REPERTORIUM VAN TIJDSCHRIFTLITERATUUR OP HET GEBIED VAN ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
februari 1964

REPERTORIUM VAN TIJDSCHRIFTLITERATUUR OP
HET GEBIED VAN ACCOUNTANCY EN
BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
Verschijnt maandelijks, behalve in augustus.
Samengesteld door de Stichting voor Econo­
misch Onderzoek der Universiteit van Am­
sterdam

A.
III.
ACCOUNTANCY

LE ER V A N DE A D M IN ISTR A TIEV E O R G A N ISA T IE

Ordnungsmaszigkeit der Buchhaltung beim Einsatz magnetischer Speicher
Q u a i n k, B. — De schrijver geeft in dit artikel een aantal voorwaarden aan voor de
verwerking van gegevens met behulp van electronische apparaten en magnetische verzame­
laars. Hij beschouwt voornamelijk de boekhouding welker grondregels ook bij moderne ver­
werkingsmethoden kunnen worden toegepast. Voor een juiste verwerking moet het zwaarte­
punt van de te treffen maatregelen liggen bij een overzichtelijke organisatie van de compta­
biliteit en de stroom van gegevens, alsmede bij de zekerheid van een betrouwbare ver­
werking.
De met moderne middelen verrichte verwerking van administratieve gegevens kan
plaatsvinden in een hulpafdeling welke naast de boekhouding ook andere afdelingen ten
dienste staat. Zodoende kan voor het gehele bedrijf een eenheid in verwerking worden
verkregen; hierbij is een programmering naar een uniform systeem nodig. Nochtans kan
het beginsel van het per dag bijhouden van de boekhouding behouden blijven.
Onafhankelijk van de comptabiliteit is een interne controle nodig welke direct onder de
hoogste leiding functioneert. Een volledig algemeen overzicht van alle mogelijke con­
troles heeft weinig zin, omdat de organisatie van de boekhouding en de ingestelde appara­
tuur afhankelijk zijn van de specifieke voorwaarden in de afzonderlijke ondernemingen.
De schrijver geeft een aantal voorbeelden van controle- en afstemmingsmogelijkheden
voor o.a. de in- en verkoop, de magazijnboekhouding en de inventarisadministratie.
 A III - 3
E 738.4

Die Wirtschaftsprüfung, november 1963

Love and the computer
B e e r , S. — H et artikel heeft betrekking op het eerste gedeelte van een inleiding, door
de schrijver gehouden op het „Symposium on Electronics, Instrumentation and Production”
in juni 1963 te Bristol.
De inleider pleit voor een betere benadering van het probleem van de toepassing van
electronische machines in het bedrijf. Men mag niet volstaan met de automatisering van
bepaalde daartoe geschikte werkzaamheden zoals de loonadministratie, doch men dient
zich de vraag tc stellen welke bijdrage de automatisering kan leveren tot de oplossing van
fundamentele beleidsproblemen, bv. met betrekking tot de voorraadpolitiek. In dit ver­
band dient de bedrijfsleiding zich met name af te vragen of de traditionele indeling en
methodiek van de werkzaamheden nog wel overeenstemmen met de potentiële mogelijk­
heden bij invoering van een computer.
Het tweede gedeelte van deze inleiding zal in een volgend Repertorium-nummer worden
opgenomen.
A III - 3
E 738.4

The Manager, oktober 1963

B. BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
a.
A LG EM EN E BE D R IJFSH U ISH O U D K U N D E
III.
 W A A RN EM IN G SM ID D ELEN

