REPERTORIUM VAN TIJDSCHRIFTLITERATUUR OP HET GEBIED VAN ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
september 1958

REPERTORIUM VAN TIJDSCHRIFTLITERATUUR OP
HET GEBIED VAN ACCOUNTANCY EN
BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
Verschijnt maandelijks, behalve in augustus
Samengesteld door de Stichting voor
Economisch Onderzoek der Universiteit
van Amsterdam, redactie: Mevr. Dra. E.
Hijmans

A.
II.
ACCOUNTANCY
H ET A CCO U N TA N TSBERO EP

Problems of Starting a New Practice
H a r 11 e y, H. — Het opbouwen van een nieuwe accountantspraktijk vereist een voor­
afgaande zorgvuldige analyse van de mogelijkheden in de verschillende vestigingsplaatsen
die in aanmerking komen. De schrijver geeft een aantal punten die in verband met de
beslissing omtrent de vestigingsplaats van belang zijn, en noemt cijfers betreffende de
vermogensbehoeften, het aantal cliënten dat nodig is om een praktijk rendabel te doen
zijn, enz..
Vervolgens wordt ingegaan op diverse wegen waarlangs de nieuwe accountant cliënten
kan aantrekken. Advocaten en bankiers zijn dikwijls bijzonder waardevolle relaties.
Verder wordt actief optreden in verenigingen en in het algemeen in het gemeenschapsleven
aanbevolen ter cultivering van de „public relations". Spreekbeurten en publikaties kunnen
ook nuttig zijn. Nieuwe cliënten zijn dikwijls ter plaatse nieuw gevestigde ondernemingen;
het is dus zaak, op nieuwe vestigingen attent te zijn.
De schrijver wijst erop, hoe belangrijk het is elke cliënt de best mogelijke service te
geven. De arbeid, ook in een kleine praktijk, moet hiertoe goed georganiseerd zijn. Ver­
antwoord werk is altijd de beste reclame. De eerste cliënten zijn dikwijls kleine onder­
nemingen; die zijn zeker ook de moeite waard, doch de accountant moet oppassen dat hij
geen boekhoudwerk e.d. aanneemt dat feitelijk onvoldoende betaald kan worden.
Op het vraagstuk van de berekening der honoraria en op het personeelprobleem wordt
eveneens in het kort ingegaan.
 A II - 1
The Canadian Chartered Accountant, mei 1958
E 635.451 : E 741.23
Changes in Public Accounting
T i e t j e n, A. C. — Hier worden drie veranderingen besproken die voor het accountantsberoep in de Verenigde Staten van belang zijn. Het eerste verschijnsel is de schaarste
en relatieve duurte van personeel dat de geschiktheid heeft voor deze arbeid. Het tweede
is de vooruitgang in de interne administratieve organisatie van het Amerikaanse bedrijfs­
leven. Het derde is de toenemende vraag naar accountantsonderzoeken die veel verder
gaan dan het geven van een mening over de jaarstukken.
Deze drie verschijnselen tezamen maken de staf van het accountantskantoor kleiner
maar bekwamer, terwijl het onderzoek minder detailarbeid behoeft te omvatten en de
mogelijkheid tot het verlenen van andere diensten welke op hoger niveau liggen, toeneemt.
Deze ontwikkeling is nog gaande. Een goed begrip van de gehele zaak van de cliënt
wordt hierdoor steeds belangrijker. De schrijver geeft een 26-tal vragen die de accountant
veelal zal moeten beantwoorden om een beeld van de te onderzoeken zaak te verkrijgen.
De bekwaamheid en ervaring van het personeel is een punt dat steeds meer in het
centrum komt te staan. Hiermee staat of valt ook de mogelijkheid tot het geven van goede
adviezen op het gebied van de administratieve organisatie. De schrijver ziet hierin een
essentiële functie van de accountant in de toekomst.
A II - 2
The Journal of Accountancy, mei 1958.
 E 635.451 : E 741.23
III. LEER VA N D E INRICHTING
Financial Reporting Implications of Accounting and Electronic Data Processing
H o t c h k i s s , W . S. •— Op grond van een publikatie van de American Management
Associattion wordt in het kort uiteengezet, welke rol de electronische machines kunnen

