LASTIGE GEVALLEN
70

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
LASTIGE GEVALLEN

Be bedoeling van deze rubriek is gelegenheid te bieden lastige
gevallen, die zich in de praktijk den accountant in zijn beroep
voordoen of kunnen voordoen, — lastig, omdat er een onoplos­
bare tegenstrijdigheid tusschen theorie en praktijk schijnt te
bestaan — hier ter sprake te brengen, resp. ter oplossing aan
den lezer voor te leggen. Be Redactie doet een voortdurend- be­
roep op allen, die op zulke „gevallen” stuiten, om ze te formu­
leeren en bij den Secretaris in te zenden.
Oplossing' Lastig' Geval No, VIII inzake
Reserve berekening' bij ziekteverzekering
Ingezonden door den heer B. de Roer, Bussum
Bij de berekening van de premie-reserve in liet ziekteverzekeringbedrijf ligt bet voor de hand, de geboekte premie tot uit­
gangspunt te nemen. Deze geboekte premie wordt geacht, den
omvang van het overgenomen risico weer te geven, zoodat hier­
uit door een op tijdsduur gebaseerde berekening het loopende
risico is te bepalen.
Het gebruiken van de geboekte premie blijkt echter niet zoo
van zelf sprekend te zijn, indien bedacht wordt, dat dit cijfer
beteekent een waardeering van risico tegen premietarieven
(prijzen) uit het verleden.
Indien nu wordt uitgegaan van een conservatieve balanspolitiek, dan geldt voor de waardeering van den onderhavigen
passief post, dat deze waardeering slechts mag en bij voorkeur
moet geschieden met behulp van deze historische prijzen, indien
niet een waardeering op grond van eerst later bekend geworden
gegevens tot een hoogere reserve zou leiden.
Het is niet wel mogelijk, in het gegeven geval een vergelijking
met marktprijzen voor te schrijven, daar, zoo er al een assurantiemarkt bestaat, er toch moeilijk sprake kan zijn van markt­
noteeringen op 31 December. De Ziekteverzekering-maatschappij zal dus grootendeels aangewezen zijn op gegevens,
welke uit de eigen administratie voortvloeien.
 Deze gegevens wekken den indruk, dat de premie onvol­
doende is om schaden en onkosten te bestrijden, zoodat ver­
wacht wordt, dat een reserve naar evenredigheid van tijdsduur
ontoereikend zal blijken te zijn. Indien dit laatste inderdaad
het geval is, ziet Accountant B hierin terecht een te lage waar­
deering van verplichtingen. Hij stelt voor, de werkelijke op­
brengst van de in 1929 aangegane contracten te bepalen en de
aldus berekende winst of verlies (?) te verdeden. Een derge­
lijke berekening handhaaft het verband tusschen premie en de
daarbij behoorende schaden en is dus statistisch van grootc
waarde voor de beoordeeling van de tarieven. Voor wat de
balans betreft moet opgemerkt worden, dat een verdeeling van
verlies niet, een verdeeling van winst ten gunste van toekom­
stige jaren wel goed te keuren is, doch geldt als bezwaar tegen
het voorgcstelde systeem, dat het ten eene male onmogelijk is
op of kort na balansdatum den werkelijken afloop der con­
tracten te bepalen of te taxeeren.
Echter dient de vraag gesteld te worden of inderdaad de
premie op de in 1929 gesloten polissen te laag is geweest ; im­
mers kan wel door bijzondere omstandigheden het schadecijfer
abnormaal hoog geweest zijn (epidemie). Deze moeilijke vraag
behoeft door den Accountant m.i. niet in verband met dc balans
opgelost te worden. Zijn de premietarieven inderdaad te laag
geweest, dan zal de Directie deze in 1930 verhoogd hebben, ten­
einde de Maatschappij niet ten gronde te richten. In dat geval
behoort de Accountant bij de reserveberekening deze verhoogde
tarieven toe te passen, daar aldus een juistere waardeering der

nog te wachten lasten plaats vindt, liet verlies komt dan ge­
heel ten laste van het jaar, waarin de verliesgevende contracten
aangegaan zijn.
