Kapitaalsbezit en Kapitaals-vernietiging
KAPITAALSBEZITEN KAPITAALS-VERNIETIGING.
De jongste publicatie van de uitkomsteu tier successie-belasting
in Frankrijk heeft onlangs weder eens aan Paul Leroy-Beaulieu
aanleiding gegeven tot eene berekening van her partieulier
vermogen daar te lande. 1)
Ziehier in hoofdzaak zijne eonclusies.
Her aantal der aangegeven nalatenschappen
was in 1907
tegen ,/ 1906
en
~ 1905

416.921
356.310
385.019

Onder de iu 1907 aangegeven nalatenschappen waren er
echter 15.847 waarvan her passief her aetief overtrof. Bleef
401.571 nalatenschappen met een totaal aangegeven bedrag van,
in ronde sommen,
bruto-actief . ..
passief . . . . ..
saldo netto-actief
tegen in 1906.
en
1905.
frcs. 5.882.500.000
,/
420.000.000
frcs. 5.462.500.000
t/ 5.173.500.000
,/ 5.745.000.000

Het totaal-cijfer van 1905 was buitengewoon hoog geweest,
daar er toen drie ualatenschappen waren voorgeko~en ieder van
meer dan 50 millioen en te zamen fres. 3i3.500.000 bedragen
hebbende.
Her middene!jfer der drie jaren stellende op fres. 5.450.000.000
en hierbij voegende . . . . . . ..
~ 1.000.000.000
voor de sehenkingen onder levenden, welke, als bekend, in
~rankrijk steeds zeer belangrijk zijn, maakt dit, zegt de sehrijver,
een totaalsom van fres. 6.450.000.000 voor de jaarlijksche over1) Eeonomiste frangais d.d. 5 & 12 December 1.1.
:Econ. 1908,

15

228
gangen van vermogen, en dit bedrag vermenigvuldigd met 35
gecft een bedrag van frcs. 225.750.000.000 voor de totaalsom
van her particulier vermogen in :Frankrijk, welk bedrag LeroyBeaulieu inderdaad zeer aannemelijk acht.
 Wel-is-waar, voegt hij bij, ondergaan de nalatenschappen in
l~rankrijk tengevolge der berekening van de aetiviteiten, welke
daarbij gevolgd moet worden, eene zekere verhooging boron de
werkelijkheid; doch daar staat tegenover dat ook geregeld een
zekere sore aan bezittingen aan den fiscus ontsnapt. Voorts zou
erop te letten zijn, dat onder de particuliere bezittingen de
staats- en gemeenteschulden als activiteiten voorkomen, terwijl
voor de bevolking als eenheid beschouwd deze een passief
vormen; doch tegenover die schulden staan, zegt de schrijver,
ook weder de bezittingen van den staat, de departementen ell
de gemeenten, en deze zou men tegen de openbare schulden
mogen laten opwegen.
Leroy-Beaulieu voegt aan deze berekening van her particulier vermogen in ~rankrijk eene soortgelijke toe van dat in
Engeland.
Daar was - - schrij ft hij - - h e r middeneij fer v oor de j aren 190314-190516 van de aangegeven nalatenschappen frcs. 6.732.000.000.
Doch de nalatenschappen onder frcs. 2500 zijn in Engeland vrij
van successie-belasting, en om de vergelijking zuiver te maken
moet dus genoemd bedrag' eenigszins verhoogd worden. De
schrijver neemt hiervoor, op den maatstaf van de verdeeling
der nalatenschappen in ~rankrijk, een percentage van 5 pCt.
aan. Hij schat verder de overgangen oncler levenden op de
helft van her ~ransche bedrag. Hij komt alzoo op de volgende
totaa]som : . . . . . . . . . ..
fres. 6 732.000.000
plus 5 pCt . . . . . . . . . ..
,,
836.600.000
en schenkingen onder levenden . . ..
,,
500.000.000
maakt te zamen
frcs. 7.568.600.000
en dit bcdrag weder met 85 vermenigvuldigd, zou voor her particulier vermogen in Engeland (zegge in Groot-Brittannie) een totaal
bedrag aangeven v a n - - i n ronde s o r e - frcs. 265.000.000.000.
 Wij komen op fteze bereking zoo aanstonds terug.
Zeer verschillend is echoer, vervolgt Leroy-Beaulieu zijne beschouwingen, de algehecle verdeeling van het particulier vermogen in beide landen.
Y,29
De verdeeling der in 1907 in Frankrijk aangegeven nalatenschappen was de volgende:
Gezamenl~k
MillioenBedrag der
bedrag in
fallen
nalatenschappen.
A a n ~ a l . Duizend~.francs, francs,
pC~.
1 ~
500 116.323
27.686
501 M
2.000 106.807
135.1611
725
13.3
2.001M
10.000 114.695
562.248
10.001 ~
50.000
47.967
1.014.215
1014
18.6
50.001 , 100.000
7.703
532.421
532
9.8
100.001 . 250.000
5.018
776.396
776
14.2
tot. 250.000 tezamen
250.001 ~ 500.000
501.001 , 1.000.000

1.713
814

tot. l . 0 0 0 . 0 0 0 t e z a m e n
1 ~ 2 millioen
2# 5
M
5 . 10.
10 n 50
n

360
184
88
7
401.574

602.866
579.240
501.586
389.141
284.477
I
]06.406
5.461.843

8048~55.9
608
11.0
519
10.6
4230~77.5
502
9.2
389
7.1
840

6.2

5461

100

uitmakende in resume""
boven ft. 250.000
H
,, 1.000.000
of , , 1.250.000
U
,, 5.000.000
of ,, 6.250.000

in Frankrijk
44.1 pCt.
22,5 ,,
-6,2.
--

tegen in Engeland
72 pCt.
-,,
4 8 ~ ,,
-,,
181~-~'o , ,

Wij zeiden daareven, op de begrooting van her partieu]ier
vermogen in Engeland nog terug te komen. Het zal toch niet
ondienstig zijn de berekening van Leroy-Beaulieu met andere
te vergelijken; en juist geeft de dezer dagen versehenen zeer
belangrijke financieele studie, welke het Ministerie van Yinanei~n
van her Duitsche Rijk heeft uitgegeven ore. te dienen tot
Memorie van Toeliehting der finaneieele wetsvoorstellen, hiertoe
gelegenheid 1).
') Denksehrif~enband zur Begrtindung des En~wurfs eines Gesetzes be~reffend Anderungen im Finanzwesen. Berlin 1908.
 230

