REPERTORIUM VAN TIJDSCHRIFTLITERATUUR OP HET GEBIED VAN ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
december 1965

REPERTORIUM VAN TIJDSCHRIFTLITERATUUR OP
HET GEBIED VAN ACCOUNTANCY EN
BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
Verschijnt maandelijks, behalve in augustus.
Samengesteld door de Stichting voor Econo­
misch Onderzoek der U niversiteit van Am­
sterdam

A. ACCOUNTANCY
III.
LEER VAN DE A D M IN ISTR A TIEV E O R G A N ISA T IE

Elektronische Datenverarbeitung als Hilfsmittel der Unternehmungsführung
N e u b e r t, Dr. H . — Aan de beslissing over de aanschaf van een systeem van elek­
tronische informatieverwerking - de schrijver wijst ook op de beperkingen van deze syste­
men - dienen overwegingen ten aanzien van de ontwikkeling van het bedrijf in de toekomst
en een analyse van de structuur van de onderneming vooraf te gaan. Voorts moet men zich
afvragen welke soorten van informatie verwerkt moeten worden. Ook in het geval dat zo
zorgvuldig mogelijk wordt nagegaan welke de gevolgen van invoering zullen zijn, blijven
er zoveel onzekerheden dat deze beslissing een typische ondernemersbeslissing is. Een
moeilijkheid bij de oordeelsvorming is gelegen in de schaarste van objectieve deskundigen,
welke veelal van elders zullen moeten worden aangetrokken. De meerderheid van de
personeelsleden die met het systeem zullen moeten werken, dient echter uit het eigen bedrijf
voort te komen, omdat hun kennis van het bedrijf onontbeerlijk is bij de invoering van het
systeem. De ondernemingsleiding moet er zich van bewust zijn dat plotselinge wijzigingen
in opdrachten, bv. het op het laatste moment willen voldoen aan wensen van afnemers,
niet of moeilijk uitvoerbaar zullen zijn indien het systeem eenmaal werkt.
A III - 3 : Ba VI - 16
Die Wirtschaftsprüfung, 1 september 1965
E 738.4 : E 722
IV.
 LE ER VAN DE C O N T R O LE

Efficiency Auditing of Capital Works
B r o s t e r, E. J . — Een onderzoek naar de doelmatigheid van investeringen heeft voor­
namelijk ten doel de financiële resultaten vast te stellen voor zover dit mogelijk is korte tijd
na de uitvoering van het investeringsplan, bv. na enkele maanden of jaren. Investeringen
kunnen naar het gestelde doel schematisch worden verdeeld in twee categorieën, t.w. ex­
pansieve (hogere winst door hogere opbrengst) en besparende (hogere winst door lagere
(arbeids) kosten); beide kunnen worden onderverdeeld in drie groepen: ontwikkeling, ver­
nieuwing en reorganisatie. Alleen de variabele kosten, dat wil zeggen de netto-vermeerdering of -vermindering van de totale jaarlijkse kosten als gevolg van de investering,
mogen bij de beoordeling in aanmerking genomen worden; hiertoe behoren dan zowel de
zg. marginale als de tijdgebonden kosten zoals rente en afschrijving. Het verslag van het
onderzoek dient o.m. te bevatten een vergelijking met eventuele alternatieve plannen, een
overzicht van de geschatte en de werkelijke kosten en opbrengsten en een beschrijving van
de gevolgen van de uitvoering van het plan ten aanzien van de voorraden, verkopen,
leiding enz. De onderzoeker zal zijn wijze van werken moeten aanpassen aan de aard van
het investeringsproject. Voor een expansie-ontwikkelingsinvestering is een vergelijking van
de additionele jaarlijkse bruto-inkomsten met de variabele jaarlijkse kosten, voor bijna alle
andere investeringen is een vergelijking van de variabele jaarlijkse kosten onder de nieuwe
omstandigheden met die onder de oude omstandigheden geboden. Er moet eveneens ge­
rapporteerd worden over de vraag in welke mate een verlaging van de marginale kosten
van invloed is geweest op de gevolgde prijspolitiek. Tenslotte dient de rapporteur de fi­
nanciële resultaten samen te vatten en met name weer te geven de mutaties in de totale
jaarkosten, bruto-opbrengst en netto-winst. Dit laatste gegeven dient voorts te worden
uitgedrukt in het desbetreffende geïnvesteerde vermogen en in de nominale waarde van de
ter financiering van de bewuste investering uitgegeven vermogenstitels. De schrijver gaat

