EENIGE OPMERKINGEN OVER AFSCHRIJVINGSSTELSELS IN VERBAND MET HET BESLUIT OP DE WINSTBELASTING 1940 EN HET BESLUIT OP DE INKOMSTENBELASTING 1941
EENIGE OPMERKINGEN OVER AFSCHRIJVINGSSTELSELS
IN VERBAND MET HET BESLUIT OP DE WINSTBELASTING
1940 EN HET BESLUIT OP DE INKOMSTENBELASTING 1941
door D rs A. L. Demenint
De onderneming is een zelfstandige economische organisatie met het
doel om door het produceeren en het aanbieden op de markt van goe­
deren of door het verrichten van diensten het in de onderneming gestoken
kapitaal rendabel te maken.
Uitgaande van deze definitie bestaat de taak van den ondernemer in
het vereenigen van de productiemiddelen door het zich verschaffen en
ter beschikking stellen van beschikkingsmacht (— geld), het opstellen
van het productieplan en de uitwerking daarvan, en last but not least in
de keuze van de medewerkers.
Bezien we zoo het terrein van werkzaamheid, dan blijkt er veel waars
te schuilen in het gezegde, dat we op economisch terrein altijd te maken
hebben met vier factoren, n.1. met menschen, methoden, machines en
materialen.
En de problemen die zich op economisch gebied voordoen, zijn nu
vooral hierom zoo moeilijk, omdat we altijd te maken hebben met evengenoemde vier factoren in hun onderlinge wisselwerking op elkaar, dus
in complementair verband.
M aar het is niet alleen de onderlinge afhankelijkheid binnen het com­
plementair gebonden geheel, die in het oog gevat moet worden, er is ook
het veel wijdere perspectief, de interdependentie die er is tusschen bijv.
de productiemiddelenmarkt en de markt voor eindproducten, kortom de
interdependentie tusschen alles en alles.
Wanneer we het dus hebben over het probleem der afschrijvingen en
wanneer we dit willen analyseeren aan de hand van een voorbeeld, bijv.
een machine, dan kunnen we deze machine eerst geïsoleerd, binnen het
kader der onderneming bezien. Vragen we dan naar het waarom van de
afschrijving, dan wordt de motiveering gevonden in de slijtage zonder
meer.
 De opstelling van een afschrijvingsplan zou echter falikant uitkomen
als alleen met slijtage, met den technischen levensduur, rekening gehou­
den zou worden.
Er moet ook rekening gehouden worden met bovengenoemde inter­
dependentie en dan stuiten we op verschillende andere factoren, als daar
zijn de mogelijke uitvinding van verbeterde machines, de vinding van
verbeterde productiemethoden enz., factoren dus waardoor het in bedrijf
houden van de machine economisch niet meer verantwoord kan blijken,
vóór het tijdstip waarop de machine versleten is.
De conclusie is dus, dat bij de opstelling van het afschrijvingsplan reke­
ning gehouden moet worden met den economischen levensduur van de
afschrijvingsobjecten, en met economischen levensduur bedoelen we dan
het aantal rendabele jaarprestaties, dat van het bedrijfsmiddel verwacht
kan worden.
Onder de afschrijving verstaan we het geschatte bedrag, dat als prijs
van het verbruikte productie vermogen van de bedrijfsmiddelen ten laste
van de verlies- en winstrekening gebracht wordt. Door dit geschatte
bedrag wordt dientengevolge tevens de boekwaarde van het betreffende
actief bepaald.
ma b