Wij vinden daar 1), nevens her volksvermogen in Dt~itschland,
speciaal ook dat in Engeland besproken. Hcrinnerd wordt aan
de berekeniugen van Robert Giffen in 1885 en aan die van
"Mulhall in 1895, en op grond van deze en een jaarlijksch
acres van 2 pCt. aangenomen wordendc, wo~dt dan een bedrag
van pl. m. 800 milliarden marken genocmd, dus bijkans 100
milliard francs meet dan her cijfer van Leroy-Bcaulieu.
Maar toen Giffen zijn bekende berekeningen maakte, had hij
niet de gcgevens tot zijne beschikking welke men thans bezit,
en hetzelfde was her geval met Mulhall. De Estate Duty,
tengevolge van welke tegenwoordig de nalatenschappen in Engeland
voor hun gehcele bedrag aan successiebelasting onderworpen zijn,
evenals bet geval is in l~rarikrijk en ten onzent, dagteekent
eerst van 1894.
Her mag daarom vciligst geaeht wordeu zich aan de methode
van berekening van Leroy-Beaulieu te houden. Doch terwijl
deze zijne berekening baseerde op her middencijfer van de
successoriale aangiften van de jaren 1903/4--1905/6 kunnen
wij daarbij hog in aanmerking nemen die van de jaren 1906/7
en 1907/8 ~) aldus de moyenne nemend van de laatste vijf, in
plaats van die der laatste drie jaren, hetgeen te meer wenschelijk voorkomt omdat in Engeland de jaarlijksche cijfers
meer uiteenloopen dan in l~rankrijk, een gevolg, vermoedelijk,
van her verschil in de verdeeling der vermogens in de beide
landen.
Wij vinden te meer reden om ons te houden aan de uitkomst
tot welke wij aldus komen, omdat die genoegzaam volkomen
overeenkomt met eene berekening van her partieulier vermogen
in Engeland welke onlangs op geheel andece wijze - - hoofdzakelijk op de grondslagen der inkomstenbelasting--werd opgemaakt door her Parlementslid L. G. Chiozza-Money '~).
Her middeneijfer der in 190814--190718 in Engeland voor
de successiebelasting aangegeven vermogens is:

') In de Anlagen van deel II[ ,,VolksvermSgen und Volkseinkommen'.
 z) Ontleend ann her dezer dagen verschenen werk ,,The Kings
Revenue" van W. M. 5. Williams. London 1908.
~) Voorkomende in zijn werk ,,l~iches and Poverty" 8e editie, 1908.
o~81
~77.551.800
of ~cs. 6.961.000.000
Hierbij 5 pCt. veer de vermogens beneden
100 . . . . . . . . . ..
en veer Schenkingen . . . ..
..
348.000.000
500.000.000
frcs. 7.800.000.000

maakt, in ronde sore . . . . . ..
en vermenigvuldigd met 85 geeft dit veer hot hedrsg van her
partieulier vermogeu in Engeland
frcs. 273.000.000.000
of Hell. crt. (~ 48 ct) . . . . ..
f

131.040.000.000

De uitkomst van Chiozza-Money's berekeningen is de volgende :
Particulier vermogen in her Vereenigd
Koninkrijk zelf . . . . . . ..
en idem in her buitenland (buitenlandsche
fondsen etc'~.) . . . . . . ..
te zamen
of Hell. crt. (h f 1~)

. . . . ..
 9

9.142.000.000

/t

1.8~1.000.000 ' )

