
volle arbeid~bed,rao. Alras wordt, ter verzekering van
dit laa,tste, in Engelm~d,, a a n g e d r o n g e n op a,fsotmffing
EcoN. 1918.
36

576
van het eerstgeboorterech!t, verbo4 van voortbrenging
van artikelen va.n weelde en nationalisatie van grond, en
hod.era, ter verd~eehng aa.n gezinnen naar h':nne grootte.
lloogstens zou, bleef grond, in privaatbezit, den eigenaar
een ldein deel van her arbeid, sbedrag w o r d e n algestaan.
Ih)e uit d'it beoin, l~et socia.listisch credo zich ontwikkeld heeft, schetst d,e schrijver, naar geiang van opeen\t)lgil;g d.cr l eidendie namer)., met aanw,jzing der versch'illend:e nuan,ceerin,gen. I)aarn,aast, verHeldt hij de opxattip.g, dat bet arbeidt~h)on .geenszins afhanke;;ijk mag
wordc,n gemaa.kt ~an vraalg en aa~bod,, naard,ien d,e a,rbeid in zoo innige ,t~etrekking staa,t tot d,en arbeic~er)dat
de mensch bij d,e loons.bepa,l.ing niet wegxgedgch,t wordJen
nm~.
Zijn eigenlijk tlaema vindt d.e schrija, er in de Australisch.e w c t o e \ i n g , die met de wet va,n 11 November 1873
aanving dFen fa,brieksarkeid~ tot voorwerp van regeiin~., in
\:ictoria, te maken,, lngesmld w e r d e n a,rbeidsraden, wier
hookt~verkzaam.l~eM bestaat in de vaststel~lhlg van een
min.imum-loon, zoowel x'eor ti.)d~ als voor stukloonen.
 G elijksoortige we~gevin,g \in.dr men in N i e u w - Z e e l a n i l ,
zoowel nopens minimurn~-h~on a,ls nopens scheidsgerechten, bij tzesct~ille~ L~sschen werk~evers en arbeiJd,ers, w i e r
uitspraken verl~.ind,end zi.n voor va~l~xereenigingen en arbeiders op het ~-ansche territoir x an d,e~:, Staat. De wettelijke loonrege.ling xan Victoria b a a n d e zich w e l d r a een
weo- n,aa.r Zui6-Austra~)ie, Nieuw-Zuid)-Wales, Queensland.
Hier, g-elijk eld,ers, werd eene uitzonderir.g gemaakt voor
.aebrekld~e arbeid, ers, d.ic verlof krijgen kunne~ voor
l~:~-er l()()n te arbeiden, l.lct spreekt vanzelf, dat, voor d~e
sa)~ctie d.ier wet aevin~, \'(~ld)~en,dc is ~ezorgd, d~)or maa.tre~clen teach (weltredir.~.
]-~ii de \raa,2, ()f s()ort~,,ge} ,.l~e wetgevin,g vatbaar zijn zc~
~,)c)r t()cpa:.~Sil?~ op eu.r()peesche t(~estand,en, verkla,art d,'e
seh,rii.\-er, d,a.t z~)awel sch;eidsgerechtell als a rbeidsraden
te~a doel hebben vastheid in l~>on en regelmaat in arbeid, sverhoudir~gen te bre~:,gen. Een enquete omtrent de vooren nad~eelen van beide soorten van lich'amen stelde beid~er deu.~delijke we~',kin~ in het licht. Het grootste rmt
echter hee[t d~e wettelij..ke Ioonregelin,g gesticht, op~ her
~el'4ed, van den ha_~isall;eid, (128). Ook voor dezen, zijn
tle loonen vastoesteld,, geli.ik am:, d,ie d~er ~abrieksarbeitiers. Het zwcet,~telse,l, zor) al nict ~eheel verd~we~e~,
maakt eene o-eringe uitzonderin,g. Ook bet leerling-wezen
is attnstiK t~esteld. Hun aanta.1 en loan is bepa.a,ld,. Arbeidsti.id en o v e r w e r k u r e n zi r. aangcwezen.
 Na een blik op de v o o r t b r e m i n g der Australische landen geworpen te h,eb,t'en, komt de schrijver tot vergelij-

