IETS OVER HET ZICHTBAAR MAKEN DER OBLIGO’S VAN DE WISKUNDIGE RESERVE BIJ DE LEVENS- VERZEKERING-MAATSCHAPPIJEN
MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE

zooals ten deze gebruikelijk is, de afschrijvingsquota gebaseerd
op een gedachten gang, waarin de verhouding van den duur
van het boekjaar tot de totale bruikbaarheidsperiode een
hoofdelement vormt, dan beduidt zulks een volledige uit­
schakeling van de beteekenis van onregelmatigheid in de
intensiviteit van het gebruik der betrokken productie­
middelen. Tot op zekere hoogte laat zulk een uitschakeling
zich zeer goed verdedigen; draagt men op het tijdstip, dat
afschrijving aan de orde is, geen keimis van de toekom­
stige intensiviteit, waarmede zeker productiemiddel kan
worden te werk gesteld, zoo kan men de lasten, die de
successievelijke afschrijvingen op de bedrijfsresultaten leggen,
bezwaarlijk anders dan gelijkelijk over de betrokken periode
verdeden, ook al w'ordt ten volle erkend, dat een verdeeling
naar gelang van de verhouding van liet in zekere periode door
het betrokken productiemiddel gepresteerde tot hetgeen het in
totaal zal blijken te hebben gepresteerd, uit een oogpunt van
logica de voorkeur zou verdienen.
 Bestaat er evenwel een zekere mate van waarschijnlijkheid,
dat de gebruiksintensiviteit zich in de toekomst in bepaalde
richting zal bewegen, dan is er geen reden dit element a priori
te verwaarloozen. Zoo in zekere onderneming ten tijde van
groote prosperiteit voor de toekomst een geringere gebruiksintensiviteit der duurzame productiemiddelen wordt voorzien
is het als niet anders dan rationeel te beschouwen in dat ge­
val een meer dan tijds-evenredig zware afschrijving op het af
te sluiten boekjaar te leggen. In dit licht bezien dient dan ook
aan het sinds jaar en dag in de practijk toegepaste systeem
van extra afschrijving ten tijde van voorspoed een diepere
strekking' dan die van zuiveren opportuniteitsmaatregel te wor­
den toegekend: strikt genomen dient zulk een extra-afschrijving niet als de vorming van een — al dan niet verborgen —
vrije reserve te worden beschouwd, doch van een bestemmingsreserve, die eerst dan „vrij” komt, wanneer de eventualiteit
waarvoor zij bedoeld is, uitblijft.
 Of nu in het omgekeerde geval een besluit tot minder dan
tijds-evenredige afschrijving rationeel mag boeten, hangt af
van de mate van waarschijnlijkheid, waarmede de toekomstige
gebruiksintensiviteit kan worden voorzien. Is het denkbaar, dat
deze op grond van juist aangegane leveringscontracten voor
zekere periode is gefixeerd, bij ontbreken van zulk een basis,
dient deze waarschijnlijkheid in het algemeen als onvoldoende
te worden beschouwd. Ook het conjunctuur-weten,schappelijk
onderzoek opent ten deze geen nieuwe perspectieven. Zoo het
al aan de hand van het meest zorgvuldige conjunctuursonderzoek, in den trant van de werkwijze van b.v. het Harvard
Institute voor de Vereenigde Staten, of liet Institut für
Konjunkturforschung voor Duitschland, geacht mag worden
te gelukken, betrouwbare conjunctuur diagnoses te stel­
len en wellicht ook zoodanige prognoses, — de termijn, waar­
over deze laatste zich kunnen uitstrekken is, in verband met
de van nature onzekere elementen in de economische ontwikke­
ling (als b.v. de oogsten) zoo beperkt1), dat dezen ten aan­
zien van het onderhavige vraagstuk nauwelijke eenige waarde
kan worden toegekend.
De wenschelijkheid om het ondernemingsvermogen voor den
nadeeligen invloed van op onvoldoend zekere basis tot beneden
de tijdsevenredige quote verlaagde afschrijving te behoeden,
behoeft geenszins aan de mogelijkheid van zuivere voorstelling
der rentabiliteitspositie der onderneming in den weg te staan.
Evenals ten aanzien van het prijsfluctuatie-vraagstuk heeft
men daartoe slechts over te gaan tot een splitsing, welke zon­
der eenig bezwaar aan die in vermogensverlies en bedrijfslast
kan worden vastgeknoopt. Voorzoover de naar evenredigheid
van tijd berekende afsehrijving-bedrjjfslast, dien op grond van
de geleverde prestatie overtreft, kan hij afzonderlijk tot uit­
drukking worden gebracht en, ev. met andere daarvoor in aan­
merking komende bedragen gecombineerd, als „lasten van in!) Harvard geeft business forecasts voor een half jaar vooruit.
 51

