Gedenkschrift ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan op 18 mei 1917
Dr. J. G. BOERLAGE,
Adjunct-directeur
vanaf Maart

van

’sLands

1896. Overleden

Handleiding

Plantentuin,

in Augustus

chef van

het Herbarium

1900.
tot de kennis der flora van Nederlandsch-Indië. Beschrijving

der families en geslachten der Nederl.-Indische Phanerogamen. Tweede deel.
Tweede

stuk.
323 —753).
Fam.
LXXXIII,

Derde deel. Eerste

Casuarinaceae.
Catalogus

Oleaceae—Fam.
CIL. Plantaginaceae.
(1899,

stuk. Fam. CIL. Nyctaginaceae
— Fam. CX XIX.
(1900, 1—418).
plantarum

phanerogamarum

quae

in Horto Botanico Bogo-

coro

mmtr

mg

wm
REEL
EEERERERERED

71

riensi coluntur herbaceis exceptis. Fasc. 1. Ranuneulaceae-Polygalaceae. (1909,
1—60). Fasc. IL. Hypericaceae-Ancistrocladaceae.
In Bulletin

de

Enumération

recoltées
Riouw

In

Botanique

de Buitenzorg.
des végétaux producteurs de caoutchouc et‚ de getah-pertja,

par le Dr. P. vaN RomBureH

dans les îles de Sumatra, Borneo,

et Java. (No. V, 1900, 29 blz).
Verslag

over

omtrent

het

Voorloopige
behoorende

In

Y’Institut

(1901, 61—118).
jaar

staat

van

’'sLands

Plantentuin

lijst der planten gekweekt in den bergtuin van Tjibodas,

bij ’s Lands

Teones

den

1898.
Plantentuin.
(1899,

112— 182).
Bogorienses.
Indovethia calophylla Boerl. (Violaceae). (IL, 1897, 9—10,

t. IJ.
Sterculia gracilis Korth. (Sterculiaceae). (le. 15, t. III).
Roucheria Griffithiana Planch.
(Linaceae).
(lc. 25—27,

t. VII).
Sideroxylon linggense Burek. (Sapotaceae). (le. 65—66,
Chondrostylis

bancana Boerl. (Euphorbiaceae).
Gymnartocarpus
XXV).
venenosa

t. XX).
(le. 71—72, t. XXII.
Borl. (Urticaceae). (le. 73—76,

t. XXIV —

Notes sur les Anonacées du Jardin botanique de Buitenzorg. (L, 1899,
79—209, t. XXVI—-LXXV).
Shorea Koordersii Brandis (Dipterocarpaceae). (L, 1901, 13 —15, t. LXXX).
Koordersiodendron

celebieum

Engl.
(Anacardiaceae).
(le.
55—58,

t.
XCIV—XCV).
In Teysmannia.
William Roxburgh.
De determinatie

Plantenleven

(VII, 1896, 457 — 463).
der Indische

grassoorten.
(l.c. 595—597).
in de woestijn. (VIIL, 1897, 558
— 560).
Het vijfentwintigjarig doctoraat van

den heer Treub.
1873 —1898. (LX,

1898, 481—499).
G. J. E‚. NAUTA

en Dr. J. G. BOERLAGE.
In Teysmannia.
Voedergrassen

en hunne

voedingswaarde

(XI, 1901, 489—492).
 M. FLEISCHER.
Tijdelijk belast geweest met de bewerking der Musci frondosti.
In

Flore

de

Buitenzorg.
Die Moose der Flora von Buitenzorg (zugleich Laubmoostflora von Java.
Erster Band, Sphagnales, Bryales (Anthodonteis. Haplolepidae). (1904, 1—380,

71 afb.). Zweiter Band, Bryales (Anthodonteis. Diplolepideae i. p.). (1902— 1904,
381 -644,

49

afb.). Dritter Band, Bryales, Metacranaceales

i. p., Hookerinae,
In Annales

(1906 —1908, 605—1104,
du

Jardin

Botanique

Diagnose von Ephemeropsis

i. p. Isobryinae

62 afb.).
de

Buitenzorg.
tjibodensis Goeb., descpt. complet. fl. c. fr,

(XVII, 1901, 68—72, pl. II).
In Nova

In

Guinea.
Laubmoose.
(VIII, 1912, 735—753,

t. CXIX-—CXXIV).
Laubmoose.
(XII, 1914, 109-123,

t. XXIX

XXXIV).
Hedwigia.
Neue Laubmoose

aus Höllandisch

Süd-Neu-Guinea,

(L, 1911, 279
— 286).
Dr. B. P. G. HOCHREUTINER,

horto

Tijdelijk

botanist bij het Herbarium

Plantae

bogorienses

exsiccatae

coluntur.
(1904, 75 blz.)

botanico

In Bulletin

de Y Institut

Catalogus

Bogoriensi

bogoriensis

In Ieones

botanique

novus

vel

minus

cognitae

1905.
quae

in

de Buitenzorg.
phanerogamarum

coluntur herbaceis exceptis.
Fasc. IL. (No. XXII,

van Juni 1903 tot Januari

novae

quae in horto botanico

Fasc. L. (No. XIX,

1904, 48 blz).
1905, 182 blz.).
bogorienses.
Evodia Ridleyi Hochr. (Rutaceae.) (IL, 1905, 197 —198, t. CLI).
Pterospermum

t. CLII—CLIII).
Phytocrene
CLXXX).
macrocarpum

dasycarpa

Mig.
Hochr.
(Sterculiaceae).
(Icacinaceae).
(II, 1906,

(lc.
199200,

p. 269—270,

t.
RR

RRT
EREREREEE LD EREREDENEDEDEDEN

73

Dr. J. J. SMITH,
Assistent

bij het

van het Herbarium

Herbarium

van

Februari

1905 tot Juni

1913. Chef

vanaf Juni 1913.
Die Orchideen von Ambon.
(1905, 125 blz.).
Illustrated guide to the Botanic Gardens

Buitenzorg.
(1910, 64 blz).
Geïllustreerde Gids voor ’s Lands Plantentuin te Buitenzorg. (1911, 60 blz.).
Handleiding

voor

het

maken

Departement van Landbouw
In Flore

van

herbarium

te Buitenzorg.
behoeve

van

het

de Buitenzorg.
Die Orchideen

von Java. (VI, 1905, 672 blz).
Als boven. Figuren-Atlas.
Erstes Heft. (1908, Fig. I—LXXXV).
 tes Heft (1909, Fig. LXXXVI-—_CLXVI).
CCLXXV).
ten

(1910, 8 blz).
Drittes

Zwei-

Heft (1910, Fig CLXVII—

Viertes Heft. (1911, Fig. CCLXXIV),

Fünftes

Heft (1912, Fig.
CCCLXXV-CDXLIID). Sechstes Heft, Schluss (1914, Fig. CDXLIV-CDLXXXIII).
In Mededeelingen

uitgaande

van

het

Departement

van

Landbouw.
Bijdragen tot de kennis der boomsoorten

van Java.
No. 11. Moraceae. (Taxotrophis, Streblus, Phyllochlamys,
Gymnartocarpus, Antiaris, 1—80, 274—277). (No. 2, 1906).
No. 12. Buxaceae,

Euphorbiaceae,

Ulmaceae,

Urticaceae.
Artocarpus,
(No. 10, 1910,

782 blz.).
No. 13. Violaceae, Moraceae, Hamamelidaceae,
(No. 18, 1914, 61—171).
In Bulletin du Département
landaises.
h

Clethraceae, Ericaceae,

de lAgricultureaux

Indes néer-

Begonia bipinnatifida J. J. S. (No. II, 1906, 47—48).
Mülettia Nieuwenhuisiüù J.J. S. (No. III, 1906, 17 —21).
Neue

Orchideen

des

Malaiischen

Archipels I. (No. V, 1907, 36 blz.).
Als boven. IL. (No. XV, 1908, 1—26).
Als boven. IL. (No. XXII, 1909, 51 blz.).
Als boven. IV. (No. XLV, 1911, 18—25).
‘Orchidaceae,

in Vareton,

Plantae papuanae.
(No. X, 1907, 3-—4).
Die

Orchideen

von

Java,

Erster

Nachtrag.
(No. XIII, 1907, 78 blz,

2 pl).
Als boven.
Zweiter Nachtrag.
(No. XLIII,

1910, 77 blz.).
Die Gattung Glossorrhyncha- Ridl. (No. XV,
Vorläufige

Beschreibungen

neuer

1908, 27-29).
papuanischer

Orchideen.
IL. (No. XIX,

1908, 39 blz.).
Als boven. IL. (No. XXXIX,

Als boven. IL
In Bulletin

(No. 1911, 1—12).
du Jardin

Vorläufige

1910, 22 blz).
Botanique

Beschreibungen

de Buitenzorg,

neuer papuanischer

2e série.
Orchideen.
IV. (No. II,

1911, 1—20).
Als boven.
V. (No. III, 1912, 70—78).
Als boven.
XII. (No. XIII, 1914,

Neue Orchideen

des Malaiischen

53 —77).
Archipels.
V. (No. II, 1912, 53-69).
Als boven. VL (No. VIII, 1912, 38—47).
Als boven. VII. (No. VIII, 1914, 1—52).
Die Gruppe der Collabiinae. (No. VII, 1912, 1—6).
Noch einmal Glomera Bl. (le. 7—14).
Dendrobium

Sw. Sect. Cadetia.
Bulbophyllum

Thou.
(le. 15—18).
Sect. Cirrhopetalum.
Die Gruppe der Podochilinae.
(l.c. 19—29).
(l.c. 30—37).
 Vaccinium malaccense Wight var. celebense J. J. S. (lc. 48—49).
Vorläufige Beschreibungen
Einige Ausbesserungen.
neuer papuanischer Ericaceae.
(le. 50—55).
(l.c. 56).
Die Orchideen von Java. Dritter Nachtrag. (No. IX, 1918, 130 blz).
Als boven. Vierter Nachtrag.
(No. XIV,