577
king van den levensstandaard tier arbeiders daar en in
Duitschl'.and. De u~jtkomst, voor l aa,tstgemeld lamdi, is weinig bevred'igend', met name vaor den h~uisarbeid,, d,.errt a.rbeid van v r o u w e n en d,e d,aglooners. (155)
In de t~teratuur nu wordt de zooeven gesteld,e v r a a g
zoowel bevestigend a.ls on,tkenn, end, beantwoord. De schxijver zelf uit zic.h in eerstgemeld.en zin, hetgeen practisch, door Engeland en Fra.nkri}k getoon,d is, met betrekking tot d~e wetgeving der ar,l'.ei,d;sraden. De hooge Toonon zelf ech.ter, in Australi~ verkregen, ache t~ij: n,iet vatboar voor overneming, rmard.ien de duitsche ni}verheid, ze
niet dragen ka,n. Daaate.,~en keert zich de tegensta~.&, in
Duitsch,land,, tegen wettelijke loonregeling, niet zoozeer
tegen het beginsel zeif Obligatoire sch, eidsgerechten en
arbeid~sra&en h,ebben slechts de functie aan slech, t betaalde arbeiders en arbei,dsters een beD)ortijk loon toe
te kermen en te verzekeren, waartoe zij zelvea~ b~ai,ten
staat zijn. (161)
De min:imuml~on.-wetge~:ing, in Can.a,d~t en Massach,usetts, vin,d,en w i i vervolgens vermeld~t. In Canada werd~on,
bij arbeid.sgeschi, llen, Cormniss,i~n va.n Onderzoek ingesteld, zonder oblig~atoir karNCter. Dergelij.ke gesch,illen
nameliik kor~den'in h,et akkerl'ouwend land' groote sctmde
veroorzaken. Men rekent daarbij o p d , en d,ruk der openbare meening, dtie, omtren.t het ~ansch:e belootp van zaken
nauwkeurig wordt voorgeli,chr
In M~ssa~h, usetts diaarentegen., bestaat, sedert 1 J.u,li 1913,
eene wetteliike voorzien.in,z- ter vaststelling va, n min,imtumloom voor de arbeidsters. Eene Commissie verzekert zich
eerst, door m.id~del van ond,erzoek, van het feitel:ijk aan
arbeidsters uit.o_.-ekeerde lo0n. Acht zij, dit beneden d~en
behoorliiken levenseisch, dan wordt, door haar, een arbeid;sra:ad in h.et leven geroepert, die, na enq.uete, een mini-.
 mu.m-loon voorscl=~riilt, hetw~elk, bevestigd door eerstgem e r l e Commissie, gleld~ng verkri,gt. Nog in, acht andere
staten zijn, voor onmon&igen en vrou,wen,, wetten va~.
minimum-loon in zwang, sedert 1913 (770).
Sedert l .lan(tari 19'10, da,gtee'kent, in En~,~ela.nd, de instell,ir~o va.n loon-com~n~issies , welke, ac.h.tervolgens, tot
iedere daarvoor vatbare bed;rij,fsvertakking w e r g e n uitgebreid. De engelsche minimumloon-wetgeving voor de m~i)>
w e r k e r s sch,etst de schriiver in bijzonderhed,en, naar
on.tstaan en. bel.oop. De wet zelve van 29 Maart 191 ~
deelt h:ii mode (198). Hij n,oemt de uitvaardiginlg dfezer
w.et ,,oen d,er bela.r~:.,rijkste feiten ap her gebied der or.
,,beidsvoorzorg, in Ee,.aeland on. in g e l ~ e e l E u r o p a " (208).
Ten gevolge dezer wet wordt, naar schatting, de uiltga.ve
aa~ loonen verh~oogd met 1 tot 2 millioen pond.
578
Sedert 1 April 1912, bestaat, in het duitsche rijk, eerie
w e t op tien h,uisarbeid,, evenwe'l zon,der loonregeling,
welke laatste, nmar het o~wd.eel des schrijvers de kern
van her vraagstuk vormt. Zij is a[gestuit op her verzet
van den hand,el, tiat teg~en wettelijk minhnu~m,loon zoowel
als tegen loon-commissies zic'h rich~te. Zij bliflt ech,ter
noodig ~uist voor tien h,uisarbeid, waarbij veelal v r o u w e n
betrokken ziin.
 In Frankrijk, werd, 7 Novemk, e r l g l l , d~)or de regeering
een wetsvoors.tel op den h.uisarbeid in her confectievak
aanhangig gemaakt, dat, twee jaren later, kracht van w e t
erlangde. Door de C~nseils de travail, r w a a r deze
niet bestaat, dK)~r de Ntm.~eils de prad~'h, ommes, w o r d , in
de mir.,im~m-loonregeling ~o~rzien. Otr hier, bleef h~t
verzet van clen b~mdel nict uit, tiat e v e n w e l vruc,hceloos
was. T e r oplossing van h,et v.raagstuk van den h~uisarbeid, eene uitl.~?mst hierin te zoeken, dat men dezen zelf
wettelijk naar werkplaatsen overbrengt, bestrijd~ de schaij~
vler, met de opmerking, d~,lt n~er~alstian aan gezinnen, die
het bet~,beven, een l:ron van inkomsten ontneemt.
Bij aanbestedingen van werken van rijks- of gemeentewege, maken veelal d.e l~.~onvoorsch.ri[ten een onderdeel
uit van her ccmtract. Wettelijke voor!~:hrii~ten bestaan
daaromtrent noch. in h,et d,l~itsche rijk, noch in de BondsstaJten. Uit dit oogi~unt , werpt de schrijver een blik op
verschillende land,en en k~mt tot de slotsom, d'at tie contractueele regelin.g, zonder wettelijk minimum-loon, althans
voc.r den d,uur van bet openl'aar werk, in de behoefte
voorziet.
Tot versch.~:lenJde rubrieken brengt tie schrijver tie
vriiwi!lige loonregelingen, welke in zwang zijn. Daartoe
behoort de toekennin~ van een aandeel in de netto winst
wan een beda'i[ (tanti~me). De vakvereenigingen zija
tegen dezen maatregel gestemd., ~)mdat h,ij afhankelijk is
van de sc~lommclingen, d,i:e he{~ t'edrij.f ondergaat.
De
daaruit voortvloeiei:.de onzekerheid is het grootste nadeel
voor den arbeider, die belm:g heeft bij de bepaling van
eer~ loon, waarop hdj dan ook, als vast, rekenen kan.
 De collectieve arbeidsregeling v e r v a n g t de wettelijke
regeling in zoover, dat tie eerste steeds het minimtumloon vaststelt. Ontstaat desniettemin eerie stoornis, in de
arbeidsverhoud,ingen, dan l',eh~ort zi;, d~or sch,eidsgerechten, te worden bi~geleo~d, aan wier uitspraak obligatoir
karakter m.oet w~rd,en toeueken,d. V a n o[ficieele zijde,
werd~, in l~ngelan.d~, het voorstel oetiaan om de collect~eve
regeling zelve bindend te verklaren voor eene minderh~eid, of zelfs voor b~drij.ven, die ham" niet h e b b e n a,~ngegaan. Ook d,en scha-ijver lach~t dit d~nkbeeld, toe (268),

579
waarbij hij zich~ beroept op Nieuw-Zeelandt, cla,t, langs
incI{recein wea, d'e uitl~reiding heeft inge~oerd.
Onont['eerlijk, voor d,e begripsbet-~alin.g van het minim.umloon, is d,e na~?,wiizin~o der loonth~corie, welke d,aaraan
ten grond,slag ligt. Naard~en deze verschJlle~nd zijn, vermeldt d~e sch~rijver allereerst d.ic, welke men den levensstanda.arc~ noemen kan. Hij vcrstaat d~aaronder, ,,het peil,
,,waarop zeker d'eel cl~er bevolkin~', met betrekkil~g tot zij'n
,,onderh,oud en zijne r
aanspraken aan het leven,,
,,in staat is zich, te hou~cl,e~~'. (271). Kent men van. dfit
peil de onderste grens, d,an weet men tevens, dat van
dien levensstanld~aard der arl'.eid,ende Masse d,.w.z, va~
de maat tier levensbehoeften, in geestelij.k, ze.clMijk, lichamelij,k en maatsc'h~appelij,k opzicht, zij, in den arbeidsprijs,
niet behoeft zich te laten neerdruqcken,. Be'd~)elde onderste grens mao~ niet w o r d e n v e r e e n z e l v i g d met her pbysieke bestaansminimum, dat ]agere grens aanwijst. Des
arbeiders leven,sstaad~mrd, omvat minstens eene zekere
hoeveelh,eid, van. goederen, welke, heden ten dage, als
noodzakelijk en onon.tbeerlijk wordten beschouwd'. Al~[een
een wettelijk mii~,imumlnr, n Yerh.indert, dat d,e levensstandaarcl, des arl:eiders l:encden zekere grens neergedrukt word,t en maakt, voor h,em, h o o g e r e n levensstandJaard mogelijk.
 Ond,er de mi1~imtm14oonen zijn nu v e r d e r te onderscheiden, vr
het stan6aardlonn, dat men aan~reft
bij de engelsche va.kvereenJgingen. H e t standaard~loon
komt schier alleen voor bi.j stuklloonen, doch tevens bij
uurloonen;
her een en L:et and,er stelt d~en arbeider,
naarmate zi.jl~,er gescbIikheid, nu staat h,oogere loonen, te
verd4enen. H e t stand,aardloon is de verwerkelijking van
het beginsel : gelijk loon v,oor gelij,ken arbeici, in zooverre
zoodani~e vereenzelvigir~g m o g e l i k is. Het is niet een
doel, maar een raided,el, waarc!,oor de totaliteit d e r met
elkand.er wedlijveren~d~e arbei.d,ers in staat gesteld, wordt
iets beters te b e w e r k e n , dan d~nor indiivid~.lee] contracteeren mogeli.ik ware.
Naast het stan,da~ard,looe.,, komt in aanmerkin,g het levensloon (living- wage), d,at h~oog,er en var~ vra,ag en aanbod, onafhankelijk is. Dit lever, sloon kan niet als algemeene regel opgevat word.'en; het in.div~dualiseert naar
gelang van den versch~llenden aard, die door een bepaald werk, in een bepaald bed~rijf, vereischlt wordr H e t
ka.n ook, van plaats tot plaats, verschiltend z,ijn,. Her moet
groot gen,oeg zijn om des arbeiders gezin te ondertmuden, v r o u w en twee tot d,rie kind~eren. Her mag niet verminderd worden bi.j ongunstige conj'unctuur of ong~anstigen bed.rijfstoestand,, want daarop mist de arbeid~er elken

