DE INVLOED DER BELASTINGEN OP HET BEDRIJF
MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE

51

Beantwoordt me nde vraag ontkennend, dan stellen zich de ne­
sprakelijkheid zou willen aanvaarden, moet zulks kunnen
ven vragen :
worden voorkomen.
1°. Hoe is dan het verschil tusschen Amsterdam en de „pro­
De kwesties van de civiel rechterlijke en de strafrechterlijke
vincie" te verklaren?
2°. Is het dan niet wcnschelijk, dat voor ’t vervolg de wijze van aansprakelijkheid, die meermalen in het debat werden gebracht,
onderteekenen zich gaat aansluiten aan de interne organi­ hunnen we, geloof ik, gevoegelijk laten rusten. De civiel rechter­
satie en de daaruit voortvloeiende gevolgen omtrent de aan­ lijke aansprakelijkheid is ten slotte een kwestie van overeen­
komst tusschen de(n) opdrachtgever (s) en de(n) opdrachtne­
sprakelijkheid van de leden eener firma?
mer (s). Zij kan Ij ij het geven of aanvaarden van de opdracht
De heer Reder schreef in het Januari nummer van dit blad: nadrukkelijk worden geregeld, wellicht door met verwijzing
„Wij moeten het in het belang van het beroep eens worden, naar het Reglement van Arbeid, te verklaren dat partijen de
„omdat het hier niet gaat om theoretische beschouwingen, doch opdracht verleenen en aanvaarden op de daarin opgenomen be­
„om een bij uitstek praktisch vraagstuk, dat de verhoudingen palingen. En de strafrechterlijke aansprakelijkheid behoort
„in ons beroep en in het Instituut nauw raakt. Van beiden één: tot de gelukkig nog niet vóórgekomen zeer hooge uitzonderings­
„of de heer B. heeft gelijk en dan bestaan er gewoonten in de gevallen.
 „accountantspraktijk, welke hij terecht bedenkelijk en ontoelaatTen slotte nog dit. Ik gebruikte hierboven herhaaldeljjk de
„baar acht en die hoe eer hoe beter moeten worden uitgeroeid,
uitdrukkingen
„firma” „firmanaam” „leden der firma”. Men
„of hij zal moeten toegeven, dat de oplossing in andere richting
„moet worden gezocht en allen, zoo noodig, moeten medewerken, gelieve dit woord firma hier te nemen in zijn economische beteekenis van samenwerkende personen, in casu in het vrije be­
„om deze oplossing tot stand te brengen."
roep van accountant, en niet in haar meer beperkte juridische
Inderdaad we zullen tot een oplossing omtrent dit en vele an­ beteekenis. De associatievorm van samenwerkende accountants
dere punten — waaronder veel gewichtiger — waaromtrent is vanzelfsprekend nimmer de vennootschap onder een firma,
verschil van gevoelen heerscht, moeten komen. Men kan dat maar de „burgerlijke maatschap", doch in het verkeer wordt
verschil gemakkelijk verklaren uit het ontwikkelings-stadium, ook deze associatie geregeld met „firma” aangeduid en in een
dat ons beroep doormaakt, maar men kan die verklaring niet opstel als het onderhavige klinkt „maatschap” en „deelhebbers”
gebruiken, om het laten voortbestaan van de daaruit voortsprui­ stroef. Da.rom maakte ik gebruik van een op zichzelf aanvecht­
tende verdeeldheid, goed te praten.
bare aanduiding.
Een oplossing zou thans wellicht op de volgende wijze te vin­
R. A. DIJKER
den zijn:
1. Geen enkel argument is aangevoerd, dat van de ondertee- DE INVLOED DER BELASTINGEN OP HET BEDRIJF
kening met een firmanaam de voorkeur zou kunnen doen Het zij mij vergund achteraf terug te komen op de rede
geven boven de persoonlijke onderteekening, wanneer men
den Heer Dijker op den Accountantsdag, over een onder­
zich stelt op het standpunt der persoonlijke vakkundige van
werp,
dat niet alleen mijne aandacht had door de uitnoodiging
aansprakelijkheid van de leden.
 aan
het
slot van de rede speciaal tot de Accountants der Be­
Onderteekening met een firmanaam verdoezelt de persoon­
gericht om van hun eventueel verschillend inzicht te
lijke vakkundige aensprakelijkheid van het lid der organi­ lastingen
doen
blijken.
satie, dat het stuk onderteekent.
