Multi-actor Challenges for Development and Implementation of Sustainable Mobility in Rural Areas in the Netherlands
jclepro.2019.118474
Van Goevorden, C., Rietveld, P., Koelemeijer, J., & Peeters, P. (2006). Subsidies in public transport. European
Transport, 32, 5–25. Retrieved from https://www.openstarts.units.it/bitstream/10077/5892/1/vanGoeverden_et_
al_ET32.pdf
Van Putten, B. (2020). Geen eigen auto of fiets meer - en toch altijd vervoer; Vervoer Van step tot streekbus: de
vervoersapp van de toekomst kiest uit álle opties de beste rit Carrière & geld. NRC, p. Economie 8-9. Retrieved
from https://advance-lexis-com.ezproxy2.utwente.nl/document/?pdmfid=1516831&crid=2b329382-5f51-450f9e39-4ac7b509ea9d&pddocfullpath=%2Fshared%2Fdocument%2Fnews%2Furn%3AcontentItem%3A5Y4GH0F1-JC5G-14CT-00000-00&pdcontentcomponentid=300171&pdteaserkey=sr0&pdita
Vlek, C., Jager, W., & Steg, L. (1997). Modellen en strategieën voor gedragsverandering ter beheersing van
collectieve risico’s. Nederlands Tijdschrift Voor de Psychologie, 52, 174–191.
VNG. (n.d.). Factsheet Mobiliteit | VNG. Retrieved from https://vng.nl/artikelen/factsheet-mobiliteit
VNG. (2019). Regionale Mobiliteitsprogramma ’ s Regionale Mobiliteitsprogramma ’ s. (november), 1–37.
Retrieved from https://vng.nl/sites/default/files/2020-01/handreiking-1.0-regionale-mobiliteitsprogrammas.pdf
%0A
Wegener, M., & Fürst, F. (1999). Land-Use Transport Interaction : State of the Art. SSRN Electronic Journal,
(October). https://doi.org/10.2139/ssrn.1434678
Wong, Y. Z., Hensher, D. A., & Mulley, C. (2018). Emerging transport technologies and the modal efficiency
framework: A case for mobility as a service (MaaS). Retrieved from https://ses.library.usyd.edu.au/
handle/2123/19100
Zhang, J., & Van Acker, V. (2017, October 1). Life-oriented travel behavior research: An overview. Transportation
Research Part A: Policy and Practice, Vol. 104, pp. 167–178. https://doi.org/10.1016/j.tra.2017.06.004

58

Images
p2

https://wdcinsights.wordpress.com/2020/03/05/submission-to-the-review-of-sustainable-mobility-policy/

p9
https://media.itsnicetha t.com/images/5cc6ca3f7f a44c8e69000016.for ma t-we bp.width1440_64xYPaabjSfLfYCd.webp
p44
https://media.itsnicetha t.com/images/5cc6ca797f a44c1298002223.for ma t-we bp.width1440_8RlkcuHk6ip7dRXE.webp
p52

https://www.mdbs.nl/media/36395/duurzame_moniliteit_logo_thumb_800.jpg

59

APPENDIX
A.
B.
C.
D.
E.
F.
G.
H.
 60

Research Matrix
COROP Regions
Informed Consent
Survey Questions
Filter, correction and coding rules
Interview topic list
Motives per transport mode and distance
Code report

63
66
68
69
75
76
78
80

A. RESEARCH MATRIX

61

62

63

B. COROP REGIONS
Code ODiN 2019
C o d e
label ODiN 2019
1
Oost-Groningen
2
Delfzijl en omgeving
3
Overig Groningen
4
Noord-Friesland
5
Zuidwest-Friesland
6
Zuidoost-Friesland
7
Noord-Drenthe
8
Zuidoost-Drenthe
9
Zuidwest-Drenthe
10
Noord-Overijssel
11
Zuidwest-Overijssel
12
Twente
13
Veluwe
14
Achterhoek
15
Arnhem/Nijmegen
16
Zuidwest-Gelderland
17
Utrecht
18
Kop van Noord-Holland
19
Alkmaar en omgeving
20
IJmond
21
Agglomeratie Haarlem
22
Zaanstreek
23
Groot-Amsterdam
24
Het Gooi en Vechtstreek
25
Agglomeratie Leiden en
Bollenstreek
26
A g g l o m e r a t i e
's-Gravenhage
27
Delft en Westland
28
Oost-Zuid-Holland
29
Groot-Rijnmond
30
Zuidoost-Zuid-Holland
31
Zeeuwsch-Vlaanderen
32
Overig Zeeland
33
West-Noord-Brabant
34
Midden-Noord-Brabant
35
Noordoost-NoordBrabant
36
Zuidoost-Noord-Brabant
37
Noord-Limburg
38
Midden-Limburg
39
Zuid-Limburg
40
Flevoland
64

65

C. INFORMED CONSENT
Consent Form for “Multi-actor challenges for development and
implementation of sustainable mobility in rural areas in the Netherlands”
YOU WILL BE GIVEN A COPY OF THIS INFORMED CONSENT FORM

Study Information
In this research “Multi-actor challenges for development and implementation of sustainable mobility in rural
areas in the Netherlands” will be studied to identify the challenges for transportation users, public transport
operators and governments (e.g. municipality, provinces) considering sustainable mobility. The answers
given by respondents will be used to answer the research questions. The research will handle all data with
care and according to the privacy law. The respondent can withdraw from this study at any moment.
 Personal information will be collected, which are the postal code (e.g. 7000) where the respondent lives,
the age of the respondent, occupation (e.g. student, working parttime / fulltime, retired) and the highest
level of education. All this information will be anonymized and will not lead to a unique person. The data will
be processed and saved during the research and will be deleted when the research is finished. During the
research, only the researcher has access to the data. If you have any questions regarding this research you
can contact s.w.m.wierenga@student.utwente.nl (researcher), m.j.g.brussel@utwente.nl (supervisor) or the
ITC Ethics Committee ec-itc@utwente.nl
Yes

No









I understand that taking part in the study involves an audio-recorded interview. The recording will
be transcribed as text and will be shared with the interviewee for approval. Both the recording and
the transcribed text will not be shared outside the research team (researcher and supervisors). The
recording and transcribed text will be deleted after the research is finished.








