REPERTORIUM VAN TIJDSCHRIFTLITERATUUR OP HET GEBIED VAN ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
M aart 1955.
REPERTORIUM VAN TIJDSCHRIFTLITERATUUR OP
HET GEBIED VAN ACCOUNTANCY EN
BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
Samengesteld door de Stichting voor
Economisch Onderzoek der Universiteit
van Amsterdam, redactie: Mevr. D ra E.
Hijmans

A. ACCOUNTANCY
IV.
LEER VAN D E CON TRO LE

Le controle des Soldes Clients
B o i t t e , A. .— In dit artikel wordt ingegaan op de techniek van de controle der debi­
teurensaldi. Deze controle heeft een drieledig doel. In de eerste plaats onderzoekt men aldus
de bedrijfspolitiek ten aanzien van de mate en duur van het verleende leverancierscrediet.
D aarnaast dient ze om eventueel achtergehouden gelden te signaleren in bedrijven w aar de
persoon die de gelden ontvangt tevens toegang heeft tot de debiteurenadministratie. De
derde doelstelling van deze controle ligt in het onderzoek van de verliezen op dubieuze
debiteuren en van de juistheid van de resultatenrekening in dit opzicht.
Met behulp van schema's en getallenvoorbeelden wordt uiteengezet hoe men op de meest
doelmatige wijze deze doeleinden kan verwezenlijken.
A IV - 3
La Vie au Bureau, December 1954
E 754.4 : E 741.23
Inventory - The Problem and its Control
M c H a f f i e A .N .E. en A. D. M a c k a y —• De materialen vormen vaak een belang­
rijk deel van de productiekosten. Een controle op het gebruik van de juiste hoeveelheid, de
juiste kwaliteit, op het juiste tijdstip tegen de juiste prijs kan dus zeker kostenbesparend
werken.
Een contröle-systeem moet wel alle soorten materiaal omvatten, ook de half- en eind­
producten, terwijl de voor het verbruik van bepaalde materialen verantwoordelijke per­
sonen duidelijk aangewezen dienen te zijn.
 Het is van belang, dat de controle van de duurdere materialen met de meeste aandacht
geschiedt, aangezien hier bij een verkeerde aanwending de grootste verliezen optreden.
Niet alleen door controle bij het verbruik kan verspilling voorkomen worden, maar ook
door het vaststellen van de juiste aan te houden voorraden en van eenvoudige methoden
voor inspectie en opslag. N aast physische is ook financiële controle noodzakelijk. Men
dient zich af te vragen hoe de verhouding tussen de verbruikte materialen en de aangewende
arbeid en die van de grondstofkosten tot de opbrengst van het product zich ontwikkelen.
Het gebruik van standaardkosten en van het budget kan het inzicht in deze kwesties
aanzienlijk verscherpen.
A IV - 3
The Accountants' Magazine, (Scotland) November 1954
E 136.341 : E 753
Fraud Protection
H a z e 11 o n, W . T . — Het aantal en de omvang der in de Verenigde Staten ontdekte
fraudes stijgt de laatste tijd merkbaar. V ooral bij banken en andere publieke lichamen is
dit zeer ernstig, en het behoort tot de taak van de leiding, om zich effectief tegen diefstal
en fraude te wapenen. Hierbij speelt de interne controle, en dus ook de „interne accoun­
tant” als die er is, een belangrijke rol. In het artikel wordt ingegaan op de beginselen voor
een goede interne controle en op de maatstaven die kunnen worden aangewend bij de
beoordeling daarvan. De analyse van fraudegevallen wordt besproken en aan de hand van
enkele practijkgevallen toegelicht.
A IV - 3
The Internai Auditor, December 1954
E 724 : E 754