~

10.963.000.000

f 181.550.000.000

Weliswaar voegt hij hier nog bij een'bedmg van 4,50 millioen
pd. st. veer hetgeen, naar zijne berekening, de staats- en andere
openbare bezittingen iu waarde hot bedrag der openbare schulden
') Volgens beschouwingen en berekeningen juist voorkomende
in her weekblad The Economist van den 20 en dezer maaud zou
Chiozza-i~oney in de beeijferingen, welke hem voerden tot een
totaalsom van 1821 millioen pd. st. veer de gezamenlijke plaatgingen
van Engelsch kapitaal in hot bui~enland, bij de kapitalisa~ie van
een zeker bedrag aan inkomen to hoogen rentevoet hebben aangenomen en daarom genoemd bedrag met ruim 300 milIioen
verhoogd moeteu worden, namelijk tot 2150 millioen pd. st. tier
blad spreekt verder van andere berekeningen, volgens welke die
buitenlandsche beleggingen hog veel hooger ann te nemen zouden
zijn, mogolijk wel op 3000 millioen, doch d~s zou dan tegenover
staan dat de binnenlandsohe beleggingeu veer hot verschil to
hoog werden aangenomen.
De schrijver van genoemd artikel blijkt echter bovendien de
meening to zijn toegedaan, dat andere berekeningen dan die van
Chiozza-Money en welke tot een veel hooger cijfer dan hot zijne
leiden veer hot nationaal vermogen in Engelaud in zijn geheel,
wel aannemelijk zijn. Met de schatting daarvan, welke door de
statistiek der suecessiebelasting wordt aangegeven, zouden die
berekeningen eohter in strijd zijn.
282
zouden overtreffen; maar, om de termen der vergelijking met
Frankrijk te doen overeenkomen, moet dit buiten de berekening
blijven. Dit bezit maakt, in ieder geval, ook geeu deel uit
van her particulier vermogen.
u
Duitsehland zelf maakt de D e n k s e h r i f t e n b a n d
gewag valt versehillende, hog al uiteenloopende berekeningen.
 Ze gaan tot een bedrag van 250 milliarden marken toe. Het
sehijnt eehter dat in de hoogste berekeningen ook de staatsbezittingen werden medegeteld en er niet genoeg op gelet werd
double-emploi's te vermijden. Onderseheidene sehrijvers zijn van
meening, dat men een bedrag vau 200 milliarden veilig mag
aannemen, maar meer toch ook niet. En ook in aanmerking
nemende, dat in Pruissen de Vermogensbelasting (de Erg~tnzungssteuer) op de Begrooting van 1908 is aangenomen over
een bedrag van slechts 88 milliarden te betalen te zijn, sehijnt
her raadzaam zieh aan dit bedrag van 200 milliarden voor b e t
Duitsehe Rijk te houden. ')
Wij vinden alzoo voor de totaalsom van her partieulier
') Her bovenstaande g4schreveu zijnde ontvingen we hog een
juist verschenen brochure van A. Steinmann-Bucher getiteld
,350 Milliardeu deutches Volksverm5gen".
De schrijver s~elt daarbij her volgende motto:
,Der Kaiser: Es fehlt an @eld, nun gu~, so schaff es denn"
,,Mephistopheles: Ich schaffe, was ihr wollt, und schaffe mehr."
En hij zelf schijnt wel een duivelskunstenaar in her berekeneu
van Duitschland's rijkdom. Jammer slech~s dat, hoe geduldig her
papier cok is, men met zulke berekeningen er niet komt.
Reeds verleden jaar had hij dezelfde berekening gepubliceerd,
doch aanstonds was deze scherp gecritiseerd en was van andere
zijde aangetoond, dat de methode van den schrijver volgende,
doch in de daarbij aangenomen schattingen zich van overdrijving
vrijhoudende, men tot geen hooger totaalsom dan 250 ~ 260
milliarden kwam. En tegen de methode zelve waren eveneens
ernstige aanmerkingeu te maken.
 De schrijver houdt nochtans in zijn nieuwe brochure niet alleen
de juistheid zijner begrooting vol, maar hij geeft thans hog
daarbij de verwachting te kennen, dat in twintig jaar her volksvermogen in Duitschland, bij eene bevolking van 83 millioen
zielen, tot ruim 600 milliarden marken gestegen zal zijn en alsdan
her dubbele zal bedragen Van her volksvermogen in Frankrijk.
Klaarblijkelijk heeft men bij zulke begrootingen met Daitsche
grootspraak te doen en meer met fantasi~n dan met ernstige
berekeningen.
~33
vermogcn in de drie voornaamste en rijkste landen in Europa:
Vermogen.
Bevolking
Per hoofd
:~[illioeaen-tallen. der bevolking.
Frankrijk :
ft. 2~5 milliard = f 108.000.000.000
Eageland.
- 181.500.000.000

39
445

f 2770
- 2955

Duitsehland :
M. ~00 milliard ~--- - 120.000.000.000

68

- 1905

Men vergete eehter nooit bij de raadpleging van deze cijfers
dat, al geldt daarvan niet, dat ze sleehts een proeve zijn van
een statistiek die niet anders is dan l'art de prgeiser les ehoses
qu'on ignore '), ze in waarheid toch steeds blijven her zoeken
naar een onbekende. Voorts dat, al kon men in deze tot zeer
juiste eijfers komen, deze hog altijd sleehts betrekkelijke waarde
zouden hebben, gelijk in den meer aangehaalden D e n k s e h r i f t e n b a n d nog weder eens uitdrukkelijk betoogd is door Adolph
Wagner ~).
Wij wensehen thans, in de eerste plants, met de vermelde
eijfers van het partieulier vermogen in de genoemde staten eens
te vergelijken wat wij weten van ons eigen land.
 Dit wordt ons gemakkelijk gemaakt, daar wij voor de hiertoe
benoodigde gegevens sleehts te patten hebben uit deu nieuwen
band van de S t a t i s t i e k
der Rijksinkomsten
over de
jaren 1905 en 1906, waarmede de tegenwoordige Directeur van
het Centraal Bureau voor de Statistiek, Mr. H. W. Methorst,
op zoo uitmuntende wijze den in 1905 door zijn voorganger
aangevangen arbeid vervolgd heeft.
In aansluiting aan soortgelijke vroegere opgaven van ons
zelf en anderen, laten wij dan hier ten eersten volgen een
overzieht van her bedrag der nalatensehappen in Nederland
waarvan her recht van sueeessie betaald is, voor de jaren 1889
tot 1903 in vijfjarige periodeu en voor de jaren ]904, 1905
en 1906.
') Zie hierover Prof. Verrijn Stuar~s's redevoering ,Eeonomisohe
Prolegomena" bl. 30.
2) ~. a. p. Deel I I I bl. 114--132.
o

~,,~
9

~ ~f f

9
~

f f~~~

~
~..
~"

~.
~

~

~

~.
~ ~ ~o~~~
. ~.
~.
~

~.
0

~ . " ~~.-~

~9~"
~

o

~.
~

# . ~~ '.
Ob

0

I:0

~xD

O0

01

0~,

I. ~

"q

O0

0

O~

0

0

"

~

0

~

~

c..O

Oo ,_,.
(3O
0.~
IxO

CO

bo
O0

O~
b,D

~

0.~

-q

r

-'-1

-q"

"~1

~'

