Column Cultuur, welvaart en accountants
Column

Cultuur, welvaart
en accountants
Hein Schreuder

Er wordt tegenwoordig te weinig gepolemiseerd. Dat
is de stellige overtuiging van sommige tijdschriftre­
dacties, waarvan ik deel mag uitmaken. De ouder­
wetse polemiek is te zeer vervangen door het keu­
rige citaat. Daarvan wordt wetenschap wel keurig,
maar minder kleurig. En in ons soort wetenschap is
de kleurstelling vrijwel nooit zwart-wit.
 In het septembernummer van dit blad waren inte­
ressante beschouwingen te vinden over de relatie(s)
tussen cultuur en accounting. Bahlmann besprak de
consequenties van cultuurverschillen voor de be­
oordeling van prestaties. Van Hulle en Van der
Tas EG-aliseerden het pad der Europese harmoni­
satie nog wat verder. En Van Hoepen evalueerde
het onderzoek naar 'cultuur en externe verslagge­
ving'. Die evaluatie viel niet bijzonder positief uit:
- hoewel het aantal studies waarin de relatie tussen
cultuur en financial accounting min of meer expliciet
naar voren komt nog tamelijk beperkt is, '... kan men
zich afvragen of verder onderzoek op dit terrein erg
vruchtbaar is voor de verdere ontwikkeling van het
vakgebied externe verslaggeving.'
- studies die trachten accounting systems te clas­
sificeren roepen de vraag op'... of het zinvol is nog
veel verdere onderzoekinspanningen in deze richting
te investeren. Ik kan me althans niet voorstellen, wat
we er nog wijzer van kunnen worden. ’
Wellicht komen deze conclusies in het artikel zelf niet
zozeer als een verrassing, omdat de auteur zich al
in het begin afvraagt'... of een studie naar verschil­
len in accounting systems veel waardevoller is dan
een studie van de verschillende kleuren die vlinders
op hun vleugels kunnen hebben. ’ Een bioloog zal
van deze uitspraak verrast opkijken. Zijn hele we­
tenschap berust op classificatie. Darwin en Wallace
streden om de verklaring van de flamboyante, en

496

schijnbaar nutteloze kleuren die vlinders en pauwen
konden aannemen. Die wetenschappelijke strijd
heeft in de biologie nog decennia voortgeduurd. Het
was één van de belangrijkste te verklaren anoma­
lieën in de evolutietheorie
Wel zinvol lijkt Van Hoepen een onderzoek naar de
mogelijke relatie tussen welvaart en accounting
systems: 'Eerder een taak voor economisten dunkt
me dan de relatie tussen cultuurdimensies en ac­
counting systems.' Nu wil het toeval dat ik ongeveer
tezelfdertijd in het economistenblad ESB een soort­
gelijke relatie besprak, namelijk tussen het aantal ac­
countants en de welvaart per land.2 U ziet deze re­
latie in onderstaande tabel weergegeven voor vijf Eu­
ropese landen. Let vooral op de rangordes die tus­
sen haakjes staan aangegeven:
Aantal accountants
(per mln.  Nu is hiermee natuurlijk niet aangetoond dat er
geen verband zou kunnen zijn tussen welvaart per

Prof. Dr. H. Schreuder is directeur Planning en Ontwikkeling
van DSM Kunststoffen. Hij is tevens hoogleraar Bedrijfseco­
nomie aan de RU Limburg. In 1991-1992 was hij President
van de European Accounting Association.
novem ber 1992

MAB
land en de gekozen accounting systems. Ik heb al­
thans altijd het gevoel gehad dat de Duitsers niet
echt economisch geleden hebben onder het Mass­
geblichkeitsprinzip, om nog maar te zwijgen over de
Zwitsers met hun merkwaardige vormen van reser­
vering. Wellicht is het 'vrije markt’-kapitalisme van de
VS en het VK niet altijd te prefereren boven het 'netwerk'-kapitalisme van Duitsland en Japan of het 'familie'-kapitalisme van Korea en Latijnse landen.
Misschien moeten we wel meer dan de heersende
Anglo-Amerikaanse opvattingen toestaan, aandacht
besteden aan:
- w/ns/inhouding
- supervisie door deskundige insiders
- relaties binnen industriële groepen, en
- nationaal industriebeleid.
Kortom: misschien zijn het wel de instituties die
wij kiezen, die de basis voor onze welvaart vormen.
november 1992

En misschien is die keuze van instituties niet geheel
cultuurvrij.3
Voor wie het weten wil: de (multipele) correlatie tus­
sen Hofstede's cultuurdimensies en de welvaart
per land bedraagt 0,70.4

Noten
1 Zie Helena Cronin, The Ant and the Peacock, Cambridge Uni­
versity Press, 1991.
2 John Flower, The Contribution of the Accountancy Profession
of West Europe to the Development of the Economies of East
Europe, Centre for Research in European Accounting, Brussel,
1992.
3 Zie bijvoorbeeld het rapport 'Scanning the Future' van het
CPB.
4 G. Hofstede, Culture's Consequences, Sage, 1984, p. 226

497.