In dat verband bejammer ik het, dat ik niet eerder kennis
Bij een persoonlijke onderteekening komt de persoonlijke droeg
van de inleiding dan een dag te voren, waardoor mij de
aansprakelijkheid het best tot uitdrukking.
ontbrak meer dan een enkele opmerking te maken
Het is daarom gewenscht voor te schrijven, dat allen die gelegenheid
bij
het
debat.
Zooals de Heer Dijker intuitief voelde, is mijne
zich stellen op het standpunt van de persoonlijke vakkundige meening een andere
dan de zijne en gaarne wil ik trachten de
aansprakelijkheid, persoonlijk hun rapporten moeten onder­ mijne daarnaast uiteen
te zetten, daar ik geloof, dat het onder­
teekenen.
werp belangrijk en aantrekkelijk genoeg is, om mij niet uitslui­
2. Wanneer bij de uitoefening van de practijk de leden eener tend te bepalen tot een enkele critiek op zijne rede.
 firma zich collectief vakkundig aansprakelijk willen stellen, Het onderwerp door den Heer Dijker aangesneden op den
is het gewenscht, dat de organisatie die collectieve vakkun­ Accountantsdag staat zeker in het centrum van de belangstel­
dige aansprakelijkheid reglementeert. Als kenteeken naar ling. Dit lijdt geen tegenspraak. Van alle zijden wordt die in­
naar buiten, dat in de firma collectieve vakkundige aanspra­ vloed der belastingen in ondernemerskringen besproken en
kelijkheid wordt aanvaard, zou kunnen dienst doen de on­ men kan gerust zeggen, dat de fiscus over het algemeen geen
derteekening met den firmanaam.De onderteekening met den goede pers heeft. Men klaagt over belemmering van de kapi­
firmanaam is immers bij deze regeling van de vakkundige taalvorming, over ongelijke belasting ten nadeele van het be­
aansprakelijkheid — maar ook uitsluitend daarbij — te ver­ drijf, over rechtsonzekerheid, over formalisme, ja waarover al
niet.
kiezen boven een persoonlijke onderteekening.
Nu kan men in dergelijke gevallen gerust twee dingen aan­
3. Het is gewenscht bij reglementeering dezer materie te be­ nemen : 1° dat men geen koe bont noemt, of ze heeft een vlekje,
palen, dat de collectieve vakkundige aansprakelijkheid slechts 2° dat het slaan op het hoofd van Jut niet alleen een aan­
mag worden aanvaard, wanneer de interne organisatie van trekkelijk vermaak is op de kermis;
Inderdaad de belastingen zijn drukkend, de wet op de I. B.
het desbetreffende accountantskantoor zulks mogeljjk maakt.
 De eischen, waaraan die interne organisatie zou moeten vol­ en de bronnentheorie zijn niet eenvoudig, waarbij komt, dat
doen zal ik niet trachten te stellen. Wanneer evenwel een het aantal der beslissingen, uitspraken en arresten groot is en
accountantskantoor met drie firmanten, waarvan één be­ liet aantal consequenties, die men er uit kan trekken, nog veel
heert een kantoor te Rotterdam, de ander een te New-York,. grooter. Ook bestaat er bij verschillende ambtenaren en Raden
en de derde een te Kaapstad, de collectieve vakkundige aan­ van Beroep verschil van opvatting.
52

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE

Om echter te oordeelen over den invloed van de belastingen Tot nu toe, kan men mij tegenwerpen, heb ik het meer gehad
op het bedrijf, geloof ik, dat een onderzoek naar de oorzaak dier over den invloed van het bedrijfsleven op de belastingen dan
verschijnselen en de mogelijkheid ze te elimineeren niet achter­ omgekeerd. Toch geloof ik, dat we moeilijk tot resultaat komen,
wege mag blijven. Het zou kunnen blijken, dat de eigenlijke indien we niet nagaan, waar de schoen wringt. Met name zal
oorzaak elders lag en zonder onderzoek versluierd zou blijven, dit noodig zijn, indien we onderzoeken willen, of het kwaad
of dat de bezwaren onvermijdelijk waren en eene verandering schuilt bij de gebrekkige belastingwetten, dan wel in de hoogte
van het tarief, of in een verkeerd belastingstelsel. Dit is te meer
waarschijnlijk geen verbetering zou géven.