"~

~

0

~-~

IDO
O0

,.,q

Ob

O~

r.~.
I~ -

~

g

~.
~..
~

.el

0

0:I

O0

(30

~

()0

~.
.q
e.O
0
0

O'b

Eo
O~

(3O 0

-4

.~.
.-q

O~

co

.o

O0

-.q

N~-

~

qO

O~
-.q

-q
O~

m,O~

--q

01

..~

0

tO

~0
o
e..D

,..q

I0

~

~
~176

O~
o
~'.
 "-.1 O0

bo

0

O0

bo
tO

~

,.-q

b0
(30

.o
0

0(

O~

bO

"~

'<1

"235

Ten tweede voegen wij aan dit 0verzicht eerie berekening
toe, waaruit blijkt tot welk cijfer van particulier vermogen
men komt wanneer men ten ontzent de totaalsom tier aangegeven
nalatenschappen vermenigvuldigt met den door Leroy-Beaulieu
aangenomen multiplicator 85, alsmede welke die uitkomst is
indien men daarvoor een multiplicator van slechts 80 in de
plaats zou stellcn. Deze berekening is opgemaakt op de basis
van her middencijfer der na!atenschappen in de jaren 1899 tot
1906, dus van acht jaren. Men staat bij ons bij zulke berekening altijd voor deze moeilijkheid, dat slechts de moyenne
van een betrekkelijk groot aantal jaten aangenomen kan worden
met de werkelijkheid overeen te stemmen terwijl, ten andere,
hoe hooger men opgaat om her uitgangspunt tier berekening
te nemen, zooveel te meet men in de rekening een stand van
zaken medetelt waarvan de teg~nwoordige noodwendig afwijkingen moet vertoonen.
Waarde der actieve bestanddeelen,
der nalatenschappen,
waarvan
b e t a a l d is in de j a r e n

~t, deel, dus
middenc~fer
1899--1906.
ACTIEF.
Bes~anddeelen.
0nroerende goederen.
Roerende goederen:
Binnenl. Staa~sschuld incl.
Koloniale schuld.
Binnenlandsche Provinc.,
@emeente
en Waterschaps schulden.
Andere binnenl, fondsen
Buitenlandsche fondsen.
Rentegevende vorder, en
andere roerende zaken

mitsgaders
van h e t p a s s i e f
her recht van successie
1899 tot 1906.
797.814.313

99.936.480

99.726.789

12.492.060

Vermenigvuldigd
met 35.
met 30.
3.490.437.615

2.991.803.670

437.222.100

374.761.800

43.524.771
293.862.927
594.190.457

5.440.596
36.732,866
74.273.807

190.420.860 1.63.217.880
1.285.650.310 1.101.985.980
2.599.583.245 2.228.214.210

684.355.570

85.544.446

2.994.055.610

To~aal . . . ..
Passief . . . ..
2.513.684.518 314,210.561
287.367.958 35.920.994

NeC~o Ac~ief.
 2.226.316.560

278.289.570

2.566.333.380

10.997.369.740 9.426.316.920
1.257.234.790 1.07~.6,~9.820
9.740.134.950

8.348.687.100

Ons houdende aan den door Eeroy Beaulieu aangenomen
multiplicator van 35, stellen wij nu de verkregen uitkomst yoor

236
Nederland tegenover de hierboven genoemde voor l~rankrijk, enz.
Wij hebben her Nederlandsche cijfer niet te majoreeren,
zooals wij het Engelsche moesten doen, daar ten onzent de
grens waarop de nalatenschappen in de successiebelasting vallen
al niet reel hooger is dan in :Frankrijk. En voor een toevoeging
wegens overgang van vermogen bij sehenking bestaat ten onzent
geen aanleiding.
Wij nemen dus eenvoudig her verkregen bedrag van, in
ronde sore, 9740 millioen gulden over. Her middencijfer der
bevolking in de jaren 1899 tot 1906 is geweest 5.391.718 en
wij viuden dus voor Nederland,
per hoofd der
Totaal Vermogen
bevolking.
f
9.740.000,000
f 1806
tegen l~rankrijk
. 108.000.000.000
. 2770
. Engeland
131.500.000.000
- 2955
. 1905
- Duitschland . 120.000.000.000
Doch is de genoemde totaalsom voor die van her particulier
vermogen in Nederland inderdaad aannemelijk? Waarbij nog
aan te teekenen valt, dat, om tot een juiste begrooting van
dat vermogen te komeu, een zeker bedrag moet worden
bijgevoegd voor het bezit dergenen wier nalatensehappen vrij
zijn van suceessiereehten. Weliswaar is uit dien hoofde geen
zoo belangrijke majoratie noodig als voor de sore der nalatenschappen in Engeland; toeh naderen we dan zeker de tien
milliarden.
En nu vinden we her volgende.
Her totale kapitaalsbedrag waarover de Vermogensbelasting
is betaald, was in de jaren als daarbij gemeld als volgt:

1899--1900
1900--1901
1901--1902
1902--1903
1903--1904
1904--1905
1905--1906"
1906--1907

f.
~.
Totaalsom.
5.738.387.000
5.775.038.000
5.929.580.000
6.027.632.000
6.091.386.000
6.218.450.000
6.383.818.000
6.500.791.000

Uitmakende per hoo~
tier bevolking.
 f 1124
. 1117
. 1130
- 1130
. 1125
. 1131
. 1145
. 1149

237
Voorts waren in de Bedrijfsbelasting in de laatstgenoemde twee
jaren aangegeven door belastingplichtigen, die niet in de u
mogensbelasting waren aangeslagen, de volgende vermogens:
1905--1906
1906--1907.
f 256.839.000
,/ 262.309.000

