Wettelijk minimumloon
Mii schijn,t dit pha.rise~'sme, d~,t de eigen pennthlgen al
v,ast beh:oudt, uit bed~uchth,eid,, dat de arbeider ze temet
verspillen rru,ch,t, nogal d~eorsch~i:.nend,.. De schrij~'er a.cht
l~et de moeite waard, daartegen eene uitspraak van een
p.iet geringer dnn Adam Smith, en eve,nzeer van Thorntc.n aan te \oeren. Smith doer opmerken, dat bij den gezonden., goed gev~ed~en a.rl:eidJer d;e arbeidslust toe- Met
afneemt, en Thbrnton verklaalst : ,,Her valt w e i N g te vree,,zen, dat een h,oog loon metterti)d ooit iets and,'ers dan
,,iets aoeds bewerkt, of dat dit goede niet in verh~ouding
,,tot de h~mate van het loon staat, en evenmin ma,g men
,,uit deze of eene and/ere besch~mwing, e e n gl'on,c} Mlei,,den, waar~_:m d,e arbeiders Met naar een zoo hoog mo,,gelijk 1,,on zoudien streven
(~.?,1).
Word~t het loon verh~oogd, clnn, word~en de w a r e n d~u,uoder, is dus d.e arbeider ook ve~plich~t meer uit te geven,,
en bli,,ft hi ~ros lean comar~e devar, t, zoo zegt men,
verder. De sch,rijver a.ntwoordt'. ,,De bedenldng ware
,,juist, w a n n e e r de arbeiders xo~r alle, door h,en voort,,gebracl~te, prcd, ucten de eenige koopers w a r e n ; dit is
,,echter niet en nergens h.et gex'al. Alle ant}ere klassen
,,d,er bevolking, de ondernemers, kapitalisten,, a mbtena,,ren, vreemdelingen, koopen evenzeer deze prodlucten,
,,en voor talrijke prod,ucten komen de art-eiders in het
,,aloemee.n
niet in aanmerklnLa
" ?-' (334).
 ,
1-)e lc~nnsverh,,~o~ine-, in een a.t,tomMqelbedri.if, kan, uit
d,it ooopunt, den arbeid.ers onverschillig zi.in. Krijgen d.e
bakkers,.zezellen hooffer 1,-,on, dan betalen a 1 1 e koopers
aan dit h~cm m e d ' e ; het versch~il is in het voord;eel d,er
arbeiders. Ook m o e t
Imn,sverhoc,~o-ing de w a a r niet
duurder m a k e n . Of zii het doet, is e e n tech;nische vraag,
Ecom 1918.
87

5192
waarbij de producent te rade gaat met het p r o b l e e m :
dluurder art~kel of verwacl~tia~g van grooteren afzet, bij
goedkooper debiet.
Een staaltje van ellendige sch, raapzuch.t deelt d,e sch~ijver, in d'it verb.and,, med.e. I[er'lmalde loons\,erh~o~'zing~n,
namelijk, in ziine wom~plaats, Mtinchen, w e r d e n illusoir
gemaakt, doordien de 1-)uiseigenaren, onmidE~ellijk, d~e huur
even zooveel opsloegen, als het surplus aan lom~bedroeg.
(334). Onze l~uurcom,missiewet zou alzoo, in Duitsch~land
een dm~kbaar t e r r e i n ge\'onden he,bben mits mel~ d'e ,,sleutelgeid-knoeiers d'an ook were te vatten (zie W. v. h.
Recht No. 10282 en 102~'.5).
\Vat den h,uisarl;eid mmgaat, wordt van (:)fficieele zijlc~e,
betwi.[fetd, r w~'ttelijke Ioonreg,eling Vaten za.!. Men zou
d.en ondernelncr tot o\elleggir,., van boeken moeten, verplichten om ()vertred~ngcn tegen te gaan en het minilllttlll]()Oll Zotl allich,t hot 11~l111~.1.1c wt)rd,cn.
