INRICHTING ADMINISTRATIE VOOR-KOOP- CONTRACTEN
22

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJESHUISHOUDKUNDE

derdaad een nadeel van centrale boekhouding is) te zwaar ge­
wogen.
Het zou ons interesseeren te vernemen welke practische be­
zwaren den rapporteur hebben weerhouden om de lijn ten aan­
zien van de bedrijven zoover door te trekken als wij hierboven
hebben aangegeven.
Dat de lijn ten aanzien van den ontvanger niet zoover kon
worden doorgetrokken begrijpen wij echter volkomen.
Hier zouden immers bezwaren rijzen in verband met de wet­
telijke voorschriften.
In artikel 115 der Gemeentewet toch worden het bijhouden
van de boekhouding en het opmaken van de jaarlijksche reke­
ning uitdrukkelijk aan den ontvanger opgedragen.
Na door den rapporteur ingewonnen inlichtingen werd even­
wel de indruk gekregen, dat eventueele voorstellen tot invoering
van een consequente splitsing met betrekking tot kasbeheer en
boekhouding op geen moeilijkheden zouden stuiten.
Waarschijnlijk is de rapporteur indachtig geweest aan het
feit, dat het in een gemeente van eenigen omvang toch al niet
mogelijk is dat de ontvanger zelf de geheele boekhouding bij­
houdt en dat hij dus een gedeelte daarvan aan anderen, onder
zijn verantwoordelijkheid, delegeert.
Men heeft tegen de voorgestelde regeling echter als bezwaar
aangevoerd, dat de ontvanger „instructief” niet mag worden
gedwongen om de administratie aan een anderen dienst over te
dragen.
Wij wijzen te dien aanzien nog op het volgende.
In het nu aanhangig gemaakte wetsontwerp Kan tot herzie­
ning van de Gemeentewet heeft men het volgende voorstel van
de Staatscommissie, ingesteld bij K.B. van 6 December 1918,
welk voorstel in het ontwerp van 1923 wèl was opgenomen, laten
vallen.
 Dit voorstel hield in om aan den Raad, aan het college van
Burgemeester en Wethouders en aan den Burgemeester de be­
voegdheid toe te kennen, de hun bij de wet opgedragen bestuursfunctiën, onder eigen verantwoordelijkheid en behoudens beroep
(cursiveering van ons), over te dragen op door hen aangewezen
ambtenaren.
In de memorie van toelichting van het nu aanhangige ontwerp
noemt de regeeiïng als reden voor de intrekking van het ont­
werp 1923:
„dat juist de belangrijke wijzigingen, die het wetsontwerp
„van 1923 beoogde, niet dermate noodzakelijk worden ge­
acht, dat zij verandering van het beproefde stelsel der
„gemeentewet zouden wettigen”, (cursiveering van ons).
Het is dubieus, of, waar men niet zoover wil gaan in het
afwijken van het „beproefde stelsel”, om den Burgemeester bij
de wet de bevoegdheid te geven, onder eigen verantwoordelijk­
heid en behoudens beroep, een gedeelte zijner werkzaamheden
aan anderen over te dragen, een Raadsbesluit om den ontvanger
te verplichten een gedeelte van zijn werkzaamheden over te dra­
gen, wel de vereischte goedkeuring van een hooger orgaan zou
verwerven.
Men kan de zaak echter ook van een ander standpunt besden.
 De rapporteur helt naar een andere meening over, waar hij
in „De Gemeente-financiën” het volgende schrijft:
„Nu meenen wij, dat de gemeentewet steeds het kas­
beheer en het administratieve beheer heeft willen split­
sen. De ontvanger houdt de kas en natuurlijk een kas­
boek bij, maar de eigenlijke administratieve verantwoor„ding doen Burgemeester en Wethouders onder overleg­
ging van de kasverantwoording van den ontvanger.”
en verder:
„De ontvanger worde kassier, hoofd van de centrale kas,
„centrale inner en betaler, die elke geldelijke transactie in

