Een toeristische brochure: een oefening in persuasieve teksten
De meeste respondenten wilden niets bijzonders aan deze brochure
toevoegen; minder is beter. De respondent (BE3) wilde graag tenminste
één zin over de Vaderlandse oorlog in Kroatië zien in de brochure en de
respondent (NL1) wil, wegens eigen ervaring in Zagreb, graag iets over
de toeristische dubbeldekkerbus lezen.
7

Eigen knelpuntanalyse

De eigen knelpuntanalyse van de onderzoekers wordt verder in dit artikel
volgens de acht al genoemde content units geanalyseerd. Een eigen knelpuntanalyse houdt in dat de auteurs van dit artikel hun eigen analyse van
de brochure over Zagreb geven. Aan het einde wordt nog iets algemeens
over de brochure verteld, wat niet in één van de content units paste, maar
wel belangrijk was om te noemen.
1) Algemene indruk – De brochure is kleurrijk, maar heeft in bepaalde
delen een overvloed aan informatie; voornamelijk het hoofdstuk Geschiedenis. Dit maakt de tekst in bepaalde delen niet aantrekkelijk en een
beetje saai. De teksten zijn vaak niet coherent en consequent. Over de layout kan gezegd worden dat de letters misschien te klein zijn en de zinnen
te vaak gesplitst worden. Toevoegen van een inhoudsopgave zou handig
zijn. Het goede aan de brochure is dat de belangrijkste woorden, termen
en namen vetgedrukt zijn, waardoor ze opvallend zijn en makkelijk in de
brochure te vinden.
2) Inleiding – De inleiding is niet geschreven als de inleidende tekst,
het is niet aantrekkelijk en zou herschreven moeten worden. Ze is te chaotisch, omdat ze informatie bevat die pas later in de tekst moet komen. De
zin over de schoonheid van de vrouwen is volgens de auteurs van dit artikel verkeerd voorgesteld en moet veranderd worden. Het is niet de bedoeling dat vrouwen gezien worden als een schoonheidsobject dat toeristen
moet aantrekken, maar dat Zagreb trots is op de schoonheid van de vrouwen.
 3) Geschiedenis – Deze unit bevat te veel informatie op dezelfde plek.
Eerst begint de auteur van de tekst met allerlei data en daarna schakelt zij

Een toeristische brochure: een oefening in persuasieve teksten

219

over naar, bijvoorbeeld, “de turbulente tijd” (Petrinović, s.d., p. 7), wat de
tekst niet coherent maakt.
4) Kunst – In het hoofdstuk over kunst zou het misschien handig zijn
om te noemen dat er voorstellingen bestaan die in andere talen uitgevoerd
worden.
5) Parken, tuinen en sport – In de tekst wordt het centrum Arena Zagreb gemist waar diverse evenementen zoals wedstrijden maar ook grote
concerten worden gehouden.
6) Leefstijl – In de content unit leefstijl wordt het nachtleven van
Zagreb nauwelijks genoemd en openluchtfestivals al helemaal niet. De
kleur van Zagreb is blauw en dat is volgens ons in deze brochure niet zo
duidelijk. In dit hoofdstuk (de leefstijl) domineert de rode kleur (hartjes,
hoedjes, kleur van de balkjes aan de zijkant) die de lezers op het verkeerde spoor zet.
7) Zagreb in het kort en de kaft – Het hoofdstuk Zagreb in het kort zou
misschien beter aan het begin van de brochure kunnen staan. De webpagina van het Zagrebs Bureau voor Toerisme is nauwelijks te bespeuren.
Een oplossing voor de betere zichtbaarheid van de webpagina zou het gebruikmaken van de QR-code zijn (binnen de brochure of op de kaften).
 8) Foto’s en illustraties – Het zou beter zijn als onder/in elke foto een
korte uitleg of de naam van de plek zou staan. Veel foto’s zijn van slechte
kwaliteit, maar ze zijn kleurrijk en daarom trekken ze de aandacht. Er zijn
genoeg foto’s om een goede indruk van de stad te krijgen. De positieve
sfeer wordt benadrukt door hartjes die in elke illustratie aanwezig zijn (en
op sommige foto’s), wat de slogan van de stad volgt: Zagreb, stad van
een miljoen harten.
Wat de taal betreft konden de auteurs van dit artikel de fouten niet
identificeren die de respondenten hebben gemarkeerd. Wat we wel
hebben gemerkt is dat de zinnen te lang zijn. De vertaling van Kroatische
woorden wordt in de tekst niet consequent gebruikt en gemarkeerd; bijvoorbeeld op pagina 16 van de brochure worden de namen als volgt gemarkeerd: het Centraal Station (Glavni kolodvor; vertaling, niet cursief)
en later Tkalčićeva ulica (straat) en Ban Jelačić plein.
Željana Pancirov Cornelisse & Ana Marija Žagar & Frieda Steurs