Beide deze b e z w a r e n ach,t de schlrijver ongegrond~. H e t
eerste, omdat lner0 na.tu.~jrlijk de wet wapenen moet tegen
(.,ntduikin~ van welken aalc~ ook. In Australi(~, kwa,m het
voor, da.t men de vrouwen \erp,l~ch,tte tot koopdwang van
de grondstof bij den (:mdernemer, die later d,e confectie
geleed inkocht. Het twecde, kan vo()rzcker plaats grijpen.
 Doch zelfs \vam-eer d,e loonen niet Ioven het minimam
stiigen mochtelL zou d~i t a.ltlmns bi] den v<)rigen toes~and vergeleken, een. \ e r l ' c t e r i n g zi n.
l)e, l'.ekende leer viii1 Ricm-d,~) besl-~relr
, namelijk:
h,oog arbeklsh)o.n doer \ernleerd,erilng, laa~ arbeid!sloon
\ e r m i n d c r i n g \ a n l:,e\~dldn.:~ (mtstaan, zegt de schlrijver,
da.t de leer ecrst na ~eru,imen t.d, (mgegr()nd werd~verklaard. Zi{p.crzi,cls, zegt hij, \()lkt;men naar waarh,eid"
,,Iteden te~ 6a._,:e, \ r e e s t nlcn l~ict racer, dat ecn betere
,,le\cnsl>:ud,ing het aanl'()cl, van arbcid moot vcrmeerde,,ren, maar in,tcecndecl, 111011 d,~.,cht daarvan ecn terug,,,..a,,"11..- in h,et cijfer d c r a , eboorten." Ten bewiize,, noemt
hij Austra.li{5, w a a r het geb.oorteci'fer gestadig daaJd.e, o,ndan'ks (of tengevolge van) de leonsverh,ooging" ,,De
,,vraa~ is don c)ok" moeten de loonen, in ee'n land, laag
bliiven, trod,at de ervaring getc, ond heeft, d,at in zoo,,danige landen het get-oorteci fer regehnatig zeer hoog
,,is en ()mdat de Staat het grootste belang heeft bij eene
,,sterke bexoll<in,.z,, of zal h,et belan,,r der arbeiders bij eene
,,R-()ede le\ensl>.:ud,%g, in de eerste plttats, de maatsta[ zij.n
,,V()()I" O011(2 h)()nsverh~r
?" l let ml:twoopd~t is nie't twijfela.chtia en hot lu.idr .,l lot is een beschaafd, yolk on,,wa,ardia, het bev()lldl~a-sci.ifer te willen d~c)en toenemen,
,,d(),~r <lochle loonbetaihlgen tc dr
yolk is
,,her hoogst ontwikketd; dat er x,oor zorgt honger, hOOd

593
,,en ellende op d.e ailergeringste maat gebracht te zien"
(346).
 E e n e e,igenaardige t e g e n w e r p i n g tegen wettelijke loonr e v e l i n g v,erme,lc~t die schrijver, als gebczi.,_,d, in de han~
sche K a m e r . Dat niemand zich verri3ken ma.g o p k o s t e n
~ian een ander, zou ~mmeliik niet een r e c h
t s- maar
een z e d e l i j k e
plicht zijn. ,,Alzoo mag de ktaat zich
,,or niet o1,11,1 bek{}m.n3el-en, WLIEIICCI" een {mdernemer zicla
,,verrijkt, d,{~or betalin~ van ]u~c h. onen.
Verwonid,erldlk
is, dat de s c h r i j \ c r doze [ra.n.schc oppervlaldd,gheid: slech.ts
met cone a l g e m e e n h c i d ['ca.ntwo,~rclt (:'..57).
