Redactioneel
Redactioneel
De centrale vraag in het openingsartikel van dit nummer is helder en eenvoudig: wat is er gebeurd en wat gebeurt er met religie na 1960? Het geven
van een antwoord is veel minder gemakkelijk, zo geeft auteur Staf Hellemans direct aan. Vooral omdat er zoveel verandert in de onze tijd en ook
omdat er al zo veel uiteenlopende antwoorden gegeven zijn op die vraag.
Sommigen menen dat religies niet passen in de moderne samenleving en
daarom zullen marginaliseren, anderen zien juist revitalisatie van de oude
en de opkomst van nieuwe religies. Weer anderen zien allerlei vormen van
spiritualiteit opdoemen en nog weer anderen voorspellen dat juist strikte
religieuze groepen en orthodoxe denominaties de toekomst hebben. Hellemans constateert dat alle genoemde ontwikkelingen zich voordoen na 1960,
een maatschappij die naar zijn opvatting met de term geavanceerde moderniteit kan worden gekarakteriseerd, waarmee hij zowel de breuk als de continuïteit met de voorgaande periode(n) wil aanduiden. Het is dus noodzakelijk een overkoepelend paradigma te vinden dat al deze antwoorden toelaat
en tegelijk in een breder kader plaatst. Dat nu stelt Hellemans zich als opdracht in zijn bijdrage.
Ook in het tweede artikel komt de relatie tussen religie en moderniteit
aan de orde. Waar Hellemans lange termijnprocessen analyseert, onderzoekt
Karin van Nieuwkerk recente veranderingen die zich hebben voorgedaan in
de vieringen van islamitische feesten. Haar respondenten zijn Marokkaanse
vrouwen in Nederland en Marokko. Ook wordt nagegaan of de veranderingen verbonden zijn met de migratiecontext of dat er – deels – sprake is van
een algemenere, globale ontwikkeling. Interessant hierbij is ook de vraag hoe
de Marokkaanse vrouwen zelf de veranderingen interpreteren.
 Een tot nu toe weinig onderzocht thema, de paranormale beurzen, wordt
in het derde artikel aan de orde gesteld. In Jespers’ bijdrage, te beschouwen
als een eerste verkenning van dit fenomeen, wordt via – kwalitatief – onderzoek nagegaan wie de huidige aanbieders en de vragers op die beurzen zijn.
Waren zij aanvankelijk vooral opgezet om klanten te werven voor New Ageactiviteiten, sinds 1990 zijn zij door aanbieders uit het reeds lang bestaande
paranormale circuit (helderzienden, bijzondere genezers, etc.) overgenomen.
Kennelijk heeft ook dit circuit van ‘volksreligiositeit’ zijn eigen vitaliteit en
zijn eigen niche gevonden in de geavanceerde moderniteit.
Tenslotte bevat dit nummer een zevental besprekingen van werken op
het terrein van de godsdienstsociologie, -filosofie en van de contemporaine
religieuze geschiedenis.
Religie & Samenleving, Jrg. 2, nr. 2 (september 2007).
