REPERTORIUM VAN TIJDSCHRIFTLITERATUUR OP HET GEBIED VAN ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
november 1965

REPERTORIUM VAN TIJDSCHRIFTLITERATUUR OP
HET GEBIED VAN ACCOUNTANCY EN
BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
Verschijnt maandelijks, behalve in augustus.
Samengesteld door de Stichting voor Econo­
misch Onderzoek der Universiteit van Am­
sterdam

A. ACCOUNTANCY
II.
H ET A CC O U N TA N TSBERO EP

Plan for Accountancy Education
M o s t, K. S. — Bij het zoeken naar een vorm van schoolse, i.c. universitaire opleiding
van accountants dient onderscheid te worden gemaakt tussen datgene wat onderwezen en
datgene wat geleerd kan worden. Economie, statistiek, recht, organisatie en accountancy
kunnen met behulp van schoolse onderwijstechnieken worden onderwezen, in tegenstelling
tot bv. de controle-arbeid en belastingzaken. Specialisatie dient eerst aan het einde van
de opleiding plaats te vinden (of op een later tijdstip) en gericht te zijn op de functionele
specialisatie - bv. controle, beleidsadviezen - nadat een algemene accountantsopleiding
werd gevolgd. Specialisatie naar sectoren van werkzaamheid - openbaar accountant, intern
accountant, overheidsaccountant e.d. - acht de schrijver ongewenst. Wat de duur van de
universitaire opleiding betreft, denkt de schrijver aan een driejarige opleiding (exclusief
specialisatie); hij geeft een beknopt overzicht van de te onderwijzen vakken en onder­
werpen in deze drie cursusjaren.
Een met de accountantsopleiding samenhangend probleem betreft de vorming van as­
sistent-accountants, de technici in accountancy, opdat een eind komt aan de grote groep
statuslozen die niet in staat of bereid waren de enige nu bestaande eindstreep te passeren.
De schrijver denkt aan een over meerdere jaren gespreide cursus van twee volle school­
jaren met in beginsel dezelfde vakken zoals economie, recht en accountancy doch meer
praktisch gericht opdat deze technici de denkbeelden van de accountants praktisch kunnen
realiseren. Dit dringende probleem verdient naar de mening van de schrijver alle aandacht
opdat niet op den duur opdrachtgevers alle accountants als gedegradeerde technici zullen
beschouwen.
 A II - 3
The Accountant, 19 en 26 juni 1965
E 635.451 :E 741.23 : E 031.3
De ondertekening van de accountantsverklaring bij een accountantsmaatschap
M o r e t, M r. B. — H et samenwerken van accountants onder een gemeenschappelijke
naam, door middel van fusie of overname, is in de afgelopen jaren veelvuldig voorgekomen
en heeft geleid tot een actueel probleem, nl. de ondertekening van de accountantsverklaring.
De schrijver is het niet eens met prof. van Rietschoten, die de voorkeur geeft aan onder­
tekening met de gemeenschappelijke naam van de accountantsmaatschap zonder toevoeging
van de persoonlijke naam van de ondertekenaar, opdat de vaktechnische eenheid van de
maatschap het best naar buiten wordt gebracht. (M.A.B. februari 1961, Repertorium juni
1961). De schrijver meent dat de opdrachtgevers veelal niet de collectiviteit van de on­
persoonlijke maatschap als wederpartij zien, doch de persoon van de accountant die
normaliter hun belangen behartigt. Ook verwijst hij naar drs. J. Vogel (M.A.B. oktober
1961, Repertorium januari 1962), die de persoonlijke handtekening, als de enige ware
handtekening, prefereert. Vermelding van tevens de maatschapsnaam kan strekken als
waarborg jegens de opdrachtgever voor de continuïteit in de vervulling van de opdracht.
Alhoewel het in de praktijk voor de verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid van de
accountant tegenover derden weinig verschil maakt of alleen met de maatschapsnaam dan
wel tevens met de persoonsnaam wordt getekend, geeft de schrijver aan laatstgenoemde
vorm de voorkeur: zij benadrukt de band tussen de persoon van de accountant, beoefenaar
van een vrij beroep, en de belanghebbenden.
A II - 4
Tijdschrift voor Vennootschappen,
E 635.451 : E 741.23
Verenigingen en Stichtingen, juli/augustus 1965