mab

blz. 447

er in zijn betoog van uit dat de netto-winst een aanvaardbare maatstaf vormt voor de
doelmatigheid van investeringen.
 A IV - 4 : Ba V - 7
Lloyds Bank Review, oktober 1965
E 741.23 : E 241.4
Assessing the Profitability of Future Capital Projects
S t e w a r d, J. K. — Bij de rendabiliteitsbepaling van toekomstige investeringen dient
te worden onderscheiden naar de aard van de onderscheidene projecten, t.w. vervanging
van bestaande produktiemiddelen, uitbreiding van de capaciteit wegens toeneming van de
vraag naar bestaande produkten in bestaande markten, uitbreiding van de capaciteit voor
de ontwikkeling van nieuwe markten en tenslotte introductie van nieuwe produkten met
nieuwe fabricagemethoden. Bij de bepaling van de rendabiliteit moet voor alles worden
vastgesteld welke de doelstellingen van het project zijn en hoe deze zich verhouden tot de
huidige situatie. Hierna moet een schatting plaatsvinden van de verkopen en een be­
studering van het fabricageproces in al zijn aspecten. Aan de hand van voorbeelden welke
nader worden uitgewerkt in appendices, verklaart de schrijver hoe de rendabiliteit kan
worden bepaald op basis van de opbrengst van een jaar of op basis van de gemiddelde
opbrengst per jaar gedurende de levensduur van het produktiemiddel. Hierbij wordt in het
bijzonder aandacht besteed aan het onderscheid tussen vaste en variabele kosten, een sleutelprobleem voor een bevredigende waardering van investeringsprojecten. Indien de kostenopbouw volledig bekend is, kunnen moderne berekeningstechnieken worden toegepast
zoals de methode van de duur van de „terugbetaling” , van de „huidige waarde” en van de
gedisconteerde kasopbrengst. De betekenis van de winstbelastingen voor de rendabiliteit
wordt voorts aan de hand van cijfervoorbeelden uitgewerkt. Tenslotte vestigt de schrijver
er de aandacht op dat het waarderen van investeringsprojecten van de accountant vereist
dat hij zich ook verdiept in moderne (wiskundige) technieken en in de wijze waarop de
bedrijfsadministratie de feitelijke investeringsresultaten weergeeft.
 A IV - 4 : Ba V - 7
Accountancy, oktober 1965
E 741.23 : E 241.4

B. BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
a.
A LG EM EN E BE D R IJFSH U ISH O U D K U N D E
III.
W AA RN EM IN GSM ID D ELEN

NetWork Analysis in Office Management
C o x, J. S. — In dit artikel tracht de schrijver op eenvoudige wijze met behulp van
enkele schematische voorstellingen aan te geven hoe de techniek van de netwerk-analyse
ook toegepast kan worden op repeterende activiteiten, zoals die op het gebied van het
kantoorwerk. Het netwerk, een zeer ver gedetailleerd stroomdiagram, dient zo duidelijk
mogelijk te omschrijven welke handelingen plaatsvinden. De schrijver noemt negen prak­
tische punten bij het opzetten van een kantoor-netwerk. In verband met het relatief niet
grote aantal handelingen is het mogelijk het netwerk te koppelen aan een tijdschaal, waar­
door de controle eenvoudiger en doeltreffender wordt. Voorts noemt de schrijver een aantal
voordelen van deze toepassing en merkt tenslotte op dat het voornaamste voordeel wel is
dat geen deskundigheid nodig is. Wie de bureauwerkzaamheden kent, kan met gezond
verstand zo’n techniek opzetten. Daarna is het een kwestie van praktijk.
 Ba III - 2 : Ba VI - 23
The Accountants Journal, september 1965
E 76 : E 742
De jaarverslaggeving van Naamloze Vennootschappen
T e m p e 1 a a r, A. F. — In dit voor de Accountantsdag 1965 uitgebrachte preadvies
wordt met betrekking tot de jaarverslaggeving door naamloze vennootschappen een tweetal
belangwekkende problemen aan de orde gesteld. In de eerste plaats wordt onderzocht „wie”
behoefte hebben aan informaties over de financiële gang van zaken van de onderneming,
waarbij achtereenvolgens de raad van commissarissen, de financiële pers en de aandeel­
houdersvergadering in de beschouwing worden betrokken. D aarna wordt het „hoe en wat”
van de verslaggeving besproken; daarbij gaat de preadviseur uitvoerig in op de algemene
voorwaarden welke ten aanzien van de inhoud van het jaarverslag en in het bijzonder van
de jaarrekening moeten worden gesteld.
Tegen de achtergrond van deze beschouwing en de in de literatuur voorkomende op-