Use of the information in the study
I understand that information I provide will be used in the results of the research.




I understand that personal information collected about me that can identify me, such as my name or
occupation, will not be shared beyond the study team.








Please tick the appropriate boxes
Taking part in the study
I have read and understood the study information above, or it has been read to me. I have been able
to ask questions (if applicable) about the study and my questions have been answered to my
satisfaction.
 I consent voluntarily to be a participant in this study and understand that I can refuse to answer
questions and I can withdraw from the study at any time, without having to give a reason.
I agree that my information can be quoted in research outputs. The researcher will first ask
permission to write the specific quotes.
Consent to be Audio/video Recorded
I agree to be audio/video recorded.
Signatures
_____________________
Name of participant

66

_____________________ ________
Signature
Date

D. SURVEY QUESTIONS

67

68

69

70

71

72

E. Filter, correction and coding rules

73

F. Interview topic list
From the research matrix a topic list is defined for the interviews with actors in the Achterhoek. This topic list is based
on the research questions, expected/preferred information to be collected from each actor, literature review and output
of the survey. Per actor, the topic list will serve as a guide in the interview. The exact question posed to each actor
differs since there background, work or expertise differs.
 Sustainable transportation
Example of questions:
•
Welke uitdagingen zijn er voor jullie wat betreft de transitie naar duurzame mobiliteit?
o
Hoe is dat voor de provincie? En voor de Achterhoek?
o
Hoe ziet dat er in de praktijk uit voor ZOOV?
•
Welke kansen zijn er voor jullie wat betreft de transitie naar duurzame mobiliteit?
o
Hoe is dat voor de provincie? En voor de Achterhoek?
•
Welke aspecten van duurzame mobiliteit zijn belangrijk voor uw organisatie?
o
Hoe wordt duurzame mobiliteit vanuit uw organisatie nagestreefd?
•
Wat verwacht u met duurzame mobiliteit te bereiken?
o
Op welke termijn?
o
Hoe?
•
Hoe ziet mobiliteit er over 10 jaar uit in de Achterhoek?
•
Prov: “We stellen de reiziger meer centraal en verleiden de reiziger de slimste en schoonste keuzes te maken
om door het netwerk te reizen.” (Bereikbaar Gelderland in 2030)
o
Hoe wordt dit in de Achterhoek opgezet?
o
Hoe worden reizigers gemotiveerd/stimuleert om een andere keuze te maken?  Wat maakt het 		
aantrekkelijk?
		
Modal choice / vervoerskeuze
Example questions:
•
Wat beïnvloedt de keuze van reizigers om wel of niet van een bepaald vervoermiddel gebruik te maken?
•
Autogebruik is dominant ten opzichte van andere vervoersmiddelen bij afstanden langer dan 5km. + Vanuit
de enquête blijkt dat mensen tussen de 25 en 60 jaar naar verhouding veel gebruik maken van de 		
vervuilende auto in de Achterhoek (t.o.v. OV).
 o
Hoe wordt deze groep reizigers gemotiveerd om gebruik te maken van (schoner) OV of fiets?
o
Hoe zorgen jullie dat de autogebruiker voor kortere afstand ander (schoner) vervoer gebruikt?
•
Hoe zorgen jullie dat reizigers gebruik gaan maken van duurzaam vervoer?
Accessibility / bereikbaarheid
•
Hoe zorgen jullie dat er voor iedere doelgroep voldoende aanbod aan vervoer is?
•
Hoe wordt de ov-bereikbaarheid van faciliteiten gegarandeerd in de Achterhoek?
•
Provincie: “Daarbij zorgen we ook voor achterlandverbindingen en verbindingen met landelijke gebieden
zoals de Achterhoek. Focus op stedelijke gebieden wil niet zeggen dat we ons voor 100% op deze 		
gebieden richten. Ons uitgangspunt is dat iedere Gelderlander bereikbaar is en beschikt over de 		
mogelijkheden om zijn/haar woon-, werk- en recreatiebehoeften in te vullen.” (Bereikbaar Gelderland in 2030)
o
Wat houden achterlandverbindingen in?
o
Hoe worden deze opgezet?
o
Minder focus op de Achterhoek, wat merkt de reiziger daarvan?
•
Mobiliteitshubs zullen een belangrijke rol gaan spelen in de overgang naar duurzame mobiliteit. Hoe wordt
dit in de Achterhoek opgezet?
o
Op welke doelgroepen zijn deze mobiliteitshubs gericht?
74

•

Op welke doelgroep richt ZOOV zich?

Stakeholders
•
Hoe gaat de samenwerking met de verschillende stakeholders in de Achterhoek (gemeenten, provincie, 		
vervoerder, reizigersbelangen)?