blz. 342

Bij de schatting van het afschrijvingsbedrag kan van verschillende
gezichtspunten uitgegaan worden:
1. Men kan de motiveering van de afschrijving baseeren op het feit,
dat de prestaties van het bedrijfsmiddel, die in het productieproces ver­
bruikt worden hun renumeratie moeten vinden in de opbrengst van het
eindproduct. Ten laste van de brutoopbrengst moet dus een zoodanig
bedrag als kostprijs van de geleverde prestaties afgeschreven worden,
dat aan het einde van de economische levensduur van het bedrijfsmiddel
de kostprijs ervan weer uit de winsten teruggewonnen is.
Conform dezen gedachtengang definieert Schmalenbach afschrijven
als het verdeelen van de aanschaffingsprijs als kosten over de jaren, dat
het bedrijfsmiddel economisch meegaat.
De afschrijving is dus een kwestie van verdeelen, waarbij echter meer­
dere onbekenden optreden, n.1.
 a. het totaal aantal rendabele jaarprestaties, dat de machine zal kunnen
leveren.
b. de bedrijfsdrukte, dus ook de mate, waarin het prestatievermogen uit­
geput zal worden.
c. de mate waarin de productiviteit van de afzonderlijke prestaties af zal
nemen.
In de praktijk verwaarloost men meestal de onder b. en c. genoemde
onbekenden, en volstaat men met slechts de economische levensduur van
de bedrijfsmiddelen te schatten.
Het zoo gevonden aantal jaren deelt men op 100 en zoo vindt men
het percentage van de aanschaffingsprijs, dat jaarlijks ten laste van de
Verlies- en Winstrekening gebracht zal worden.
Dit is de methode van afschrijving van een vast percentage van de
aanschaffingsprijs.
Een andere veel voorkomende methode is de afschrijving van een vast
percentage van de boekwaarde, terwijl het afschrijvingsstelsel van Lewin
te beschouwen is als een compromis tusschen eerstgenoemde stelsels.
N aast de annuïteitenmethode en de Sinkingfund methode is het systeem
Cole bekend, waarbij de berekende afschrijvingsbedragen sterk degressief
zijn.
Bij de door Prof. Volmer gepropageerde methode waarbij jaarlijks een
vast bedrag en daarboven een bedrag afhankelijk van het gebruik van
het productiemiddel afgeschreven worden, evenals bij de Tonnage­
methode wordt de nadruk gelegd op het verband dat er is tusschen de
capaciteit en de bedrijf sdrukte.
Bij al deze andere afschrijvingsstelsels wordt uitgegaan van de aan­
schaffingsprijs.
De zorg voor de solvabiliteit zit dus bij al deze stelsels voor, daar men
na de omloop van het kapitaal de geinvesteerde bedragen weer terug wil
hebben.2
2. Van een gansch ander gezichtspunt wordt uitgegaan bij de op de
vervangingswaardeleer afgestemde afschrijvingsstelsels.
 Deze leer acht niet de van een waarde uit het verleden afgeleide kost­
prijs van de geleverde prestaties belangrijk, doch laat de continuiteitsm ab

blz. 343

gedachte prevaleeren. Het gaat er dan niet meer om wat de kostprijs van
de geleverde prestatie bedraagt, doch het gaat erom er voor te zorgen
dat zoodanige bedragen als afschrijving ten laste van de winsten ge­
bracht worden, dat daaruit te zijner tijd een vervangende machine bekos­
tigd kan worden. Hiertoe moet de onderneming teneinde haar relatieve
positie te behouden, op het moment dat vervanging van het bedrijfsmiddel
noodzakelijk is, de middelen beschikbaar hebben. Het is dus de zorg voor
de liquiditeit, die hier overheerscht.
Jaarlijks wordt de afschrijving berekend op basis van de vervangings­
waarde van het bedrijfsmiddel op den balansdatum, terwijl de gedachte
van fondsvorming om te zijner tijd vervanging te kunnen financieren, het
tevens noodzakelijk maakt om de afschrijving elk jaar terug te rekenen
over den geheelen verstreken levensduur van het bedrijfsmiddel. Voorzoover de in het verleden plaats gehad hebbende afschrijvingen hooger of
lager waren, dan de vervangingswaarde op den balansdatum vindt dan
correctie plaats.
Het is ook mogelijk om bij de afschrijving uit te gaan van de aanschaf­
fingsprijs volgens op den balansdatum geldende prijzen (zie Leidraad
Winstbelasting) zonder correctie van de afschrijvingen die in het ver­
leden reeds plaats vonden.
W ordt deze laatste methode gevolgd, dan is het mogelijk, dat de
nieuwe balanswaarde bij gestegen vervangingswaarde gelijk of zelfs hoo­
ger is dan de vorige balanswaarde, waardoor de afschrijving nihil, of
zelfs negatief kan zijn.
Tegen het nemen van de aanschaffingsprijs als uitgangspunt is in te
brengen, dat we vele jaren na den datum van aanschaffing onze afschrij­
vingen blijven baseeren op een waarde uit het verleden.
 De gevolgen hiervan komen bij prijsstijging op de productiemiddelenmarkt neer op de calculatie van z.g. „schijnwinsten" terwijl bij prijsdaling
op de productiemiddelenmarkt de afschrijvingen van de hooge aanschaf­
fingsprijzen, althans wanneer gansche bedrijfstakken met in den duren
tijd aangeschafte productie-apparaten opgescheept zitten, als duurtefactor
kunnen werken 1).
Behoudens in tijden van inflatie of deflatie acht ik beide bezwaren niet
zoo belangrijk.
Calculatie van schijnwinsten is gevaarlijk wanneer de geheele z.g.
schijnwinst door opname of uitdeeling aan de onderneming onttrokken
zou worden. De zucht naar expansie overheerscht echter in het algemeen
dermate in de tot zelfstandige eenheid geëvolueerde onderneming, dat dit
gevaar nauwelijks aanwezig is.
Dat afschrijving van hooge aanschaffingsprijzen als duurtefactor gaat
optreden is hoogstens toevallig en zeker tijdelijk, daar door relatief te
hooge prijzen de concurrentie aangetrokken wordt en deze kan prod.
middelen goedkoop aanschaffen en dus met lage afschrijvingen rekenen.
Tegen de afschrijving op basis van de vervangingswaarde zijn de vol­
gende bezwaren in te brengen:
1.
De Vervangingswaarde van bedrijfsmiddelen moet jaarlijks door
middel van soms tijdroovende informaties verkregen worden en is in vele
gevallen zelfs in het geheel niet op korten termijn te bepalen.
1) Verg. Prof. Dr. N. ]. Polak: Onzuivere kostprijsberekening als duurtefactor.
mab