How PERT-cost helps the general manager
P a i g e , H. W. — De twee voornaamste kenmerken van ontwikkelingsprogramma’s

m a b biz. 75

voor ruimtevaart-projecten gelden ook voor bepaalde commerciële programma’s zoals het
ontwerpen en invoeren van een nieuw produkt of het vestigen van een nieuwe produktieafdeling. In beide gevallen is sprake van een ingewikkeld complex van vele onderling
afhankelijke taken, welke bovendien slechts één keer worden verricht. Nochtans dienen
de beschikbare tijd en de begrote kosten niet overschreden te worden terwijl toch de ver­
eiste kwaliteit van het programma moet worden bereikt. In dit verband kan, in navolging
van defensie-projecten, het P E R T (Program Evaluation and Review Technique) - kostensysteem een nuttig hulpmiddel zijn met behulp waarvan de algemene leiding haar greep
behoudt op het beloop van het project.
Door middel van diagrammen voor het gehele project alsmede per verantwoordelijke
afdeling is het mogelijk een indicatie te verkrijgen van bv. de knelpunten in de program­
maontwikkeling, waardoor de leiding op het juiste moment en op de juiste plaats kan in­
grijpen, terwijl tevens de communicatie tussen de leiding en de bedrijfsafdelingen en tussen
deze onderling wordt bevorderd.
Ba III - 2 : IV - 2b
E 76 : E 757.2

H arvard Business Review, november!december 1963

The Use of Mathematical Models in Marketing
K o 1 1 e r, P h. — In dit artikel behandelt de schrijver, na een inleidende wiskundige
beschouwing over matrix algebra, differentiaal en integraalrekening, waarschijnlijkheids­
rekening en simulatie, een aantal hierop gebaseerde modellen voor zg. activiteiten-onderzoek op het gebied van distributie- en verkooppolitiek, zoals het „Allocation-model” ,
„Competitive Strategy models” en „Critical-path Scheduling models” , ook wel bekend
als P.E.R.T.-systeem.
 Men dient wel te bedenken dat het modellen bouwen slechts het halve werk is; daar­
naast dient men de vereiste gegevens te verzamelen waarbij men zich er van bewust moet
zijn dat enerzijds een aantal variabele factoren niet voor wiskundige verwerking geschikt
zijn, anderzijds niet alle variabelen bekend zijn. De schrijver besluit zijn beschouwing met
een korte literatuuropgave over het construeren van modellen in de sector van de marktpolitiek.
Ba III - 2 : VI - 15
E 76 : E 641.25

Journal of Marketing, oktober 1963

Measuring Uncertainty in Managerial Decision Making
f e i n w u r m , E. H. — Het niet onbelangrijke element van de onzekerheid in de
besluitvorming voor het toekomstig bedrijfsbeleid heeft geleid tot een statistische wijze van
benadering van deze problematiek met het doel zoveel mogelijk te komen tot meetbare
en dus „te verzekeren” elementen. In de onderneming worden de beslissingen nog veelal
genomen op grond van persoonlijke oordelen; het onzekere element kan worden ver­
kleind met behulp van de waarschijnlijkheidsrekening, waarbij het objectieve begrip door
een subjectief of persoonlijk waarschijnlijksheidsbegrip wordt vervangen. De schrijver
wijst op een theoretische en een practische uitwerking van deze conceptie en noemt enkele
technieken. Behoudens in bijzondere gevallen staat deze statistische besluitvormingstheorie
nog weinig practische toepassing toe. Hij wijst in dit verband ook op het gevaar kwantita­
tieve gegevens toe te passen in een situatie waar dit niet is toegestaan. De voor de besluit­
vorming verantwoordelijke functionarissen mogen van de statistische theorie geen magische
formules verwachten.
Ba III - 2 : VI - 16
E 76 : E 641.22
IV.
 Management international, 1963 no. 3/4

LE E R V A N D E K O S T P R IJS E N D E P R IJSV O R M IN G

De variabele kostencalculatie (Direct Costing) in vergelijking met de integrale kosten­
berekening
S c h r o e f f , P r o f . D r. H. J. v a n d e r — In dit op de N.I.v.A.-Accountantsdag
1963 uitgebrachte pre-advies komt de schrijver tot de conclusie dat de variabele calculatiemethode theoretisch en kritisch-analytisch bezien uiterst zwak is. Als kostprijssysteem en
steunpunt voor de prijsstelling heeft de methode geen betekenis, tenzij de producent zich in
zijn prijspolitiek moet aanpassen aan een marktbeloop waarop hij niet of nauwelijks in­
vloed kan uitoefenen. Ook ten opzichte van de winstbepaling voor de externe verslag­
legging geeft deze methode geen verbetering.
m a b blz. 76