mab

blz. 399

III.
 L E E R V A N D E A D M IN ISTRA TIEV E O RG A N ISA TIE

Buchführung mit Hilfe der Matrizenrechnung
C o e n e n b e r g , A. ; W a c k e r , D r . W. H . — Beide schrijvers reageren in een artikel
onder gelijkluidende titel op een in dit tijdschrift eerder verschenen vertaalde beschouwing
van A. W. Corcoran (vgl. The Accountant, 31 oktober 1964; Repertorium februari/maart
1965, blz. 114). N aar de mening van de eerstgenoemde schrijver biedt het matrixsysteem
ruimere mogelijkheden voor een manuaalboekhouding dan Corcoran aangaf. Daartoe
onderscheidt de schrijver twee hoofdvormen van matrixboekhouding, nl. de transactiematrix (de waarderegistratie waarmede ook Corcoran zich bezig hield) en de „inzidenz” matrix welke alleen de structuur van de boekingen weergeeft. Ten opzichte van deze
laatste methode verdient het door Corcoran opgestelde systeem de voorkeur doch zijn
uitwerking van de waarderegistratie roept twijfel op over de gepretendeerde tijdsbesparing
en kleinere foutenkans. De tweede schrijver meent dat de matrixrekening meer dan voor de
financiële boekhouding van grotere betekenis kan zijn voor projectanalyse en dus een
voorafgaande fase is naar lineaire programmering en activiteitenonderzoek. Voorlopig
echter is men blijkbaar nog nauwelijks toe aan toepassing op boekhoudkundig gebied. Van
de oorzaken daarvan alsmede van de aperte voordelen geeft de schrijver een opsomming.
A III - 3 : Ba III - 2
Die Wirtschaftsprüfung, 1 juli; 15 juli 1965
E 736.43 : E 76

B. BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
a.
A LG EM EN E BE D R IJFSH U ISH O U D K U N D E
III.
 W A A RN EM IN G SM ID D ELEN

Die Anwendung des mathematischen Stichprobenverfahrens bei der Abschlussprüfung
K ö n i g, W. — De schrijver vergelijkt de huidige methode van de bewuste steekproefkeuze met de wiskundige steekproeftrekking en werkt de wiskundige methode uit. Daarbij
blijkt o.m. dat met toevalstrekkingen wordt gewerkt en dat niet alleen over de gecontro­
leerde maar ook over de in de populatie aanwezige ongecontroleerde posten een uitspraak
kan worden gedaan. Voor de berekening van de steekproefgrootte moet het vermoedelijke
foutenpercentage van de te controleren gegevens geschat worden; men kan daarbij steunen
op de ervaring van vroegere controles. In het algemeen wordt gewerkt met een waarschijn­
lijkheidsgraad van 95°/o; de importantie van het te controleren materiaal speelt een rol.
Om een geschikte steekproefgrootte te verkrijgen, kan de nauwkeurigheidsgraad gelijk
gesteld worden aan het foutenpercentage. Het steekproefresultaat staat slechts toe een
uitspraak te doen over „goed of fout” respectievelijk „aanvaardbaar of onaanvaardbaar”.
De formulering van de resultaten is afhankelijk van het aantal controlehandelingen bij
elke steekproef.
 Ba III - 2 : A IV - 3
Die Wirtschaftsprüfung, 1 juli 1965
E 76 : E 741.23
„H et voorontwerp van een wet op de jaarrekening van ondernemingen” van de Commissie
Verdam op de keper beschouwd
B u r g e r t , P r o f . D r s . R. — De schrijver stemt in grote lijnen in met het streven
van de Commissie naar doelmatige openbaarheid van de jaarrekening van ondernemingen,
doch plaatst kritische kanttekeningen bij een aantal wetsartikelen. De term „reserves”
behoort in een moderne wetgeving omtrent de jaarrekening niet voor te komen; de daar­
door gegeven suggestie van bestemmingsvoorzieningen is meestal misleidend. Men dient
zich aan te sluiten bij de ontwikkeling in de praktijk, t.w. het vervangen van een reeks
reserverekeningen door één rekening, bv. „surplusaccount” (Ver. Staten) ofwel „ingehouden
winst” (Philips). De zin van dit wetsartikel zou behouden kunnen blijven mits „reserves”
wordt vervangen door „voorzieningen” . Voorts dienen voorschriften te worden gegeven
voor het publiceren van mutaties in de voorzieningen opdat de deur naar geheime reserves
wordt gesloten. De schrijver gaat o.a. ook in op twee „revolutionaire” wetsartikelen, nl. de
waardering van immateriële activa en de vermelding van schulden ontstaan door de ver­
werving van „economische eigendom” , waarbij vooral de financieringshuur (leasing) een
rol speelt. De schrijver meent dat de Commissie zich terzake beter had kunnen aansluiten
bij de werkwijze in de praktijk, resp. een algemeen aanvaarde mening daaromtrent af te
wachten.
 Ba I I I - 3
Economisch-Statistische Berichten, 11 augustus 1965
E 771

