HET WETSONTWERP BETREFFENDE DE OPENBAARMAKING VAN BALANS EN WINST- EN VERLIESREKENING VAN NAAMLOOZE VENNOOTSCHAPPEN (Inhoud februari 1929 no. 2)
No. 2

6c’ JAARGANG

FEBRUARI 1929

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY
m BED R IJFSH U ISH O U D K U N D E
ONDER REDACTIE V A N : R. A. DIJKER, G. P. J. HOGEWEG, PROF. TH. LIMPERG JR., A. NIERHOFF EN H. R. REDER.
RUBRIEK REDACTEUREN: EXAMEN-VRAAGSTUKKEN: ABR. MEY EN Drs. J. PAARDEKOOPER _ LITERATUUR s M. M. DEEN Jr. EN A. ROBLES
BESLECHTE GESCHILLEN: Mr. A. E. J. NYSINGH - UIT DE F1NANCIEELE HUISHOUDING DER OVERHEID: J. H. TEXTOR - UIT HET BUITEN.
LAND: J. E. ERDMAN, C. A. HUYSMAN EN C. J. MEIJER - EFFICIËNTIE. C. A- BLAZER EN L. POLAK - REPERTORIUM VAN TIJDSCHRIFT­
------------------------------- LITERATUUR: Mej. Dr. R. PHILIPS, Drs, G. L. GROENEVELD, J. P. DE HAAN EN J. C. SPANGENBERG -------------------------------MEDEWERKERS: PROF. Mr. Dr. H. W. C. BORDEWIJK, J. P. CROIN, Mr. P. J. DAM, E. VAN DIEN, W. H. ELLES, G. W. FRESE, PROF. Dr Ir.
J. GOUDRIAAN Jr., Dr. W. J. HARTMANN, S. KONIJN, R. KUIJPER, JAMES POLAK, PROF. Dr. N. J. POLAlv, J. E. SPINOSA CATTELA, Dr.
-------------------------------------------------------------------------- A. STERNHEIM, PROF. Dr. J. G. CH. VOLMER --------------------------------------------------------------------------

SECRETARIS DER REDACTIE - C. VERWEY
TESSELSCHADhSTR 15 - AMSTERDAM, TEL. 26600
DE COPIE VAN INGEZONDEN BIJDRAGEN WORDT NIET TERUGGE­
GEVEN. - NADRUK IS GEOORLOOFD, ZOO DE BRON WORDT GE­
NOEMD. - BOEKEN TER RECENSIE EN ALLE ANDERE STUKKEN
VOOR DE REDACTIE ZENDE MEN AAN DEN SECRETARIS. ----------

UITGEVER. J. M U U S S E S
TELEFOON 77
-

- PURMEREND
GIRO No. 15062

VERSCHIJNT MAANDELIJKS, BEHALVE IN DE MAAND AUGUSTUS.
ABONNEMENT PER JAAR F 10—, FRANCO PER POST F 10.24, BUITEN­
LAND F 10,60.
 MEN ABONNEERT ZICH VOOR DEN GEHEELEN
JAARGANG -------------------------------------------------------------------------------------

krijgen en, en dit is het voornaamste, dat hij ook gedaan heeft
wat in zijn vermogen was, om dat noodige tot stand te brengen.
Prof. J. G. Ch. Volmer doctor honoris c a u s a ................... Blz. 17
en ander is reden te over om dit doctorsehap als wel ver­
Van de R edactietafel................................................................ „
17 Ben
diend
te beschouwen en men doet dit te meer als men zich in
Het wetsontwerp betreffende de openbaarmaking van
herinnering
brengt, wat deze leidsman ook in geschrifte tot
balans en winst- en verliesrekening van Naamlooze
ontwikkeling
van de bedrijfseconomie heeft gedaan.
Vennootschappen ................................................................ „
17
IN H O U D