75

G.  MOTIVES PER TRANSPORT MODE AND DISTANCE Environment Travel together Else Travel together 19 24 0 27 46 43 33 47 38 25 0 20 17 33 20 3 12 33 18 10 25 0 28 28 33 0 1 0 0 0 3 0 0 9 11 0 33 42 36 33 24 17 25 0 22 15 33 0 0 5 0 12 24 0 0 Else Bicycle E-bike Speed pedelec Scooter/Moped Car (owner) Car (lease) Shared car Bus Train Zoov Other 9 26 0 38 42 41 40 50 34 20 33 27 20 0 13 3 18 0 0 11 20 0 36 26 0 13 1 0 0 0 1 0 0 9 11 50 38 41 35 60 25 27 40 33 18 17 50 0 0 2 0 25 16 0 0 0 0 0 0 9 4 0 0 6 0 0 0 0 0 0 4 0 0 0 5 20 33 KM 15 % KM Else 0 4 9 0 3 6 0 100 0 0 0 0 12 0 19 0 0 100 0 0 0 0 0 8 0 0 3 0 0 0 0 0 0 Else Bicycle E-bike Speed pedelec Scooter/Moped Car (owner) Car (lease) Shared car Bus Train Zoov Other Travel together No travel together Environment Environment 0 0 1 0 7 13 4 0 0 0 33 67 Environment Slow Fast Unhealthy 15 % KM 76 2 55 2 51 0 0 0 100 8 4 0 0 0 0 8 23 3 9 25 0 0 20 0 1 2 0 0 3 4 0 0 0 0 0 Fast Expensive 1 1 1 2 0 0 0 0 4 38 0 0 0 100 31 0 38 18 25 25 40 20 11 17 18 0 14 0 4 0 0 0 0 0 Fast Not available 28 35 0 0 15 0 0 31 29 25 20 Healthy No travel together Difficult Bicycle E-bike Speed pedelec Scooter/Moped Car (owner) Car (lease) Shared car Bus Train Zoov Other 1 12 15 38 21 32 22 0 0 0 0 0 Healthy Environment 6 14 8 11 0 0 0 5 0 0 0 100 4 19 0 2 0 25 17 0 42 28 29 25 7 0 0 0 0 0 0 0 Healthy Slow 0 2 0 30 25 0 0 1 0 0 Cheap Unhealthy 56 46 25 1 0 0 19 6 25 50 17 19 11 13 21 1 13 0 0 0 33 0 Cheap Expensive 2 3 25 27 25 0 4 2 25 0 28 23 24 25 29 52 52 0 0 0 33 33 % Not available 2 0 0 29 25 0 15 20 25 17 Walking Bicycle E-bike Speed pedelec Scooter/Moped Car (owner) Car (lease) Shared car Bus Train Zoov Other Cheap Else Difficult 1 5 50 4 13 0 19 49 0 0 20 M 19 26 0 5 13 0 19 19 0 17 KM 5- Bicycle E-bike Scooter/Moped Car (owner) Car (lease) Shared car Bus Train Zoov Other Easy Else 13 42 44 0 17 4 10 0 11 8 33 0 Easy No travel together 0 8 6 0 0 0 0 0 0 1 17 11 Easy Environment 1 0 0 0 50 27 24 50 0 2 0 11 % Slow 61 27 31 0 17 4 5 0 16 4 0 22 M Unhealthy 3 0 0 0 0 29 24 0 5 3 17 11 5K Expensive 2 8 0 0 17 28 29 0 11 13 17 11 5- Not available 0 8 0 0 0 3 5 50 37 57 17 11 20 Difficult 21 8 19 0 0 5 5 0 21 12 0 22 % Walking Bicycle E-bike Speed pedelec Scooter/Moped Car (owner) Car (lease) Shared car Bus Train Zoov Other % R e a s on f or l e a s t u s e d 5K R e a s on f or mos t u s e d 1 1 2 1 0 0 0 20 6 3 5 0 0 0 0 0 3 3 0 25 0 100 77 H. 1:27 ¶ 19 in Transcript D
Ook in de Achterhoek zit nou ja, de leden in de Achterhoek die hebben dus een gewogen stem
1:29 ¶ 19 in Transcript D
Maar daaronder heb je de Achterhoek Board en die Achterhoek Board bestaat ook uit die drie O-structuur:
de overheid, ondernemers, maatschappelijke organisaties, maar er zit ook standaard de gedeputeerde van de
provincie Gelderland bij op die manier.
1:31 ¶ 19 in Transcript D
Op deze manier die drie O structuur – met al die partijen die aan de voorkant zitten – zorgen ervoor dat je beter
beleid kunt maken en dat je verschillende perspectieven goed kunt combineren
1:37 ¶ 25 in Transcript D
Vooral ook omdat wij coöperatief willen werken. Bottom up kijken wat er ligt in de samenleving, ook met projecten,
en om die link te maken.
3:4 ¶ 12 in Transcript B
amenwerking is, is triple georganiseerd, dus overheden met het bedrijfsleven samen en maatschappelijke organisaties
en één van de zes thema's. Mobiliteit, dus dat zit daar goed in verankerd, is een thema tafel waar die ontwikkelingen
ook worden gesignaleerd en waar dat moet leiden tot het starten, het brengen van projecten.
 3:25 ¶ 72 in Transcript B
ik vind die drie O samenwerking rondom het thema mobiliteit niet zo ver ontwikkeld. Eerlijk gezegd is het nog
een aardig beleid gedomineerde thema tafel. De ambtenaren hebben daar nog wel een grote invloed, zeg maar en
de bestuurders dus. De betrokkenheid van ondernemers is eigenlijk nog veel te weinig. Maar het zoeken naar een
vorm van mobiliteitscoöporatie of coöperatieve structuur, dat vind ik dan wel echt vernieuwend en dat is ook wel
vernieuwend vergeleken met de rest van het land. Maar goed, het is een idee op papier dus eerst maar eens zien
dan we geloven. Dus laten we eens kijken of we hebben dat ze gewoon te krijgen. Ik denk dat het nog wel echt
de grootste slag is die geslagen moet worden. Dat is dat je ook wel mobiliteitsvragen van het bedrijfsleven, moet
betrekken, misschien als opdrachtgever. Ja, heel praktisch lijn 82 is gaat naar Doetinchem langs Steenderen. Die
maakt een lus om Steenderen heen. Precies langs bepaalde bedrijven. Dan is het belangrijk dat je als locatie goed
bereikbaar bent. Maar dat is niet met een gestrekte buslijn. Dus als je goede opstappunten creert, met een vorm
78

