Het gebruik van de gemeentelijke administratieve sancties door de Brusselse gemeenten
Uit een studie van 2001 van de Vereniging van de Stad en de Gemeenten van het
Brussels Hoofdstedelijk Gewest, blijkt overigens dat het gewest regulerend zou
kunnen optreden op het vlak van de modaliteiten, de procedure, de vaststelling van
de inbreuken, de uitwerking en zelfs de aard en het bedrag van de administratieve
sancties. Die studie had als opdracht de gevolgen na te gaan van de Lambermontregionalisering van de Nieuwe Gemeentewet inzake samenstelling, bevoegdheid en
werking van de provinciale en gemeentelijke instellingen, voor de bepaling uit de
gemeentewet betreffende administratieve sancties (artikel 119bis N.Gem.W.).14 Het
gewest zou dus een ordonnantie kunnen aannemen waarbij bijvoorbeeld het maximum bedrag van de boete verlaagd of verhoogd wordt, de mogelijkheid van mondelinge verdediging wordt ingeperkt of uitgebreid en andere administratieve sancties
worden ingevoerd, zoals werkzaamheden van algemeen nut.
De facto heeft in het Brussels Gewest al een grote uniformisering plaatsgevonden,
en dit via de creatie van zes politiezones binnen het Gewest. We zien dat gemeenten binnen eenzelfde politiezone vaak identieke politiereglementen aannemen (politiezone Brussel Noord, Brussel West, Brussel Zuid, en politiezone Montgomery).
Bovendien vallen er ook al grote gelijkenissen te noteren tussen de 19 Brusselse
politiereglementen en binnen de politiezones die geen identiek politiereglement hebben aangenomen. Ook werden de verschillende politiereglementen afgestemd op
het model van de Brusselse vereniging voor steden en gemeenten (zie
http://www.avcb-vsgb.be/nl/mati/pol/missions/pol_rgp.htm). Verder blijkt dat de
introductie van het begrip overlast toch niet zoveel nieuws onder de zon brengt.
Buiten een aantal gedepenaliseerde overtredingen en de gemengde inbreuken,
kunnen talrijke voorschriften van de nieuwe politiereglementen bezwaarlijk innoverend worden genoemd, zelfs wanneer het gaat om spuwen of om ÔvermommingÕ.
 Wel kan worden gesteld dat de nieuwe politiereglementen thans meer uitgewerkt en
gedetailleerd zijn. De verstrengde formulering van sommige inbreuken of het invoeren van extra explicietere verbodsbepalingen (bijvoorbeeld een extra bepaling over
wildplassen in plaats van de algemene verbodsbepaling de openbare ruimte te vervuilen) kan wel een effect van netwidening tot gevolg hebben. Ook zien we dat
reeds bestaande delicten uit het Strafwetboek en de politiereglementen die een
slapend penaal bestaan kenden (zoals wildplassen, en vermomming), administratief

14 Verslag van de opdracht ÔAdministratieve Sancties- Promotie en toepassing in de gemeen-

tenÕ, Brussel, 2003, in opdracht van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en uitgevoerd door
Vereniging van de Stad en de Gemeenten van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, 116 p.
K. Meerschaut, P. De Hert, S. Gutwirth en A. Vander Steene, ÒHet gebruik van de gemeentelijke administratieve sancties door
de Brusselse gemeenten. Is er nood aan een regulerende rol voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest?Ó,
Brussels Studies, Nummer 18, 19 mei 2008, www.brusselsstudies.be

Brussels Studies
het elektronisch wetenschappelijk tijdschrift voor onderzoek over Brussel

14

tot leven worden gebracht. Tevens kan bij een aantal speciÞeke inbreuken (zoals het
burqa-, het wildplassen-, het woonwagen-, het bedel- en het wildplassenverbod)
een zeker nieuw paternalisme of moralisme worden bespeurd (ofwel in de normstelling ofwel in de handhavingspraktijk). Dit laatste wordt ook ge•llustreerd door bijvoorbeeld het Mechelse optreden tegen Ôoverlast door skaten op een openbaar
pleinÕ en tegen te luid telefoneren met een gsm of de heisa rond overlast door spelende kinderen op een speelplein in Lauwe. De belangrijkste vernieuwing van de
wetgeving op de administratieve sancties ligt echter in de mogelijkheid om voortaan
een volledige gemeentelijke strafrechtelijke keten te introduceren, waarbij vaststelling, vervolging en bestrafÞng volledig kunnen worden toevertrouwd aan gemeenteambtenaren.
 Ondanks de aanwezigheid van elementen die een grotere regierol van het Brussels
Gewest in de praktijk mogelijk maken, blijft niettemin de vaststelling overeind dat er
niet onaanzienlijke verschillen bestaan in de wijze waarop de Brusselse gemeenten
werken met de wetgeving op de administratieve sancties. Zonder deze verschillen te
willen opblazen, menen we dat ze van aard zijn om een grotere, institutioneel verankerde rol voor het Brusselse Gewest in deze maatschappelijke delicate materie te
verantwoorden.
K. Meerschaut, P. De Hert, S. Gutwirth en A. Vander Steene, ÒHet gebruik van de gemeentelijke administratieve sancties door
de Brusselse gemeenten. Is er nood aan een regulerende rol voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest?Ó,
Brussels Studies, Nummer 18, 19 mei 2008, www.brusselsstudies.be