mab

blz. 400

Yields - Is the D.C.F. Method the Last Word?
B e a t o n , D . C. — De schrijver geeft een korte beschrijving van de „Discounted Cash
Flow” -methode ter waardering van verrichte investeringen (cash flow = via het circulatieproces of door inkomensvorming verkregen middelen). Het jaarlijks inkomen (de investeringsopbrengst) wordt verdeeld in twee elementen, vermogensrente en -terugbetaling. In
het eerste jaar wordt de rente op de oorspronkelijke investering berekend voor één jaar.
Het verschil tussen inkomen en rente wordt beschouwd als terugverdiend vermogen.
Dit laatste bedrag wordt van de oorspronkelijke investering afgetrokken, het overblijvende
deel is grondslag voor een soortgelijke calculatie in het tweede jaar en zo vervolgens. Deze
methode schiet als afschrijvingsmethode tekort vanwege de onzekerheid van terugverdiend
vermogen en voorts omdat de omvang afhankelijk is van het wisselend jaarinkomen, terwijl
de slijtage van een produktiemiddel veelal gelijkelijk over de gebruiksduur is verdeeld.
De schrijver stelt een wijziging in de methode voor door middel van berekening van de
contante waarde van de bedragen welke resteren nadat van de jaarlijkse opbrengst een
voor de gehele gebruiksduur gelijkblijvende annuïteit is afgetrokken. De totale contante
waarde is gelijk aan de oorspronkelijke investering; de voor alle berekeningen toegepaste
rentevoet geeft het rendement aan.
Ba III - 3 : Ba V - 7
The Accountant, 17 juli 1965
E 771 : E 344
V.
 LE E R VAN DE F IN A N C IER IN G