mab

blz. 448

vattingen - in afzonderlijke bijlagen is de desbetreffende literatuur opgenomen - wordt het
voorstel in hoofdstuk IV van het rapport van de commissie Verdam („de jaarrekening van
ondernemingen” ) besproken, waarbij tevens aandacht wordt geschonken aan enkele speciale
vraagstukken welke met jaarverslaggeving samenhangen zoals de publicatieplicht, de ver­
plichte accountantscontrole en de uniformiteit der jaarrekeningen.
Ba III - 3
De Accountant, september 196}
E 771
IV.
 LE ER V A N DE K O ST P R IJS EN D E PR IJSV O R M IN G

Rcplacement Investment
M e r r e t, A. J. en A. S y k e s — De schrijvers werken in dit artikel een in de praktijk
ontwikkelde methode uit, de zg. optimale vervangingsmethode, welker bruikbaarheid
vooral gericht is op een snelle en nauwkeurige waardering van duurzame produktiemiddelen in verband met eventuele vervanging. De methode zou vooral ook hanteerbaar zijn op
werkplaatsniveau, waar immers de herkomst ligt van vele vervangingsinvesteringen. Al­
vorens hiertoe over te gaan dient een grondige analyse van het vervangingsprobleem plaats
te vinden: te weinig wordt beseft dat de vervangingsinvesteringen tenminste de helft van
alle private bedrijfsinvesteringen vormen. De grondslagen van de vervangingsanalyse heb­
ben in wezen betrekking op de zelfde aspecten als elke andere investeringsbeslissing, t.w.
de waarschijnlijke optimale levensduur van de vervangingsinvestering, het optimale mo­
ment van de vervanging en de opbrengst gedurende die periode bij vervanging op dat
moment. De enige methode welke alle voor de besluitvorming relevante factoren recht doet
wedervaren is die van de gedisconteerde kasopbrengsten. Uitgangspunt van de optimale
vervangingsmethode is de veronderstelling dat de exploitatie-, onderhouds- en reparatie­
kosten van de oude en nieuwe produktiemiddelen toenemen - na het eerste gebruiksjaar met een constant bedrag per jaar. Ook de technische ontwikkeling wordt geacht lineair
voort te gaan, zodanig dat de gemiddelde additionele winstcapaciteit elk jaar evenveel
hoger is dan die van het vorige jaar. Deze jaarlijkse verbetering in de winstpotentie geeft
de graad van veroudering weer. Deze factor en die van de toenemende kosten vormen de
voornaamste determinanten in de beschreven methode, welke aan de hand van twee voor­
beelden cijfermatig wordt toegelicht.
Ba IV - 6
Accountancy, augustus 1965
E 136.341.3
V.
 LEER V A N D E F IN A N C IE R IN G

