LEASING
LEASIN G
door drs. H. Hietink
In 1963 is leasing onder deze benaming in Nederland geintroduceerd. Hier­
door wordt leasing gerekend onder de nieuwe vormen van financiering thuis
te horen. Volledigheidshalve moet echter worden vermeld dat er reeds vormen van
leasing bestonden lang vóór 1963.
Men denke in dit verband bijvoorbeeld aan financiering door producenten van
kantoormachines van hun produkt voor de gebruiker.
Het is desalniettemin terecht om leasing onder de nieuwe financieringsvormen
te rangschikken. Bij een analyse van de behoefte aan financiering bij het bedrijfs­
leven komt namelijk naar voren dat juist daarin een ontwikkeling gaande is die
ruimte zou maken voor een nieuwe vorm van financiering.
 Zelffinanciering door de ondernemingen werd en wordt steeds moeilijker en is
in vele gevallen reeds vele jaren onvoldoende, zelfs om de normale geleidelijke
groei van een bedrijf te financieren. De produktie wordt kapitaalintensiever door
een groot aantal redenen. Men denke aan het steeds duurder worden van de factor
arbeid, massaproduktie voor een steeds groter aantal goederen, die mechanisering
en automatisering mogelijk maken. En niet te vergeten de snelle technologische ont­
wikkeling, die voortdurend de economische en technische levensduur verder uit
elkaar drijft, waardoor vervanging van kapitaalgoederen in een sneller tempo
nodig is. Deze punten dwingen allen tot investeren. Hiermede is slechts aangeduid
tengevolge waarvan de vraag naar nieuw vermogen steeds gespannen blijft en toe­
neemt, terwijl uit ingehouden winst onvoldoende middelen ter beschikking komen
voor financiering van de nieuwe investeringen en dus de vraag naar vreemd ver­
mogen eveneens toeneemt.1)
Het is duidelijk dat het hier beschreven proces niet ongestraft eindeloos kan
doorgaan. Immers nog altijd moet komen vast te staan dat de uit de produktie ge­
ïnvesteerde gelden liefst met een redelijk overschot terug worden ontvangen. De
produktiecapaciteit, die door de investeringen in het leven wordt geroepen, moet
nu ook in een steeds kortere periode minimaal het geïnvesteerde vermogen plus
kosten daarvan terug verdienen. Het uiteen groeien van de economische en tech­
nische levensduur is niet het gevolg van een langere technische levensduur. In­
tegendeel, de technische levensduur van menige machine is korter geworden.
 Maar de economische levensduur is voor een zeer groot deel van de produktiemachines nog veel sneller afgenomen. Het verschijnsel van dit uiteen groeien is
belangrijk. Indien de economische levensduur de tendens vertoont korter te wor­
den dan zal in een kortere periode het geïnvesteerde vermogen dienen te worden
terugontvangen. Dit behoeft niet per produktie-eenheid een groter kostenaandeel
voor afschrijving te betekenen, maar wel een grotere afschrijving per jaar.
Men dient tengevolge hiervan zeker te zijn van de mogelijkheid om in het korte
aantal jaren ook werkelijk het geïnvesteerde vermogen terug te vinden om van
de vervangingswaarde maar niet te spreken. Men heeft minder speling en moet
dus zeker zijn van zijn zaak. Exacte planning kan hier van te voren enige zeker­
1) Zie ook artikel „Leasing” in no. 2 jaargang 1966.
mab