 Waarom komen de klachten over de belastingen voor een noodig, daar men licht geneigd is aan een bepaalde regeling
eene te groote beteekenis toe te kennen, doordat men ze in een
groot deel uit de kringen van het bedrijfsleven?
Eendeels is de oorzaak gelegen in het verleden. Vroeger gaf bepaald geval als onbillijk heeft leeren kennen en denkt, dat
men in zaken in zeer veel gevallen maar een bedrag op, dat al de moeilijkheid overwonnen zou zijn, als men maar een andere
dan niet verhoogd door den Inspecteur op het kohier werd ge­ regeling had. Niets is minder waar.
Men kan het bijv. toejuichen, dat de vermogensvermeerderinbracht.
De controle was weinig effectief, boeken behoefden niet te gen niet belastbaar zijn, doch de consequentie daarvan is, dat de
worden overgclegd en de gevolgen van te lage aangiften weinig vermogensverminderingen niet gecompenseerd mogen worden
afschrikwekkend. (De bedrijfsbelasting kende geen navordering met de andere inkomsten. Of men belasting betaalt van een
met verhooging of strafbepalingen). Wat bij het generaal- tantième in het jaar, waarover het genoten is, of in dat, waarin
pardon bij de invoering van de O. W. B. in vele gevallen aan het ontvangen is, kan in een bepaald geval een groot verschil
den dag kwam, was in vele gevallen weinig minder dan ont­ maken, doch in den loop van den tijd en in het algemeen blijft
stellend. De stroomen gewetensgeld spreken daarvan voldoende. het al net zoo lang als het breed is.
 Wel is waar bracht de invoering van de I. B. de strafvervol­ Het spreekwoord zegt, het is een kwade wind, die niemand
ging en de navordering met viervoudige verhooging en iets goeds aanbrengt en dit is ook hier van toepassing. Het
daarna onder de oorlogsinvloeden de sterke verhooging van het gaat met de belasting als met het weer. Hetzelfde weer is gun­
tarief, gepaard aan scherpere controle, doch er werd goed ver­ stig voor den een en ongunstig voor den ander en nu eens
diend, zoodat ook de zwaarste belastingen vlot op de consumen­ gunstig dan wreer ongunstig voor een bepaald persoon. In het
algemeen gesproken is een vaste regeling, welke ook beter
ten konden worden afgewenteld.
Anderdeels heeft de malaise schuld, waardoor plotseling eene dan telkens wisselende bepalingen met de beste bedoelingen ge­
groote behoefte aan liquide middelen intrad, terwijl de belas­ maakt.
 tingen van vorige jaren nog betaald moesten worden. Dit werd Ja, ik meen te kunnen volhouden, dat het niet door den wet­
nog verergerd, doordat de belastingadministratie juist toen den gever bepaald wordt, wie eene belasting in laatste instantie be­
achterstand begon in te halen, hetgeen in vele gevallen leidde taalt. Hiervan was reeds Adam Smith overtuigd, die heel goed
tot eene cumulatie van aanslagen, terwijl men reeds moeite ge­ inzag, dat eene belasting op de pacht feitelijk kan drukken op
noeg had de belasting van een enkel jaar te voldoen. Daarbij den landheer. De leus men moet het geld halen, waar het zit,
kwam nog, dat men indertijd veelal uitstel van betaling had is niet meer dan een leuze. Theoretisch kan het onverschillig
gevraagd, totdat hangende kwesties, die zeer lang bleven han­ zijn van wie en waarop belasting wordt geheven, daar het op de
gen, uitgevochten waren, waardoor nu dikwijls betaald moest verdere afwenteling aankomt.
worden, toen men het geld heelemaal niet meer kon missen.