blz, 344

2. Men gaat bij reeds eenige jaren in bedrijf gestelde prod. middelen
afschrijven op basis van de vervangingswaarde van inmiddels in den han­
del gebrachte verbeterde machines met grooter prestatievermogen.
Hierdoor krijgt de afschrijving ten deele het karakter van fondsvor­
ming voor verbetering van de outillage, er komt dus een element van
reserveering voor expansie in de afschrijving.
 3. Bij de winstberekening steunt men bovendien op de hypothese,
dat de vervangingswaarde ten tijde van de economische overlijdensdatum
van het activum minstens gelijk zal zijn aan de vervangingswaarde op
den balansdatum. Men reserveert dus tegen eventualiteiten, waaromtrent
geen zekerheid bestaat.
De aan de passiefzijde der balans paraisseerende ,,reserve voor prijs­
verschillen” heeft dus zuiver het karakter van „een appeltje voor den
dorst” d.w.z. van een echte reserve.
Het stelsel van afschrijving volgens de vervangingswaardeleer is dus
bij oploopen der prijzen een tweeslachtig stelsel, bevattende een element
afschrijving en een element reserveering.
Het primaire doel van iedere onderneming is het maken van winst en
niet de reproductie van de outillage van de onderneming.
De omloop van het in de productiemiddelen geïnvesteerde kapitaal, de
kapitaalmutatie, wordt door de afschrijving tot uiting gebracht, terwijl
reserveeren beteekent het inhouden van winst.
Voor de winstbepaling zijn daarom slechts die afschrijvingsstelsels te
aanvaarden, die gebaseerd zijn op de aanschaffingsprijs der productie­
middelen.
De reserveering moet behalve voor andere doeleinden dienen om moge­
lijke liquiditeitsmoeilijkheden veroorzaakt door gestegen prijzen op het
tijdstip, waarop vervanging van productiemiddelen plaats moet vinden,
op te vangen.
Behalve door middel van een stelsel van afschrijvingen kan men de
boekwaarde van een productiemiddel ook bepalen door rechtstreeksche
waardeering.
Tusschen rechtstreeksche waardeering en afschrijving bestaat geen
principieël verschil. Bij de eerste methode wordt de boekwaarde direct
geschat en de ten laste van de resultatenrekening komende afschrijving
als een restbedrag gevonden, terwijl de gang van zaken bij de tweede
methode juist in omgekeerde volgorde verloopt.
De afschrijvingsmethoden zijn uiteraard logischer, daar men het bij
rechtstreeksche waardeering te schatten restbedrag toch niet anders zal
kunnen bepalen, dan door in gedachte van de oorspronkelijke waarde de
verbruikte prestaties in mindering te brengen.
 Het is dan ook geen gebruik om de boekwaarde van belangrijke activa
door middel van rechtstreeksche waardeering te bepalen. Intusschen
wordt rechtstreeksche waardeering veelvuldig toegepast bij de bepaling
van die bedrijfsmiddelen, die in grooten getale in het bedrijf benoodigd
zijn en ieder afzonderlijk een betrekkelijk geringe waarde hebben, zooals,
gereedschappen, modellen, steigermateriaal enz. Rechtstreeksche waar­
deering van de aanwezige hoeveelheid is dan de aangewezen procedure,
omdat die bedrijfsmiddelen een relatief te geringe waarde hebben om ze
stuk voor stuk voorwerp van een afschrijvingsstelsel te maken.
ma b