door Mr. E. A. Hofman
Uit de financieele huishouding der O verheid...........................,,
Red. J. H. Textor
Centralisatie van kasbeheer en administratie
Inrichting administratie voor-koopcontracten......................... „
door J. C. Spangenberg
Lastige gevallen-rubriek..................................................... „
L ite ra tu u r....................................................................................„
Red. M. M. Deen Jr. en A. Robles
De „Cases” van „Profits” (Cases 1 t/m VII)
door Mr. Dr. A. Spanjer
Examen rekening-wetenschap aan de Nederlandsche
Handels Hoogeschool te Rotterdam; Najaar 1928 . . „
Repertorium van Tijdschrift-Literatuur op het gebied van
Accountancy en Bedrijfshuishoudkunde.............................. „
Nieuwe b o e k e n ............................................................................
Het Accountantswezen in Nederlandsch-Indië.
„
Verslag eener lezing van W. de Vries Gzn.
 Ontvangen bo ekw erk en........................................................... „

Prof. J. G. CH. VOLMER DOCTOR HONORIS CAUSA

20

VAN DE REDACTIETAFEL

De lezers vinden in dit nummer weder een nieuwe rubriek,

22 die wij „Lastige gevallen” hebben genoemd. Zij danken haar
aan het initiatief van den heer T. Keuzenkamp. Zal het doel,
25 dat hij stelt, worden bereikt, dan is daartoe de medewerking der
25 lezers noodig. Wij verwachten, dat dezen niet zullen achterblijven
26
28
30
32

in het inzenden bij den Secretaris van hun oplossingen der voor­
gelegde moeilijkheden. Wij rekenen er verder op, dat de lezers,
die lastige gevallen in hun praktijk of bij hun studie ontmoeten,
of wel dezulke, zonder de werkelijkheid geweld aan te doen,
kunnen stellen, ons deze zullen inzenden. In één woord, wij doen
een beroep op hen om er toe mede tewerken, dat de poging, die
de heer Keuzenkamp gedurende eenigen tijd wil doen zal sla­
gen ; tot nut en voordeel van het beroep: zoowel van de stu­
deerenden als van de praktiseerenden.
32 HET WETSONTWERP BETREFFENDE DE OPENBAAR­

Wij vernemen, dat de Universiteit te Frankfurt a. M., Prof.
J. G. Ch. Volmer honoris causa den Doctorstitel heeft toe­
gekend.
Wij verheugen ons over deze onderscheiding en wenschen Prof.
 Vohner met dit eerbetoon geluk. Terecht werd hjj onlangs in een
onzer dagbladen pionier op het gebied der bedrijfshuishoudkunde in ons land genoemd. Aan de energie, waarmede hij reeds
vóór vele jaren de studie van dit vak van wetenschap heeft aan­
gegrepen, brengen wij gaarne hulde. In ons blad mag er wel in
het bijzonder op worden gewezen, dat hij tot de eersten heeft
behoord, die hebben begrepen wat er moest gebeuren, zou het
beroep van den accountant een weten schappel ijken grondslag

MAKING VAN BALANS EN WINST- EN VERLIES­
REKENING VAN NAAMLOOZE VENNOOTSCHAPPEN

Dezer dagen is bij de Tweede Kamer ingediend een wetsont­
werp tot wijziging van de artikelen 42 (nieuw) en 42c (nieuw)
van het Wetboek van Koophandel, betreffende de opmaking en
de publicatie van balans en winst- en verliesrekening van naam­
looze vennootschappen. Bij de laatste wijziging van de bepalin­
gen omtrent de N.V., die met ingang van 1 April a.s. in werking
treedt, waren deze artikelen vastgesteld als volgt:
Art. 42: „Jaarlijks binnen acht maanden na afloop van het
„boekjaar der vennootschap, behoudens verlenging van dezen
„termijn door de algemeene vergadering op grond van bijzondere