580

invloed. Daaronder va.lt te verstaan, niet een fatsoenlijk
minimum4oon (fair minim~tml wage), maar een betrekkelijk goed loon, een ~emidldeld loon,, berakerrd' naar de
feitelijk betaalde loonen in eene n.ijverh.eid'svertakkir~g.
W a t vrouwenloonen belangt, is h.et een a,lgemeen versch,ijnsel, d~at zij de h~elft 1,~ger zij,n, din1 die tier mann.en.
 tlet valt ech,ter niet in te zien, w a a r o m de gelijke arbeid
d,er v r o u w niet op dJezelf,de wijze als die van d.en man
L-eloon.d word,en zou. Het red.midld.el tegen ddt onrech~t is
bl de oprichting van loon-commissies, Of de organisaNe
van mannelijke va,kvereer, igingen, sterk genoeg om bij
w e r k g e v e r s zich te doen gelc~en.
De loonen d,er lanc~bou,wen,de arbeiders komen, voor
wettelijke regeling, niet i1~ a,a,nmerking. A l g e m e e n klaagt
men over dlen trek n,aar d,e sted~en, w a a r v a n d~e looa~vraag eerie d~er oorzaken ongetv~ ,f'e}d' is. V a n l~et loon
voor d~n la,ndiarkSeid,, ma,ken kost en in.woning een
deel uit, betgeen ech~ter, bij vergelijking met fabrieksl:oohen, ondersch~tt wordt. In Rt~menitS, bestaat eerie minillmnMoon~wet voor d~en lan,darbeid'er, die vastgestelc~ word,t,
door eene comm.issie, voor d,e l~elft uit grond!bezRters en
voor d,e wed:erhelft uit land,arbei.ders besta.and,e. In E,ngelm~d, heeft men over d,en toestand d.er lan,darbeid.ers
eene en.quete .,.z,eHoud~en, met l~et gevolg, dat IAoyd, George,
toen Chancellor, een programma van maatregelen ontwierp, w a a r v a n tot dlusver, hog niets is verwe'zen:tijkt. De
nood;zakel,ijkh,eid om d~e zaa~k ter hand te nemel~,, blijkt
uit h,et feit, dat, van 1851--1901, h,et getal landarbeiders (d,a,glooners) en herdlers, van 1.100'.000 daal~le tot
,600.000.
 Met de Rrond,i~heid, der duitsc'he wetenscha.p eigen,
heeft cLe sch~rijver h.et loonprobleem, naar alie zild;en, on,tvouwd, tot .arol~dsl,ag geo;even ann zijn eigenlijk onderw e r p : het minimu~n.loon. Hij komt thans tot de b e z w a ren, welke men, teg~n eene wettelijke regeling daarva,n
aar~voeren kan. Ilij ondersch.eidt' twee soorten van bed'enkingen. De eerste soort is ontleend ann d,e contractsvrijh,eid~; d,e tweed~ heeft betreld(irt~ tot de nadeelen,, w e l k e
eerie wettelij,ke regelin~ ten, gevolge hebben moet.
W a t c~e cor~tractsv~ii~lei~d~ betreft, wil men h.et loon uit,
sluitend doen afhangen van vraag en aanbod,. Men ziet
daarin een soort val~ na~u.urwet, wel'ke, door wettel,ijke
regelin,g, geschond.en wordJen zou. Wamaeer arbeiders,
uit wedlijver, 'bet loon verkleinen, is dathuame, n i e t d e s
o n d e r n e m e r s zaa,k, die ~aarvan tot vermindetl~ng dier
voortbrenNings~os~cn gebruik maker~ m.ag. Dringt de
med, ed~ngir~g hem tot verlaging va.n den p rijs tier waar,
da~a is loonsverm~nc~ering zelfs h~et eenige mid~del, w a a r -

581
door hij der cor~c.urrentie h,et hoofd bieden kan. (3~12)
Deze bed,enking, beantwoordt de sch,rijver, door t e o n t kennen, d~at aa'n d,e zijLd,e der a.rbeiders, naar waa.rheic%
contractsvrijheid bestaat. De zoogenaamde natuurwet ontstond, door de scNoorvoetend,e ir.,williging des arbeiders
in een lag'er loon, d,an het geen hem levenson~lerh,ot~drverschafte en die inw~l.liging zeh e was niet vrij, maar her
gevolg van d~e noodld:ru,ft, waarin h,ij verkeerde.
Op d;e contractsvr{i~eid, word.t d~q~ ook, van de zijd~e
d,er on,d,enlemers, een beroep geda.a.n, omdat zij het zijn,,
die bij haar wel varen. Bloeit eene zaak niet lan,ger, d,e
ond,e r n e m e r zal bij ma.chte zijn eev,e poging te doert om
zijn kapitaal, op andere wij~ze, winstgevend te ~oer~ zij~.
 Het eeni~ bezit van den arbeider is zijne arl_'eidskraohL
en. deze, h.oe d~an ook, te verhuren, kan zijn eenig mid@el va~n levenson~derh,oud zii~.
Deze critiek d~es sch,rij.vers op de tegen.werping der
contractsvrijheid is ontleen,d~ aan d~en oeestelijken toestand, waarin de arbet&er verkeert. Ilet wil mij ec'Mer
voork.omen, d'at de te.4en.werpi,ng zelve misp.la~tst i s ,
naardien h.et slec'hts a[hana,,1.t xan den loop der [eiten o[
inderd'a.ad aan vra,ag en ~ml~bod vrij sp.el word,tgela~em
Ind4en, met beroep op contractsvrijheid, de Sta.at met
loonbepalir~g niet zich inlaat, zoodat, in @it opzich L tie
arbeiders aan zich, zelf w e r d e n overgelaten, , dan kan
samenspannir~g, d,er w e r k g e v e r s er toe leiden, dat werknemers zich genoopt zien, zich te o n d e r w e r p e n aan onverschilli~ we'lke arbeidLavoor,waa,rden, in d,e zoog.enaan'~de
,,vraag" gesteld.
Op dlit punt wi.!st Thornton, d~or d,en schrijver verme:d (2.9), d~e uitvoeri~ l~etoogt, d,a;t niet de verh~o.u,d,in!;
van vraag en a,a,nbo6 d,e maatstaf is van l~et loon., maar
d'e mec~edinging en samenspanning der werkgevers.
 Thornton z e g t : ,,Waar coalition van w e r k g e v e r s of
,,van arbeiders niet plaats grijpen, wordt de pr.ijs v:an
,,den arbeid, d~or d:e medledleeling be#aald% en. deze,lm.ngt
,,~ed.erom a,f va.n de berekening van de vermoedelijke
,,verbouding van aartbod en vraa,.~, var~ de zijde der ver,,scMllende med~edan,gers. Maar hierd~or onderscheid~: zich
,,de arbei, dtspfijs van d~en x~an andere w a r e s , da,t Mj',
,,in het a,lgemeen, niet dloor d,e mededinging d,er
,,vex,koopes, m a a r daar die van d'e koopers bepaald
,,wordl. De gron,d van d~t verscM1 ligt hierin,~ dat de
,,arbeid~, oi~der d'e aangegev~en verh~audingen, d,w.z, w a a r
,,coalities niet besman, echter altoos tot i e d e r e n prijs
,,wordt veil g~eboden, hetgeen bij andere w a r e n nalu,we,,lijks ooit Net o:evaO~ is. Van~laar, @at de a.rbeidsprijs, ge,,lijk h,ij. bepaalc~ word,t, d~oor de me<ledinging, schier altoos