In Annales

Botanique

du Jardin

1914, 56 blz).
de Buitenzorg.
Terminale Blütenstände bei Grammatophyllum speciosum Bl. und Calanthe
triplicata Ames. (Suppl. III, 1909, 117—121,

pl. VIIL—IX).
meenrpmRrDIEIREDEREREDEREDEREEEREROEREREREDEN

Zur

Systematik

der

Thismia javanica

J.J. S. (XXIII,

15

1909, 32-35,

pl. IX-—X).
Zur Systematik von Thismia clandestina Miq. und Th. Versteegüi J.J. S.
(XXV, 1911, 55—60, pl. VII-IX).
Zur Systematik

von Burmannia

candida Engl. und B. Championii Thw.
(L. c. 79—83, pl. XIV— XV).
Zur Systematik von Burmannnia
pl. XVII.
Zur Systematik von Bwrmania
pl. XIV).
In Ieones

coelestis Don. (XXVI, 1912, 219
— 222,

tuberosa Bece. (XXVIII, 1914, 99— 101,

Bogorienses.
Orchidées. (Vol. II, 1903, 1—132, CI—CXXV).
Coelogyne

vermicularis

t. CCIV).
Dendrobium

J. J. S. (Orchidaceae).
(Vol. III, 1906, 9—10,

cuneilabrum J. J. S. (Orchidaceae).
(le. 11—12,

t. CCV).
Dendrobium

capitellatum J. J. S. (Orchidaceae). (le. 138—14, t. CCVI).
Dendrobium
Dendrobium

teloense J. J. S. (Orchidaceae). (le. 15—16, t. CCVII).
cultriforme J. J. S. (Orchidaceae). (l.c. 17 —18, t. CCVIII).
Dendrobium

bicostatum

Dendrobium

Horstii J. J. S. (Orchidaceae).
J. J. S. (Orchidaceae).
Dendrobium

Nieuwenhuisiüi

Dendrobium

Treubii

(le. 19—21,

(l.c. 238—24,

J. J. S. (Orchidaceae).
J. J. S. (Orchidaceae).
le. 25—27, t. CCXT).
l.c. 29—30,

Eria quadricolor J. J. S. (Orchidaceae) (l.c. 3138,

t. CCIX).
t. CCX).
t. CCXII).
t. CCXIII).
Eria Hallieri J. J. S. (Orchidaceae). (lc. 35—36, t. CCXIV).
Bulbophyllum
Bulbophyllum

inunetum J. J. S. (Orchidaceae). (lc. 37—389, t‚ CCXV).
mirum J. J. S. (Orchidaceae). (le. 41—48, t. CCXVI).
Appendicula infundibuliformis J. J. S. (Orchidaceae). (lc. 45—46, t.
CCXVII).
Phalaenopsis modesta J, J. S. (Orchidaceae). (lc. 47 —48, t. CCXVIII).
 Sarcochilus keyensis J. J. S. (Orchidaceae(.
Thrixspermum
Vanda

foetida J. J. S. (Orchidaceae).
Sarcanthus

(l.c. 49—50,

t. CCXIX).
remotiflorum J.J. S. (Orchidaceae). (le. 51—52, t. CCXX).
Nieuwenhuisii

(l.c. 538—55, t. CCXXI).
J. J. S. (Orchidaceae). (Lc. 57 —58, t. CCX XII).
Trichoglottis Vexkuelliana J.J. S. (Orchidaceae). (l.c. 59— 60, t. CCX XIII).
Trichoglottis scandens J. J. S. (Orchidaceae). (lc. 61—62,

t. CCXXIV).
16

DREI

Mierosaccus

Begonia

ELEDEDELLDEDEDEDEDEDEDER

brevifolius J. J. S. (Orchidaceae).
bipinnatifida

(lc. 63—64,

t. CCXXV).
(III,

67—68

J. J. S, (Begoniaceae).
1907,

t.
CCX XVII).
Aporosa campanulata J. J. S. (Euphorbiaceae). (l.c. 71— 72, t. COX XIX).
Millettia Nieuwenhuisii J. J. S. (Leguminosae). (l.c. 78—76, t. COX XX —
CCXXXI).
Artocarpus altissima J. J. S. (Moraceae). (l.c. 79—81, t. CCXXXIII).
Artocarpus dasyphylla Mig. (Moraceae). (lc. 838—85, t. CCXXXIV).
Artocarpus pomiformis T. et B. (Moraceae). (l.c. 87-88, t. CCX XXV).
Dendrobium pseudocalceolum J.J. S. (Orchidaceae). (l.c. 97 —98, t. CCXL).
Dendrobium Speculum J. J. S. (Orchidaceae). (le. 99—100, t. CCXLI).
Plocoglottis confertiflora J. J. S. (Orchidaceae). (le. 101 —102, t. CCXLII).
Vanda arcuata J. J. S. (Orchidaceae). (Lc. 1038—105, t. CCXLIII).
Stemona

javanica

Wright.
(Stemonaceae).
(lc. 107—110,

t. CCXLIV).
Stemona moluccana Wright. (Stemonaceae). (l.c. 111 —114, t. CCXLV —

CCXLVI).
Phyllanthus

tenuirachis

J. J. S. (Euphorbiaceae).
(1. c. 161—163,

t.
CCLXIII).
Kuhlhasseltia javanica J.J. S. (Orchidaceae). (vel IV. 1910, 1—3, t. CCCI).
Coelogyne

kelamensis

J. J. S. (Orchidaceae).
(l. e. 5—6, t. CCCII).
Mierostylis horielensis J. J. S. (Orchidaceae).
Dipodium

purpureum

Appendicula

rostellata

J.J. S. (Orchidaceae).
Glochidion insigne J. J. S. (Euphorbiaceae).
Cyclostemen

laevis

(l. c. 7—8, t. CCCIII).
J. J. S. (Orchidaceae). (l. ce. 9—11,

J.J.
t. CCCIV).
(l. ce. 18—15,

(l. e

17—19,

t. CCCV).
t. CCCVI).
S. (Euphorbiaceae).
(l. c. 21—23, t. CCCVII-

CCCVIII).
Baccaurea

sanguinea J. J. S. (Euphorbiaceae).
(l. c. 25—28, t. CCCIX).
 Baccaurea

deflexa Muell. Arg. (Euphorbiaceae).
Baccaurea

stipulata

Baccaurea

multiflora Burck.
J. J. S. (Euphorbiaceae).
(Euphorbiaceae).
(l. c. 2931, t. CCCX).
(l. c. 338—35,

t. CCCXI).
1. c. 37—40,

t. CCCXII).
Antidesma venenosum J. J. S. (Euphorbiaceae) (l. c. 41—48, t. CCCXIII).
Croton bornoensis J. J. S. (Euphorbiaceae) (l. e. 45—47, t. CCCXIV).
Ryparosa hirsuta J. J. S. (Bixaceae). (l. c. 57—59, t. CCCXVII).
Clethra canescens Reinw. (Clethraceae). (l. ce. 61—63, t. CCCXVIII).
Clethra sumatrana J. J. S. (Clethraceae). (l. ce. 65—66, t‚ CCCXXI).
Vaccinium uniflorum J. J. S. (Ericaceae). (l. ce. 67—69, t. CCCXX).
Vaccinium Claoxylon J. J. S. (Ericaceae). (l. ce. 71—72, t. CCCXXI).
Rhododendron Zollingerii J. J. S. (Ericaceae). (l. c. 738—74, t. CCOXXII).
EOENERELERERELELELENER
ENE EERERERENELERERERELELEREDER 77
Rhododendron

Nieuwenhuisii

J. J. S. (l. e. 75—76,

Costera ovalifolia J. J. S. (Ericaceae).
Styphelia

celebica

Vaccinium

dialypetalum

(l. e. 77—79,

J. J. S. (Epacridaceae).
t. CCCXXXIII).
t. CCCXXIV).
(l. ce. 81—82, t. CCCX XV).
J.J. S. (Ericaceae). (Vol. IV, 1912, 99—101,

t. CCCXXXT).
Morus macroura Mig. (Moraceae), (l. e. 108 —106, t. CCCX XXII).
Xanthophyllum lanceolatum J.J. S. (Polygalaceae). (l. c. 109—112, t.
CCCXX XIV).
Styphelia wetarensis J. J. S. (Epacridaceae). (Vol. IV, 1913, 171 —173,
t. CCCLII).
Dimorphanthera pulchra J. J. S. (Ericaceae). (lc. 175—178, t. CCCLIII).
Burmannia bifaria J. J. S. (Burmanniaceae). ([V, 1914, 249—250, t.
CCCLX XIX).
Antidesma batuense J.J. S. (Euphorbiaceae). (l.c. 251 — 252, t. CCCLX XX).
Rhododendron brevitubum J.J.S. (Ericaceae). (l.c. 258 — 254, t. CCCLX X XT).
In Natuurkundig

Tijdschrift

voor

Nederlandsch-Indië.
Een zeldzame

Vanda.
(LVIII, 1898, 163—165, met pl).
Einige neue

Orchideen

von Celebes. (lc. 358— 8363, pl.).
Arachnis Bl. und

Vandopsis Pfitz. (LXXII,

Sarcanthus

und die nächst verwandten Gattungen. (lc. 9—45).
Lmdl,

1912, 1-—8).
In Teysmannia.
Een chinaasappeltuin

te Garoet. (XVII,

1906, 88—91).
 Diospyros Kaki L. te Garoet. (Le. 92—94).
Paphiopedilum
28— 32).
glauvcophyllum

J. J. S. en de var. Moguetteanum.
(l.c.
Vanielje te Garoet. (le. 307—308).
De oliegrassen van Indië en Ceylon. (XVIII, 1907, 203—218,

Een botanische reis naar de Duizend-eilanden.
Een merkwaardige klapper. (XIX,

Coelogyne
X Stanny. (XXVI,

In Recueil

des travaux

1908, 8 —10, met 2 pl.)