Brussels Studies
het elektronisch wetenschappelijk tijdschrift voor onderzoek over Brussel

15

BibliograÞe
Bouvy, M. en Leemans, W., ÔNetheidstaks als alternatief voor gemeentelijke administratieve
sancties. Het reglement ter bestrijding van de vervuiling van de gemeente SchaarbeekÕ,
Politiejournaal-PolitieofÞcier nr. 5, mei 2007, 17-22.
Bouvier, J., ÔSanctions Administratives Communales: La saveur dÕune justice de proximitŽÕ in
R. Andersen, D. DŽom en D. Renders, Les Sanctions Administratives, Brussel, Bruylant,
2007, 331-339.
Bottamedi, C., ÔWelk maatschappelijk model willen we? Korpschef Bottamedi stelt zich vragen
bij de visie achter de administratieve sanctiesÕ, Politiejournaal-PolitieofÞcier nr. 5, mei 2007,
6-11.
Bruggeman, W., ÔHoe lokaal kan een veiligheidsbeleid zijn? Lokale integrale veiligheid: nakende
realiteit of een natte droom?, Panopticon, 2006/2, 1-4.
Cartuyvels, Y., Mary, Ph., RŽa, A., Ç LÕƒtat social-sŽcuritaire È, in Van Campenhoudt, L., Cartuyvels, Y., Digneffe, Fr., Kaminski, D., Mary, Ph., RŽa, A., eds, RŽponses ˆ lÕinsŽcuritŽ.
Des discours aux pratiques, Bruxelles, Labor, 2000, 407-429.
 Decorte, T., De Ruyver, B., Ponsaers, P. , Bodein, M., Lacroix, A.C., Lauwers, S., Tuteleers, P.,
Drugs en Overlast, Gent, Academia Press, 2004;
De Hert, P., ÔOntwikkelingen inzake veiligheid en vergelding: onderzoeksuitdagingen op het
vlak van juridische argumentatie'Ô in P.L. Bal, E. Prakken & G.E. Smaers (eds.), Veiligheid of
vergelding? Een bezinning over aard en functie van het strafrecht in de postmoderne risicomaatschappij, Deventer, Kluwer, 2003, 57-78.
De Hert, P., ÔPrivatisering, DecodiÞcatie, Instrumentalisering en WurgingÕ, M. Santens (ed.),
Gewapend bestuur? Gemeentelijk bestuur(srecht) en gemeentelijke administratieve sancties ter bestrijding van overlastfenomenen en kleine criminaliteit, tegenspraak-cahier 24,
Brugge, die Keure, 2005, 67.
De Hert, P., ÔHandhaving van de openbare orde ondanks het vergaderingsrechtÕ, boekbespreking G. Plas, Het vergaderingsrecht, de ordehandhaving en de bestuurlijke overheden,
UGA, 1999, Vigilis, 2000.
De Hert P., Gutwirth S., Snacken S. & Dumortier E., ÔLa montŽe de lÕEtat pŽnal : que peuvent
les droits de lÕhomme ?Õ, in Cartuyvels, Y., Dumont, H., OST, Fr. en Van De Kerckhove, M.
& Van Drooghenbroeck, S. (Eds), Les droits de lÕhomme : bouclier ou ŽpŽe u droit pŽnal ?,
Publications des FUSL/Bruylant, Bruxelles, 2007, 235-290.
De Hert P. & Meerschaut, K., ÔDe Belgische morele openbare orde beschermd. Vroeger was
het vrijerÕ, RechtsÞlosoÞe en Rechtskritiek, 2007, vol. 36, nr. 3, 112-120.
Devroe, E., ÔLast van overlast: volle G.A.S. vooruit? in: ÔLast van overlastÕ, Orde van de dag,
Kluwer, aß. 24, dec. 2003, pp. 7-32.
Devroe, E., ÔLast van overlastÕ (red.), Themanummer Orde van de dag, Kluwer, aß. 24, dec.
2003.
De Wree, E., Vermeulen, G. en Christiaens, J., (Strafbare) overlast door jongerengroepen in het
kader van openbaar vervoer. Fenomeen, dadergroep, onveiligheidsbeleving, beleidsevaluatie en Ðaanbevelingen, in opdracht van Federale Overheidsdienst Binnenlandse Zaken,
ICRP, Universiteit van Gent.
Mary, Ph., ÔlÕEtat sŽcuritaire, un mythe?Õ, J.T., nr. 6265-16/2007, 28/04/2007,
http://jt.larcier.be/docip/display.php.
 Rea, A. ÔLes ambivalences de lÕƒtat social-sŽcuritaireÕ, Lien social et politique, 57, 2007, 1534.
Pieters, P., ÔBurgemeester, gouverneur, minister: de tussenkomst van de (hogere) bestuurlijke
overheden bij verstoringen van de openbare ordeÕ, Panopticon, 2006, nr.2, 92-97.
K. Meerschaut, P. De Hert, S. Gutwirth en A. Vander Steene, ÒHet gebruik van de gemeentelijke administratieve sancties door
de Brusselse gemeenten. Is er nood aan een regulerende rol voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest?Ó,
Brussels Studies, Nummer 18, 19 mei 2008, www.brusselsstudies.be

