De Nationalisatie der kolenmijnen en de kosten ervan
DE NATIONALISATIE DER KOLENMIJNEN
EN DE KOSTEN ERVAN.
In aansluiting aan het.in Mei 11. uitgebrachte rapport op grond
van de Coal Industry Commission Act 1919, ten aanzien van de
toen gestelde eischen der mijnwerkers, is nu op 20 Juni 1.1. bet
rapport, of liever de rapporten verschenen van de leden derzelfde
commissie, nu echter om van advies t e dienen ten aanzien van
een eventueele overneming door den staat van de engelsche
kolenmijnen.
De rapporten zijn als 't ware de uiting van de twee tegengestelde stroomingen, die thans allerwege in de maatschappij zich
voordoen. Vd6r of tegen rain of meer v~rgaande inmenging van
den staat in bet bedrijfsleven.
De eerste groep, vO6r overneming door den staat van de kolenmijnen bestaat uit Mr. Justice Sankey, wiens rapport reeds de
vorige maal zoozeer de aandacht heeft getrokken en de vertegenwoordigers der mijnwerkers, welke Zich geheeI hebben vereenigd met het door Sankey alleen uitgebrachte rapport. Daar~
tegenover staat de groep der mijnexploitanten, waarbij zich ook
nu hebben aangesloten de vertegenwoordigers van de grootindustrie, die in her eerste rapport van Mei 1.1. met Sankey de
noodzakelijkheid betoogden van ingrijpende wijzigingen in de
exploitatie der kolenmijnen.
 De fouten en gebreken daarvan zijn breedvoerig in het eerste
rapport uiteengezet, o.a. de t e v e r gedreven versnippering der
mijnondernemingen, (3000 mijnen in handen van 1500 eigenaars)
met al de nadeelen van dien voor een intensieve exploitatie als
ook van de distributie der kolen aan den verbruiker, waartoe zoo
ongeveer een 28.000 personen hun hulp verleenen. Her middel
ter verbetering van deze misstanden ziet nu Sankey en met hem
de vertegenw, oordigers der mijnwerkers in naasting door den
staat van het geheele bedrijf. Ook nu taunt zijn rapport uit door
overzichtelijkheid en heldere formuleering zijner stellingen, die
in 7 hoofdstukken verdeeld, in 89 korte stellingen zijn geheele
bewijsvoering omvatten.
204
Overal ter wereld wordt een ernstige strijd der meeningen
gestreden v66r of tegen socialisatie. Een verwarde strijd, w,aar
eigenlijk niemand tot nu toe precies vermocht te zeggen, waarin
die socialisatie nu eigenlijk bestaat, of Wat de voordeelen ervan
of de gevolgen voor het economisch leven wel zijn.
De voorbeelden in Rusland en Hongarije zijn niet bepaald
bemoedigend, in Duitschland is de zaak vrijwel onbepaald uitgesteld. Men leze bv. her artikel van den heer Marchant in
Opbotiw van September 1.1. Maar ook hier heeft hog niemand een
Mare uiteenzetting kunnen geven van den omvang van het begrip
en zijn invloed op onze maatschappij. En ook de debatten bij de
behandeling van de Staatsbegrooting voor 1920 in de Tweede
Kamer gehouden, zullen voor hen, die daarvan meer licht verwachtten over deze materie, wel een teleurstelling geweest zijn.
 Er zijn enkele belangwekkende redevoeringen gehouden, maar
verder dan her weten wat men er eventueel mee zou wenschen
te bereiken, heeft het de meesten niet gebracht. De m'oeilijkheden
voor de doorvoering van het stelsel bleken wel het best, indirect,
uit de rede van den heer van Schaick, waar deze de beginselen
en de rechten aanduidde, waarmede zal zijn rekening te houden
,bij wijziging der productieverhoudingen.
Derhalve is het interessant n a t e gaan, de redeneeringen v66r
en tegen de naasting van her kolenbedrijf in Engeland, waarvoor
de strijd ook onder de leuze van socialisatie gevoerd is, mede
ook ten aanzien van de toestanden in ons eigen land, alhoewel
hier waar deze zoo geheel anders zijn, reel wat in Engeland te
dezen opzichte de geesten beroe.rd, ons wel onverschillig zal
laten.
Daar is allereerst de kwestie ~m]trent de ,,royalties", die de
eigenaars van de gronden waarin de kolen gevonden worden
laten gelden. En dit is ook het eerste punt waarmee Sankey zich
in zijn rapport bezighoudt.
In zijn eerste stelting reeds, wenscht hij, dat her Parlement
onmiddellijk een wet zal uitvaardigen ter verkrijging van die
,,royalties" voor den staat, in tegenstelling met de mijnen zelve,
die hij pas nadat drie jaar, zijn verder voorgesteld plan van
,,plaatselijk beheer" zal hebben gewerkt, aan den staat wil doen
overgaan.
Bij de nadere uitwerking dan in de volgende hoofdstukken van
zijn ,,Recommandations", behandelt hij in hoofdstuk 2 en 4,

205
respect, de redenen voor staatsbezit der ,,royalties" op de mijnen
en voor dat van de mijnen zelve.
 Onder ,,royalties" verstaat men, zooals bekend is, de vergoeding, die de eigenaar van den bovengrond, die tevens eigenaar
is van de kolen, krijgt. De Economist van 28/6 '19, blz. 1167,
die tegen nationalisatie van het bedrijf is, en beweert, dat Sankey
alleen daarom zoo geheel bijzondere regelingen voor her mijnbedrijf ontwerpt, omdat hijzelf weinig vertrouwen hebben zou
in den gunstigen invloed van staatsexploitatie, schaart zich ten
aanzien van de verkrijging der kolen zelve geheel bij de commissieleden, die alle voorstanders zijn van naasting door den
staat.