„een kasboek verantwoordt en deze verantwoording aflegt,
„hetzij aan B. en W., hetzij aan de verschillende diensten
„en bedrijven.”
„En de administratie van de geheele gemeentehuishou„ding worde gecentraliseerd, hetzij bij een afzonderlijken
„dienst, hetzij ter secretarie. Deze toestand is de meest
„juiste en met inachtneming dor bestaande wettelijke be­
malingen consequent door te voeren.”
Reeds vroeger werd er op gewezen, dat de mededeelingen van
den Minister, voorkomende in de gewisselde stukken in de Sta­
ten Generaal bij de behandeling der gemeentewet in 1909, toe­
laten te constclleeren, dat de scheiding werd voorzien. Ofschoon
wij weten, dat dit voor tegenspraak vatbaar is, meenen wij het
toch te moeten betreuren dat tegen een dergelijke scheiding
juridische bezwaren rijzen.
Hoe het ook zij, het ware interessant geweest, indien de Raad
van Gouda het voorstel had aangenomen en dus de al of niet
goedkeuring door Gedeputeerde Staten en eventueel de Kroon
ware uitgelokt.
Een goedkeuring, die wij niet hadden verwacht, zou tot ver­
strekkende gevolgen aanleiding hebben gegeven, vooral indien
de volledige begrootingsboekhouding zou worden toegepast.
 J. II. TEXTOR
INRICHTING ADMINISTRATIE VOOR-KOOPCONTRACTEN
'

Indien er over inteme-correlatie1) wordt gesproken, met uit­
zondering dan van de interne-correlatie, die er bestaat bij debiteurenboek, crediteurenboek, bankboek etc., (want deze vorm
van interne-correlatie komt zoo goed als in elke administratie
voor), denkt men dikwijls aan groote zaken of bedrijven, waar
het administratieve werk verricht wordt door een groot aantal
personen en in meerdere afdeelingen. Dat voor het tot stand
brengen van interne correlatie ook op ander terrein dan debi­
teuren, crediteuren, etc. niet altijd een groot personeel aanwezig
behoeft te zijn, zal blijken uit het onderstaande, waarbij een
fragment wordt gegeven van de administratie van een zaak, die
arbitragetransacties doet in de artikelen A en B.
Het personeel bestaat hiervoor uit 3 volwassen personen :
a. De Boekhouder;
b. Een employé voor de A-zaken, hier verder genoemd „de
A. man” ;
e. Een employé voor de B-zaken, hier verder genoemd „de
B. man”.
De arbitrage zaken worden door de firmanten zelf afgesloten.
Elke A-transactie, die wordt afgesloten, wordt in een z.g.
A-zakenboek geboekt en elke B.-transactie wordt in een z.g.
B-zakenboek geboekt. Deze boeken zijn onder berusting van de
firmanten en worden ook door hen van dag tot dag bijgehouden.
De inkoopen worden doorloopend oneven genummerd, de verkoopen worden doorloopend even genummerd.
In dit A-zakenboek en B-zakenboek worden genoteerd :
a. De hoeveelheden, die gekocht werden, aan de debetzijde ;
b. De hoeveelheden, die verkocht werden, aan de creditzijde.
Hierbij worden -dan tevens alle bijzonderheden, den koop of
den verkoop betreffende, vermeld.
Uit deze boeken blijkt dus van dag tot dag de short- of de
longpositie van artikel A. en van artikel B.
 Aan het einde der maand wordt uit deze boeken de positie
in geld opgemaakt, volgens onderstaand schema :
!) Zie voor interne- en externe-contrôle, alsmede interne- en externecorrelatie het artikel van den heer G. Hartog in het November 1928
nummer van dit maandblad.
MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE

23

Verlies

Bedrag

Prijs

O

Tons

bD

:p

Contr.
nummer I

Tons

Contr.
nummer

Anisterdamsche Liquida tiekas Januari—Maart 1928. — Van elke markt en op eiken termijn van die markt wordt dus
Artikel A
het bedrag van de in die maand gedane zaken uitgerekend.
Hierbij
wordt dan rekening gehouden met makelaars-courtage,
Koop
Verkoop
retour-courtage etc.
Daarna wordt het saldo in tons long of short van eiken termijn
.o
co
co
op
de desbetreffende markt bepaald en dit aantal tons long of
&
short, dus de positie in die termjjnmarkt, uitgerekend tegen den
?a
prijs van het einde der maand erbijgevoegd, zoodat het saldo
163
winst
of verlies per termijnmarkt resulteert, (zie bovenstaand
7!/2 0.99 14850.— 146 71/2 1.03 15450.—
189
15
1.01 30300.- 174 71/2
1.03 15450.voorbeeld)
positie
0.9S 14700.- 176 71/2
n/2
1.03 15450.—
Met dit saldo tons, m.a.w. met deze positie wordt dan de
short
184 71/2 1.02 15375.—
nieuwe
maand geopend, om de volgende maand de inkoopen
30
59850.—
30
61725.—
en verkoopen weer bij te schrijven uit de zakenboeken en dan
weer opnieuw de positie alsmede het resultaat Winst of Verlies
W o v . 61725 = 1308.62
op te maken. Zoo vervolgens aan het einde van elke maand.
12 X 11 = „ 132.410.62
Deze methode van resultaatberekening bomt overeen met de
61284 38
59850.—
f 1434.38 wijze van afrekening van London-settlement contracten, waarbij
de positie steeds over kortere periodes, soms van slechts enkele
LONDON ORDINARY TERMS SEPTEMBER
dagen wordt af gerekend („settled” ).
 Op deze manier is dus de winst of het verlies op de artikelen
Koop
Verkoop
A
en B vast te stellen en wel per maand als ook cumulatief
Contr.
Contr
gedurende
den loop van het boekjaar.
num­ Tons P ros Bedrag num­ Tons Prijs Bedrag Verlies Winst
mer
mer
Deze winstberebening moet, indien voldoende nauwkeurig bij­
gebonden, in overeenstemming zijn met de administratie. Hier­
onder wordt verklaard hoe dit wordt bereikt.
Van alle gedane zaken komen de inkoop- en verkoopcontracten
der makelaars binnen en worden deze door de firmanten ge­
controleerd. Zijn ze accoord dan gaan de A-contracten naar den
A-man en de B- contracten naar den B-man.
De A-man en de B-man hebben te zorgen voor aanzegging,
NEW-YORK EXCHANGE SEPTEMBER
voor documenten, voor verschepingsinstructies, voor het bemon­
Koop
Verkoop
steren enz. enz. Onder meer daartoe houden zoowel de A-man
als
de B-man een kaartsysteem bij van de afgesloten contracten.
Contr.
Contr.
Het
spreekt vanzelf dat deze kaarten geordend moeten zijn naar
num­ Tons Prijs Bedrag num­ Tons Prijs Bedrag Verlies Winst
mer
mer
termijnmarkt en afzonderlijk gekleurd zoowel voor inkoop en
verkoop als voor termijn en voor shipment (afscheepcontracten).
Aan de voorzijde van deze kaarten worden de gegevens uit de
contracten overgenomen.
Alle binenkomende facturen dus ook de courtage-nota ’s, de
afrekeningen van liquidatie-kassen, de veem-nota’s enz. dus
alles wat op de goederen betrekking heeft, moeten voor wat het
A-artikel betreft gecontroleerd worden door den A-man en voor
en zoo vervolgens van eiken termijn.
Datum:
Inkoop
ARTIKEL A
Contract No.:
Makelaar:
p-

)

'i

T

Kwaliteit:
Termijn:
Kwantum:
Prijs:
Courtage:
Vcrkoopers:
Betalingscondities:
Wrscheept van :

Aangezegd:
zie Verkoopcontract No.:

naar;

per:

dato;