 De oorlogswinstbelasting was verschuldigd door hen, die in
Eindelijk is als oorzaak te noemen de politieke constellatie. den oorlog meer verdienden dan daarvoor, doch in de prijsre­
De verschillende sociale maatregelen genomen na den oorlog, gelingen vastgesteld door de regéering was onder den kostprijs
als de invoering van de arbeidswet, de subsidies voor de wo­ steeds opgenomen de 30 % voor oorlogswinstbelasting, benevens
ningbouw brachten, evenals de onderwijs-pacificatie groote X % voor andere belastingen. De consument betaalde haar dus
financiëele offers mede. Bij de aanneming van die verschillende ten volle, omdat zijn machtspositie toen ter tijd al zeer gering
ontwerpen verkeerde men vrijwel algemeen in de meening, dat was. In 1918 en 1919 werd elke belasting verschuldigd door de
het voorgestelde noodig was en dus het geld ervoor gevonden arbeiders direct afgcwenteld door een loonsverhooging en door
moest worden. Het bleek alras, dat het geld, toen het er op verhooging van den kostprijs, indirect op den consument. Thans
aankwam, al heel moeilijk gevonden kon worden en dat dienten­ daarentegen zal het zeer de vraag zijn, of de verhooging van
gevolge van de gehoopte vermindering van lasten geen sprake het tarief op den prijs van de diverse artikelen zal kunnen
was. Toen nu zij, die die lasten voor een groot gedeelte moesten worden gelegd en of de producenten tengevolge van de rechten
opbrengen, aandrongen op bezuiniging en beperking van de niet genoegen zullen moeten nemen met minder winst en minder
staatsbemoeiingen, bemerkten zij, dat hunne klachten geen in­ loon.
 vloed hadden bij de vertegenwoordigende lichamen en dat de De feitelijke oorzaak, dat de belastingen thans zoo zwaar
meerderheid der kiezers die offers niets erg en niets te zwaar drukken op het arbeidslooze kapitaal, is hierin gelegen, dat dit
vonden. Dat hierdoor de tegenzin in het betalen in sterke mate in de laatste jaren van groote beroeringen alles behalve onaan­
toenam is begrijpelijk, te meer, daar de kennismaking met de tastbaar is gebleken.
gevolgen van de tot stand gekomen hervormingen niet meeviel
Als dan ook tegenwoordig handel en industrie klagen over
en men deze weldra terecht of ten onrechte in ruimen kring de belastingen, dan komt dit voor een groot gedeelte, omdat
als noodlottig voor het bedrijfsleven beschouwde.
ze te kampen hebben met de malaise, met de gevolgen van vroe­
Ten slotte is er nog een reden van belang, speciaal voor het ger gemaakte fouten, met de onregelmatige toestanden in het
bedrijfsleven en dat is, zooals ik reeds in het voorbijgaan op­ internationaal handelsverkeer.
merkte het feit, dat het thans veelal onmogelijk was de te beta­ Ik meen, dat men dus de beteekenis van het vraagstuk over­
len bzelasting op de afnemers af te wentelen, daar de onderlinge schat door eenzijdig den nadruk te leggen op dc fouten in de
concurrentie in scherperen vorm dan ooit te voren herleefde. belastingwetgeving. Onder de tegenwoordige omstandigheden
Hierdoor voelde men in veel grootere mate het drukkende van kan er niet genoeg op gewezen worden, dat het innerlijk verzet
deze vroeger gemakkelijk gedragen last, alweer op het oogenblik, tegen de belastingen voortspruit uit de hoogte van het tarief,
dat de liquide middelen zeer schaars voorhanden waren.
en verder, dat verlaging der belastingen slechts mogelijk is, bij

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE

53

een inkrimping der uitgaven.
 de administratie om na te gaan, of wel alle inkomsten uit ver­
Allerminst zou ik willen beweren, dat de conclusie dus moet mogen verantwoord worden. Het is duidelijk, de laatste moei­
zijn, dat het eigenlijke probleem ligt op politiek gebied, dat het lijkheid volstrekt niet grooter of kleiner wordt door het bestaan
onverschillig is hoe en van wie de belastingen geheven worden van de bronnentheorie. Evenzeer is het duidelijk, dat het betoog
en dat dus de invloed van de belastingen op het bedrijfsleven van den Heer Dijker in nog veel sterkere mate geldt voor het
nihil is, als er maar niets veranderd wordt, waarna men inkomen uit arbeid. Op de door den Heer Dijker aangevoerde
kan overgaan tot de orde van den dag.