220

8

Herschrijfadvies

De grootste kritiek op deze brochure is dat ze niet geüpdatet wordt; bijvoorbeeld Arena Zagreb, die in 2005 is geopend, wordt niet genoemd,
maar is wel belangrijk voor verschillende grote evenementen in de stad.
Evenzo is er geen sprake van het grote park Bundek (opgeknapt in 2005)
dat een favoriete plek is van vele mensen uit Zagreb omwille van het
meer, een plek waar mensen kunnen ontspannen, barbecueën en van
evenementen genieten. Er zijn steeds meer nieuwe evenementen die de
stad bruisender maken, zoals bijvoorbeeld de jaarlijkse cultuurnacht Nuit
Blanche, ook bekend in het buitenland en Advent in Zagreb, reeds
meermaals verkozen tot beste kerstmarkt in Europa. Zulke informatie zou
zeker in de nieuwe druk van deze brochure moeten komen.
 Zagreb is trots op het feit dat lokale mensen, maar ook toeristen overal
gratis kunnen internetten. In het centrum van de stad is het mogelijk om
gratis wifi te gebruiken en als er een behoefte aan is, kan men overal in
cafés, restaurants, hotels/hostels een wachtwoord voor gratis internet krijgen. Dergelijke informatie is aantrekkelijk en nuttig voor toeristen en
daarom zou ze vermeld moeten worden.
Het zou handig zijn om aan het einde van de brochure het adres en telefoonnummers van de diplomatieke vertegenwoordigers toe te voegen die
voor dat land, ofwel de taal, verantwoordelijk zijn, in dit geval Nederland,
België en eventueel Suriname. In het geval van problemen is die informatie dan zeer handig en binnen handbereik.
Taalfouten moeten worden verbeterd. De tekst moet meer coherent en
consistent zijn. De meeste zinnen zijn te lang, wat in het Kroatisch geen
probleem is, maar wel in het Nederlands, of in de Nederlandse vertaling.
Het zou beter zijn als de foto’s een korte omschrijving of een titel
zouden krijgen.
9

Conclusie

De functie van persuasieve documenten, zoals brochures, is om de lezersattitude te beïnvloeden door informatieoverdracht. Omdat toerisme in de
Kroatische economie een belangrijke rol speelt en omdat Zagreb elk jaar
steeds meer door Nederlandstalige toeristen bezocht wordt, bestaat er een
behoefte aan een brochure over de stad, die overtuigend is. In dit artikel
werd het onderzoek naar de huidige brochure over Zagreb geanalyseerd,
met als doel om te testen of de brochure deze functie succesvol bereikt.
 Een toeristische brochure: een oefening in persuasieve teksten

221

De resultaten werden in twee delen verdeeld: een lezersonderzoek volgens de plus-en-minmethode van Hoeken (2012) en een eigen knelpuntanalyse. Aan het einde werd een herschrijfadvies geformuleerd. De
resultaten laten zien dat de brochure aandacht trekt maar dat die soms niet
vastgehouden blijft. De brochure lijkt echter redelijk succesvol en
overtuigend te zijn, omdat de respondenten na het lezen van de brochure
een positieve attitude hebben versterkt of ontwikkeld en graag Zagreb
willen bezoeken, waardoor het doel van de brochure bereikt is.
Verschillen in het overtuigingssucces zijn te zien tussen respondenten met
verschillende opleidingsniveaus. Op basis van het beperkte aantal
respondenten kunnen geen sluitende conclusies getrokken worden, maar
wellicht is het wel zo dat hoe hoger het opleidingsniveau is, hoe kritischer
de respondenten lijken te zijn in de afweging van argumenten, wat door
hun grotere voorkennis verklaard kan worden.
Uit de resultaten kan echter niet geconcludeerd worden of er verschillen zijn in overtuigingssucces tussen respondenten uit Nederland en uit
België. Daar zou meer onderzoek voor nodig zijn. Het is eveneens niet
bekend of de respondenten deze brochure anders zouden lezen, of dat de
resultaten anders zouden zijn, als ze deze brochure zouden beschouwen
als toeristen en niet als respondenten die meedoen aan een studie. Dit zou
een discussie voor nieuwe onderzoeken kunnen zijn.
Noten
1

2

3

4

5

http://gotohungary.com/, https://www.slovenia.info/en, http://www.serbia.travel/
multimedia/brochures.571.html,
http://croatia.hr/nl-NL/beleef-kroatie/Vol-leven,
http://www.infozagreb.hr/media/documents/boje_grada_NIZOZEMSKI.pdf (laatst
geraadpleegd op 28 september 2017)
https://www.dzs.hr/Hrv_Eng/publication/2015/04-03-02_01_2015.htm, https://www.
dzs.hr/Hrv_Eng/publication/2016/04-03-02_01_2016.htm,
http://www.mint.hr/UserDocsImages/170605_TUB-HR_%20016.pdf (laatst geraadpleegd op 28 september 2017)
https://www.taaltelefoon.be/daarom-daardoor (laatst geraadpleegd op 28 september
2017)
http://www.infozagreb.hr/multimedija/brosure (laatst geraadpleegd op 28 september
2017)
http://pubmet.unizd.hr/speakers/martina-petrinovic/ (laatst geraadpleegd op 28 september 2017)

