WETTELIJKE REGELING ACCOUNTANTSWEZEN (inhoud april 1930 no. 4)
No. 4

7e JAARGANG

APRIL 1930

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY
S BED RIJFSH U ISH O U D KU N D E
ONDER REDACTIE VAN: R A. DIJKER, G. P. J. HOGEWEG, PROF. TH. LIMPERG JR., A. NIERHOFF EN H. R. REDER.
RUBRIEK REDACTEUREN: EXAMEN-VRAAGSTUKKEN j Drs. ABR.MEY EN Drs. J. PAARDEKOOPER _ LITERATUUR >M. M. DEEN Jr. EN Drs. A. ROBLES
BESLECHTE G E SC H IL L EN :.................................... - UIT DE FINANCIEELE HUISHOUDING DER OVERHEID< J. H. TEXTOR - UIT HET BUITEN­
LAND : W. BEYDER WELLEN, J. E. ERDMAN, C. A. HUYSMAN EN A. M. VAN RIETSCHOTEN - EFFICIËNTIE. C. A. BLAZER EN L. POLAK
------- REPERTORIUM VAN TIJDSCHRIFT LITERATUUR: Mej. Dr. R. PHILIPS, Drs, G. L. GROENEVELD, J. P. DE HAAN EN J. C. SPANGENBERG -------MEDEWERKERS: PROF. Mr. Dr. H. W. C. BORDEWIJK, J. P. CROIN, Mr. P. J. DAM, E. VAN DIEN, W. H. ELLES, G. W. FRESE, PROF. Dr. Ir.
------- J. GOUDRIAAN Jr„ S. KONIJN, JAMES POLAK, PROF. Dr. N. J. POLAK, J. E. SPINOSA CATTELA, Dr. A. STERNHEIM --------

SECRETARIS DER REDACTIE - C. VERWEY UITGEVER: J. M U U SSES
TESSELSCHADESTR. 15 - AMSTERDAM, TEL. 82444 TELEFOON 77
-

PURMEREND
GIRO No. 15062

DE COPIE VAN INGEZONDEN BIJDRAGEN WORDT NIET TERUGGE­
GEVEN. - NADRUK IS GEOORLOOFD, ZOO DE BRON WORDT GE­
NOEMD. - BOEKEN TER RECENSIE EN ALLE ANDERE STUKKEN
VOOR DE REDACTIE ZENDE MEN AAN DEN SECRETARIS. ----------

VERSCHIJNT MAANDELIJKS, BEHALVE IN DE MAAND AUGUSTUS.
ABONNEMENT PER JAAR F 10,-. FRANCO PER POST F 10.21, BUITEN­
LAND F 10,60.
 MEN ABONNEERT ZICH VOOR DEN GEHEELEN
JAARGANG -------------------------------------------------------------------------------------

INHOUD

aan, met ons hopende, dat hij, al was het dan slechts nu en dan,
artikelen kon blijven zenden. Deze hoop bleek ijdel en zoo moes­
ten wiji er ons bij neerleggen dezen medewerker te missen. Wij
zeggen hem dank voor de zeer belangrijke artikelen, die wij ont­
vingen, bijdragen die algemeen werden gewaardeerd. Voor het
oogenblik blijft de rubriekredactie onbezet. Wij zien echter naar
een plaatsvervanger uit.
Wij vestigen nog eens de aandacht op lastig geval VI voor­
komend in het nummer van November 1929: „Is de verantwoor­
delijkheid van den Commissaris, die oud-accountant der onder­
neming is, grooter dan die van zijn collega ’s, niet-accountants ’’.
Niemand der lezers zond ons een antwoord. Toch is het geval
een nader onderzoek waard. Wil niet een lezer alsnog zijn meening ten beste geven?

Van de R ed a ctieta fel .............................................................. Blz.
Wettelijke Regeling Accountantswezen.......................................„

49
49

Analyse van de Exploitatierekening............................................„

54

Bedrijfswinst door niet volledige voldoening van credi­
teuren ..................................................................................................
56

Lastige g e v a lle n .................................................................................„

57

Uit het b u iten lan d ............................................................................„

58

WETTELIJKE REGELING ACCOUNTANTSWEZEN

Exam envraagstukken...................................................................... „

59

Repertorium van Tijdschrift-literatuur op het gebied van
Accountancy en Bedrijfshuishoudkunde..................................„
Nieuwe b o e k e n .................................................................................„
Vragenbus ........................................................................................ „
Mededeelingen waarvan plaatsing werdverzocht . . ..
„
Ontvangen b o ek w erk en .......................................................... ........
61
62
64
64
64

Op 2 Maart 1928 werd door den Minister van Arbeid, Handel
en Nijverheid een commissie ingesteld, om hem van advies te
dienen omtrent 5 vragen inzake een voorgenomen regeling van
het accountantswezen.
 Op 19 Maart 1928 werd deze commissie namens den Minister
door den Secretaris-Generaal van zijn departement geïnstal­
leerd en op 15 Februari 1930 werd het rapport dier commissie
den Minister in een speciale audiëntie plechtiglijk overhandigd.
Naar men zegt heeft de commissie in dien tusschentijd ± 40
maal vergaderd.
Indien men bedenkt, dat de 15 leden der commissie allen
mannen zij n, die ook zonder dit extra-werk zouden hebben
geweten, hoe hun tijd te besteden; die den den commissiearbeid
gewij den tijd dikwijls ten koste van hun dagelijksch werk of
van hun nachtrust zullen hebben verricht, dan is er reden om
deze commissie te huldigen voor den door hen beoefenden
spoed. Want, niet waar, een zaak commissoriaal maken, pleegt
toch nog vaak te beteekenen, haar voor onbepaalden tijd te
verschuiven.
Het verslag der commissie is door den Minister, eveneens

(Verslag der Staatscommissie)

door Drs. A. M. Groot

door B. van den Berg

Geval VII. De ondergekapitaliseerde obligatie (Hoe
moet zij worden gewaardeerd; mag de accountant de
balans teekenen?)
ingezonden door Prof. Dr. N. J. Polak
Geval VIII. Reserveberekening bij ziekteverzekering
Hoe moet zij geschieden?
Red.: W. Beyderwellen, J. E. Erdman, C. A. Huysman
en A. M. van Rietschoten
Is vaststelling van minimum-eischen voor contrölewerk gewenscht?