 Heeft de accountant echter de nadeelinge resultaten van 1929
ter kennis van de Directie gebracht en heeft men hierin op ver­
zekeringstechnische gronden geen aanleiding gevonden, de ta­
rieven voor het vervolg te verhoogen, dan mag de in 1929 ge­
boekte premie niet als onvoldoende gequalificeerd worden en
mag deze wel degelijk worden gebruikt om het loopende risico
zoowel qualitatief als quantitatief te berekenen. Het zou toch
een inconsequentie zijn, indien de accountant een gegeven risico
hooger taxeerde dan de Directie zulks doet indien zij bij een
nieuwe polis een soortgelijk risico voor de Maatschappij aan­
vaardt. De vraag, waarvoor de accountant zich bij het balansopmaken gesteld ziet, blijkt dus reeds in een ander verband
beantwoording gevonden te hebben.
Een andere vraag is of het reserveeren naar tijdsduur wel
juist is, daar immers niet in ieder jaargetijde gelijke schadeaanmeldingen wegens ziekte te verwachten zijn. Het feit, dat de
balans juist in het midden van het slechte winterseizoen op­
gemaakt wordt, vermindert dit bezwaar in belangrijke mate.
Voorloopig kan deze verdeeling dus geaccepteerd worden, doch
deze jonge Maatschappij zal haar schade-statistieken wel zoo­
danig hebben in te richten, dat zij omtrent de sehadekas per
jaargetijde georiënteerd wordt.
Tenslotte moet nog gewezen worden op analoge omstandig­
heden bij de Levensverzekeringsmaatschappij. Ook hier kan het
voorkomen, dat de premie-reserve in een bepaald jaar omge­
rekend wordt op basis van andere tarieven of een anderen
rentevoet als bij het aangaan van de verzekering heeft gegolden.
Aanteekening’ bij deze oplossing
Wanneer het werkelijk ernstige bezwaren oplevert om kort
na balansdatum den werkelijken afloop der contracten te be­
palen of te taxeeren, moet de accountant m.i. eischen dat het
vaststellen van de balans wordt uitgesteld, liever dan een balans
goed te keuren, die misleidend kan zijn.
 Ik ben van meening dat in het bijzonder bij een nieuwe
branche van verzekering, dc accountant de moeilijke vraag of
dc premietarieven juist zijn geweest, wel degelijk onder dc
oogen moet zien. Zonder zulks te doen kan hij zich nimmer een
oordeel vormen over de betrekkelijke juistheid der premiereserve en heeft hij m.i. onvoldoenden goeden grond om balans
en winstrekening goed te keuren.
Het lijkt mij ten eenenmale onjuist dat dc accountant zijn
beslissing afhankelijk moet stellen van de gestie van de direc­
tie, ten opzichte van de verhooging van de premie. Ik zie
niet in dat het een inconsequentie zou zijn, wanneer de
accountant een risico hooger zou taxeeren dan de Directie,
en zeker niet bij een nieuwe branche als de onderhavige.
Directies zijn in dat geval dikwijls hoogst optimistisch en van
den accountant als onpartijdig deskundige wordt juist een zelf­
standig oordeel gevraagd.
Stel, een nieuwe vennootschap die in 1929 is opgericht en met
een nieuwe branche op verzekeringsgebied is aangevangen, ver­
langt uitbreiding van haar kapitaal.
Om anderen tot deelneming in het nieuwe kapitaal te bewe­
gen, wil de Directie de balans der onderneming over 1929 publi­
ceerden met de onderteekening door een accountant.
De balans 1928 sluit met een kleine winst; de Directie doet
in het prospectus uitkomen dat zulks voor een verzekerings­
bedrijf een gunstig teeken is.