582
,,lager is d~.n die van eene andere waar, die bij gelijk,,soortigen stand, tier marl<t, op gelijksoortige wijze be,,paald word,t."
Th,ornton meent echtel, d,at schier altoos d.e omlernemers met ellmn,der in verstand.houd.ing plegen te tred, en
en h.unne samenspannin.g l~e.paalt alsdan den prijs van
d;en arbeid en wel willeleem;ig, .zii het ook niet geheel
zonder te letten op aartl~od en vraag. Bestaat er een
overvlaedl van arbeiders, d~t,n beta,len de heeren, uit eigen
l~eweging, somtijd~ meer, dan zi.i beh.oeven te betalen, en
w a a n e e r weinig ar~ei~krach.ten besch~ld_~aar zijn, komen.
zii veelal overeen niet zooveel ~e betalen, als zj), ui.tl'mo~de
der med,ed,h~ging, had~.en moeten doer.,.
 Natuurlii,k, 1,-~lnnen d,e ondernemers den liec~en een. loo~
wget opdringen, waalx~aa~ clezen niet in staat zijn zouder~
h.un leven ,te ond~el"h~oud,en, maar zij k'unnen hen dwingen,
en zii dwin.aen h,en werkelijk, genoegen te nemen met
een loon, d,at sleoh,ts ju,ist zooveel meer bec'raa~i &m h,etgeen tot des 1evens nood,d~urt behoort, als her d~en werk~evers behaagt. Mitsd,ien word,t, onder norma,te omstand~igh.eclen, d.w.z, wann,eer d,e arbeid:ers te arm zi.i,n om
eee, e coalitie aan te ,,man, (en zo~lar~,,./d:e weretd, bestaa,t,
is armoede a-emeen,lik het lot van den arbeid geweest),
d e p r ij s v a n d, e n a r'b e ~ d' niet bepaald, door aa~>
bod, en vraa.a, die immers nooit eenigen prijs bepaald
hebben, noch. ook in h,et aloemeen, d~or d:e med~ed4nging.,
die d,oor#aans den prijs van alle and,ere w a r e n bepaaR,
maar door d~ s a m e ~ s p a n n i n o >
c~er w e r k g e v e r s. In en:kele wei.nige .aeva~',en, hee[t zich de meded,ingin.~, in alle overi~,e de coa.litie d,er on&ernemers als
de oorzaak getoon,d~, die regelma,tig de l~)ogte van het
loon of den a.rbeidsprijs bepaalt.
Het hier w e e r g e ~ e v e n betoog van Thornton k l e ~ t des
te meer, n'aardien, h,ij, geenszins de loonfondstheorie geheel verwerpt, d,och w e l vi.iandig staat tegenover d~e
blinde aan.bid,ders d,er loonr
die in haar de
ultima ratio van den arbeid'sprijs ontwaren en dezen als
door eene natuurwet bepaald achten.
 Wil men sta:altjes van d,eze fran,sch'-en..o<elsche geestdriverii, men h.eeft slechlts op te slaan in d.e Dictior~naire d,e l'Economie politiq,ue het mStikel Salaires par
Leon F a u c h e r . Men zal d,aar vind'en, met beroep op Mac
C u l l o c b , de navol~end~e uitspraa.k" ,,C'est d~.~ capital,
,,qu'un pew~'.e peut c o n s a c l e r 'a la r4m,un4ration d~ tra,,vail, que d~pend~ la bon~:,e ou la mauvaise cor~litiondes
,,salaires. S i c e oalSital vient 5 s'accroitre sans q u ' u n ac,,croissement correspondent s t manifeste r
les rangs
,,de la popt$,ation, chaque travailleur ev~ r e c e v r a ~ n e p~us

583
,,ft)rte part, ou, ce q,ui est la m~me chose, son sNaire
,,augmentera. Si au contraire l'~ccroissement de la popu,,latiol~ d,eva.ncc celui cl~l ca~pita.1, chatque travaiileur rec,,cera une part plus faitle clans la distribution d~e ce
,,fonds et verra baisser par consequent le taux de son sa,,laire" (aar~hef).
Vlak daarna, kan men l e z e n : ,,Telle la formule de
,,l'inflexible loi qui rt?.ait le ta.ux des salaires".
W a n n e e r men c~er:r
uitspraken, gegeven met eerie
verzekerd,heid,, als golch het orakeltaal van Delptli, vern.eemt, ~,raagt men, eenigszins ongedm'ig, zich, al, tot wie
de sch.riivers ziclt richten en hoe zij economische verhoud,ingen, economisch,e hand,elingen in her gemeen, zich
voorstellen.
 Hebben wij, geloovig, gelijk het kinderen betaamt, in
de economiscb.e : ,,wetten" ~atuurevenementen te ontwaten van d.e soort, waartoe eene aard,beving of een ork,aan
bel~ooren ? l)warrelen, in deze m,,ze samenleving, economische handelingen r(md, ongetemd en ongebreic~eld,
w a a r a a n even,rain iets t e d , oen v,.alt, als am~d~e uitbars,ting-en van een vul,kaar~ ? Of zijn l~et l~a;ndelin,gen van menschen, clue, ktmnen zii den Wets van zec~enleer en gezond
verstand niet do~)rstaan, door andere en betere h~ar~delirtgen, eve,nzeer van menschen opgewogen en zoo noodig
ongedaan gemaakt moeten word,en ?
In.d~en, om in F a u c b e r ' s red, et-eleid te'blijven, e e n l o o n fonds zc~o kleirL .word,t, d~.t de arbeiders, d4e het verc~eelen mr
nauwelijks tegen Nmgersnooc~ gevrijwaard
zijn, moeten wij dan alien staat van zaken rustig toezier~
en d,enken: ziedaar nu een onbut.'gzame wet, die wij in
allen ootmoed te aanvaarden hebben ? Of z,ou het ook
r a a d z a m e r en kloeker kunnen zijn, z o o d a n { g e m a a t r e g e l e n
te verordenen en te nemen, w a a r v a n de uitkomst is, dat
bet loonfonds, goec!sch,iks of kwaadschiks, m o e t worden verhooR~d, en wel zoodanig verhoogd, dat des arbeiders d,eel grooter en b.ehoorlijk w o r d t ?
Natuurli:~k is d~t laatste, in d'e oogen van F a u c h e r , een
onoehoord, bestaan. Hii heeft dan ook, in 1848, als l~c~tier
Constituante, docB te vergee[s, g e w a a r s c h u w d t e g e n h a a r
decreet z-an ti}dsbelxqling voor den arbeidsd~ur,
naar
h{i zelf med~edeelt, or) d,e eigen plaats. Heeft bedoeld~ decreet dan d,e fransche samenleving, in h a r e gror~d,veste~,
gesch.okt ? Votstrekt niet. F a u c h e r wed,erom zelf bepaalt
zich tot de korte opmerkin,g" ,,On rendi~ une loi q,ui
,,aurait pu ajouter au. malaise, si les moeurs de la popu,,lation ne s'~aie, nt ixas chta,rg,ees d~'en att~mler les ef,,lets". Nu, dat klinkt nogal geruststetlend, en men mag
er uit afleide~, dat het met soortgelijke maatregelen, wor-