gronden kan men dus moeilijk volhouden, dat de bronnentheorie
Dit is niet juist. De belastingen zijn zoo hoog gestegen, dat speciaal ongunstig werkt op inkomen uit bedrijf.
 zij een belangrijker rol spelen dan ooit te voren op het budget Ja maar, zegt de Heer Dijker, de bronnentheorie werkt toch
van de belastingplichtigen. Het moge gemakkelijk vallen een onbillijk, want men moet over de winst, die men het eerste jaar
klein bedrag af te wentelen, anders wordt dit, als de bedragen maakt, of liever, die men geacht wordt het eerste jaar te zullen
belangrijker worden; dan gaat elke afwenteling gepaard met maken, belasting betalen en van de zelfde winst nog eens voor
een meer of minder belangrijke storing in het maatschappelijk liet volgend belastingjaar. Hiervoor geeft hij dan een sprekend
leven. Reden om deze zoo veel mogelijk te vermijden en vooral voorbeeld op blz. 46 doch dit gaat absoluut niet op. Daarin is
om de reeksen afwentelingen met de daaraan verbonden sto­ sprake van iemand, die na verlies van zijn geheele vermogen,
ringen te voorkomen, die het noodwendig gevolg zijn van elke een nieuwe zaak begint en dan tweemaal belasting moet betalen
eenigszins vérgaande verandering in het aandeel, dat iedere ea- over de winst, die hij het eerste jaar maakt, terwijl het verlies
thegorie belastingschuldigen heeft te betalen.
 in het jaar te voren niet in aanmerking wordt genomen. (Het
Ingrijpende veranderingen, plotseling ingevoerd, doen veelal spreekt vanzelf, dat het voorbeeld veel minder treffend zou zijn,
meer kwaad, dan de bestaande fouten in het vigeerend systeem. indien het vorige jaar uit een gestaakte bron een groot inkomen
Op dit gebied moge men zeker voorzichtig zijn met de tegen­ was genoten, of, indien er dat jaar geen bron van inkomen had
woordig zeer en vogue zijnde panacé, wetswijziging. De belas­ bestaan.) Het is echter duidelijk, dat het voorbeeld ook van
tingwetten hebben fouten, dit is zeer zeker een feit; daarbij zijn kracht blijft, indien de man door diezelfde vrienden wordt ge­
het fouten, die zeer sterk spreken tot het publiek, hoe kan het holpen aan een vaste positie. Het kan dan zelfs gebeuren, dat
anders. Echter spant men het paard achter den wagen, indien liet aan die functie verbonden tantième getaxeerd wordt naar
men deze fouten incidenteel wil verbeteren en uit het oog ver­ dat, door zijn voorganger genoten, terwijl later blijkt, dat het­
liest, dat elke regeling en zeer zeker elke regeling ten doel heb­ geen hij ontvangt veel minder is. Werkt daarom de bronnen­
bende, het omslaan van gezamenlijke uitgaven over hen, die ze theorie ongunstig speciaal voor loontrekkers? Immers neen.
te dragen hebben, ten slotte is een compromis tusschen het wen- Evenzeer is het toch in beide gevallen mogelijn, dat de zaak be­
schelijke en het bereikbare. Een compromis vervangbaar door gonnen wordt, of de functie ingaat na 1 Mei als wanneer geen
een ander, doch slechts door een ander compromis, waaraan dus belasting is verschuldigd, zonder dat gezegd kan worden, dat
daarom de bronnentheorie gunstig werkt. Het kan ook zijn, dat
evenzeer schaduwzijden verbonden zijn.
 Na het voorgaande zal men begrijpen, dat ik groot bezwaar aannemelijk gemaakt kan worden, dat, volgens de op 1 Mei
heb tegen de wijze van behandeling van dit onderwerp door den bekende gegevens, een verlies, of een zeer geringe winst te ver­
Heer Dijker en tegen zijne beide eerste stellingen op blz. 69 wachten was, hetgeen bij een zaak zonder bedrijfskapitaal wer­
kende, zeker niet onmogelijk mag heeten. Ik wijs er nog op, dat
of liever tegen het poneeren ervan.