1910, 342

Misvormingen bij klappers. (XXVI,

300— 318).
(l.c. 450—456).
344).
1915, 684—686,

botaniques

met 1 pl.).
néerlandais.
78 cerror

Gynoglottis, eine neue

Orchideengattung.
Übersicht der Gattung

Dendrochilwm

Neue Orchideen.
Dendrochilwm

In Nova

Guinea.
Die

Orchideen

tral

TDEREOERERELELEDEDEREDEDERED

(L, 1904, 49—51,

pl. II).
Bl. (lc. 52—80).
(le. 146—159,

met tekstfig.).
Bl (Le. 304—805,

met tekstig).
von Niederländisch-Neu-Guinea.
(VIII,

1909,

1—148,

SXT VAT
Als boven. (VIT, 1911, 521 —611, t. LXXV —CXII).
Als boven. (XII, (XII, 1918, 1—108, t. 1—X XVIII.
Als boven. (XII, 1915, 173—272,
Burmanniaceae.
t. LV-—XCIX).
(VIII, 1909, 198195,

Als boven. (VIII, 1912, 895-896,
Corsiaceae.
(VIII, 1909, 197).
Als boven.
(VIII, 1912, 893).
t. XLIX).
t. CLIX).
Als boven. (XII, 1914, 171—172, t. LIV).
Stemonaceae.
(VIII, 1908, 198).
Euphorbiaceae.
(VIII, 1910, 221—245,

t. LIL—LX).
Als boven. (VIII, 1912, 779—796, t. CXXX-—0XLII).
Epacridaceae (lc. 797 —803, t. CXLIII—CXLVI).
Ulmaceae.
(l.c. 891—892,

t. CLVIII).
Polygalaceae. (l.c. 897—898,

t. CLVIII).
Ericaceae. (XII, 1914, 129—168,
Clethraceae.
In

(l.c. 169 —170, t. LI).
Verslagen

van

Koninklijke

Amsterdam
Distylium

t. XXIX-—LII).
gewone

vergaderingen

van

van

Wetenschappen

de

te

Afd. Wis- en Natuurkunde.
stellare

Oct. 1909, 359—861;

de

Akademie

O. K.
en

Aporosa

campanulata

in Proc. XI, 1909, 341
— 342).
J.J.S. (XVIII, 30

COELERLLERERERERERERERERENEELELELENERERERLERERLEREREDEE 79
In Mededeelingen
Vorläufige

van

’'sRiĳks Herbarium

Beschreibungen

neuer

papuanischer

Leiden.
Orchidaceae.
XIII.
(No.
23, 1915, 21 blz).
Vorläufige Beschreibungen neuer papuanischer Ericaceae. (No. 25, 1915,

14 blz).
In Fedde

Repertorium

Orchidaceae

Javanae.
specierum

(V‚,

1908,

novarum

289—305,

regni

e Bull.
vegetabilis.
 Dép.
Agric. Ind.
néerl. No. XIII).
Neue

papuanische Pflanzen.
Vorläufige

(X, 1912, 486— 488).
Beschreibungen

neuer

papuanischer

Orchideen.
VL. (XI,

1912, 130—140).
Als boven. VII. (Ll. e. 274 —280).
Als boven. VIIL (XI, 1913, 552—560).
Als boven. IX. (XII, 1912, 24—84).
Als boven. X. (1. c. 110— 123).
Als boven. XI. (Ll. ce. 394—406).
Ein neues
(l. c. 209).
Rhododendron

(Rh, Agathodaemonis)

InJournalof the Straits Branch
Orchids

collected

on

Mr.
aus

Neu-Guinea.
of the Royal Asiatic Society.
Mourron’s

expedition

to Mt.
Batu

Lawi.
(No. 63, 1912, 63—70).
In Engler,

Botanische

Orchidaceae,

in

Pflanzengeographie

H.
Jahrbücher.
Hvgperr,

von Borneo.
Beiträge
(XLVIII,

zur

Kenntnis

der

Flora

und

1912, 96— 106).
Dr. J. C. COSTERUS en Dr. J. J. SMITH.
In Annales

Teratology

du

Jardin

studied

Botanique

in the tropies,

de

Buitenzorg.
communicated

by J. C. Cosrerus.
(XII, 1895, 97—120, pl. XIX).
Als boven. (XIX, 1904, 61—85, pl. VIII— XI).
Als boven. (XIX, 1905, 148-178, pl. XXI—XXV).
Als boven. (XXIII, 1909, 1-19, pl. I— VIII).
Als boven. (XXIV, 1911, 98—116, pl. XVIII XXII).
80 GELOEDERELEDEEDEETDEDERTRELEDEREDEDERLERLDEDELERERES

Als boven. (XXVIII, 1914, 125—139, pl. XX-— XXIX).
Als boven. (XXIX, 1916, 83—94, pl. XII XVI.
C. A. BACKER.
Assistent

bij het Herbarium

van April 1905 tot Februari

1913. Toe-

gevoegd aan den Directeur van Landbouw, Nijverheid en Handel tot Januari
1915, daarna botanist voor de Javaflora.
Voorlooper eener schoolflora voor Java. (1908, 112 blz.).
Schoolflora voor Java. (Ranuneulaceae-Myrtaceae). (1911, 676 blz, 12 pl.).
Kritiek
Koorpers).
In

op

de

Eakursionslora

von

Java

(bearbeitet

von

Dr. S. H..
(1913, 67 blz).
Mededeelingen

uitgaande

van

het

Departement

van

Landbouw.
Flora van

Batavia.
In Annales

Deel I. (No. 4, 1907, 405 blz).
du Jardin

Botanique

de Buitenzorg.
Plantes exotiques naturalisées dans Java. (Suppl. III, 1909, 398—420).
In Bulletin

On

some

du Jardin

Botanique

de Buitenzorg.
 results of the botanical investigation of Java. (1911—1913)

No. XII, 1913, 40 blz).
In Ilcones

Bogorienses.
Vangueria

spinosa Rxb. (Rubiaceae). (III, 1906, 1—2, t. CCI).
Hoya densifolia Turcz. (Asclepiadaceae). (III, 1907, 157 —159, t. CCLI).
Hardenbergia

retusa Bth. (Leguminosae).
(le. 167—169,

t. CCLXV).
Vitis Koordersii Backer. (Ampelidaceae), (IV. 1912,91 —93,t. CCCXXVIII—

CCCX XIX).
In Teysmannia.
Zoetwaterflora en vischteelt. (XXII, 1911, 501 —515, 3 pl. 751 — 766,4 pl.).
Javaansche

Indië). 1. (XXII,
Als boven.
Als boven.
Als boven.
voedergrassen (ook in Veeartsenijkundige Bladen voor Ned.
1912, 102—112, 1 pl).
IL. (XXIV, 1913, 209— 220).
UI. (lc. 314—320, 2 pl.).
IV. (lc. 366—377,

2 pl).
CODEREN

EERE

Als boven.
V. (lc. 423-—437,

2 pl.).
Als boven.
VI. (le. 633—644,

1 pl).
Als boven.
VII. (lc. 721—729,

1 pl).
Als boven.
IX. (XXV,

Als boven.
X. (Le. 209—215,

1914, 81-88,

3 pl).
Als boven.
XI. (le. 298—303,

1 pl).
XII. (lc. 523—549,

1 pl).
Als boven. XIII

(XXVI,

1915, 86—98,

Als boven. XIV.
(XXVII,

1916, 253-—266,

Als boven.
(le. 430—437,

Jaarverslag

van

den

1 pl).
2 pl.).
1 pl).
Nog eens over Salvid’s. (XXV,
In

81

3 pl).
Als boven.
XV.
RENEE

1914, 572—575).
Topographischen

Dienst

in

Neder-

Natuur-

landsch-Indië.
De flora van

het eiland Krakatau.
(IV, 1909,

C. A, BACKER
De

Tropische

Natuur.
historische Vereeniging.
C.R. W.K,
Assistent
Conservator

Januari

Orgaan

van

de Nederlandsch-Indische

(Jaargang

1—5,

1912—1916).
ALDERWERELT

het

Herbarium

bij

December

1910

VAN

van

April

tot

Januari

ROSENBURGH.
1905

tot December

1916.
Assistent

1907.
vanaf

1916.
Malayan
Malayan

en anderen.
VAN

van

189—191).
Ferns.
Islands

New-Guinea).
Malayan

Handbook

(incl. those

to the

determination

of the

ferns

of the

of the Malay Peninsula, the Philippines and

(1909, 899 blz).
 Fern Alies. Handbook

to the determination

of the fern allies

of the Malayan Islands (incl. those of the Malay Peninsula, the Philippines
and New-Guinea).
In

(1915, 263 blz.)

Bulletin

du Département
néerlandaises.
de

l'Agriculture

New or interesting Malayan ferns. 1. (No. XVIII
Als boven.
2. (No. XXI,

1908, 9 blz, 4 pl.).
aux

Indes

1908, 27 blz, 8 pl.).
82 FOERERTOEDEOEDEDEREEEREREEREEDEEEREDEDERELERERED

Pleopeltidis specierum malaiarum enumeratio.
(No. XXVII.
1909, 1—12,

pl. 1-IV).
Filices Horti Bogoriensis. (lc. 18—44, pl. V — VI).
A new
In Bulletin
New

Malayan

fern genus. (l.c. 45-—46, pl. VII).
du Jardin

Botanique

or interesting Malayan

de Buitenzorg,

2e série.
ferns. 3. (No. I, 29 blz, 4 pl).
Als boven, 4. (No. VII, 1912, 41 blz, 5 pl).
Als boven, 5. (No. XI, 19138, 38 blz, 6 pl.).
Als boven, 6. (No. XVI, 1914, 60 blz, 10 pl).
Als boven. 7. (No. XX, 1915, 28 blz, 4 pl.).
Als boven. 8. (No. XXIII, 1916, 27 blz, 4 pl.).
In The Philippine

Journal

of Science.
The Amboina Pteridophyta collected by C. B. Rorinson. (XI, C. Botany,
1916, 101—121).
Dr. 1, BOLDINGH.
Assistent bij het Herbarium

vanaf Februari

1914,

Catalogus herbarii plantarum in Horto Bogoriensi cultarum, editio 1914.
Lijst der planten
(1916, 704 blz.)

gekweekt

in

Zakflora voor de landbouwstreken

’s Lands Plantentuin te Buitenzorg.
op Java. (1916, 204 blz.)