Red. Drs. Abr. Mey en Drs. J. Paardekooper
Inrichting administratie van een boekhandel

VAN DE REDACTIETAFEL

Zeer tot zijn en ons leedwezen zag de heer Mr. A. E. J. Nysingh zich genoodzaakt om de Redactie van de Rubriek Be­
slechte Geschillen op te geven. Drukke werkzaamheden verhin­
derden hem reeds sedert geruim en tijd iets voor de rubriek te
doen. Op ons aandringen bleef de heer Nysingk niettemin nog

(Het verslag' der Staatscommissie)

50

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE

met bekwamen spoed, in druk gegeven1) en algemeen verkrijg­
baar gesteld.
 Het is bekend, dat de drang om te komen tot een wettelijke
regeling van onderen, dat wil hier zeggen, van uit de wereld
der accountants, is uitgegaan. Reeds werd bij K. B. van 16 Mei
1918 een Staatscommissie ingesteld, die behalve omtrent een
wettelijke regeling van het Handelsonderwijs, ook had te adviseeren over een zoodanige regeling van het Accountantswezen,
welke commissie in 1920 aan haar opdracht in een uitvoerig
rapport voldeed. Ook bij die poging, om tot een wettelijke
regeling te komen, was de actie der Regeering te danken aan
den aandrang uit de kringen der accountants, die het beroep
gaarne zagen hoog gehouden. Het voorstel dier eerste commissie
werd uit oorzaak van de aan de uitvoering verbonden kosten
nimmer wet. Inmiddels zat men niet stil. Toen het duidelijk was
geworden, dat op den grondslag van het voorstel der Staats­
commissie van 1918 geen wettelijke regeling te verwachten was,
traden Instituut, Organisatie en Bond met elkander in nader
overleg en ontwierpen, daartoe uitgenoodigd (September 1925)
door den toenmaligen Voorzitter van den Ministerraad (den
heer Colijn) een regeling, die, anders dan het bovenbedoelde
ontwerp der commissie van 1918, er van uitging, dat naar aan­
sluiting aan de bestaande vereenigingen en handhaving van
hetgeen reeds goeds en bruikbaars door en in haar was gewor­
den moest worden getracht. Bovendien zouden alle kosten, die
van het 'Staatstoezicht inbegrepen, door de accountants zelve
worden gedragen.
De Minister, die de Commissie van 2 Maart 1928 instelde nam
deze regeling van zijn voorganger over en legde haar ten grond­
slag aan de opdracht, die hij der commissie gaf.
Wij laten deze opdracht hier in haar geheel volgen, omdat zij
uiteraard de grenzen bepaalde, waaraan de Commissie was ge­
bonden bij het uitbrengen van het Verslag, waarvan wij hier
een overzicht wenschen te geven.
2.
3.
 4.
5.
 eenstemming, en is met name de daarin gegeven oplossing
eener organisatie van vereenigingen juist?
a. Zoo ja, moeten nevens de drie hierboven genoemde ver­
eenigingen, die zich reeds bereid verklaarden op zoodanige
basis mede te werken, nog andere vereenigingen van accoun­
tants in de gelegenheid gesteld worden, desgewenseht tot
zoodanige regeling toe te treden ?
b. Zoo neen, hoe zou dan de regeling en organisatie moeten
zijn ?
Moeten nevens de toetredende vereenigingen nog leden van
niet toetredende vereenigingen of niet-georganiseerde ac­
countants in de gelegenheid gesteld worden, onder de te
ontwerpen regeling te worden begrepen? Zoo ja, hoe of
welke ?
Kan in verband met de te ontwerpen regeling van het
accountantswezen eene regeling van het belastingeonsulentschap worden ontworpen? Zoo ja, op welke wijze?
Moet als rechtsvorm voor de te ontwerpen corporatieve
organisatie de voorkeur worden gegeven aan eene federatie
van bestaande organisaties, dan wel aan eene nieuw te vor­
men vereeniging of organisatie?