3O's
1 Groups:
Organisation
13 Quotations:
1:11 ¶ 2 in Transcript D
Achterhoek die die hebben wij een coöperatief weggezet, oftewel wij hebben contact gehouden met
energiecoöperaties in de Achterhoek die zelf energie opwekken voor hun omgeving, die eventueel interesse
zouden hebben in deelauto's, een elektrische deelauto, die hadden ze, die kern hebben we gevonden in Groenlo en
Zieuwent, en die willen dat ook ja, die wilde ook heel graag dan auto's op locatie, verschillende locaties binnen de
kernen dan neerzetten, het mooiste is dat je dan die combinatie kan maken. Zij wekken die energie al op, zij kunnen
daar een laadpaal neerzetten en energie komt dan ook echt uit de Achterhoek. Dus die auto's die rijden echt op
lokale opgewekte stroom, ja dus, dat is ideale combinatie, dus proberen we ook steeds meer uitrollen
1:17 ¶ 6 in Transcript D
Ook hebben we een hoop mobiliteitmakelaars in de Achterhoek lopen die ook bij bedrijven langsgaan om hen
te helpen met het energievraagstuk en met de duurzaamheidsvraagstukken van kunnen jullie binnen je bedrijf
misschien wel verbeteren
1:26 ¶ 15 in Transcript D
Die is er zo op ingericht dat die heeft een drie O-structuur.  1:27 ¶ 19 in Transcript D
Ook in de Achterhoek zit nou ja, de leden in de Achterhoek die hebben dus een gewogen stem
1:29 ¶ 19 in Transcript D
Maar daaronder heb je de Achterhoek Board en die Achterhoek Board bestaat ook uit die drie O-structuur:
de overheid, ondernemers, maatschappelijke organisaties, maar er zit ook standaard de gedeputeerde van de
provincie Gelderland bij op die manier.
1:31 ¶ 19 in Transcript D
Op deze manier die drie O structuur – met al die partijen die aan de voorkant zitten – zorgen ervoor dat je beter
beleid kunt maken en dat je verschillende perspectieven goed kunt combineren
1:37 ¶ 25 in Transcript D
Vooral ook omdat wij coöperatief willen werken. Bottom up kijken wat er ligt in de samenleving, ook met projecten,
en om die link te maken.
3:4 ¶ 12 in Transcript B
amenwerking is, is triple georganiseerd, dus overheden met het bedrijfsleven samen en maatschappelijke organisaties
en één van de zes thema's. Mobiliteit, dus dat zit daar goed in verankerd, is een thema tafel waar die ontwikkelingen
ook worden gesignaleerd en waar dat moet leiden tot het starten, het brengen van projecten.
 3:25 ¶ 72 in Transcript B
ik vind die drie O samenwerking rondom het thema mobiliteit niet zo ver ontwikkeld. Eerlijk gezegd is het nog
een aardig beleid gedomineerde thema tafel. De ambtenaren hebben daar nog wel een grote invloed, zeg maar en
de bestuurders dus. De betrokkenheid van ondernemers is eigenlijk nog veel te weinig. Maar het zoeken naar een
vorm van mobiliteitscoöporatie of coöperatieve structuur, dat vind ik dan wel echt vernieuwend en dat is ook wel
vernieuwend vergeleken met de rest van het land. Maar goed, het is een idee op papier dus eerst maar eens zien
dan we geloven. Dus laten we eens kijken of we hebben dat ze gewoon te krijgen. Ik denk dat het nog wel echt
de grootste slag is die geslagen moet worden. Dat is dat je ook wel mobiliteitsvragen van het bedrijfsleven, moet
betrekken, misschien als opdrachtgever. Ja, heel praktisch lijn 82 is gaat naar Doetinchem langs Steenderen. Die
maakt een lus om Steenderen heen. Precies langs bepaalde bedrijven. Dan is het belangrijk dat je als locatie goed
bereikbaar bent. Maar dat is niet met een gestrekte buslijn. Dus als je goede opstappunten creert, met een vorm
van collectief vervoer. Dat zou ik interessant vinden, daarmee kijk je wat goed aansluit bij wat dan daadwerkelijk
de behoefte is voor die werknemer, van die werkgever.
 79