18

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE

„omstandigheden, worden door het bestuur eene balans en eenc
„winst- en verliesrekening opgemaakt, welke aan de algenieene
„vergadering van aandeelhouders ter vaststelling worden over„gelegd. Balans en winst- en verliesrekening gaan vergezeld van
„eene toelichting, welke vermeldt naar welken maatstaf de on­
troerende en roerende zaken der vennootschap zijn gewaardeerd.
 „De balans, de vunst- en verliesrekening en de toelichting
„worden onderteekend door. alle bestuurders en, zoo die er zijn,
„door de commissarissen, die met het toezicht op het opmaken
„van de balans en de winst- en verliesrekening zijn belast.”
Art. 42c: „Het bestuur is verplicht binnen acht dagen, na de
„vaststelling van de balans en de winst- en verliesrekening, vol­
ledige afschriften dier stukken, en van de toelichting, ter in„zage voor een ieder, neder te leggen ten kantore van het
„handelsregister.: ’
Dat thans reeds vóór hunne inwerkingtreding een voorstel ge­
daan wordt om deze artikelen opnieuw te wijzigen, vindt zijn
verklaring in de ontstaansgeschiedenis van de geciteerde teksten.
Zooals men weet is tegen art. 42c, het voor alle naamlooze
vennootschappen zonder onderscheid geldend publicatievoorschrift, een felle oppositie gevoerd. Deze oppositie wenschte al­
thans voor de z.g. besloten naamlooze vennootschappen geen
publieatiedwang. Trouwens de Minister van Justitie Donner
zelf had aanvankelijk voorgesteld in een tweede lid van art. 42c
aan de Kroon de bevoegdheid te geven bij algemeenen maatregel
van bestuur te bepalen, dat het publicatiegebod ten aanzien van
daarbij nader te omschrijven naamlooze vennootschappen geheel
of gedeeltelijk buiten toepassing zou blijven. Evenwel ging voor
de voorstanders van publicatie eenerzijds, dit tweede lid te ver,
voor de tegenstanders anderzijds, ging het niet ver genoeg, ter­
wijl derden, afgezien van de kwestie zelve, wellicht het onder­
werp geheel in de wet geregeld en niet aan de Kroon over­
gelaten wilden zien. Aldus gebeurde het, dat in de Tweede Ka­
mer een amendement -Heemskerk tot schrapping van dit tweede
lid aangenomen werd door een door onderling tegengestelde
beweegredenen geleide meerderheid. Het gevolg was dat het
onvoorwaardelijk publieatiegebod van het eerste lid van art.
 42c tenslotte aangenomen werd, zonder dat gebleken was, of de
Kamer nu inderdaad dit had bedoeld dan wel slechts regeling
der materie in de wet zelve, Toen vervolgens bij de behandeling
van het aldus tot een enkel lid ingekrompen art. 42c in de
Eerste Kamer het verzet tegen de publicatie opnieuw tot uiting
kwam en het geheele wetsontwerp zelfs dreigde te worden ver­
worpen, heeft de Minister toegezegd het vraagstuk der publi­
catie opnieuw te zullen bestudeeren en zich daarbij te laten
voorlichten door een veelzijdig samengestelde commissie, ten
einde eventueel met een wijzigingsvoorstel te komen. In Juli
1928 werd deze commissie samengesteld als volgt: Mr. Dr. L. E.
Visser, raadsheer in den Hoogen Raad der Nederlanden, te
’s-Gravenhage, lid en voorzitter; Mr. W. F. Fruin, raadadviseur
bij de eerste afdeeling van het Departement van Justitie, te
’s-Gravenhage; Mr. G. H. A. Grosheide, advocaat en procureur,
tevens accountant, te Amsterdam; Prof. Mr. E. J. J. van der
Eeyden, hoogleeraar aan de Roomsch-Katholieke Universiteit
te Nijmegen, te Nijmegen; Ir. W. H. van Leeuwen, ondervoor­
zitter van den Nijverheidsraad, te Delft; Prof. Th. Limperg Jr.
 hoogleeraar aan de Universiteit van Amsterdam, te Amster­
dam; Abram Muller, oud-lid der Kamer van Koophandel
en Fabrieken voor Amsterdam, te Amsterdam; J. G. van
Neerven, accountant te Eindhoven; A. 11. van Walchren, lid
van het bestuur der Vereeniging voor den Effectenhandel, te
Wassenaar, leden. Deze commissie heeft in November 1.1. haar
verslag uitgebracht en den Minister geadviseerd een voorstel te
bevorderen tot wijziging der artikelen 42 en 42c. De Minister
heeft het advies der commissie behoudens op één enkel punt geH E D E R L A h U s t n » iilt o u i
van