24

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE

Datum

BETAALD
Num­
mer
Factuur Datum
Per

Kosten

T No.
 Kostprijs
VREEMDE
VALUTA

BEDRAG

in mindering van den kostprijs
Datum

BETAALD
NumFactuur Datum
Per

VREEMDE
VALUTA

1

3

BEDRAG

wat het B-artikel betreft gecontroleerd worden door den B-man.
betaald of als schuldig werd geboekt, alsmede alles wat
werd ontvangen resp. wat als te vorderen werd geboekt,
Onmiddellijk daarna nemen zij de bedragen op de rugzijde van
de desbetreffende kaarten over.
hetgeen moet sluiten met de recapitulatie uit de A- en BDe verkoopfacturen (uitgaande facturen) moeten door hen
kaarten.
zelf worden opgemaakt en ook deze bedragen op de rugzijde van 2°. Op de 1ijst van den A-man staat de winst of het verlies van
de kaarten worden overgenomen.
de nog niet afgewikkelde A-contracten aan het einde der
De gegevens op deze kaarten in te vullen spreken voor zich
maand en op de lijst van den B-man staat de winst of het
zelf. Aangezien de Inkoopen en de Verkoopen meestal onmid­
verlies van de nog niet afgewikkelde B-contracten aan het
dellijk tegen elkaar wegloopen (arbitrage), wordt op de inkoopeinde der maand.
kaart tevens vermeld tegen welk verkoopcontract de inkoop 3°. Het verlies- of winstbedrag uit de boekhouding, plus het
loopt en omgekeerd.
verlies- of winstbedrag van de onafgewikkelde A en B con­
Aan de debetzijde van de inkoopkaarten worden dus de intracten, opgemaakt door A- en B-man moet per maand slui­
koopkosten geboekt en aan de creditzijde de teruggekomen kos­
ten met het resultaat van de „settled” positie, eveneens aan
ten als bijv. retour-courtages etc.
het einde der maand, welke laatste, zooals hierboven werd
Aan de creditzijde van de verkoopkaarten worden de op­
omschreven, opgemaakt wordt door de firmanten.
brengsten geboekt en aan de debetzijde de courtages, allowances, 4°. De A-man, de B-man en de boekhouder, werken alle geheel
etc.
 gescheiden van elkaar en moeten tenslotte toch een sluitend
De opbrengsten worden, zooals gezegd, aan de hand van de
geheel opleveren met de maandelijks ,,settled” positie, die
uitgaande facturen door den A-man en door den B-man op de
eveneens geheel zelfstandig als eerste aanteekening is op­
kaarten ingevuld. Eens per maand wordt door hen een recapi­
gezet (A- en B-zakenboek).
tulatie gemaakt van de op de kaarten gedebiteerde en gecredi­ Nu kan het voorkomen dat er bijv. een partij wordt geleverd,
teerde bedragen.
waarop een vergoeding moet worden gegeven.
In de boekhouding nu worden de inkomende facturen in het Deze vergoeding kon bij het afsluiten van het verkoopcontract
inkoopboek overgenomen en de verkoopfacturen in het verkoop- niet worden voorzien en is dus ook niet opgenomen, verdiscon­
teerd in de „settled” positie. Het is dus zaak dat de boekhouder
boek.
De creditnota’s worden niet in rood in deze boeken opgenomen de bedragen, die niet zijn verdisconteerd in de „settled” positie
doch in een afzonderlijke kolom of in een afzonderlijk hulpboek op een afzonderlijke rekening boekt, teneinde bovenomschreven
sluiting niet te verstoren.
geboekt.
De debettelling van de grootboek-rekeningen A en B moet Een specificatie van deze posten wordt maandelijks bij de
sluiten met het debet van de maandrecapitulatie uit de kaarten. resultaatberekening overgelegd.
Ditzelfde geldt voor de creditzijde. Niet een ongeveere sluiting Tenslotte moet hier nog vermeld worden, dat er meerdere
doch een preciese.
details zijn, waarmede rekening moet worden gehouden om de
Yan alle afgerekende contracten worden door den A-man en bovenomschreven
den B-man de kaarten uit de kaartenbakken verwijderd, zoodat Zoo zijn er bijv.:sluiting te verkrijgen.
altijd slechts de kaarten van de nog loopende contracten in de vooruitbetaalde courtages op de nog niet afgewikkelde con­
bakken aanwezig zijn.
 Voor het maken van de controletelling uit de A- en B-kaarten nogtracten,
betalen courtages op reeds afgewikkelde contracten,
wordt de contrölestaat van elke volgende maand begonnen met reedste ontvangen
retourcourtages op nog niet afgewikkelde
het totaal uit de kaarten van de vorige maand. Het in die maand contracten,
opgeboekte wordt dan weer bijgeteld.
te ontvangen retourcourtages,
Zoowel de A-man als de B-man maken aan het einde van elke nog
enz.
enz.; vooral de courtages kunnen belangrijke bedragen zijn.
maand van de onafgewikkelde contracten de positie op en be­ Voor
zuiver maandelijksch netto-winst-overzicht moet ook
rekenen hiervan het resultaat Verlies of Winst per het einde een goedeeenrente-verrekening
der maand. In deze opmaking moet het aantal tons long of short kapitaal worden toegepast. over het voor elk artikel gebruikte
tegen dezelfde ultimo-prijzen worden opgenomen als door de
punten zullen hier echter niet worden uitgewerkt.
firmanten gebruikt worden bij hunne maandelijksche winstbere- Deze
Het
doel
van dit artikel was toch- alleen, aan te toonen, dat
kening.
interne-correlatie ook zeer goed mogelijk kan zijn bij admini­
straties van zaken met een klein personeel.
Resumeerende staat dus aan het einde der maand:
1°, In de boekhouding alles wat op de artikelen A en B werd
J. C. SPANGENBERG