m ab

blz. 139

B. BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
a.
IV.
 A L G E M E N E B E D R IJF SH U ISH O U D K U N D E

L E E R V A N D E K O S T P R IJS E N D E P R IJSV O R M IN G

A „Contribution” Approach to Distributing Costing
H o w e l l , F r a n k S. — Tussen de ontwikkeling van de kosten-administratie in de
industrie en in de handel bestaan vele verschillen. De oorzaak van deze verschillen ligt
in de andere instelling van de handel met betrekking tot de efficiëntie en de vaste kapitaal­
investeringen, terwijl de diensten van de handel meer een kwalitatief karakter hebben
en de industriële voortbrenging meer kwantitatief is ingesteld.
Een moeilijk vraagstuk is de verdeling van de samengevoegde kosten. In de industrie
spelen deze meestal een kleinere rol, maar in de handel zijn de meeste kosten samengevoegde
kosten. Zelfs als er maar een artikel verhandeld wordt, blijft dit probleem aanwezig. Het
is namelijk niet noodzakelijk, dat iedere verkoop met winst gepaard gaat.
V oor een analyse is het van belang, dat de uitgaven onderscheiden worden in de kosten
van functies, die vervuld moeten worden zolang de onderneming bestaat, en de kosten
van andere, tijdelijke, functies.
De conventionele methode geeft een winstcalculatie voor verschillende bedrijfsbezetting.
Een volledige verdeling van de samengevoegde kosten is dan noodzakelijk. Dit kan ver­
meden worden, indien de kosten beschouwd worden als bijdrage tot een „common pool".
D e gedachte van de winstgevendheid van product of functie wordt dan vervangen door
het meten van de bijdragen van product, verkoper en anderen tot de „common pool".
 B a IV - 1
N.A .C.A . Bulletin, October 1954
E 136.35 : 635.3
Répartition des frais communs sur les produits, en particulier dans la construction de
machines
E g l é , A n t o i n e -— De productiekosten worden verdeeld in directe en indirecte
kosten; de indirecte kosten kan men groeperen naar soort, plaats en drager op een kostenverdeelstaat. Langs deze weg komt men tot een berekening van de kostprijs per eenheid
product. Deze kostprijs zou echter met fluctuatie in de bezetting van de productiemiddelen
kunnen veranderen. Daarom gaat men uit van een normale bezetting en van een standaard­
kostprijs. Aan de hand van een budget kan men dan de resultaten van het productieproces
analyseren, waarbij onder meer de voordelen uit overbezetting en de nadelen uit onder­
bezetting naar voren komen.
De indirecte kosten zijn ook te verdelen in constante en variabele kosten; de variabele
kosten variëren met de omvang van de productie. De directe kosten zijn ook geenszins alle
variabel. Voorts moet bij de berekening van de winstmarge rekening gehouden worden
met de kosten van research.
Duidelijk zijn ook de voordelen verbonden aan het gebruik van standaardprijzen: de
verantwoordelijke functionarissen kunnen beter zien w aar hun ingrijpen vereist is. De
administratie van het bedrijf is zo in vele gevallen geworden tot een precisiewerktuig.
B a IV - 2a
Industrielle Ocganisation, No. 8, 1954
E 136.35
V.
 L E E R V A N D E F IN A N C IE R IN G

Ingecalculeerde rente: twintig procent
W o e s t ij n e, Dr W . J. v. d. — Vroeger verwerkte men alleen de betaalde rente in de
calculatie, terwijl thans de problemen meer van bedrijfseconomische zijde benaderd worden
en men de rente beschouwt als offer van het vermogensbeslag. Vermogen is een schaars
goed, en de rente stuurt als het ware naar een doelmatige aanwending van het vermogen.
Het vraagstuk van de doelmatige vermogensaanwending doet zich ook voor binnen de
bedrijfshuishouding. Als men in een bedrijf met financieringsmoeilijkheden zit en dus in de
productie wil bezuinigen op vermogensbeslag, dan is een middel daartoe, de in te calcu­
leren rente drastisch te verhogen. Uiteraard is het resultaat dan niet een kostprijs welke
basis zou kunnen zijn voor de aanbiedingsprijs; het aldus, langs extracomptabele weg,
verkregen gegeven dient uitsluitend als voorlichtingsmateriaal bij het nemen van interne
bedrijfsbeslissingen. De drang wordt dan bijvoorbeeld groter om het voorraadhouden te
beperken, de vorderingen op debiteuren sneller te innen, de crediteuren later te betalen.
In en door de productie leidt dit tot een vermindering van het vermogensbeslag. Zijn de
liquiditeitsmoeilijkheden overwonnen, dan kan men deze berekening weer achterwege laten.
B a V - 7
Tijdschrift voor Efficiënte Bedrijfs Organisatie, Januari 1955
E 343