4:6 ¶ 20 in Transcript A
wij geloven er niet in dat je van bovenaf kan bepalen waar je wat neerzet. Dit is in steden natuurlijk met heel
anders met aanbieders. Ja, die zet er ergens wat neer, omdat ze denken vanuit allerlei analyse met data dat daar
vraag is. Even cru, maar dat is een beetje hoe het gebeurd. In de achterhoek gaan we het anders aanpakken. Wij
geloven heel erg van de kracht van onderop, dus dat wil zeggen dat wij echt wachten en natuurlijk stimuleren.
Dat hè, maar ik zeg dan maar eventjes wachten totdat van onderop de vraag komt: hè, wij willen iets met een
deelauto deelfiets mmm dus toen die challenge werd neergezet door meneer Bouwmans was dat heel mooi. Toen
waren we ondertussen al een beetje bezig met de deelfiets. Dus dat scheelt met de toeristische sector, alleen, wat
merk je dan? Kijk een aanbieder van fietsen, Urbee in dit geval of arriva die als partner meedoet, dat die hebben
een hele andere filosofie, visie, denkwijze, de andere business dan dat je aan de vraagkant, dus waar we op zaten,
te wachten. Aan de vraagkant zal bijvoorbeeld toeristische sector zeggen: ja, we willen gewoon fietsen kunnen
verhuren. Arriva zegt wij willen onze bus goed kunnen vullen en u zegt: ik wil mijn fietsen zoveel mogelijk kunnen
inzetten. Dus waar zit de grootste uitdaging? De verschillende businessmodellen? Misschien kun je dat soort
best omschrijven van de partijen en je bij elkaar proberen te brengen om dat op één lijn te krijgen. Dan zeggen
uitdaging. Het makkelijkste was Urbee bellen.
 4:7 ¶ 29 in Transcript A
De overheid kunnen niet zelf fietsen gaan exploiteren, want dan gaan we natuurlijk volledig langs alle regels in die
we landelijk hebben gesteld, maar wachten tot een aanbieder zich aanbiedt zoals Urbee. Ja, dat heeft ook geen zin.
Kijk, je krijgt ook echt wel wat geld voor het feit dat die fietsen staan. We hebben je doet ook mee, dus we hebben
ook gezegd van ja, we gaan niet die fietsen volledig betalen. Jij moet ook zelf risicodragend meedoen, maar de
toeristische sector risico dragen bij.
4:8 ¶ 31 in Transcript A
We hebben nu bijvoorbeeld de eerste elektrische deelauto's die in Groenlo komt te staan, drie elektrische deelauto's.
 Daar hebben wij de energiecoöperatie Groenlo die doet mee. Dus die is, zeg maar even de vragende partij geweest,
dus die betalen die auto's. We hebben de leverancier van de auto, dat is een dealer die gewoon de auto levert, die
doet hè, die doet ook risico mee voor een stukje. We hebben natuurlijk de eerste klanten die zich hadden aangemeld
die door risicodragend mee de launching customers, zoals we die zo mooi noemen. Ja en de rest financieren wij
vanuit de overheid, alleen hoe doen we dat dan? Nou, dat gaan we dus doen via de coöperatie. Dus wat we
aan het doen zijn is een hele coöperatie opzetten: overheid, ondernemers, energiecoöperaties, maatschappelijke
instellingen, dus bijvoorbeeld de ziekenhuizen, de hogeschool of de ROC. Die kunnen allen participeren in die
coöperatie, en daarmee hebben we dat dus ontwikkeld. We hebben het dus met elkaar. Ook de kosten kunnen
delen, waardoor we dus ook een bestendig duurzaam model kunnen neerzetten. Want als we hadden gezegd
van nou, weet u, we doen alleen maar wat geld voor die auto in Groenlo dat we één ding zeker de kans dat die
auto's over vier jaar als de subsidie afgelopen is en dan nog rijden. Nou, dat is daar bijna een gelukje. Zou bijna
zeggen doordat we er in de coöperatie mee bezig zijn, kunnen we ook gewoon na die vier jaar prima nog wat geld
eventueel daarvoor besteden als dat nodig is, omdat we ook weten dat het daarmee iets in stand te houden. Maar
dat betekent ook dat er aan de andere kant geld van andere partijen wel bij moet. Ik bedoel: wij gaan als overheid
niet ondernemen, maar dat kan best wel zijn dat deze actie in Groenlo dadelijk wel geld oplevert. Die auto's. Dus
daar is geen geld bij nodig, maar daar wordt geld verdiend, maar dat misschien in een ander dorp de auto wel nog
wat geld nodig heeft. Maar dat is waar we dat coöperatief doen, omdat je dan met elkaar de lusten en lasten deelt.
 5:11 ¶ 39 in Transcript F
We hebben wel vaker geprobeerd hè om mobiliteit aanpakken. In regio’s projecten op te pakken, hè, met
mobiliteitsmakelaars en zo, dat is ook niet een heel nieuw woord. In het verleden hadden wij dan vaak geld en dan
gingen we aan de slag. En als het geld op was, dan zakte dat weer in mekaar en er liggen nu kansen om dat eh in
de samenwerking met de Achterhoek, om dat niet te laten gebeuren. Dus om ook iets blijvends te maken. Er ligt
ook nu een kans in de Achterhoek om dat met alle regionale partners te doen, dus niet alleen met de gemeente,
hè, maar ook met ondernemers, met organisaties als het nieuwe slingeland ziekenhuis en dat soort zaken, hè. De
Achterhoek is nu georganiseerd op die drie hè, overheid, ondernemers en organisaties, en die werken daar ook
steeds meer samen in samen. En volgens mij is dat ja de grote kans die er nu ligt in de Achterhoek om het nu echt
iets blijvends te maken. Een stap verder te brengen, want als je het trekt puur vanuit de overheid, dan blijft het vaak
80

een beetje in die voorbeeldprojecten en die pilot hangen.
○ 8RHK
1 Groups:
Organisation
6 Quotations:
1:26 ¶ 15 in Transcript D
Die is er zo op ingericht dat die heeft een drie O-structuur. En dan moet je denken dat wij in samenwerking met
de overheid – dat is altijd standaard – ondernemers, maatschappelijke organisaties, en wij binnen die overheid
zijn niet enkel de gemeente, maar de provincie die ze is er ook standaard bij betrokken. Dus die die zit ook in alle
overleggen, je hebt een een Achterhoekraad.
 1:28 ¶ 19 in Transcript D
ou, de Achterhoekraad die is opgesteld om ervoor te zorgen dat de grote lijnen die visie wordt vormgegeven, de
monitoring op grote, op grote schaal goed wordt, wordt gedaan, eventueel een nieuwe aanvullingen op die visie
of nieuwe projecten. Nieuwe kansen die er, liggen te initiëren. Dat is de Achterhoek, en die vergaderd dan ook vier
keer per jaar tenminste
1:30 ¶ 19 in Transcript D
De gedachte erachter is dat voor één had je gemeentes uit je provincie, maar die maken beleid en die schrijven het
heel mooi uit en is ook heel veel, is heel goed over nagedacht. Het moment dat je dat gaat uitrollen. Ja, en dan komt
het in de samenleving terecht. En dan zie je, daar heb je beleid en dan heb je ondernemers die het beleid kijken
1:32 ¶ 19 in Transcript D
Daarachter zit een Board die die monitort en die bewaakt. De Achterhoek visie die is opgesteld door de Achterhoek
raad, en die zorgt er ook voor dat projectaanvragen, worden gekeurd, als het ware worden gecheckt op de eisen
die we hebben gesteld, die we hebben vastgesteld en of ze voldoen aan die achterhoek visie
1:34 ¶ 21 in Transcript D
Maar de visie van Gelderland past goed bij onze visie die wij hebben vastgesteld. Dus ja, het is, het is heel
gemakkelijk deze manier van samenwerken en het is ook, mede dankzij het feit dat zij gewoon zijn aangesloten bij
de regio vergaderingen. Dus. Het is voor mijn tijd, maar ik, ik zie dat nou dat het uitvoeren dat dat goed is en die
samenwerking gewoon fijn is.
 6:9 ¶ 49 in Transcript E
In de achterhoek hebben we een vrij stevig idee wat wij zouden willen. Daar werken we samen als overheden met
de vervoerders, maar ook met andere bedrijven binnen de achterhoek ambassadeurs. Nee, dat gaat wel goed, want
daar zitten we ook. We proberen ook al die eindjes aan elkaar te knopen. Ook het mobiliteitsportaal is bijna klaar
voor de achterhoek. We hebben netmobiel. Wij zijn het gesprek aan het voeren met arriva, maar dat zit allemaal aan
elkaar, want de arriva zit ook weer in Netmobiele. We zijn ook wel een handjevol mensen, dus die weten precies
van elkaar en zijn op de hoogte dan gaat denk ik wel goed. Ehm voor de Rijksoverheid die is volgens mij niet zo
geïnteresseerd wat wij hier aan het doen zijn ehm. Ze hebben natuurlijk MaaS pilots. Ja, wij zijn waarschijnlijk de
eerste die het klaar hebben. Daar kunnen we van profiteren, in die zin dat bijvoorbeeld arriva de laatste Maas pilot
in Groningen Drenthe heeft gewonnen, die ook gaat over Wmo vervoer. Dus ja, wat zij daar ontwikkelen kan hier
gelijk toegepast worden.
 ○ Bottom Up
1 Groups:
Organisation
5 Quotations:
1:12 ¶ 4 in Transcript D
En dan geloven in de kracht van de cooperaties van bottom bottom up in plaats van top to bottom, want in in in
onze optiek werkt dat niet in een ruraal gebied
1:31 ¶ 19 in Transcript D
Op deze manier die drie O structuur – met al die partijen die aan de voorkant zitten – zorgen ervoor dat je beter
beleid kunt maken en dat je verschillende perspectieven goed kunt combineren
1:35 ¶ 23 in Transcript D
81

