HET HERZIENE REGLEMENT VAN ARBEID VAN HET NEDER- 'LANDSCH INSTITUUT VAN ACCOUNTANTS
H E T H E R Z IE N E R E G L E M E N T V A N A R BEID V A N H E T N E D E R 'LA N D SCH IN S T IT U U T V A N A C C O U N T A N T S
door Drs. S. C. Bakkenist
In de ledenvergadering van 18 Juni 1931 van het Ned. Inst. van Ac­
countants werd een commissie tot herziening van het Reglement van
Arbeid benoemd. De commissie is na langdurigen en moeizamen arbeid
met haar werk gereed gekomen; haar voorstellen, inhoudende een herzien
Reglement van Arbeid, werden met groote meerderheid in de op 7 De­
cember 1946 gehouden ledenvergadering goedgekeurd.
Wij wenschen het Ned. Inst. van Accountants van harte geluk met dit
belangrijke besluit. Het zal ook den leden der commissie, en in het bijzon­
der haar voorzitter, Prof. Th. Limperg Jr., groote voldoening hebben
eschonken, dat met dit besluit hun werk zoo succesvol werd besloten.
>e leden van het Instituut zijn den commissie-leden grooten dank ver­
schuldigd voor dezen belangrijken en vruchtdragenden arbeid; het is
ónze oprechte overtuiging, dat dit Reglement in belangrijke mate zal
bijdragen tot de verdere ontwikkeling van het accountantsberoep in
Nederland.
Zonder aarzeling kan van het bereiken van een mijlpaal op den levens­
weg van het Instituut worden gesproken.
Een reglement van arbeid, waarin de grondbeginselen van den accountantsarbeid zijn neergelegd, zal steeds van groote waarde zijn;
eenerzijds voor een gezonde ontwikkeling van het beroep;
anderzijds voor een juiste begripsvorming bij diegenen, die de opdrach­
ten tot onderzoek geven, dus het maatschappelijk verkeer.
Het accountantsberoep heeft sinds de invoering van het „oude" R.v.A.
 een belangrijke ontwikkeling doorgemaakt. Dientengevolge was herzie­
ning dringend noodzakelijk, opdat de in het Reglement neergelegde be­
ginselen een afspiegeling zouden blijven van de in den kring der beroepegenooten heerschende opvattingen. Gedurende de verstreken decennia
toch zijn verschillende principieele vraagstukken in discussie geweest,
waarover zich langzamerhand eenheid van zienswijze bij het meerendeel
der leden had gevormd.
Het „nieuwe" R.v.A. kan dan ook grootendeels worden gezien als een
codificatie van het „gewoonterecht” , dat zich in de praktijk heeft ge­
vormd. Dit wil allerminst zeggen, dat over de onderscheiden onderdeden
volledige overeenstemming in instituutskringen bestaat. Dit mag ook niet
verwacht worden en zeker mag niet tot zoolang met codificatie gewacht
worden. De verslagen van de studievergaderingen en ledenvergaderin­
gen, waarin over de nieuwe concept-regelen werd gediscussieerd, zijn
hiervan voldoende bewijs. Dit neemt niet weg, dat het nieuwe reglement
gedragen wordt door de groote meerderheid van de leden. Ook dit mag
tot groote voldoening stemmen.
De „rcode" lijn, welke zoowel door het „oude” als door het „herzïene" reglement loopt, is, dat de door den accountant verrichte arbeid,
welke aan de af te geven verklaring ten grondslag ligt, zoodanig behoort
te zijn, dat door de verklaring geen grooter vertrouwen wordt gewekt
dan door den arbeid wordt gerechtvaardigd.
Dit grondbeginsel wordt in het herziene reglement verder en meer
systematisch uitgewerkt dan in het oude.
Z oo treffen wij thans in het herziene reglement artikelen aan, die de
samenwerking van accountants in maatschapsverband, dan wel met gebroikmaking van een gemeenschappelijken naam, regelen, (art. 4).
Ï