ma b

blz. 140

VI. L E E R V A N D E O R G A N IS A T IE
Public Relations in het kader van de directietaak
L u y k, H. — De vraag of het economisch verantwoord is dat een directeur zich uit­
sluitend bepaalt tot het bevorderen der public relations wordt door de schrijver ontkennend
beantwoord.
 Het accent van de Public Relations activiteit valt op de volgende vier punten: informatie
omtrent alles wat zich bij de relaties voordoet, representatie in verband met het bevorderen
en onderhouden van de goede betrekkingen met derden, voorlichting van de afnemers en
opvoeding der medewerkers van het bedrijf.
T ot het essentiële van de directietaak behoort echter: het bepalen en bewaken van het
bedrijfsdoel, het opbouwen en in goede staat houden van een adequate organisatie en het
leiding geven aan de medewerkers.
Het is duidelijk, dat het bij een eenhoofdige leiding niet verantwoord is, dat de directeur
zijn activiteiten beperkt tot de vier punten van de public relations activiteit. Ook bij een
meerhoofdige leiding dient echter een directeur de essentialia van het directeurschap in
volle omvang te vervullen; zijn tijd is te kostbaar voor een groot deel van het met de
Public Relations verbonden werk. W el kan het bij een bepaalde bedrijfsomvang verant­
woord zijn een speciale staffunctionaris met de organisatie en verzorging van de public
relationsactiviteit te belasten.
B a VI - 1
D e Naamloze Vennootschap, December 1954
E 642.411 : E 641.291
N aar een algemene wetenschappelijke bestudering van organiseren, organisatie en leiden
W o e s t ij n e, D r W . J. v. d. —- Organiseren is het scheppen van doelmatige verhou­
dingen van handelingen en middelen. Indien de ordening van handelingen en middelen
een duurzaam karakter heeft, spreekt men van een organisatie. De organisatie is gericht
op een speciaal doel, en moet zó worden geleid, dat dit doel bereikt of benaderd wordt.
 Het meest kenmerkende van de leiding is het geven van bevelen. Aan dit bevel gaat
steeds een critische beslissing vooraf, d.w.z. een beslissing uit reëele alternatieven met
betrekking tot het coördineren van heterogene elementen. Bij de staforganisatie worden
die elementen afgescheiden, die niet onmiddelijk met het geven van bevelen samenhangen.
De leer van de organisatie grijpt naar haar aard over de grenzen van de economie heen.
De bedrijfseconomie gaf een waardevolle bijdrage speciaal t.a.v. de quantitatieve verhou­
dingen en de arbeidsverdeling. Meer dan elders zijn deze beslissend voor het succes van de
onderneming en bovendien kunnen zij in een economisch probleem tot een exact probleem
van maximum nuttig effect worden gemaakt. Bij de andere verhoudingen (van tijd, plaats,
macht, recht) gaat dat veel minder gemakkelijk. Bij deze verhoudingen hebben andere
wetenschappen (staatsrecht, militaire wetenschappen) meer bereikt. Een breed opgezet
gesprekcentrum voor de vraagstukken van organisatie en leiding is daarom van groot
belang, opdat van elkanders ervaring en inzicht geprofiteerd kan worden.
B a VI - 1
Maandblad voor Accountancy en Bedrijfshuishouding. December 1954
E 610
Efficiency-onderzoek door het Economisch Instituut voor de Middenstand
N i e u w e n h u y z e n , D rs P. M. .— Sinds 24 jaar verricht het E.I.M . economische
onderzoekingen in het midden- en kleinbedrijf in detailhandel en ambacht. Deze, veelal
kleine, bedrijven zijn meestal niet in staat tot zelfstandige research.
 In verband met de verbetering van de efficiency zijn vooral de bedrijfseconomische on­
derzoekingen van belang: het bedrijfskosten- en rentabiliteitsonderzoek en de samenstel­
ling van omzetstatistieken. Bij de eerste categorie van werkzaamheden zijn voorlichting
van bedrijfsleven en overheid, alsmede verbetering van de doelmatigheid in het bedrijfs­
beheer, belangrijke doeleinden. De bedrijven worden gerangschikt in bedrijfstypen en omzetklassen, waarna vergelijking van de bedrijfsuitkomsten kan plaatsvinden. De in de boek­
houding aanwezige cijfers worden daartoe aangevuld met andere gegevens, als loon, rente
over eigen kapitaal. Deze bedrijfsvergelijkingen geven echter nog te weinig uitsluitsel om­
trent de oorzaken van de onderlinge verschillen. Daarvoor is thans een sub-afdeling voor
bedrijfsstudie in het leven geroepen.
In het kader van de zg. Moody-projecten heeft het E.I.M . een aantal van deze studies
zelf uitgewerkt, onder meer betrekking hebbende op het ontwerpen van uniforme boek­
houd- en calculatieschema’s en onderzoeken naar de zelfbediening en naar de doelmatige
uitbreng.
B a VI - 9
Tijdschrift voor Efficiëntie en Documentatie, December 1954
E 033 : E 643 : E 633.221.1

