BOEKBESPREKING
MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
BOEKBESPREKING
Stabüized Accounting, II. W. Sweeney, New York,
1936.
Onder „stabüized accounting” verstaat de schrijver een sy­
steem van administratie, waarbij de invloed van de waarde­
veranderingen van de munteenheid op de bedrijfsresultaten
wordt uitgeschakeld. De betekenis van zo’n systeem ziet S. zeer
terecht in de juiste vaststelling van het inkomen van een zekere
periode. „The whole system of business depends upon the truth­
fulness of reports”, die de maatstaf zijn voor de expansie en
belastingbetaling, afschrijving en kostprijsberekening, reserve­
ring en vertering. Kenmerkend voor het boek is, dat het een
theoretische grondslag mist, doch dat de schrijver zo hier en
daar een scherp oog gehad heeft voor de praktische gevolgen
van het boekhouden met historische waarden. Sweeney baseert
zich op de methoden van balanscorrectie, die in Duitsland en
Frankrijk in de inflatie-jaren zijn ontwikkeld. De principieel
meest juiste correctie ziet hij in een herleiding met liet index­
cijfer kosten van levensonderhoud, doch om de betere statis­
tische samenstelling wil hij genoegen nemen met het indexcijfer
van groothandelsprijzen. Met dit cijfer corrigeert Sweeney alle
waarden, met inbegrip van b.v. het aandelenkapitaal, doch
met uitzondering van de kas. Wel berekent hij op het kassaldo
een ongerealiseerde winst of verlies, naarmate het algemene
indexcijfer is gedaald of gestegen.
Sweeney besteedt ook een hoofdstuk aan de stabilisatie van
een balans die is opgemaakt op grondslag van de vervangings­
waarde. Niet om zich rekenschap te geven van de betekenis van
de vervangingswaarde voor zijn probleem („Since stabüized ac­
counting is primarily concerned with the use of a homogenus
measuring unit and not with the method of valuation as such” )
doch om aan de hand van een cijfervoorbeeld na te gaan tot
welke verschillen hij nog komt. Grotendeels komt hij echter tot
een „close similarity”.
 Hiermede hebben wij de karakteristieke hoofdstukken reeds
besproken. Sweeney geeft nu nog een drie-tal inllustraties van
de werking van zijn systeem, resp. in een gemeenschapsbedrijf,
een textielbedrijf en een agentuur. In een volgend hoofdstuk
geeft hij nog enige details en in zijn slothoofdstuk bespreekt
hij een aantal bezwaren, die tegen zijn systeem zijn ingebracht.
Hierbij gaat het om bezwaren als: het indexcijfer is niet accu­
raat, er is geen dagelijks indexcijfer, het systeem neemt te veel
tijd in beslag, met de vroegere systemen ging het ook goed,
enz. Men ziet, principieel is de discussie niet, maar ze is wel
kenmerkend voor de beschouwingswijze en de methode van dit
boek.
Wij vestigen gaarne de aandacht op dit werk, niet omdat wij
de theoretische beschouwingen — voorzover die er zijn — erg
belangrijk achten, noch omdat wij het met de techniek die hier
wordt aangeprezen eens zijn, maar wel omdat hier een afge­
ronde behandeling aangeboden wordt van het aan de orde ge­
stelde probleem.
G. L. G.
Grondslagen van kostprijsberekening en fabrieksboekhouden, I’. •/. Potgieser, Purmerend 1936.
Binnen de twee jaar is van dit werk de tweede druk ver­
schenen. De schrijver heeft uitbreiding gegeven aan de bespre­
king van de analyse der bedrijfsresultaten en een hoofdstuk
toegevoegd over het opnemen van standaardkosten in de boek­
houding. Beide aanvullingen achten wij een verbetering. Toen
Potgieser dit werk schreef, heeft hij scherp gezien welk een

59

leemte er op dit gebied in de litteratuur bestond. Om deze reden
is een voorspelling van verdere herdrukken niet gewaagd.