Het Pharmakologisch Laboratorium
VAN

's LANDS

DG

|

PLANTENTUIN.
Rn et feit, dat in de feestuitgave ‚'s Lands Plantentuin 1817—1892"

ze Ni het

Pharmakologisch
MESS van den toenmaligen

laboratorium, tengevolge van de ziekte
Chef, Dr. M. GrresHorr, niet dan terloops

genoemd kon worden, maakt het wenschelijk,

thans, 25 jaar later, nu aan
deze instelling enkele bladzijden gewijd kunnen worden, haar geboortejaar
tot

punt

van

uitgang

te kiezen.
 Wat

de voorgeschiedenis

betreft,

kan

verwezen worden naar hetgeen elders in deze uitgave door Dr. KONINGSBERGER
dienaangaande

Het

medegedeeld

laboratorium

Directeur

van

van

een

onderzoek

met

het

oog

gebreide

is.
bestaat

’s Lands
naar

op haar

sinds

Plantentuin

1888, toen
werd

de plantenstoffen

beteekenis

als aantrekkelijke

voor

GRresHOFF

aan

„tot het

instellen

van

een,

dan één opvatting van de te aanvaarden

taak.
ontwikkelde
eigen

land

bevolking,

inzichten

bloeiende

met

een

weelderige

die

aangewezen

volksgeneeskunde

Ned.-Indië,

de geneeskunde”.
en

In een

opdracht,

Dr.
toegevoegd

die ruimte

den

voornamelijk
Een

even

uit-

liet voor meer

tropische

flora en met een weinig

stuk

van

therapie

is, ontbreekt

uit

den

op

het

niet. Het

aard

grootendeels
der

op

zaak

een

op eigen verantwoordelijkheid

aan-

wenden van huismiddeltjes of het innemen van vaak zeer samengestelde
artsenijen op voorschrift van iemand, die zich als deskundige opwerpt,
vormt, naast bezweringen e. d., ook thans nog, hier te lande de gebruikelijke
maatregelen,

waardoor

het overgroote

deel

GreEsHOFF’s

hebben te bestaan in de studie van onder de bevol-

zou

verweren.
Het

zich tegen alle

meent

taak

te kunnen

der inwoners

gezondheidsstoornissen

denkbeeld,

dat

84 COCPEREDEREDEDELELEDEDELEREDELEEELEDEDEREREDEDEEERERED

king

als

daaruit

geneeskrachtig
werkzame

dedigbaar geweest.
aanvoeren,

middelen

dat

Tot steun

bedient, deze

Er was

plantendeelen,

af te zonderen,

de medische

volksgeneeskunde,

voor

van

ware

en

een

om

zou

hebben kunnen

voor zoover

aanzienlijk

streven

geenszins onver-

deze opvatting

wetenschap,

in het

derhalve

deel

men

zij zich van genees-

ontleend

heeft

aan de

in Europa en elders.
 echter

stelselmatig,

geldende

stoffen

nog een

andere

zienswijze mogelijk, deze nl. dat een

zij het ook voorshands niet zeer diepgaand, onderzoek moest

verricht worden naar het voorkomen

van sterk werkende bestanddeelen in

de planten der Ned.-Indische flora, buiten verband met eenige daarin onderstelde geneeskracht. Immers, waar men dergelijke bestanddeelen aantrof,
zou de mogelijkheid van „beteekenis voor de geneeskunde” in uitzicht
gesteld

kunnen

worden.
te werk gegaan
plantkundige

En

daarnaast

werd, het nasporen

verwantschap

zou, indien botanisch-systematisch

van verband tusschen scheikundige en

beteekenis

hebben

voor de natuurwetenschap

in het algemeen.
Met voorliefde heeft GrrsHorr de laatstbedoelde opvatting van zijn taak
gehuldigd,

en

de

massa

gegevens,

waarmede

hij zoodoende

de literatuur

verrijkt heeft, legt getuigenis af zoowel van zijn groote werkkracht als van

de juistheid van zijn inzicht. Ook is van tal van in Europa bewerkstelligde,
meer

uitvoerige

onderzoekingen

door

voorloopige

proeven

op phytochemisch

in het Buitenzorgsche

gebied de grond gelegd

laboratorium, welks wer-

kingsspheer aldus een groote uitbreiding heeft gekregen.
Inderdaad
zoekers

is het verschaffen

steeds

laboratorium

een

gewichtig

van

materiaal aan elders werkende onder-

onderdeel

van

de verrichtingen

van

het

gebleven, een onderdeel, dat dikwijls veel meer arbeid vordert

dan menigeen zich voorstelt. Het feit toch, dat een plant tot de Ned.-Indische
flora

behoort,

ruime

hoeveelheid,

worden.
 sluit

nog geenszins

in zich, dat het gemakkelijk

is, er een

met zekerheid geïdentifieerd materiaal van machtig te

Zelfs met de tegenwoordige kennis van zaken en de tegenwoordige

hulpmiddelen

is het niet altijd mogelijk, een aanvrager te bevredigen. Dezelfde bezwaren ondervindt men uit den aard der zaak bij eigen onderzoekingen, zoodra die op eenigszins groote schaal ondernomen worden, en
in vroeger jaren deden die bezwaren zich in nog veel sterker mate gevoelen
dan in den laatsten tijd. Kleine hoeveelheden materiaal daarentegen, voldoende

voor oriënteerende

uit ’s Lands

Plantentuin

proeven,

zijn in zeer veel gevallen gemakkelijk,

of uit de naaste omgeving, te bekomen, een omstan-

digheid, die vermoedelijk bij het afbakenen

van de hoofdrichting der werk-

CECDTDERELENTOEREDELEEREREREL LEDEENEREDEREREDEDERER

85

zaamheden, nu welhaast 30 jaar geleden, niet zonder invloed zal geweest zijn.
Een

krachtige

aansporing

onderstelde

geneeskrachtige

te

was

kiezen,

ook

gelegen

schende

opvattingen.
die

plantaardigen

van

om

eerder

eigenschappen

de

botanische

tot leiddraad

in de destijds onder

geneeskundigen

Het gebruik van geneesmiddelen,
oorsprong,

was

min

systematiek

of meer

dan

bij het onderzoek

heer-

in ’t bijzonder van
op den achtergrond

geraakt. Men stelde zich als ideaal voor een therapie, die zonder medicijnen
haar

doel

hevige

zou

weten

reactie

te bereiken, een niet onverklaarbare,

op de lessen van een voorafgegaan

het

nog

niet

buiten

was

het

streven,

de toediening van

zich

zooveel

maar

wel wat

tijdperk. En waar

geneesmiddelen

men

kon stellen, daar

mogelijk tot het voorschrijven

van

enkel-

voudige stoffen te bepalen. ledere afwijking van deze richting heette onweten-

schappelijk.
Hoe er, juist door wetenschappelijke

onderzoekingen op velerlei gebied,

in lateren

tijd een kentering merkbaar

geworden

is, is op hoogst belang-

wekkende

wijze

Wester,

in een, nu bijna 2 jaar

geleden

uitgesproken

uiteengezet

door

Dr.
rede: Terug

tot samengestelde

geneesmid-

delen.
 Ook

in Ned.-Indië hebben de elders heerschende stroomingen hun inuitgeoefend, dien men in de literatuur gemakkelijk nasporen kan.
vloed
Terwijl

kundig

toeh omstreeks het midden van de 19e eeuw in het GeneesTijdschrift voor Ned.-Indië mededeelingen omtrent chemi-

sche en therapeutische onderzoekingen betreffende geneeskrachtig geoordeelde
planten

geregeld

een

plaats

innemen,

in een

reeks van latere

bijna volkomen

gemist. De belang-

had, in overeenstemming

met den geest des

deelen artikelen over deze onderwerpen
stelling

was

verdwenen

en

worden

tijds, plaats gemaakt voor een vrijwel
„inlandsehe geneesmiddelen”.
Dat deze minachting later op haar

volstrekte

minachting jegens de

beurt

geluwd

sprekender

te wijzen op de recente oprich-

ting

van

aangetoond
een

worden

dan

door

physiologisch-therapeutisch

weer

laboratorium

is, kan niet

als onderdeel

van

’s Lands Plantentuin. Berst door deze nieuwe stichting zal het pharmakologisch
onderzoek
afgerond

te Buitenzorg,
geheel

vormen

Het

feit, dat door

jaren

geleden

het

dat

zich

en

volledig

tot stand

geopperd denkbeeld

nu

in elke
gerijpte

komen

richting bewegen
vruchten

zal, een

kunnen

afwerpen.
van dit laboratorium

een reeds

verwezenlijkt wordt, dat echter destijds

geen bijval vermocht te vinden, duidt wel op het veld winnen, ook in deze
gewesten, van andere inzichten.
86 COCOEERELEREEREREDEREL
REET
ELEDEN EDER

Hetzelfde komt trouwens
van

het laboratorium

den

aard

van

nasporingen

den

ook in aard en omvang van de briefwisseling

tot uitdrukking,

arbeid

zelf.
Sinds

inheemsche

wijlen

Dr. VoRrDERMAN,

Inspecteur

Dienst,

was

uitnemend

op dit uitgestrekte
succes

voorgegaan.
uit verschillende

altijd, was
van

daarmede,

tal

staan

naar identiteit en toepassing

of als giftig gevreesde

gegevens

en, in verband

toch

’s Lands

van

den

gebied

op het

reeds

met

deelen

van

voora

Geneeskundigen

grooten

werden

Java

geprezen

programma;