Volgens dit blad hadden deze nooit den staat uit handen
mogen komen, en het zegt dat ,,the land which gives to the
owner of the land's surface everything below usque ad centrum
and everything above usque ad coelum bears conspicuous signs
of its parentage." Her is een wet gemaakt door landeigenaars voor
landeigenaars.
De Mining Association, die zich clan ook verzette tegen de
nationalisatie der mijnen, bij monde van Lord Gainsford, liet
zich niet uit over deze vergoeding, zij omvat de exploitanten
van de kolen, waartoe wel is waar ook enkele grondeigenaren
behooren, die de kolen, --- naar engelsch r e c h t - - hun eigendom ook
zelf exploiteeren, maar die overigens alle vergoeding hebben te betalen aan de grondeigenaren. Deze doen meestal, volgens de
Econoinist, niets behalve belasting heffen. Zij hebben wettelijke
recllten, dat is alles.
Het rapport Balfour, waarover hieronder meer, verlangt dan
ook voor de zelf-exploiteerende grondeigenaren, het recht hun
mijn te huren voor een bepaalden tijd, thans van den staat, gelijk
de andere exploitanten, en behalve vergoeding voor de kolen
bescherming ook voortaan van de rechten der bezitters van den
bovengrond.
 Interessant is daarbij op te merken, hoe geheel de strijd der
meeningen in den huidigen maatschappelijken strijd zich weerspiegelt, niet alleen in de mJaatregelen voorgesteld om verbetering
te brengen in exploitatie of anderzins, maar vooraI in de motiveering van die maatregelen. Reeds in de ,,Recommandations"
lezen wij over de huidige vermindering der productie, dat de
schuld ervan wel bij beide partijen zal liggen, maar ook, dat het

206
hopeloos is verbetering te verwachten, bij den tegenwoordig
heerschende geest van wantrouwen en verbittering.
En die geest is niet alleen een gevolg van slechte loon- of
arbeidsverhoudingen.
Ook hier berust dezen grootendeels op het zoo sterk naar
vorenkomende gevoel van zelfbewustheid der arbeiders, hetwelk
hog tot zulke ingrijpende wijzigingen in de struktuur van ons
economisch leven leiden zal.
Dit blijkt wel b.v. in de 30ste stelling van Sankey in her
4e hoofdstuk, w a a r hij zegt ,,dat een groote verandering over
de arbeiders in de kolenmijnen gekomen is, en het in toenemende mate moeilijk wordt de industrie voort te zetten langs
de vroegere bekende lijn.
De verhouding tusschen de werkgevers en de arbeiders in de
meeste kolenmijnen in het Vereenigd Koninkrijk is helaas van
zulk een aard, dat het onmogelijk lijkt deze te verbeteren bij het
huidige systeem van bezit. Vele der arbeiders zijn van meening,
dat zij werken voor den kapitalist en een staking wordt een
strijd tusschen arbeid en kapitaal. Dit staat reel m'inder waarschijnlijk te gebeuren wanneer de staat eigenaar is, en er is goedereden om aan te nemen, dat de verhouding tusschen arbeid en
gemeenschap een verbetering zal wezen boven de verhouding
tusschen arbeict en kapitaal in de kolenmijnen".
 Nog meer echter blijkt het uit de volgende stelling, waarin
hij hog eens duidelijker herhaalt, war ook reeds voorkwam in
een der stellingen van her eerste rapport, nm:l. dat:
,,Een halve eeuw van ontwikkeling in de arbeiders veel m~fir
dan een verlangen naar de materieele voordeelen van hooger
loonen en korter uren heeft te weeg gebracht. Zij hebben, in vele
gevallen en in steeds toenenlende mate, een hooger eerzucht,
om hun behoorlijk deel te nemen in de leiding van de industrie,
tot wier welslagen ook zij het hunne bijdragen".
Hoe men nu ook over de modernste eischen der arbeiders in
hunne consequenties denken moge en b.v. een regeling van her
,,R~itesystem" als in Duitschland') als te vergaand moge afwij1) Zie b.v.: Art. Schreuder in de Econ. Star. Ber. 199, 22/18 '19.
Intusschen is deze regeling v66r de definifieve wetwording belangrijk
gewijzigd.
Zie o.a. Dr. Fr. Hitze in de KOln. Volksz. van 8 Jan. en 5 en 6 Febr.
1920, over: Zum Gesetz betreffend die Betriebsr~.te.
207
zen, de starre houding van werkgevers tegenover sommige dier
eischen en verlangens aangenomen, die slechts hun eigen belangen in hun meening bedreigd ziende, ontoegankelijk schijnen
voor wat er woelt in de wereld der geesten, doet meestal ook
weinig sympathiek aan. Men moge al de meening, dat de bedrijven er allereerst zijn of uitsluitend zijn ten bate van de
gemeenschap toeschrijven aan de huidige verwarring en radikale
hervormingszucht, en de uitschakeling van her privaatbelang en
her privaatrecht als onjuist beschouwen, ontkend kan niet, dat
de gemeenschap een zeer groot belang heeft bij de bedrijven, en
het goed is daarom rekening te houden met de veranderende
zienswijzen en stroomingen des tijds.