Hij tracht toch voortdurend bewijzen aan te voeren voor de het afwachten tot het einde van het boekjaar, beslist in strijd is
stelling, dat het bedrijf door de tegenwoordige belastingwetten met de tegenwoordige jurisprudentie van den Hoogen Raad. Dit
wat aangaat de eerste toepassing van de bronnentheorie.
onevenredig zwaar wordt getroffen.
Hij doet dat, zonder zich af te vragen, welke eischen men Nu echter de toepassing bij de liquidatie der zaak. De Heer
moet stellen aan een goede belastingwetgeving. Hij werpt in Dijker wijst er op, dat bij liquidatie er kwestie kan zijn over
het voorbijgaan slechts eenige andere regelingen op, doch ver­ den tijd, waarop het bedrijf als geëindigd moet worden be­
zuimt aan te toonen, of ook maar aannemelijk te maken, dat schouwd. Zeer zeker, het kan zeer wel zijn, dat men verder over
deze eene betere regeling zouden waarborgen dan de tegenwoor­ alle jaren betaalt, echter ook, dat het laatste een verliesjaar is,
geëindigd na 1 Mei, of na eene flinke winst, dank zij bijv. de
dige.
 Ondanks de gelukkige voorbeelden, die hij aanhaalt, is hij opruiming van een laag gewaardeerde voorraad, behaald in een
er niet in kunnen slagen die stellingen waar te maken. Deze boekjaar onmiskenbaar geëindigd voor 1 Mei. Ook bestaat de
voorbeelden geven op verschillende punten de vele klachten mogelijkheid van een zich terug trekken uit het bedrijf, of het
weer, die men in de practijk hoort over de onbillijkheid der be­ met pensioen verlaten zijner dienstbetrekking. Men kan zelfs te
lasting. Evenals men bij die klachten pleegt te doen, vergeet midden van zijn functie sterven. In dat geval wordt volgens de
hjj voortdurend, dat hij het heeft over eene regeling, die dus bronnentheorie niet alleen niet betaald over het laatste jaar,
niet alleen in een bepaald geval geldt, maar gemaakt is voor een hoe voordeelig het ook geweest moge zijn, maar er wordt bo­
vendien nog ontheffing verleend ook van een gedeelte der belas­
geruimen tijd.
Hij betoogt bijv., dat de bronnentheorie onbillijk werkt bij de ting berekend over de winst van het boekjaar daarvoor.
bepaling van het inkomen uit onderneming. Op grond waarvan? In het systeem van den Heer Dijker zouden de erfgenamen
Geldt ze niet voor anderen? Ja zeüer. Maar voor effectenbezit­ nog moeten betalen over de winst van het nog niet belaste jaar,
ters is het mogelijk op die wijze belasting te ontgaan. Waarom terwijl van ontheffing geen sprake zou zijn.
het in bepaalde gevallen den zakenman onmogelijk is van de Een tweede onbillijkheid volgens de Heer Dijker is, dat de
bronnentheorie gebruik tc maken om belasting te ontgaan, wordt waardevermeerderingen van huizen, van grond, koerswinsten
van effecten niet onder de inkomstenbelasting vallen, tenzij ge­
niet nader besproken.
 Alleen vermeldt hij, dat het voor de belasting administratie maakt in het bedrijf. Hij wqst in verband hiermede op de be­
moeilijker is na te gaan, of de bronnentheorie juist is toegepast voorrechting van den man, die bang is voor de daling van de
bij inkomen uit vermogen, dan bij dat verkregen uit bedrijf. Hij Nederlandsche Gulden. Het is den Heer Dijker bekend, dat ook
vergeet echter, dat dit slechts van zeer secundair belang is, vermogensvermeerderingen in het bedrijf onbelast zijn, terwijl
vergeleken bij de van veel meer belang zijnde moeilijkheid voor intussehen dc valuta-speculant achterhaald is door zijn zonde

54

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE

en het thans zonder twijfel bejammert, dat het door hem geleden inhoeverre de regeling in het algemeen gesproken voldoet aan
verlies door de daling van den Dollar niet in mindering kan den eisch. dat de belasting met de minst mogelijke stoornis voor
komen van zijn verder inkomen, terwijl de graanspeculant dit de contribuabelen kan worden voldaan. In verband hiermede
met tevredenheid op het debet van zijn verlies en winst rekening zal ik dc voornaamste beginselen onzer belastingwetgeving na­
kan boeken.
gaan.