Investment Decisions for Public Pension Funds
T y n d a 1 1, D. G. — In de Verenigde Staten vindt een steeds voortgaande groei van
de overheidspensioenfondsen plaats. Tot voor kort werden deze fondsen uitsluitend belegd
in obligaties, maar de laatste tijd wordt in navolging van de bedrijfspensioenfondsen steeds
meer in aandelen belegd. In dit artikel wordt een methode ontwikkeld om te bepalen welk
gedeelte van het fonds in aandelen kan worden belegd. Daartoe zal men allereerst een
onderzoek moeten instellen naar het koersverloop en het rendement van de effecten over
de laatste jaren. Vervolgens dient men de liquidatierisico’s van aandelen en obligaties te
benaderen, om daarna te bepalen welke premie men zal willen betalen door obligaties als
beleggingsobject te kiezen (ondanks een hogere opbrengst van aandelen), teneinde het
liquidatierisico te verkleinen of een adequate spreiding van de beleggingsportefeuille tot
stand te brengen. Tenslotte moet men op grond van de meest waarschijnlijke inflatiegraad
de premie vaststellen welke men wenst te betalen om te beleggen in aandelen (ondanks een
hogere opbrengst van obligaties) om daarmee de noodzakelijke bescherming tegen inflatie te
verkrijgen. Een cijfervoorbeeld illustreert deze gedachtengang.
 Ba V - 2 : Ba VII - 9
California Management Review, zomer 1965, nr. 4
E 344 :E 324.222.31 :E 262.111
Corporate Responsibility in Pension Fund Management
G r a h a m, F. W. en R. C. B o w e r — Naarmate de omvang van de bedrijfspensioen­
fondsen toeneemt, zal de wijze van beheer door de bedrijfsleiding grotere invloed kunnen
hebben op de beleggingsopbrengsten en de uitkeringen. Nog al te vaak echter wordt door de
bedrijfsleiding te weinig aandacht geschonken aan deze beheerstaak, alhoewel de pensioen­
verplichtingen hetzelfde karakter hebben als de andere bedrijfsverplichtingen, met dien
verstande dat er een tweezijdige verantwoordelijkheid geldt, nl. tegenover de pensioen­
gerechtigden om de fondsen zodanig te beheren dat de uitkeringsverplichtingen kunnen
worden nagekomen en tegenover de aandeelhouders om zulks tegen de laagste kosten
te doen. Daartoe dient men te beschikken over een controle- en beoordelingsprocedure,
gericht op een beheersperiode waarin zich een golfbeweging van langere duur kan mani­
festeren. D aar de beheersbeoordeling op een voorbije periode betrekking heeft, mogen de
beleggingswinsten, al dan niet gerealiseerd, als opbrengst worden beschouwd. Door zowel
van de gehele beleggingsportefeuille als van de samenstellende delen de behaalde opbreng­
sten te berekenen, is het mogelijk deze met externe gegevens te vergelijken. De schrijvers
vermeldden tevens een literatuurlijst over dit onderwerp.
 Ba V - 2 : Ba VII - 9
Financial Executive, juni 1965
E 344 : E 324.222.32 : E 641.215.6
The Cost of Capital Concept: Potential Use and Misuse
R o b i c h e k, A. A. en J. G. M c D o n a l d — De op de „discounted cash flow”
gebaseerde rendementsvergelijking als selectiemethode voor investeringen houdt o.m. niet
voldoende rekening met wijzigingen in de vermogensstructuur, met het belang van de aan­

mab

blz. 401

deelhouders en met de verschuldigde belastingen. Door middel van cijfervoorbeelden wor­
den deze kritische opmerkingen toegelicht. De schrijvers menen aan de genoemde bezwaren
te kunnen ontkomen door uit te gaan van een inkomstenstroom waarin rente, aflossingen
en belastingen reeds zijn verdisconteerd. Het verkregen rendement moet vergeleken worden
met het door de aandeelhouders gewenste percentage. Zij komen aldus tot de regel dat
investering in een project kan plaatsvinden indien het verwachte rendement over het eigen
vermogen niet kleiner is dan het door de aandeelhouders verlangde rendement.
 Ba V - 7
Financial Executive, juni 1965
E 241.4 : E 325.43
Assessing the Profitability of Future Capital Projects
S t e w a r d, J. K. — Het Britse bedrijfsleven heeft dringend behoefte aan investeringen
die de internationale concurrentiekracht versterken. De accountant heeft o.a. de taak de
ondernemer te steunen bij zijn investeringsbeslissingen en dient daartoe op de hoogte te zijn
van de calculatiemethoden ter benadering van het rendement van geprojecteerde investe­
ringen. Daartoe berekent de schrijver eerst het gemiddelde rendement van een aantal
beleidsbeslissingen - o.a. leegloopbenutting, capaciteitsvergroting, prijsverlaging - en gaat
hij vervolgens in op minder globale technieken zoals die met betrekking tot de periode
van terugverdienen, de contante waarde en de „cash flow” . Een en ander geschiedt aan de
hand van cijfervoorbeelden in een achttal appendices.
Ba V - 7
The Accountant, 24 en 31 juli 1965
E 241.4 : E 325.43
VI.
LE E R V A N DE O RG A N ISA TIE