ma b

blz. 49

In artikel 5 wordt een uitspraak gedaan over de verantwoordelijkheid,
en de gevolgen van den te verrichten arbeid, die de accountant, lid van
het N.I.v.A., op zich neemt, wanneer hij met een niet-lid van het Insti­
tuut, of een daarmede gelijkgestelde vereeniging, samenwerkt.
 De commissie was van meening, dat geen bijzondere voorzieningen
voor den accountant in publieken dienst getroffen mochten worden, zooals aanvankelijk van de zijde der accountants in publieken dienst met klem
werd betoogd. Het is verheugend, dat de commissie er tenslotte in ge­
slaagd is deze groep van de juistheid van haar zienswijze te overtuigen.
Daarom maakt het reglement geen onderscheid tusschen deze groep en de
overige accountants en is het reglement volledig van toepassing op iedere
werkzaamheid, verricht in de functie van accountant
Over het vraagstuk van de samenwerking van den public accountant
met den internen accountant, wordt in artikel 7 de uitspraak gedaan,
dat de public accountant gehouden is zich door eigen aanvullend onder­
zoek een deugdelijken grondslag voor zijn verklaring te scheppen. Hier­
mede heeft de commissie en met haar de ledenvergadering, die dit
reglement en dus ook dit artikel heeft goedgekeurd, de uitspraak gedaan,
dat de arbeid door den internen accountant verricht, niet in de plaats kan
treden van die van den public accountant.'
Zooals bekend, werd in het verleden door verschillende interne accoun­
tants betoogd, dat hun verklaring van gelijke waarde zou zijn als die van
den public accountant.
De artikelen 9 t/m 15 handelen over de „verklaringen in het algemeen.”
Hieruit blijkt, dat de commissie terecht aan de accountantsverklaring een
groote beteekenis toekent.
Art. 10 onderstreept nogmaals duidelijk, dat het den accountant in
principe niet is toegestaan verklaringen af te geven, die niet steunen op
eigen arbeid, tenzij met nauwkeurige bronvermelding De accountant zaf
hierbij met groote zorgvuldigheid te werk moeten gaan.
 Ook het herziene reglement onderscheidt de „goedkeurende” verkla­
ring en de verklaring met een „voorbehoud", (zie art. 11), met dien ver­
stande echter, dat het herziene reglement thans den eisch van het voor­
behoud uitstrekt tot iedere verklaring van den accountant en dien niet
beperkt tot de verklaring met betrekking tot het onderzoek van de jaar­
rekening, zooals het oude reglement deed. Voorts dient het voorbehoud
deel uit te maken van de verklaring; het behoort hiermede onverbrekelijk
te zijn verbonden. Tenslotte is in dit verband belangrijk art. 12, dat
bepaalt, dat het voorbehoud de strekking der verklaring niet te niet mag
doen. noch aan deze strekking wezenlijk afbreuk mag doen.
W ij willen besluiten met art. 17, waarin een punt, dat de gemoederen
jaren heeft bezig gehouden, thans afdoende wordt geregeld, t.w. het zich
jaarlijks herhalende zelfstandige balansonderzoek. Zoo een lid opeenvol­
gende jaarbalansen onderzoekt, zonder onderzoek van de juistheid van de
winst- en verliesrekening, moet dit lid uitdrukkelijk de mededeeling op­
nemen, dat hij geen goedkeurende verklaring afgeeft, zoo vermeldt de toe­
lichting van de commissie bij dit artikel.
Het is allerminst onze bedoeling geweest het herziene reglement aan
een uitvoerige bespreking te onderwerpen. Dit ware niet wel mogelijk,
omdat achter ieder artikel en soms achter een enkel woord „een wereld
van gedachten" schuil gaat. Mede daarom hebben wij gemeend te kun­
nen volstaan met het aanstippen van enkele der belangrijkste artikelen.
Daarenboven volgt hierna de volledige tekst van het herziene reglement
tezamen met het „oude” reglement, zoodat iedere belangstellende gele­
genheid heeft beide reglementen met elkaar te vergelijken.
 m ab