Ondanks deze en andere bezwaren kan de variabele kostencalculatie een nuttige aan­
vulling vormen op de integrale methode. Behoudens een aantal beperkingen kan „direct
costing” bv. in het kader van de winstplanning en ter beoordeling van de relatie kostenomzet-winst een nuttige aanvulling geven voor de beleidsinformatie en beleidsvorming.
De schrijver besluit zijn pre-advies met een literatuurdocumentatie.
Ba IV - 2
E 136.22

De Accountant, september 1963

Depreciation and Corporate Profits
B r o w n, M. — In het kader van een interdepartementale studie over de economische
groei houdt het „O ffice of Business Economics” van het Departement van Handel in de
Verenigde Staten van Amerika zich bezig met het opstellen van trends voor de inkomens­
verdeling in Ionen en winsten bij ondernemingen. In het onderhavige artikel wordt voor de
periode 1929-1962 onderzocht de invloed van alternatieve afschrijvingsmethoden op de
hoogte van de bedrijfswinst.
 Een van de voornaamste conclusies is dat de structuur van enige alternatieve winstreeksen, op basis van verschillende uitgangspunten ten aanzien van de afschrijvingsmethode,
de waardering en de gebruiksduur van de activa, eenzelfde beeld geeft als die welke een
onderdeel vormt van de berekening van het nationaal inkomen, gebaseerd op de desbetref­
fende belastingvoorschriften voor afschrijving enz. In alle gevallen is sprake van een a f­
nemend aandeel van de bedrijfswinst in de bruto bedrijfsproduktie, zowel voor de naoor­
logse periode tot 1962 als voor de gehele periode 1929-1962.
Ba IV - 6 : IV - 8
E 347 : E 253

Survey of current business, oktober 1963

V.
LEER V A N D E F IN A N C IE R IN G

Leasing en de cashflow
B 1 o m, D r. F. W. C. — De schrijver behandelt in dit artikel vooral de aspecten welke
betrekking hebben op de motieven van grote ondernemingen om op zeer grote schaal ge­
bruik te maken van gehuurde produktiemiddelen. H ij schat dat de Koninklijke Petroleumgroep voor ca. ƒ 8.— miljard waarde in huur heeft. Op grond van een rekenvoorbeeld voor
een winkelgebouw wil de schrijver aantonen dat huurkoop uit het oogpunt van vermogens­
vorming voor de onderneming „gemakkelijk een nadeliger oplossing kan zijn dan huur”.
 Uit liquiditeitsoogpunt gezien komen de voordelen van huur nog sterker uit. Ook het
argument van de inflatie-verwachting, schijnbaar ten gunste van huurkoop, maakt in
werkelijkheid de huur voordeliger doordat de huurbetalingen verder naar de toekomst zijn
verschoven en derhalve een groter deel in „uitgeholde guldens” wordt betaald. Tenslotte
brengt de schrijver de voorkeur voor huur of huurkoop in verband met het open of ge­
sloten karakter van de onderneming. In de open vennootschap zal men veelal de huurvorm
prefereren terwijl de directeuren-aandeelhouders in besloten ondernemingen meer als
vermogensopbouwers denken en minder rekening behoeven te houden met een voor een
beroep op de vermogensmarkt zo gunstig mogelijke balans-, i.c. schuldenstructuur.
Ba V - 5 d
E 325.312.3