Die Problematik der Liquiditätsanalyse an Hand von Finanzierungsregeln
H ä r l e , Dr. D. — Zowel de „gouden financieringsregel” - welke stelt dat ook bij nietincidentele investeringen de periode van de aflossing van de financieringsmiddelen moet
samenvallen met de gebruiksduur van de daarmede verkregen activa - als de „gouden
balansregel” - welke stelt dat kapitaalgoederen met een lange gebruiksduur door lang­
durig vermogen en activa met een korte duur door kortstondig vermogen moeten worden
gefinancierd - zijn volgens de schrijver onbruikbaar. Aan deze regels liggen, veelal stil­
zwijgend, enige premissen ten grondslag welke echter de genoemde regels overbodig maken
indien die premissen inderdaad praktische geldigheid hebben. Zo veronderstelt men de
mogelijkheid van vermogensverkrijging door substitutie of prolongatie, hetzij door het
aantrekken van vermogen van buiten de onderneming hetzij door ingehouden winsten, dan
wel men gaat uit van vrijkomend vermogen doordat de desbetreffende vermogensaanwending niet wordt herhaald. Ondernemingen die niet de mogelijkheid hebben van vermogenssubstitutie en -vrijmaking, moeten hun totale vermogensbehoefte met permanent
vermogen dekken teneinde niet in liquiditeitsmoeilijkheden te geraken. Het andere theo­
retische extreem is dat de onderneming onbeperkt vermogen kan substitueren of vrijmaken
en dus volledig met tijdelijk vermogen kan financieren. Tussen deze beide extremen ligt een
scala van mogelijkheden. Voor elk bedrijf kan een andere positie van vermogensvragen
gelden. Derhalve kan de met betrekking tot de liquiditeitspositie verantwoorde omvang
van het tijdelijk vermogen ook slechts per bedrijf worden beoordeeld. De beide besproken
financieringsregels laten dan ook geen recht wedervaren aan het principe van de liquiditeit.
 Ba V - 2 : Ba V - 7
Die Wirtschaftsprüfung, 1 oktober 1965
E 322 : E 343
Wirtschaftlichkeitsvergleiche von betrieblichen Investitionen
F r e y, F. — Alle rendementsvergelijkingen van bedrijfsinvesteringen - noodzakelijk om
tot een verantwoorde besluitvorming te geraken - hebben gemeen dat op enigerlei wijze de

mab

blz. 449

verwachte opbrengst resp. besparing wordt vergeleken met het te investeren vermogen. In
dit artikel tracht de schrijver aan de hand van de grondslagen van de drie voornaamste
vergelijkingsmethoden - terugbetalingsperiode, gemiddelde investeringsopbrengst, gediscon­
teerde investeringsopbrengst - alsmede op grond van de voor- en nadelen van elk der me­
thoden, een oordeel uit te spreken over hun bruikbaarheid. Mede met behulp van cijfer­
voorbeelden komt de schrijver tot de conclusie dat de disconteringsmethode de meest bruik­
bare maatstaven biedt. De methode van de periodeberekening is onbruikbaar voor rendementsmaatstaven en geeft slechts een inzicht in de liquiditeitspositie. De methode van de
gemiddelde opbrengst geeft weliswaar rendementsmaatstaven doch de aan deze methode
inherente vereenvoudigingen kunnen leiden tot aanmerkelijke afwijkingen van de juiste
investeringsopbrengst. Toepassing van de disconteringsmethode zal volgens de schrijver niet
wezenlijk meer tijd en mankracht vergen dan de andere methoden.
Ba V - 7
Industrielle Organisation, 1965 nr. 9
E 241.4 : E 325.43
VI