58,4
den zij vereisc~t, niet zulk een, onstuimige ~2aa~t loopen
zal.  Den geest des sc'hrijrv.ers kan men l e e r e n kennen u.k
zinsnec~en als d e z e : ,,De leven,shoud~ng staat in h,et
,,middelpu~t van den ooriogstoestand; de~ nau~ve en on,,n~dldell,,ijke betrekking tusschm~ h~isl'mudkunde en be,,volking is daarmede w e d e r o m een feit geworden, na,,dat men, gedturende geru.imen ti}d, - - zoolang het l~pi,,ta,lisme den toon aangeeft en no~ wel langer terug,
,,de meening .toegedaan was, dat winstgevende voort,,bren~il~g bet eiNenlijg~e d~el der volkshit~ishoud~kunde
,,is" (blz. 4,15).
In vepbanc~ daarmed.e, ck~et d:~ scBri.i~er op~nerk.en: ,~Wij
,,h, ebben met eene zeer ingrijpende v e r s c l a u i v i n g
,,i n h, e t v e r d e e 1 ~ n g s p r o c e s, als een parMlel tot
,,de versclmivin,g in den opbouw d,e r b e v o l k i n g , te doen"
(417). V e r a n d e r i n g a,lzoo in die verdeelingswijze is een
eerste moment van den nieuwen koers (Neu<)rien.tienung).
Daarn,aast, tre.edt op den voorgron, d een tweed'e economisch m o m e n t : ,,d,e nood'zakelijkheid eener g e h e e l n i e u w e
,,stellin.g van den S t a a t tot de h.uisbt?udku'ndige vra~
,,gen" (418).
 Rond,uit, stelt de sch,rij,ver h,et utterst principieele p~'ob l e e m : ,,De vraag luidt: zal de volksh~uishoud~ng, na
,,den oorlog~, m e e r aansRdten aan hare j~ridisch~theore,,tische, maar sedert ~eruimen tij,c~achCerhaalde grondSla, , g e n : vtrij'h'eid van bed,rij,f en vrij arbeidscontract, of
,,wel zal zij., in ged,eelteli:,ke aansluitir~g aan den oor,,logstoestand de orgm~.dsatie niet enkel d~lden gelijk in
,,d'e jaren v66r den oorlog; zal zij den moed en de eer,,lij~kheid~ hebben de ~ebor~d,en h~.dsh~udwij.ze, o o k t S e o r e ,,tiscl~ en formeel, te erkennen en w e t g e v i n g en rech~,,spraak richten op organisa.tierech,t en organisatied~a~g,?"
(429).
W a n n e e r eindeli.ik de scbrijver z e g t : ,,De nood)zake,,lijkheid va,n n,ieuwe en nieuwsoortige belastingen zal
,,den Staat (op gemengc~ economischen voet) leidenl tot
,,deelneming aan monopolien en overige hoogkapitalisti-

585

,,sche organisaties" (431), kan men daa,ruit atleiden, lme
actueel het ontd,erwerp is, door" de V e r e e n i g i n g voor de
Staathuishqou.dkun,de en de S.tatistiek, voor dit jaa.r, aan
d,e orde gesteld,. Niet mindfer opmerkeU}k ech.ter is ziji~e
v e r k l a r i n g : ,,Het gewichlti;gste voor de sociaa,lpolitiek ligt
,,op h et gebied! van d~e arbeid,sverh,o-ud,ing" (430).
 Dit alles moge vold~)eal~l,e ~ut.ntoonen., d~t nocl~ de loon[onds- noch ee,nige andere thecrie ons beletten zal, na, rJer~
oorlog, d,e rn~NOschapl~ij, eene gedaa,~te en de samenleving
een vorm te d~oen aann.emen, waarin, uit vrijen,wi.1 of uit
-nood~zaak, den Arbe~c~ zijn rechtmatig deel verzekerc~
word,t, in. het,~een cle rtii,verh.eid als winst a~wera?.t. Z utlerL
d.aarbi} ettelij,ke geliefkoosde th.eorieen zoowel van ec~nomisten Ns van jmli~sterb om zeep gaan ? ~ hot kan, zijm,
m .azar die mensch, elijke bescl~aivingsgeschiedenis is vol va~
eene Umwertun, g a,ller Werthe.
K e e r e n wij tern~ tot de mindmum-loonregeling. Thor~.
ton geert toe, dat in gevallen, d~e h~ij opsomt, doze regelin,g-, bii d.e wet, geschtied~en kan. Hij noern~t:
1) bedrija'en, waarin de o n d e r n e m e r s een [eitelijk monopolie hebl-'en, il~gevolge die eigenaard,ighei~va~n.h,'etbe~
drijf (bou.wvgk),
2) bed~'iiven tot uitoefenin,g waa.rvan hot eene land,
bu}htengemeen boven hk't andere is bevoorrecht,
3) bed,riiven, waa.rin d~e v r m ~ n a a r h.~.nn,e voortJbrengselen zeer sterk toe~::eemt,
4) bed~i.i,~,en,, w a a r i n door verbetercle arbeidswi}ze d~e
productiv, iteit en alzoo die bru~owinst vermeerd~erdlword~t.
5) d~e gezamenlijke bed'rii~;en, ind~e~:, de loonsverhoo~girN gel[~ktii~dtig en gel/j'kma,tig p,laats grijpt,
6) d,e bed rii,v,en,, warn-in d~)or den voet waa~op d!e zaak
ged'.reven wordr grootere winst aanwiisbaar is (359:).
D e z e o_.eva,llen echoer zijn, naar Thornton., ~tzondering,.
 Hii meent, dlat verhoo~ir.lz van loon de winst verlaagt,
hetg'een oeenszins een a.xioma heeten maN, - - on, dat op
d~en c/uur, d~er~elii,ke verla~-ing n.iet gehandhaafc~ wofclen
kan, --- het~een a,llesz/ins bewij's behoeft. Pesl merk't hiertegen op, dat minim~lm:-loon,re~elingen geenszins tot c~e
uitzonderir, gen beh~oren. Hij traich~t, met b e r o e p op de
d~ividenden van na.a,m,looze v e n n o o t s e b a p p e ~ , z o o ~
loon,regelingen te b r e n g e n bu~iten verba~c~ met d,e ond~ernemerswinst. Dit liikt mij: kwali.ik d~)enlijk. Stelt m e n
d,eze winst tegenover her l o o n , - h.etgeen Thornton c~oet,
-dan h.eeft doze laatste ge~iik, wa~t d,e zaak moot uit
c~e len~_te of uit d,e breedte. E r is ecbter een derde in.
l~et spel, namelijk de verbruiker, op wien a,l~ans een
d~eel cl'er loonsverl~oo~i,ng afgewen,teld w o r d e n karl.
De tweed, e bec~enking van Thornton, als zou c~e w i r ~ s t -