standhouding van tijdelijk overtollige productiecapaciteit” in
de resultatenrekening worden opgevoerd. De aldus in drieën
gesplitste afschrijving doet dan beide bijzondere conjunctuursinvloeden afzonderlijk tot uitdrukking komen.
B. H. DE JONGH
IETS OVER HET ZICHTBAAR MAKEN DER OBLIGO’S
VAN DE WISKUNDIGE RESERVE BIJ DE LEVENSVERZEKERING-MAATSCHAPPIJEN

(Vervolg)
Tot dusverre werden alleen netto-koopsommen behandeld;
d.z. koopsommen, waarin uitsluitend de sterfte en de rentegrondslag zijn verwerkt, dus waarbij nog geen rekening werd
gehouden met den kosten-grondslag. In de praktijk sluit men
uiteraard verzekeringen slechts af tegen betaling van een
(netto-koopsom -j- vermoedelijke onkosten — ) bruto-koopsom.
In een tijdschrift-artikel is het niet mogelijk op alle details diep
in te gaan. Met betrekking tot de kosten zal ik met volgende
opmerkingen volstaan.
Zooals bekend moeten candidaat-verzekerden zich geneeskun­
dig laten onderzoeken, hetgeen kosten met zich brengt, moeten
aan agenten aanbreng-provisiès worden uitbetaald en heeft de
maatschappij reelame-kosten te voldoen. Al deze en soortgelijke
acquisitiekosten moeten door de maatschappij terstond worden
vereffend. Deze acquisitiekosten zullen moeten worden bestre­
den, aangezien het geen usance is voor niet doorgegane verzeke­
ringen den desbetreffende!! personen kosten in rekening te bren­
gen, uit de opbrengst der definitieve verzekeringen. Voor deze
kosten wordt in de koopsommen en premiën doorgaans een vast
percentage van de verzekerde som ingecalculeerd (in onder­
staand voorbeeld wordt door mij hiervoor 3 % aangenomen).
De maatschappijen hebben bovendien nog ieder jaar regel­
matig wederkeeren de gewone bedrijfs-kosten. Aangenomen
wordt door mij, dat hiervoor ƒ 1,— per ƒ 1000,— verzekerd
kapitaal jaarlijks noodig is. Indien het aantal contractanten
weder 97461 bedraagt, dan zal de maatschappij ontvangen ter
dekking der doorloopende kosten, het eerste jaar (97461 X
ƒ 1.—), het daaropvolgende jaar (97461 — 672) X f 1>—enz. Het totaal bedrag hiervan kan met behulp van de ge­
gevens in de sterftetafel voorkomende, worden gesommeerd.
 Wanneer de aldus gevonden som gedeeld wordt door 97461
wordt het „kanswaarde-bedrag ” zijnde ƒ 39,25 gevonden, dat
iedere verzekerde bij het sluiten der verzekering moet betalen
als bijdrage voor doorloopende kosten. Aangezien de voor door­
loopende kosten berekende bedragen ad (97461 X f 39,25) bjj
de Maatschappij eerst successievelijk moeten vrijvallen ter dek­
king der werkelijke doorloopende kosten en wel het eerste jaar
(97461 X ƒ 1-—)> het daaropvolgende jaar (96789 X f 1>—)
enz. is het duidelijk, dat elke verzekerde indien hij zijn aandeel
in de vergoeding voor doorloopende kosten contant voldoet,
minder behoeft te betalen dan ƒ 39,25. Voor 97461 posten be­
draagt de contante waarde, te berekenen met behulp van de
sterftetafel, (97461 X f 20,49). De nettokoopsom moet dus
voor aandeel in de doorloopende kosten worden verhoogd met
ƒ 20,49.
Bij het expireeren van het contract ontstaan extra kosten,
deze zijn hier gesteld op 1 % van het verzekerde kapitaal, dus
op ƒ 10,— ; op waarschijnlijkheids-theoretische basis is ook hier­
van weder de contante waarde te berekenen, deze bedraagt
ƒ 3,07 nl. 1 % van de netto-koopsom ad ƒ 307,15 (gewoonlijk
worden deze kosten bij het berekenen der tarieven verwaar­
loosd).
Er wordt door mij voorts aangenomen dat elk jaar ƒ 0,45
als winstopslag voor de maatschappij zal vrijvallen; hiervoor is,
eveneens op basis van de sterftetafel, per contract van ƒ 1000,—
in totaal een „kanswaarde-bedrag” noodig van (circa 3914 X
ƒ 0,45 = ) ƒ 17,70, waarvan de contante waarde ƒ 8,92 bedraagt