 Waar b.v. Sankey en zijn medestanders zich, al dan niet terecht
stellen op het standpunt van her algemeen belang, dat door socialisatie zou worden gediend, zouden de mijnexploitanten b.v. deze
alleen accepteeren, volgens een uitlating van Lord Gainford,
sprekende voor de Mining Association, wanneer aan de exploitanten niet de absolute executieve leiding zou w.orden gelaten, in
welk geval zij dan zouden weigeren de verantwo0rdelijkheid voor
de voortzetting der industrie op zich te nemen.
Dergelijke to0n klinkt ook in het verzamelwerk van Carter
over: The limits of state industrial control (1919) :), waarin de
meeningen om~trent socialisatie zijn bijeengebracht van werkgevers, arbeiders, staatslieden etc.
Het is te hopen, dat ook de werkgevers de ontwikkeling der
maatschappelijke toestanden, in htm belang ook, beter zullen
leeren te duiden.
De redenen voor staatsbezit van ,,royalties" en mijnen als
boven aangeduid berusten overigens op de reeds in het vroegere
rapport aangegeven gronden, van bet algemeen belang dat in
zoo hooge mate betrokken is bij de kolenindustrie en op het
tegenwoordige oneconomische systeem van productie en distributie, hetwelk bij staatsbezit zeer zeker ware te verbeteren.
AI valt dus bij het bestudeeren van de huidige productietoestanden in den engelschen mijnbouw niet te ontkennen, dat bij
verbetering daarvan groote voordeelen voor de gemeenschap
mogelijk zullen zijn, te ontkennen valt toch ook niet, dat op de
eerste plaats het verkrijgen van den eigendom, dan echter ook
~') Huntly Carter. The limits of state industrial control. A symposium on
the present situation. How to meet it. London. Z. j. [1919].
208
het aanbrengen van die bedrijfsverbeteringen fasten zullen ten
gevolge hebben, die juist in de thans heerschende abnormale omstandigheden een gevoeligen druk zullen uitoefenen. Omtrent het
eerste geeft reeds de correspondent van The Economist in Sheffield een berekening, in het nmnmer van 4 Oct. 1.1.
 Sankey stelt voor de waarde van de heerlijke rechten te doen
schatten door officieele schatters met beroep op een speciaal
ingestelde rechtbank.
Die schatters moeten zich laten leiden door de volgende overwegingena. De bezittingen, waar de kolen in exploitatie zijn gebracht.
b. bezittingen, waar men weet, dat kolen aanwezig zijn, en nog
op exploitatie wachten
c. recht .tot wegenaanleg aan de oppervlakte en huur voor
mijningangen, in sonamige gevallen, die nadeelig zijn voor het
aantrekkelijke der l.labij gelegen bezittingen;
d. de gebruikelijke ,, r oy a Ity " , die voor de soort kolen in
kwestie in een district geheven wordt;
maar niet:
a. bezittingen, waarin de aanwezigheid van kolen onzeker is,
inaar vernloed wordt, en
f. recht op ondergrondsch.en wegaanleg.
Bovengenoemde korrespondent nu berekent welke kosten het
den staat veroorzaken zal, deze rechten te verkrijgen. In 't algemeen worden deze rechten als een zware belasting der industrie
beschouwd. Sommige socialisten beweren zelfs, dat zij meer bedragen dan de loonen der mijnwerkers. Die rechten beloopen
echter globaal ongeveer een bedrag van s 8.000.000 per jaar.
Dat komt ongeveer uit op 6 pence per ton kolen, war minder is
dan 1/50 deel van den prijs der koRn aan de mijn.
Maar die rechten zijn niet enkel voordeel voor de eigenaren.
Daarvan moet betaald worden inkomstenbelasting in de hoogste
klasse, eveneens belasting op de min,erale rechten, sores nog
extra-belasting, verder nog een of twee andere belastingen - - in
Schotland plaatselijke belastingen; terwijl verder de eigenaars
eenige adm,inistratieve lasten hebben te dragen. De helft van het
brutobedrag komt aan cle gemeenschap in den vorm van belasting
en rechten, terwijl slechts s 4.000.000 overblijft voor de eigenaars
of 3 pence per ton kolen. Dat is ongeveer gelijk aan 1 sh. 189 p.
 per mijnwerker in de week, daar de personeele producfie onge-

209
veer 41: ton per week bedraagt, lndien het geheele bedrag aan
de mijnwerkers werd gegeven, zou ilet slechts een loonsverhoo-.
ging beteekenen van 13 %.
Hiermede is weer eens temeer de bewering weerlegd, dat de
groote en zeer groote inkomsten van enkelen de algemeene armoede van de overige bevolking beteekenen zou, en dat met name
de arbeiders bij gelijke verdeeling zoo goed zouden af zijn. Toch
zeker wel een der sterkste, zooniet der argumenten, dan toch
der drijfveeren tot socialisatie der bedrijfsmiddelen.