Wij hebben het Achterhoek panel in de Achterhoek en dit Achterhoek panel, is bij de start van onze vernieuwde
samenwerking gebruikt. We hebben de Achterhoekers ondervraagd. Welke thema's voor 2030 zijn de belangrijkste
thema’s voor hen? Nou, dr. Zijn enkele uitkomsten uitgekomen en die zijn ook verwerkt in de Achterhoek visie
en tegelijkertijd worden die ook gebruikt, die resultaten van de Achterhoek panel, bij de toetsing van onze
projectenaanvragen, en op die manier hebben we – dat vinden wij in ieder geval - de bewoners ondervangen
1:38 ¶ 27 in Transcript D
Nee, wij willen echt dat die gebruikt gaat worden. Dus wij hadden vooraf ook echt als eis gesteld. Wij willen wel aan
de voorzijde, dat jullie net als wij risico delend inzitten, dus ervoor te zorgen dat de krachten gebundeld zijn. Je zet
risico delend in. Oké, jullie moeten aan de voorkant zoveel abonnementen of prepaid, goede ET cetera, verkopen
om dan quitte te draaien. Nou, dat is volgens ons heel goed model, krachtig inzetten, maar we willen wel die stok
achter de deur hebben dat die ook blijft.
 2:24 ¶ 14 in Transcript C
Je kunt die consequenties voor jezelf goed inschatten, maar hoe de reiziger dat gaat pikken dat is veel moeilijker
in te schatten en dat komt voor een groot deel volgens mij, omdat dat niet echt is aangegeven wat de reiziger
precies moet, en daar zit je ook wel weer met het dilemma. Dat is een beetje flauw, want wat ik aanhaal dat heb je
ongetwijfeld allemaal vaker gehoord. Je moet niks aan de klanten vragen. Je moet het gewoon doen en dat je dan
terug hoort: dat is wat ik wilde. Maar dat krijg je niet te horen als je zegt: wat wil je? Wat willen jullie? Ook klanten
denken vaak aan dat wat ze kennen. Dan zeg je eigenlijk wil ik liever dat die bus vier keer per uur gaat, maar wat
ze eigenlijk willen is dat ze kunnen reizen als zij willen en vier keer per uur maakt dat min of meer wanneer ze
willen. Maar dat spreken ze niet zo uit. Dus het is heel lastig om klanten daar op een goede manier bij te betrekken,
denk ik, en dan de goede antwoorden te krijgen of de informatie die je kunt gebruiken ehm doordat gebrek een
bepaald referentiekader.
 ○ Bureaucratic
1 Groups:
Organisation
5 Quotations:
1:30 ¶ 19 in Transcript D
De gedachte erachter is dat voor één had je gemeentes uit je provincie, maar die maken beleid en die schrijven het
heel mooi uit en is ook heel veel, is heel goed over nagedacht. Het moment dat je dat gaat uitrollen. Ja, en dan komt
het in de samenleving terecht. En dan zie je, daar heb je beleid en dan heb je ondernemers die het beleid kijken
2:21 ¶ 10 in Transcript C
Want als er een visie wordt ontwikkeld dan dat moment kun je natuurlijk niks doen, want je, je bent nog bezig
met de visie. Dus het eerste wat men doet zodra die klaar is meteen beginnen met een nieuwe voor mij. Dit is wat
kritisch, maar dat is echt mijn visie op wat één van de probleem is om steeds verder te komen dat men te veel blijft
hangen in het praten over en discussiëren over en het toekomstbeelden, samenstellen, visie, enzovoort, enzovoort.
Op een gegeven moment moet je gewoon een keer aan de slag en dan komt die weerstand. En dan komt dus ook
ja, de koudwatervrees zeg maar ja en dan het stokt het ja. En dan sta je eigenlijk weer terug bij af, zeg maar. Dat
is de grootste uitdaging voor duurzaam: is ook lef van alle partijen. Ook vervoerders natuurlijk hè, want zeker als
je als je de eerste bent of zo ja, je kunt ook vreselijk op je bek gaan.
2:23 ¶ 14 in Transcript C
Maar ik heb het idee dat in Nederland er, vooral door kennis dragers mensen zoals jij in en ik, anders wordt
geanalyseerd, gekeken naar cijfers, naar ontwikkelingen, naar trends in andere business dan die van ons.
 2:41 ¶ 44 in Transcript C
Daar moet je doorheen breken, maar als je in een traditioneel beroepsgroep zit, zeg maar of over business, zoals
het openbaar vervoer. Ja, dan is het heel moeilijk om met dat soort mechanisme te kunnen en mogen werken, zeg
maar.
3:9 ¶ 30 in Transcript B
Volgens mij wordt gewoon gekeken naar het benutten van technologische mogelijkheden en een nieuwe innovaties,
en dat dat beter zou zijn, of dat wat we nu hebben anders in stand zou kunnen blijven. Daar hoor ik niemand over,
dus of dat heel expliciet überhaupt een rol speelt, dat weet ik eerlijk gezegd niet.
 82