blz. 345
v

Deze min of meer bijkomstige bedrijfsmiddelen kunnen echter even­
goed in massa als afschrijvingsobject beschouwd worden. Een stelsel van
afschrijving van de boekwaarde is dan aan te bevelen.
De winstberekening moet altijd voldoen aan de eischen gesteld door
het goede koopmansgebruik, hetgeen wil zeggen, dat de winstberekening
bedrijfseconomisch verantwoord moet zijn.
Bij winstberekening voor fiscale doeleinden kunnen echter systemen
van winstberekening, die in het algemeen bedrijfseconomisch verantwoord
zijn, voor de toepassing van belastingwetten niet als goed koopmans­
gebruik aangemerkt worden. 1)
Deze vernauwing van het begrip goed koopmansgebruik vindt zijn
oorzaak in:
1.
het karakter en het doel van de belastingwetten.
De door de practijk zoo gaarne toegepaste gewoonte om af te schrij­
ven al naar gelang van de winst is, mits in goede jaren niet verzuimd
wordt voldoende af te schrijven, bedrijfseconomisch zeker verantwoord.
Voor de toepassing van een inkomstenbelastingwet met progressief tarief
kan het echter niet oirbaar geacht worden, dat men de progressie gaat
ontloopen, door de winsten van goede jaren met zware afschrijvingen te
belasten.
2. De noodzaak van een doelmatige controle op de naleving der wet­
telijke voorschriften.
 Het ter beschikking van den Staat staande contróle-apparaat is in ver­
houding tot het aantal te behandelen aangiften klein. Volstaan moet daar­
om worden met een globale beoordeeling, waarbij tot vragen aanleiding
gevende aangiften nader onderworpen worden aan een beperkte controle
(cijferbeoordeeling aangevuld met systematische steekproeven) door den
rijksaccountantsdienst, terwijl deze dienst slechts in gevallen, waarin een
diepergaand onderzoek gerechtvaardigd schijnt, tot een volledige controle
over gaat. 2)
De hiergenoemde factoren hebben tot gevolg, dat voor de toepassing
van wetten betreffende belastingen „die in eenigen vorm naar de winst
worden geheven” slechts systemen van winstberekening aanvaard kunnen
worden, die:
a. in verband met aard en doel der wet bedrijfseconomisch verantwoord
zijn.
b. snel en doelmatig te contróleeren zijn.
De onder b. genoemde voorwaarde wordt voorzoover mij bekend, bij
de interpretatie van het begrip goed koopmansgebruik in fiscalen zin nooit
in overweging genomen.
Niettemin meen ik dat deze eisch om redenen van efficiency noodzake­
lijk gesteld moet worden.
Uitgaande van beide voorwaarden als criteria, is het interessant hier­
aan de in het Besluit W .B. 1940 en het Besluit I.B. 1941 gegeven voor1) Verg. Mr. M. J. Prinsen in Weekblad No. 3598.
2) Verg. W. N. de Blaey in de N.V. 20 jg. no. 1.
m ab