II. tot leden dezer Commissie te benoemen:
Mr. II. Bijleveld, lid van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
te ’s-Gravenhage, tevens Voorzitter;
■ I. II. Brandes, accountant te Amsterdam;
E. van Dien, accountant te Amsterdam;
Mr. Dr. F. C. van Geer, raadsheer in het Gerechtshof te Am­
sterdam ;
W. C. Gelton, accountant te ’s-Gravenhage;
Mr.7. Goudeket, accountant te Amsterdam;
Mr. P. Hofstede de Groot, directeur van de Amsterdamsche
Bank te Amsterdam;
G. P. J. Hogeweg, accountant te Amsterdam;
N. de Kramer, accountant te Groningen;
Prof. Th. Limperg Jr., hoogleeraar aan de Gemeentelijke
Universiteit te Amsterdam;
DE MINISTER VAND ARBEID, HANDEL EN
Mr. W. C. Mees, secretaris van curatoren der Nederlandsche
NIJVERHEID,
Handels-Hoogeschool te Rotterdam;
Overwegende, dat eene regeling van het accountants­ Mr. J. II. de Mol van Otterloo, hoofdcommies aan het Departe­
ment van Arbeid, Handel en Nijverheid te ’s-Gravenhage,
wezen wenscheljjk is gebleken;
Overwegende, dat er aanleiding bestaat, zoodanige re­ tevens Secretaris;
geling zooveel mogelijk te doen aansluiten aan het in het Prof. Di’. N. J\ Polak, hoogleeraar aan de Nederlandsche Han­
maatschappelijk leven tot dusverre gegroeide, met be­ dels-Hoogeschool te Rotterdam;
houd, voorzoover mogelijk, van de corporatieve zelfstan­ Mr. A. II. Seyllwuwer, advocaat te Amsterdam ;
digheid der in het maatschappelijk leven opgekomen or­ Mr. Dr. J. H. R. Sinninghe Damsté, directeur-generaal der
belastingen te ’s-Gravenhage.
 ganisaties ;
Kennis genomen hebbende van een hem overgelegd
ontwerp eener wettelijke regeling van het accountants­ De Commissie geeft in den aanvang van haar verslag van
wezen, samengesteld in onderlinge samenwerking van den deze regeling de volgende karakteristiek: „Bedoeld ontwerp
Nederlandschen Bond van Accountants, het Neder- .......was gebaseerd op de gedachte, dat krachtens een federatielandsch Instituut van Accountants en de Nederlandsche overeenkomst tusschen genoemde organisaties door deze geza­
menlijk een register zou worden ingesteld, waarin hare tegen­
Organisatie van Accountants;
woordige en toekomstige leden zouden worden ingeschreven.
De Vereenigingen in kwestie zouden voorts, mede in federatief
HEEFT GOEDGEVONDEN:
verband, de opleiding voor het aceountantsberoep verzorgen,
instellen, een regeling van toezicht en tucht over de
I. eene Commissie in te stellen, met de opdracht, hem om­ examens
in
het
register
ingeschreven accountants in het leven roepen
trent de navolgende vragen van advies te dienen :
en
het
beheer
voeren
over de voor de uitvoering van een en
1. Is een regeling, gelijk die in het overgelegde ontwerp is ander benoodigde geldmiddelen.
Daartegenover zou de wet de
vervat, met de hiei’boven aangegeven beginselen in over- accountants, in het register ingeschreven,
na aflegging van den
beroepseed,
een
'uitsluitend,
door
een
strafbepaling
te hand­
0 Als No. 2 Jaargang 1930 van de Verslagen en Mededeelingen van
de afdeeling Handel en Nijverheid van het Departement van Arbeid. haven, recht geven, om in het geheele Rijk als „beëedigd
Handel en Nijverheid. Het is aldaar, Bezuidenhout 30, ’s-Gravenhage, accountant” op te treden en zich aldus te noemen. Tenslotte
zou de Regeering door benoeming van leden in de uitvoerende
tegen betaling van ƒ 1.25 verkrijgbaar.
 MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
organen en door het instellen van regelingen nopens de samen­
stelling en de taak dier organen, mede-zeggingschap in de uit­
voering der regeling hebben en daarop toezicht uitoefenen.
Een aantal overgangsbepalingen voorzag in de mogelijkheid,
om onder zekere voorwaarden accountants, niet-leden van een
der federeerende vereenigingen, tot het lidmaatschap van één
daarvan toe te laten”.
De commissie onderzocht allereerst de hier in ’t kort ge­
schetste regeling en kwam tot de conclusie, dat daarin wel zoo­
veel mogelijk aansluiting was gezocht bij het in het maatschap­
pelijk leven tot dusver gegroeide, doch dat de in het ontwerp
gegeven oplossing eener organisatie van vereenigingen groote
bezwaren met zich bracht.
Naar hare mcening moet de oplossing gezocht worden „in
het creëeren van één nieuwe vereeniging, uitsluitend of in
hoofdzaak ten doel hebbende uitvoering te geven aan datgene,
wat bij een wettelijke regeling van het beroep in handen der
particuliere bemoeiing kan worden gelegd; waarnevens dan
desverlangd andere accountants-organisaties zich met behoud
van haar eigen karakter en eigen idealen, vrijelijk zullen kun­
nen ontplooien op elk gebied, dat buiten de sfeer dier wette­
lijke regeling ligt”.
 Daar de commissie echter zich niet sloot voor de erkenning
van de aantrekkelijkheid van een federatief optreden bij het
scheppen der door haar gewensehte nieuwe vereeniging, doch
bezwaar had tegen den dwang, die de minderheid, die niet zou
willen deelnemen, zou worden aangedaan, indien de oprichting
bij besluit der daarbij betrokken vereenigingen zou plaats vin­
den, vond zij den uitweg, dat de oprichting zal geschieden door
de Voorzitters dier vereenigingen. Van hen, meent het verslag,
zal met goeden grond volle medewerking mogen worden ver­
wacht, zoodat, indien de voorgestelde oplossing door de Regee­
ring wordt aanvaard, aan de oprichting niet behoeft te worden
getwijfeld, terwijl de afzonderlijke leden der organisaties vol­
ledige vrijheid van toetreding behouden.
Hiermede achtte de commissie de vragen 1 en 5 beantwoord.
Hoewel, strikt genomen, de beantwoording van het eerste
gedeelte van vraag 2 door het antwoord, gegeven op het slot
van vraag 1, overbodig werd, heeft de commissie gemeend, nu
zij nochtans, al was het dan symptomatisch, de federatieve ge­
dachte had vast gehouden, te moeten nagaan, of nog andere
organisaties van accountants dan de drie, die tot samenwer­
king bereid waren gebleken, deel zouden kunnen hebben aan
de wettel ijke regeling. Zij heeft daartoe met alle overige
accountants-vereenigingen hier te lande contact gezocht en zich
uitvoerig schriftelijk en mondeling over reden van oprichting,
doel, samenstelling, werking en beteekenis door haar bestuur­
ders doen inlichten.
Bij dit onderzoek heeft de commissie „vijfderlei richtsnoer
laten gelden”.
 1. Zij heeft haar specifieke karakter beoordeeld;
2. Haar opvattingen ten aanzien van het beginsel, waardoor
de regeling wordt beheerscht, onderzocht;
3. Hare inzichten met betrekking tot de aan den accountant
te stellen eischen van ontwikkeling getoetst;
4. De wijze, waarop en de mate, waarin de onder 3 bedoelde
inzichten tot dusverre praktisch tot uiting kwamen, nage­
gaan ;
5. Haar individueele samenstelling beoordeeld.
De Commissie is daarbij tot de conclusie gekomen, dat geen
der elf door haar met name genoemde vereenigingen ten volle
voldeed aan alle voorwaarden, die naar haar oordeel, aan het

