UIT HET BUITENLAND „ACCOUNTING-RESEARCH" IN DE VERENIGDE STATEN
U IT H E T B U IT E N L A N D
„A CCO UN TIN G-RESEA RCH " IN D E V ER EN IG D E ST A T E N

door Drs. K. Kruisbrink
Het maartnummer van „The journal of accountancy” bevat een redac­
tionele beschouwing, getiteld „New Solutions for new problems” , waarin
ter sprake wordt gebracht de kritiek, die in de Verenigde Staten van ver­
schillende zijden wordt uitgeoefend op „conventional accounting”.
Deze kritiek houdt enerzijds verband met het onderzoek, dat in het mid­
den van 1956 op verzoek van de New Yorkse effectenbeurs door een com­
missie van het Amerikaanse Instituut van Accountants werd ingesteld naar
de methoden van kostenberekening en winstcalculatie (accounting prac­
tices) bij de Spoorwegen en die in andere bedrijfstakken.
In maart 1957 werd door de betreffende commissie verslag uitgebracht;
daarin werd vastgesteld, dat bij de Spoorwegen inderdaad aanmerkelijk
afwijkende methoden werden toegepast (uitvoerige verslagen hieromtrent
zijn opgenomen in de rubriek „Official releases” van november 1957 en
maart 1958).
Bij de beleggers is dientengevolge onrust ontstaan, omdat twee gelijk­
soortige ondernemingen een verschillende winst zouden kunnen becijferen
„because they followed different approved accounting methods and yet the
financial statements would still carry the public accountants approval”.
Een ander kritisch geluid beluistert de redactie bij sommige bedrijfslei­
ders: de administratie blijkt niet altijd als ,,a tooi of management" te worden
beschouwd. Sommigen spreken over een „theoretical pedantic approach” ,
en dat dientengevolge „business management is little influenced by book­
keeping practices”.
 Deze twijfel aan de juistheid van de administratieve praktijken en daar­
mede tevens aan de financiële verslaggeving van de ondernemingen, heeft
geleid tot een reeks van artikelen in „The journal of accountancy” door
diverse prominente figuren w.o. de voormalige en huidige voorzitter van
het A.I. of C.P.A. i)
De schrijvers richten zich in het bijzonder op twee aspecten van het
vraagstuk:
1. W elk is de betekenis van de verwijzing in de Amerikaanse accountants­
verklaring naar het begrip „algemeen aanvaarde administratieve begin­
selen” ? Wekt de verklaring geen té hoge verwachtingen in het maat­
schappelijk verkeer?
2. Heeft de inhoud en de codificatie van dit begrip de dynamische ont­
wikkeling in het maatschappelijk bestel wel bij kunnen houden? Kan
men nog wel spreken van algemeen aanvaarde administratieve begin­
selen?
Het gewetensonderzoek naar de betekenis van de algemeen aanvaarde
administratieve beginselen in de accountantsverklaring valt vrijwel samen
met de viering van het feit, dat 25 jaar geleden de Amerikaanse verklaring
op dit punt werd uitgebreid. G. O. M ay herinnert er in dit verband aan, dat
het toenmaals de bedoeling was, dat alle geregistreerde ondernemingen hun
!) M. G. Eaton, Financial reporting in a changing society (aug. ’57)
S. J. Broad, The applicability of generally accepted accounting principles (sept. ’57)
G. O. May, Income accounting (juni ’57) en General accepted principles of accoun­
ting (jan. ’58)
A. R. Jennings, Present day challenges in Financial reporting (jan. ’58)

