Samen aan tafel over lokale vraagstukken in de maakplaats
KB ONDERZOEKSKRONIEK | Marianne Hermans en Manon Mostert-van der Sar
de stad’ en helpen met de uitgifte
van sensoren en instructies om
met meerdere mensen in een wijk
zaken als hittestress, fijnstof en
geluidsoverlast te meten.
Tafel van de Stad
In het door de stichting Pica gefinancierde project MAKERLAB
hebben in totaal acht bibliotheken
twee jaar lang geëxperimenteerd
met de inrichting en de programmering van hun maakplaats. Zij
deden dit met een vooraf geformuleerd doel dat past bij de
specifieke context van hun bibliotheek. Een belangrijk onderdeel
van het project was de inzet van
studenten van de bacheloropleiding Industrieel Ontwerpen aan
de TU Delft (zie ook het artikel
Van digitaal leesplankje tot makerplaats in IP #6-2021).
In de rubriek
Zij bedachten innova‘KB Onderzoekskroniek’
tieve ontwerpen die binbeschrijven medewerkers
nen de maakplaatsen
van de afdeling Onderzoek van
worden ingezet. Een
de Koninklijke Bibliotheek
van de gekozen onthun resultaten, trends
werpen was de Tafel
en vondsten.
van de Stad.
SAMEN AAN TAFEL
OVER LOKALE VRAAGSTUKKEN
IN DE MAAKPLAATS
De bibliotheek staat allang niet meer symbool voor
rijen kasten met boeken die wachten tot iemand ze
wil raadplegen. Integendeel: het is een plek waar
mensen van verschillende achtergronden met elkaar in
gesprek gaan, samen leren en dingen maken. Om die
ontwikkeling te ondersteunen bieden bibliotheken ruimte
en faciliteiten aan in hun maakplaatsen.
V

eel bibliotheken hebben een speciale
plek ingericht waar
bezoekers komen
om dingen te maken. Daar staan bijvoorbeeld 3D
printers en vinylsnijders, maar
ook media-opnameapparatuur of
materialen voor houtbewerking.
 Maakplaatsen zijn ingericht om

‘Maakplaatsen zijn
ingericht om kennis
op een andere manier
toegankelijk te maken’

Marianne Hermans
Kennisadviseur bij de KB,
nationale bibliotheek

Manon Mostert-van der Sar
Docent-onderzoeker aan
de Hogeschool Rotterdam/Stadslab

32

IP | vakblad voor informatieprofessionals | 08 / 2022

kennis op een andere manier
toegankelijk te maken. ‘Leren
door doen’ is de onderliggende
gedachte. Leren van en met elkaar door te experimenteren en
het plezier daarvan te ervaren.
Maakplaatsen kunnen echter ook
een manier zijn om vorm te geven aan burgerparticipatie. Waar
kunnen burgers meepraten over
lokale vraagstukken, en waar kunnen ze samen met anderen hun
invloed laten gelden en zelf het
samenspel van diverse belangen
ervaren, op een veilige plek waar
ruimte is voor dialoog?
De bibliotheek is een plaats waar
mensen samenkomen, met elkaar
in gesprek gaan en kennis uitwisselen. Bibliotheken organiseren
bijvoorbeeld meet-ups rond uitzendingen van het programma Tegenlicht, bouwen een ‘monitor van

Data en
verhalen verzamelen
In het voorjaar van 2021 kwamen twee van deze stu den ten,
los van elkaar, met het concept
voor een maaktafel, een fysieke
tafel waarop interactie kan plaatsvinden met de stad. Dit concept
werd door meerdere bibliotheken
enthousiast ontvangen. Stadslab
Rotterdam, maakplaats van de
Hogeschool Rotterdam, bracht dit
concept in praktijk door samen
met docenten, instructeurs, studenten en onderzoekers de tafel
daadwerkelijk te realiseren.
De tafel heeft twee ontwikkelprocessen:
1. De tafel maken: waarin de
bibliotheek zoekt naar lokale
vraagstukken om de tafel in te
richten en hierbij actief stakeholders te betrekken.
2. De tafel gebruiken: waarbij de
bibliotheek activiteiten organiseert rondom de tafel om goede

vakblad voor
informatieprofessionals

data, inzichten en verhalen te
verzamelen, maar ook om de
drempel richting de maakplaats
te verkleinen.
 Maquette en projectie
Het eerste prototype van de
tafel richt zich op de inrichting
van de stad Rotterdam met haar
verschillende functies. De tafel is
zowel een fysieke maquette als
een digitale projectie erop. De tafel
start met een voice-over die input
vraagt van voorbijgangers: ‘Welkom
bij de tafel van de stad Rotterdam.
Voor u staat een maquette van de
wijk Vierhaven in Rotterdam-West.
De toekomst van deze wijk wordt
door burgerinitiatieven en door u
vormgegeven. Denkt u met ons
mee?’
De bezoekers krijgen drie verschillende opties voorgelegd:
vergroening, parkeergelegenheid
en water. Bij deze opties worden
de voor- en nadelen uitgelegd met
de gevolgen ervan voor de wijk
(verkregen uit bestaande data).
Daarna hebben ze de mogelijkheid om een keuze te maken voor
de invulling van de wijk door een
fysiek icoon op de maquette te
plaatsen. Hierdoor krijgen de bezoekers inzicht in wat er in hun
wijk gebeurt en kunnen ze hun
stem uitbrengen op het initiatief
dat hun voorkeur heeft. Hoe dit
in zijn werk gaat, is te zien in dit
filmpje op YouTube: bit.ly/tafelvandestad-walkthrough.
Makey Makey
De stadstafel werkt via een Makey Makey, een toegankelijke minicomputer die aangesloten is op
een laptop of computer die in verbinding staat met een beamer. De
beamer projecteert een kaart op
een maquette van (een deel van)
de wijk. Wanneer een bezoeker in
aanraking komt met de tafel, start
een narratief of volgt een visualisatie. Door fysieke objecten op
bepaalde plekken op de maquette
te plaatsen verandert de projectie
van de beamer.
 Kennismaking
met technologie
De Tafel van de Stad geeft
bezoekers van de bibliotheek
op een interactieve wijze inzicht
in lokale vraagstukken. Burgers
kunnen hierdoor meedenken over
of mede vormgeven aan nieuwe
initiatieven. De tafel biedt ook
een laagdrempelige kennismaking
met technologie en maken, zoals
in steeds meer maakplaatsen in
bibliotheken al mogelijk is.
Op 14 december gaan verschil lende bibliotheken aan de
slag om onder begeleiding van
Stadslab Rotterdam zelf een
tafel te maken die ze vervolgens
mee terugnemen naar hun eigen
thuisbasis. Er is nu al een Tafel
van de Stad te bewonderen in
Stadslab Rotterdam en in de
mediatheek van de Hogeschool
Rotterdam.
<

:

Hybride IP

papier
en
online

Met ingang van dit
jaar verschijnt IP
vier keer op papier
en vijf keer als
digitaal magazine.
De papieren IP belandt gewoon in je fysieke brievenbus, de
digitale IP krijg je als versleutelde link die we sturen naar het
mailadres dat bij ons bekend is. Daarnaast kun je als abonnee
alle IP’s – papier en digitaal, vanaf jaargang 2011 – als vanouds
raadplegen in het online archief op informatieprofessional.nl.
De losse bijdragen in full-text en de hele nummers als pdf
(papieren bladen) en als digitaal magazine.
Vragen? Mail dan even naar
redactie@informatieprofessional.nl.
www.informatieprofessional.nl.