LE ER VAN DE O R G A N ISA T IE

Entrepreneurship in business enterprise
D r u c k e r, Prof. P. F. — Het verzamelen van door praktische bedrijfsmensen ver­
worven ervaringen kan leiden tot een gesystematiseerd geheel van weten dat overgedragen
kan worden. Uit deze ervaringenverzameling heeft de schrijver enkele conclusies getrokken.
In de eerste plaats is het karakteristieke van de ondernemersactiviteit dat zij doelgericht is.
 Niet het „hoe” maar het „w at doen” staat op de voorgrond. In de tweede plaats is deze
activiteit voortdurend bereid van doel te veranderen. H et „anders doen” speelt dus een
belangrijkere rol dan het „beter doen” . Hierbij wijst de schrijver op twee fundamentele
principes. Binnen het bedrijf kent men alleen de kosten. De opbrengsten liggen buiten het
bedrijf. Hiermee hangt samen dat geen enkel bedrijf een unieke productiefactor voor zich
alleen bezit. Er is maar een zo’n factor en dat is de kennis, die echter algemeen voorhanden
is. Het tweede principe is dat de ondernemersactiviteit geen physische activiteit is maar
een sociale. De gebeurtenissen in het bedrijfsleven zijn dan ook niet normaal verdeeld. Het
zijn slechts enkele activiteiten die het uiteindelijke resultaat bepalen. De ondernemer moet
zich daarom met een systematisch doordachte strategie richten op de kansen. Hij zal
voortdurend de mogelijkheden moeten selecteren en de aanwending van zijn productie­
factoren moeten veranderen.
 Ba VI - 3
The Manager, oktober 1965
E 022.3
Too Many Management Levels
J a q u e s, E. — Om op juiste wijze gebruik te maken van de bevoegdheid om werk­
zaamheden over te dragen aan ondergeschikten en daarbij verantwoordelijk te blijven voor
de wijze van uitvoering, moet de functionaris over bepaalde capaciteiten beschikken. Het
abstractievermogen speelt hierbij een grote rol. Volgens de schrijver kent dit vermogen
bepaalde niveau’s die verschillen in actuele kwaliteit of omvang. Bij het bepalen van de
organisatiestructuur moet hiermee rekening worden gehouden. De schrijver komt op grond
hiervan tot de stelling dat er maximaal zeven hiërarchische niveau’s zijn. Deze zullen alleen
bij de allergrootste bedrijven in feite aanwezig zijn. Bovendien geeft hij als hypothese dat er
tussen de leider en diens ondergeschikte een capaciteitsverschil moet bestaan van bepaalde
omvang. Een en ander wordt met behulp van het begrip „time-span” , zijnde de mate van
vrijheid in tijd gemeten, en met behulp van de beloningsniveau’s toegelicht. Als op deze
principiële wijze de organisatiestructuur wordt opgebouwd, zal van passeren noch van
gebrek aan contact sprake zijn.
Ba VI - 13
California Management Revietv, najaar 1965
E 642.4
'
Developments in Financial Organization: 1915-1965
L i t t l e f i e l d , W. J. — In een speciaal supplement wordt uitvoerig aandacht ge­
schonken aan de bevindingen van de schrijver op het gebied van de financiële bedrijfs­
organisatie, zoals hij deze heeft neergelegd in een rapport aan de Financial Executives
Research Foundation te New York. Achtereenvolgens worden behandeld de periode voor
de tweede wereldoorlog, bepaalde ontwikkelingen tengevolge van die oorlog, de ontwikke­
ling sedert 1945 terwijl tenslotte een blik in de nabije en in de verder verwijderde toekomst
wordt geworpen.
 In een drietal appendices wordt gewezen op gedelegeerde verantwoordelijkheden op het
terrein van het financiële bedrijfsbeleid. Voorts wordt de ontwikkeling van de financiële

mab

blz. 450

organisatie toegelicht aan de hand van organisatieschema’s, o.a. daterende van omstreeks
1910, 1920, 1937 en van de huidige tijd. Met betrekking tot de toekomst neemt de schrijver
een aantal trends waar, bv. de tendentie tot centralisatie van het beheer van de kantooradministratie en ook de behoefte van „zelf-coordinatie” tussen activiteiten op hetzelfde
niveau, maar zonder direkte toezichthoudende verantwoordelijkheid boven deze activitei­
ten. Uit deze laatste trend volgt een organisatieschema met direkte relaties tussen afdelingen
en eenheden van de financiële en de produktie-groep. Een verder verwijderd effect op de
financiële en andere functionele bedrijfsorganisatie spruit voort uit de ontwikkeling van
geïntegreerde computer-communicatiesystemen. Zij vormen een uitdaging voor alle bedrijfs­
leiders om hiervan een zo groot mogelijk gebruik te maken, waardoor het hun mogelijk
wordt over meer creatieve tijd te beschikken.
 Ba VI - 13 : A III - 1
E 640 : E 741.2

Financial Executive, september 1965

The executive’s job
D r u c k e r, P r o f. P. F. — Elke leidende functionaris in een onderneming heeft steeds
drie aparte maar in elkaar sluitende taken, nl. een ondernemende, een leidende en een
communicerende. Bij elke besluitvorming dient hij dan ook economische, organisatorische
en sociale belangen te waarderen en tegen elkaar af te wegen. Hoewel de economische beleidsdimensie de grootste betekenis heeft, zijn de andere twee tot dusverre uitvoeriger en
beter bestudeerd. Het leerstuk van de organisatie wordt grondig bestudeerd en toegepast;
vroeger waren bedrijven van enige omvang in wezen toch niet meer dan verzamelplaatsen
van mensen die op een bevel reageerden. Tegenwoordig spelen kennis en initiatief ook op
vele lagere niveau’s een rol bij de besluitvorming. De sociale betekenis van een bedrijfsbesluit is gaandeweg toegenomen met de vorming van meerdere machtsconcentraties. On­
derzoek naar nieuwe maatschappelijke structuren vindt dan ook plaats. Het economische
aspect van de besluitvorming dreigt echter tussen wal en schip te geraken. De economen
richten hun belangstelling vooral op de macro-economie en op de internationale betrek­
kingen. De theorie van het producentengedrag dient meer aandacht te krijgen, vooral nu zij
uitgebouwd moet worden tot de theorie van het gedrag van functionarissen en organisaties.
Ba VI - 16
The Manager, september 1965
E 641.22 : E 133.3
V II.
 LE ER V A N DE ARBEID SV O O RW A ARD EN