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJESHUISHOUDKUNDE

52

(eene afzonderlijke winstopslag bij tarieven zonder aandeel in Aan de hand van het vorenstaande kan de volgende opstel­
de winst wordt in ons land doorgaans in de tarieven eveneens ling worden gemaakt:
achterwege gelaten).
2.
Koopsom.
ï.
 Totaal (2 -f- 3)
(Nominale verplich­
tingen)

ƒ 1000,— =
„ 30,— =
,, 39,25 =
„ 10,— =
„ 17,70 =
ƒ 1096,95 =

(Verz. kapitaal)
(Gecalc. acquisitiekosten-bq dragen)
(Gecalc. doorloopende kostenbjjdrag.)
(Gecalc. toekomstige kosten-bijdrag.)
(Gecalc. Winstbijdragen)
(Totaal gecalc. bruto-verplichtingen)

ƒ 307,15
„ 30,—
„ 20,49
„ 3,07
„ 8,92
„ 369,63

Hieruit volgt dat bij het sluiten der verzekering van
ƒ 1000,— door een 25-jarige, tegenover de navolgende bedra­
gen, welke de maatschappij ontvangt resp. in de toekomst zal
ontvangen, t.w.
de bruto-koopsom ................................................ ad. ƒ 369,63
de daarvan te kweeken voorgecalculeerde rente
berekend op waarschijnlijkheids-theoretischen
grondslag ........................................................... ad. „ 727,32
Totaal ...... ƒ 1096,95
de onderstaande bedragen staan, welke de maatschappij suc­
cessievelijk (resp. terstond) volgens de berekening (voorcalculatie) te betalen zal hebben:
de verzekerde som ..................................................... ƒ 1.000,—
de voorgecalculeerde te betalen acquisitiekosten-bijdragen ...................................................................... „ 30,—
de voorgecalculeerde te betalen doorloopende kostenbijdragen ................................................................. „ 39,25
de voorgecalculeerde te betalen toekomstige kostenbijdragen .................................................................. „ 10,—
de voorgecalculeerde te betalen winstuitkeeringen ... „ 17,70
Totaal ...... ƒ 1.096,95
Tegenwoordige
Activa.
=
=
=
=
=
=