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDR1JFSHUISHOUDKUNDE
LASTIGE GEVALLEN-RUBRIEK

25

kunnen worden gedragen, een matige verlenging zyner con­
cessie te verkrijgen. Ten slotte mag niet worden vergeten dat de
concessie wel voor 90 jaar is verleend, maar dat voortzetting der
exploitatie, b.v. door concessieverlenging, hetzij door ons zelf
hetzij met ons zelf, hetzij door derden met ons bezit geenszins
is uitgesloten.
 Dit alles bij elkaar maakt dat de in de toekomst geziene be­
drijfslast een zoo onzeker karakter draagt dat de kans dat zij
zich werkelijk zal voordoen meer naar het onwaarschijnlijke dan
naar het waarschijnlijke overhelt, zoodat gezien ook het feit dat
gebruiksduren bij soliede beheer als regel tekort geraamd wor­
den er voor een vrees van te groote belasting in de laatste jaren
slechts theoretisch, geen praktisch gevaar bestaat.
Het onderwerp is van actueel belang, denk maar eens aan
de winstbelastingen.
Geachte collega’s zeg mij wat gij zoudt doen in dit geval.
T. KEUZENKAMP

Accountants beweren van zich zelf praktische inenschen te
zijn, niet een theoretische ontwikkeling op het gebied dat zij in
de uitoefening van hun beroep bestrijken. Die praktijk en die
theorie behooren één te zijn, zoo lang dit niet het geval is hapert
er aan de eene of aan de andere wat. Antwoorden als „in theorie
kunt TJ gelijk hebben, maar in de praktijk is het anders”, wijzen
op niets anders dan dat er of in die theorie of in die praktijk
een onjuistheid schuilt, maar laten ons nog voor de moeilijk­
heid staan, vast te stellen waar dit fout schuilt. Het is mijne
bedoeling in enkele achtereenvolgende vragen zulke verschillen
tusschen praktijk en theorie ter sprake te brengen, misschien
zijn er collega’s die er lust in gevoelen mij voor te houden dat
wat ik verkondig theoretisch juist doch praktisch onjuist is of
omgekeerd. Ik heet hen bij voorbaat welkom. Meerderen hunner
zijn wel bereid het Maandblad met een opstel van hun hand te
verrijken, indien zij slechts een onderwerp hebben. Zij zullen
voorloopig maandelijks in de gelegenheid worden gesteld.
LITERATUUR
Red.
M.
M.
 DEEN Jr. en A. ROBLES
VRAAG I
(Invloed concessieduur op de jaarlijksche afschrijving')
De „Cases” van „Profits”
Een onderwerp dat in weinige vakwerken aan een nadere
(Cases 1 t/m VII)
beschouwing wordt onderworpen is de invloed, dien een beperkte
Case I. E. en C. nemen aan dat, „year after year, the Corpo­
concessieduur op de grootte der jaai’lijksché afschrijvingen,
toe te passen op de activa in gebruik bij de onderneming van ration (in het vorig artikel bedoeld) produces a given volume
of goods, sells all the goods, and pays out in wages all the money
den concessionnaris, moet hebben.
Zoolang de aangenomen gebruiksduur voor die activa langer it receives for the goods. Under these conditions, the annual pro­
is dan of gelijk is aan den concessieduur zullen geen vraagpun­ duction-consumption equation is perfect.. All the money in cir­
ten rijzen. Evenmin komen zij naar voren voor activa waarvan culation is used alternately, as wages to bring about the pro­
aantal jaren gebruiksduur deelbaar is op den concessieduur. duction of goods, and as expenditures in the market to bring
Zoodra echter het geraamde aantal jaren gebruiksduur aan deze about the consumption of goods ...... Clearly, then as long as
voorwaarden niet beantwoordt, komt een vraag naar voren te the Corporation markets the same volume of goods each year
