Het MAB vóór 50 jaar
Het MAB vóór 50 jaar
Juli en september 1946

GE S C H IE D E N I S

M.A. van Hoepen

Ook in 1946 werd de traditie van het MAB
geen echt maandblad te zijn voortgezet: er ver­
scheen geen augustus-nummer.
Deze rubriek werd door de toenmalige chroniquer Prof. J. Nathans in juli 1985 aldus geopend:
‘Mais oü sont les neiges d’antan? Ik heb de meest
recente jaargangen van het MAB nog eens doorge­
bladerd om te zoeken naar vervolgartikelen of naar
critische beschouwingen op eerder gepubliceerde
artikelen, al dan niet in vervolgvorm en weer
gevolgd door replieken maar er niet veel gevonden.
Neen, dan zo’n halve eeuw geleden ...’. Deze
ontboezeming (overhet juli-nummer 1935) kan op
gelijke wijze boven het juli-nummer 1946 worden
geplaatst. Vier van de vijf artikelen betreffen
reacties op eerder geplaatste artikelen en alle vier
zijn ze voorzien van een naschrift van de eerdere
publicist. Drie reacties betreffen het artikel van
W.N. de Blaey over de ‘Ordening van het accountantsberoep in Nederland' uit het februari-nummer.
A.M. van Rietschoten reageert daarop met een
artikel getiteld: ‘De wettelijke regeling van het
Accountantsberoep in Nederland’. Deze reactie is
de meest uitgebreide van de drie. Allereerst keert
Van Rietschoten zich tegen het gebruik door De
Blaey van het woord ordening (klinkt te Duits).
Van Rietschoten geeft een korte analyse van de
oorsprong van de wenselijkheid van een wettelijke
regeling van het accountantsberoep en concludeert
anno 1946 dat die wenselijkheid urgenter is dan
ooit, onder andere door de invoering van de winst­

Prof. Dr. M .A. van Hoepen is hoogleraar bedrijfshuishoud-

belasting (sinds 1942 Vennootschapsbelasting).
 Omdat voor de oordelen van zowel de public
accountant als voor die van de accountant in
overheidsdienst steeds onafhankelijkheid, vakbe­
kwaamheid en integriteit zijn vereist, mag de door
De Blaey bepleite onderscheiding tussen geregis­
treerd publiek accountant (GPA) en geregistreerd
overheidsaccountant (GOA) volgens Van Rietscho­
ten niet worden gemaakt. In het bijzonder richt hij
de pijlen van zijn gramschap tegen de opvatting van
De Blaey, dat de GPA en GOA verschillende
bijzondere belangen zouden vertegenwoordigen.
Volgens Van Rietschoten hebben beide
beroepsgroepen primair een verantwoordelijkheid
ten opzichte van het maatschappelijk verkeer en
niet primair ten opzichte van de opdrachtgever.
Tegenover een ander motief tot onderscheiding van
de GPA en de GOA, namelijk dat de laatste zal
moeten beschikken over speciale kennis op juri­
disch gebied, stelt Van Rietschoten voornamelijk
dat de (zijns inziens te ver doorgeschoten) regelge­
ving moet worden vereenvoudigd. Ten slotte keert
Van Rietschoten zich tegen De Blaey’s kenschet­
sing van de voornaamste accountantsorganisaties
als het NIvA en de VAGA: ‘Mijn mening is, dat
het NIv A de voornaamste accountantsorganisatie
hier te lande is en met de VAGA de eenige organi­
satie is, die tot de voornaamsten kan worden
gerekend’. De Blaey reageert in zijn naschrift onder
meer met de opmerking dat ordening ruimer is dan
wettelijke regeling. Wat betreft de omvang van de
populatie voorname accountantsorganisaties en
derzelver rangorde sluit hij zich (MAvH: zoals
waarschijnlijk te verwachten) volledig bij Van
Rietschoten aan.
kunde en accountancy EUR, partner Deloitte & Touche
Registeraccountants, lid Raad voor de Jaarverslaggeving, plv.raad Ondernemingskamer.
 480

G.J. van Gent acht in zijn reactie: ‘Ordening
van het accountantsberoep in Nederland' de (in

