DE NIEUWE DEELNEMINGSVRIJSTELLING
De technische uitwerking van de vrijstelling van de buitenlandse filiaal­
winst in Nederland heeft gewoonlijk het effect, dat filiaalverliezen - naar
Nederlandse maatstaven berekend - de in Nederland te belasten winst in
eerste instantie verminderen. In latere jaren worden buitenlandse winsten
echter slechts gedeeltelijk vrijgesteld, namelijk onder aftrek van de reeds
verrekende verliezen. Indien meerdere filialen zijn gevestigd in verschillende
landen worden in het algemeen de resultaten van alle buitenlandse filialen
samengevoegd. Verliesverrekening vindt dus éérst plaats binnen de bepaling
van het saldo buitenlandse winst of verlies. Men vergelijke het slot van het
tweede citaat onder nummer 8.
Winst behaald bij verkoop van het buitenlands filiaal is in Nederland vrijge­
steld, maar in het land van het filiaal veelal belast. Bij zulk een verkoop
geleden verlies, berekend naar Nederlandse maatstaven, is in Nederland af­
trekbaar voorzover het buitenlandse winsten die voor vrijstelling in aanmer­
king komen overtreft.
Een bijkomende fiscale attractie van het buitenlands filiaal kan zijn, dat
als regel winsttransfers mogelijk zijn zonder inhouding van buitenlandse
bronheffingen. Hetzelfde geldt niet altijd voor deelnemingsdividenden.
Het fiscale regime voor het buitenlands filiaal kan zich incidenteel gunstig
onderscheiden van dat voor de buitenlandse dochter. Het zal soms aanbeve­
ling verdienen met een filiaal te beginnen en dat later in een dochter om te
zetten. Maar lang niet altijd zullen fiscale overwegingen doorslaggevend kun­
nen zijn voor de keuze en meestal behoeven zij dat ook niet te zijn, dank zij
de goede Nederlandse regelingen in beide gevallen.
m a b blz. 16 7

Slotopmerkingen

De nieuwe regeling van de deelnemingsvrijstelling wijkt op twee belangrijke
punten af van de oude.
 Het eerste is de afschaffing van de vrijstelling voor de indirecte belegging
in aandelen. De wetgever heeft zich hierbij laten leiden door de wens een
eind te maken aan de belastingvrije oppotting van particuliere beleggingsdividenden. Het zij zo. Met de lange Nederlandse traditie dat dubbele belas­
ting in de sfeer der lichamen moet worden voorkomen is echter ook gebro­
ken voor in aandelen belegde (in beleggingsmaatschappijen verpakte) ondernemingsreserves. Een onderling verschillende behandeling van enerzijds essen­
tieel particuliere beleggingen en anderzijds belegde ondernemingsreserves
lijkt gerechtvaardigd25). De technische moeilijkheden aan het maken van
zulk een onderscheid verbonden zijn wellicht niet gemakkelijk op te lossen.
Te betreuren is evenwel de houding van de wetgever, die zich daaraan ont­
trekt met het argument, dat er geen reden is bedrijfsmatige belegging in
aandelen anders te behandelen dan die in andere beleggingsobjecten.
Het tweede belangrijke punt van verschil is de uitbreiding van de vrij­
stelling tot koerswinsten en de daaraan verbonden uitschakeling van ver­
liezen. De nieuw'e regeling is consequenter dan de oude en dient het gemak
van de belastingbetaler. Indien echter waar is, dat men voorheen het maken
van koerswinst placht te vermijden door dividenduitkering of uitgifte van
bonusaandelen, dan zit ook in deze wijziging winst voor de fiscus. (Illustra­
tief is de onder nummer 8 geciteerde uitlating van de Staatssecretaris: „Ik
erken, dat het niet helemaal uitgesloten is dat de verruiming van de deelne­
mingsvrijstelling het effect kan hebben, dat men dochtermaatschappijen
meer met geldleningen dan met aandelenkapitaal gaat financieren.”) Het zou
onredelijk zijn de fiscus deze winst te misgunnen, nu hetgeen aan aftrekmo­
gelijkheid van verlies resteert - ook al ontken ik dat die resterende mogelijk­
heid een gunstkarakter zou hebben - aanvaardbaar is.
 25) Brüll, proefschrift, blz. 301/302, die de deelnemingsvrijstelling op de ,,verlengstukgedachte”
baseert, levert desondanks een geharnast betoog ten gunste van een gelijke vrijstelling voor belegde
ondernemingsreserves. In het leven van de ondernem ing volgt op expansie: consolidatie. Die periodieke
consolidatie,is nodig om overspannen situaties te vermijden. De wetgever heeft wel aandacht voor
expansie (deelnemingsvrijstelling, fusiefaciliteiten), maar niet voor consolidatie. Ondernemingen die op
zelf-financiering zijn aangewezen worden door de wetswijziging zelfs in hun expansie belemmerd. Zij
worden in een nadelige positie gebracht in vergelijking m et hun „grote broeders”.
m ab blz. 168.