Open en besloten N.V.
 S a n d e r s , P r o f . Mr . P. — N aar aanleiding van de verschijning van het rapport
der Commissie-Verdam en van het ontwerp Richtlijn inzake Rechtspersonen van de E.E.G.Commissie vraagt de schrijver zich af of de Nederlandse wetgever er niet verstandig aan
zou doen om in onze wetgeving het onderscheid tussen de besloten en open naamloze
vennootschap duidelijker tot uitdrukking te brengen. Het huidige onderscheid ligt voor­
namelijk op het vlak der publiciteit, hetgeen echter niet van grote betekenis is doordat
de huidige wet datgene wat men moet publiceren, practisch ongeregeld laat. Deze situatie
wordt grondig gewijzigd indien de voorstellen van de Commissie-Verdam tot wet mochten
worden. Indien de regering met een apart ontwerp van wet op de jaarverslaggeving zou
komen, zou dat betekenen dat een duidelijk onderscheid zou ontstaan tussen de n.v.’s die
tot een dan inhoudsvolle publicatie verplicht zijn en andere n.v.’s waarvoor de publicatieplicht niet geldt. Het onderscheid tussen open en besloten n.v. krijgt dan reële betekenis
omdat de publicatieplicht een reële inhoud heeft gekregen.
Voorts wijst de schrijver op de consequenties van het ontwerp Richtlijn inzake Rechts­
personen van de E.E.G.-Commissie waarbij publiciteit algemeen verplicht gesteld wordt.
In de E.E.G.-partnerlanden keurt men echter naast de n.v. nog de rechtsvorm van de
vennootschap met beperkte aansprakelijkheid, zoals bv. de G.m.b.H. en de S.A.R.L.,
waarvoor in de richtlijn de beperking werd aangebracht dat deze slechts tot publicatie
verplicht is indien de balanstelling meer bedraagt dan $ 1.000.000. De Nederlandse n.v.
zou echter met huid en haar onder de publicatieplicht vallen.
 Om de publicatieplicht binnen redelijke grenzen te houden, dient het onderscheid tussen
open en besloten n.v. duidelijker gemarkeerd te worden en aan de met G.m.b.H. en
S.A.R.L. vergelijkbare rechtsvorm een eigen naam te worden gegeven. Ter verduidelijking
van zijn gedachtengang geeft de schrijver terzake een proeve van wetgeving.
Ba VI - 3
De Naamlooze Vennootschap, juli 1965
E 632.4 : E 325.23
A Marketing Model for Short-term Prediction of Consumer Sales
B a r t o n, S. G. — De schrijver geeft in dit artikel een niet-technische beschrijving van
een algemeen verkoop- en distributie-(marketing)model vanuit de gezichtshoek van een
fabrikant van niet-duurzame goederen, die zijn eigen distributiesysteem niet volledig con­
troleert. Door middel van dit model tracht men de voornaamste marketing-variabel en te
indentificeren en vervolgens te rangschikken in een voor de verkoopleiding praktisch
hanteerbaar model, tevens bedoeld als raamwerk voor een gericht informatie-systeem.
De modelopbouw berust op het voorspellen van de afzet aan onderscheidene groepen
afnemers, t.w. oude afnemers, afnemers voor de tweede maal en nieuwe afnemers. Behalve
voor voorspellingen op korte termijn en voor de beoordeling van de effectiviteit van
vormen van verkoopbevordering op proefmarkten, kan het model ook dienen om de