Burgerlijken

Verzamelingen

ook in

opzettelijke

van als geneeskrachtig

simplicia

van

jaren

ijver en met

aangelegd

bijeengebracht.
 en vele

Hoewel

niet

veelal, dank zij ook de hulp van het aan het Herbarium
Plantentuin

verbonden

verkregen

materiaal

mogelijk.
aangewezen

plaats

geworden,

militaire

apothekers

terecht

noodzakelijk

hen wachtenden

een

personeel, de indentificatie van het

Zoodoende
waar

bepaald

laboratorium

tevens de

aan pas uit het moederland

gekomen

deel

is het

van

de, na

hun studie in Europa

geachte, bepaaldelijk Indische voorbereiding voor den

werkkring

kan worden

gegeven.
Ook aan andere gasten heeft het laboratorium herhaaldelijk gastvrijheid
verleend.
Het

daartoe

in ruimer

tegenwoordige

EykMAN

tijdens

mate

gebouw,

gelegenheid

van

1898

dagteekent,

het onaanzienlijke

biedt

lokaal, waar

’s Lands Plantentuin gewerkt heeft, en
heeft verricht. In datzelfde lokaal was
ook Prof. Pruaer, in 1897 door het Buitenzorg-fonds voor een verblijf van

waar GRESHOFF

zijn bezoek

dat
dan

aan

zijn onderzoekingen

eenige

maanden

diep

betreurden

naar

hij zich voorstelde, voor vele jaren stof tot het voortzetten van zijn

geliefkoosde

te Buitenzorg
dood

studiën

De resultaten
met

die

van

zouden

van

andere

aangewezen,

onvermoeid

bezig

tot een paar dagen voor zijn

met

werkzaamheden,

die

hem,

leveren.
Pruvaar's Buitenzorgschen
in het laboratorium

bliceerd in een der nummers

—

XXXI

—

arbeid zijn later, tegelijk

verrichte onderzoekingen,

gepu-

van de reeks Mededeelingen

uit ’sLands

Plantentuin. In deze reeks zijn 8 deelen, wier inhoud
van het Pharm. Laboratorium behoort, nl:
No. 7. M. GresHOFF,
Eerste verslag van het onderzoek naar de planten-

tot het arbeidsveld

No. 10. M. GrrsHOFF,

stoffen van Ned.-Indië. 1890.
Beschrijving der giftige en bedwelmende planten
bij de vischvangst in gebruik.
No. 18. W. G. Boorsma,

1893.
Eerste resultaten van het door — verrichte
onderzoek naar de plantenstoffen van Ned.-Indië.
1894.
coro

mowRmRRRELTEENRERERERERER

No. 18. W.G.
Boorsma,

Nadere

resultaten

van

het

87

enz. (Plantenstoffen

II) 1897.
Tweede Verslag van het onderzoek n. d. plantenstoffen v. N. I. 1898.
 Tweede gedeelte van de beschrijving der giftige
en bedwelmende planten bij de vischvangst in

No. 25. M. GRESHOFF,
No. 29. M. GresHorr,

No. 31. W. G. Boorsma,

gebruik,

1900.
Nadere

resultaten

...
enz. (Plantenstoffen

III)

resultaten

...
enz. (Plantenstoffen

IV)

1900.
No. 52. W. G. Boorsma,

Nadere

1902.
Op de nummers
een

vervolg van

10 en 29 is later, na het overlijden van den schrijver,

zijn hand

verschenen,

uitgaande van het Departement
No. 17. M. GresHOFF,

als nummer

de Mededeelingen

Derde gedeelte (Supplement)

van de beschrijving

der giftige en bedwelmende

planten bij de visch-

vangst in gebruik.
Van

van

van Landbouw:

1918.
het 2e en 3e gedeelte der Vischvergiften-monographie

is de titel

als volgt aangevuld:
tevens

Overzicht

der heroïsche

gewassen

der geheele

aarde en hunner

verspreiding in de natuurlijke plantenfamiliën.
Inderdaad vormen

deze werken

te zamen een omvangrijk toxicologisch

de schrijver,

met de hem

compendium,

waarin

aanwijzingen

bijeengebracht

trent giftige of verdachte

eigen zorgvuldigheid,

alle

en familiesgewijs gerangschikt heeft, die om-

plantenin de literatuur te vinden waren.
Ook GRresHorr’s Schetsen van nuttige Indische planten, als Extra
Bulletin van het Koloniaal Museum verschenen — 1894-1900
—,
werden voor een groot deel nog in des schrijvers Buitenzorgschen tijd
samengesteld.
In het
verschenen

Bulletin

de

l Institut

botanique

nog als uitgaven van het Pharm.
de

Buitenzorg

laboratorium:

No. XIV. Pharmacologie

I. 1902.
No. XXI.
id.
II. 1904.
en in het als vervolg op het evengenoemde, uitgegeven Bulletin
Depart. de Agriculture aux Indes Néerlandaises:
No. VIL. Pharmacologie III. 1907.
No. XVI.
id,

du

IV. 1908.
No. VII bevat een verhandeling over in Ned.-Indië en elders gebezigde

88 COEDEDTOEDTDEREDERER

EEE

reukhouten;

nummers

in de overige

boratorium

verrichte

Voorts

moge

werkje

delleer

op Java.
 ook

rechtstreeks

algemeene
een

gewag

gemaakt

aandacht

scheen

over

genees mid-

is reeds vermeld, dat sinds lang
gehouden

Xle Internatio-

het door den titel aangeduide

het

vooral

onderwerp,

licht te doen zien van de op dit gebied

in de laatste

dat publicatie

een in 1918 ver-

nu een geschikte aanleiding om nevens

in den loop der jaren saamgebrachte

toe geleid,

van

gewijd werd aan de studie van de „inlandsche

samenvatting
heeft

van in het la-

opgenomen.
Oostersche

Het in 1913 in ’s Gravenhage

beschouwingen

Overigens

worden

over

In het voorafgaande

voor Pharmacie

beknopte

onderzoekingen

Aanteekeningen

geneesmiddelen’.
nale congres

nog

TER
EELERELEEEDEOEDEL

zijn de uitkomsten

pharmakologische

hier

schenen

EEE

gegevens.
jaren

de aard

in tijdschriften

der werkzaamheden

plaats vond:

er

zoo in het

Geneeskundig

Tijdschr. voor Ned.-Indië een studie over de waarde

van

van

het

voor

gebruik

Inl.
geneesmiddelen,
over

oepas

te voren

reeds

glucosurie,

in het

Tijdschr.
eenige

inlandsche

van

verhandelingen

over giftige planten en

Ook werd

Kanari-zaden-melk

onderwerp

tegen

beschrijvingen

in Teysmannia

andere onderwerpen.
getiteld:

welk

bidara

Geneeskundigen

afzonderlijk uitgegeven

als

voedsel

in het

voor

Geneesk.
een brochure,
zuigelingen,

Tijdschrift

voor

N.I., behandeld was.
Ten

slotte

blijve niet onvermeld, dat schrijver dezes geleidelijk meer

en meer, en in den laatsten tijd nagenoeg geheel, door andere werkzaamheden

aan

zijn laboratorium-taak

onttrokken

dat

niet

een

worden.
reeds

een

voor

lang

Echter

zal

reeds

denkelijk

verandering

wederopleving

Ongetwijfeld
met de nieuwe

ten

ten gevolge

is. De

oorlog

meer

bevredigende

bij het

verschijnen

goede

gekomen

is oorzaak gaweest,

regeling

van

kon

getroffen

dit gedenkschrift

zijn, die een zeer gewenschto

zal hebben.
zal dan het Pharmakologisch
Physiologisch-therapeutische

laboratorium, in vereeniging

instelling — waarmede

het wel

niet administratief, maar dan toch feitelijk een geheel vormt — een bloeiende
toekomst

te gemoet gaan.
W.
G. BoorsMa.
 Alphabetische Lijst der Wetenschappelijke
Bezoekers
van ’s LANDS

PLANTENTUIN

*

(tot 1 Januari 1917)

Prof. Dr. Th. ApeNsAMER.
Dierkundige. Weenen. Dec. 1893 tot Mei 1894,
Dr. P. Anema. Pharmaceut. Batavia. Juni 1893.
Prof. Dr. W. ArNoupr. Plantkundige. Charkow. Jan. tot Juni 1909.
Dr. Carl W.S. AurrviLLius. Plantk. Upsala. Aug. 1891.
C. A. Backer.
J. Beumée.
Plantk. Batavia.
Houtvester.
1902.
Buitenzorg.
1916.
Dr. J. F. vaN BeEMMELEN. Dierk. Batavia.
1890.
Prof. Dr. L. Brro. Plantkundige. Buda-Pest. 1898.
Dr. A. H. BraAuw. Plantk. Haarlem. Nov. 1911 tot Maart
F. Brey. Plantkundige. Zürich. Aug. 1915 tot heden.
Dr. J. G. Boervace.
Plantk. Leiden. April tot Aug.
1912.
1888.
Prof. D. Bors. Plantk. Parijs. 1903.
Dr. B. BRANDERHORST.
Phil. Cand. Brewer.
Off. v. Gez. N. IL. L. 1907.
Halle. Aug. 1890.
Dr. W. F. Bruck. Plantk. Giessen. Aug. 1911.
Dr. H. Bücrer. Landbouwk. Kamerun. Juli 1912.
Prof. Dr, M. Büsaen. Plantk. Münden. Oct. 1902 tot Febr. 19083.
Dr. W. Busse. Plantk. Berlijn. Oct. 1902 tot Febr. 1908.
Prof. Dr. H. von BurreL ReEPeN. Dierk. Oldenburg. Mrt. tot Mei 1912.
Dr. H. CAMMERLOHRER. Plantk. Czernowitz. Jan. tot Mei 1914.
D. H. CamPBeLL. Plantk. San Francisco. Mrt. tot Juni 1906 en 1914.
*)

Titel,

Buitenzorg.
woonplaats

enz.
hebben

veelal

betrekking

op het tijdstip van verblijf te

0

OREERT

EERE

ERE

EERE

EERE

Dr. G. Craurrrav.
Plantk. Brussel. Sept. 1896 tot Mrt. 1897.
EERE

Dr. E. B. CopeLanp. Plant- en Landbouwk. Los Banos (Philippijnen) 1915.
Dr. J. C. Cosrerus.
Plantk. Amsterdam.
Febr. tot Juni 1892,

Prof. Dr. F‚ Czarek. Plantk. Cernowitz. Nov.
Dr. C. DAwimorr.
Prof. Dr. W. Dermer.
Dr. F. Drerokx.
Plantk. Jena. Oct. 1904 tot Feb. 1905.
Dierk. Leuven.
1902.
Dr. K. Domin. Plantk. Praag. Nov.
Dr. J. Doroscuea

