Naschrift
388
als Kamer van Arbeid zal optreden. Tot die voorwaarden
zal dan in de eerste plaats moeten behooren, dat door de
patroons en de werklieden in het vak die commissie toch
reeds als de vertegenwoordiging van het vak wordt beschouwd,
wat b.v. het geval kan zijn, als het contract in aanmerking
kan komen om voor het geheele vak bindend te worden
verklaard.
Op deze wijze zal in de toekomst wellicht door een ontwikkeling langs twee wegen een toestand ontstaan, waarin
het geheel der bepalingen, waaronder in een yak wordt
gearbeid, geheel door de in her vak werkzame patroons en
werklieden gezamenlijk wordt vastgesteld, en in zooverre
staat dus bet stelsel-Talma wel in eenig verband met de
bedrijfsorganisatie. Zoolang echter deze toestand niet is
bereikt, raakt de vaststelling van uitvoeringsbepalingen der
arbeidswetten door een bij de wet ingesteld vertegenwoordigend college de bedrijfsorganisatie evenmin als de Kamers
van Arbeid, die door de latere schrijvers over het onderwerp ook niet als zoodanig zijn beschouwd.
Amsterdam.
J . H . VAN ZANTEN.
NASCHRIFT.
Bovenstaand opstel werd voltooid in September 1911.
 In November daarna verscheen een ,,Rapport betreffende
de werking der wet op de Kamers van Arbeid en de in
deze wet wenschelijk gebleken wijzigingen", uitgebracht door
een commissie, ingesteld door de Vereeniging van voorzitters en secretarissen van die colleges. Dit rapport bevat,
naast een ontwerp voor een nieuwe wet op Kamers van
Arbeid en Arbeidsraden, ook de ,,hoofdpunten voor een
wettelijke regeling, krachtens welke de bepalingen van collectieve arbeidsovereenkomsten voor een gansch yak verbindend
verklaard worden." in die hoofdpunten en in de toelichting

389
daarop heeft men in hoofdzaak de hierboven over dat
onderwerp verdedigde denkbeelden kunnen aantreffen, war
niet kan bevreemden, omdat schrijver dezes lid van de
commissie is geweest en als zoodanig een werkzaam aandeel
in her vaststellen der hoofdpunten heeft gehad. Slechts 6~n
lid heeft verklaard zich met die punten niet te kunnen vereenigen en, waar in de commissie personen van verschillende
richtingen zitting hadden, mag worden aangenomen, dat
het stelsel beter te verwezenlijken wordt geacht dan de
bedrijfsorganisatie en dus een oplossing te kunnen brengen,
die velen bevredigt.
Velen, doch niet allen, want kritiek, zelfs verzet, is niet
uitgebleven. Zij kwamen v a n Mr. J. A. Levy in ,,Her Vaderland" ~) en in een rede, gehouden in de laatste vergadering der bovengenoemde vereeniging 2), en van Jhr.
Mr. H. Smissaert in de economische kroniek in ,,Onze
Eeuw" van Januari j.l.
 Beider hoofdbezwaren tegen het principe (afgescheiden
van die tegen de voorgestelde praktische toepassing daarvan)
komen op hetzelfde neer, n.I. dat men op dit gebied geen
beslissingen bij meerderheid van stemmen mag nemen; dat
ieders vrijheid o m t e
werken op de voorwaarden, welke
hij het best acht, onaangetast moet blijven; dat de voorgestelde inbreuk op de economische vrijheid van her individu
evenmin kan worden geduld als inbreuk oP de geestelijke
en verstandelijke vrijheid; dat het niet aangaat, als een
meerderheid het onaangenaam vindt, dat een minderheid
niet met haar wenscht samen te werken, deze laatste daartoe
door de wet te dwingen, war slechts zou mogen geschieden, als wat de minderheid doer een op zichzelf verkeerde daad ware.
Her is niet mogelijk in dit ,,Naschrift" diep op deze bezwaren in te gaan. Wij willen echter niet nalaten erop te
wijzen, dat hier twee standpunten tegenover elkaar staan,
die niet te verzoenen zijn.
Volgens het eene standpunt moet de staat zich van elke
tusschenkomst onthouden, wanneer een groote meerderheid
t) H e t V a d e r l a n d van 3 Januari .1912. Eerste Avondblad B.
"-) Opgenomen in ~<De Kamer vart Arbeid~ van 1 Mei 1912.
390
door individueele opofferingen in het belang van het algemeen tot samenwerking voor ~nzelfde doel is gekomen
en dit doel dreigt te mislukken of mislukt, doordat enkele
individuen zonder eenig nut voor het algemeen, doch alleen
om zichzelf te bevoordeelen, d e samenwerking weigeren,
in welke weigering geenszins een verkeerde daad wordt
gezien.
 Volgens het andere standpunt is op dit economische,
zuiver materieele gebied een daad van een enkel individu,
welke rechtstreeks ingaat tegen het nagenoeg algemeen
wenschelijk geoordeelde, als een verkeerde daad te beschouwen, niet gericht tegen het belang van andere individuen, maar tegen de geheele samenleving, tegen het
sociale belang, dat bij dit standpunt voorop wordt gesteld.
Daardoor wordt het voordeel, dat de maatschappij heeft
bij de ontwikkeling van indfvidueel streven, volstrekt niet
tegengegaan en dit streven ook niet in een keurslijf geperst,
want het eigen initiatief, dat naar hooger streeft dan het
algemeen, wordt niet belet, slechts het op het lagere gerichte. En daardoor worden evenmin minderheden onderdrukt, want, is er een aaneengestoten, georganiseerde
minderheid aanwezig, die zich tegen den wensch der meerderheid verzet, dan zal in dat felt juist een reden voor de
regeering gelegen zijn om ernstig te overwegen, of zij de
verbindbaarheid wel zal kunnen uitspreken. Haar oordeel
omtrent wat het algemeen belang eischt moet daarbij den
doorslag geven.
In de geoefende kritiek vinden wij dan ook geen aanleiding de beginselen, aan de hierboven verdedigde toekomstregeling ten grondslag gelegd, niet te handhaven. Wat de
uitwerking daarvan betreft, deze is allicht voor verbetering
vatbaar en zal ongetwijfeld nog wel nader ter sprake komen.
Mei 1912.
v.Z.