586
verla,ging niet te h,and]laven zijn, is juist, indien men
h,aar z~.) bu.itensl~m-ig mafikt, d~a~t h,et becl.rijf niet lan.~er
eene red,el.i:ke verg-oed,in,g ~fl~lcvert van kapitaalrente, a,lsmede w)or beh~er en bemoeiYng. Daarvan w a r e het natuurli k gevolg, dnt Bet kapitaal zich te'ru.gtrekt en z i n e
\ r u c h t c n znekt in plaats~ng elders, o[ d~)or belegging in
staatsfl}ndsen. I-let komt er h~ier d~rha.h'e o p a a n , maa, t te
houden met 4e loonregeling, h,etgeen van de laatste
niet l~eb.toe,ft te weerht~udcn, d~ch. enkel een waa.rscl~uwilG is, dat zi} slechlts met groote zorgv,u.ldigheidL en
zaak'kennis .kan w o r d e n toegepast.
 Laat ons aa.nnemen, dat Th.ornton overdrijlt, w a a r l~j
den w e r k g e v e r s verwi.lt coa,liti0n aan te gaan, met her
oog op den loonsta,ndJaa~rd~. Laat ons verd,er aam~emen, dab
vraag en aanl,od, uit d'ien haofd,e, betrekkelijk ongeNnderd, werken, - - betrekkeli?k, want d.e economisch~ zwakke
is en bliit~t, a ls zoodla,n.it~-, de min~:,ere. Verliezelt wi} niet
uit h,et oog den invloed d:er vakvereenigin~ e'n den collectieven cuntractsvolm, - - de eerste, mits sterk genoeg,
een niet gering voorbeh~}u.d, om aan werl~gevers-coMiti~n Llet h,oofd te b i e d e n ; d,e twec.d,e, mits [e'itelij'k b~j
machte, om med.ed~ingino vain vak, Fenooten a[ te sr~ijflerL.
T o e g e g e v e n dit alles, dan nng schdj,nt mij een b e r o e p
op het abstracte begrip der contractsvrij,heid, dat voor
velen zonveel t'~ekoorliks heeft, niet bij mach,te wettelijke
mi,nNlum,-lor~nregeling te verh~n~d.eren.
Ove,r dit pun, t, &our Pesl ~eheel ter zijde gelaten, een
en~kel woord..
Zii, die cnn.tractsvrijBeid h,anteeren, als sla~gboom tegen
wettelijke lc~onregelin.o, sch'iil?,en zicl~ niet bewu,st, d,at zi}
een vroeger uiterst h.eilzaam geneesmiddel bezigen om
een teg-enwool:d~ig bestaand.en ziektevorm te bestendigen.
T e g e n o v e r con.tra.ctsvrij'he~d, staat a.rbeidsdrwaag, her.
 u een men aa,nnemen ma~ als d,e generieke bena.ming v~n
een toestand,, w a ~ r i a de arbdd,ers verkeel'den, onverschill,i.g, hoe deze m e e t in het bijzon,dCer werd, omsch,leyen en on,verschillig:, h~oe daaraa~n een e i n d ' e i s g e m ~ a k t
(slaverni.~, h,oori,~hei4, lijfeigenschaq~, gildenwezen enz.)
Voldoen, de is het te weten, dat de maderne S ~ a t qhans
vrijwel allerwege, ook in Rtnsland, aan alien toestandt
van arbeidsdava;n.g, voortvloeiende uit de persoonlijke
(on.) rechtsverhou4ing d:es arbeid.ers, een einde h!eeftgemaakt. Die toestand is vervan,~en, door toeken~ning van
h,et rech~ op 0i~en persoonlijkheid, xvaala-an de con~trat:tsvrijheid een integ-reerend deel,, wil men, de uiterlijke
belichaming uitmaakt.
 Volgt nu uit d~ien loop van zaken, dat de contractsvrijheid, ten e e u w i g e n dage, als panaece en redmid'del