blz, 346

schriften betreffende afschrijving en waardeering van bedrijfsmiddelen
te verifieëren.
Nadat in art. 5 2e lid W .B. bepaald is, dat de activa en passiva bij het
vaststellen van het zuiver vermogen geschat moeten worden overeen­
komstig goed koopmansgebruik, zijn t.a. hiervan in de leiddraad W .B.
nadere richtlijnen opgenomen.
In par. 9 der leiddraad blijkt met betrekking tot bedrijfsmiddelen zoo­
wel het stelsel van afschrijving als dat van rechtstreeksche waardeering
geoorloofd.
 Aangegeven wordt, dat bij een afschrijvingsstelsel ter berekening van
de huidige boekwaarde uitgegaan kan worden
1. van de z.g. historische aanschaffingsprijs (t.o. spreekt de leiddraad
van „aanschaffingswaarde” ),
•
2. de aanschaffingsprijs volgens de op den balansdatum geldende prij­
zen (d.i. de vervangingswaarde),
3. of van de laagste van deze beide.
ad. 1. De afschrijving van de aanschaffingsprijs is door fiscale bril
gezien, een ideale methode. De aanschaffingsprijs is snel na te gaan en
eenmaal geverifieerd is zij de basis van het afschrijvingsstelsel gedurende
den geheelen economischen levensduur van het object. W at de econ.
levensduur betreft zijn door langjarige ervaring normen bekend, zoodat
ook hieromtrent weinig moeilijkheden behoeven te rijzen.
ad. 2 en 3. Met de onder 2 genoemde afschrijving van de vervan­
gingswaarde is niet bedoeld een stelsel van afschrijving volgens de vervangingswaardeleer. Afschrijving volgens deze leer is als gevolg van het
in het Besluit W .B. gevolgde systeem niet als goed koopmansgebruik in
den zin zooals dit voor de W .B. geïnterpreteerd moet worden, te aan­
vaarden (zie art. 5, 5e lid, in par. 9 der Leiddraad nader toegelicht met:
.,dat het niet toelaatbaar is reserves ten laste van de winst te vormen,
met het oog op risico's uit toekomstige transacties of uit het voortzetten
van het bedrijf in het algemeen. Evenmin kunnen ten laste van de winst
reserves worden gevormd met het oog op een toegenomen behoefte aan
zelffinanciering van de onderneming” ).
De in de leiddraad genoemde afschrijving van de vervangingswaarde
komt in de practijk zelden of nooit voor; waarschijnlijk is deze wijze van
afschrijven uit diplomatieke overwegingen in de leiddraad opgenomen,
teneinde de pil voor aanhangers der vervangingswaardeleer wat te ver­
gulden.
 Het onder 3. genoemde afschrijvingsstelsel is opgenomen om de reeds
besproken mogelijkheid van een negatieve afschrijving bij afschrijving vol­
gens het onder 2. genoemde stelsel bij stijgende vervangingswaarde te
ontgaan.
De onder 2. en 3. genoemde afschrijvingsstelsels missen iedere practische beteekenis en het ware daarom beter geweest deze stelsels niet in
de leiddraad W .B. te vermelden.
Het komt er dus op neer, dat practisch alleen die afschrijvingsstelsels,
die uitgaan van de aanschaffingsprijs als basis onder het wettelijk begrip
goed koopmansgebruik gerangschikt kunnen worden en uitgaande van
bovengenoemde criteria, m.i. terecht.
ma b

