Rembrandtiana
REMBRANDTIANA
DOOR
A. BREDIUS.
p 't onverwachtst

zijn dezer dagen weer twee documenten
over REMBRANDT aan het licht gekomen, waarvan vooral
het eene van veel belang is en w6er een nieuwen blik
doet

slaan

Meester.
op het ons
De gelukkige
zond

Rozenburg,
hier te publiceeren.
Wij weten in

ze

mij

zoo

boeiende

vinder,
toe,

van

den

Jhr. D. Rutgers
met de toestemming

van

hoe

netelige

met

schoone

leven

ze

REMomstandigheden
BRANDT zich in het jaar 1656 bevond.
Hij had jaren geleden een huis gekocht
werden
maar nog altijd niet betaald, overal geld geleend, en zijne schuldeischers
dan
toch
Steeds
steeds
zijn
vroeg men: Waar heeft REMBRANDT
ongeduldiger.
voor
Saskia
was
werd
beter
betaald
zijn tijd
Zijne
rijk; hij
geld gelaten?
dan eenig ander hollandsch
was,
schilder, men weet niet, dat hij een verkwister
alleen en dit werd algemeen als de oorzaak van zijn ftnancieelen
ondergang
om zich
zijn groote
passie
veel geld. Op veilingen betaalde
Museum geworden.
aangenomen kostte
hem
een klein

Maar

nu

blijkt

het, dat er toch

andere

dingen te omringen
en zijn huis was
hij record-prijzen,
redenen

bij kwamen.
REMBRANDT

72
wij het wel gelooven.
Hij was werkelijk een
er bij, zooals hij al eens, vroeg, in een te Rotterdam verleden
beetje "Coopman"
toestand
wordt.
Hij zegt, dat hij in dien ongelukkigen
geraakt is
acte, genoemd
in de negotie, alsmede schaden en de verliesen bij der Zee".
door "verliesen
handel
In dien tijd van koortsachtig
jagen naar rijkdom, van bloeienden
dit

vertelt

zelf,

en daarom

kunnen

deed iedereen zoowat mede. Ik vind toch dat de kundige medicus, de
als de
NICOLAAS TULP, evengoed
zijne schepen bevrachtte
burgemeester
doen.
 dit plachten
te
is REMBRANDT
Hoogstwaarschijnlijk
kooplieden

en bedrijf,
deftige

gewone
door kennissen

om ,mede te doen" en wel met het treurige gevolg,
medegesleept
moest
cessie"
van
dat hij "brieven
aanvragen.
De ,,negotie," kan doelen op zijn handel in schilderijen, maar waarschijnlijk
REMBRANDT heeft denkelijk ongelukkig gespeculeerd.
eer op andere handelszaken;
ook onbekend tot nog toe, is de aanvrage van den voogd
Het tweede document,
van REMBRANDT'S kleindochter
TITIA, om den boedel van den schilder te mogen
aanvaarden

onder

beneficie
Aen

van Inventaris.
de hooghe

Hier volgen

de twee stukken.
Overicheyt.
te kennen REMBRANDT VAN RIJN woonende tot Amreverentelyck
door
verliesen geleden in de negotie, alsmede schaden
dat
sterdam,
hij suppliant
is geraeckt, dat hem
ende verliesen
by der Zee in soodanigen
ongelegentheyt
is syne crediteuren
te konnen voldoen, ende alsoo deselve syne
niet mogelyck
met naemen d'Heer Burgem. CORNELIS WITSEN, ISAACQ VAN HERSCrediteuren,
DANIEL FRANCEN, GERBRANT ORNIA, HISKIA VAN VUYLENBURCH,
Mr.
BEECQ,
Geeft

DIRCXSI GERRIT BOELISSEN ende andere wel behoorden
daerop reguardt
echter
Is
het
dat
werdt
van
deselve
te sullen
sulcx,
hij
gedreijcht
nemen,
oirsaecke
waeromme
den suppliant
werden
is sich te
overvallen,
genootsaeckt
GERRIT
te

adresseren
Cessie,

aen

UE:

met committimus

H:

versouckende
Overicheyt,
oytmoedelick
aen den Gerechte van Amsterdam,

d'welck

doende

brieven

van

etc.
(w.g.) N. GELTSACK.
1656.
dam.
In margine
in
Gedaen

CAU. Lager:
Gesien

staat: Fiat advys aen Burgemen ende Regeerders
van Amsterden Hoogen
Rade in Hollt desen 14 July 1656. (w.g.) IMAN

rescriptie fiat mandt
Gedaen
in den
Amsterdam.
(w.g.) IMAN

van

van cessie
Hoogen

1) Requesten Hooge Raad. Portef. No. 60.
met committimus

Rade

in Hollt

'desen

aen den Gerechte
8 Augustii
1656.
73
Aen

den Ed.
in Hollandt.
 Raede

Hoogen

Geeft

te kennen FRANCHOIS VAN BYLERT, woonende te Amreventelijck
als
derselver
stadt gestelde voocht over het kint van
sterdam,
by Weesmeesteren
TITUS VAN RIJN, die een soone was van REMBRANDT VAN RIJN, dat denselven
REMBRANDT
binnen

VAN RIJN,
stadt
voorsz.
de

in

syn leven schilder
deser werelt is comen

nu
aldaer,
te overlyden,

verleden
onlangs
tot
achterlatende

soon TITUS VAN RIJN, dan alsoo den
het kint van syn overleden
syn erffgenaem
in de voorsz. qualite beducht is, dat deselffs boedel met eenige onbesuppliant
kende schulden soude moge sijn geinvolveert,
sulcx de simpele aenvaerdinge
van
hem

dien

in

ende

tijden

mogen
schadelijck
syn, vont den
boedel
niet geraden denselven
anders te aensoude

wijlen

in

de gemelte qualtiteyt
suppliant
vaerden dan onder benefitie van Inventaris.
Versouckende
Inventaris
voorsz

met

stadt

derhalven

de

clausule

in communy

van

forma:

Ed:

Mo:

Heeren

brieven

committimus
relief (en)
doende
Dit
etc.
aen

Uwer

(w.g.)
Boven stond :
Fiat opene
ende

van

den

der

van beneficie van Inventaris
met de clausule
aen de Gerechte der Stadt Amsterdam.
in den Hoogen

REMBRANDT

Gerechte

T. J. VAN NASSAU.
brieven

committimus
Gedaen

van beneficie

schilderde

MERDONCX en zijn huisvrouw.
Acte, die door Dr. Hofstede
"aus dieser Akte geht
um ein Doppelportrat
ik te mogen afleiden

nicht

Raede

in Hollant

den 28 October

van relieff

1669.1)

in 1642 voor f 500.den Heer ABRAHAM WILDit blijkt uit een in Oud-Holland
III medegedeelde
met de opmerking:
de Groot werd overgenomen
deutlich hervor, "ob es sich um zwei Bildnisse oder

voor de hand lag, meen
uit de uitdrukking:
de somme van tsestigh gulden voor
't doek en lijst. Een nadere
van dit vermoeden
vond ik in den
bevestiging
van wijlen Juffr ANNA WILMERDONCX, bejaarde dogter, gewoond hebInventaris

bende

en overleden

handelte".
 binnen

deese

Dat

stadt
Op de

het

laatste

(Amsterdam)

toch

in de maand

Augustii

1721.
Zaal.
Ben groote schildero?e van REMBRANDT........
kan natuurlijk
dit een geheel andere schilderij

Nu
doch

in

»groote

verband
schilderij"

met
op

f 60.van REMBRANDT zijn;
is het vermoeden
dat dit
gewettigd,

het andere

document

66n

de portretten

doek

]) Requestenaan den Hoogen Raad. Portef. No. 73.
van Mejuffrouw

WILMERDONCX'

74
ouders

bevatte.
loopig

onbekend.
Een

dergelijk

van

portretstuk

1642

van REMBRANDT is voor-

1)
De geheele familie WILMERDONCX bezat trouwens nog werk van REMBRANDT.
In April
van CATHARINA WILMERbeschreven
1718 werd de Inventaris
DONCX. Daar waren:
een boerenbinnenhuis
van OSTADE, getaxt op ......
, f 16..
een groot stuk: de Rentmeester
van? ........
20.een morgenstond
van SAGTLEVEN .........
15.–
een

do

twee

boerekermissen

een Bacchus

van

do
.........
van DROOCHSLOOT

.......
GOLTZIUS ...........
van Kristus van GOLTZIUS

24.i6.-

.......
20.-

van

het Doopen
ee1t groot stuk

van REMBRANDT

.........
Is

hetzelfde

wij

dit

i 5.-

soms

stuk

wat

zooeven

bij

200.-2)
ANNA WILMERDONCX

aantroffen ?
En wie is de

Juffr ANNA WILMERDONCX 7 Mey 1695 de Wede van
die onder meer een lantschapje
CORNELIS WILS genoemd,
van WIJNANTS bezat,
dat op f' i 2 geschat werd en
tweede

een oude man

van REMBRANDT, op ....
tien stuivers getaxeerd !
Maart
in
van
worden
den
boedel
ADRIAAN
WITSEN een lantschap
27
1693
van REMBRANDT op 66n
van MOUCHERON op fIO.geschat, zes teeckeninghen
en
tien
stuivers
!
3)
gulden
In

de

die LODEWIJK VAN ERPECUM te
schilderijen
groote
verzameling
4 Nov. 1692 voor Not. RINDT een Inventaris
bezat, en waarvan
bevinden zich
werd opgemaakt,
van REMBRANDT.
twee landschapjes

Amsterdam

nog een wintertje van REMBRANDT.
het beroemde
stukje te Cassel).
(waarschijnlijk
van REMBRANDT.
een kinderconterfeitsel
een trony van REMBRANDT.
 Onder de curiosa dezer verzameling

behoort

de Godin

Ceres

met een naekt

I.
van EMANUEL DE WIT.
door LIEVENS, Vader en Zoon.
en vele portretten
tot Amsterdam.
Mr. JACOB FRANSZ, Chirurgyn,
5 Nov. 1708. Inventaris
met Haerlem int verschiet door VAN KESSEL.
een Blommendael's
bleekie

2.
een fruytschael

kintie

door VAN STREEK (Juriaen).
1) Prot. Not. P. VANAKEN,Amsterdam.
Amsterdam.
2) Prot. Not. PADDENBURG,
Amsterdam.
STEEMAN,
3) n

75

ii.
een duyfie door dito.
een biddent begyntie door
Scheepie door ZEEMAN.
12.
Cornelis

13.
Jan de Wit door VAN STREEK.
een Out mans tronitie door REMBRANT.
3.
8.
I5.
17.
31.
40.
49. ·

de Wit

een man, lantaren
een Waterveruwtie

door

J. MOLENAER.
VAN STREEK.
en kan door ....
door

CAMPHUIJSEN (denkelijk
MARGRETA DE HEER.
een Waterveruwtie
door REMBRANTS.
Haerlemmer
bleekie door K. MOLENAER, 1)
Amsterdam.
1) Prot. Not. J. BACKER,

GOVERT).