Brussels Studies
het elektronisch wetenschappelijk tijdschrift voor onderzoek over Brussel

16

Plas, G., Het vergaderingsrecht, de ordehandhaving en de bestuurlijke overheden, KortrijkJeule, UGA, 1999.
Pleysier, S. en Deklerck, J., ÔOver hondenpoep en hangjongeren. Een verkennend onderzoek
naar overlastfenomenen in parken en groenzonesÕ, Tijdschrift voor Veiligheid, 2006 (5) 1,
6-8.
Ponsaers, P., ÔVoor meer (crimineel) beleid, voor meer veiligheid, voor iedereenÕ, in : Criminologie : tussen kritiek en realisme - Liber amica/orum Christian Eliaerts, CHRISTIAENS, J.,
ENHUS, E., NUYTIENS, A., SNACKEN, S., VAN CALSTER, P. (eds.), VUBPress Criminologische Studies, Brussel, 2007, p. 253-280.
Raad van State, 11 januari 2007, Bvba L&S Vending tegen de stad Hoogstraten, Rechtskundig
Weekblad, 2007-2008, noot P. De Hert & K. Meerschaut, te verschijnen.
Schuermans, F., ÔGemeentelijke administratieve sancties en gewapend-bestuursrecht: naar
een embryo van bestuurlijke parkettenÕ, in M. Santens (ed.), Gewapend bestuur? Gemeentelijk bestuur(srecht) en gemeentelijke administratieve sancties ter bestrijding van overlastfenomenen en kleine criminaliteit, tegenspraak-cahier 24, Brugge, die Keure, 2005, 25-28.
Smeets, S., ÔNouveaux uniformesÕ et Žtat social actif: vers une recomposition du champ de la
sŽcuritŽ en Belgique? , Th•se prŽsentŽe en vue de lÕobtention du grade de docteur en
criminologie, Ecole des sciences criminologiques LŽon cornil, ULB, 2006.
Vandenhove, L., Iedereen veilig, Antwerpen/Apeldoorn : Cyclus, 2006.
Van Heddeghem, K., ÔBestuurlijke aanpak van overlast: de gemeentelijke administratieve sancties, Panopticon, 2006/2, 30.
 Veny, L. en De Vos, M. (ed.), Gemeentelijke administratieve sancties, Brugge, Vanden Broele,
2005
Verslag van de werkgroep van het BFPVS betreffende overlast, hinder en onburgerlijkheden,
januari 2004, http://www.urbansecurity.be/fbpsu/; laatst geconsulteerd op 5 januari 2006.
Verbeeck, M. en Van Heddeghem, K. (eds.), Handboek Gemeentelijke Administratieve Sancties. De bestuurlijke aanpak van overlast, Politea, Brussel, 2006.
Verfaillie, K., Beyens, K., Blommaert, J., Meert, H. en Stuyck, K., ÔDe ÔoverlastmytheÕ. Het
ge•nstitutionaliseerd onvermogen om constructief om te gaan met samenlevingsproblemen?Õ, Panopticon, 2007, vol. 28, 6-20.
Witboek De eeuw van de stad. Over stadrepublieken en rastersteden, onder redactie van Linda Boudry, Peter Cabus, Eric Corijn, Filip De Rynck, Chris Kesteloot en AndrŽ Loeckx,
Brugge, Die Keure, 2003.
K. Meerschaut, P. De Hert, S. Gutwirth en A. Vander Steene, ÒHet gebruik van de gemeentelijke administratieve sancties door
de Brusselse gemeenten. Is er nood aan een regulerende rol voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest?Ó,
Brussels Studies, Nummer 18, 19 mei 2008, www.brusselsstudies.be.