De accountant neemt het standpunt A in ; bemoeit zich niet
met de vraag of het premietarief voldoende is en neemt een-

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
voudig genoegen met een verdeeling van premie en schade naar
tijdsduur.
Een volgend jaar blijkt er verlies te zijn geleden en spoedig
komt vast te staan dat het premietarief te laag is, tegen hooger
premie geen verzekeringen te sluiten zijn en het oude zoowel
als het nieuwe kapitaal verloren zijn.
 Zullen aandeelhouders, die mede op grond van de door den
accountant goedgekeurde balans, in de emissie 1929 deelnamen
dien accountant niet terecht verwijten dat zijn onderzoek, wan­
neer hij het slechts iets verder had uitgestrekt, had moeten doen
twijfelen aan de juistheid van het tarief en dientengevolge aan
de juistheid van de premicreserve en dus der balans en winst­
rekening?
R. A. D.
71

liet gaat hier alleen om de wijze van berekenen der „premiereserve ’’.
De heer van R. zegt het eens te zijn met accountant A., maar
uit zijn motiveering blijkt eerder dat hij op het standpunt van
accountant B staat. De theoretische grondslag voor de bereke­
ning van de „Premiereserve” was — evenals het bestaan en
karakter der Schadenreserve — natuurlijk beiden accountants
volkomen bekend en daarover kan tusschen hen geen verschil
van meening hebben bestaan.
Wat accountant B wil doen is in wezen niet anders dan
nagaan of het premietarief juist is geweest. Men beschikt hier
over korte ervaring en daarom wil accountant B zich baseeren
op een zoo lang mogelijk tijdvak om zich een oordeel te vormen.
Ook de heer van R. wil dat blijkbaar, waar hij schrijft:
„...... sprake is van het ontoepasselijk blijken van de gebezig„de statistiek. Tot deze (laatste) conclusie kan natuurlijk alleen
Ingezonden door den heer A. M. v. Rietschoten, Amsterdam „een veel langere ervaring dan die van een gedeelte van een
leiden. Komt men tot die conclusie, dan moet het premie­
Ten aanzien van de premie-reserve is de opvatting van A. „jaar
tarief
herzien en moet de premiereserve worden berejuist; niet ten aanzien van de schaden-reserve (waardeering „kend opworden
basis
van
nieuwe premie”.
 van op den balansdatum nog onafgewikkelde schaden). De op­ Het premietarief dete vastgestelde
„herzien”
behoort
niet tot de taak en
vatting van B. is onjuist. Deze conclusies worden als volgt bevoegdheid van den accountant. Wel kan
en moet de ac­
gemotiveerd.
countant
met
een
verhoogd
tarief
rekening
houden
het be­
De premie-ontvangst komt voort uit het aanvaarden van een rekenen van de premiereserve, wanneer hem blijktbij dat
het
risico gedurende een zekere tijdsperiode. Ligt deze tijdsperiode berekende tarief te laag is geweest.
verdeeld over twee boekjaren, dan moet de premie-ontvangst in Het vermoeden dat het berekende tarief te laag is geweest
verhouding van den looptijd van eiken post over beide boek­
wanneer schaden plus kosten hooger zijn geweest clan het
jaren worden verdeeld. De premiereserve (d.z. de ten laste van rijst,
deel
der
premiën over het betrokken tijdsverloop. De accountant
het volgende boekjaar komende, in het loopende boekjaar ont­ dan verplicht
een nader onderzoek in te stellen.
vangen premiën) moet voldoende geacht worden voor de in het is Wanneer,
zooals
in ca.su, nog geen betrouwbare statistiek
volgende boekjaar gelegen risico-periode. Grondslag voor deze bestaat, kan zulks alleen
geschieden door den afloop van de
redeneering is de schaden-statistiek en de onkosten- en winstin een volgend jaar na te gaan.