REGISTERACCOUrffAHT r

BIBLIOTHEEK

volgd, zoodat het bij de Tweede Kamer ingediend ontwerp nage­
noeg geheel gelijkluidend is aan liet door de commissie aanbevolene.
 In hoofdzaak wordt thans voorgesteld art. 42c. te doen luiden
als volgt:
„Het bestuur is verplicht binnen acht dagen, na de vaststel„liiig van de balans en de Avinst- en verliesrekening, ATolledigc
„afschriften dier stukken en van de toelichting, ter inzage voor
„een ieder, neder te leggen ten kantore van het handelsregister,
„indien:
„a, de akte van oprichting der naamlooze vennootschap uit­
gifte van aandeelen aan toonder tot een gezamenlijk hooger
..bedrag dan vijftig duizend gulden toelaat, dan wel van de
„naamlooze vennootschap hetzij aan aandeelen aan toonder en
„certificaten alleen een gezamenlijk hooger bedrag dan vijftig
„duizend gulden in omloop is;
„b. de naamlooze vennootschap schuldbrieven aan toonder
„uitstaande heeft, dan wel certificaten aan toonder van dooi'
„haar uitgegeven schuldbrieven op naam in omloop zjjn;
„c. aandeelbeivijzen of schuldbrieven der naamlooze vennoot­
schap, of certificaten daarvan, opgenomen zijn in de prijscou„rant van eenige door Ons aan te wijzen, al dan niet op gezag
„van het plaatselijk bestuur gehouden, beurs; of
„d. het bedrijf der naamlooze vennootschap is of mede is het
„opnemen van gelden van derden, dan wel de naamlooze ven..nootschap het verzekeringsbedrijf uitoefent.”
en bovendien aan art, 42 toe te voegen een derde lid, luidende:
„In de balans eener naamlooze vennootschap, als bedoeld bij
„artikel 42c, worden als afzonderlijke posten vermeld:
„a. de kas en de onmiddellijk opeischbare vorderingen op
„banken, kassiers en giro-instellingen;
„b. de deelnemingen in andere ondernemingen en de vorde­
ringen op ondernemingen, waarin is deelgenomen;
,,c. de fondsen, welke zijn opgenomen in de prijscourant van
„eene beurs, als bedoeld bij artikel 42c, onder c, voor zoover het
„bezit daarvan niet oplevert deelneming in andere onder„nemingen;
,,d. de fondsen, welke niet zijn opgenomen in de prijscourant
„van eene beurs, als bedoeld bij artikel 42c, onder c, voor zoover
„liet bezit daarvan niet oplevert deelneming in andere onder .,nemingen;
„e. de A'orderingen, voor zoover niet vallende onder a en b ;
„f. de roerende zaken in bewerking of voor bewerking of ver„handeling bestemd;
,,g. de onroerende zaken, de werktuigen en toestellen met hun
„toebehooren en de gereedschappen;
„h. de onlichamelijke zaken, voor zoover niet in dit artikel
„uit anderen hoofde daarvan afzonderlijke vermelding wordt
„verlangd;
„i. het tegoed aan inkomsten, vervallende in volgende jaren;
„j. de kosten en verliezen, welke naar het volgende boekjaar
„worden overgebracht;
„k. het niet gestorte gedeelte van het geplaatste kapitaal.”
Dit voorstel zal wellicht eenige verbazing wekken. Immers liet
is tweeledig.  De voor art. 42c. ontworpen tekst blijkt een compromis te
zjjn. In de commissie bleek namelijk tusschen de leden een groot
verschil van gevoelen te bestaan omtrent het beginsel der pu­
blicatie.
Er waren leden, die meenden dat er voor den wetgever geen