51

deelnemen aan het Vereenigingsinitiatief der 3 andere organi­
saties behooren verbonden te zijn.
Uit de toelichting, die de commissie ten opzichte van haar
vijfde richsnoer geeft, blijkt, dat zij van meening is, dat de
leden der drie organisaties, welker Voorzitters volgens haar
voorstellen tot het oprichten der nieuwe vereeniging van
Registeraccountants het initiatief hebben te nemen, allen uit
hoofde van dit lidmaatschap ipso facto aan de regeling zullen
kunnen deel hebben en mitsdien in het in te stellen accoun­
tantregister een plaats zullen kunnen krijgen. Hen vooraf aan
een keuring te onderwerpen, of van de voordeelen der regeling
uit te sluiten, zou zij ongerijmd en in strijd met de redelijkheid
achten. De mogelijkheid, dat wellicht een enkel individueel lid
in het accountantsregister zal worden ingeschreven, dat uit
anderen hoofde daarvoor niet onmiddellijk in de termen zou
vallen, acht zij niet van praktisch belang. „Trouwens, zij is”,
zegt het verslag, „op grond van haar onderzoek naar de drie
symptomatisch tot samenwerken geroepen organisaties, van
oordeel, dat deze, wat samenstelling betreft, aan zoodanige
eischen voldoen, dat er zekerheid bestaat, dat de opneming „en
bloc” van hare leden in het accountantsregister, de waarde
van dat register niet in gevaar zal brengen ’’.
 Het is in overeenstemming met dezen gedachtengang, dat de
commissie de derde vraag bevestigend beantwoordt, vooronder­
steld, dat men haar voorslag tot oprichting van een nieuwe
vereeniging door de gezamenlijke voorzitters als een variant
beschouwt van dat der drie vereenigingen. Zij wenscht ook
buiten de drie vereenigingen staande accountants „binnen de
sfeer van liet wetsontwerp te brengen”, mits van hun daartoe
noodige bekwaamheid en geschiktheid blijk worde gegeven. Zij
acht het een eisch van Maatschappelijk belang, dat de nieuwe
i-egeling zoovelen mogelijk omvat. In de door haar voorgestelde
overgangsbepalingen heeft zij deze opvatting tot uitdrukking
gebracht. In art. 60 van het door de commissie aangeboden
ontwerp van wet onderscheidt zij desbetreffend drie gevallen:
a. hen, die met goed gevolg hebben afgelegd een examen, dat
medebrengt benoembaarheid tot accountant bij den dienst der
Directe Belastingen;
b. hen, die een accountantsdiploma hebben verkregen na het
afleggen van een accountantsexamen, dat naar het oordeel
van den Raad van Beheer of, in beroep, van den Raad van
Beroep, voldoende bekwaamheid en vakkennis waarborgt;
c. hen, die den veertigjarigen leeftijd hebben bereikt en op het
tijdstip van inwerkingtreding der wet gedurende ten
minste tien jaren het beroep van accountant zelfstandig
hebben uitgeoefend in een omvang en op een wijze, welke,
naar het oordeel van den Raad van Beheer, of in beroep,
van den Raad van Beroep, voldoende bekwaamheid en vak­
kennis waarborgen.
Het is haar bedoeling, dat zjj, die op het oogenblik van het
inwerkingtreden der wet aan deze eischen voldoen, te allen tijde
de voordeelen dier wet zullen kunnen verwerven.
In tegenstelling daarmede is in de wet zelve een toelatings­
regeling zonder voorafgaand onderzoek met snel afloopende
werking opgenomen voor hen, die bestemd zijn, om van den
aanvang af het lichaam van de nieuwe te creëeren vereeniging
te vormen.
 In artikel 17 van het ontwei*p wordt daaromtrent bepaald,
dat voorzoover zij hun verlangen daartoe binnen zes maanden
na het tijdstip van inwerkingtreding der wet schriftelijk aan
den Raad van Beheer kenbaar maken, door dien Raad onver­
wijld in het accountantsregister worden ingeschreven zij, die
op dat tijdstip, hetzij lid zijn van een der drie vereenigingen,
hetzij met goed gevolg het accountantsexamen aan de Univer-