Maandschrift Economie, oktober 1963

VI. LE E R V A N D E O R G A N ISA T IE

Opportunity and threat in technological change
B r i g h t, J. R. — De schrijver geeft in dit artikel een overzicht van een zevental naar
zijn mening belangrijke trends in de technologische ontwikkeling, elk beschouwd naar de
voornaamste desbetreffende sectoren, middelen en gevolgen. Deze trends betreffen achter­
eenvolgens het transportwezen, de energiebronnen, een betere greep op en verlenging van
de levens- en gebruiksduur van organische en anorganische goederen, de invoering van
nieuwe grondstoffen alsmede nieuwe toepassingsmogelijkheden voor bestaande grondstof­
fen, uitbreiding van het zintuigelijke waarnemingsveld van de mens, mechanisatie zowel
van physieke als van geestelijke activiteiten.
 In een uitvoerige conclusie noemt de schrijver vervolgens elf uit deze elkaar soms ver­
sterkende trends voortspruitende gevolgen, toegelicht door mogelijk optredende of zich
reeds manifesterende voorbeelden. Zo dient men in de toekomst rekening te houden met

m a b blz. 77

toenemende concurrentie uit op grotere afstand gelegen gebieden en door produkten uit
een geheel andere bedrijfstak. Verder wijst de schrijver op een te verwachten sterke toe­
neming van de technologische veroudering (bedoeld wordt een bepaald facet van de econo­
mische slijtage). Met betrekking tot de kosten van voortbrenging meent de schrijver dat
enerzijds het onderzoek naar en de ontwikkeling van nieuwe produkten een aanmerkelijk
groter deel van de kosten zal opeisen terwijl anderzijds de totale kosten van vele grond­
stoffen, produkten en diensten kunnen dalen, onder meer ten gevolge van hogere produktiviteit en de voordelen van het grootbedrijf (waaronder die betreffende de distributie), zij
het dat een tegengesteld gerichte kracht is gelegen in de toenemende ingewikkeldheid van
het produktieproces en de daarmede verband houdende vereiste bekwaamheden.
Tenslotte volgen enige algemeen-maatschappelijke gevolgtrekkingen. De werkgelegenheid
zal niet noodzakelijk gewaarborgd worden door een gezond traditioneel bedrijfsbeleid,
gezonde financiering en een goede concurrentiepositie. De technologische ontwikkeling creeert weliswaar nieuwe taken in plaats van de afgestoten werkzaamheden, doch deze worden
veelal op een geheel ander niveau en op een andere plaats verricht. Het bedrijfsleven zal
ook meer dan tot nu toe het oog gericht moeten houden op de leidende rol welke de over­
heid steeds meer gaat vervullen. Tenslotte meent de schrijver dat de aan de beleidsbe­
slissingen inherente risico’s zullen toenemen.
 Ba VI - 3
E 512.12

H arvard Business Revïew, november!december 1963

Waarde-analyse
K l a r e n b e e k , W. M. P. en D r s . D. v a n d e r L e l i e — Onder waarde-analyse
wordt verstaan „een methode van systematisch onderzoeken, in alle geledingen van de
onderneming, tot het vinden van mogelijkheden om kosten te verlagen, zonder dat er ten
aanzien van de te leveren materialen, grondstoffen, produkten of diensten kwaliteitsver­
mindering o f functieverlies optreedt” . Het primair stellen van de functie van het in te
kopen artikel houdt in dat in de eerste plaats moet worden vastgesteld welke de te ver­
vullen functie is en welke eisen deze functie aan het artikel of de dienstverlening stelt,
opdat een zo groot mogelijke functionele waarde per kosteneenheid wordt verkregen. D aar­
toe dient een georganiseerde samenwerking te bestaan tussen bv. de research-, de tech­
nische, de produktie- en de inkoopafdeling, welke tezamen functie en inkoopprijs van elk
artikel kritisch bezien. Aldus kan een techniek worden opgebouwd, waardoor systematisch
en bewust „onnodige kosten” worden uitgeschakeld, bv. door het gebruik van andere mate­
rialen, andere vormgeving, de invoering van goedkopere en/of snellere produktiemethoden,
het afschaffen van te hoog gestelde kwaliteitseisen, het vaststellen van betere toleranties en
het wegnemen van de „verliefdheid” op bepaalde grondstoffen of verpakkingen.
Alvorens tot toepassing over te gaan, dient de doelstelling van deze methodiek aan alle
functionarissen te worden verklaard, opdat aan de onmisbare samenwerking, zowel hori­
zontaal als verticaal, niet door onderlinge naijver afbreuk wordt gedaan.
 Ba VI - 13
E 643.0