587
tegen alle kwalen in den S t a a t en h'uishoudlCundige
pharmacopee aan.~emerkt moet blij~,en? Volgt er zelfs
maar uit, dat waar de erkenning tier mensch.elijke persoonlij,kheid thans buiten kij[ is, d~)ch eene and.ere maatschappelijke kwaal, des arbeiders econ,omische zwakheid namelijk, verholpen worden moet, een beroep~ kan
w o r d e n gedaan op die contractsvrij.heid, welke juist bed~oeld'e kwaal niet verzach,t maar verscherpt ? Is dit
laatste niet een w a a r s c h u w i n g tegen, in stede van t e n
aansporing tot de verwijzing naar de contractsvr.ijtaeid.,
ten voorschreven doeleirde ? Ook in de gewone pharmacod.yrmmie is het feit erker~d, dat geneesmid,delen ~n
tegen d~ne ziekte slechts ~ericht, /2n zells gec~urealde bepaalden tijd' slechts bruikbaar ziin. Vandaar, de geestige
opmerking van. Corvisart, den lijfarts v~m Napoleon, die,
toen }osephine Beauharnais aarzeld.e een drank, door
hem voorgesch, reven, in te ncmen haar zeide : ,,hC~tez-vous
d'en prendre, Madame, pend,a.nt qu'il gudrit encore." Dat
h~et recht op d,e ongekreukte persoonlijkheid door natuurrecht en wij,sbegeerte gevestfigd, door de fransche Revolutie geboekstaafd., in hooKe mate t o t ' s mensch, eJ~ waardig
heid bijgedragen en zijnc plaats in de samenlevm~ gevestigd h.eeft, is on,betwistbaar en behoort tot de edelste
ovelavinningen, door mensc'h,eliik nad.enken op, bruut ~,,e-.
 weld, vooroordeel en aanmatiging behaa.ld. Men doer
echter die w a a r h e i d niet te kort, integendeel, men bevestiot haar, w a n n e e r men, evenzeer a.ls de psysische en
juridische, de economisch.e ond.ergesch~kt~,eid be~indigd
wil zien, niet op ~eweld~c!t~d~;e, maar op natuutlijke wijze,
niet d~oor onredh,tmatige o n t e i g e n i w , maar door geoorloofde versterking van hetgeen haar bel-toe[t. W o r d t d,aartegen nu een beroep op d,e contractsvrijheid ged,aan,, dan
bl .kt in hoe averech,tschen zin men haar bezigt.
Met of zonder zoodm~ig beroep, volgt ook uit anderen
hoofde, d,at, wa,ar nood~u, c3e Arbek~ er m~nsm'aa,k ,-)p heeft
dat hem de behulpzame hand w o r d e gereikt.
Men verlieze d,en ongeorganiseerden arbeid, den h.uisarbeid en h.et geenszins steeds vo'~doende der V a k v e r eeniging of van h,et collectieve contract niet uit her oog.
Men is den arbeid van mannen en kinderen reeds te
gemoet gekomen, maar in den htfisarbeid tiert h,et zweetstelsel hog weli.~.
De ongeorganiseelxle arl-~id start ge~soleerd., zoowel
van v a k v e r e e n i e i n g als van collectief contract.
Toc.h
verdient de k)sse arbeider, na,ar ik bescheidenlijk meen
eiders z) te hebben aan,getoond, steun, zoowel van nij,verheids- als van Staatswege.
~) Zie mijn .Arbeidsreserve~.
 588
O v e r i g e n s zijn noch vakvereenig~ngen nocl~ collectieve
con,tracten r e g e l m a t i g en afdoende o p g e w a s s e ~ teg~en loo~beknibbelin~. De hulpmid;delen d.er Vakvereenigir~gen., bij
ons te land~e, ~,in niet altoos toereikenct ore, al is d,er arbeiders v e r z e t tea-en looncaptie l e c h t m a t i g , hen, n a a r
men zegt, het l;J.ed[ie te d~en uitzinge:n. A a n 6e ~ngle,1sch:e trad,e-unions k.unnen wij on,s n,%t spiegelen, zoom{n
als m e n d~e en.gelsChe forltu,ir, en irt 06n a,dem, met dlie
op h.et vastelancl, noemen kan. De z o o g e n a a m d e s y m p a tl~ie-stakingen, ten onzent, zijn, dan ook niets dan ee~ gebrekki~ midd,el om v a n and~ere, d,an d'e rech(tstreeks betroMr
zilcl,e, h'ulp te verleenen. A~m die stakingenkaa~
d:e intentie goed' zijn., doct~ daka.rl:,ii blijft her d a n ook.
Her s a l t i m m e r s niet in te zien, hoe men een g-,ebrokea~
been. rechr zetten kan,, c~oor een. tweed,e er 1-~'] te breken~
Ook de collectieve arbeid,sregeliug is niet zelden genoopt, ten eind,e aD_eh~eelen stiilstand., te voorkomen, zich
te plooien n a a r w e r k ~ e v e r s e i s c h e n , van m e e r e~ois,tisc~er~
dan a,ltruistischen am:d:. Ik heb in cl' i t Tij,dschriJt (Maart
1917) ~etrach.t te 'l-e(oogen, }J~t het voorschri[t va,nart.
 1637n B.~vV. afkeu,renswaald~g is, als in strijd met de
i 1").di i. v i d u e e 1 e contra, ctsvriihei.d, -- eene ~ansch a.nd,ere dan de a l g : e m e e ~ e ,
w a a r o p men her wettelijk
minimumloon wij. dloen afstuiten. Daarge~,u,ten echter dit
punt, w e r k t de zooev, en. v e r m e l a e bepaling in v e r k e e r d e
1-ichiin,g.
 Art. 1637n B.W. namelijk z e g t : ,,Elk b e d i n g t u s s c h e n ,
,,den w e r k g e v e r e~ d,en arbeid.er, stiijdig met eene col,,lectieve a.rbeid.~overeenkomst, dvor welke zij beiden ge,,b~nden zij,n, za,1 op. d~e daartoe strek'kende vord,ering'vaa
,,ieder d e r g e n e n , d~ie bij d~e collectieve arbeidsovereen~
,,komst partij w a r e n , met uitsluitir~g e v e n w e l vm~ den
, , w e l k g e v e r zelven, worden, hie'rig verklaard.."
Dit is bedoeld,' als v e r s t e r l d n g d,er collectieve arbeidsre~elin,.p, wil m,eJ~ a.ls algen~eene preventie tegen h a r e
sch,ennis. Men l'ehoeft waadi.ik niet al te arooten d~J~lr
te hebben van de beda,cl~tzaa.mheid d,er arbeicters, o m t e
bec~enken, dat men clte zaak ook vlakwe?_, omkeeren, en in
het voorschrift eene aagemeene repressie, w e l te verst-nan, van het aaa~.~aan e e n e r collectieve a r b e i d s r e g e l i n g
zien kan. Ied.er deer a'rbeid,ers im,mers kan, komen in, de
positie, welke bedoeld wetsartikel v<~orziet. Dit bew~ttstzijn behoeft slech,ts aan d~e arbeid~ers z i c h o p te dringen,
~,m hen niet aan te sporen tot, m.aar t e w e e r h o u d e n x m . n
her aan~aa,n dqer zoo heilzame collectieve regeling. En
de w e r k g e v e r , d~en men uitsluit, - - hij behoeft slechts
prijs te stellen op 66n a,rbei~er, d e e l n e m e r in, d,e collectieve regeling, maet w i e n hdj d,erh,alve eene a,fzonSerlijke