1907 tot Febr. 1908.
Dierk. Sf. Petersburg. Juni tot Oct. 1902.
Uuvar.
Dr. N. DouBrowIiNe.
 1909.
Plantk. München.
Plantk. Moskou.
April tot Juni 1918.
Sept. 1885.
Dr. H. Driescu. Plantk. Jena. Jan. 1890.
Dr. J. vaN Ercke. Geneesk. Batavia.
Oct. tot Dec, 1886.
Prof. Dr. A. ENGLER.
Plantk.
Prof. Dr. A. Ernst.
Plantk. Zürich, Aug.
Dr. A. J. Ewarr.
Berlijn. Dec. 1905 tot Febr.
Plantk. Liverpool. Nov. 1896 tot Mrt. 1897.
Dr. J. A. EykuaAnN. Plantk. Batavia.
D. Famcuump.
1906.
1905 tot Juni 1906.
Plantk.
Washington.
Oct. 1885 tot Febr.
1886.
April tot Dec. 1895.
Nov. 1893 tot Febr. 1894.
Dr. W. Frapor. Plantk. Weenen.
A. Fier. Plantk. Parijs. Juli tot Sept. 1911.
Prof. Dr. H. Frrring. Plantk. Straatsburg. Oct. 1907 tot April 1908.
M. Freiscuer. Schilder en Plantk. Batavia. 1900 en later.
Miss L. S. Grsrs. Plantk. Londen.
1918.
Dr. K. GIESENHAGEN.
Plantk. München.
Dr. E. Givray. Plantk.
Wageningen.
1899.
Sept. 1895 tot Jan. 1896.
Dr. H. A. GrrasonN. Plantk. Michigan. Dec. 1913 tot Febr. 1914,
E. Gorer. Dierk. Semarang. Mei tot Juni 1907.
Dr. K. Gorrer. Plantk. Rostock. Nov. 1885 tot Mrt. 1886.
Prof. Dr. R. Gorpscuampr. Dierk. München. Mrt. en April 1914,
Prof. Dr. E. Gorpsrein. Scheik. Berlijn. 1914.
Prof Dr. M. GoveNkiN. Plantk. Moskou. Dec. 1904 tot Mei 1905.
Mej. L. von GRABVENITZ.
C. O. GRAVENHORST.
Plantk. Berlijn. Juli 1907,

Technoloog.
Aarhus.
Dec,

1916.
Dr. GrüsreR. Dierk. Napels. 1899.
Prof. Dr. G. HABERLANDT. Plantk. Graz. Nov. 1891 tot Febr. 1892.
Prof. Dr. E. HarckeL. Dierk. Jena. Oct. 1900 tot Jan. 1901.
Dr. Ph. vaN HARREVELD. Plantk. Groningen. Mei tot Sept. 1907.
Prof. Dr. E. HeinricueR. Plantk. Znnsbrück. Nov. 1903 tot Jan. 1904.
F. HenkeL.
Tuinbouwk.
Darmstadt.
1910.
EEE

Dr. C. Herpert.
EEE

91

Dierk. Jena. Jan. 1890.
Prof. Dr. F. Ritter von Höunrr. Plantk. Weenen. Nov. 1907 tot Maart 1908.
J. J. Hoevenaars.
Plantk. Soerabaja. Oct. en Nov.
 Plantk. Berlijn. Jan. 1894.
D. HorrmanN.
Dr. C. HOLTERMANN.
Plantk.
Christiania.
1894.
Juli 1895 tot Mei 1896.
Prof Dr. G. vaN Irerson. Plantk. Delft. Aug. 1911.
Dr. P. Iwanorr.
F. P. Jerson.
Dierk. St. Petersburg. Aug. tot Dec. 1906.
Dierk. Suva (Fidji-Eil.) Febr. tot Juli 1913.
Dr, A. Jorn. Plantk.
Cairo. Aug.
Prof. Dr. F. M. KamreNskr.
J. Z. KANNeGIETER.
W. KarawasEw.
1904.
Plantk.
Odessa. Mei en Juni 1892.
Dierk. Driebergen.
Dierk. Kiew.
Prof. Dr. G. KARSTEN.
1890, 1891

en 1896.
1899 en 1918.
Plantk. Rostock. Nov.
Prof. Dr. T. KAwAkraMr. Plantk. Formosa.
1888 tot Mrt. 1890.
1911.
Prof, Dr. Kress. Plantk. Heidelberg. Oct. 1910 tot Febr.
Prof. Dr. P. KNuru.
Plantk. Kiel. Nov,

A. J. Koens. Onderwijzer. Batavia. 1913.
Dr. M. Korernicke. Plantk. Bonn. Mei 1907.
Dr. S. H. Koorpers. Houtvester en Plantk.
1910 tot heden.
Mevr. A. KooRDERS—SCHUMACHER.
Dr. A. Korornerr.
Mej.
Dierk. Hamburg.
T. A. KrasnosseLski.
Prof. Dr. A. Krasnow.
Prof. Dr. G. Kraus.
1885.
Jan. tot Mrt. 1904.
Oct. en Nov.
1892.
Plantk. Halle. Nov.
1893 tot Febr.
1894.
Plantk.
1885 en

1910 tot heden.
Charkow.
1910.
Dierk. Jena. Nov. en Dec. 1898.
Utrecht. Jan. tot Juni 1910.
Dr. F. X. Lana. Plantk. München.
Dr. C. LaurerBacH.
tot Mrt,

Plantk. St. Petersburg. Juni tot Aug.
Plantk.
Prof. Dr. W. Kürenrmar.
Dr. J. Kuiper.
Plantk.
Jan.
Dierk. Moskou. Mei tot Augustus

Prof. Dr. K. KrArPELIN.
1911.
1898 tot Mrt. 1899.
Febr. tot April 1902.
Plantk. Breslau.
1890 en 1896.
Prof. Dr. H. Lrecoxre. Plantk. Parijs. Juli tot Sept. 1911.
Abt Lraré. Plantk. Marseille. Juli 1901.
Prof. Dr. V. N. LuBimeNkKo. Plantk. Yalta (Krim). Mrt. tot Mei 1918.
Prof. Dr. W. Maarus. Plantk. Berlijn. Febr. 1909.
W. MarcewskKi.
Plantk. Sf. Petersburg. Juni tot Aug. 1910.
Dr. J. Massart.
Plantk. Brussel. Aug. 1894 tot Febr.
C. G. Marrzew.
 Plantk. Edinburgh.
N. Maxrmow.
1895.
1912.
Plantk. St. Petersburg. Juni tot Aug. 1910.
2 COELOTES

EELDE

Dr. H. Mayer.
Plantk. München.
Oct. 1886.
E. D, Merriuw.
Plantk. Manilla.
1902 en 1914.
Prof. Dr. H. Mrruw.
Plantk. Leipzig. Sept. 1909 tot Mrt. 1910.
Dr. C. F. Miruspauvan.
Plantk.
Chicago. Oct. tot Dec. 1911.
Prof. Dr. M. Mryosm.
Plantk.
Tokyo. Mrt. 1895 en Oct. 1907.
Dr. Hj. Möurer.
Plantk. Lund.
Prof. Dr. H. Moriscu,

Prof. Dr. H. Morin.
Prof.
Dr.
J. NAvEN.
ERERED

Plantk.
1897.
Praag. Nov.
Dierk. München.
A. NATHANSOHN.
Plantk.
Leipzig. Oct. 1912 tot Febr. 19138

Scheik. Höchster Farbwerke.
Prof. Dr. S. NAwasHiN.
1897 tot Jan. 1898.
April tot Juni 1907.
Febr.
Plantk. St. Petersburg.
Dr. A. W. Nieuwenguis.
1918.
1899.
Off. v. Gez. N. I. L. Nov.
1897 tot Mei 1898.
en Jan. tot Mei 1901.
Dr. E. NyMANN.
Plantk.
Upsala. Sept. 1897 en Mrt. 1899.
Prof. Dr. K. Ono. Plantk, Peking.
1918.
Prof. Dr. EB. Parra.
1901.
Prof.
Dr.
W.
Plantk.
Parren.
Dr. S. PrpAscHENKO.
Graz.
Plantk.
Hanover

(U. S. A). April en Mei

Dierk. St. Petersburg. Juni tot Dec.
Prof. Dr. O. Perzie. Plantk.
Genua.
Dr. M. PerNop.
Zürich. Jan. 1899.
J. Ph. Prerrrer.
Technoloog.
C. V. Piper. Plantk.
Nov.
Semarang.
1912.
1901.
1896 tot Mrt. 1897.
1906.
Washington. 1911.
Dr. E. PrLAsscHAERT,

Houtvester. Buitenzorg. 1916.
Prof. P. C. Prvaae. Pharm. Groningen. Mei tot Juni 1897.
Prof. Dr. O. Porscr.
Plantk.
Czernowitz. Jan. tot Juni 1914.
Prof. Dr. V. A. Poursen. Plantk. Kopenhagen. Febr.
Dr. A. Preyer.
Prof. Dr. A. Purre. Plantk
L. Pynaerr.
1895.
Plantk. Berlijn. 1900.
Plantk,

Utrecht. Mrt. tot Juli 1906 en 1918.
Gent. Sept. 1899 tot April 1900.
B. E. Quick. Plantk. Michigan. Dec. 1918 tot Febr. 1914.
Dr. M. Racrorski.
Dr. F. RAmArey.
Plantk.
Plantk.
Tegal. Mrt. tot Mei 1898.
 Boulder

(Colorado). Febr. tot Mei 1904,

Dr. H. N. Riprevy. Plantk. Londen.
RrikrrA SAHAr Plantk.
Dr. C. B. RoBinson.
1915.
Tokyo. Dec. 1911.
Plantk. Manilla.
J. F. C. Rock. Plantk. Honolulu.
1913.
Mei 1916.
Dr. L. S. A. M. von Römer. Off. van Gez. K. N. M. 1909 en 1910.
Prof. Dr. W. Rorgerrt. Plantk. Riga. Jan. tot Nov. 1909.
eeermmm

mmm

D. Rupnew.
mwgmwm Rpm WLW

Technoloog.
EERELEOEDEREDERERER

St. Petersburg. Mei

1914,

Dr. Ch. S, SARGENT.
Jamaica

Dr. G. ScHAEFFER.
Landbouwk.
Dr. V. ScumerNer.
Plantk. Praag. Nov. 1893 tot Juli 1894.
Prof. Dr. W. Scmmreer.
Dr. R. Scurscurer.
Plain (Mass.) 1903.
Rome.
Plantk.
Febr. tot April 1913.
Bonn.
Oct. 1889 tot Mrt.
1890.
Plantk. Berlijn. 1910.
Dr. A. H. Scumipr. Geneesk.
tot Mei