Wage incentives and work measurement
In het juninummer van dit tijdschrift werden de resultaten gepubliceerd van een onder­
zoek naar de mate van toepassing van prestatieloonstelsels, arbeidsmeting e.d. in Ameri­
kaanse bedrijven (zie ook Repertorium oktober 1965, blz. 364), waarbij bleek - gemeten
naar het aantal bedrijven - dat in 1965 ten opzichte van 1959 een daling had plaatsgevon­
den van 10 k 12%>. N aar aanleiding van deze publicatie ontving de redactie een aantal
reacties uit het bedrijfsleven. Enerzijds waren deze reacties van bevestigende aard en wezen
zij op enkele oorzaken, zoals starre primaire arbeidsvoorwaarden, de afnemende bereidheid
om volgens standaard te werken, mechanisering en automatisering. Van andere zijden
werden de gestelde conclusies becritiseerd: het aanmerkelijk grotere aantal kleinere be­
drijven in 1965 dan in 1959 staat geen vergelijking tussen beide onderzoeken toe. Voorts
werd o.m. opgemerkt dat weliswaar prestatiesystemen momenteel minder in trek waren,
zij het niet in alle bedrijfstakken, doch dat daarentegen tijdstudie en andere vormen van
arbeidsmeting meer worden toegepast, met name in grotere bedrijven. Voor het welslagen
ervan is het van belang dat de „amateurs” steeds meer vervangen worden door specialisten
(zg. „industrial engineers” ).
 Ba VII - 2 : Ba VII - 5
Factory, september 1965
E 641.214.2 :E 641.215
Problematik der Leistungsentlohnung
W i r t h, I n g. J. K. — De fundamentele vraag of de voordelen, verbonden aan het
invoeren van een aanmerkelijk aandeel van het prestatieloon in het totale loon, wel op­
wegen tegen de kosten, verbonden aan het opstallen en uitvoeren van dit beloningsstelsel,
dient volgens de schrijver bevestigend te worden beantwoord. Weliswaar bestaan in de
Verenigde Staten en in Engeland tendenties in de richting van zuivere tijdloonstelsels, voor
de meeste Middeneuropese industriestaten (waaronder West-Duitsland en Oostenrijk) geldt
vooralsnog het ervaringsfeit dat prestatiebeloning een 20 a 30 %> hogere produktiviteit
geeft dan het tijdloon. Om dit hogere resultaat te bereiken is het echter nodig dat de aan dit

mab

blz. 451

systeem inherente ongewenste neven-effecten zoveel mogelijk worden vermeden. Te dien
einde werkt de schrijver de problematiek van de prestatiebeloning op mathematische wijze
correct uit, waarbij hij uitgaat van een drietal bijzondere problemen. De eerste is in hoe­
verre de direct meetbare effectieve materiële prestatie een m aatstaf vormt voor het presta­
tievermogen van de mens, indien zijn samenwerking met een produktiemiddel wordt beïn­
vloed door een meer of minder hoge graad van mechanisering. De twee andere problemen
hebben betrekking op buiten het menselijk prestatievermogen liggende storende factoren,
resp. op de vermoeidheidsgraad van de werkende mens, beide in verband met hun eventuele
invloed op het te berekenen prestatieloon. De schrijver acht het veelal doelmatig om te
komen tot de koppeling van een aan een standaardtijd gebonden prestatieloon met een
bedrijfseconomisch gefundeerde toeslagpremie. H et is onvermijdbaar en zelfs noodzakelijk
dat het toe te passen beloningssysteem langs mathematisch-statistische weg wordt benaderd.
De schrijver voegt aan zijn betoog enkele literatuurverwijzigingen toe, gericht op de prak­
tische uitvoering.
 Ba V II - 3
E 641.215.2