589
niet aaugaar~ m.a,g, om h,em geh,eel tie collectieve regelin~, als een sta,-ir~den-w-eg, te d~en afwij,zen.
 Eindelii,k, heeft men te denken aan hetgeei~ Thornton
n o e m t : ,,the h,iggling of the market", hetgeen, in Gelderl~I~Ct, wordt uitgedrru~kt door pingelen (aldfingen, loven
en bieden). De men,ta,liteit van velen word't beheersch~,
door een zekere vis mertiae, een sleur die hen, zij 't
weerbarstig en mokkend,, zich d,oet sch,ikken, liever dJan
her tmofcl' te bieden nan. in~derdaa,cL onrechtmatige eischelm
Geestkrach,t is nu eelun~a,a,1 niet iec3ers deel en de berustin~ in onrech.t win,t her vaak van de, immers steeds inspanning ver~en~d.e, z~cht tct ~'erzet.
Alleen l~et mact~twoorO x.a~n den Staat is opgewassen tegen
al de oorzaker~, dae bet loon, waarop de arbeider recht
heeft, verkorten o,[ belag~en kun~en. Voert m e ~ n u teger~
~eze regelino- var~ staatsweo-e ir~ h,et v:eld een, beroep op
contractsvrijh,eid, da,n verkiest men h,et voortbestaaa~, va~
een verkeerden toestand, in naam e'n uit hoofd~e var~ een
redm4ddel, dat a an een voorafgaanden heil.loozen toesmr~d, een einde heeft gemaakt. Men doer, war terecht
gewraakt wordct" prc~p~ter vita.m, vivendi perdere ca~usa~
Gi} mil~t de vriith~e~d, maar weet h.aar niet te gebruiken.
Een tweede groep van bedenkingen tegen wettelijk minimumloon h.eeft niet p rin,cipieel, maar feite;ijk karakter.
De rii. word,t o_.eopend:, door de vrees, du.t dergelijk
voorsch~ri[t d,e ondernemers buiten staat maakt h e t h o o f d
te bieden aa~ bt~iten,!and~sche mer
Beweerd
word.t name,li~k, d,at l-~et h,~oo~ere loon de waren zooveet
"d<mrd,er maakt, d,at zii, op de wereldmarkt, ni,et langer meded}in,gen kunnen, w a a r v a n de binnenJandsche nijverheid.
her sla~h,toffer worden zou.
 Pesl weerlegt d,eze bec~enking, als volgt: ,,Vooreerst,
,,overwe~e men, c~at een oroot deel der n,ijved~.eid, im bet
,,al~-emeen, voor bet bu:itenla.nd niet voortbrengt, ook de
,,zoodanige, die zeer reel arbei, ders werk g e v e n , met
,,name het gansch.e bouwvak, waarin honderd~uizenden
,,arbeiders als metselaars, timn~erlieden, slotenmakers,
,,glazenen.akers, h~isschild,ers en.z. w e r k z a a m ~ijn ; verc~er,
,,de zuivic~ plaatse.~)ke bedrij,ven, gelijk bakkerijen,
,,vleeseh]~ouwers, ['arbiers onz. Verder, komen in a a ~
,,merkino~ de arbeidlers, in de S.taa~tsbe~drij,ven (spoorweg,
,,post en,z.), het particuliere vervoerwezen enz. Ta,lsijke
,,bedrii,ven h~ebben l~ofd~z.akelii,k te d~:~enmet h.erstelhngs,,werk van allerlei voorwerpen, gelijk lapschoenmakers,
,,lapl~eeremakers en h,et zeer groot o~etal winkel,bedien,,den. Voor al deze millioenen arbeiders bestaat b uiten,
,,landsch,e med~ed~in,oing niet" (315).
De bed'enking ka,n derhNve alleen betrekking hebben

590

tot de arbeiders, werkzaaan in, die export~l~ija, erheid~ Dezen echter belmoren tot d)e gesc~ootd~en., en als zoodanig
hebben zij een loon, da,t bttiten de termen der minimu.mloonregelin.g valt. He1: b e z w a a r vecht alzoo tegen wind>
molens. ,,Wij willen een minimumloon, voor d,e arbei,,ders, d4e onvol'doende betaald worden. T e g e n eene zoo,,danige bepaling van arbeidsloonen, hebben d,e reed.sbe,,ter betaald'e arbei.ders niets in te brengen, even zoo,,min a.ls c~e hoogleeraren er iets tegen hebben, wa,nneer
,,c~e volkssch~mloJ-:d,erwij.zers eene betere bezoldiging krij,,oen (o16).
 De vrees als zou de n,ij,verh}eid plotseling overvallea
worden, door eene loonsverh~ooing, is dan ook volma.akt
ijdel: ,,Wi} willen im,m.ers volstrekt niet, dat door eene
,,rijkswet, plotseli'ng, voor a.lle millioen,en arbeiders, die
,,in d,e d~uitsch:e r~iiverh~li:d,, lal~d~bouw- en verkeersbedrij,,yen w e r k z a a m zijn, een minimumtoon graadsgewi~ze,
,,naar de werkza~,mrheic~ d,er in,dlivi,d~uen., o1 va;n de 1-,ijzon,,dere categorie/2.n, za] worchen. s
Wij. willen \,eel.,,eer een wettelijk m.ininmmloon, vooreerst, voor a.Lle huis,,arbeid.ers, alsd~an, voor al zoodanige arkeiders, w t e r
,,loon,en. ook w o r eene beschei.c~enli.::k toerei.ken,d.e levens,,houd~ng onvold~end,e zijn. Vele mil]ioen,en arbeiders
,,worden in het pg.eheel niet gera,akt, choor eene w e t g e v i n g
,,op minimumloonen" (316).
Trouwens, d'e invoerin~ van e e n e w e t t e l i k e loonreg.?ling
ma~kt een overgangsOij&perk noodzakelijk: .,Zoo werden.
,,bij de enaelsch.e re~elin~en van minimurnloon, door de
,,tooncomm.issies een Imlfjaar toegestaa.n, ged,u.rendewel,,ken tijd, contractueel, alsnog d.e tot dusver betaalde
,,loonen uitgekeerd kond~en worden. Ook irt A u s t r a l i a ,
,,vind~t men zocd,ani~z-e termij.nen. In Vliictoria, wilden d.e
,,leerlooiers de minimt:.,mloonen niet erkennen, voorge,,vend,e, dat hun bed,ri)f dtergelijke h)onen niet t, etalel~
,,kon; toen bet opperste zere'ch.tshof de minimalmloonen
,,bevestigde, sloten velen h)um:e l'edarij:ven, maar door,,dien de regeeril~g niet toeg'a~, heropend,en de grootste
,,leerlooierijen hare zaak. Een.ige Ideine slechts bleven
,,opgeh.even, w i e r arbeiders zach vereenigf.l'en tot produc,,tie-genootschappen" (317).
 Overi~ens, ma~ cl,e vraag niet v e r k e e r d gesteld werd e n : ,,In het al~emeen, mag en moet de vraag n~.etlui, , d e n : kan dit o~ d~at be~Iri:f een minin~umloon of een
,.loonsverhooo,ing verd~a~en?, m a a r " kunnen d~, in d~t
,,of dat t'edrii.f werkza,me arbeiders met de loonen, die
,,zij krijgen, een levensond, erhoud erlangen,? Niet de
,,winst van den enkelen o n d e r n e m e r is de hoo[d'zaak,
,,maar het welziin d,er c~uizer~den arbeid, ers" (319). De

591

bed,oelir< zal wel zijn, d~at d,e welvaa.rt c~er arbeid,ers Met
opgeofferd, word,en mag aan en even z.waar w e g e n moet
als de ond, ernemerswi~:st, zooda.t m,en deze Met heeft te
ontzien, ten koste en op kosten va,n het a~qe.eiderst:elang.
Men vreest voorts, da,t d,e arbeiders, in, het bezit van
een wet~elik minimu,mloon, aan her luieren zullen gaan.
In EngelarLd, is die vrees, in het Parlement, uitgesproken.
Daartegen ech~ter waa.kt de eigen wet, d~e d;e tegenpraesta.tie van den a.rl:~kler voor zijn. loon behoort vast
te stellen, h~e~geen zoowel in E~gelart~ als in Australie
gescMedde.
Men is met de vrees n~et zoo spoedig kl.aa.r. Zoo is
men bed;u,eh,t, dat het wettelijk minimumloon, vastgestel~d,
tot verkwistil~ des arbeiders leid;en zal en leid,t d~t af
uit het feit, dat d'e arbei2~er, h,eeft h.ij eens eene toevallige bate b.v. uit de loterij,, nogal luchtig daa.rmed,e
pleegr om te sprin,~en.