ma b

blz. 416

„methods of accounting” in hoofdlijnen openbaar zouden maken. In de ac­
countantsverklaring kon dan daarnaar verwezen worden, waarbij het voorts
noodzakelijk was, dat de „accounting methods” ook algemeen aanvaard
waren, hetzij wegens een wettelijk voorschrift, dan wel op grond van het
algemeen erkende gebruik.
 Thans is het zo - aldus M ay - dat de verwijzing naar de algemeen aan­
vaarde administratieve beginselen in vele gevallen niet juist geacht moet
worden, aangezien degene die van de verklaring kennis neemt, niet in staat
is na te gaan wat onder deze beginselen moet worden verstaan.
A. R. Jennings wijst er echter in zijn beschouwing op, dat de introductie
van het begrip „general accepted accounting principles” naast het doel de
voorlichting omtrent de jaarstukken te verbeteren, nog een tweede betekenis
had. Het diende tevens om de accountant steun te verschaffen bij zijn be­
oordeling van de jaarrekening.
In dit opzicht heeft het „Committee on accounting procedure” veel werk
verzet; tot op heden werden door deze commissie 48 accounting research
bulletins uitgegeven Daarbij stelde zij zich tot taak: „the development and
recognition of generally accepted accounting principles through the issuance
of opinions and recommendations that would serve as a criteria for de­
termining the suitability of accounting practices reflected in financial
statements”.
Ondanks de belangrijke activiteiten van genoemde commissie meent
M. G. Eaton, dat de „general accepted accounting principles” nog slechts
zeer algemeen geformuleerde beginselen zijn. Ten aanzien van tal van
vraagstukken bestaan z.i. nog verschillen van opvatting en van uniformiteit
in de verslaggeving is vrijwel geen sprake.
Voor de accountantsverklaring ligt daarmede het zwaartepunt bij de
uitspraak, dat de beginselen zijn toegepast „on a basis consistent with that
of the preceding year”.
Als belangrijke vraagstukken die nog wachten op nader onderzoek noemt
Eaton o.m.
-

de
de
de
de

samenstelling van geconsolideerde jaarrekeningen.
waardering van immateriële activa.
verschillen tussen de commerciële- en fiscale winstberekening.
verbetering van de jaarverslaggeving.
 Zowel Jennings als Eaton bepleiten een actie van het Amerikaanse insti­
tuut om te komen tot een systematische en voortgezette studie van de vraag­
stukken verband houdende met de ontwikkeling van de administratieve
beginselen.
Dit onderzoek zou niet uitsluitend in handen dienen te zijn van praktizerende accountants, zoals dit thans het geval is met de leden van het „Com­
mittee on accounting procedure”.
Het onderzoekingswerk vult een volledige dagtaak: een afzonderlijk
bureau - als een staforgaan van het Instituut - beschikkende over enige
bekwame specialisten zou zich hiermede moeten belasten.
Jennings formuleert het aldus: „development of accounting principles
should be regarded as in the nature of pure research”.
Ook andere schrijvers in het „Journal” zijn van mening, dat de Ameri­
kaanse accountants er niet in geslaagd zijn „to keep pace with the great
new developments in the field of financial accounting”.
Een en ander heeft er thans toe geleid, dat het Amerikaanse Instituut
een commissie heeft ingesteld „to study a new approach to accounting
research” . T aak van deze commissie is niet voor de administratieve vraagma b

blz. 417

stukken zélf een oplossing te vinden, doch aan te geven op welke wijze een
systematische studie van de ,,accounting principles” zou kunnen worden
aangevat.
Het kennis nemen van de problemen waarmede de buitenlandse beroeps­
organisaties zich geconfronteerd zien, doet de behoefte opkomen verge­
lijkingen te maken met de verhoudingen hier te lande.
Daar is vooreerst de belangrijke betekenis, die in de Verenigde Staten
wordt toegekend aan de algemeen aanvaarde administratieve beginselen.
 Drs. R. Burgert merkte hierover op (in M .A.B. september 1955), dat de
accountantsstand in ons land opmerkelijk weinig moeite doet om het equiva­
lente begrip ,,goed koopmansgebruik” concrete inhoud te geven en om het
publiek te informeren omtrent de vraag wat wél en wat niét goed koopmans­
gebruik is. Op grond van zijn bedrijfseconomische studie wordt de accoun­
tant geacht aan het begrip goed koopmansgebruik in alle voorkomende ge­
vallen practische inhoud te kunnen geven, aldus drs. Burgert.
Men zou zich niettemin kunnen voorstellen, dat in verband met de voort­
gaande ontwikkeling van de bedrijfseconomie ook de accountantsstand haar
inzichten inzake belangrijke vraagstukken op dit gebied eens wat nadruk­
kelijker zou formuleren.
Daarnaast is er de voorgenomen inschakeling in de V .S. van een afzon­
derlijke Instituuts-studiedienst. Dit plan bergt ongetwijfeld gevaren in zich
daar de betrokken specialisten in zeker opzicht buiten het beroep komen te
staan. Aantrekkelijk is echter het aspect, dat de productiviteit door deze
arbeidsverdeling vermoedelijk verhoogd zal worden.
ma b

blz. 418.