enkel motief kan zjjn om juist voor naamlooze vennootschappen
publicatie van jaarstukken voor te schrijven. In hun gedachten­
gang staat de N.V. met ieder ander koopman op één lijn.
Diametraal daartegenover stond de opvatting van die leden,
die in het wezen der N.V. een grond zien voor het opleggen der
publicatieverplichting; voor deze leden is het begrip rechts­
persoon verbonden aan de gedachte der openbaarheid, of, zooals
het ook wel eens uitgedrukt is, de publicatie is voor hen de
prijs, dien zij voor de beperkte aansprakelijkheid willen doen
betalen. Het spreekt vanzelf, dat de aanhangers dezer leer nim­
mer voor eenigc N.V. een vrijstelling van publicatieplicht kun­
nen toestaan zonder hun beginsel prijs te geven. Deze opvatting
heeft iets axiomatisch, doordat zij niet allereerst vraagt, te wier
behoeve de publicatie strekt. Merkwaardig is het dan ook, dat
hare aanhangers in de commissie, na hun beginsel te hebben
vooropgesteld, het criterium voor den publicatie plicht zijn gaan
zoeken in de vraag, of de door de vennootschap uitgegeven
waarden (aandeelen of obligaties) „door den fondsenhandel
worden geraakt”, hetgeen mij inconsequent lijkt.
 Een derde groep leden zocht den rechtsgrond voor de ver­
plichting tot openlegging der jaarstukken niet in den enkelen
rechtsvorm der N.V. — in zooverre was zij het dus eens met de
eerste groep — maar in de bescherming van het publiek. Indien
de N.V. een beroep doet op het algemeene vertrouwen, hetzij
doordat zij zich ter verkrijging van hare middelen tot het pu­
bliek richt (aandeelen of obligaties met beursnoteering), hetzij
doordat haar bedrijf zulks meebrengt (bankbedrijf, assurantie),
dan behoort het publiek door de publicatie te worden beschermd.
Door één lid der commissie is evenwel terecht opgemerkt, dat in
deze opvatting de openbaarmaking niet alleen voor de N.V. moet
geregeld worden. Immers wordt het beroep op het publiek ver­
trouwen richtsnoer, dan dienen evenzeer als een N.V., b.v. een
commanditaire vennootschap, «der waarden in de officieele
beursnoteering zijn opgenomen, en een vennootschap onder
firma, die het bankiersbedrijf uitoefent, aan publicatie te wor­
den onderworpen. In dezen gedachtengang zouden dus de be­
palingen omtrent publicatie haar plaats behooren te vinden niet
in de afdeeling van het Wetboek van Koophandel, die over de
naamlooze vennootschap handelt, maar in een wet, die den open­
baren handel in fondsen regelt, en in bijzondere wetten op be­
paalde bedrijven, voorzoover de publicatieplicht aan het uit­
oefenen dier bedrijven wordt verbonden. De overgroote meer­
der heid der commissie gaf evenwel de voorkeur aan een wel­
licht spoedig te verwezenlijken partieele regeling der publicatie
alleen voor naamlooze vennootschappen boven de door haar vol­
komen onzeker geachte kans op het tot stand komen eener sys­
tematische regeling in een beurswet of bijzondere bedrjjfswetten.
 In den voor een nieuw artikel 42c voorgestelden tekst is de
invloed van elk der beide laatste groepen te herkennen. Het
beginsel van de bescherming van het publiek leidde tot de
onderdeelen sub. c en d; de gedachte van de publicatie door