52

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHQUDKUNDE

siteit van Amsterdam of het examen in de rekening-wetenschap
van de Nederlandsche Handelshoogeschool te Rotterdam heb­
ben afgelegd. Art. 18 regelt in aansluiting daarop de toekomst.
Onverminderd het bij art. 17 bepaalde, leest men daar, kunnen
uitsluitend in het accountantsregister worden ingeschreven zij,
die.
a. hetzij, na het door het Instituut gehouden accountants­
examen met goed gevolg te hebben afgelegd, het accountantsdiploma van het Instituut hebben verkregen;
b. hetzij, na aflegging met goed gevolg van het doctoraal
examen in de handelswetenschappen, met goed gevolg het
accountantsexamen hebben afgelegd aan een daartoe door
ons aangewezen Universiteit, bevattende een faculteit der
handelswetenschappen, of een daartoe door Ons aangewe­
zen Handelshoogeschool.
De vierde vraag der commissie voorgelegd: „of in verband
met de te ontwerpen regeling van het accountantswezen een
regeling van het belastingconsulentschap kan worden ontwor­
pen en zoo ja, op welke wijze”, wordt door haar uitvoerig in
een afzonderlijk rapport beantwoord.
Daarin wordt betoogd, dat de toepassing der belastingwetten
meer en meer een jui’idisch karakter heeft gekregen en dat het
naar waarheid invullen van het aangifte-biljet en de controle
daarop, steeds meilijker is geworden. Dientengevolge is meer en
meer de behoefte aan deskundige voorlichting ontstaan, zoowel
bij de invulling van het aangifte-biljet als bij de behandeling
van den aanslag voor de tot beslissing geroepen autoriteit.
 De Staat heeft tot zijn voorlichting in zijn ambtenaren een
corps menschen van bekwaamheid en karakter tot zijn beschik­
king; het publiek wordt daarentegen slechts zelden door een
meester in de rechten, doch meestal door personen bijgestaan,
die geen academische opleiding hebben genoten en zich accoun­
tant, belasting-consulent of belasting-accountant noemen.
Zeker treden er soms goede accountants voor Inspecteur of
Raad van Beroep op en zeker zijn er enkele zeer goede en be­
trouwbare consulenten, doch veelal wordt het publiek bijge­
staan door ongeschoolde, onbekwame, ja somtijds zelfs onbe­
trouwbare zaakwaarnemers, die zich met den naam accountant
tooien. Het is gewenscht, dat nevens een corps van goede ac­
countants een corps van goede belasting-consulenten worde
verkregen, om meer dan tot dusver het geval was de mogelijk­
heid te scheppen voor den belastingplichtige, die niet aan een
accountant, doch wel aan een belasting-consulent behoefte
heeft, een goede raadsman te hulp te kunnen roepen. Dit zal
fiscus en belastingplichtige ten goede komen.
Het rapport maakt er verder melding van, dat sommige
leden de vorming van goede consulenten aan het Hooger
Onderwijs wilden opdragen. De commissie meende echter, dat
het ontwerpen van een desbetrefende regeling buiten de haar
verstrekte opdracht zou vallen. Zij moet zich beperken tot de
beantwoording van de vraag, hoe de Staat kan bevorderen, dat
een corps behoorlijk onderlegde, zij het niet academisch ge­
vormde, onder dicipline staande belasting-consulenten wordt
gevormd. Trouwens, de praktijk heeft, meent zij, bewezen, dat
een academische opleiding geen noodzakelijke vereischte is vooi
de vorming van goede consulenten.
 In vele gevallen zal een goed accountant uitstekende diensten
als raadsman of vertegenwoordiger van den belastingplichtige
tegenover den fiscus kunnen bewijzen. Hij moet er echter voor
waken, dat hij daarbij niet in strijd komt met zijn verplichtin­
gen als accountant. Als zoodanig is hij de onpartijdige deskun­
dige, die objectief zoowel tegenover zijn cliënt als tegenover
derden, instaat voor alle cijfers van balans en winstrekening
en, ook al is er geen voldoende boekhouding, zijn meening als

onpartijdig deskundige omtrent de gegevens van den aanslag
aan zijn cliënt, eventueel aan den Inspecteur, kenbaar maakt.
De belasting-consulent daarentegen moet tegenover den Inspec­
teur en in het bijzonder voor den Raad van Beroep de belangen
van zijn cliënt als partij behartigen en dus als diens „verde­
diger” aannemelijk maken, dat de aangifte juist, eventueel de
aanslag des Inspecteurs te hoog is, zonder dat aan het oordeel
van den consulent de waarde van een objectief deskundig ver­
slag over bedoelde cijfers of over den economischen toestand
van zijn cliënt mag worden toegekend.
Dit onderscheid maakt, dat de accountant veelal op een zeker
oogenblik zijn cliënt zal adviseeren den bijstand van een specialen belasting-consulent in te roepen. In de talrijke kleinere
zaken, meent de commissie, zal het optreden van een accountant
onnoodig zijn en zal met den bijstand van een belasting-con­
sulent, die op de hoogte is van het belastingrecht en de
bedrijfseconomie, kunnen worden volstaan.
 Nu reeds sinds jaren bet beroep van belasting-consulent be­
staat, zou het in strjjd zijn met de cischen eener gezonde prak­
tijk, indien de Overheid thans ging voorschrijven, dat in de
behoefte aan goede consulenten slechts door academisch gevormden zou kunnen worden voorzien, of indien dit beroep aan
dwingende banden werd gelegd. Daarom wil de commissie, dat
de uitoefening van dit beroep vrij blijve, evenals dat van
accountant. Voldoende is, dat er een corps behoorlijk onder­
legde, onder discipline staande belasting-consulenten wordt ge­
vormd, aan wTelks leden de burger zijn belangen kan toevertrou­
wen. Uitgaande van de gedachte, dat er by verschil ook veel
overeenstemming bestaat tusschen hetgeen de accountant en
de belasting-consulent moeten weten, heeft de commissie een
regeling ontworpen, waardoor naar • haar meening, het ont­
staan van een corps van goede belasting-consulenten wordt
bevorderd, zonder dat de Staat noodeloos dwang uitoefent, of
teveel risico op zich neemt. Zij meende, dat het — gegeven den
samenhang tusschen hetgeen zoovrel de accountant als de belas­
ting-consulent moeten weten — voor de hand lag, voor de oplei­
ding van de a.s. consulenten aansluiting te zoeken bij die van
de a.s. register-accountants. Daarbij wordt tevens de schijn ver­
meden, dat de Staat aan de belasting-consulenten een „fiscale”
opleiding zou geven.
 Indien, zegt het rapport, in de organisatie van het
accountantswezen onder toezicht van Overheidswege zal wor­
den gezorgd voor de opleiding en de examens der register-ac­
countants, heeft de Staat den vereischten waarborg, dat die op­
leiding en examens zoo deugdelijk mogelijk zijn, zoodat ver­
trouwd mag worden, dat, indien de a.s. belasting-consulenten
tot op een zeker punt die opleiding en examens zouden volgen
en afleggen, de vereischte basis zal zijn verkregen voor den
belasting-consulent, waarop als bovenbouw alleen een bijzon­
dere kennis van de bedrijfseconomie en van het belastingrecht
ware aan te brengen.
De commissie komt tenslotte tot het volgende voorstel.
Er worde opgericht een Vereeniging van belanghebbenden bij
en belangstellenden in de opleiding en examens der belasting­
consulenten. In die vereeniging zullen van Regeeringswege
leden worden benoemd. Deze vereeniging zorgt, in beginsel voor
een goede opleiding, goede examens en handhaving van tucht
onder haar leden.
De a.s. belasting-consulenten kunnen de cursussen van het
Nederlandsch Instituut van Register-accountants volgen, doch
moeten zich daartoe doen inschrijven als candidaat-lid van de
nieuw op te richten vereeniging. De candidaat-leden zijn ver­
plicht, willen zij lid worden, twee examens te doen: vooreerst
het voorbereidend vak-examen van het Nederlandseh Instituut
van Register-Aceountants en een door bovengenoemde ver-