mab

blz. 141

Distributie-vormen
B a k k e n i s t , D rs S. C. — De schrijver verstaat onder distributie het samenstel van
werkzaamheden, dat moet worden verricht van het moment dat het artikel is geproduceerd
tot het moment, dat het de finale afnemer bereikt. Hij wil het vraagstuk van de distributie
benaderen van de kant van de consument. De consument heeft een aantal wensen, waaraan
de distributie heeft te voldoen. De gestegen welvaart in de laatste decennia deed de con­
sument hogere eisen stellen. D at desondans de brutowinstmarges niet zijn gestegen, ligt in
het feit, dat ook de arbeidsproductiviteit in de distributie groter geworden is.
Alleen het winkelbedrijf kan aan de eisen van de consument op rationele wijze voldoen.
 De winkelier zal hebben na te gaan hoe hij dit op de meest doelmatige wijze kan doen.
De eisen, die de consument stelt, zijn in het algemeen niet gebaseerd op zijn inzicht in de
kosten, die zijn wensen veroorzaken. De winkelier echter is een ondernemer: hij bezit op
dit gebied keuzemogelijkheden en is economisch aansprakelijk voor de wijze, waarop hij
zijn taak vervult. Systematisch bestellen, in orders van voldoende omvang, orderconcentratie bij bepaalde groothandelaars hebben in dit kader zin.
De eisen van de consument moeten als primair worden gesteld. Leidt dat tot hogere
kosten, dan dient de consument bereid te zijn die kosten te vergoeden. Door het geven van
service, die de afnemer niet wenst te betalen, vervalst men het beeld.
B a VI - 9
Tijdschrift voor Efficiëntie en Documentatie, December 1954
E 635.322
Rationalisatie en irrationele factoren in de distributie, naar aanleiding van het O .E.E.C .rapport „Productivity in the Distributive Trade in Europe”
W a g e, Drs J. L. .— Productiviteit en efficiëntie zijn in de technische productiesector
meer interne aangelegenheden dan in de distributiesector van het economisch leven. Men
moet de productiviteitsmaatregelen „verkopen” aan het personeel, waarmede een commer­
cieel element in de technische sfeer wordt gehaald. Niet alleen de verhouding werkgeverwerknemer, maar ook de relatie leverancier-afnemer dient daarbij te worden betrokken.
 Bij commerciële productiviteitsverhoging zijn de verticale consequenties (via de markt
tussen de schakels in een bedrijfskolom) van de maatregelen even belangrijk of belangrijker
dan de horizontale consequenties („binnenshuis” ). Assortimentsbeperking, hetgeen bete­
kent vermindering van dienstverlening aan de klant, kan bijvoorbeeld belangrijke commer­