93

Utrecht. Dec. 1898 tot Febr. 1899 en Mrt.
1900.
Dr. J. C. Scroure,

Plantk.
Dr. S. L. ScHouren.
Prof. Dr. W.
Groningen.
Plantk.
Scurörer.
Prof. Dr. E. SeLeNkA.
Febr. tot Juni

Utrecht. Juli tot Nov.
Plantk.
Zürich. Jan.
Dierk. Erlangen.
Dr. R. Semon.
Dierk. Jena. Nov.
Dr. F. SeNBon.
Plantk.
1908,

1901.
1899.
April tot Juli 1889.
1892 tot Mrt.
1893.
Tokyo. Dee. 1911.
Prof. Dr. G. SENN. Plantk. Basel. Oct.
1910 tot Febr.
1911.
Prof. Dr. M. Sreprrecri.
Jan. tot Mei

1908.
Dierk. Lemberg.
Dr. S. V. Simon. Plantk.
Mej. C. Srurrer.
Göttingen. Oct. 1910 tot Juli 1911.
Plantk. Amsterdam.
Dr. O. Spire. Geneesk.
Aug.
1915 tot April 1916.
Parijs. Oet. 1901 tot Mrt.
Prof. Dr. EB. Sraur. Plantk. Jena. Mrt.
1902.
1890.
Mej. E. Srein. Plantk. Berlijn. Juli 1907.
Dr. A. SrrúBeLL. Dierk. Frankfort a./M. April 1889 tot Febr. 1890.
Dr. N. E. Svepeumus.
W. P. Tgomeson.
Plantk.
Plantk.
Prof. Dr. G. Tiscurer.
Plantk. Heidelberg. Aug. tot Dec.
Dr. H. Trvon, Dierk. Sydney.
Prof. Dr. A. Tscrircn.
1913.
1908.
1912.
 Plantk. Berlijn. 1889.
Mejonkvr. Dr. M. Baronesse
Mrt.ct tot Aug.
Upsala. 1903.
Cambridge (U.S.A.) Jan. tot Mei

von UrxKüLL GÜLDENBAND. Plantk. Berlijn.
1901.
Dr. Th. Vareron
Dr. VeErMorsEN.
Sr. Plantk. Pasoeroean.
Mrt. 1891 en 1916.
Plantk. Belgisch Congo. Mei 1912.
G. M. Versteeg. Off. van Gez. N.IL. 1906 en 1907.
Prof. Dr. G. Vorkens. Plantk. Berlijn. Juli tot Oct. 1902.
Dr. A. G. VoRDERMAN. Geneesk. Batavia. 1895, 1896 en 1898.
Dr. O. Warrer. Plantk. St. Petersburg. Juni tot Aug. 1910.
Prof. Dr. Warrrer. Geoloog. Halle. 1914.
Prof. Dr. O. WarBura.
A. Warp.
Plantk, Hamburg,

1885. en 1886.
Plantk. Oxford. Nov. 1891 tot Jan. 1892.
94

DEEL
ERR
REE

Prof. Dr. M. Weser.
Dierk. Amsterdam.
Mevr.
Bosse. Plantk. Amsterdam.
A. WEeBER-VAN

Prof. Dr. F. A. F. C. Wenr.
Mej. Dr. E. Werner.
Dr. E. M. Wircox.
Dr. A. Wiuvy.
Plantk. Amsterdam.
Plantk. Freiburg.
Plantk.
Plantk.
Weenen.
Plantk.
Dr. K. ZIMMERMANN.
Mrt. tot Juli 1890.
Nov.
Oct. 1913 tot Juni 1914.
Sept. 1898 tot Febr. 1899.
1893 tot Febr.
Cambridge (U.S.A) 1900.
Dierk. Oxford. Nov.
Dr. H. Winkver.
1888 en 1900.
1913 tot Mrt. 1914.
Plantk. Amsterdam.
Prof. Dr. M. WesrTERMAIER.
Prof. Dr. J. Wiesner.
1888 en 1900.
Plantk. Berlijn. Dec

Mej. Dr. J. Wesrerpuk.
EERE

1894,

Tübingen. Nov.
Dierk. Shanghai.
1903 tot Mei 1904.
1914.
1894.
De „Annales du Jardin Botanique
de Buitenzorg’.
 Beze publicatie, waarvan
S op het oogenblik

de eerste band in 1876 verscheen, vormt

een serie van dertig deelen, bevattende ieder

4 é twee afleveringen van gemiddeld 150 bladzijden, met telkens 15 à
50 op steen gedrukte

omvang
het

platen,

der in de Annales

algemeen

de laatste
of drie

verschenen

dus

bijna

één

aflevering

per halfjaar. De

gepubliceerde werken is zeer verschillend; in

2 à 10 mededeelingen

per aflevering; alleen in

jaren werd tot de schrijvers het verzoek gericht zich tot twee

vel

druks

mededeelingen

te willen

beperken.
Ook

aangaande

den

inhoud der

werd nooit iets bepaald ;alleen moeten deze betrekking hebben

op

oorspronkelijke onderzoekingen,
afkomstig van Nederlandsch-Indië.
te Buitenzorg gedaan, of op materiaal,

De eerste band verscheen onder de redactie van Scuerrer, het laatste
viertal onder die van KONINGSBERGER en BERNARD, terwijl gedurende bijna

dertig jaar, wijlen Prof. Dr. M. TrevB de niet gemakkelijke taak van deze
redactie

heeft

Annales

vervuld.
haar

Gedurende

dien

aandeel der gepubliceerde manuscripten
Daarom

tijd is hij erin geslaagd, aan de

eigen karakter te geven, vooral ook, omdat het leeuwen-

zweeft

als het

ware

over

van hem afkomstig is.
het

geheele

werk

nog steeds de

groote geest van dezen eminenten geleerde en ‘elke poging om een analytisch
overzicht van

den inhoud der Annales

te geven, kan niets anders zijn dan

een hulde, gebracht aan zijn nagedachtenis.
 Hoewel alle gepubliceerde bijdragen
altijd de resultaten

geven

zijn van

zij toch meestal

of onder

zijne leiding

—

zooals vanzelf spreekt, —

de persoonlijke

onderzoekingen

niet

van Trrup,

de uitkomsten aan van proeven, die op zijn raad
genomen

welke door zijn vorige werken

werden,

of wel

het

zijn waarnemingen,

geïnspireerd werden; zelfs na den dood van

TrevB

blijft zijn invloed

onderzoekingen
aanta)

van

geleerden

op

de Annales

Buitenzorg

het

nog

en

altijd

op de wetenschappelijke

duidelijk

voelbaar,

daar

een

voorrecht heeft gehad, zich het rijke, door hem ver-

zamelde

materiaal te zien aangeboden om te bestudeeren.
Kortom, zonder iets af te willen doen van de waarde der onderzoekingen

van de geleerden, die met TreuB
gehad,

samengewerkt

de Annales

hebben, en wier bijdragen

tot resultaat

hebben

du

Buitenzorg

tot een der rijkste en interessantste botanische

Jardin

Botanique

de

periodieken

te maken, kunnen wij hier toch zeggen, dat deze publicatie een der meest
monumenten is, opgericht, ter wille van de wetenschap,
door de wilskracht, de volharding en het genie van één enkel man.
Twee keer hebben de vrienden en bewonderaars van TreuB hem een

belangwekkende

getuigenis

van

sympathie

resultaat

van

hun

van

bijdragen,

en

van

eerbied

wetenschappelijk

welke

willen

streven

in Supplementen

geven,

door

hem

het

op te dragen,

in den vorm

de

gepubliceerd

van

Annales

werden; de eerste keer bij gelegenheid van het 25ste verjaarfeest van zijne

piromotie, en de tweede maal bij zijn heengaan van Buitenzorg.
 Het

is niet onze

in de Annales

bedoeling, hier een eenvoudige

gepubliceerde werken

dan een weinig onderhoudende
en

onvoldoende

referaten

van analytisch, maar

auteurs

liever

willen

zeer kort overzicht samen

de talrijke behandelde

hebben

van alle

wij trachten

een

soort

te stellen, door de belang

en schrijvers te groepeeren. Het spreekt

dat het moeilijk, zoo niet onmogelijk

lijn tusschen

opsomming

zij zou niets anders zijn

lijst van titels en auteursnamen, door korte

gevolgd;

rijkste bijdragen naar onderwerpen

vanzelf,

te geven;

is, een scherpe afscheidings-

onderwerpen

te trekken; immers, vele

zich in hun publicaties met verschillende

onderdeelen

van

de plantkunde beziggehouden, zoodat onze indeeling der bijdragen eenigszins
onzuiver

zal zijn en

genoemd

zullen

overzicht

van

dezelfde

worden.
werken

Bovendien

soms
geven

het geheel der te Buitenzorg

onder

meer

de Annales
gedane

dan

één

geen

hoofd

volledig

onderzoekingen;

naast

dit tijdschrift toch bestaan nog talrijke bijzondere werken betreffende de
systematiek, de toegepaste landbouwplantkunde en de zoölogie. Verder
hebben de bezoekers van ’s Lands Plantentuin dikwijls beschrijvingen van
hunne reizen gepubliceerd (MassArT, HABERLANDT, GIESENHAGEN,