Wirtschaftlichkeit, 1964 nr. 4

De commissie-Verdam en de medezeggenschap
D u c h e m i n, M r. J . G. — In het rapport van de commissie-Verdam over „Herziening
van het ondernemingsrecht” blijkt dat over een eventuele structuurwijziging van de naam­
loze vennootschap met het oog op de toekenning van medezeggenschapsrechten aan de
werknemers, een bijna paritaire tegenstelling bestaat. Deze tegenstelling is van principiële
aard en moet dus primair theoretisch worden benaderd, opdat ooit de tegenstelling kan
worden overbrugd. Daartoe is nodig het blootleggen van de grondslagen van het medezeggenschapsstreven en van de rechtvaardiging van overheidsingrijpen. In dit verband
meent de schrijver dat het wenselijk en mogelijk is de collectiviteit van werknemers in een
bedrijf een medezeggenschapsrecht te geven op het gebied van de uitoefening van de con­
stituerende macht in de onderneming (medebeslissen) en op dat van het waarborgen van de
juiste arbeidsverhoudingen (adviseren, met het recht van beroep op het college van commis­
sarissen). Indien men een rechtsgrond voor medezeggenschap principieel aanvaardt, ligt
voor grote bedrijven wellicht een oplossing in het doen benoemen van het ondernemingsbestuur door een commissarissencollege dat zelf wordt aangewezen door een drie-vierdemeerderheid van een paritair uit aandeelhouders en werknemers bestaande algemene ver­
gadering: de constitutieve medezeggenschap. Het college van commissarissen is tevens het
aangewezen orgaan van de controlerende medezeggenschap. Voorts is het wenselijk iedere
werknemer persoonlijk een stem te geven over voorgenomen beslissingen of opdrachten,
welke zijn eigen werk betreffen en met zijn inzicht in de juiste uitoefening van zijn taak
strijdig zouden kunnen zijn. Het is echter zeer moeilijk een in ons huidige arbeidsrecht
passende formulering te geven van de regel waarop deze meest aansprekende vorm van
medezeggenschap zou moeten zijn gebaseerd. Individuele medezeggenschap in het uit­
voerende vlak is slechts mogelijk door een wettelijk „hoorrecht”.
 Ba V II - 4
E 641.216.2

Sociaal Maandblad Arbeid, september 1965

Het lid van de ondernemingsraad, zijn positie en zijn mogelijkheden
K n a a p e n, D r. A. L. M. — De Wet op de Ondernemingsraden zegt niets over de
positie en mogelijkheden van het lid van de ondernemingsraad. Wel spreekt de Memorie
van Antwoord over een vertrouwenspositie. „Daarmede is eigenlijk alles al gezegd” , aldus
de schrijver, waarna hij ter verduidelijking stelt dat de positie samenhangt met het doel van
de ondernemingsraad, nl. bij te dragen tot een zo goed mogelijk functioneren van de onder­
neming. In meer concrete zin houdt zulks in dat de volgende eisen aan het lidmaatschap
moeten worden gesteld: belangstelling voor en kennis van een breder problemengebied dan
alleen de personeelsaangelegenheden; „denkcreativiteit” , d.w.z. vooral samenvoegend den­
ken aan alternatieve en haalbare mogelijkheden; een nieuwe visie op het werkelijk perso­
neelsbelang alsmede een groter besef van verbondenheid met de onderneming. Voor een lid
van de ondernemingsraad gelden derhalve geheel andere kwaliteiten dan voor de personeelsvertegenwoordiger in de kern. Vervolgens behandelt de schrijver een aantal belem­
merende factoren welke de juiste positie van het lid in de weg staan. Deze factoren staan
o.a. in verband met de voorlichting, klachtenbehandeling, voorbereiding en afhandeling,
beperking van de bevoegdheden van de raad en de vertegenwoordiging van het bedrijfskader.
Ba V II - 4
Gids voor personeelsbeleid, arbeidsvraagstukken,
E 642.314.3
sociale verzekering, september 1965

mab

blz. 452.