Betreffende de voorgaande jareu bestaan in deze geen juiste
opgaven.
De totaalsom der in de beide belastingen aangegeven vetmogens was aldus,
per hoofd d.er
Totaalsom
bevolking.
1905--1906.
f 6.640.657.000
f 119]
1906--1907 . l/ 6.768.100.000
,/ 1195
Wij blijven met deze bedragen ver van de daareven genoemde
bijkans tien milliarden totaalsom en ruim f 1800 per hoofd der
bevolking, namelijk slechts op ongeveer twee derdeu.
Er moet echter tusschen de beide uitkomsten ook een groot
verschil bestaan. Mast kan dit zoo belangrijk wezen? Laat ons
trachten dienaangaande eenige berekening te maken, terwijl wij
nagaan uit welken hoofde er verschil moet wezen.
: Ten eerste moet het bedrag van bet in de vermogensbelasting
aaugeslagen vermogen beneden de werkelijkheid blijven, omdat
de belastingplichtige her vermogen waarvan hij vruchtgenot
heeft slechts voor vier vijfde gedeelte heeft ash te geven. Dit
is een post welke, ongelukkiglijk, aan iedere berekening ontsnapt 1).
Voorts, omdat een deel der onroerende goederen slechts aangegeven worden tot bet 15, of 20-voud der netto belastbare
opbrengst.
 Ook in het laatstgenoemde geval is een juiste berekening van
het wegens deze bepaling ontstaande verschil tusschen aangifte
en werkelijkheid niet mogelijk. Hier ecbter kan men wel tot
een taxatie komen. Volgens onze hierboven gemaakte berekening
van bet particulier vermogen naar den maatstaf van her 35-voud
der successoriale aangiften zou dit, war betreft de onroerende
I) He~ ware wel wensehelijk da~ in de s~atis~iek der Vermogensbelas~ing me~ deze bepaling rekening werd gehouden; dat
name]ijk, afzonderlijke opgave plaats vond van het vermogen
dat voor zijn voile Waarde aangegeven moet worden, en dat,
hetwelk slech~s voor vier vijfde gedeelten voorkomt.
s
goederen, de sore van 3490 millioen bedragen en naar den maatstaf
van her 30-voud ~992 millioen. De eerste dezer berekeningen
geeft echter klaarblijkelijk een te groote eindsom. Stellen wij
daarom dit bedrag op 31~00 millioen. Nemen wij nu hierbij
aan, dat een vierde van dit bedrag - - dit zal toch wel ruim
genomen zijn - - in de vermogensbelasting niet tot ziju recht
komt, zoo maakt dit een bedrag uit van 800 millioen, waarmede her iu de vermogensbelasting aangegeven vermogen te
vermeerderen is.
 Ten tweede moet her in de vermogensbelasting aangeslagen
vermogen blijven beneden de werkelijkheid, zooals deze blijkt
bij de aangiften voor de successiebelasting, omdat bij de eerstgenoemde niet, bij de tweede w~l, in aanmerking komen meubelen
en voorwerpen van kunst en wetenschap, enz. Ook te dezen
opzichte is eeue berekening niet mogelijk, maar toch wel
eenige taxatie. Immers deze vermogens-bestauddeelen moeten
deel uitmaken van den post welke bij de successiebelasting
voorkomt onder her hoofd t~andere roerende zaken,t. Volgens
ons-hierboven opgenomen overzicht van de aangiften voor de
successiebelasting bedroeg deze post in de jaren 1889 tot 1906
vau 13,33 tot l l , 1 9 percent van het gezamenlijk actief. Stellen
wij, dooreen genomen, 12 pCt. en dat hiervau de helft komt
voor rekening der in de vermogensbe!asiing vrijgelatea goederen.
Wij hebben dan uit dezen hoofde aan te nemen 6 pCt. van de
totaalsom van her bruto-actief tint uit de successoriale aangiften
blijkt, namelijk van 10997 millio~n, welk bedrag wij echter
om de zooeven genoemde reden terugbrengen op 10 milliarden.
Ten derde, eindelijk, blijft her uii de vermogensbelasting
blijkend vermogen beneden de werkelijkheid, omdat alleen de
vermogens van f13.000 of meer in aaumerking komen. Eu
weliswaar komen de vermogens van minder bedrag bij de
bedrijfsbelasting in aanmerking, maar toch alleen maar voorzoover
de eigenaar in die belasting wordt aangeslagen; anders niet.
Ook in dat geval is weder geen juiste berekening op te maken.
Maar, afgaaude op de statistiek van her aantal en de verdeeling
naar de grootte van de voor de successiebelasting aangegeven
nalatenschappen, is toch bij benadering vast te stellen, dat de
vermogens van meer dan f 13.000 slechts ongeveer 90 pCt.
 uitmaken van her geheele bedrag. Dientengevolge moet dus de

289
totaalsom van her vermogen, uit de Vermogensbelasting blijkende,
met een negende verhoogd worden om die van her werkelijke
particuliere vermogen te vinden.
Wij komen dus tot de volgende berekening:
Vermogen aangegeven in de Vermogeusbelasting 1906--1907 . . . . . . ..
te vermeerderen, wegens te lage waarde-aangifte van onroerende goederea met.
wegens vrijstelling van meubelen, voorwerpen
van kunst, enz. met
. . . . . ..
ndaakt te zamen.
te verhoogen wegens vermogens van minder
dan f ] 3 . 0 0 0 met ~ . . . . . . ..
geeft totaalsom