 Bovenstaande konklusie stemt ook volkomen met die, waartoe
prof. Bowley is gekomen in een boekje in 't begin van dit jaar
geschreven, getiteld: The division of p r o d u c t ' ) , waarin deze
op grond van uitvoerige statistische berekeningen aantoont, hoe
gering her voordeel is, hetwelk de a r b e i d e r s p e r hoofd zouden
hebben van een algem'eene verdeeling der kapitaalinkomsten over
alle arbeiders zoo deze al mogelijk ware, zonder de
bedrijven zelve te benadeelen. Welke konklusies weder
geheel overeenstemmen met die, welke Mallock opstelde,
in een voor enkele jaren reeds verschenen, uitvoeriger en populairder geschreven w e r k ' ) . Eveneens met die welke nog onlangs
Dr. Deutsch verkreeg in Duitschland, als resultaat van zijn studie
der bedrijfsresultaten van een aantal der grootste en bloeiendste
maatschappijen, welke resultaten echter in 't algemeen genomen,
door Dr. Aug. Mailer in zijn boekje over Sozialisierung und
SozialismusS), enkele maanden geleden uitgekolTien, als nog veel
te gunstig worden beschouwd ~
Deze s 4.000.000 nu, om weer tot de berekening van The
E c o n o m i s t terug te keeren, is alles wat de staat krijgen zou,
indien hij de kolen zonder vergoeding zou naasten, bij confiscatie, en daaruit zouden de kosten van een geheel nieuw staats-

3) Arthur L. Bowley. The division of the product o1: iudustry. An analysis
of national income before the war. Oxford, 1919.
~) MallocR W. H., Social Reform, as related to realities and delusions.
An examination of the increase and distribution of wealth from 1801 to
1910. (London, 1914).
5) Dr. Aug. Miiller. Sozialisierung oder Sozialismus ? Eine kritische Betrachtung iiber Revolutionsideale. (Berlin 1919).
 ") Zie ook bet artikel van denzelfde over : Sozialisierung und Sozialisierungsgesetzgebung im neuen Deutschland, in de Deutsche Juristen Zeitung,
24e Jrg. 1919, 13/4, 1/7 '19, blz. 552.
210
departement of een nieuw stel ambtenaren moeten worden betaald. Sankey stelt namelijk voor, instelling van een nieuw ministerie voor de mijnen..Maar confiscatie is onmogelijk en nationalisatie brengt mee vergoeding met voorafgaande schatting.
Dat zal een groote hoeveelheid werk medebrengen e n groote
belooningen voor advokaten en schatters, terwijl de natie veel
van deze kosten zal te dragen krijgen.
De huidige jaarlijksche waarde aannemende op s 4.000.000 en
een termijn van 25 jaar - - acht jaar minder dan de gebruikelijke
termijn, waarop mijnen verhuurd worden - - en geen penny toestaande voor de kolen, die zullen achterblijven na die termijn
van 25 jaar, zal het een kapitaal vereischen van s 100.000.000.
Rente tegen slechts 3 % zat vereischen s 3.000.000 van de beschikbare s 4.000.000 en de aflossingen zuIlen meet opeischen
dan de overblijvende s 1.000.000, zoodat de staat blijft zitten met
een verlies. Maar daarbij blijft het niet. De rechten zijn niet alleen
een vergoeding voor de gedolven kolen, maar voor schade toegebracht aan de oppervlakte door de mijnwerkzaamheden, huur
voor fabrieken bij de mijn en gebouwen, wegrechten voor doorgang over land niet in de huur inbegrepen, waterrechten voor
afvoer en luchtrechten voor ventilatoren.
 Behalve hetgeen de staat betaalt voor de kosten, zal hij vergoeding hebben te geven voor schade aan de oppervlakte, huur
voor gebruikte gronden enz. aan de landeigenaars. Waardevol
landbouwland kan niet beschadigd of gebruikt worden zonder
eenige betaling. Daaruit is het duidelijk, dat de totale uitgaaf de
rente, de vergoeding en administratiekosten tezamen veel meet
zullen bedragen dan bet netto-inkomen der eigenaars van de
rechten onder het huidige systeem. De Economist konkludeert
dan ook, dat de staat zal verliezen en veel meer zal verliezen
nog, dan bij de nationalisatie der telefoon en de gedeeltelijke
der spoorwegen.
In hoeverre deze redeneering opgaat en of er geen andere
faktoren aanwezig zijn, die, tenm~inste op den duur de exploitatie
door den staat, voor dezen voordeeliger zullen maken, blijve thans
buiten beschouwing. Bij de velerlei meerendeels vrij onduidelijke
en verwarde theorie~n over socialisatie, was dit, naar onze meening de eerste maal, dat wij ook eens een practische beschouw~ing
ervan te zien kregen.
Alvorens nu aan te halen op welke wijze her rapport van

211
Sankey zich de eventueele toekomstige organisatie der mijnindustrie voorstelt, moeten wij llog even zien op welke wijze het zich
de verkrijging en de exploitatie der miijnen voorstelt. Sankey
behandelt dit in het 5e hoofdstuk, in de 35ste tot de 44ste stelling
van zijn rapport.
 Hij wenscht, dat. de staat zal koopen alle mijnen, met inbegrip
der gebouwen, inrichting, machinerie, voorraden en andere goederen in en om de mijn tegen een billijke prijs. In geval van een
samengestelde onderneming echter moeten de exploitanten her
recht hebben om den staat te dwingen, en de staat wederkeerig
om de exploitanten te dwingen de geheele onderneming, hetzij
te koopen of te verkoopen, indien econon~sch of commercieel een
scheiding niet kan plaats hebben. Daardoor wordt toch een belangrijke uitbreiding gegeven aan de idee van de nationalisatie
der kolenmijnen alleen, omdat op die wijze de staat ook in bezit
zou komen van industrie~n, die met de kolenmijnindustrie toch
slechts in indirect verband staan. En het is nog geenszins bewezen, dat de voordeelen, die men van staatsbezit der kolenmijnen
verwacht, om den omvang diet industrie, nu ook zullen voorkomen bij staatsbeheer van een industrieele onderneming, die slechts
door het bezit van eigen mijnen belang heeft bij de kolenindustrie.