ciële gevolgen hebben. V aak komt ook een breder assortiment niet tot uiting in een hogere
prijs. Bij distributievraagstukken spelen dikwijls onbekende factoren een rol, o.m. de mate
van rationaliteit in het handelen van de marktpartij: naarmate de markt dichter bij de
consument ligt, krijgt het „rationeel handelen” een subjectievere inhoud. Deze wet schept
bizondere problemen bij het beramen van productiviteitsmaatregelen. O p zichzelf irrationele
distributietechnieken kunnen wel gerechtvaardigd zijn, indien zij een hogere efficiëntie in
een andere sector tengevolge hebben.
Ten aanzien van commerciële productiviteitsverhoging wordt gesuggereerd, dat het
irrationeel handelen voor een deel voortkomt uit onwetendheid. Voorts, dat rationalisatie
in de distributie aan de consument en aan de distribuant „verkocht” zal moeten worden.
Het O .E.E.C.-rapport beoogt niet meer dan het geven van een inventarisatie van de
problemen, die zich zullen voordoen bij de productiviteits-opvoering in de distributie.
B a VI - 9
Tijdschrift voor Efficiëntie en Documentatie, Januari 1955
E 635.322
Z org voor de kwaliteit als functie in de onderneming
L e e u w , T h . A. d e — De zorg voor de kwaliteit heeft veelal nog geen plaats ver­
worven in de staf-organisatie: wellicht valt dit te wijten aan het vooropstellen van een
hoog arbeidstempo in het bedrijf. Het is van belang het kwaliteitsbeheer te centraliseren.
Het verband tussen de kwaliteitseisen van verschillende afdelingen mag niet verloren
gaan, aangezien een hoog percentage fouten in de ene afdeling een extra kans kan scheppen
tot fouten in een andere afdeling.
 O p het gebied van de kwaliteitsmeting bestaan vele problemen: kan men volstaan met
een steekproef, of is een 100 %-contröle nodig; welke zijn de toegestane uitvalpercentages,
of met andere woorden aan welk meetbaar kwaliteitsmerk moet worden voldaan. De
100 %-contröle is niet altijd mogelijk of wenselijk: de kosten kunnen hoog oplopen, het
contröle-object wordt soms door de controle vernietigd, terwijl er ook onvoldoende tijd
beschikbaar kan zijn. De steekproefcontrole heeft een waarschijnlijkheidskarakter. Door
dit karakter aanvaardt men door het gebruik van de steekproef een bepaald risico. W il men
een ruim risico dragen, dan kan met een kleinere steekproef worden volstaan, dan wanneer
men weinig risico wenst te nemen. Hier is derhalve een kostenvraagstuk aan de orde.
Daarom is het noodzakelijk, dat de staffunctionaris grondig de wetenschap der steekproeftheoriën beheerst.
ma b