calculatie, aan de hand waarvan het premie-tarief werd vast­ contracten
Dit is wat accountant B heeft betoogd, dat noodzakelijk moet
gesteld. De resultaten van het afgeloopen boekjaar (waarbij, geschieden.
 zooals hier wordt gegeven, b.v. het schaden-percentage hooger Accountant A verdeelt premiën en schaden elk afzonderlijk
is geweest dan door de schaden-statistiek als gemiddelde wordt naar
tijdsduur. Hij knipt de ontvangen premiën en de ge­
aangegeven) laten dezen grondslag volkomen onaangetast, zoo­ vallenden
schaden
voor het in den loop van het jaar gesloten jaar­
lang de afwijking tusschen de verkregen en de gecalculeerde contract doormidden
31 December.
resultaten naar haren aard normaal is. Is de afwijking niet uit Accountant B trachtop niet
de premiën en schaden over twee
de onkosten maar uit de voorgekomen schaden te verklaren, perioden te verdeden, maar hij
naar het totaal resultaat
dan moet een onderzoek naar de oorzaken van die afwijking van het jaarcontract en wil datzoekt
naar
het tijdsverloop ten
plaats hebben (bij ziekteverzekering b.v. epidemie, strenge goede, of ten laste van de beide kalenderjaren
brengen.
koude). Het vaststellen van de oorzaken moet leiden tot de con­ Mij komt voor dat alleen het laatste standpunt houdbaar
is.
clusie of van een normaal ongunstig jaar sprake is of van het
Stel,
dat
een
verzekeringsmaatschappij
met
uitsluitend
één­
ontoepasselijk blijken van de gebezigde statistiek. Tot deze
contracten als regel met een premiereserve van 40 %
laatste conclusie kan natuurlijk alleen een veel langere ervaring, jarige
dan die van een gedeelte van een jaar leiden. Komt men tot kan volstaan.
die conclusie, dan moet het premie-taricf worden herzien en Stel, dat in 1929 bij een op deze wijze berekende premie­
moet dc premie-reserve worden berekend op basis van do dan reserve verlies te voorschijn komt en bij onderzoek blijkt, dat
op de in 1929 gesloten contracten — door AVelke oorzaken dan
vastgestelde, nieuwe premiën.
 Naast de premie-reserve moet de schaden-reserve staan. Dit ook -— verlies wordt geleden; dat ook schaden en kosten op
is de som van dc op den balansdatum nog niet afgewikkelde deze contracten in 1930 grooter zullen zijn dan 40 % der be­
verplichtingen, die uit de risico-periode tot den balansdatum trokken premie.
zi.jji voortgevloeid. De schaden-reserve wordt berekend, door In dat geval moet m.i. meer dan 40 % der premie worden
taxaties te maken van dc vóór den balansdatum „gevallen” gereserveerd en door dat na te laten flatteert men m.i. de
schaden, voor zoover die op den balansdatum nog niet afgere­ balans.
kend waren. Van den inhoud der gesloten contracten zal het Omgekeerd zal, wanneer in het jaar 1929 groote schaden zijn
afhangen of en in hoeverre periodieke schade-uitkeeringen aan gevallen, maar het blijkt dat in 1930 slechts geringe schaden
een maximum zijn gebonden. Daarmede is bij de taxatie der zijn voorgekomen (b.v. doordat een groote schade is gevallen in
openstaande schaden uitereaard rekening te houden.
het oude jaar, maar deze groote schade het gemiddelde — ook
voor het betrokken jaar — niet aantast), zoodat een premie­
-reserve van 40 % niet noodzakelijk is, kunnen worden volstaan
Aanteekening bij deze oplossing
|met een geringere reserve.