G. L. G.
 Winstproblcmen, 1Ir. G. ,1. M. de Gruyter. Tweede
ongewijzigde druk. (Teuling’s uitgeversmaat­
schappij, ’s Hertogenboseh, 1937.)
In dit werk, waarvan de eerste druk verscheen in 1930, wor­
den navolgende onderwerpen behandeld: Ondernemer en onder­
nemerswinst; Het juridisch winstbegrip; Het begrip winst in
de bedrijfsleer ; Risico, uitkeerbaarheid en vergelijkbaarheid
van winst; Kostenfactoren en kostprijsberekening; Enkele om­
standigheden, die de hoogte van kosten en opbrengst bepalen;
Winstuitkeering en reserveering; Winst en expansiedrang in
Nederlandsche ondernemingen.
Reeds deze enkele titel-aanduiding wijst op de belangrijkheid
van de gestelde vraagstuken, niet enkel uit theoretisch of practissh oogpunt, doch mede vooral om de speciale plaats ervan in
de bedrijfseconomie.
De volgorde geeft een vrij wel logisch verband aan; de behan­
deling is in hoofdzaak gericht op de algemeenheid, minder op
de bijzonderheid van de opgeworpen vraagpunten, al komt ter
illustratie in voorbeelden het practisch of het speciaal verband
afdoend naar voren.
In de gedetailleerde beschouwingen komen echter schakeeringen en overgangen voor, die niet zoo direct in het logisch ver­
band schijnen te passen. Hierdoor krijgt de te weinig merkbaar
onderverdeelde behandeling vaak iets willekeurigs, een moeilijk
te volgen overgang en daardoor wat onrustigs.
 Bij het verschijnen van den eersten druk waren de voor­
naamste beschouwingswijzen omtrent de bedrijfseconomische op­
vattingen van die problemen, welke zich groepeeren rondom de
hoofdbegrippen waarde en winst reeds voldoende uitgedragen
in de buitenlandsche litteratuur en in minderen mate ook in
onze eigen litteratuur en wel voornamelijk in verspreide arti­
kelen in de bekende periodieken. Te onzent had de verscheiden
hoogleeraar Volmer een groot aandeel in het wetenschappelijk
fundeeren van deze begrippen en het behoeft daarom niet te
verwonderen, dat in deze dissertatie-arbeid, die onder zijn
promotor-schap tot stand kwam, vele reminiscenties worden ge­
wekt, vooral voor hen, die den ontwikkelingsgang van boek­
houden tot bedrijfsleer volgden, aan de vele en verscheidene
ideëen door den genoemden hoogleeraar naar voren gebracht.
Hiermede wordt evenwel niets te kort gedaan of afgedongen
op de zelfstandige beschouwingen, groepeeringen en conclusies
van den auteur, die het werk toch een eigen cachet geven.
Het ongewijzigd laten van den tweeden druk moet tot de
conclusie voeren, dat de schrijver geen noodzakelijkheid heeft
gezien wijziging te brengen in eenmaal ingenomen standpunt
voor economische of theoretische beschouwingen.
Inderdaad was dit niet vereischt, omdat de vele getroffen
conclusies te voren vrij volledig werden gesteld naast die van
andere schrijvers. Toch ontstaan bij een totaal ongewijzigd laten
allicht historisch niet meer te verdedigen uitingen of aandui­
dingen (b.v. 2e noot op pag. 41) of we missen een mogelijk in­
gaan op geoefende eritiek of noodige aanvulling uit dien hoofde
(b.v. eene beschouwing van de statutaire bepalingen omtrent
winst in het tweede hoofdstuk). Daarnaast bevat de materie te
veel levende stof en voltrekt zich nog steeds de gedachtengroei
t.o.v. de jonge wetenschap der bedrijfseconomie, zoodat in ieder
hoofdstuk een bescheiden of ruimere aanvulling de waarde van
het werk stellig zoude hebben verhoogd.
 Moge binnen niet te langen tijd een derde druk daartoe de ge­
legenheid bieden.
YAN KETEI.