Inkoop, november 1963

The Control of Expenditure
N i c h o 11 s, F. A. — De schrijver wijst er in dit artikel op dat de topleiding van de
onderneming veelal slechts een zwakke direkte greep heeft op vele met de produktie ver­
band houdende offers zoals materiaal, diensten door derden, lonen en andere dagelijkse uit­
gaven. Het beheer en de controle vinden vertraagd plaats en bovendien niet op de desbe­
treffende afdeling welke tot de uitgaven overging. Voor een doelmatig beheer wordt een
strak systeem van limieten - naar waarde en hoeveelheid - niet geschikt geacht in verband
met de noodzakelijke flexibiliteit in de wijze van bestelling - bv. een groter aantal met
een kleiner bedrag per eenheid - en de in het algemeen vereiste snelle aanpassing aan ge­
wijzigde omstandigheden.
De schrijver bepleit, voor de bevoegdheid tot het doen van bepaalde uitgaven, het volgen
van de organische in plaats van de veelal gebezigde hiërarchische structuur. Bij elk voor­
stel tot een nieuwe vorm van uitgaven dienen de noodzaak, de geschiktheid voor het doel,
het passen in de bedrijfspolitiek, de financiering en de condities van aanschaffing te worden
bezien. Dienaangaande moet dus overleg worden gepleegd door een vijftal functionarissen,
elk verantwoordelijk voor één der genoemde sectoren. Daarnaast zorgt de delegatie van een
aantal duidelijk geformuleerde bevoegdheden ervoor dat niet voor elke volgende soort­
gelijke uitgave steeds opnieuw overleg behoeft plaats te vinden.
 Ba VI - 13
E 643.0

m a b blz. 78

The Accountants Journal, oktober 1963

Co5t Réduction
Het novembernummer van Factory heeft in hoofdzaak betrekking op de mogelijkheden
en middelen om de bedrijfskosten te verminderen. In de vorm van een „Kostenalmanak
voor 1964” wordt per maand een bepaald onderdeel behandeld - produktiemethoden, on­
derhoud, kwaliteitscontrole, bedrijfsopleiding en andere - door middel van een gedetail­
leerd actieprogramma en een reeks van praktische wenken en voorbeelden van kosten­
verlaging.
Ba VI - 13
E 643.01

Factory, november 1963

Making cost control work
L i k e r t , R. en S. E. S e a s h o r e — Het Amerikaanse bedrijfsleven ziet zich ge­
plaatst voor het probleem van enerzijds stijgende kosten terwijl anderzijds de economische
politiek van de overheid en de marktverhoudingen veelal doorberekening in de prijzen niet
toestaan. Teneinde de winsten te handhaven, gaan vele ondernemingen over tot een krach­
tig beleid om de kosten terug te drukken; de schrijver spreekt van een „crashprogram”.
Hoewel aanvankelijk resultaten afwerpend, blijken deze methoden na enige tijd een ave­
rechts effect te sorteren. De toegepaste sterke pressie langs hiërarchieke weg om verbetering
te brengen in de kostenstructuur, leidt tot tegenwerkende krachten: stakingen, toenemend
verloop, kwaliteitsvermindering en dus ontevreden klanten.
Een op langere termijn betere oplossing dient gezocht te worden in de opbouw van een
meer doelmatige organisatie, gericht op goede communicatie en samenwerking en gebaseerd
op een lange-termijnprogramma van integrale kostenbewaking. Bovendien krijgen ook de
niet zuiver bedrijfseconomische aspecten de nodige aandacht. Een goede informatie aan
de bedrijfsleiding omtrent het beloop in de onderscheidene productiesectoren is hierbij
onontbeerlijk. De schrijver besluit zijn betoog met een literatuuropgave ter zake van de
beide besproken methoden van kostenverlaging.
 Ba VI - 13
E 643.01