3.
Restant (voorgecalc,
kanswaardebedrag
der rente)

(netto koopsom)
(koopsom acquisitie kosten-bijdragen)
(koopsom doorloopende kosten-bijdragen)
(koopsom toekomstige kosten-bijdragen)
(koopsom winstbjjdragen)
(brato-koopsom)

Het is logisch, dat er bij het sluiten der verzekering even­
wicht moet zijn tusschen het totaal van bruto-koopsom en voorgeealeuleerd kanswaarde-bedrag der rente eenerzijds en de ver­
zekerde som plus voorgecalculeerde kanswaarde-betalingen
anderzijds.
Onmiddellijk nadat de verzekering is afgesloten, ontvangt de
Maatschappij de bruto-koopsom ad ƒ 369,63; daaruit kunnen
terstond ter dekking der te betalen acquisitiekosten alsmede ter
dekking der voor het eerste jaar te betalen doorloopende kos­
ten beschikbaar gesteld worden resp. ƒ 30,— en ƒ 1,—. Voor
het restant ad ƒ 338,63 moeten rentegevende beleggingen wor­
den aangeschaft.
 Van een en ander kan het volgende beeld worden gegeven
(het desbetreffende overzicht is in balansvorm opgesteld, waar­
bij eenvoudigheidshalve de diverse verplichtingen incl. de „nog
te betalen tarieven rente” zijn opgenomen; hierdoor is het
mogelijk de „Balans der Prcmiereserve” aan de passiefzijde in
een afzonderlijke binmenkolom op te nemen):

Balans der
Premie-res. Tegenwoordige
(Toekomst. Pas- Passiva,
si va en Activa.) '

Kas ................................................................... ƒ 31,— Vrijgevallen „te betalen acquisitiekosten”
Beleggingen ...................................................... ,, 338,63 Vrijgevallen „te bet. doorloopende kosten”
Verzekerd kapitaal .....................................
Begroote „Te bet. doorloopende kosten”
Begroote „Te betalen Toekomstige kosten”
Begroote „Te betalen Winstuitkeeringen”

ƒ 369,63
(Opm. Elke ƒ 1,— = 97461 X f 1»— °f een ander groot
getal X ƒ 1,—)•
Kas ..................................................................... ƒ 31,—
Beleggingen ....................................................... „ 338,63
ƒ 369,63
De belangrijke gegevens, die op de eerste balans meer voor­
komen dan op de tweede balans, worden bij de tegenwoordige
opstelling der balansen van levensverzekering-maatschappijen
dus maar eenvoudig achterwege gelaten, terwijl zelfs evenmin
op een der vele toelichtende staten deze gegevens in hun onder­
ling verband tot de premier eserve worden vermeld.
ƒ 692,85
„ —,—
„ 18,76
„ 6,93
„ 8,78
ƒ 727,32

ƒ 30,—
„ 1,—

ƒ 1000,—
„ 38,25
„ 10,:—
„ 17,70
ƒ 1065,95
af: Begroote netto-rente der beleggingen „ 727,32
Wiskundige reserve ..................................................... „ 338,63
ƒ 369,63
Op eene balans zooals deze tot dusverre in de praktijk wordt
gegeven, zou deze post als volgt voorkomen:
Vrijgevallen „te betalen Acquisitie-kosten ” ............. ƒ 30,—
Vrijgevallen „doorloopende kosten” .......................... ,, 1,—
Wiskundige reserve ...................................................... „ 338,63
ƒ 369,63
Uit de eerstgegeven balans blijkt, dat juist die achterwege
gelaten gegevens, de elementen zijn, waaruit de premie-reserve
is opgebouwd.
Wel wordt het verzekerde kapitaal in de toelichtende staten
genoemd, doch zonder dat een sluitend verband gelegd is met
de wiskundige reserve.
 MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE

53

dan 70-jarigen zijn geworden, in leven zijn. Zouden 97461 25jarige personen elk een verzekering van ƒ 100,— sluiten alleen
uit te keeren bij leven op 70 jarigen leeftijd, dan bedraagt het
voorgecalculeerde maximum obligo ƒ 4063600,— (excl. onkos­
ten). De netto-koopsom bedraagt per ƒ 100,— verzekerd kapi­
taal ƒ 8,867, zoodat voor ƒ 9746100,— verzekerd kapitaal door
de maatschappij aan netto-koopsommen ontvangen zal worden
97461 X / 8,867 = ƒ 863.186,—.
De opstelling wordt dan:
Verzekerd kapitaal bijleven............ ƒ 9746100,—
Waarvan niet tot uitkeering komt
(begroot) .................................... „ 5682500,—
Begroot-obligo ................................ ƒ 4063600,—
a f: Begroote rente derbeleggingen „ 3200414,—
Wiskundige reserve ......................
ƒ 863.186,—
ƒ 863.186,—
ƒ 8113.186,—

Bovendien geeft het verzekerde kapitaal geenszins aan hoe
groot de totale obligo’s zijn. Eenerzijds moeten de onkostenbedragen daarbij nog worden opgeteld, anderzijds suggereert
het verzekerd kapitaal in sommige gevallen grootere obligo’s
dan de maatschappij in werkelijkheid heeft loopen b.v.
Bij verzekering van kapitaal bij leven geschieden de uitkeeringen alleen indien de verzekerden na een vooraf overeenge­
komen aantal jaren nog in leven zijn. Volgens de gegeven
sterftetafel zullen van 97461 25-jarigen na 45 jaren 40636, die
Beleggingen ................................................ ƒ 863.186,—

Alvorens op de balans-opstellingen dieper in te gaan, stel ik
mij voor een volgend maal allereerst de verzekeringen tegen
jaarpremiën afgesloten te behandelen.
1. ROET Jzn.
COMMISSIE REGELING ACCOUNTANTSWEZEN

Installatie op 19 Maart 1928
Mr. Dr. A. L. Schollens, Secretaris-Generaal van het Depar­
tement van Arbeid, Handel en Nijverheid, die namens den Mi­
nister, die ongesteld is, de commissie zal installeeren, spreekt
do volgende rede u it:
Mijnheer de Voorzitter, Mijne Heeren.
 Ik moge aanvangen U allen hartelijk dank te zeggen voor
Uwe bereidwilligheid om zitting te nemen in de Commissie,
ingesteld teneinde de mogelijkheid te onderzoeken eener rege­
ling van het accountantswezen. De geschiedenis van deze zaak
mag bij U bekend worden ondersteld, doch niettemin schijnt
het mij goed nog eens in korte trekken uiteen te zetten, hoe
het met het accountantswezen hier te lande thans gesteld is en
aan welke omstandigheden Uwe Commissie feitelijk haar ont­
staan heeft te danken, om dan ten slotte nog een oogenblik Uwe
aandacht te bepalen bij de taak, welke Uwe commissie is toege­
dacht.
De ontwikkeling van het accountantswezen heeft in de laat­
ste decenniën een steeds grooter vlucht genomen. Werd het
raadplegen van den accountant voorheen nog min of meer als
een luxe, dus als een overbodige zaak beschouwd, naarmate de
economische verhoudingen en eischen gecompliceerder werden,
groeide de waardeering voor deze soort van deskundige voor­
lichting. Niet alleen in kringen van handel en industrie, ook
daarbuiten openbaarde zich in steeds sterker mate de behoefte
aan de diensten van den accountant en zoo heeft deze functio­
naris zich thans in de samenleving allengs een positie weten te
veroveren, waarvan de belangrijkheid wel boven twijfel staat.
Met de ontwikkeling van het accountantswezen ging de ont­
wikkeling van het aecountants&eroep hand in hand. Achtereen­
volgens vormden zich verschillende organisatie’s, welke zich ten
deze een taak stelden. De verzorging der opleiding werd ter
hand genomen, examens werden ingesteld, toezicht werd uit­
geoefend, kortom, van particuliere zijde kwam een krachtig
streven tot uiting om, bij de toenemende vraag, ook het peil
van het beroep omhoog te brengen. Met waardeering mag wor­
den getuigd, dat dit streven van het particulier initiatief tot
dusverre in het algemeen met succes is bekroond geworden.
 Naarmate de taak van den accountant in het openbare leven