f 6.500.000.000
,/

800.000.000

# 600.000.000
f 7.900.000.000
t/

877.000.000

f 8.777.000.0.00

En deze totaalsom nu nog eenigszins majoreerende wegens de
in de vermogensbelasting slechts voor -~ aangegeven kapitalen
waarvan vruchtgebruik wordg genogen, alsmede wegens de vermogens onder de f 13.000 welke niet alleen in de vermogensbelasting buitenvallen maar eveneens in de successiebelasting,
zou dan her particuliere vermogen in Nederland in ronde sore
op 9 milliard aan ge nemen zijn, uitmakende per hoofd der
bevolking f 1590.
Merken wij hierbij op. dag uit onze berekening volgg, dat,
althans voor Nederland, de vermenigvuldiging van her kapitaalsbedrag, blijkende uit de successiebelasting, met 85 niet opgaat,
daar dig vermenigvuldigings-cijfer een te hoog bedrag zou aangeven.
&lvorens van de statistiek der successiebelasting af te stappen
nog een paar opmerkingen.
Ten eerste zij, wag betreft de verschillende bestanddeelen der
nalatenschappen, gewezen op her aanhoudend en ten slotte zeer
belangrijk acces van ]let verhoudingscijfer vau de binnenlandsche
fondsen, andere dan staats-, provinciale-, gemeente- eu waterschapsleeningen. Van 6~o~ pCt. in 1 8 8 9 - - 9 3 is heg in 1 9 0 4 - 1906 geklommen op 1 8 ~
pCt. dus genoegzaam verdubbeld.
Een inderdaad alleszins verblijdend verschijnsel.
 u
worde nog opgeteekend, dat de verdeeling der vermogens in Nederland zeer reel overeenkomst heeft met hetgeen
ons hierboven bleek her geval to zijn in Frankrijk en niot met

~40
die in Engeland. Dit blijkt duidelijk uit de bier volgende vergelijking. Wij plaatsen daar tegenover de door Leroy-Beaulieu
betreffende ~rankrijk vermelde verdeeling die voor Nederland,
zooms deze blijkt uit de statistiek der vermogensbelasting voor
1 9 0 6 - - 1 9 0 7 , edoch daaraan toegevoegd 10 pCt. voor de vermogens beneden f 13.000.
:Nederland
:Frankrijk.
pCt.
vermogens
pCt.
vermogens
beneden
f
1 3 . 0 0 0 10.00 tot ~ 5.000
(fr. 10.000) 13.3
f
13.000 s ,
15.000
1.80 f
5.000 ~ f
25.000 18.6
,
15.000 , ,
40.000
15.06 ,
25.000 , ,
50.000 9.8
,,
40.000 , , lO0.O00
17.78 , - 50.000 , ,, 125.000 !4.2
,,
I00.000 , ,
200.000
13.81 ,,
125.000 , ,
250.000
11.0
66.9
58.45
,
200.000 , ,
500.000
17.09 ,
250.000 , ,
500.0()0
10.6
77.5
75.54
9.2
,,
5 0 0 . 0 0 0 ,, , 1 . 0 0 0 . 0 0 0
10.29 ,,
500.000 , , 1.000.000
86.7
85.83
, 1.000.000 , , 2.000.000
6.55 ,, 1.000.000 , ,, 2.500.000 7.1
boven
,, 2.500.000 6.2
boven
, 2.000.000
7.62
100.-i00.-Tot zoover, her partieulier vermogen in de drie rijkste landen
van Europa alsmede in Nederland behandelende, hebben wij
ons bezig gehouden met kapitaals-bezit. Wij wenschen thans,
in de tweede plaats, tegenover de cijfers, daarop betrekking
hebbende, er eenige te stellen welke wijzen op kapitaalsv-ernietiging.
 Men is tegenwoordig zoo gewoon aan groote getallen, dat
men daarop allicht den juisten kijk mist, althans moeite heeft
zieh hunne juiste beteekenis voor oogen te stellcn. Vergelijking
van verschillende getallen mag daarom nuttig geacht worden;
men bekomt dan een beret inzieht in hunne onderlinge beteekenis.
Wij laten dan thans volgen een overzicht van de staatssehulden der Europeesche rijken en van hunne militaire uitgaven. Wij ontleeuen dit aan het jongste jaarverslag betreffende
,,la stastistique internationale des valeurs mobili~res,/ door
Alfred Neymarck bewerkt voor bet Institut international de
Statistique. 1)
~ j.
Wij hebben de bedragen, door Neymark in francs opgegeven,
') Bulletin van her Intitaut. Deel XVI, 2e aft. en Deel XVII.
herleid in guldens tot den koers van 50 cent per franc, een
weliswaar ietwat te hoogc koers, doch, gelijk men bemerken
zal, zijn de opgaven van Ncymarek reeds een of twee jaar
verouderd en onze guldens-getallen zijn dus zeker op her
oogenblik niet boven de werkelijkheid; integendeel zouden de
getallen, kon men ze volgens de budgetten van 1909 bijwerken,
zeker hog aanmerkelijk hooger zijn.
Ziehier de tabel :
Staatssehuld.
9
Kapitaal. Jaarl. diens~
Militalre
STATEN.
Datum.
der sehuld,
uitgaven.
l~illioenentallen guldens.
Budget.
1907
14.588.5
616.-522.-1906
Frankrijk
Rusland.
1907
11.479.5
505.-- ~ 637.5
1906
1905
70.-3.-Finland.
1907
10.550.-412.5
629.-- 1906/7
Duitschland
Engeland
9.862.5
387.5
777.-- 1905/6
(Gr.-Bri~t.) . April 1906
Oostenrijk.
Juli 1907
5.045.-202.-- t 187.5
1907
1905
2.850.-102.-Hongarije
1907
6.511.-288.5
208.-- 1906/7
Itali~ . . ..
Spanje
1907
4.573.-202.5
93.-1906
Portugal
1905
2.000.-61.-25.-- 1905/6
Belgi~
1907
1.665.-62.5
30.-1906
1907
1) 1.195.-38.-46.-1907
Nederland.
Turkij e.
Juli 1905
1.185.-?
60.--Rumeni~.
April 1907
717.5
42.-22.5
1906/7
Griekenland
1906
447.5
18.-13.5
1906
Servie
1907
275.-12.5
10.-1906
1906
264.-10.-46.-1907
Zweden.
April 1905
207.5
8.-13.-- 1905/6
Noorwegen.
Balgarije
1907
174.-16.-14.-- 1906
Denemarken
1906
166.5
5.5
13.-- 1906/7
Zwitserland
1906
51.0
3.-15.-- 1905
Luxemburg.
 1906
6.----To~aal.
73.883.5
2.995.5
3.362.-I) Wij hebben de cijfers vermeld zooals ze door Neymarck zijn
opgegeven, doch teekenen ann dat de Nederlandsche Staatsschuld
per 1 Januari 1907 bedroeg in kapitaal 1139~ millioen en per
1 Januari 1909 1128189 met rentelas~ f 31.612.633, amortisatie
f 4.958.500, makende totale dienst van de schuld ruim 3689 millioen.
De militaire ui~gaven zijn beter opgegeven, zijnde op de begrooting
van 1909 uitgetrokken: Marine f 19.734.981, Oorlog f 27.485.299,
uitmakende te zamen zelfs ruim 47 millioen.
W i j vinden alzoo, volgens de o p m a k i n g van N e y m a r c k , een
totaal bedrag aan Europeesche staatsschulden van f 7 8 . 8 8 8 . 5 0 0 . 0 0 0
d a t thans vermoedelijk wel reeds tot 75 milliard zal zijn aang e g r o e i d , maar houden wij ons aan her genoemde b e d r a g of in
ronde cijfers aan een bedrag van 74 milliard. O p zich zelf een
allerbelangrijkst eijfer, maar waarvan her gewieht hog aanzienlijk
toeneemt wanneer men daarbij b e d e n k t , dat tegenover dit b e d r a g
zegge
Totaalsomsom tier Europeesche
in 1906 van . . ..
stond . 1887.
. . ..
. 1870.
. . ..
,, 1866
,z . . ..
dus van 1870 tot 1906 bijkans
A a n deze staatsschulden was