Het is niet te ontkennen, dat bij zulk een onderneming gevaar kan
dreigen zoowel voor de onderneming zelve als voor de maatschappij. Terwijl bij belangrijke ondernemingen, zooals in dit
geval wel zal voorkomen, gevaar dreigt van nog verdergaande
overneming van bedrijven door den staat.
Eigenaardig klinkt ook zijn 39ste stelling, mede in verband met
de optimistische beschouwing van het gevaar voor een bur eaukratische regeling van her bedrijf, waarin hij zegt, dat het een
zaak is voor zorgvuldige overweging of men de industrie der
cokes en tier nevenproducten, die thans hog slechts in haar kindsheid is, niet zou toestaan in particulier bezit te blijven.
Naar onze meening zou juist zulk een pas opkomende industrie, die, naar de ervaring leert, zulke belangrijke voordeelen kan
afwerpen, met her geheele bedrijf in handen van den staat moeten
overgaan.
 Vrees voor ongeschiktheid om een jonge industrie tot bloei te
brengen van den staat en zijn staf van ambtenaren, kan Sankey
niet weerhouden hebben.
Immers het ambtenarenvraagstuk, dat steeds bij de kwestie van

212
al of niet slaatsexploitatie zulk een rol heeft gespeeld, is voor
hem geen overwegend bezwaar.
Hij erkent dat de ambtenaar niet geoefend is om een industrie
te leiden, maar de oorlog heeft getoond de mogelijkheid van her
bestaan van een nienwe klasse van menschen (hetzij reeds in
staatsdienst of niet) die even geneigd zijn om den staat te dienen
als een particulier werkgever en die getoond hebben de eigenschappen te bezitten van moed onr initiatief te nemen, noodig
voor her leiden van een bedrijf.
Hij ontkent niet, dat tot dusver bij staatsbedrijven wel ernstige
tekortkonaingen zijn voorgekomen, maar verwijt de staat, dat hij
niet gezorgd heeft voor behoorlijke ontwikkeling en opleiding.
Hoe. dan nu, juist tijdens den oorlog al die zoo geschikte
staatsdienaren ontstaan zijn, is wel wat duister. Ongetwijfeld
kan men eerbied hebben voor hetgeen in dien tijd door zoovelen
is verricht. Het dunkt ons echter wel wat optimist en eenigszins
onjuist om daaruit te konkludeeren tot de geschiktheid om nu
ook in vredestijd een groot bedrijf te beheeren. Er is reeds van
zoovele zijden op deze kwestie gewezen, o.a. ook in her bovengenoemde boek van Carter, dat het overtollig is, hier verder op
in te gaan.
We kunnen alIeen hog wijzen op hetgeen minister Aalberse
onder de nadeelen van staatsmonopolies opnoemt, op blz. 22/24
van zijn "prae-advies voor de Vereen. v. Staath. en Star. van het
vorige jaar (1918) over, de wenschelijkheid van invoering van
staatsmonopolies.
 Aan deze meening omtrent de geschiktheid van staatsambtenaren om her mijnbedrijf te besturen, gaat echter zijn voorstel
vooraf om alle tegenwoordige beam.bten, waaronder de teidende
directeuren der maatschappijen gelegenheid te geven om bij her
mijnbedrijf werkzaam te blijven op hun tegenwoordig salaris en
op een overeenkomst voor 5 jaar, met geregelde verhoogingen.
Hetzelfde wat naen ook bij de Duitsche socialisatieplannen
steeds weer lezen kan.
Terwijl ten slotte als eventueele uitweg, de mogelijkheid wordt
opengelaten de mijn te verhuren aan particulieren, w~elk principe
ook op een gemengd bedrijf kan worden toegepast. Waarlijk
wel, ook in andere opzichten een principe van verstrekkende
consequenties.
Maar ook in duidelijke woorden erkent bet rapport toch, dat

213
bureaukratisch beheer als tot dusver bij staatsbezit te verwachten
is, ongewenscht is, waar in het hoofdstuk over de financi~n en
publiciteit, enkele bladzijden verder, een geheel afzonderlijke
positie en regeling daarvan voor de mijnindustrie-ambtenaren
wordt verlangd. Daar het een levensbelang is, dat her mijndepartement wordt geleid met de vrijheid van handelen van een
particulier bedrijf, zal het tegenwoordig systeem van de departementsregeling van keuze en prom.otie bij ancienniteit, door opvolgende rangen, door her uitbrengen van rapporten en opinies
van de eene ambtenaar naar den ander, en van salarissen en
pensioenen, niet van toepassing zijn op de ambtenaren van her
mijndepartement.
Daar her echter evenzeer een levensbelang is, dat ook de
staatsadministratie en andere diensten vlug en behoorlijk functioneeren, opent dit voor de.rijksambtenaren in Engeland belangwekkende perspectieven.
De kern van het rapport vormt de formuleering van de toekomstige organisatie van het mijnbedrijf. Men heeft drie opklimmende instanties. De ,,Plaatselijke Mijnraad", de ,,Districts
Mijnraad", en de ,,NationaIe Mijnraad". Daar de tijd ontbrak
tot grooter uitvoerigheid zegt Sankey, heeft hij slechts aanduidingen gegeven, die naar hij hoopt het Parlement nuttig zulfen zijn.
 Bij de uiteenzetting van de organisatie der Plaatselijke Mijnraad verklaart hij vooraf, dat her doel van dt voorstel is voordeel
te trekken van de kennis der arbeiders, door hun toe te staan
in de raden zitting te nemen, ten einde den ,,manager" te kunnen
adviseeren en hun een beslissende stem te geven in alle vraagstukken, die hun eigen gezondheid en veiligheid betreffen.