19

naamlooze vennootschappen, in wier waarden handel plaats
vindt, gaf tenslotte het aanzijn aan de onderdeelen sub. a en b.
Daar de bovengenoemde tweede groep in alle waarden aan toon­
der handel mogelijk achtte, moest voor haar de aanwezigheid
van zoodanige waarden reeds den publicatieplicht doen ont­
staan, terwijl de andere groep slechts een verplichting tot open­
baarmaking wilde scheppen, wanneer voor dat toonderpapier
inderdaad door middel van opneming in een beursnoteering het
publieke vertrouwen werd gevraagd. Daar men in de commissie
tot elkander wenschte te komen, heeft een regeling als sub. a en
b vervat tenslotte een meerderheid gevonden, met dien ver­
stande, dat de commissie als maximum aannam een bedrag van
ƒ 100.000. De Minister meende niet zoover te kunnen gaan, zoodat in het wetsontwerp als limiet een bedrag van ƒ 50.000 werd
gesteld. Dit is het eenige punt van belang, waarop de Minister
van het advies der commissie is afgeweken.
Wat nu het tweede deel van het ontwerp betreft, door hun
voorstel om in art, 42 een zekere minimale specificatie van
balansposten voor te schrijven, bevestigen Minister en commis­
sie thans het inzicht van het Bestuur van het Ncderlandsch
Instituut van Accountants, dat bij de behandeling van het wets­
ontwerp in 1927 reeds een dergelijke specificatie in overweging
gaf. De door dit Bestuur aanbevolen redactie belichaamd in een
amendement—van den Tempel werd evenwel destijds door de
Tweede Kamer verworpen.
 Het thans aanhangig wetsontwerp bedoelt slechts een mini­
mum eisch voor specificatie te stellen. Een naamlooze vennoot­
schap heeft de vrijheid haar balans in meerdere posten te split­
sen; zij mag echter in geen geval posten behoorend tot de ver­
schillende in het ontwerp genoemde rubrieken samentrekken.
Voorts vestigt de commissie er de aandacht op, dat ingevolge
de artt. 42 en 42e de balans moet worden gepubliceerd in den
vorm, waarin zij door de algemeene vergadering is vastgesteld.
Eenige verkorting is niet geoorloofd. Voor het-geval, dat men
niettemin het publiek niet wil laten kennisnemen van al hetgeen
men de aandeelhouders wel wil mededeelen, doet de commissie
het volgende middel aan de hand. Men publiceere een balans, die
voor de wet voldoende is; nadere informaties of specificaties
voor de aandeelhouders bestemd, neme men op in het verslag
(art. 49 nieuw), dat immers niet zooals balans, winst- en verlies­
rekening of toelichting voor het publiek ter inzage behoeft te
worden gelegd.
 Het is belangwekkend, dat het ontwerp alleen eischt een spe­
cificatie van actiefposten, niet van passiefposten. Hier bestaat
een tegenstelling met de redactie-Instituut, waarin ook een af­
zonderlijke vermelding van de passiva werd verlangd, namelijk
van het bedrag van het geplaatste en van het gestorte kapitaal,
van de reserven en van de onverdeelde winst, de waarde of het
bedrag van de verplichtingen tegenover derden en het saldo. De
commissie meende evenwel, dat het gestelde doel, bescherming
van het publiek, voldoende bereikt wordt door alleen voor de
actiefzede voorschriften te geven en oordeelde, dat veilig kan
worden aangenomen, dat het belang der vennootschap haar, ook
zonder wettelijk voorschrift, aanleiding zal geven voor een vol­
doende splitsing van de posten aan de passiefzijde zorg te dra­
gen. Blijkbaar is de commissie tevreden, indien het publiek,
kennisnemende van de specificatie der activa en wetend de
grootte van het aandeelenkapitaal, zich een voorstelling ervan
kan maken, hoe groot het vermogen op zijn minst zal zjjn. Wel­
licht heeft zij der vennootschap de mogelijkheid niet willen ont­
nemen zelf te beoordeelen, in hoeverre zij in de creditzijde der te
publieeeren balans stille reserves wil opnemen. Hiertoe laat,
volgens een reeds gemaakte opmerking, de redactie van
het eerste lid van art. 42 ruimte, door uitsluitend ten aan­
zien van de onroerende en roerende zaken en niet ten aanzien