mab

blz. 402

geografisch meest gunstige plaatsen van afzetbevordering aan te duiden. De schrijver werkt
zijn betoog uit aan de hand van een aantal schema’s.
Ba VI - 12
Journal of Marketing, juli 1965
E 641.254
Verfahren für optimale Personalzuordnung
D ö n n i, D r. I n g. B. — Steeds meer ondernemingen houden zich, mede gedwongen
door het personeelstekort, bezig met vraagstukken van personeelplanning en -organisatie.
 Nochtans werd een van de meest voorkomende problemen nl. de optimale verdeling van
arbeidskrachten tussen de arbeidsplaatsen, nog veelal niet onderzocht. In dit artikel wordt
dit probleem uitvoerig behandeld aan de hand van ervaringen bij de Zwitserse Bankvereniging. Achtereenvolgens wordt aandacht besteed aan de mathematische formulering
van een personeelverdelingsmodel, rekening houdende met de kosten van inwerken, aan
de bepaling van de functie van de inwerkingskosten en aan methoden ter bepaling van de
tijdsduur van inwerken. Het geschetste systeem wordt toegelicht met een aantal tabellen
en overzichten terwijl tevens een literatuurlijst wordt toegevoegd.
Ba V I - 13
Industrielle Organisation, 1965 nr. 8
E 641.212 : E 643
Devaluation and Inflation and their Effect on Foreign Operations
W e I 1 s, M. T. — Indien in een internationaal gedecentraliseerde onderneming de top­
leiding onvoldoende de betekenis onderkent van inflatie en devaluatie voor de kapitaal- en
vermogenswaarden van het concern en derhalve de valutaproblemen aan de plaatselijke
leiders delegeert, bestaat het gevaar dat deze zich onvoldoende realiseren dat bevredigende
winstmarges in locale valuta vaak volkomen ontoereikend zijn om de waardedaling van de
oorspronkelijke investeringen - in locale valuta - te compenseren. Om in deze problematiek
enige klaarheid te brengen, behandelt de schrijver - mede aan de hand van cijfervoorbeel­
den - achtereenvolgens het effect van een devaluatie op materiële en financiële activa en
passiva en op de posten van de verlies- en winstrekening. Hij voegt hieraan toe een elftal
stappen die de plaatselijke leiding onmiddellijk dient te nemen in geval van devaluatie.
 Vervolgens wijst hij op de gevaren van inflatoire ontwikkelingen en noemt een aantal m aat­
regelen om ontwaarding tegen te gaan. Op de langere termijn gaan inflatie en devaluatie
altijd samen. Om de kwade kansen te kunnen bestrijden dienen zowel de concernleiding als
de plaatselijke leider te beschikken over slagvaardige en snelwerkende maatregelen, ge­
baseerd op grondige kennis en informatie.
Ba VI - 16 : Ba IV - 1
Accountancy, augustus 1965
E 641.22 : E 313.131 : E 425.321.1
Waarschijnlijkheidsberekeningen bij netwerkplanning
V u 1 1 i n g h s, I r . H. M. •—- De waarde van de in de bestaande netwerkplanningmethode vaak opgenomen waarschijnlijkheidsberekening op basis van de drie tijdschattingen - de optimistische duur, de meest waarschijnlijke duur en de pessimistische duur - wordt
meer en meer in twijfel getrokken. Ten onrechte heeft men zich bij de bepaling van de
variantie en het verwachte tijdstip waarop een gebeurtenis kan worden gerealiseerd, beperkt
tot het opstellen van de respectievelijke kritische activiteiten, zonder rekening te houden
met de invloed van niet-kritieke paden. Er bestaat immers steeds een kans dat een subkritiek pad kritiek wordt en zelfs bepalend wordt voor de totale doorlooptijd. De schrijver
acht verbetering van de bestaande PERT-methodiek niet uitgesloten, zij het op basis van
een andere kansdichtheidsfunctie, ook al blijven een aantal bezwaren bestaan. Het schatten
van drie tijden voor de activiteitsduur is echter een psychologisch voordeel, omdat men
zich dan een zekere onzekerheidsgraad realiseert. Voor de bepaling van de onderschrijdingskans van plandata kan de door de schrijver beschreven methode-Eisner wellicht een bruik­
bare oplossing bieden. Een en ander wordt met behulp van voorbeelden uitgewerkt.
 Ba VI - 19 : Ba III - 2
Informatie, juni 1965
E 641.231.1 : E 76
Product Management: Panacea or Pandora’s Box?
F u 1 m e r, R. M. — Het is blijkbaar nog niet mogelijk gebleken een bevredigende
taakbeschrijving te geven van de functie van de zg. produktleider. Een essentieel probleem
is bv. de aan hem te verlenen bevoegdheid en daaruit voortspruitende verantwoordelijkheid,
nl. lijn-, staf- of functionele bevoegdheid. Met een aantal praktische voorbeelden geeft de
schrijver aan hoe in grote Amerikaanse ondernemingen dit probleem werd opgelost. Stafbevoegdheid alleen is onvoldoende omdat de produktleider dan zijn gespecialiseerde kennis

mab

blz. 403

niet snel genoeg kan effectueren. Functionele bevoegdheid wordt belangrijk geacht vanwege
de coördinerende werkzaamheden op het gebied van produktontwikkeling, produktie en
afzet van een bepaald produkt. Een aanmerkelijke functionele bevoegdheid kan echter tot
conflicten leiden, hetgeen mogelijk vermeden kan worden door op hoger niveau een alge­
mene coördinatie te formeren. De schrijver geeft voorts enkele organisatieschema’s en
begripsomschrijvingen en verwijst naar literatuur op dit gebied.
Ba VI - 21
California Management Review, zomer 1965, nr 4
E 641.252 : E 642.42
VII.
 LE E R V A N DE A RBEID SV O O RW A ARD EN