blz. 347

Rechtstreeksche waardeering kan blijkens par. 9 der Leiddraad ge­
schieden:
a. op het bedrag, dat de onderneming, naar den stand van zaken op
den balansdatum voor het bedrijfsmiddel over zou hebben om het te
verkrijgen.
b. op verkoopwaarde.
c. op de laagste van de onder a. en b. aangeduide waarden.
ad. a. De hier omschreven waarde is de bedrijfswaarde, welke wordt
gevonden door een zuiver subjectieve schatting van de nog resteerende
prestaties vanuit het omschreven gezichtspunt.
Een zoo bij uitstek subjectief waardebegrip is m.i. niet in overeenstem­
ming te brengen met het wettelijk begrip goed koopmansgebruik, omdat
de mogelijkheid van controle behoudens t.a. van excessen geheel ont­
breekt.
ad. b. Ook bij waardeering van de in het bedrijf gebruikte bedrijfs­
middelen op verkoopwaarde, is slechts een objectieve contrólebasis aan­
wezig, voorzoover waardeschattingen van de 2e handsch goederenmarkt
ter beschikking staan. De omslachtige en lastige procedure verbonden
aan het nagaan van de verkoopwaarde staat de efficiency eisch, die aan
de controle door de belastingadministratie gesteld moet worden in den
weg en deswege is ook waardeering van bedrijfsmiddelen naar dezen
maatstaf niet in overeenstemming te achten met goed koopmansgebruik
in fiscalen zin.
ad. c.
 Deze methode laboreert aan de onder a. en b. genoemde be­
zwaren en voldoet dus evenmin aan de gestelde criteria.
In het voorgaande werd reeds vermeld, dat rechtstreeksche waardee­
ring slechts gebruikelijk is voor de relatief weinig belangrijke in groot
aantal benoodigde bedrijfsmiddelen.
Al is m.i. een systeem van afschrijving van dergelijke bedrijfsmiddelen
en masse te prefereeren, zoo is in verband met het betrekkelijk kleine
belang over het zoo juist ontwikkelde bezwaar tegen rechtstreeksche
waardeering waar het deze bedrijfsmiddelen betreft, heen te stappen.
T.a. van de kostbare en groote productiemiddelen moeten de bezwaren
echter gehandhaafd blijven. Het schijnt mij daarom onjuist, dat in de
leiddraad rechtstreeksche waardeering ook voor deze bedrijfsmiddelen
toelaatbaar geacht wordt.
De leiddraad vermeldt verder nog, dat bij objecten welke naar aange­
nomen moet worden slechts verkocht zouden worden onder omstandig­
heden waaronder zij ook voor andere ondernemingen nagenoeg geen
waarde zouden hebben, de verkoopwaarde op ƒ 1,-— gesteld kan worden.
Dit mag echter niet bij courante bedrijfsmiddelen, zooals woonhuizen,
winkelhuizen, pakhuizen e.d., het mag wel indien het betreft pakhuizen
e.d., welke bij staking van het bedrijf vermoedelijk onverhuurbaar zouden
zijn.
Indien dus als stelsel voor een bedrijfsmiddel rechtstreeksche waardee­
ring tegen verkoopprijs is aanvaard, is het geoorloofd in bepaalde geval­
len deze verkoopprijs op ƒ 1,— te stellen.
Het doet vreemd aan, dat hier, waar het gaat om balanswaardeeringen
voor winstbepaling, de fictie „indien het bedrijf gestaakt zou worden”
ma b

blz. 348

als criterium naar voren gebracht wordt. Tenzij liquidatie te verwachten
is, moet het bedrijf bij winstbepalingsbalansen toch altijd als „going con­
cern” gezien worden.
Het le lid van art. 10 Besluit I.B., bepaalt, dat de activa en passiva
gewaardeerd moeten worden volgens goed koopmansgebruik.
 In het 2e lid wordt bepaald, dat de activa tenminste op de werkelijke
aanschaffings- of voortbrengingskosten worden gewaardeerd en dat bij
de waardeering van zaken, die voor de uitoefening van het bedrijf of
beroep worden gebruikt, rekening wordt gehouden met de volgens art. 11
te verrichten afschrijvingen.
Art. 11 bepaalt, dat op het duurzame productie-apparaat (gebouwen
en andere zaken, welker gebruik langer dan een jaar pleegt te duren)
afgeschreven kan worden van de aanschaffings- of voortbrengingskosten.
Hier is dus de keuze gevallen op die afschrijvingstelsels, die behalve
bedrijfseconomisch verantwoord, tevens snel en doelmatig te contröleeren
zijn. Dit is m.i. zeer toe te juichen. Minder vreugde verschaft de lezing
van de omschrijving der hier bedoelde afschrijvingsstelsels, waar gespro­
ken wordt over ,,het aandeel van het jaar in de waardevermindering tusschen het begin van het jaar en het einde van den gebruiksduur” . Deze
omschrijving is niet juist, daar bij afschrijving van de aanschaffingsprijs
niet de waardevermindering tot uitdrukking wordt gebracht, doch de
kostprijs van het verbruikte productievermogen. Het kan zelfs voorkomen
dat er waardevermeerdering is, doordat de aan het einde van een jaar
resteerende prestaties meer waard zijn, dan de aan het begin van het
jaar aanwezige.
Het 2e lid van art. 10 vermeldt nog, dat waardeering op een lager
bedrag dan de aanschaffings- of voortbrengingskosten voor de activaresp. aanschaffingsprijs min afschrijvingen voor de zaken die langer dan
een jaar gebruikt plegen te worden —• slechts geoorlooofd is, voor zoo­
ver en zoolang de bedrijfswaarde van het voorwerp der waardeering
aantoonbaar lager is.
 Onder bedrijfswaarde is volgens art. 10 te verstaan de waarde, welke
een verkrijger bij overneming van het geheele bedrijf of beroep zou toe­
kennen aan het afzonderlijke activum, indien hij zou uitgaan van de overnemingswaarde van het geheel en voornemens zou zijn, de uitoefening van
het bedrijf of beroep voort te zetten.
Op grond van deze omschrijving zal de bedrijfswaarde van goederen­
voorraden in den regel samenvallen met de vervangingswaarde.
De in art. 10 toegestane afwijking van de aanschaffingsprijs komt er
dus op neer, dat goederenvoorraden gewaardeerd zullen kunnen worden
op kostprijs of vervangingswaarde, al naargelang van de laagste uit­
komst.
Bij duurzame productiemiddelen, die hun prestaties over een reeks van
jaren leveren, kan de bedrijfswaarde belangrijk afwijken van de vervan­
gingswaarde. De bedrijfswaarde zal hier bepaald moeten worden door
de contante waarde te bepalen van dat deel van de opbrengst van het
geheel, dat toegerekend moet worden aan het afzonderlijke activum.
Dit is een practisch onoplosbaar probleem, zoodat de bedrijfswaarde
slechts door subjectieve schatting te benaderen is.
In de practijk zal het er waarschijnlijk op neerkomen, dat bedrijfsmid­
delen slechts in gevallen, dat het bedrijf noodlijdend is geworden of door
omstandigheden tot stilstand is gedwongen enz. lager gewaardeerd kunmab