@.a.) waarin

talrijke wetenschappelijke waarnemingen vermeld worden, welke soms slechts
voor

een deel in de Annales

speciale

publicaties en

andere

zijn terug te vinden.
werken

van

meer

Doch al zullen deze

algemeenen

aard hier

EEE

EERE

niet behandeld

voor, hier terloops op

hun bestaan
Om

du

worden,

kwam

het toch wenschelijk

97

te wijzen.
te beginnen

Jardin

enkele woorden

Botanique

over de wijze, waarop

Buitenzorg

de Annales

worden: zij
de Firma BriuL en Co. te Leiden, welke, dank zij

zijn het eigendom van

de

uitgegeven

een

ruime

subsidie van het Gouvernement

van Nederlandsch-Indië,

1876

twee

afleveringen

jaarlijks

verschijnen

zeer

groot

—

bijna kunnen

opluisteren.
 men

zou

kan

In de laatste jaren werd

doen

zeggen

sedert

en deze met een

onbeperkt —

aantal platen

besloten, de mogelijkheid te openen

het aantal der jaarlijksche afleveringen op drie vast te stellen. Ongelukkigerwijze hebben de tegenwoordige wereldomstandigheden

de kostbare mede-

werking van talrijke geleerden tijdelijk of definitief doen ophouden, zoodat
de redactie

der

Annales

tot nu

toe in de onmogelijkheid

is geweest,

deze belangrijke uitbreiding van het tijdschrift door te voeren.
Behalve
naren

TrevB

en

verschillende onder zijne leiding werkende

van

’sLands

Plantentuin

hebben

de talrijke vreemde

gedurende

korteren

of langeren tijd te Buitenzorg hebben

ambte-

botanici, die

gewerkt, in de

eerste

plaats bijgedragen tot de vermaardheid

van de Annales

als bota-

nisch

tijdschrift

zeer

richting,

waarin

deze

alle gebieden

van

groote

beteekenis.
De

geleerden werkten,

hebben

van

betreffende,

de plantkunde

Het zijn misschien

de werken

als resultaat gehad dat bijdragen,

innemen

en

waaraan

met de grootste zorg vervaardigde

geven.
Daartoe

behooren

erin gepubliceerd

werden.
omtrent de embryologie en de cytologie,

die onder den aandrang en den invloed van

in de Annales

uiteenloopende

Trevs, de belangrijkste plaats

de talrijke, door de Firma TraP

lithographische platen een groote waarde

in de eerste plaats de klassiek geworden onder-

zoekingen van TrevB over de Cycadeeën, de Loranthaceeën, de Casuarineeën,

Balanophora, enz. ; zijne Notes sur lembryon, le sac embryonnaïreetl’ovule, welke
in verscheidene afleveringen van de Annales verschenen, later gevolgd door de

embryologie van Ficus hirta, Blatostenuma
werden,

over

de embryologische

stellen

acuminata, e. a. In deze werken

onder meer, talrijke waarnemingen

der

bovendien,

eigenschappen,

systematische
zooals

reeds

kenmerken

meegedeeld

over apogamie

en

welke als grondslag voor het vastdienst

kunnen

doen.
 TreuB

heeft

gezegd, een rijk materiaal op Java verzameld

van

kunnen

en het werd later ter beschikking gesteld van verschil

afwerken

Buitenzorg

meegenomen;

en
hij heeft het helaas niet

bij zijn vertrek

lende

geleerden.
Als gevolg daarvan

onder

den

van

titel

Reliquiae

begon de Directie van de Annales

Treubianae

een

serie

van

interessante

verhandelingen te publiceeren, waartoe Prof. Wexr eene inleiding samenstelde,
gewijd aan de gedachtenis van

TrevB.
Daarin wordt tevens uiteengezet, op

welke wijze deze serie verschijnen zal en welke haar hoofdinhoud zal zijn;
zij zal in de eerste plaats het resultaat bevatten van waarnemingen over
embryologie, omdat bedoeld materiaal grootendeels bestond uit vruchten
van talrijke plantensoorten in verschillende ontwikkelingsstadia.
Op embryologisch gebied hebben sommige plantengroepen, die eigenaardige

eigenschappen

meer

in het bijzonder

de

families,

zooals

de

en

systeem

en

voor

en

parasieten

der

Lorsy
en

en

tropen

botanie

de

karakteristiek

zijn,

Brugmansia,

overgangsgroepen

vormen

(door TreuB bestudeerd) en de

grondig

onderzocht),

saprophyten,

door de botanici gezocht worden;

Rafflesia

de

der onderzoekers getrokken: behalve

de Casuarineeën,

(door Karsten

plaats

materiaal
zooals

in het

de Cycadeeën

Gnetaceeën
eerste

die

bezitten

de aandacht

die

als

zijn het in de
onderzoekings-

eigenaardige tropische planten

waarvan

de

vruchtontwikkeling

eerst

door Sorus-LauBacH, later door ErNsrT en ScHmipr bestudeerd werd; Rhopaloenemis en Balanophora, die aan Lorsy de gelegenheid gaven de waarnemingen
van TrevB te bevestigen; aantrekkelijke saprophyten met hare eigenaardige
en teere vormen, waarvan een sierlijke Gentianacee (Cotylanthera) door
Frepor

bestudeerd

Perzie, sommige

werd;

de

Ernsr

en

BERNARD

begonnen

over

de Saprophyten

welke

een

serie

in

kleine

Burmanniaceeën

Polygalaceeën

(Epirrhizanthes)

door

en embryologische

studie

door TRrEUB.
zijn een morphologische

van

gepubliceerd

Nederlandsch-Indië

wordt,

en

waarin

ook

in het algemeen,
de systematiek

(in samenwerking

met Smrruz) en de interessante biologie van deze planten

(in het

de symbiose

bijzonder

met

endotrophe

fungi) behandeld

worden.
 Tot nu toe werden verschillende Thismia- en Bwrmannia-soorten bestudeerd,

terwijl

Epirrhizanthes

en

Sciaphila

het

onderwerp

vormen

van

elders

gepubliceerde werken.
Koernicke heeft de Lorantaceeën opnieuw onderzocht uit een morphologisch
en biologisch oogpunt, en heeft daarover zeer grondige waarnemingen gedaan.
Eindelijk werd de oekologie van sommige cultuurgewassen onderzocht:

de

embryologie

van

Coffea door

von Fager en die van

Camellia

Theifera

door COHEN STUART.
De morphologie

van

talrijke tropische planten, die hetzij eigenaardig-

CELLE

EEREDEREEREREDENEREDELERER

heden vertoonen, hetzij karakteristiek
Indië,

heeft

de aandacht

groot

aantal

Annales;
gedeeld

bijdragen
de

over

onderwerpen

betrekkingen

planten en hare morphologische
Het

zijn voor de flora van Nederlandsch-

der onderzoekers niet minder getrokken en een

in het bijzonder werden

omtrent

99

zijn in de eerste

dit gebied verscheen

in de

vele belangrijke waarnemingen

op

mede-

tusschen

de biologie van verschillende

eigenschappen.
plaats de grondige onderzoekingen

van TreuB

over eenige myrmecophiele planten (Myrmecodia, Dischidia), over een aantal
klimmende

gewassen

en de interessante

over de eigenaardige waterhoudende

wijze, waarop zij zich vasthouden,

bloemknoppen van Spathodea,

enz; al

deze opstellen, meestal zeer bondig en met uitnemende teekeningen toegelicht,

bevatten nieuwe en interessante aanwijzingen over de behandelde onderwerpen.
Verder heeft HeiNRIcHeERr de biologie van Nepenthes melamphora bewerkt;
eenige

jaren

later hebben JeNseN

Nepenthes-urnen

gevestigd

en

en De MemnerE ook hun aandacht op de

in het

bijzonder

levenden toestand in de in deze urnen
vloeistoffen
genoemd

rijk aan

verterende

op de larven, die zich in

bevatte vloeistoffen bevinden, welke

enzymen

zijn. Verder mogen

hier worden

de belangrijke werken van Burcr, ZIMMERMANN en later van Mevr.
 NieuweNHuis-UeExKüLL

over

de

extranuptiale

nectariën

en de myrmeco-

philie, die van W. en J. Docters vAN LEEUWEN-RIJNVAAN over de biologie van
Dischidia, enz. RacrBorsk1,
groei

en

de

vertakking

ScHoure, Kraus

van

en Wr…mesNer hebben den dikte-

verscheidene

gewassen

bestudeerd,

ScHoure

meer in het bijzonder die van den stam van palmen en varens.
De

zijn

abnormaliteiten,

dan

elders,

nemingen,

hebben

die in de tropen

ook

aanleiding

die in de Annales

vermeld

telijk onderwerp

en de plantkundige

gewassen,

geheele

een

reeks

feiten

talrijker

en vooral opvallender

gegeven
worden;

tot

interessante

waar-

het is een bijna onuitput-

kan, in de misvormingen der tropische
vinden

ten

gunste

van

de

grond-

theorieën van morphologie en phylogenie. Behalve de dubbele muskaatnoten,
door

JANsB

(Huncer)

en

door

Cosrerus

en Papaya-vruchten

bestudeerd,

(BERNARD),

de

abnormale

tabaksbloemen

hebben

Cosrerus

en SMmirH in een

serie van artikelen talrijke teratologische waarnemingen gepubliceerd, welke,
naar zich laat aanzien, nog voortgezet en aangevuld

zullen worden.
De epiphyllie en het epiphytisme, verschijnselen, welke zoo kenmerkend
zijn voor de tropische flora, worden door verscheidene geleerden besproken:

talrijke waarnemingen werden in publicaties van algemeenen aard beschreven,
sommige

ervan werden
en Werr gepubliceerd.
in de Annales

door MassArTt, Firring, KARSTEN

100

STe

Ee EEEEREREEEEEEREERIDEDERED

Wij moeten

hier nog noemen

van

GoeBeL,

botanische

de

waarnemingen

de

interessante
Rurcers,

bloeien

van

gegevens

de morphologische en biologische studiën

onderzoekingen

JANsE

over

uit Buitenzorg

de endophyten

bevatten, terwijl Werr,

der

van WINKLER,

wortels,

die zeer

later in samenwerking

met

een en ander publiceerde over de eigenaardige periodiciteit in het

van

Dendrobium

erumenatum.
De namen

van Koorpers,

CZAPECK,

Mryosur, BLAAUW en van talrijke andere onderzoekers zouden nog aangehaald
kunnen worden voor hunne studiën over de cauliflorie, over de luchtwortels

van verschillende

Het

planten, enz. enz.