blz. 228

heid geven.2) De belangstelling voor planning is dan ook intenser geworden en men
richt zich meer dan voorheen op planning voor de middellange termijn nu de
nieuwe technieken een dergelijke planning over meer jaren op effectieve wijze
mogelijk hebben gemaakt. De nieuwe methoden kunnen worden toegepast als een
groot aantal factoren exact bepaalbaar zijn.
 Men zal echter stuiten op de financieringskosten, die juist zelden exact vooraf
zijn te bepalen. Financieringskosten zijn nog te veel algemene kosten, die niet zijn
te verbijzonderen. Dit is een uitvloeisel van de hier en daar nog steeds als enige
juiste gepropageerde integrale financiering van de onderneming. Indien echter
zou blijken, dat de moderne bedrijfsvoering positief zou worden beinvloed door
gebruik te maken van partiële financiering dan is er al gauw geen sprake meer van
een tegenstelling tussen partiële en integrale financiering. De onderneming zal een
integrale beoordeling van haar financieringen niet kunnen nalaten, doch zal in vele
gevallen verstandig handelen om voor nieuwe financieringen een aparte oplossing
per project te accepteren, dus partieel te financieren.
Het korter worden van de economische levensduur van talloze produktiemiddelen en de daaraan verbonden kans op discontinuïteit in een bepaald produktieproces maakt dat de onderneming steeds minder geneigd zal zijn op lange termijn
verplichtingen op zich te nemen. De toenemende vraag naar vreemd vermogen
richt zich in steeds mindere mate op vreemd vermogen op lange termijn. Dit is
juist, zelfs terwijl de totale hoeveelheid vreemd vermogen op lange termijn die bij
het bedrijfsleven is ondergebracht sterk is toegenomen.
 Een belangrijk deel hiervan is namelijk ter vervanging van eigen vermogen
toegepast. Nu juist de planning op middellange termijn van groter belang is ge­
worden, richt de vraag naar vreemd vermogen zich ook meer op financieringen
op middellange termijn. De analyse van de vraag brengt dus aan het licht dat steeds
meer vreemd vermogen wordt gevraagd voor een middellange periode waarvan
de kosten exact van te voren vaststaan, zo dat deze in bepaalde gevallen kunnen
worden toegerekend aan de investering die ermee plaatsvindt. Voorts is een ty­
pisch aspect van deze vraag, dat hij dikwijls samenhangt met financiering van
expansie van bedrijven of het beginnen van een nieuwe produktie.
Hier dient nog eens met nadruk te worden gesteld dat deze conclusie voortvloeit
uit het waarnemen van tendensen die weer het gevolg zijn van feitelijke verande­
ringen. Het is dus niet zo, dat nu ineens een alles overgroeiende vraag naar deze
vorm van financiering ontstaat, wel echter dat de omschreven vraag toeneemt en
relatief aan betekenis wint. Laat men de wenselijkheid van toerekenbaarheid
uit de conclusie weg dan blijft over een behoefte aan middellange financiering.
Hieruit afgeleid is nu de speciale vorm voor middellange financiering, leasing,
waarbij de kosten exact budgetteerbaar zijn en een aantal speciale voordelen naar
voren komen.
Een sterk element bij de vraag naar leasing is de wens partieel te financieren.
 De hele tendens die daarbij merkbaar is, is een grotere noodzaak van exactheid
ter bepaling van het bedrijfseconomisch handelen. Leasing is aldus een financieringsvorm voortvloeiend uit een verandering van de vraag naar financiering in het
algemeen. Hieruit blijkt reeds dat ieder aspect van leasing, dat niet door het
2) Het is niet uitgesloten dat afschrijving op vervangingswaarde door de aangegeven tendens
van kortere economische levensduur en de eveneens aanwezige tendens van discontinuiteit in een
bepaald materieel produktieproces aan belang gaat inboeten.
mab