222

Željana Pancirov Cornelisse & Ana Marija Žagar & Frieda Steurs

Bibliografie
Eagly, A.H. & Chaiken, S. 1993. The psychology of attitudes. Fort Worth,
TX: Harcourt Brace Jovanovic.
 Fishbein, M. & Yzer, M.C. 2003. ‘Using Theory to Design Effective
Health Behavior Interventions.’ Communication Theory, 13.2: 164–
183. https://doi.org/10.1111/j.1468-2885.2003.tb00287.x
Hoeken, H. 1998. Het ontwerp van overtuigende teksten. Wat onderzoek
leert over de opzet van effectieve reclame en voorlichting. Bussum:
Coutinho.
Hoeken, H., Hornikx, J. & Hustinx L. 2012. Overtuigende teksten: onderzoek en ontwerp. Bussum: Coutinho.
Kamalski, J., Lentz, L., Sanders, T. & Zwaan, R.A. 2008. ‘The forewarning effect of coherence markers in persuasive discourse: evidence
from persuasion and processing.’ Discourse Processes. 45.6: 545–579.
https://doi.org/10.1080/01638530802069983
Pieters, R. & Wedel, M. 2004. ‘Attention Capture and Transfer in
Advertising: Brand, Pictorial, and Text-Size Effect.’ Journal of Marketing, 68.2: 36–50. https://doi.org/10.1509/jmkg.68.2.36.27794
Rudman, L.A. 2004. ‘Sources of Implicit Attitudes.’ Current Directions
in Psychological Science. 13.2: 79–82. https://doi.org/10.1111/j.09637214.2004.00279.x
Brozović, I. & Perko, J. 9 feb 2016. Dolasci i noćenja turista u
2015./Tourist arrivals and nights in 2015. Priopćenje/First Release,
godina/year LII, broj/number 4.3.2. Državni zavod za statistiku/
Croatian Bureau of Statistics. (Vert. van Toeristische aankomsten en
nachten in 2015).
(https://www.dzs.hr/Hrv_Eng/publication/2015/04-0302_01_2015.htm). (laatst geraadpleegd op 28 september 2017).
Brozović, I. & Perko, J. 9 feb 2017. Dolasci i noćenja turista u
2016./Tourist arrivals and nights in 2016. Priopćenje/First Release,
godina/year LIII, broj/number 4.3.2. Državni zavod za statistiku/
Croatian Bureau of Statistics. (Vert. van Toeristische aankomsten en
nachten in 2016).
(https://www.dzs.hr/Hrv_Eng/publication/2016/04-0302_01_2016.htm). (laatst geraadpleegd op 28 september 2017).
Een toeristische brochure: een oefening in persuasieve teksten

223

Palčić, I. 2017. Turizam u brojkama 2016. Ministarstvo turizma Republike Hrvatske. (Vert. van Toerisme in cijfers 2016).
(http://www.mint.hr/UserDocsImages/170605_TUBHR_%20016.pdf). (laatst geraadpleegd op 28 september 2017).
Petrinović, M. s.d. Zagreb. De hoofdstad van Kroatië. Zagreb: Zagrebs
Bureau voor Toerisme.
(http://www.infozagreb.hr/media/documents/boje_grada_NIZOZEMS
KI.pdf). (laatst geraadpleegd op 28 september 2017).
Vlaamse overheid. s.d. Taaltelefoon. Daarom/daardoor. Brussel. Vlaamse
overheid.
(https://www.taaltelefoon.be/daarom-daardoor). (laatst geraadpleegd
op 28 september 2017).
Hungary. s.d.
(http://gotohungary.com/). (laatst geraadpleegd op 28 september 2017).
 Kroatië. Vol leven. s.d.
(http://croatia.hr/nl-NL/beleef-kroatie/Vol-leven). (laatst geraadpleegd
op 28 september 2017).
Martina Petrinović. Zadar. s.d.
(http://pubmet.unizd.hr/speakers/martina-petrinovic/). (laatst geraadpleegd op 28 september 2017).
Serbia. National Tourism Organisation of Serbia. s.d.
(http://www.serbia.travel/multimedia/brochures.571.html). (laatst geraadpleegd op 28 september 2017).
Slovenia. s.d.
(https://www.slovenia.info/en). (laatst geraadpleegd op 28 september
2017).
Zagreb. Hrvatska. s.d.
(http://www.infozagreb.hr/multimedija/brosure). (laatst geraadpleegd
op 28 september 2017).