 De schadenreserve staat geheel buiten deze vraag en buiten! Men neemt de verdeeling van de premie naar tijdsduur alleen
het geschil tusschen bedoelde accountants. Wat de heer van R.l Itot norm in de verwachting dat ook de schaden regelmatig
daaromtrent opmerkt kunnen wij dus stilzwijgend voorbijgaan ;| f — d.w.z. ook naar tijdsduur — vallen, en dat de premie in het

72

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE

algemeen voldoende is om schade en hosten te dekken. Blijkt
moeten worden. Bij volledige doorvoering leidt dit tot een
een van beide niet liet geval te zijn, dan mag men den norm
begrooting;
ook niet gebruiken en waar de vrees gewettigd is dat de scha­ 4°. Een volgende stap is, dat aan ieder verantwoordelijk per­
den en kosten hooger zullen zijn dan de ontvangen premie, is
soon een belang wordt gegeven bij het resultaat van dat
nader onderzoek noodzakelijk en mag de norm niet automa­
gedeelte van de productie, waarop hij invloed kan uit­
tisch worden gebruikt.
oefenen.
R. A. D.
II. Cost Accounts front the Professional Accountant’s
Point
of View
OVERZICHT VAN REFERATEN UITGEBRACHT OP HET
door WILLIAM ANNAN (Schotland)
ACCOUNTANTSCONGRES NEW YORK 1929
De kostprijs-administratie heeft een groote ontwikkeling ge­
kregen door het streven naar meer wetenschappelijke bedrijfs­
Inleiding:
leiding gedurende en na den wereldoorlog.
Een der redenen was, voorzoover het Engeland betreft, dat
Op het van 9—14 Sopt. j.1. gehouden Internat. Acc. Congres diens
industrieele positie sterk was verminderd en de
te New-York is o.a. een dag gewijd aan het kostprijsprobleem. steeds leidende
grootere
concurrentie wetenschappelijke
Hierover werden zeer interessante inleidingen uitgebracht, prijsvaststelling internationale
noodzakelijk
maakte.
 prijsbepaling en
waarvan hieronder enkele hoofdpunten zullen worden vermeld kostenreductie was het juist bepalen vanVoor
den
kostprijs noodig
in de hoop dat deze korte aanduiding van wat op het Congres en de ervaring met overheidsmaatregelen gedurende
den oorlog
is behandeld bij de lezers den wensch zal doen opkomen om de leerde, dat dit niet zoo moeilijk was te bereiken. De accountantsinleidingen zelf ter hand te nemen.
hebben deze richting begrepen en dit getoond
Uit de titels van de inleidingen zien we reeds dat de bedoe­ vereenigingen
door
kostprijsadministratie
examens op te nemen. Zij
ling geweest is dat de verschillende inleiders zooveel mogelijk zagen in dat de accountant inzichhun
niet
het controleeren moet
verschillende onderdeden van het probleem behandelen of het bepalen, maar tevens moet adviseeren tot
tot
den besten weg om de
uit verschillend gezichtspunt beschouwen.
noodzakelijke
informatie
voor
de
leiding
te
verschaffen, waartoe
De aangewezen weg om de belangrijkste dingen naar voren in de eerste plaats een betrouwbaar kostprijssystoem
behoort.
te brengen is dan ook afzonderlijke bespreking van de verschil­ Om de taak van den accountant duidelijk aan te geven
ge­
lende inleidingen.
bruikt de inleider het volgende beeld: hij vergelijkt de onder­
met een schip en zegt dat de plicht van den accountant
I. Cost-Accounting — its Place and Influence in Modern neming
niet is het bepalen van den koers, maar het verschaffen van de
Industry
kaart, die de kapitein noodig heeft om den koers te bepalen.