staatsschulden:.
f 74 Milliard.
,/ 58t~.
. 37{.
,, 88.
v e r d u b b e l i n g aantoonend.
v e r b o n d e a een jaarlijksche last

voor rente en verplichte amortisatie, v a n :
in 1906 . . . . ..
 f 3
tegen ,, 1887 . ..
. 1870 . ..
. 1866 . ..
En daarnevens stonden
in 1906 . . ..
,,.
,,
Ook de

1887 ..
1870 ..
1866 ..
militaire

..
..
..
aan
..
. . ..
. . ..
. . ..
uitgaven

Milliard.
,, gTCOo ,,.
. 1{.
. I~
"
jaarlijksche militaire u i t g a v e n :.
f 8~r
Milliard.
,, g89
,,.
- 188.
- 11
zijn dus sedert 1870 genoegzaam

verdubbeld.
SteHea wij nu eens deze bedragen neveus die welke wij
vonden voor de totaalsom van her particulier nationaal vermogen
in de drie rijkste landen van E u r o p a en in N e d e r l a n d.
N a t i o u a a l vermogen i n :
Engeland . . . . . . . . . ..
f 131.500.000.000
Duitschland . . . . . . . . ..
, 120.000.000.000
~'rankrijk . . . . . . ..
. . . . ,/ 1 0 8 . 0 0 0 . 0 0 0 . 0 0 0
9.000.000.000
Nederland . . . . . . . . . ..
74.000.000.000
Europ. staatsschulden b e d r a g in 1 9 0 6.
Vermeerdering van 1870 tot i 9 0 6.
 ,/ 8 6 . 5 0 0 . 0 0 0 . 0 0 0
3.000.000.000
ffaarl, rente en verplichte amortisatie
,,
3.360.000.000
J a a r l . militaire uitgaven in E u r o p a , in 1906
,,

B43

De totaalsom der Europeesche staatsschulden bedraagt alzoo
ruim 20. pCt. van her gezamenlijk nationaal vermogen in de
drie rijkste landen van dit werelddeel en ruim 8 maal zooveel
als dat in Nederland. De vermeerdering dezer staatsschuldeu
van 1870 tot 1906 weegt op tegen het 44n tiende deel van
bet nationaal vermogen in de eerstgenoemde drie landen. En
aannemende een rente van 3~ pCt. zou de rente van gansch
het nationale vermogen in Engeland, Duitsehland eu :Frankrijk
te zamen, ter nauwernood voldoende zijn om twee jaar lang
in den dienst der Europeesehe staatsschulden en militaire uitgaven te voorzien. Terwijl, wat her nationale vermogen in
Nederland betreft, het kapit,aal zelf daarvan binneu anderhalf
jaar verdwenen zou zijn, indien daardoor in die beide dieusten
te voorzien ware; zegge die twee uitgaven in de Europeesche
staten bedragea iedere 17 maanden zooveel als de gansche
kapitaals-rijkdom van het Nederlaudsche yolk.
En wat beduiden nu die Europeesehe staatssehulden? Voor
een deel staan daartegenover productieve bezittingen. Inzonderheid
in Pruissen en enkele andere der Duitsche landen is dit zelfs
voor een betrekkelijk belangrijk deel bet geval. Maar over bet
geheel overtreft toeh zeker her bedrag der Europeesche staatsschulden, van welke dit niet geldt, dat, waartegenover dergelijke
bezittingen staan, in zeer ruime mate.
 ~11 dit zeggende, vergeten wij niet dat volgens Leroy-Beaulieu
en Chiozza-Money althans in Frankrijk en :Eageland, de geheele
staatsschuld gedekt zoude zijn door publieke bezittingen. Doch,
aangenomen de juistheid dezer beweringen, zijn die bezittingen
dan toch veelal vau zoodanigen aard, dat zij we1 deel uitmaken van de inrichting van her staatshuishouden, maar niet
van bet imtustrieel en direct produetief kapitaal der staatsgemeensehap. Het zijn bezittingen, om ze nader te karakteriseeren, van zoodauigen aard dat, waar de soortgelijke zieh
bevinden in partieuliere handen, de wetgever in Nederland heeft
gemeend die niet te mogen opnemen onder de bestanddeelen,
waarover vermogensbelasting gevorderd moest wordeu.
Men make zich in deze geen illusies. Her grooter dee1 der
Europeesehe staatssehulden is eenvoudig hierdoor ontstaan, dat
de jaarlijksche staatsinkomsten de gewoue uitgaven niet konden
Econ. 1909.
1~