○ Car dependent
2 Groups:
Behaviour / Mobility
5 Quotations:
1:4 ¶ 2 in Transcript D
, is dat mensen echt afhankelijk zijn van hun eigen aut
1:5 ¶ 2 in Transcript D
De Achterhoekers zijn echte autorijders en om dat zo duurzaam mogelijk te maken…
2:29 ¶ 22 in Transcript C
Ik denk alleen dat men dreigt snel uit het oog te verliezen, wellicht is dat mensen uiteindelijk altijd maar behoefte
hebben aan een vorm van mobiliteit. Het is leuk dat er haltes zijn en fietsen en bussen en treinen, maar ik maak
gebruik van alle zeg maar dus voor de reiziger blijft het gewoon een overstap van mobiliteitsvorm naar de andere
mobiliteit voor. En ik heb soms een beetje het idee in deze discussies nogmaals die nog verder uitgewerkt moeten
gaan worden. Dat beeld gaat zich ontwikkelen de komende jaren dat men, als er maar veel is, veel fietsen staan
en scooters en acties en bussen en deelfietsen, dan denken mensen, daar moet ik naar toe. Terwijl ik denk van ja,
mensen denken van ja, ik moet daar gewoon weer overstappen, dus het is niet zo dat als je maar veel hubs neerzet
dat mensen dan denken: “nu ga ik gebruik maken van het openbaar vervoer”, want liefst hebben ze natuurlijk
gewoon een auto voor de deur.
 2:34 ¶ 30 in Transcript C
de verstokte automobilist? Daar moet je geen geld aan besteden in de vorm van campagnes, want dat is gewoon
weggegooid geld. De argumenten die je over het algemeen aanhalen waarom ze geen gebruik van het openbaar
vervoer zijn niet vaak niet de echte argumenten, want als je het argument wegneemt dan komt er vervolgens
wel een ander argument. Het zijn gewoon voor de hand liggende smoesjes, en men gaat daar gewoon niet op
overstappen, tenzij het op een gegeven moment wordt gedwongen, hè, dus de binnenstad wordt afgesloten voor
autoverkeer. Of zo ja, dan wordt het een ander verhaal. Ik denk ook dat het meest krachten heeft inderdaad om
mensen te overtuigen dat het dat het gewoon een prima manier is om te reizen.
2:45 ¶ 52 in Transcript C
ik denk dat je dan mogelijk ook het moment bereikt waarop mensen MaaS-mobiliteit inderdaad hebben ontdekt.
Arriva is een partij die investeert, maar dat zijn heel veel partijen die daarin investeren, ook allemaal met een
business case eronder. Als ik heel eerlijk ben, denk ik dat veel mensen daarin nog wel teleurgesteld gaan raken,
de eerste jaren in relatie tot de verwachte opbrengsten, omdat je volgens mij toch altijd te positief wordt gedacht.
 Over die gedrag is aanpassingen. Mensen zitten vast in bepaalde gedragingen. Die zijn er echt niet zomaar uit
te krijgen, ook al heb je goede tools en goede middelen, en het OV zelf is daarvan een prima voorbeeld. Dat
hebben het net ook al besproken, want ze gaan echt niet zomaar van af. Ik denk dat daar de verwachtingen wel
wat overspannen zijn, maar dat je dus inderdaad over 10-15 jaar.Ik denk nee, maar over tien 15 jaar kan ik me
voorstellen dat mensen wel bereid zijn om die gedrag aanpassing op zichzelf toe te gaan passen en dat men dat
gaat ontdekken. En ik geloof ik echt in een sneeuwbaleffect. Niemand doet het, dus ik doe het ook niet totdat je in
je omgeving op een gegeven moment mensen ziet die dat doen en die je meenemen samen. Kijk je dit aan, oké, oh,
dat is eigenlijk zo makkelijk. Nou, en op een gegeven moment, dan ben je om, want die omgeving heb je voldoende
mensen die doen. Dus je hebt bepaalde voorbeeldfunctie is. En dan pak je dat op en ik denk dat we over tien 15
jaar wel ongeveer zo ver zijn dat mensen Maas.
○ Challenges
1 Groups:
Development
49 Quotations:
1:4 ¶ 2 in Transcript D
, is dat mensen echt afhankelijk zijn van hun eigen aut
1:13 ¶ 4 in Transcript D
Dan zie je bedrijven die op een gat inspringen. Ja, ik weet niet hoeveel auto's en fietsen op gooien en waar ook
automatisch gebruik van wordt gemaakt, omdat dat gewoon een hele dichte locaties, dichtbevolkte locaties zijn.
 83