in omvang en belangrijkheid groeide, nam echter ook het ge­
vaar toe, dat, tengevolge van de onbeperkte vrijheid, welke het
beroep in zijn uitoefening genoot, onbevoegden zich als accoun­
tant zouden gaan opwerpen; en zij zich met dien begeerenswaardigen titel zouden gaan sieren, die daarop, noch op grond
van bekwaamheid, noch uit hoofde van moraliteit aanspraak
konden doen gelden. Dit gevaar bleek in de practijk niet denk­
beeldig en het is dan ook niet te verwonderen, dat er stemmen
opgingen om de vrije bedrijfsuitoefening van Regeeringswege
aan banden te leggen of om het beroep op andere wijze tegen
misbruiken te beschermen. Naar U zich zult herinneren leidde
dit er toe, dat bij K. B. van Mei 1918 een Staatscommissie
werd ingesteld, welke onder meer tot opdracht had na te gaan,
of, en zoo ja op welke wijze, een wettelijke regeling van het
accountantswezen behoorde te worden getroffen. Het belang­
rijke en uitvoerige verslag dezer Commissie, in 1920 uitge­
bracht, ging vergezeld van een voorstel van wet, dat de uitoefe­
ning van het accountantsberoep wel is waar vrijliet, doch de
instelling van een officieel register inhield, waarin uitsluitend
Nederlanders, die een van Staatswege afgenomen examen met
goed gevolg hadden af gelegd en tegen wier inschrijving overi­
gens bij een van overheidswege te benoemen Raad van Toezicht
geen bedenkingen bestonden, als zoogenaamde register-accoun­
tants zouden kunnen worden ingeschreven. Een uitvoerige rege­
ling voorzag in den overgangstoestand. Aan dit voorstel kon,
wegens de daaraan verbonden kosten,, geen uitvoering worden
gegeven.
 Intusschen was met dit verslag de kwestie der regeling van
het accountantswezen in een nieuw stadium gekomen, in zoo­
verre de vraag, of tot het treffen eener voorziening op dit punt
diende te worden overgegaan, daarmede in beginsel in bevesti­
genden zin was beantwoord. Thans ging het er nog om, tot een
conclusie te komen ten aanzien van de mogelijkheid eener rege­
ling, welke hetzelfde doel zou bereiken zonder dat daarbij een
beroep op de Staatskas zou behoeven te worden gedaan. Ik zal
LT niet vermoeien met een opsomming van de verschillende
phasen, welke de kwestie sindsdien heeft doorloopen. Wel ech­
ter wil ik er met voldoening van gewag maken, dat de uit­
nemende resultaten van het werk, door verschillende particu­
liere organisaties in het belang van het accountantswezen ver­
richt, de Regeering het nemen van een aanvankelijke beslissing
daarin ten zeerste hebben vergemakkelijkt. Deze resultaten toch
hebben haar allengs de overtuiging gegeven, dat de zorg voor
de noodzakelijke verdere ontwikkeling van het beroep bij het
particulier initiatief in te goede handen is dan dat hare taak
ten deze een andere dan een aanvullende zou behoeven te wezen.
Stelt zij zich derhalve eenerzijds op het standpunt, dat een rege­
ling van het accountantswezen gewenscht is, anderzijds is zij
tot de conclusie gekomen, dat zoodanige regeling zich zooveel.