blz. 142

De schrijver behandelt vervolgens in het bizonder de kwaliteitsmeting bij het product
en tijdens de fabricage.
Ondanks de controle, wordt de verantwoordelijkheid voor de kwaliteit niet van de
bedrijfsleiding afgewenteld. Een kwaliteitsorganisatie in het bedrijf kan men in deze geest
opbouwen: contrólevoorbereiding (in een stafafdeling) naast de contróle-uitvoering (in
de fabriek). De voorbereiding richt zich op het vaststellen van de voorschriften, methode
en analyse van de steekproef.
B a V I - 13
Maandschrift Economie, December 1954
E 643.1
Problèmes pratiques de structure des entreprises
P o s t ij n s, J. — In deze samenvatting van een voor het C .N .B.O .S. gehouden lezing
wordt een overzicht gegeven van de achtereenvolgende stappen welke nodig zijn om te
komen tot een verantwoorde organisatiestructuur voor een grotere bedrijfshuishouding.
Het probleem van de organisatiestructuur bestaat in het verdelen van de functies vol­
gens de systemen van staforganisatie en lijnorganisatie en de coördinatie hiervan.
 Het indelen van werkzaamheden kan geschieden in de vorm van het scheppen van func­
ties dan wel als toewijzing van taken. In het eerste geval heeft de betrokken persoon,
binnen een afgebakend terrein, de bevoegdheid tot het nemen van beslissingen waarvoor
hij tevens de verantwoordelijkheid draagt. Bij het uitvoeren van een taak is hiervan geen
sprake, de werkzaamheden worden zonder verantwoordelijkheid volgens nauwkeurig
gegeven instructies uitgevoerd.
De bevoegdheden aan het uitoefenen van functies verbonden dienen zowel horizontaal
als verticaal gecoördineerd te worden. T w aalf beginselen van de organisatieleer worden
in het artikel behandeld. Onder meer wordt erop gewezen, dat de beslissingen zo dicht
mogelijk bij de uitvoerende arbeid genomen moeten worden. Bij het verrichten van de
werkzaamheden behoren de arbeiders slechts verantwoording verschuldigd te zijn aan één
chef. Het werk dient volgens een bepaald programma te worden uitgevoerd.
Tenslotte wordt een overzicht gegeven van fouten in de organisatiestructuur welke in
de practijk zijn geconstateerd.
B a V I - 13
Organisation Scientifique, September 1954
E 641
Ondernemingsbeleid en vertegenwoordigerstaak
M e e r t e n s , L. — De schrijver meent een groei in belangstelling en waardering voor
de taak van de vertegenwoordiger te kunnen waarnemen. Hij wil de hiermede samen­
hangende problematiek behandelen.
Het doel van het contact tussen vertegenwoordiger en een door hem bezocht adres is
het totstandbrengen van een verkoop. Bij een verkoop zal in de gedachten van de eventuele
koper een afweging plaatsvinden van het aanbod, dat hem wordt voorgelegd, met zijn eigen
belang. Deze afweging wordt niet alleen beïnvloed door een gesprek met de vertegen­
woordiger, doch ook door andere factoren. In dit verband is inzicht van de vertegenwoor­
diger in de problemen van de bedrijfsvoering van de afnemers van grote waarde.
 Aan de andere kant kan de verkoper het aanbod op verschillende manieren belichten,
maar de aard van dit aanbod is toch bepaald door het totale beleid van de door hem ver­
tegenwoordigde onderneming. In het bizonder zijn van belang het beleid met betrekking
tot de reputatie en standing van de onderneming; de constantheid van kwaliteit; de fluctua­
ties in de kwaliteit van het artikel; of de afnemer een prettige indruk kreeg van telefonisch
contact, dat hij met het bedrijf zocht; de ervaringen inzake het aanhouden van de lever­
tijden; overzichtelijke opstelling van de facturen en tijdige verzorging van creditnota’s; het
voorkomen van nodeloze irritatie van de klant door de incasso en de credietbewaking.
Bestudering van deze problemen zal leiden tot een beter begrip van de vertegenwoordiger
voor zijn taak en tot een bezinning op het beleid van de onderneming.
B a V I - 15
Tijdschrift voor Efficiëntie en Documentatie, December 1954
E 641.252
Conceming Management Consultants
G r a n g e r, M a r s h a l l — Het is voor practisch alle bedrijven, de zeer grote uit­
gezonderd, onmogelijk specialisten op elk gebied dat voor hen van belang is in vaste dienst
te hebben.
Indien de directie van een onderneming over bepaalde problemen deskundige voorlich­
ting wenst en het eigen personeel niet over de gespecialiseerde vakkennis beschikt, zal zij
zich tot en management consultant kunnen wenden. Hieraan zijn verschillende voor- en
nadelen verbonden. Aan de hand van verschillende voorbeelden uit de practijk toont de
schrijver aan hoe het opvolgen van deze adviezen zowel tot een daling der kosten als tot
een stijging van de omzet kan leiden.
 m ab