H arvard Business Review, november!december 1963

Where is the organization man?
P o r t e r , L. W. — De kritiek op de grote onderneming richt zich vooral tegen het feit
dat de grote organisatie de zetel is van de voorzichtige, meegaande, risicomijdende gemid­
delde bedrijfsleider en dat het groter worden van de onderneming hem in toenemende mate
dwingt zich naar deze middelmatigheid te gedragen. De meeste kritici komen tot de con­
clusie dat er een negatieve correlatie bestaat tussen de grootte van de onderneming en een
hoge moraal en werktevredenheid. Men baseert deze uitspraak dan veelal op persoonlijk
oordeel en persoonlijke waarneming in plaats van op objectieve feiten. Teneinde deze kri­
tieken tot hun juiste proporties terug te brengen heeft de Universiteit van Californie een
onderzoek ingesteld naar de werkopvatting van meer dan 1700 bedrijfsleiders in grote,
middelgrote en kleine ondernemingen. U it de antwoorden bleek dat de leiders van grote
ondernemingen meer geneigd waren hun werk als interessant, uitdagend en ingewikkeld
te beschrijven dan de leiders van kleinere ondernemingen. Op de vraag naar persoonlijke
eigenschappen, nodig voor de vervulling van een leidersfunctie, bleek dat bij de grote
ondernemingen in verhouding meer de nadruk werd gelegd op kwaliteiten als kracht en
fantasie, terwijl men in kleinere ondernemingen aan voorzichtigheid en tact de voorkeur
gaf. Als conclusie stelt de schrijver dat deze studie niet doet zien dat de grote organisatie
de enige is die grotere ambitie en minder conformistisch gedrag vereist, maar wel dat de
grote onderneming tenminste even gunstige voorwaarden voor leidersopvattingen schept
als kleinere bedrijven.
 Ba VI - 16
E 641.22

H arvard Business Review, november!december 1963

Job progress charts - the poor man’s PERT
L o w e, C. W. — Een „job progress chart” is een schematische voorstelling van de
samenstellende onderdelen van een taakopdracht, welke aangeeft de standaard- en mini­
mum („crash” ) werktijden van en de volgtijdelijke samenhang tussen die onderdelen. Som­
mige onderdelen zijn critisch en vormen tezamen de critische routing. Zij moeten aansluitend
op elkaar worden uitgevoerd en bepalen tezamen de tijdslimiet binnen welke het gehele
project zonder vertraging kan worden uitgevoerd. Overschrijding van de standaardtijd
van elk der critische deeltaken vertraagt het gehele project. Door versnelde uitvoering
van een of meer dezer deeltaken op basis van de minimumtijd wordt het gereedkomen van

m a b blz. 79

het gehele project vervroegd. Het systeem biedt de mogelijkheid juist op dit aspect de aan­
dacht te concentreren, waarbij kennis van de standaard- en minimumkosten van uitvoering
het mogelijk maakt de rationele taakversnelling te onderscheiden van die welke meer offers
veroorzaakt dan besparingen oplevert.
Het voordeel van deze werkkaarten boven mathematische modellen zoals C.P.S. (Critical
Path Scheduling) en P E R T (Program Evaluation and Review Technique) betreft o.a. de
eenvoudige opstelling en de ook voor niet wiskundig geschoolden gemakkelijke leesbaar­
heid. De schrijver licht zijn uiteenzetting toe met een cijfervoorbeeld.
Ba VI - 19
The Manager, oktober 1963
E 641.231.2 : E 757.321
V II.
 LE E R V A N DE A RBEID SV O O RW A ARD EN