Verder zal elke mijn staan onder een ,,manager", die verantwoordelijk zal zijn voor de Riding, het beheer, het bestuur en
de veiligheid van de mijn en voor den omvang en de wijze van
arbeiden.
Bij elke mijn wordt een Plaatselijke Mijnraad ingesteld, die
elke veertien dagen bijeenkomt, of zoo dikwijls het noodig is,
ten einde den ,,manager" te adviseeren omtrent alle vraagstukken
betreffende de leiding en de veiligheid van de mijn.
De ,,Raad" zal bestaan uit tien leden, waartoe de ,,manager",
,,undermanager" en ,,commercial manager" ex officio zullen behooren. Vier worden er door de arbeiders aangewezen en drie

214
door de ,,Districts Mijnraad". De leden zullen zitten voor
twee jaar.
De ,,Raad" zal verp]icht zijn veertiendaags aan den minister
van mijnbouw en aan de ,,Districts Mijnraad" bericht te geven
van elke vermindering in de productie en van de oorzaak ervan.
Bij geschillen tusschen den ,,manager" en de ,,Plaatseliike
Mijnraad" ,,staat beroep open op de ,,Districts Mijnraad". Evenzoo voor de arbeiders, die bij een geschil, niet vereenigd hun
contract zullen mogen opzeggen, noch samenspannen om het
werk te staken, tenzij de kwestie is geweest voor deze beide
,,Raden" en geen van beide het geschil hebben kunnen oplossen.
Verder zal bij elke mijn of groep van mijnen een ,,com,mercial
manager" worden aangesteld, die zal zorg dragen voor het bevoorrraden van de mijn en onder toezicht van de ,,district commercial manager" voor de afzet van de productie.
 De arbeiders zullen bij elke mijn recht hebben op een productietoeslag, elk halfjaar onder hen te verdeelen. Ten aanzien van
de ,,Districts Mijnraad", zegt het rapport in een voorafgaande
noot, dat bet doel van dit deel van het plan is om de bureaucratische leiding van het bedrijf te voorkomen, door het plaaselijk
te doen controleeren door een raad van veertien personen, waarin
gelijkelijk zullen zijn vertegenwoordigd de mijnwerkers, de verbruikers en de personen bekend met de commercieele en techinsche zijde van de industrie.
In elk mijndistrict zal een ,,Districts Mijnraad" worden ingesteld, op wie de verantwoordelijkheid rusten zal voor het nemen
van maatregelen ter verzekering van gezondheid en veiligheid
der arbeiders en de kolenproductie in het district.
Het rapport stelt voor, in met name genoemde districten, veertien van zulke raden in te stellen.
Ten aanzien van de veiligheid in de miinen zal de raad overeenkomstig de voorschriften handelen van den hoofdinspecteur
der mijnen of van een afdeelings-mijninspecteur.
Onder de directie van den minister van mijnbouw zal de ,,Districts Miinraad" de geheele productie in haar district besturen,
de regeling der productie, her stilleggen of openen van mijnen,
boringen, bet toezicht op de prijzen en de loonregeling, en de
kolendistributie.
Bii het vaststellen van den prijs aan de mijn onder staatsbezit
zal met de volgende factoren worden rekening gehouden:

215
a. een billijk en rechtvaardig loon voor alle arbeiders in de
industrie;
b. de materiaalkosten etc.;
c. onderhoud van beheer en uitbreiding;
d. rente op de Bonds, die zullen worden uitgegeven als koopprijs voor de kolenrechten en de kolenm.ijnen;
e. bijdrage voor een amortisatiefonds om de Bonds af te lossen;
f. winst voor nationale doeleinden.
 Voor de distributie en voor de export der kolen heeft de Raad
het recht overeenkomsten aan te gaan met ptaatselijke autoriteiten of met particulieren, claarin begrepen co6peraties, maatschappijen, firma's en enkele personen.
De leden zullen voor drie jaar benoemd en gesalarieerd worden; voorzitter en onder-voorzitter worden door den m~inister
benoemd, vier leden door de arbeiders gekozen en de overige
acht worden aangesteld door de ,,Nationale Nlijnraad".
De ,,Raad" zal minstens eens per maand bijeenkomen en zal
,,managers" en ,,commercial managers" in haar district aanstellen.
Een zelfde bepaling als bij de ,,Plaatselijke Mijnraad" ten aanzien der arbeiders komt ook bier voor, met dit verschil, dat de
regeling hier betreft geschillen, die een geheel district aangaan,
en dus de zaak nu voor de districtsraad of voor de ,,Nationale
Mijnraad" komen moet.
Omtrent deze ,,Nationale Mijnraad" begint het rapport weer
met de motiveering van de instelling ervan, nml. een lichaam
te verkrijgen, saamgesteld uit leden van de ,,Districts Mijnraden",
die op bepaalde tijden zullen bijeenkomen ter bespreking en
advies van den minister van mijnbouw van alle met het bedrijf
samenhangende vraagstukken. De minister zal worden bijgestaan
door een permanente commissie van 18 leden, gekozen uit en
door de ,,Nationale Mijnraad", die geregeld zal bijeenkomen ten
einde de handelingen der Districtsraden te controleeren. De minister zal zitting hebben in het Parlement en daaraan verantwoordelijk zijn.