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJESHUISHOUDKUNDE

20

der passiva een toelichting betreffende de waardeering te vor­
deren. Men kan dan ook den „enkelen leden” der commissie
gereedelijk toegeven, dat door de regeling van het ontwerp aan
buitenstaanders over het algemeen toch niet een „juist inzicht
in den gang van zaken en de werkelijke kracht van de onder­
neming” wordt gegeven, maar voelt zich geneigd hun te ant­
woorden, dat het verschaffen van dit inzicht ook nimmer het
doel der publicatie kan zijn, waarmede immers slechts bescher­
ming, aantooning van een minimum, vermogen, beoogd wordt.
 Van practisch belang is tenslotte nog de voorgestelde over­
gangsbepaling :
„Ten aanzien van de naamlooze vennootschappen, opgericht
„vóór de inwerkingtreding dezer wet, vindt het artikel 42c, voor
„zoover het de verplichting tot nederlegging van de daar ge­
doemde stukken verbindt aan het in dat artikel onder a be­
doelde, eerst toepassing na vijf jaar te rekenen van die inwer­
kingtreding.
„Als schuldbrieven aan toonder en certificaten van schuld­
brieven, bedoeld onder b van het artikel 42c, komen niet in aan­
merking schuldbrieven en certificaten, uitgegeven vóór de in­
werkingtreding dezer wet.”
Een en ander komt dus hierop neer. Een N.V. verkeerende in
de gevallen c en d is verplicht voor het eerst haar jaarstukken, •
die betrekking hebben op een op of na 1 April 1929 aangevangen
boekjaar, overeenkomstig de nieuwe wet te publiceeren, zulks
krachtens de reeds bestaande bepaling van art. XIV der wijzi­
gingswet. Evenzoo is de positie van een in het geval b verkee­
rende N.Y., indien op of na 1 April 1929 obligaties aan toonder
(resp. toonder-certificaten van obligaties) uitgegeven worden.
 Evenwel is een N.V. in de toekomst nimmer tot publicatie ver­
plicht uit hoofde van een uitgifte van toonderobligaties of
certificaten vóór 1 April 1929. De commissie achtte het
namelijk billijk aan een zoodanige uitgifte invloed op den
publicatieplicht te onthouden, daar de vennootschap schulde­
nares het niet steeds in hare macht zal hebben haar uit­
staande obligaties in te trekken ten einde niet te vallen onder
het thans in te voeren indertijd bij de uitgifte niet voorzienbare
publicatievoorschrift. Tenslotte zullen de vóór 1 April 1929 op­
gerichte vennootschappen wegens het sub. a bedoelde eerst tot
publicatie verplicht worden voor de op of na 1 April 1934 vast
te stellen jaarstukken. De Commissie heeft haar namelijk ruim­
schoots in de gelegenheid willen stellen door wijziging harer
statuten desgewenscht aan de openbaarmaking te ontkomen.
Mr. E. A. HOFMAN
U IT