 Ook Lier vermag ik geenerlei onbillijke behandeling van het Het begrip inkomen in de wet I. B. veronderstelt periodici­
bedrijf te ontdekken, of het moest wederom zijn, dat de inkom­ teit, en laat dus de z.g. waardeverminderingen en vermeerde­
sten van een koopman gemakkelijker geconstateerd worden dooi­ ringen vrij. De Heer Dijker vindt dat een fout en beroept zich
den fiscus, dan die van den effectenbezitter. Dit verandert ech­ daarbij op de theorie van Prof. Van Gijn, die het inkomstenbe­
ter niet door eene wijziging in de inkomstenbelasting, die daar­ grip ruimer opvat en in navolging van von Bölim Bawerk van
voor niet helpen kan. Ten slotte vermag ik niet in te zien, waar­ meening is, dat de waarde van een object bepaald wordt dooi­
om het goede inzicht van den valuta speculant van minder ge­ de waarde der daarvan te verwachten toekomstige praestaties
halte is, dan dat van den graanspeculant.
onafhankelijk van hetgeen uit dien hoofde periodiek uit­
Ik moet dus ontkennen, dat het aangenomen begrip en de gekeerd wordt. In dat verband wijst Prof. Van Gijn erop, dat
bronnentheorie ongelijk zouden werken ten opzichte van het in­ het niet juist kan zijn van inkomen te spreken, als men coupons
komen uit bedrijf.
 knipt bijv. van Russen, terwijl als de tijd daar is de hoofdsom
De Heer Dijker meent echter, dat er buitendien nog eene verloren is, of reeds lang verloren was. Terwijl men zegt, dat een
ongelijkheid bestaat, doordat de draagkracht van het inkomen kapitaal geen inkomsten oplevert, indien het geïnvesteerd is in
uit bedrijf kleiner zou zjjn dan die uit andere inkomsten. Ik ge­ een stuk land bij een groote stad gelegen, dat voortdurend in
loof, dat de Heer Dijker niet zal beweren, met het poneeren waarde toeneemt. Afgezien van de vraag of men het hier econo­
dezer stelling deze kwestie te hebben op gelost, want veel meer misch mee eens is, waag ik het te betwijfelen, of uit belasting­
doet hij niet. De volle en vrije beschikking van den kapitalist technisch oogpunt het aanvaarden van dit standpunt een beter
en den ambtenaar over hun inkomen, vallen niet steeds mee in uitgangspunt voor een inkomstenbelasting zou vormen dan het
de praktijk, vooral niet voor iemand, die zich stelt op het stand­ tegenwoordige.
punt van Prof. Van Gijn ten opzichte van het begrip en dus De inkomstenbelasting toch is verreweg de voornaamste bron,
moet denken aan vermogensverminderingen „Inkomen”. Ook waaruit de gewone jaarlijksche uitgaven bestreden moeten wor­
valt de draagkracht van het bedrijf, d.w.z. de bedragen, die er den. Volgens dit systeem echter zou men, of de coupons Rus­
zonder schade aan onttrokken kunnen worden, dikwijls mede, land niet mogen belasten, voordat het zeker is, dat de hoofdsom
blijkens het eigenaardige idee aangaande de luxe, die men zich in zijn geheel terug ontvangen zal worden, en moeten wachten
kan penniteeren van een vast inkomen van b.v. ƒ 5000, dat vele met belasten tot het land verkocht is, of telken jare de waarde
kleinere zakenmenschen aan den dag te leggen.