o~44

dekken; en inzouderheid betreft dit de vermeerdering dezer
schuldeu sedert 1870.
Voor zooveel nu als dit de zaak is, heeft her volgende plaatsgevonden. Daar de inkomsten ouvoldoeude waren ter bestrijding
der uitgaven, is her tekort gedekt door de hiertoe vereisehte
gelden te ontleenen san her volks-kapitaal, daar waar dit hiertoe
beschikbaar werd gesteld, of ook hog door daartegen in her
buitenland eeu leeuing aau te gaan. De geldgever ontving dan
eeue vorderiug op den Staat, waarvau de rente en amortisatie
te preleveeren zijn op de algemeene voortbrengiug des lauds.
Ell met dien rente- en aflossiugslast bleef voortaan de natiouale
voortbrenging bezwaard.
 ]~u nu stelt zich op haar beur~ deze vraag: Van waar dat
in deu laatsten tijd de staatsuitgaven zoozeer, en in zoo
ongutlstige verhouding tegenover de staatsinkomsten, zijn
toegeuomeu, dat sedert 1870 de staatssehulden verdubbeld
hebben moeten wordeu?
Her al~twoord kau niet twijfclaehtig ziju. De oorzaak vazl
dit kwaad is geeu audere clan de vermeerdering der militaire
uitgaven, welke her direete en indireete gevolg is geweest van
den Duitsch-Yrauschen oorlog en andermaal, ook weer van den
Russisch-Japausehen oorlog.
Schrijver dezes is geen auti-miIitarist in dien zin, dat hij
7erzet zou willeu prediken tegen de persoonlijke en finaneieele
pliehten, welke de handhavi,g der onafhaukelijkheid .van her
vaderlaud van ieder zijuer burgers eiseht. Doch dit neemt niet
weg dat bet gezegd mug worden, en gezegd moet worden, dat
de opvoering der militaire uitgaveu vaa den lateren tijd de
vloek is van Europa en eeu eeuwige sehaude voor her politiek
beleid op her elude der 19 d~ en her begiu der i~0't~ eeuw. De
afsehafling der staande legers en der oorlogsvloten moge voorshands eeu utopie zijn ea blijvea. )/Iaar de vraag is toch gewettigd, of daa de Europeesehe iuternationale verhoudingen in
de laatste dertig of vijfendertig jaren zoozeer versleehterd zijn,
dat de militaire uitgaven verdubbeld hebben moeten wordeu.
Ziju wij, ten spot aan vredes-eonferentien en dergelijke diplomatieke vertooningen meer, zoozeer tot de tijden tier barbaarschheid terugkeereude, dat al[een een maximum van krijgsvertoon
de volkeu behoeden kan van elkauder te beoorlt~gen!

:~5

Niet ~n dat onzinnig opdrijven der militdire uitgaven'zoeke
meu~ zijn kraeht. Maar. in .de ontwikkeling der' volkswelvaart;
in . d e bevordering tevens, van bet internationaal, haudels- en
industrieel verkeer, waarin: i n waarheid re.el heehter waarborg
- - en hoeveel edeler t evens m.gelegen ~ is.~voorhet behou'd
van den internationalen vrede dan in de maehtigste legers en
vloten.
 Men bedenke het eens, hoeveel welvaart die 36~- milliard,
waarmede sedert 1870 de Europeesche staatsschulden zijn vermeerderd om de daardoor san her nationaal vermogen der
versehillende landen ontleende middelen te doen dienen tot
kapitaals-vernietiging door oorlogen en wapeningen eu tot voeding
van onproductieven arbeid; hoeveel welvaart, die 36~ milliard
hadden kuunen stichten iudien men ze, in plants vau ze op
die wijze te misbruiken, had aangewend tot uitbreiding en
verbetering van cultures, tot ontginning vail woeste gronden,
tot vermeerdering en verbetering van verkeerswegen, te land
ell te water, tot verbetering ook - - om hog een voorbeeld te
noemen - - van de woningstoestanden der volksklasse!
Eu indien de tegenwoordige militaire uitgaven maar eens
terug gebraeht konden women tot wat ze v66r 1870 h e d r o e g e n toen :Europa toch waarlijk ook niet ongewapend was daar toen
de Duitseh-Fransehe oorlog gevoerd kou w o r d e n - war zoudeu
die aldus te besparen anderhalf milliard per jaar een welkome
bijdrage zijn b.v. ter oplossing der moeilijkheden waarop men
thans stuit bij het gewensehte tot stand brengen der soeiale
wetgeving, waaraan zieh overal meet en meer de noodwendigheid doer gevoelea, tot regeling vau de verzekering tegen
ziekte, inw~liditeit, ouderdom en werkloosheid!
Wij maken teu slotte tot de onze de woorden door Sir Henri
Campbell Banuermau kort voor zijn dood uitgesproken eu welke
wij ook in het bovengenoemde rapport van Neymarck geeiteerd
vinden.
 ,,Les charges finanei~res, suivant une marehe aseendante,
atteignent la prospgritg publique duns sa source; les forces
intelleetuelles et physiques des peuples, le capital et le travail
sont en majeure pattie dgtourngs de leur application naturelle
et eonsumgs improductivement. Des eeutaines de millions sont
employgs h aequgrir des engins de destruction effroyables qui,

246
eonsid~rgs aujourd'hui comme le dernier mot de la science,
sont destings demain ~ perdre toute valeur h la suite de quelque
nouvelle d~couverte dans ce domaine. La culture nationale,
le progr~s gcouomique, la production de richesse se trouvent
paralys~s ou fnuss~s dans leur d~veloppement".
Februari

1909.
G . M . BoIss~,vA1r~.