De Nationale raad zal bestaan uit leden, gekozen door elke
districtsraad, ~6n voor elke 5.000.000 ton productie. Zi~worden
gekozen voor drie jaar en hebben recht op vergoeding van reiskosten.
 Uit d e leden wordt een permanent comitee gekozen van 18

216
leden:.waa.rvan een zesde deel elk jaar aftreedt en niet herkiesbaar is. Dit comitee wordt door den minister gehoord, voordat hij eenig besluit van de andere raden afkeurt, ook zal geen
verandering in de loonen mogen plaats hebben, zonder toestemming van den minister en bet permanente comitee.
Ook hier volgt een bepaling ten aanzien der arbeiders ingeval
van een nafionaal geschil in her bedrijf. In de volgende hoofdstukken w ordt dan geregeld her financieel beheer en de maatregelen voor veiligheid en gezondheid. Zeer kort.wordt dan nog
even ingegaan op maatregelen ter verbetering van toestanden in
het vorige rapport opgesomd, war weinig belangrijks verder
oplevert.
Zooals reeds gezegd, hebben de vertegenwoordigers der mijnwerkers zich bij dit rapport aangesloten, zoodat hun rapport slechts
nog enkele opmerkingen bevat, o.a. dat naar hun meening ook alle
inrichtingen voor cokes en nevenproducten met de mijnen aan
den staat moeten overgaan.
Verder verlangen zi] uitgebreider vertegen•oordiging der arbeiders in de districts- en nationale raden, en maken bezwaar
tegen de regeling der arbeidscontracten als boven aangegeven.
Een eigenaardige opmerking is ten slotte, daf drie hunner
bezwaar hebben tegen her betalen van vergoeding aan de eigenaars der minerale rechten.
Dit moet echter niet zoo worden opgevat dat er bezwaar zou
bestaan om een passende vergoeding te gev,en aan kleine eigenaars van ,,royalties", die van hun middel van bestaan zouden
worden beroofd.
Eenig recht, bij deze ontkenning van hun eigendom, zouden
dus ook deze niet kunnen doen gelden, zoodat zij tevreden zouden
moeten zijn met hetgeen de s~aat zou willen afstaan, o m hun een
bescheiden bestaan mogelijk te maken.
 Hiertegenover staan de uitvoerige beschouwingen in de rapporten van de andere leden der commissie, groot-industrieelen
en mijnexploitanten en dat van Sir Duckham. Zi] bevatten een
kompleet plan van reorganisafie der mijnenindustri e, en voorstellen hoe deze in alle opzichten, economisch en maatschappelijk
kan wo~rden verbeterd. Voor ons doel zullen wij vooral aandacht
s,chenken a a n hetgee n e r in wordt betoogd omtrent de kwestie
der nationalisatie. Her eerste de r beide rapporten, dat van A.
Balfour c.s. maakt hog melding van,de voorstellen voor de corn-

217
missie uiteengezet door Sidney Webb~ de mijnwerkers federatie
en de organisatie der mijneigenaren.
Sidney Webb, die zijn voorstellen reeds in 1916 had uiteengezet in een bijdrage in her werk ,,How to pay for the war", later
als brochure uitgegeven onder den titel: ,,The nationalisation of
the ~oal supply", wenscht ook overneming door den staat van
de kolen en van de nmijnen, tegen vergoeding aan de eigenaren
en aan de exploitanten door middel van staatsschuldbewijzen.
De staat zou alle belanghebbenden moeten uitkoopen tegen
een billijke verkoopwaarde, gebaseerd op de inkomsten van voor
den oorlog.
De ,,Miner's Federation" heeft een ontwerp opgesteld voor
een wet, ter nationalisatie van het geheele mijnbedrijf. Ook uit
dit stuk blijkt opnieuw, door welk een radikalen geest de arbeiders zelven, die in hun voorstellen en wenschen meermalen verder gaan dan hun eigen vertegenwoordigers, bezield zijn.
Allereerst wordt voorgesteld niet alleen de kolenmijnen, maar
ook alle andere mijnen te onteigenen. Hierin ligt een bevestiging
voor de meening van hen, die beweren, dat nationalisatie der
kolenmijnen niet alleen gewenscht wordt om de misstanden in
her bedrijf, maar als onderdeel van een stelsel, dat algeheelen
9overgang van het bedrijfsleven in beheer van de gem,eenschap
voorstaat. Waarop ook verderop in het rapport door Balfour en
zijn medestanders gewezen wordt.
 Ten tweede stellen zij voor alle ,,royalties" en ,,wayleaves"
zonder vergoeding te confiskeeren, en alleen aan de exploitanten
of eigenaars van mijnen een beperkt bedrag als vergoeding te
betalen.
De mijnen niet in beheer te geven aan den staat, maar aan een
speciaal ingestelde mijnraad, bestaande uit een voorzitter door
den koning benoemd en 20 leden, tien te benoemen door den
koning en tien door de mijnwerkers. Die Mijnraad alle bevoegdheden te geven van den staatssecretaris onder de wetten ter
regeling der kolemllijnen.
En ten slotte de mijnraad bevoegdheid te geven rederijzaken
te drijven en elke verhooging van de tarieven tegen te gaan, die
nu berekend worden voor kolenvervoer op de spoorwegen.
De mijnexploitanten verklaren zich voor het particulier bedrijf,
tegen nationalisatie, zij erkennen, dat in 't verleden fouten zijn
voorgekomen, en verklaren zich bereid in gemengde commissies,
Econ. 1920.