blz. 143

Bedrijfsadviseurs behoeven in Amerika niet aan bepaalde eisen met betrekking tot hun
opleiding en kennis te voldoen, terwijl er geen wettelijke controle op hun activiteiten be­
staat.
V aak wordt er dan ook advies gegeven op een gebied waar de adviseur zelf niet des­
kundig is. Ook kan het voorkomen, dat er meer mensen naar een bedrijf gestuurd worden
dan strikt noodzakelijk is.
De bedrijven dienen er zich zorgvuldig van te overtuigen, dat er geen gebruik wordt
gemaakt van bedrijfsadviseurs, indien er in het bedrijf zelf bekwame krachten aanwezig
zijn of aangetrokken kunnen worden. Het is de taak van de controller nauwkeurig na te
gaan of het economisch verantwoord is een bedrijfsadviseur in te schakelen. Dit zal slechts
dan dienen te geschieden wanneer een zeer gespecialiseerde kennis vereist wordt en deze
kennis slechts tijdelijk voor het bedrijf van belang is.
B a V I - 17
The Controller, November 1954
E 635.451
V II.
L E E R V A N D E A R B E ID S V O O R W A A R D E N

Synthetische nonntijden bij de D .A .F. te Eindhoven
S a n d w ij k, J. M. — Het artikel behelst een beschouwing over de tariefbepaling langs
synthetische weg, zoals deze is toegepast bij de N .V . van Doorne’s Automobielfabriek te
Eindhoven.
 De opgave was om grondtijden te bepalen voor alle voorkomende deelbewerkingen en
wel zodanig, dat zij volledig verantwoord waren en voor elk product ter plaatse konden
worden gegroepeerd tot een tarief. Schrijver noemt als moeilijkheden die zich hierbij hebben
voorgedaan: normalisatie van oppervlakte-ruwheden en afwerkgraden, normalisatie van
werkopstellingen in verband met nemen, plaatsen en wegleggen van de werkstukken, het
vastleggen van richtlijnen voor bepaling van snijsnelheden enz. Bij het oplossen van al deze
moeilijkheden heeft de organisatie echter belangrijke winstpunten geboekt doordat men
steeds weer geconfronteerd werd met situaties en methoden, welke de toets der economische
critiek niet konden doorstaan.
Tot de voordelen, die de toepassing van de tariefbepaling langs synthetische weg het
bedrijf heeft opgeleverd, behoren: grotere productiviteit, betere werkmethoden, snellere
tariefbepaling, minder personeelsmoeilijkheden, tijdige beoordeling der efficiency en onaf­
hankelijkheid van de persoon van de calculator.
B a V II - 5
Doelmatig Bedrijfsbeheer. December 1954
E 641.214.2
Spanningen tussen groepen in een bedrijf
v a n d e r K o o g h , Ir A. D. en O u w e l e e n , Prof. H. — V oor de Nederlandse
Vereniging voor Bedrijfspsychologie hebben Prof. H. Ouweleen en Ir A. D. van der Koogh
gesproken over de spanningen tussen groepen in een bedrijf. Het artikel geeft verkort de
inhoud der inleidingen weer.
 Ir v. d. Koogh onderscheidt formele en informele groepsvorming. Formele groepen ont­
staan door de activiteit van de bedrijfsleiding. Bij de taakvorming groepeert zij de mensen
in afdelingen en werkgroepen en daarnaast vindt ook nog een zekere ranggroepering
plaats. De resterende groepsvorming is van informele aard. Deze doet zich het sterkst
voor in de lagere rangen en is verreweg de gevaarlijkste vorm omdat zij vaak grote span­
ningen in een bedrijf doet ontstaan. De leiding kan vaak conflicten tussen groepen voor­
komen door de groepsvorming voordelig of nadelig te beïnvloeden al naar gelang het
belang van het bedrijf dit vordert.
In aansluiting op het betoog van Ir van der Koogh behandelde Prof. Ouweleen, aan de
hand van voorbeelden uit de praktijk een aantal factoren binnen het bedrijf, die tot span­
ningen tussen groepen aanleiding kunnen geven. Groepsvorming op zichzelf is niet onge­
zond indien de groepsactiviteiten zich binnen de normale verhoudingen blijven afspelen.
Gevaarlijk wordt de situatie echter zodra een isolatieproces begint.
Tenslotte geeft spreker verschillende voorbeelden hoe ongunstige situaties voorkomen
of genezen kunnen worden.
B a V II - 5
Doelmatig Bedrijfsbeheer, December 1954
E 641.213.45

mab

blz. 144.