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKÜNDE
eeniging, geheel onafhankelijk van de verdere accountants­
examens, in te stellen tweede examen. De candidaat, die het
tweede examen met goed gevolg heeft afgelegd, kan lid worden
der vereeniging. Alsdan kan hij zich onder een titel, die van
Overheidswege worde beschermd, bijv. dien van lid van de Ver­
eeniging van Belasting-consnlenten, als belastingconsulent
vestigen. Deze consulenten staan onder een door de vereeni­
ging in te stellen Raad van Tucht en een Raad van Beroep.
 Bij wijze van overgang kan worden bepaald, dat sommige
thans fungeerende belasting-eonsulenten op grond van een af­
gelegd examen (bijv. dat van surnumerair of van bepaalde
accountants-vereenigingen) zonder de in te stellen belasting­
consulent-examens te hebben af gelegd, lid der vereeniging kun­
nen worden. De belasting-eonsulenten, niet lid van die vereeni­
ging, zouden onder de tucht van den Raad van Beroep voor de
Directe Belastingen, in hooger instantie van die van het
Gerechtshof, kunnen worden geplaatst, krachtens soortgelijke
regeling als thans getroffen is voor de zaakwaarnemers bij de
kantongerechten.
De Commissie besluit:
„Met de regeling van het aceountantswezen in den geest van
nevensgaand wetsontwerp, behoeft dus niet noodzakelijkerwijs
gepaard te gaan een regeling van het belasting-consulentwezen,
doch een regeling van de laatste in den hierboven aangegeven
zin, in aansluiting aan eerstgemelde regeling, is mogelijk en
wenschelijk”.
Na op deze wijze de haar gestelde vragen te hebben beant­
woord, maakt de commissie nog eenige aanteekeningen bij haar
ontwerp der wettelijke regeling, niettegenstaande zij daarbij
eên ontwerp eener Memorie van Toelichting heeft gevoegd.
Zij bedoelt daarmede enkele leidende beginselen in het licht
te stellen en op enkele punten de aandacht te vestigen, die door
haar op een andere wijze zijn geregeld dan in de haar ter
beoordeeling voorgelegde ontwerpen der drie vereenigingen
was geschied.
1. In haar ontwerp is de regeling der geheele materie zoo­
veel mogelijk in de wet zelve opgenomen. Daar, waar zulk een
groote verantwoordelijkheid en bevoegdheid in handen van het
particulier initiatief wordt gelegd, mocht dit, meende zij, niet
zonder de medewerking der Staten-Generaal gebeuren.
 Deze zelfde gedachte ligt ten grondslag aan haar voorstel de
statuten van de nieuw op te richten vereeniging door de wet
te doen goedkeuren. Daarmede wordt echter de vrijheid van
deze vereeniging niet aangetast, om de haar door de Regeering
toevertrouwde taak uit te voeren, zooals zij dat in het belang
van het accountantsberoep het best zal vinden. Zij zal in vrij­
heid de normen voor de door haar af te nemen examens en de
grondregelen, volgens welke, naar onder de beroepsgenooten
heerschende opvattingen, de arbeid van den accountant behoort
te worden uitgeoefend, vaststellen. Slechts wenscht zij deze
vryheid door den maatregel beperkt te zien, dat de desbetref­
fende reglementen onderworpen worden aan de goedkeuring
van een der organen, welke ter uitvoering van de wet zullen
worden ingesteld en waarin, nevens leden van* de vereeniging,
ook vertegenwoordigers der Regeering zitting hebben.
2. De regeling door de commissie ontworpen, draagt een
publiekrechtelijk karakter. Haar ontwerp gaat uit van de ge­
dachte, dat de instelling van het Accountants-register een daad
van den wetgever moet zijn en de Vereeniging, voorzoover zij
als houdster daarvan optreedt, geen andere rol zal vervullen
dan die van mandataris der Overheid. Met deze opvatting
hangt het samen, dat ook de verschillende organen, die bij het
ontwerp betrokken zijn, als overheidsorganen zijn gedacht, wel­
ker instelling en samenstelling in de wet zelve worden geregeld.
53