SEPTEM B ER 1996

GÏÏAB

het toenmalige wetsontwerp gehanteerde) aandui­
ding registeraccountant welluidender, in afkorting
(r.a. - zonder hoofdletters) korter, en beter aan­
sluiten op het zijns inziens door De Blaey ten
onrechte gemaakte onderscheid tussen publiek- en
overheidsaccountant. Het niet toekennen van
titelbescherming aan ‘accountants die een leidende
functie in het bedrijfsleven bekleeden’ (MAvH:
dus niet als accountant optreden) acht hij een
onverdiende discriminatie. Voorts vraagt hij zich
af wat de door De Blaey bepleite ‘gemengde
decentralisatie’ van de overheidsaccountantsdienst
eigenlijk inhoudt. Wat de titulatuur en de niet
ingedeelde accountants betreft, verwijst De Blaey
naar commentaar op andere bijdragen (Wintersteijn in het juni-nummer en Schippers in ditzelfde
juli-nummer). Wat de organisatie van de over­
heidsaccountantsdienst betreft, herhaalt De Blaey
zijn opmerking uit het februari-nummer dat:
‘theoretisch een Centrale Overheidsac -countantsdienst het meest juiste is’ (MAvH: wederom
overigens zonder het waarom daarvan te vermel­
den).
 Daar zulks om praktische redenen niet haal­
baar is (welke die redenen zijn, wordt niet ver­
meld) komt De Blaey thans met het voorstel tot
het in leven roepen van drie zelfstandige over­
heidsaccountantsdiensten:
‘ a Sociaal-economische overheidsaccountants­
dienst
b Finantieele overheidsaccountantsdienst
c Interne overheidsaccountantsdienst(en).’
Ook bij H.L. Schippers komt het woord
ordening niet makkelijk uit de pen, zijn reactie is
getiteld: ‘Wettelijke regeling van het accountantsberoep’. Opmerkelijk is zijn opvatting dat juist de
overheidsaccountant, die als ambtenaar optreedt,
de titelbescherming best kan missen (degenen die
de ambtenaar aanstellen, dienen zich aan de hand
van diploma’s van geschiktheid voor de functie te
overtuigen). Niettemin meent hij dat ‘de verreweg
te prefereeren oplossing lijkt, dat ieder accountant,
die de noodige nader te bepalen kenmerken van
bekwaamheid bezit, daarmede het recht verwerft
om tot registratie als accountant te worden toege­
laten ...’. Op grond van het feit dat de overheids­
accountant zich dient te houden aan de uit zijn
dienstverband voortvloeiende overheidsvoorschrif­
ten en anders met geheimhouding dient om te
gaan, blijft De Blaey bij de wenselijkheid van
onderscheid tussen GPA en GOA.
SEPTEM BER 1996

EJA B

Drs. L.F.A.M. de Bruyn reageert met de
bijdrage ‘Eenige verdere aantekeningen over de
aantrekking van buitenlands kapitaal en deviezenpolitiek’ op het artikel van Spinosa Cattela uit het
maart-nummer. Het artikel van de laatste, dit
artikel en het naschrift daarop zijn zeer tijdgebon­
den.
 Tijdgebonden geldt ook voor de bijdrage van
Th. M. van Erp onder de titel: ‘De financiering
van de verplichte ziekenfondsverzekering ingevol­
ge het Ziekenfondsenbesluit’. Niettemin kraakt de
auteur over het op 1 november 1941 nogal over­
haast ingevoerde Ziekenfondsenbesluit een aantal
zeer kritische noten waaraan een zekere actuali­
teitswaarde niet valt te ontzeggen. Ik noem er een
aantal:
- de moeilijke controle op het al dan niet terecht
verzekerd zijn;
- de wenselijkheid van toepassing van het
draagkrachtbeginsel op de premies;
- de financiële afwikkeling met de ziekenfond­
sen;
- de aanzienlijke kostenverschillen tussen de
ziekenfondsen;
- de wenselijkheid en moeilijkheid van het
werken met bindende begrotingen in de ge­
zondheidszorg.
Het september-nummer kan ik korter afdoen.
Niet omdat het geen interessante bijdragen bevat integendeel - maar omdat ik op de inhoud al eerder
ben ingegaan (‘Naar vernieuwing van het Engels
vennootschapsrecht II' door Prof. Mr. J. Valkhoff)
of zoals eerder toegezegd nog zal ingaan (‘Het
object der bedrijfshuishoudkunde I ’ door Prof. Th.
Limperg Jr.).
Het september-nummer opent overigens met
twee mededelingen van de redactie. De eerste
betreft het feit dat toen in het juni-nummer van de
benoeming van de lectoren Blazer en Dijker tot
buitengewone hoogleraren aan de Nederlandsche
Economische Hoogeschool werd melding ge­
maakt, verzuimd is de benoeming van Drs. A.C.J.
Jonkers tot lector aan dezelfde instelling te
noemen. Voorts wordt vermeld, dat toen de
redactie in het juni-nummer ter gelegenheid van de
benoemingen van Dijker en Blazer haar verheu­
ging uitsprak over het feit dat het vak accountancy
in Rotterdam zijn vertegenwoordiging in de senaat
kreeg, een historische vergissing werd begaan.
481

Door de lezers werd erop gewezen dat Prof. J.G.
 de Jongh reeds in 1915 hoogleraar in de bedrijfs­
leer en de rekeningwetenschap was, de vertegen­
woordiging in de Rotterdamse senaat werd dus
hersteld. (MAvH: voor goed begrip dient dat de
Rotterdamse professoren Volmeren Polak geen
benoeming in de rekeningwetenschap hadden).
Een van de lezers die de redactie op dit verzuim
en deze onjuistheid wezen, was dr. G. Brackel van
wie de laatste bijdrage aan het september-nummer
onder de titel: ‘Academische benoemingen’
afkomstig is. Blijkens naschrift van de redactie,
was de heer Brackel niet tevreden met de toezeg­
ging van een correctie vanwege de redactie. Al
met al (zie ook de discussie over de voornaamste

482

der accountantsorganisaties) waarschijnlijk heel
wat lange tenen.
De nog niet genoemde bijdrage (naast de
bekende Repertoria) van het september-nummer
betreft de Rubriek ‘Uit het Buitenland’ door Ch.
Hageman en F. Haarbosch, die voor het eerst na­
oorlogs weer verschijnt. Met name wordt hier
ingegaan op het ‘corporate governance rapport'
van de commissie-Cohen ter voorbereiding van
een wijziging van de Britse Companies Act (zie
eerdere bijdrage van Prof. Valkhoff). De auteurs
vestigen de bijzondere aandacht op de daarin
voorziene kruistocht tegen geheime reserves, de
voorziene disclosure daarover stelt de Zwitserse
anno 1996 in een schamel daglicht.
SEPTEM BER 1996

[fflAB.