]1-1 de I~ronnen reeds, W{)l'dlt \ c r w e z u n ll~./;iY.den rec:hlts-.
plichlt, die slechts rechl~tmati,,,e \ c r r i king toelaat. Zoo z.egt
I-'{m]p.onius 1. 14 L). d,e cond'icti{me indct-iti {X][. 6 ) :
Natura
a.equtlm est, ncmil,1cm cure alterius detrimen.to
fieri h~Cul~leti~}rem. In na\{*lgiRa d~Htr\Hll, heeft hetd/uitschc t~uLaerli k \\:etb{}ek een .~ansche.n. titel,_ a.rt. 812 rig,4.
 die tot {}pschlrift heeft ,,{}nrecl;ilmatige \ e r r i j l d n g " . Eind,elijk, l'estaat d'aar{wer, in l)uitscMand., eenc vrij uitgeb r e i d e litcratuur. 0
Na het o\'erzich,t d.er te~zenwsrpin.gen, wijst de schri ver
her I, cginsci aan, dat volgens hem t e n gr, m,dslag tiggen
m,,ct ~t',tll cone d,uitschlc' wuttcli.ikc minimunfl{nmregelin,g:
,,[-)C~ZC II'1LIIR nict willcn rc'gclcn de ]{l{lllen V~.ln a{llc at-,,bcid.ers, m a a r alleen de h}o~:,cn \ a n z{}odonige a r b e i d e r s
,,als ndct in stna~t zijn con \,~ld,,~cnd, ink{~men te verdie,,hen;
\ o r d e r , z{~t, de wet I c h o c r c n in te grijpen,
, , w a a l du ~md,erncmer, d'.ic I'ctcrc h}m,1en betaalt, in z.ii'n
,,bestaan I~edrei,.,d w~rd,t, clamor d,cn medcd,in,ger, die slechte
,,lonnen betaalt." (2-~71)
Ilct wil mij \'~,{n'k~maen, dat dezc splitsing, als gaf tie
wet tweeled,igc vuorsdl'ariftcn, kvntli:l( l'cch~eld zijn kan.
l)c minimu}mh}tml)epalin~ zclve \-crh.il,1dert, chit d.i/i/lV~ln
a t g c w e k e n w{~rdeP,, d,erhvflve cone hL,.Z,cre lnnnu~tkeering
plaats ..-riipen, ma~.
l l{}c d~e' s c h r i j \ e r , in b,ijz,u-~J.~crheden, die h!Jj uitwerkt,
c e n e duitsche wet op her min.im.um lo{m zich voorstelt,
schijnt mi.i mind,er wetenswaard,ig, w a a r bet enkel om
erken.nin~ van hot I'e~i.nsel tc oh'on is, dat na n a u w g e z e t
onderzoek, op den land.aard toepasseli k moet w o r d e n gem a a~kt.
I) Ik noem de monographie~n:
R. Stammler, Zur Lehre yon der ungerechtfertichten Bereicherung
nach dem Bfirgerlichen Gesetzbuch (Halle 1903).
E. Jung, Die Bereicherungsansprtiche und der Mangel des ,rechtlichen Grundes% (Leipzig 1902).
 W. Collatz, Zur Theorie der Realgeschafte und der ungerechtfertigten
Bereicherung (Berlin, sine die).
594
Vermelcgng verdient hog slechts, d!at in, den uitvoerigen gezamen.lijken a,rbel'd, va.n twee Amerikaansche schrijvers, eveneens op wettelij,ke minim~um-loonaegeling wordt
aangedrongen, in een werk, d,at schier gelijktijldlig met
6at van Pesl is versch,enen. 1) In grondigh, eid en veelzijd4ghLeid,, k,an d~t werk echlter de vergeli~tking met zijn
c~litsch,en, eveankinie niet dlo.ors,ta~,n,.
J. A. L e v 3 r ,
Amsterd~am, Jar.,uflri '18.
1) Principes of labor legislation by J. R. Commons and J. B.
Andrews (New York and London). De voorrede is gedagteekend
1916. Men zie inzonderheid bet 4e hoofdstuk blz. 167 vlg.