H erkom st en tendens van de vraag naar medezeggenschap der werknemers in de onder­
neming
D o e s d e W i l l e b o i s , J h r . D r s . J. L. J. M. v a n d e r — In deze industrieelsociologische probleemstelling verstaat de schrijver onder de vraag naar medezeggenschap
de vraag om erkenning van de positie van de werknemer door de werkgever, tot uitdruk­
king gebracht in zinvolle en wederzijds als legitiem erkende vormen van deelname aan
beleidsbeïnvloeding. N a een overzicht van de verhouding fabrikant-werkman sedert 1860
wijst de schrijver op de recente sociale expansie en de maatschappelijke emancipatie van
de werknemers. In de discrepantie tussen de externe en de interne sociale positie van de
werknemer moet de sociologische grond worden gezocht van de actuele vraag naar mede­
zeggenschap in de onderneming.
Inherent aan de onderneming, als doelgericht systeem van georganiseerde samenwerking,
is het vóórkomen van belangentegenstellingen naast gemeenschappelijke belangen van
werknemers en onderneming. Het gaat er nu vooral om „iets te doen” aan de regulering
van de belangentegenstellingen; in verband hiermede worden besproken het personeels­
beleid, de ondernemingsraad, de bedrijfsorganisatie en het bestuur.
 Ba VII - 4
Tijdschrift voor Vennootschappen, Verenigingen en Stichtingen, juni 1965
E 641.216.2
Handen af van de ondernemingsraad!
O r m e 1, D. W. — Onder degenen die ontevreden zijn over de huidige positie van de
ondernemingsraad, leeft wel de gedachte dat deze raad agressiever moet optreden. Hiertoe
droegen bij de teleurstelling over niet gerealiseerde verwachtingen terzake van sociale en
economische medezeggenschap alsmede de omstandigheid dat in het buitenland deze grotere
agressiviteit wel heerst. De schrijver meent dat de ondernemingsraad niet een dergelijke
agressiviteit moet ontwikkelen. De raad is z.i. primair een communicatieorgaan, terwijl
de belangenbehartiging vooral een taak van de vakbeweging is. Het inbrengen van
belangentegenstellingen in de ondernemingsraad remt z.i. de samenwerking en het overleg
tussen werkgever en werknemer en daardoor tevens de medezeggenschap in materiële zin.
 Ba V I I - 4
Gids voor personeelsbeleid, arbeidsvraagstukken, sociale verzekering,
E 642.314.3
augustus 1965
Ondernemingsstructuur en de veranderende positie van de werknemers
H o e v e n , P r o f . D r. P. J . A. t e r — In het rapport over de herziening van het
ondernemingsrecht, met als een der kernpunten de gezagsstructuur van de onderneming,
is de politiek-ideologische impasse waarin het denken over de onderneming en de onder­
nemingsstructuur verkeert, niet doorbroken. De Commissie-Verdam is niet toegekomen aan
een kritische toetsing van de bestaande opvattingen en voorstellen aan de huidige sociale
realiteit. De schrijver acht het mogelijk dat de introductie van een werknemerscommissaris
en de verplichte bespreking van de jaarrekening in de ondernemingsraad weerstanden en
neveneffecten oproepen, welke nadelig zijn voor de werknemers. Tegenover het invoeren
van interne herzieningen van de ondernemingsstructuur staat het alternatief van vergroting
van externe belangenbehartiging, waaraan door de Commissie onvoldoende aandacht is
geschonken
Ba VII - 4 : Ba VI - 16
Sociaal Maandblad Arbeid, juli/augustus 1965
E 641.216 :E 641.22

mab

blz. 404.