 door C. R, STEVENSON (Ver. Staten)
De weg hiertoe is zoodanige splitsing in de rekeningen, dat
De inleider bespreekt de plaats die de kostprijsadministratie deze de gegevens voor de kostprijsberekening verschaffen. Van
in de onderneming inneemt in de verschillende stadia van haar groot belang is hierbij ook de onderscheiding in constante en
ontwikkeling. Haar eerste invoering was gericht op het ver­ variabele kosten, waarop de accountant de aandacht van de
krijgen van een middel tot het vaststellen van den verkoopprijs. leiders zal moeten vestigen. Ook zal hij ervoor moeten zorg­
Eerst later kwam meer de technische zijde naar voren n.1. dragen dat de resultaten van de kostprijsberekening aansluiten
het loeren kennen van de besteding van den arbeid, het mate­ aan de uitkomsten van het lied rijf volgens de financieele reke­
riaal enz., waarvoor men betaalde. In het begin werden de in­ ningen. Wanneer dit niet het geval is zal de leiding geen ver­
directe kosten hierbij verwaarloosd doch langzamerhand zag trouwen stellen in de kostprijsberekening. Om zooveel mogelijk
men het verkeerde hiervan in en ging men ertoe over het be­ de aansluiting te waarborgen moet worden toegezien dat men
drijf logisch in afdeelingen te verdeden met voor elk een pas­ steeds werkt met cijfers die up-to-date zijn. De aansluiting is
senden maatstaf voor opslag der indirecte kosten. Men kreeg het moeilijkst te bereiken voor de indirecte kosten; hierbij rijst
hiermee dus een tevoren bepaalden of standaard-opslag voor echter ook de vraag, of deze directe aansluiting wel gewenscht
indirecte kosten. Nog later kwam men tot het inzicht dat het is. Immers, welken zin heeft het om bij verhoogde indirecte
streven om vast te stellen wat een product werkelijk had gekost kosten of verlaagd loonbedrag het percentage dat op het loon
vrij nutteloos was, omdat hierop zooveel toevallige invloeden wordt opgeslagen ter dekking van de indirecte kosten te verwerken; terwijl de methode bovendien duur was. Men ging hoogen en dus een hoogeren kostprijs te calculeeren, wanneer
toen het werken met standaards uitbreiden tot de directe kos­ de verkoopprijs toch grootendeels van buiten af wordt bepaald?
ten. Vergelijking van de productie van iedere afdeeling om­ Fabrikanten en accountants hebben toen oplossing gezocht in
gerekend tegen standaardkosten met de werkelijke kosten van „Standaardkosten” die gebaseerd worden op de verwachte
die afdeeling, gaf dan een maatstaf voor de efficiency van die toekomstige productie, rekening houdend met heerschende
afdeeling.
 materiaalprijzen en loonen, schatting van de indirecte kosten
Deze controlefunctie van den kostprijs is tegenwoordig verre­ en algemeene marktcondities.
weg het belangrijkst en neemt een groote plaats in de onder­ Na korte perioden b.v. maandelijks moet het werkelijk be­
nemingen in. Om de kostprijsadministratie haar volle nut te reikte hiermee worden vergeleken, om tijdig afwijkingen te lee­
doen afwerpen, zijn volgens den inleider de volgende maat­ ren kennen en de oorzaken hiervan na te gaan. Deze vergelij­
regelen noodig:
king kan men ook per afdeeling maken; een verdere uitbreiding
1°. Scherpe afbakening van de verantwoordelijkheid der ver­ is het begrooten van de individueele orderkosten en het voort­
schillende afdeelingen;
durend vergelijken hiervan met de werkelijke orderkosten.
2°. Aan ieder verantwoordelijk persoon moeten de cijfers ver­ Als adviseur in deze materie heeft de accountant een belang­
schaft worden, die hem het resultaat van zijn werk doen rijke taak. Specialisatie heeft hier geleid tot cost-accountants
zien;
in de bedrijven, doch hiernaast blijft volgens den inleider van
3°. Deze cijfers moeten worden gecompleteerd door het vast­ groot belang dat ook de accountant in het vrije beroep zijn
stellen van standaards, die aangeven, wat bereikt had ervaring, die hij in verschillende bedrijven heeft verkregen,.