blz. 349

nen worden dan de aanschaffingsprijs min afschrijvingen en dan nog
slechts voorzoover en zoolang de bedrijfswaarde aantoonbaar lager is.
Schatting van de bedrijfswaarde beneden de liquidatiewaarde van het
afzonderlijke activum zal m.i. echter niet geaccepteerd kunnen worden.
Volgens art. 30 le lid tenslotte worden als opbrengst van goederen
beschouwd de voordeelen welke, anders dan door eigen onderneming of
door arbeid uit gebouwen en roerende stoffelijke goederen worden getrok­
ken.
Anders dan volgens de oude I.B. wet is afschrijving op gebouwen en
verhuurde roerende goederen volgens art. 14, 4e lid steeds geoorloofd.
 De afschrijving moet volgens de in art. 11 aangegeven stelsels plaats vin­
den, zoodat de in art. 10 gegeven mogelijkheid om op bedrijfswaarde te
waardeeren, hier niet van toepassing is.
BOEKBESPREKING
De Inkomstenbelasting 1941 in de praktijk door ], W. Bettinck
en M r E . R. Zweep, Inspecteur der Directe Belastingen, enz.
Dit boekwerk is, zooals op de titelpagina wordt vermeld, bedoeld als
handleiding voor iedereen, die met de Inkomstenbelasting te maken heeft.
Nu eene nieuwe Inkomstenbelasting is ingevoerd, die zeer belangrijk van
de vroegere W et op de Inkomstenbelasting 1914 afwijkt, voorziet eene
uiteenzetting van den inhoud van het nieuwe Besluit, kort na zijne af­
kondiging, in eene behoefte.
N a eene korte inleiding behandelen de schrijvers in logischen samen­
hang den inhoud van het Besluit, waarbij uiteraard de volgorde van de
artikelen van het Besluit niet geheel kon worden gevolgd. Het geheel
bestaat uit een elftal hoofdstukken. Onder den titel van ieder hoofdstuk
worden de betreffende artikelen van het Besluit aangegeven. De onder­
werpen, die achtereenvolgens in een hoofdstuk worden besproken, zijn
telkens duidelijk vermeld. De opbrengst van bedrijf of beroep (in het
Besluit winst genoemd) wordt in hoofdstuk IV Winst vrij uitvoerig
behandeld. Met een voorbeeld wordt hier en daar eene nadere toelich­
ting gegeven.
Aan het slot is de inhoud van het Besluit met den Belastingtabel op­
genomen.
Het werkje zal als practische handleiding ongetwijfeld door velen op
prijs worden gesteld.
A. N.
mab

blz, 350.
