DE STEEKPROEF NOGMAALS UITGEBREID
Steekproef

DE STEEKPROEF NOGM AALS UITGEBREID
door M. Vermaas
1

Woordenspel

2

Geen spel, maar accountantspraktijk

In het MAB van maart 1980 bestrijdt collega Blokdijk nogmaals mijn opvat­
tingen over het uitbreiden van de steekproef. Ik zou het kernpunt van zijn be­
toog in het MAB van november 1979 gemist hebben. Dat kernpunt was het
verwijt, dat ik een onbestaanbaar begrip „kans” zou hanteren. Dat verwijt was
mij niet ontgaan, maar in mijn reactie in het januari nummer 1980 ben ik er
niet op ingegaan omdat juist dat m.i. slechts spel was, n.1. woordenspel.
Het verwijt van Blokdijk gaat niet meer op indien ik het begrip „betrouw­
baarheid” van de op grond van een steekproef door de accountant gedane uit­
spraak, als volgt zou formuleren: „Een betrouwbaarheid van 95% betekent dat
er maar 5% kans is (dat de uitspraak onjuist is) dat de onderzochte en geaccep­
teerde populatie een populatie is, waarin (niet) meer dan het maximaal toe­
laatbare foutenpercentage voorkomt”. Ik heb er - vergeleken bij mijn formu­
lering welke Blokdijk citeert - slechts de tussen haakjes geplaatste woorden aan
toegevoegd. De formulering zonder de tussen haakjes geplaatste woorden sluit
beter aan bij de gewone spreektaal; ik meende de lezers daar een plezier mee
te doen. Mèt de tussen haakjes geplaatste woorden wordt voldaan aan het „jar­
gon” der (meeste) statistici, die stellen dat het begrip kans betrekking moet heb­
ben op een z.g. „stochastische” grootheid. Volgens hen moet men dan spreken
over de kans dat de uitspraak (on)juist is (zie Prof. Dr. P. de Wol ff, Bedrijfsstatistiek, tiende druk, Samsom, blz. 327 onderaan).
Overigens wordt door de eminente kansrekenaar Prof. Dr. F. Schuh („Hoe
bepaal ik mijn kans?”, Agon Elsevier, 1964, blz. 51, 52 en 98) het begrip kans
gehanteerd zoals ik dat (na)deed.
 Wat Blokdijk het kernpunt van zijn tegen mij gerichte betoog noemt, is dus
slechts woordenspel. Toevoeging van de in het voorgaande genoemde, tussen
haakjes geplaatste woorden verandert niets aan mijn beweringen en becijfe­
ringen.
Dat ik probeerde op speelse wijze te schrijven, betekent nog niet dat het een
spel is. Het gaat om een voor de accountants^?raA<yA belangrijk vraagstuk. Is het
logisch dat de accountant een populatie goedkeurt indien bij 781 trekkingen
0 fouten worden gevonden, maar afkeurt indien 1 fout wordt geconstateerd?
Daar gaat het om. Blokdijk c.s. beantwoorden die vraag met „ja”; ik heb in pa­
ragraaf 5 van mijn november-artikel laten zien waarom mijn antwoord „neen”
luidt.
m a b blz. 255

3

Toetsen en schatten

Deze begrippen zijn wel te onderscheiden, maar niet te scheiden. Dat laatste
doet Blokdijk. Kortheidshalve beroep ik mij hier op statistici, t.w. H. de Jonge
en Dr. G. Wielenga, „Statistische Methoden voor psychologen en sociologen”,
Tjeenk Willink, 1973, blz. 173:,,... toetsing van de hypothese Ho ... kan men
ook via een schattingsinterval uitvoeren. ... Het uitvoeren van een toetsing
via een schattingsinterval bezit het belangrijke voordeel, dat men bij het ver­
werpen van Ho niet alleen weet dat deze hypothese onjuist is, maar tevens een
indruk krijgt van de waarden die n wèl kan bezitten”. Voor fi moet hier wor­
den gelezen: de foutenfractie in de populatie.
m a b blz 256.