blz. 229

typische van de vraag wordt bepaald, niet tot het wezenlijke van leasing behoort.
Zo is de juridische vorm eigenlijk niet meer dan een belangrijke bijkomstigheid.
„To lease” mag dan in het Engels huren of pachten aanduiden, een juridische vorm
die nauwelijks enig punt gemeen heeft met huren of pachten kan precies dezelfde
behoefte bevrediging geven als leasing in een huurjas. In de Angelsaksische landen
bevat het lease-contract inderdaad in feite een huurcontract. De relatief hoge prijs
voor leasing in het buitenland is bijna steeds te verklaren uit het feit, dat deze in
belangrijke mate wordt gecompenseerd door de aan leasing verbonden fiscale voor­
delen. Deze zijn in Nederland minder gemakkelijk te verkrijgen.
In Nederland is leasing in een groot aantal gevallen dan ook weinig gelijkend
op huur.
Leasing, gezien als concurrent voor huurkoop is misleidend. Het zou slechts
een vorm van huurkoop onder een andere naam kunnen zijn met wellicht voor­
delen, die juist in de huurkoop opzettelijk zijn tegengehouden. In die richting zal
leasing dan ook niet haar grote betekenis kunnen verwerven.
 Voor leasing, zijnde een vorm van middellange financiering, mag gesteld worden
dat het prijsniveau op de markt voor middellang krediet bepalend is voor de prijs
van leasing. Deze laatste mag slechts verschillen van de eerste in zoverre bij leasing
bijkomende voordelen worden aangeboden die een hogere prijs rechtvaardigen.
Zo redenerend kan leasing niet duur worden genoemd. Leasing heeft juist als alle
andere financieringsvormen haar eigen toepassingen. Leasing vervangt dus geen
bestaande vormen maar is een aanwinst voor de totale schaal van financieringsmogelijkheden.
Leasing is een 100 °/o financiering van kapitaalgoederen op middelbare termijn.
De financiering wordt afgelost uit de opbrengsten, die tijdens het gebruik van het
kapitaalgoed worden verworven. Er ontstaat een direkte absolute binding door
middel van een eigendomstitel van de financier op het betreffende goed tussen
financiering en kapitaalgoed. De absolute binding tussen financiering en object
is één van de redenen dat in de vele gevallen genoegen kan worden genomen met
het gefinancierde object als enige zekerheid. Leasing leent zich daarom vooral voor
het financieren van courante kapitaalgoederen waarvan in ieder stadium van
verbruik vooraf een waarde is vast te stellen.
Deze eigenschap van het goed is echter geen deel van uit bovenstaande analyse
naar voren gekomen financieringsbehoefte op middellange termijn.
In de praktijk worden dan ook vele lease-contracten gevraagd op kapitaalgoe­
deren waarvan het waardeverloop tijdens het gebruik niet vaststaat. In die ge­
vallen kan, doordat de rentabiliteit van de vragende onderneming duidelijk vol­
doende is, toch genoegen worden genomen met alleen het object als zekerheid.
 Toch zal het in deze gevallen ook voorkomen, dat de lessor meer zekerheden gaat
eisen. Hieruit is weer af te leiden dat de meest zuivere lease de beste kansen heeft
bij een financieel kerngezond bedrijf, en bij courante kapitaalgoederen. De grote
flexabiliteit van leasing maakt echter dat ook oplossingen kunnen worden ge­
vonden voor financieringen van op zichzelf niet courante kapitaalgoederen.
De leasevorm waarbij de financier alleen de financieringsfunctie op zich neemt
noemt men „finance lease” . Daar tegenover staat de leasevorm waarbij de cliënt
niet alleen de financiering wordt aangeboden doch ook het onderhoud van het
goed tijdens de looptijd van het contract en b.v. de verzekering en eventueel de
vervanging bij het in ongerede raken van het goed.
mab