DE

F IN A N C iE E L E H U IS H O U D IN G
DER O V ER H E ID

Red.: J. H. TEXTOR
III

Centralisatie van kasbeheer en administratie
Op de op 18 en 19 December j.1. te Amsterdam gehouden Efficiency-dagen, georganiseerd door het Nederlandsch Instituut
voor Efficiency en het Nederlandseh Instituut voor Documen­
tatie en Registratuur, werd o.m. een referaat gehouden door den
heer II. Keegstra, Directeur van het Girokantoor der Ge­
meente Amsterdam, over het onderwerp : „Iets omtrent de practijk van de administratie bij centralisatie van kasvoering door
gemeenten”.
Daarin was merkwaardig hetgeen de spreker opmerkte om­
trent de mogelijke nog aan te brengen vereenvoudigingen in de
administratie van het Girokantoor der gemeente Amsterdam,
n.1. door de toepassing van machinale hulpmiddelen tot het
uiterste door te voeren.
 In de eerste plaats kunnen de bladen in de bestaande
giro-chèqueboekjes worden vervangen door ponskaartenpapier,
waardoor het weer mogelijk wordt om deze ponskaartenchèques aan de betrokken rekeninghouders uit te reiken niet
alleen met opdruk van naam, letter en nummer van den reke­
ninghouder, doch tevens met het „ingeponste” rekeningnum­
mer. Door deze handelwijze wordt het voordeel bereikt, dat de
bij het giro-kantoor binnenkomende cheques automatisch kun­
nen worden gesorteerd, in plaats van dat dit met de hand moet
geschieden.
Nadat de ponskaarten-chèques daarna van de overige vereischte ponsgaten (voor het bedrag enz.) zijn voorzien, kan de
verdere administratieve bewerking met Hollerith-machines
plaats vinden.
De moeilijkheid bestaat dan echter, om aan den begunstigde
oen, voor hom leesbare, gespecificeerde creditnota te ver­
strekken.
Men zou! deze moeilijkheid kunnen oplossen, door hem een
duplicaat-ponskaarten-chèque te’ geven, vervaardigd door een
dupliceer-ponsmachine. Maar alle bijkomstige schriftelijke mededeelingen van den debiteur aan den crediteur zouden dan toch
moeten worden overgeschreven, waarbij alle, aan overschrijfwerk verbonden, bezwaren blijven bestaan.
Wanneer ook dit copieerwerk, zoo zeide de referent, op een
absoluut feillooze en weinig kostbare machinale wijze zou kun­
nen geschieden, dan zou alle administratieve arbeid, welke het
giroverkeer, dus het centrale kasbeheer vereischt, met snel­
werkende machines kunnen worden verricht. Met weinig kosten
zou het werk op een voorbeeldige wijze kunnen worden gedaan,
terwijl de rekeninghouders dan alle voordeelen, welke het cen­
trale kasbeheer meebrengt, deelachtig zouden worden.
Er zou zijn — het waren efficiency-dagen waarop dit werd
gezegd — een minimum inspanning en een maximum nuttig
effect.
 De referent wees er dan op, dat het mogelijk is de ponskaarten-giro-chèques oogenblikkelijk en op goedkoope wijze
photografiseh te copiëeren op een papierband en wel zoodanig
dat de foto een nauwkeurige, met het bloote oog leesbare copie
is van de oorspronkelijke giro-chèque, en dat dus ook alle bij­
komstige schriftelijke mededeelingen aan den crediteur goed
kunnen worden gelezen.
Hierbij wordt principieel dezelfde photografische methode
toegepast — echter meer vervolmaakt — als die, welke bij groote
banken reeds bekend is.
Alle administratief werk wordt dan teruggebracht tot cijfer­
matig werk met electrische ponskaarten-machines en alle schrijf­
werk tot photografisch copiëeren.
Wij maken van het bovenstaande melding, omdat er uit blijkt,
dat ook bij overheidsbedrijven hoe langer hoe meer gestreefd
wordt naar de toepassing van efficiënte werkmethoden, en dat
dit niet alleen meer bij particuliere 'ondernemers het geval is.
De in het T.O.P.A.boek aangehaalde voorbeelden zijn trou­
wens even zoo vele bewijzen voor het feit. dat in de laatste jaren
reeds veel is bereikt.
Een der aanwezigen stelde den inleider nog de vraag, of hij
van meening was, dat het centrale kasbeheer — afgezien van de
overige, aan het giro-verkeer verbonden voordeelen — in het
algemeen, dus met inbegrip van de door de rekeninghouders
zelf te voeren administratie, een besparing in kosten ten gevolge
heeft.