Ervaringen met werving en opvang van buitenlandse arbeidskrachten in West-Europa
N e d e r h o r s t , D r s . G. M. — Alhoewel Nederland bij de werving van buiten­
landse arbeidskrachten slechts een bescheiden plaats inneemt in vergelijking met bv. WestDuitsland en Frankrijk, is het nochtans geboden de aan een massale migratie verbonden
problemen tijdig onder ogen te zien. Het zwaartepunt van de voorlichting, werving en
selectie dient te liggen in de desbetreffende gebieden met een arbeidsoverschot terwijl ook
een korte scholing ter plaatse ter verkrijging van enige industriële handvaardigheid ge­
wenst is. De eigenlijke scholing dient bij voorkeur in het land van ontvangst plaats te
vinden, waarbij zowel dit land, het land van herkomst als het Europees Sociaal Fonds aan
de financiering moeten deelnemen.
Teneinde het proces van opvangen en aanpassen van deze werknemers niet nodeloos te
bemoeilijken, is het gewenst te streven naar een zekere mate van concentratie, zowel ten
aanzien van de gemeenten van vestiging als van de nationaliteiten der werknemers. Ern­
stige bezwaren heeft de schrijver tegen het te werk stellen van uitsluitend vrijgezellen of
van gezinshoofden die het gezin moeten achterlaten. Indien men de geïmmigreerde arbeids­
krachten volledig wenst aan te wenden, ontkomt men niet aan de consequentie zorg te
dragen voor behoorlijke huisvesting voor het gezin.
 Ba VII - 1
Sociaal Maandblad Arbeid, oktober en november 1963
E 426.2 :E 641.212.3

Paying wages through the bank
C 1 a y t o n, H . — In dit artikel wordt een beschrijving gegeven van de wijze waarop
een industriële onderneming met ongeveer 1200 arbeiders overgaat tot loonbetaling via
een bank in plaats van betaling in chartaal geld. De voornaamste redenen voor deze om­
schakeling hebben betrekking op kostenbesparingen en op het vermijden van risico bij het
geldtransport.
De invoering van het nieuwe systeem geschiedde geleidelijk, nl. achtereenvolgens bij het
kantoorpersoneel, de voormannen en tenslotte de arbeiders. In besprekingen met kleine
groepen werknemers - niet meer dan 20 man - werden deze ingelicht over de voordelen,
verbonden aan het houden van een bankrekening en werd o.a. gewezen op de mogelijkheid
van snellere uitbetaling. De meerderheid van de aldus benaderde werknemers bleek bereid
te zijn het nieuwe systeem te aanvaarden. Voor de loonadministratie veroorzaakte de
overschakeling geen bijzondere moeilijkheden ondanks het feit dat de loonbetalingen nu
gedeeltelijk via een bank en ten dele via de kas plaatsvinden.
 Ba V II - 1
The Manager, oktober 1963
E 641.215 : E 315.12

Geen tijd voor communicatie
B a n t je , H. F. W. — In de huidige periode van arbeidsschaarste, hoge lonen en een
vijfdaagse werkweek moet de beschikbare produktietijd zo doelmatig mogelijk worden ge­
bruikt. Indien men echter dientengevolge geen of weinig tijd beschikbaar stelt voor de
communicatie in het bedrijf, miskent men het mentale aspect van maatregelen ter bevorde­
ring van de produktiviteit en met name de positieve betekenis welke de communicatie, mits
doelgericht, in dit verband kan hebben. N aast de vereiste doelgerichtheid van de vormen
van communicatie zoals het personeelsorgaan en de vergadering van de ondernemingsraad,
is communicatie vooral een kwestie van de juiste mentaliteit. Indien de bedrijfsleiding
streeft naar een sfeer van ongedwongen, vanzelfsprekend overleg, zowel horizontaal als
verticaal in de organisatie, behoeft een goede communicatie minder tijd te kosten dan men
veelal wel denkt.
Ba V II - 4
Gids voor personeelsbeleid, arbeidsvraagstukken en sociale verzekering,
E 642.314/316
oktober 1963

m ab blz. 80.