blz. 50

Ongetwijfeld zal, ook na de uitvoerige discussies, welke over de conceptregelen reeds werden gevoerd, dit reglement nog vele pennen en
gemoederen in beweging brengen. Dit betreuren wij niet; neen, wij juichen
dit toe, omdat wij er zeker van zijn, dat iedere gedachtenwisseling, die
gedragen wordt door den wensch opbouwend werk te leveren, de ont­
wikkeling en daarmede de maatschappelijke beteekenis van het accountantsberoep ten goede zal komen.
H E T O U D E R E G L E M E N T V A N A R BEID
Art. 1.
De leden van het Nederlandsch Instituut van Accountants zijn gehou­
den om hunnen arbeid op zoodanige wijze te verrichten, dat zij op goede
gronden overtuigd zijn van de juistheid der medegedeelde uitkomst.
Art. 2.
De leden zijn verplicht bij de mededeeling van de uitkomst van hunnen
arbeid alle inlichtingen te verschaffen, welke noodig zijn, om een juist
denkbeeld van die uitkomst te geven.
Art. 3.
De leden zijn niet verplicht, mededeeling te doen van de werkzaam­
heden, welke zij hebben verricht, teneinde zich van de hun opgedragen
taak te kwijten, tenzij deze mededeelingen mochten noodig zijn, ter vol­
doening van Art. 2 van dit reglement.
Zij hebben uitdrukkelijk te vermelden de gegevens, welke hun bij hun­
nen arbeid hebben ontbroken, voor zoover die noodig waren om te vol­
doen aan het voorschrift van Art. 1.
Art. 4.
Het is den leden niet geoorloofd, in hunne rapporten andere mededee­
lingen te doen, dan die, welke betrekking hebben op door hen overeen­
komstig Art. 1 verrichte werkzaamheden, tenzij met nauwkeurige om­
schrijving van de bron, waaruit die andere mededeelingen zijn geput.
Art. 5.
De leden zijn niet verantwoordelijk voor omissiën, welke het onderzoek
der administratie niet aan het licht kon brengen.
Art. 6.
 Behoudens het in het vervolg van dit artikel bepaalde en met inacht­
neming van de in Art. 7 gegeven nadere omschrijving van het balansonderzoek, geldt voor de leden de regel, dat de onderteekening van een
Stuk de goedkeuring van den inhoud daarvan medebrengt.
Elk voorbehoud te dezen opzichte moet schriftelijk worden gemaakt.
Deze schriftelijke verklaring moet onmiddellijk boven de handteekening
worden geplaatst; zij behoeft echter geen nadere omschrijving van het
gemaakte voorbehoud te geven, mits zij voor het bestaan van zoodanig
voorbehoud, met gebruikmaking van de woorden: „onder het voorbehoud
gemaakt” verwijst naar het geschrift, waarin de omschrijving is te vinden.
mab

blz. 51

De in de voorgaande alinea bedoelde verklaring kan niet worden ver­
vangen door een omschrijving van den verrichten arbeid.
Alle bepalingen van dit artikel zijn eveneens van toepassing op de
onderteekening, welke ten doel heeft het vaststellen der identiteit van het
onderteekende stuk.
Art. 7.
Het balansonderzoek omvat het onderzoek naar de boekhoudkundige
juistheid der op de balans voorkomende bedragen en de juistheid der
daarbij gegeven omschrijvingen en naar het bestaan en de waardeering
der activa en passiva.
Indien een lid, op grond van het vorenomschreven onderzoek, van
oordeel is, dat de balans een juist beeld geeft van den toestand van het
vermogen, waarop die balans betrekking heeft, onderteekent hij de balans,
al of niet onder toevoeging eener toelidhtende verklaring.
Een dusdanige goedkeuring der balans strekt zich ten opzichte van het
bestaan der koopmansgoederen en gebruiksbezittingen, zoomede ten op­
zichte van de waardeering dier goederen en de afschrijvingen op die
bezittingen, niet verder uit, dan van den niet-ter-zakekundige verlangd
kan worden.
 Indien een lid het in alinea 1 omschreven balansonderzoek met in zijn
vollen omvang heeft verricht, maakt hij van deze omstandigheid melding,
met inachtneming van het bepaalde bij alinea 2, 3 en 4 van Art. 6.
Art. 8.
Indien een lid een balans heeft onderzocht en niet de daarbij behoorende winstrekening, is hij slechts verantwoordelijk voor de juistheid van
de cijfers der activa en passiva en niet voor de juistheid van het in de
balans opgenomen, respectievelijk verwerkte winstsaldo of verliessaldo.
In dit geval is het lid verplicht, om de onderteekening van de balans te
stellen onder de volgende verklaring: „ Bovenstaande balans gecontroleerd
en accoord bevonden, zonder onderzoek naar de juistheid van het daarin
opgenomen (resp. verwerkte) winstsaldo of verliessaldo".
Deze verklaring kan worden vervangen door eene verwijzing naar de
desbetreffende bepaling van een openbaar gemaakt en algemeen ver­
krijgbaar gesteld reglement, houdende de voorschriften omtrent de wijze,
waarop het accountantsonderzoek geschiedt bij het betrokken privaat- of
publiekrechtelijke lichaam, mits in die bepaling de accountant uitdrukkelijk
wordt ontheven van de verantwoordelijkheid voor de juistheid van het in
de balans verwerkte, resp. opgenomen winstsaldo of verliessaldo.
Art. 9.
Het is den leden geoorloofd, den hun opgedragen arbeid onder hunne
verantwoordelijkheid, mede door hunne assistenten te doen verrichten.
Ook op den aldus verrichten arbeid zijn de bepalingen van dit Regle­
ment voor de leden van toepassing.
Art. 10.
Overtreding van de bepalingen van dit Reglement wordt gestraft op de
wijze, als in de Statuten en in het Reglement van Tucht en de Kamer
voor Geschillen is bepaald.
Art. M.
Rit Reglement treedt in werking op 1 Januari 1919.
ma b

blz. 52.