Ja, dan dan heb je heel veel vraag naar bepaald vervoer. Vervoersmiddelen in de Achterhoek is dat niet, zoals ik al
zei, vanwege het uitgestrekt gebied, dunne lijnen en grote afstanden. Ja, dat maakt het lastig
1:15 ¶ 6 in Transcript D
heel veel bewegingen worden gemaakt die misschien niet nodig zijn
1:18 ¶ 8 in Transcript D
is dat er heel veel auto's zijn
1:19 ¶ 8 in Transcript D
Dat is eigenlijk gewoon doodnormaal. Die staan 23 uur van de dag stil. Nemen ook heel veel ruimte in beslag en
zijn eigenlijk niet nodig.
1:23 ¶ 11 in Transcript D
Netmobiel die verzorgt straks een app waarin ook is verwerkt waarin ook deelvoertuigen op dit moment modaliteiten
zijn verwerkt, OV is verwerkt en dergelijke om alles te koppelen met betrekking op Maas, en OV binnen de
Achterhoek. Dus dat zou echt onze eigen app worden, waarmee al die duurzame vormen van mobiliteit worden
verenigd, maar ook het rit delen. En wij verwachten ook dat daar binnen de Achterhoek heel veel kansen liggen.
1:36 ¶ 23 in Transcript D
Neemt niet weg dat wij continu onze voelsprieten uitzetten, omdat wij die drie O structuren hebben omdat we zoveel
verschillende mensen aan tafel hebben van verschillende organisaties, ondernemingen, overheden, gemeentes,
provincie, ET cetera.
 1:40 ¶ 37 in Transcript D
Je kunt je auto’s niet parkeren en je bent misschien slecht ter been. Ja, je hebt geen, je hebt geen alternatief op
dat moment, want het is nog niet op zo’n grote schaal uitgevoerd. Die deal is dat mensen die deel auto ook echt
kunnen laten staan
1:43 ¶ 47 in Transcript D
En daarbij willen we die die hoofdlijnen die die de nou liggen – ik had het in het begin al gezegd – die zijn heel
dun ehm. Die willen we in ieder geval goed te houden. Maar willen we wel voor zorgen dat ze 's avonds en dan
merk je s avonds, wordt er heel weinig gebruikgemaakt van het OV en met name de bus dan dat die niet onnodig
moeten gaan rijden. Dat is gewoon zonde en geld weggooien, en dat vindt ook arriva.
 2:2 ¶ 2 in Transcript C
Dat is voor bussen niet anders. Alleen gaat daar nog veel meer geld in om en je beperkt je daarmee ook heel erg
op twee manieren: je moet rijden, daar waar je kunt, maar je lijnnetwerk leg je heel erg vast en je snapt dat als je
ergens investeert in een laadpunt op
2:3 ¶ 2 in Transcript C
Dat batterijbussen een beperkte actieradius hebben in vergelijking met dieselbussen, en dat die ook voortdurend
dus aan de stekker moeten, zeg maar om het volgende stuk te kunnen rijden
2:5 ¶ 6 in Transcript C
os daarvan zei ik al: die bussen moeten aan de stekker als je aan de stekker moet. Dat betekent dat je stilstaat en
gaat laden. Dat kost nog wel wat tijd ehm
2:7 ¶ 6 in Transcript C
Nou, meer bussen betekent een hoger investerings- vraagstuk natuurlijk en hogere afschrijvingen. En ja, als de
opdrachtgever niet meer geld wilt bijleggen, dat betekent dat je in principe minder OV krijgt. Dus de belangrijkste
reminder daar is, is dat vergroening niet kosteloos is.
 2:8 ¶ 6 in Transcript C
Het kan niet voor hetzelfde bedrag, maar dan groen. Er moet dan, gewoon de prijs van vergroening worden
betaald. Die moet op enig moment bepaald worden tot alles vergoed i
2:9 ¶ 6 in Transcript C
Het eerste is gewoon de investering in nieuw materieel. Twee is dat je van dat nieuwe materieel, wat veel duurder
is, ook nog veel meer nodig hebt.. Daarnaast heb je natuurlijk nog andere vormen van duurzame mobiliteit in
mijn beleving. Of een op diesel draaiende auto met één persoon erin van a naar b rijdt of in plaats daarvan met
twee personen van a en b. Dat is ook een vorm van duurzaam in mijn beleving eh duurzaam is wat mij betreft ook
demand responsive transport.
84

2:12 ¶ 8 in Transcript C
Het is een beetje de vraag, dat zal in de praktijk moeten blijken of je dan ook echt minder kilometers gaat rijden
over het algemeen. Wat je wel heel snel ziet, is dat klein materieel wordt ingezet, dus dat scheelt een slok op een
borrel en dieselbussen verbruiken natuurlijk veel meer dan een acht persoons busje.
2:13 ¶ 8 in Transcript C
Alleen is het zeg maar dat het een beetje de vraag is of de kleine aantal klanten wat we nu bedienen op de
ouderwetse manier, zeg maar of die wel de stap gaan maken naar die nieuwerwetse manier die heel anders
functioneert. We hebben de noodzaak van het hebben van een app reserveren, waar een busje.
2:15 ¶ 8 in Transcript C
Ik denk dat wij nog gaan ontdekken dat het voor de gebruikers die we op het oog hebben, hè, dus de huidige
gebruiker van het huidige ouderwetse systeem dat het best wel een hele grote stap kan zijn.
 2:17 ¶ 8 in Transcript C
Wij gaan dat adopteren, zeg maar die mogelijkheden die er zijn. Ik denk dat daar ook nog wel wat tijd overheen
gaat ehm en ik denk dat in het begin ook gaan leren dat het best nog wel complex is om het goed te doen, ook
gewoon in de uitvoering. Dus ik denk dat die vorm van duurzaamheid, die gaat de komende twee, drie jaar ook
overal uitgerold worden. Ik denk dat we wel gaan ontdekken dat veel mensen nou nog niet echt op zit te wachten,
en dat je ook niet zomaar een nieuwe groep reizigers naar het OV krijgt – en dat wordt dan uitdaging op zich –
want daarmee komt die hele oplossing natuurlijk ook onder druk te staan. Als je iets ouds weghaalt en je vervangt
dat voor iets nieuws vanuit een overtuiging dat dat werkt en vervolgens loopt de helft weg, dan ontstaat er
natuurlijk enorme druk om dan het oude maar weer terug te halen.
2:18 ¶ 10 in Transcript C
Nou, ik denk het belangrijkste woord is, denk ik, gewoon durf en lef, want de politiek is natuurlijk van nature
risicomijdend, hè. We kennen allemaal het gegeven dat dat in principe het erover eens bent dat je iets gaat doen
of iets gaat proberen en op het moment dat er dan wat protest komt wat je eigenlijk aan de voorkant allemaal
uit kon tekenen. Ja, dan wordt vaak ook weer meteen gezegd dat was niet de bedoeling. Dat is natuurlijk suf, het
veroorzaakt onrust. Dan is de politiek als eerste degene die zegt: nou, misschien moeten we toch maar gewoon
doen wat we altijd deden, of daar terugkomen en ja, dan ga je, dan ga je er ook nooit achter komen.