blz. 230

In dit geval spreekt men van „operational lease” of „service lease”.
Voor een groot aantal gelijkvormige kapitaalgoederen kan men in de regel
goedkoper en ook dikwijls beter centraal het onderhoud regelen dan dat dit kan
worden gedaan bij de individuele gebruikers apart. De operational lease is dan
ook vooral te vinden bij die kapitaalgoederen die veelvuldig in dezelfde standaard
uitvoering worden gebruikt, zoals auto’s, kantoormachines, vorkheftrucks enz.
Over het algemeen geldt dat bij een operational lease de prijs een merkbaar voor­
deel biedt voor degeen, die zelf niet over een onderhoudsdienst beschikt en zelfs
voor degeen, die het onderhoud zelf wel uitvoerde.
De finance-lease toont een opmerkelijke flexabiliteit in de toepassing. De con­
tracten kunnen met behoud van de typische kenmerken van leasing worden aan­
gepast aan b.v. de verwachte rentabiliteit of het verloop van de liquiditeit. Voor
het volgen van het verloop van de liquiditeit kan men ook zeggen dat de betalingen
op het lease-contract parallel lopen met het gebruik van de werkeenheden uit het
produktiemiddel.
 Leasing is een financieringsvorm, waarbij de aanschaf van een in het leasecontract met name genoemd kapitaalgoed van de gefinancierde of lessee wordt
betaald aan de leverancier, hetzij direkt door de lease-maatschappij, hetzij via de
lessee. In het geval de lease-maatschappij rechtstreeks aan de leverancier betaalt
kan dit geschieden namens de lessee of namens zichzelf, zodat de lease-maatschap­
pij als koper van het kapitaalgoed optreedt. De lessor (financier) verwerft zoals
gezegd een eigendomstitel op de in het contract genoemde kapitaalgoederen. Door
de eigendomstitel ontstaat een volkomen band tussen de verleende financiering
en het object, waarover de lessee daarna in zijn bedrijf ten volle kan beschikken.
Gedurende het gebruik betaalt de lessee in regelmatige, dikwijls per periode
gelijke termijnen voor het goed. Aan het eind van het contract kan de lessee in
bepaalde gevallen het eigendom van het goed verwerven doch dit behoeft niet
steeds het geval te zijn. Dit is namelijk afhankelijk van de vorm waarin men het
contract heeft gegoten.
Bij elke lease is een concreet aanwijsbaar object onderwerp van de leasing en
dit object blijft gedurende de looptijd van de financiering onverbrekelijk verbon­
den aan de verstrekte financiering. In vrijwel alle opzichten kan de ene lease van
de andere verschillen, bijvoorbeeld in prijs, looptijd van de financiering, al of niet
opzegbaarheid, condities van verzekering, onderhoud, behandeling van het eigen­
dom na afloop enz.
 Tot nu toe werd sterk het accent gelegd op leasing als vorm van middellang
krediet. Met een enkel woord mag nog worden aangegeven, dat ook leasing als
lange termijn financiering, b.v. leasing van onroerend goed voorkomt. Het lijkt
niet onwaarschijnlijk, dat de vraag naar deze financieringen ook sterk ingegeven
wordt door de algemeen versterkte noodzaak tot investeren; toch komt hier meer
bij naar voren de mogelijkheid om slechts het gebruik van een gebouw voor be­
drijfsdoeleinden te verwerven zonder de daaraan verbonden verplichtingen van
onderhoud en zonder het vastleggen op lange termijn van een aanzienlijk ver­
mogen. Hierbij komt dan nog dat een financier, die bedrijfsgebouwen op deze wijze
ter beschikking stelt van de gebruiker door zijn grote kennis van zaken gunstiger
bouwprijzen kan bedingen dan de gebruiker zelf. Leasing van gebouwen kan in ons
land dan ook een net als bij leasing van roerend goed niet onbelangrijk kosten­
voordeel meebrengen voor de gebruiker. Daartegenover staat dat leasing van vast

mab

blz. 231

goed moeilijkheden op zijn weg tegenkomt, die een algemeen gebruik op iedere
plaats in ons land en voor alle doeleinden niet altijd mogelijk maken. Men denke in
dit verband aan de eigendom van de grond, waarop moet worden gebouwd. Doch
ook hier geldt, dat iedere onderneming die voor nieuwbouw staat, er goed aan
doet zich van lease-mogelijkheden op de hoogte te stellen, evenals iedere onder­
neming er goed aan doet leasing van andere kapitaalgoederen, ook van auto’s te
leren kennen om de voordelen, die hier liggen, in het bedrijf te kunnen genieten
waar dit mogelijk is.
mab

blz. 232.