 van het land, de waarde van de Russen moeten taxeeren naar
Als veiligheidsklep voor de door hem geconstateerde onbil­ hun vermoedelijke prestaties in de toekomst. Hiertoe zou een
lijkheden van den fiscus, verdedigt de Heer Dijker de oprichting zekere clair-voyance niet ondienstig zijn, tenzij men aan wil ne­
van N.V. ’s. Deze mag niet beschouwd worden als een vorm van men, dat in de praktijk de verkoopwaarde wel ongeveer daaraan
belastingontduiking, daar zij vaak een daad van zelfbehoud is, gelijk zal zjjn, waardoor dit systeem dus zou neerkomen op het
zegt hij op blz. 56. Edoch op blz. 58 betoogt hij, dat de Fiscus in aanmerking nemen van waardevermeerderingen en waarde­
zich dient te weren tegen microscopische N.V. ’s wier bedoeling verminderingen. In het eerste geval heeft men de moeilijkheid,
is, niet kapitaalvorming in, doch door het bedrijf en zoekt hij dat men tegenover periodieke uitgaven geen periodieke ont­
de schuld niet bij de belasting wetgeving, maar bij de Wet op vangsten heeft. In het tweede geval is dit bezwaar ondervangen,
de N.V. en roept daartoe de belangstelling van den Minister van doch ik zou willen vragen, noemt men dat een voordeel boven
Justitie in. Ik vraag mij in gemoede af, wat wil de Heer Dijker het tegenwoordige systeem. Belasting-technisch zeker niet. Het
nu. Van tweeën één, óf de fiscale N.V. ’s zijn uit den booze, maar is de O. W. in het kwadraat, want daarbij kwam alleen de waardan ook de eenmans N.V. ’s, die immers alleen de rechtsvorm er deering in het laatste jaar aan de orde. Waar blijft de objec­
mee gemeen hebben, terwijl de feitelijke ondernemingsvorm eene tiviteit bij de toepassing van de wet. Het aantal belasting-advegansch andere is, óf men moet de beginselen der D. & T. B. in­ seurs zou zeker vertienvoudigd worden. Hoe moet het verder
voeren voor alle bedrijven, daar ook de bedrijven, die geen N.V. gaan, als het blijkt, dat de aangeschafte machines veel langer
zijn, door den fiscus worden bedreigd. In het eerste geval echter mee zullen kunnen, dat men gedacht heeft, het aantal productiebehoort de een mans’s N.V. tot het verleden en is daarmede de eenheden dus verdubbelt en daarmede de waarde met 100%
veiligheidsklep tegen de snoodheid van den fiscus hermetisch ge­ stijgt. Is dat dan winst? Waarmede zal men de belasting beta­
sloten.
 len? Yan een periodieke ontvangst kan men tenminste iets ter
Na hier uiteengezet te hebben, waarom men m.i. op den ver­ zijde leggen, doch hoe kan men mogeljjk zeer belangrijke be­
keerden weg is door ineidenteele minder aangename consequen­ dragen betalen, als alleen het vaste kapitaal door de een of
ties der belastingwetgeving te berde te brengen, wil ik trachten andere omstandigheid in waarde gestegen is. Ik geloof, dat er
de voornaamste grondslagen der I. B. en de D. & T. B. eens economisch gesproken veel te zeggen kan zijn voor dc stelling
ci-itisch te beschouwen, om daarna den invloed na te gaan, die van Prof. van Gijn, dat er geen essentieel verschil bestaat tusde belastingen hebben op het maatschappelijk leven in het alge­ schen inkomen en winst, maar ik constateer, dat men door dit
meen en op het bedrijfsleven bijzonder.
systeem als grondslag te nemen voor een belastingregeling, men
Dit is echter niet mogelijk, zonder vast te stellen, dat het voor- zondigt tegen twee eischen, die reeds Adam Smith aan een goe­
loopig althans, vaststaat, dat het bedrag der begrooting niet de belasting stelt, n.1. dat de belasting niet willekeurig zal zijn
belangrijk zal dalen en dat het bedrag daarvan dus opgebracht en dat de belasting betaald kan worden op een tijd en op een
zal moeten worden. Verder, dat een algeheele verandering van wijze, dat de bel. pl. er zoo weinig mogelijk bezwaren van zullen
liet belastingstelsel bij de tegenwoordige hoogte der heffingen ondervinden.
 zulk een storing zou teweeg brengen op het maatschappelijk
J. H. HAGEMAN
leven, dat alles te verkiezen ware boven dat. Zooals hierboven is
HEDERLAS4D8 W SillUU •
(Wordt vervolgd.)
betoogd, kan dit geen effect sorteeren, indien men niet nagaat,
*

va n

_

r e g ist e r a c c q u k t w t
biblio th eek.