14

218
aan de arbeiders meer zeggenschap te geven aangaande de
methoden en voorwaarden van hun arbeid, zonder te kort te doen
aan bet gezag van den exploitant, die volgens de wet verantwoordelijk is voor den gang van zaken aan den mijn.
Na de mededeeling van deze voorstellen, aan de commissie
voorgelegd, komen dan de leden Balfour c.s. tot de konklusie,
dat naar hun meening, geen enkel overtuigend bewijs is bijgebracht voor de meening, dat de staat de kolenindustrie productiever zal beheeren dan her particulier bedrijf. Zij baseeren zich
hierbij in hoofdzaak op de bekende argumenten, die theorie en
praktijk tegen staatsexploitatie hebben bijgebracht.
Vooral. ook leggen zij de nadruk op de politieke kant van de
zaak, waar politieke invloeden op handel of industrie kunnen
inwerken bij staatsbestuur, waartegen in een democratisch bestuur bet onmogelijk is beveiliging in 't leven te roepen, wanneer
een kwestie wordt beheerscht door de eischen van een politieke
situatie.
 Evenmin zijn zij van meening, dat door nationalisatie de prijs
van de kolen d a r n zal.
Zij wijzen er terecht op, dat in de voorstellen van de Miner's
Federation ligt opgesloten een beheer door de arbeiders van de.
mijnen in die mate, dat de gemeenschap van allen invloed daarop
zou verstoken zijn, op grond waarvan toch nationalisatie werd
gevraagd.
Het overgaan van een industrie in de handen van de arbeiders
zelven is een kwestie waartegen zich ook de meerderheidssocialist Dr. Aug. Mtiller in Duitschland in zijn bovenaangehaald
werkje krachtig heeft uitgesproken.
Een bewijs temeer voor de even tevoren gemaakte opmerking,
dat de theoretici over deze kwestie geenszins eenstemmig denken.
Met volkomen instemming kunnen wij ook meegaan met de
konklusie ten aanzien van de onteigening zonder compensatie.
Het klinkt voor zekere krtngen misschien wel erg sociaal, ,,arbeiterfreudlich" etc., maar bevreemdend is bet toch te hooren
van een zijde, die steeds hoog opgeeft van haar werken om de
maatschappij omhoog te voeren, dat zij rechten en bezittingen
wil overnemen, zonder vergoeding, dus eenvoudig zich ander's
goed wil toe~eigenen, zonder te bedenken welken funesten invloed
dit op het moreel der samenleving zal Uitoefenen.
219
Vermeld moet echter, dat anderen; met name in Duitsehland,
o.a. Wissell zich tegen confiscatie hebben uitgesproken.
De hier vermelde konklusie bekijkt de zaak van de kant van
her crediet van her geheele land, daf bij zulk een optreden op
her spel staat.
 ,,Her crediet van de natie van een internationaal gezichtspunt
heeft in hooge mate berust op de gezonde en constante politiek
der natie in her handhaven van de stabiliteit en zekerheid van
particuliere rechten. Wanneer deze particuliere rechten worden
aangevallen en onderdrukt in overeenstemming met sommige
van de extreme denkbeelden, die tijdens den arbeid der commissie zijn tot uiting gekomen, dan is de onderstelling niet onredelijk, dat het nationaal crediet ernstig zal worden aangetast
en dat dit zich in de industrie~n van her land door zeer ernstige
gevolgen zal weerspiegelen".
Ookzij erkennen de nadeelen van het bezit der kolen in zoovele verschillende handen en zijn voor overneming door den staat
van de ,,royalties", omdat dan slechts ~6n eigenaar zal optreden
en z66, vele kwesties zullen zijn opgelost.
Maar ook bier bij de bespreking van de kwestie der vergoeding stellen zij nogn~,aals bet juiste beginsel voorop, d a t e r naar
hunne meening geen reden is om de eigenaars van mijn royalties
(de grondeigenaren) anders te behandelen dan eigenaars van elken
anderen vorm van door den staat erkend bezit worden behandeld.
De konklusie van deze leden is dan ook, dat nationalisatie
der kolenindustrie in eenigen vorm nadeelig zijn zou voor de
ontwikkeling van de industrie en het economisch leven van
bet land.
Sir Arthur Duckham, die een afzondertijk rapport heeft uitgebracht is het, ten aanzien der kwestie der nationalisatie, met
deze konklusie eens.
Echter erkent ook hij, dat particulier bezit der mineralen niet
in het belang der gemeenschap geweest is en thans is. Zoodat
ten aanzien van de wenschelijkheid der verkrijging van de kolen
zelve door den staat, eenstemmigheid heerseht.
In natio~alisatie ziet ook Duckham echter een ernstig gevaar.
 Zij biedt geen oplossing voor de hangende vraagstukken; vele
gronden zijn er voor aangevoerd, die niet houdbaar bleken; de
vele bezwaren ertegen zijn niet ontzemlwd.
De tal van verdere belangwekkende bijzonderheden, die deze

220
beide laatste rapporten nog bevatten ten aanzien van de organisatie van de mijnindustrie en de daarmede samenhangende
vraagstukken moeten we laten rusten; zij vallen buiten deze
beschouwing.
.Met Duckham zijn wfj bet eens, dat Engeland staat voor een
uiterst belangrijke beslissing. Nationalisatie ~)an her m:ijnbedrijf
zou een experiment zijn zonder voorbeeld en van ontzaglijken
omvang. Een font kan bier een nationale ramp worden..Maar niet
voor Engeland alleen. Daarom verdient ook uit dien hoofde deze
kwestie onze voile aandacht.
's-Gravenhage.
S. J. ROmTSCH.