3. De vraag of eeds- of belofte-aflegging in het ontwerp
moest worden voorgesteld, is ernstig overwogen. De commissie
kwam tot de slotsom, dat het beter was, de verplichting tot
geheimhouding in het beroep uitdrukkelijk en nauwkeurig in
de wet te regelen. Gevolg hiervan is geweest, dat in het wets­
ontwerp niet aan het gebruik van den titel „beëedigd accoun­
tant”, doch aan den titel „register-accountant” bescherming
wordt verleend.
 4. De commissie heeft gemeend de mogelijkheid te moeten
openen, om besluiten van den Raad van Beheer, een der orga­
nen bij de uitvoering der wet betrokken, en besluiten der
nieuwe vereeniging zelve, in bepaalde gevallen aan het oordeel
eener hoogere instantie te onderwerpen, teneinde te voorkomen,
dat een minderheid machteloos zou staan tegenover haar druk­
kende besluiten der meerderheid.
5. Het ontwerp stelt de gelegenheid open tot inschrijving
in het accountantsregister op grond van het bezit van een
academisch accountantsdiploma. Daar echter de academische
opleiding geen wettelijke basis heeft, was het noodig het recht
tot inschrijving te beperken tot de daartoe door den Minister
van Arbeid, Handel en Nijverheid aan te wijzen instellingen
van Hooger Onderwijs. Overeenkomstig de gedragslijn, die in
de verordening op de Universiteit van Amsterdam en het Re­
glement betreffende het onderwijs aan de Nederlandsche Handelshoogeschool te Rotterdam is voorgeschreven, zal de facul­
teit of hoogeschool, die aan haar accountantsdiploma recht op
inschrijving in het register wil zien verbonden, bij het afnemen
van accountantsexamens de medewerking moeten inroepen van
deskundigen buiten de faculteit of hoogeschool. Deze deskun­
digen zullen door den Minister bij voorkeur uit de leden van
het Bestuur der Examens van het Instituut worden benoemd.
Do Commissie besluit haar verslag met enkele opmerkingen
over de door haar voor de nieuwe vereeniging ontworpen sta­
tuten, van welke de voornaamste hier nog wordt vermeld.
 Zij heeft gemeend, dat, behalve de uitvoering van de taak,
die de wet aan de Vereeniging opdraagt, deze nog zeer veel in
het belang van het accountantsberoep kan doen, da ar zij zeker
voorbestemd is, om in de accountantswereld een zeer belang­
rijke plaats in te nemen. Zij dacht daarbij aan het organiseeren
van lezingen en accountantsdagen, het uitgeven van een
orgaan, het bevorderen van den geest der samenhoorigheid van
leden en toekomstige leden, behartiging van het lot der stu­
deerenden. In het bijzonder is de commissie van meening, dat
liet wenschelijk is, dat de Vereeniging aanstonds tot de instel­
ling van een adspirant-lidmaatschap overgaat.
Wij voegen aan dit overzicht tenslotte een korte samenvat­
ting toe van het ontwerp van wet, dat door de commissie bij
haar verslag werd aangeboden.
Paragraaf 1 behandelt het accountantsregister.
Dit zal worden gehouden door een vereeniging genaamd
„Nederlandsch Instituut van Registeraccountants” en door
den Raad van Beheer (zie lager) worden beheerd.
Paragraaf 2 behandelt den Registeraccountant.
Dit is de titel van hem, die in het accountantsregister is
ingeschreven. Deze titel wordt beschermd; die hem voert zon­
der ingeschreven te zijn, wordt beboet met ten hoogste ƒ 1000.
Den R. A. is geheimhouding opgelegd van hetgeen hem in de
uitoefening van zijn beroep als geheim is toevertrouwd, voor­
zoover hij daarvan niet bij de wet wordt ontheven; ook is hij
onderworpen aan een door het Instituut vast te stellen Regle­
ment van Arbeid.
Paragraaf 3 behandelt de organen.
 a. Een Raad van Beheer van zeven met zeven plaatsvervan­
gers ; drie van beide groepen benoemt de Minister van Ar-

54

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE

beid, Handel en Nijverheid; de overigen het Instituut. De
Voorzitter wordt door den Raad uit de vier door het Insti­
tuut benoemde leden gekozen.Jaarlijksche aftreding volgens
rooster; leden van het Instituut zijn niet terstond herkies­
baar.
b. Een Raad van Tucht, door den Raad van Beheer gevormd;
evenwel wijst de Minister van Arbeid, Handel en Nijverheid
den Voorzitter en diens plaatsvervanger, uit de leden, aan.
c. Een Raad van Beroep van zeven met zeven plaatsvervan­
gers. Vier van iedere groep, onder wie de Voorzitter en
diens plaatsvervanger, worden door den Minister van Ar­
beid, Handel en Nijverheid gekozen; de overigen wijst het
Instituut aan. Jaarlijksche aftreding volgens rooster; leden
van het Instituut zijn niet terstond herkiesbaar.
d. Een Bureau der Examens, benoemd door den Raad van
Beheer; de leden worden voor ten hoogste drie jaren be­
noemd en zijn terstond herkiesbaar. Zij treden als examina­
toren op in het vak accountancy. Het Bureau kiest uit zijn
midden zijn Voorzitter en diens plaatsvervanger.
e. Een Curatorium van zeven leden ; vier, waaronder de Voor­
zitter, benoemt de Minister van Arbeid, Handel en Nijver­
heid ; de overigen kiest het Instituut.
Paragraaf 4 behandelt Inschrijving in het Register en lid­
maatschap Instituut.
Uitsluitend de ingeschrevenen kunnen leden zijn (zie verder
hierboven in den tekst van het verslag pag. 51). Een afgewe­
zenen door den Raad van Beheer heeft gedurende vier maan­
den recht van beroep op den Raad van Beroep.
 Schrapping door den Raad van Beheer van een lid geschiedt:
op diens verzoek; bij diens overlijden; ingeval van faillisse­
ment; bij ondercurateelestelling; op grond van een beslissing
van den Raad van Tucht; bij wanbetaling t.o.v. het Instituut.
Paragraaf 5 behandelt Toezicht en Tucht.
De Raad van Tucht houdt toezicht, dat de registeraccoun­
tants zich aan de verplichting der geheimhouding en aan het
Reglement van arbeid houden; niet tegen de goede trouw han­
delen, en zich waardiglijk hun beroep gedragen. De Raad kan
zoowel op klacht als ambtshalve optreden; hij kan handelen op
grond van onberechte tekortkomingen, voorgekomen binnen 5
jaren vóór de inschrijving van den schuldige in het register.
Bij iedere procedure moeten ten minste twee van de door den
Minister van Arbeid, Handel en Nijverheid benoemde leden
zitting nemen. De Raad kan straffen met:
a. berisping;
b. doorhaling der inschrijving in het accountantsregister voor
een bepaalden tijd;
c. idem voor altijd.
Een onherroepelijke beslissing kan door den Raad van Tucht
openbaar worden gemaakt. Klager en beklaagde hebben recht
van beroep op den Raad van Beroep.
Paragraaf 6 behandelt de Examens en de Opleiding daar­
voor.
Het Instituut zorgt „in den door den Raad van Beheer te
bepalen omvang” voor leergangen tot opleiding voor en voor
de gelegenheid tot het afleggen van het accountantsexamen.
Dit examen wordt ten minste éénmaal per jaar af genomen
overeenkomstig een reglement dat, alsmede eventueele wijzi­
ging daarin die, de goedkeuring behoeven van den Raad van
Beheer. Het Bureau der Examens is belast met de regeling en
leiding der Examens en de regeling der leergangen. Het Cura­
torium oefent toezicht op de opleiding en de examens.
Paragraaf 7 behandelt de geldmiddelen.
 Het Instituut draagt alle kosten en is gerechtigd tot alle
baten, die aan de uitvoering dezer wet zijn verbonden. Het
Instituut vordert in en betaalt uit. De Raad van Beheer is