weten, hoe moet gehandeld worden met den bedrijfslast ont­ and realizes no profit, it does not prevent consumers from
staande uit de kapitaalvernietiging gedurende het tijdperk van getting enough money to buy all the goods on the market, at
gebruik tegen het einde der concessie welk tijdperk dan korter the current price-level.
 zal zijn dan de vroeger aangenomen gebruiksduur van een over­ Year after year this perfect balance of supply and demand
eenkomstig actief. Om met een voorbeeld duidelijk te maken. might be:
Een onderneming bezit een concessie voor 90 jaren en gebruikt Output ........................................... 1.000.000 units of goods
voor de exploitatie dier concessie een activum met een geraamde Sales .............................................. 1.000.000 units of goods
gebruiksduur van 60 jaren. Na den eersten termijn van 60 jaren
......................................... 1.000.000 dollars
resten haar dus nog 30 bedrijfsjaren gedurende welke 30 jaren Receipts
Wages
.............................................
1.000.000 dollars
zij een ander activum zal hebben te gebruiken. Op welke wijze Les us call the index of prices in this
Case, 100 ... to desig­
moet de accountant den jaarlijkschen bedrijfslast bepalen die nate the pricelevel, when the number of available
units of pur­
met de exploitatie van de laatste dertig jaren samenhangt ?
chasing power is exactly the same as the number of available
of goods”.
De theorie lost het vraagstuk zeer eenvoudig op o.a. in units
II. „What happens when output per dollar of wages
Schmidt „Die Wertminderungen au Betriebsanlagen” kan men is Case
increased and profits are realized?1) In that event the same
lezen dat dat per jaar 1/ 45 t.w. twee aanschaffingen verdeeld balance
of supply and demand prevails, year after year, once
over 9b jaar moeten worden afgeschreven.
 arrangement is fully under wav, as long as all the profits
De praktijk zegt in zulke gevallen dit is niet just. Een be­ the
drijfsleider die bjj vernieuwing of vervanging van eenig activum are distributed as dividends.” De balans wordt dan als volgt:
geen rekening houdt met de omstandigheid dat hij dit nieuwe Output ........................................... 1.000.000 units of goods
activum niet ten volle kan opgebruiken is niet voor zijn taak Sales ............................................... 1.000.000 units of goods
berekend. Hij dient na verloop van die 60 jaar een activum van Receipts ......................................... 1.000.000 dollars
geringere aanschaffingskosten in de plaats van het oude te stel­ Wages ............................................. 900.000 dollars
len, b.v. semi-permanente bouw toe te passen, tweedehandseh Dividends ....................................... 100.000 dollars
materialen en machines te gebruiken, hij dient door goed onder­
Index of prices — 100.
houd den gebruiksduur van het oude activum te verlengen, tot
over den gemiddelden normalen gebruiksduur. Gevallen uit de !) F. en C. doen „profits” ontstaan uit wijze keuze van risiko’s.
praktijk waarin dit is geschied zijn overvloedig aan te wijzen. Daar er in Case II van risico geen sprake is en niettemin „profits”
Ook dient hij te pogen om, indien hij voor belangrijke uitgaven aanwezig zijn, is deze Case in strijd met hun eigen rente-theorie.. Al­
komt te staan welke niet door het resteerende aantal boekjaren dus ook N. biz. 122 noot.