l>evoegd de administratie van het Instituut te eontroleeren of
te doen conti'oleeren.
Paragraaf 8 behandelt de aantast baarheid van bepaalde be­
sluiten.
Geregeld wordt de procedure van verzet tegen zekere beslui­
ten van het Instituut, die niet betrekking hebben op een der
onderwerpen in deze wet voorzien.
Paragraaf 9 behandelt Overgangsbepalingen.
Men vindt het voornaamste hierboven in den tekst van dit
verslag (pag. 51/52). De Raad van Beheer, resp. de Raad van
Beroep kan om redenen van billijkheid bepalen, dat aan een of
meer der daargenoemde bepalingen niet behoeft te worden vol­
daan. Ook kan de Raad van Beheer bepalen, dat een accountantsdiploma, of bewijzen van aflegging-met-goed-gevolg
van voor het verkrijgen daarvan vereischte examens, vrijstel­
ling zal (zullen) geven van aflegging van een of meer onderdeelen van de onder Paragraaf 6 bedoelde examens.
C. V.
ANALYSE VAN DE EXPLOITATIEREKENING

Dat de functieverdeeling tussehen ingenieur en accountant
op het gebied van de wetenschappelijke bedrijfsorganisatie tot
op heden nog slechts geringe vorderingen heeft gemaakt is
onlangs op het International Congres voor Wetenschappelijke
Bedrijfsorganisatie weer eens zeer duidelijk gebleken. De eenige Nederlandsche vereeniging, die zich actief bezig houdt, met
de verbreiding van de efficiencygedachte en met de oplos­
sing van het efficiency-vraagstuk vaardigde naar dit congres
een ingenieur af om prae-advies uit te brengen over het vraag­
stuk : De analyse der exploitatierekening.
 Ofschoon in tal van gevallen twijfel zal kunnen bestaan of
de technische dan wel de bedrijfeconomische zijde van een
vraagstuk, de meest interessante is, meen en wij, dat het nimmer
een strijdvraag kan zijn, of de analyse der exploitatierekening
behoort tot de bedrjjfeconomische dan wel tot de technische
vraagstukken, en het is daarom te meer teleurstellend, dat
ook voor de behandeling van dit vraagstuk een ingenieur werd
afgevaardigd.
Wellicht zal de verklaring van dit betreurenswaardig ver­
schijnsel mede dienen te worden gezocht, in de omstandigheid,
dat de activiteit van de ingenieurs op het gebied van den practisehen efficiency-arbeid ook hier te lande belangrijk grooter is
geweest, dan die van de accountants en bedrijfeconomen, doch
meer dan een gedeeltelijke verklaring van het gehekelde feit,
kan hierin toch nimmer worden gevonden. Indien de onvol­
doende activiteit van de groote meerderheid der accountants
inderdaad één van de factoren is, welke het Nederlandsche
Instituut voor Efficiency heeft geleid tot de afvaardiging van
een ingenieur, dan moge dit een nieuwe prikkel zijn, om ac­
countants en bedrijfeconomen aan te sporen tot verhoogde ac­
tiviteit, ter verwerving van het hun rechtmatig toekomend
aandeel in den efficiency-arbeid, opdat op den duur inderdaad
de, bij zoovele gelegenheden geloofde, gelijkwaardige samen­
werking van ingenieur en accountant, welke naar aller meening
een eerste voorwaarde is voor het welslagen van den efficiencyarbeid, verwezenlijkt zal worden.
Het was Ir. J. M. Louwerse, die op het congres te Parijs
het in den aanhef genoemde prae-advies uitbracht en verdedig­
de. Zoowel wat den inhoud als wat den vorm betreft, vertoont
het prae-advies op enkele belangrijke punten duidelijk sporen
van een zuiver technische beschouwingswijze. Voordat wij hier­
op nader ingaan, willen wij trachten het probleem, dat hier
aan de orde is gesteld, nader te definieeren.