ma b

blz. 367

spelen in de administratieve organisatie en hoe het mechanisatievraagstuk ook in kleinere
ondernemingen het best kan worden aangevat. Op de wijze van rapporteren met behulp
van de machines wordt nader ingegaan.
A III - 3
The Controller, april 1958
E 738.4
Cost Accounting and Computers
N e w m a n , M . S . — De beheersing van de kosten met behulp van een standaardkostensysteem wordt meer en meer tot een onmisbaar instrument van de bedrijfsleiding. Hier
wordt nagegaan of en in hoeverre het mogelijk is, zulk een systeem te mechaniseren door
inschakeling van elektronische machines. De schrijver is van mening dat hierdoor inderdaad
belangrijke besparingen van arbeid en andere kosten kunnen worden bereikt. De kost­
prijscalculatie vereist enerzijds het opzetten van het systeem, waarvoor veel inzicht en
technische bekwaamheid nodig is, anderzijds echter ook een grote hoeveelheid werk met
vrij sterk routinekarakter. Voor dit laatste kan de machine met vrucht worden ingescha­
keld, mits de organisatie en de programmering met voldoende zorg plaatsvinden. In het
artikel wordt uiteengezet hoe men daarbij tewerk kan gaan en hoe een gemechaniseerd
standaardkostensysteem functioneert. Een voordeel is o.m. dat het opleiden van jonge
calculatoren voor het routinewerk niet meer nodig is, omdat de werkwijze in een machineprogramma is vastgelegd. De ervaren employés die het systeem hanteren en bewaken
kunnen tevens meer constructief en analytisch werk doen dan bij een niet-gemechaniseerd
systeem en zijn minder onmisbaar.
 A III - 3
The Controller, mei 1958
E 738.4 : E 136.36
IV.
LEER VAN D E CON TRO LE

De invloed van de mechanische administratie op de accountantscontrole
M a t z k e n, R. H. — In een uitvoerig artikel worden de gevolgen, in het bijzonder van
de invoering van computers en ponskaartensystemen, voor de controle door de openbare
accountant behandeld. Het mechaniseren van de administratie kan op tweeërlei wijze van
invloed zijn op de controle, namelijk via de administratieve organisatie en de interne con­
trole, en rechtstreeks via de techniek van de accountantscontrole zelf.
De interne contrôle kan door de toepassing van computers en ponskaarten zowel worden
versterkt als verzwakt. Een verzwakkende tendens ligt in het toenemende gevaar van
„afgeleid werk” . Specifieke maatregelen tot het ondervangen van de nadelen hiervan zijn:
het voeren van een parallel-administratie; de detailcontrole op de vastlegging in de pons­
kaart: en de totalen-contróle op de verwerking van de gronddocumenten en op de latere
verwerking van de hiervan geponste kaarten.
De scherpere functiescheiding en de betere en snellere berichtgeving zijn factoren welke
werken in het voordeel van de interne controle, zoals de schrijver nader illustreert.
W at de directe invloed van de mechanische apparatuur op de aard en omvang van de
accountantscontrole betreft, is de vraag van primair belang in hoeverre de accountant
zelf van deze machines gebruik kan maken. Het volgordeprobleem is daarbij van centrale
betekenis. Vooruit plannen van het werk in overleg met de cliënt is noodzakelijk.
De schrijver gaat nader in op enkele toepassingen van mechanisatie voor de accoun­
tantscontrole. Het vraagstuk van de „zelfstandige actie” komt eveneens ter sprake. Tot
slot bespreekt de schrijver de voorzieningen die door de accountant getroffen moeten wor­
den indien hij van machines gebruik maakt.
 Het artikel bevat een aantal bibliografische gegevens.
A IV - 1
Maandblad voor Accountancy en Bedrijfshuishoudkunde, april 1958
E 738.4
Challcnflge to Public Accounting
S p a c e k, L. — De tijden en de omstandigheden veranderen snel, maar de bewoor­
dingen van de in de Verenigde Staten algemeen gebruikelijke accountantsverklaring zijn
in de 25 jaar nauwelijks veranderd. Achter deze bewoordingen gaat een hele rij van moge­
lijkheden ten aanzien van de gevolgde administratiesystemen schuil. Zij geven de lezer
slechts zeer weinig werkelijk inzicht in de situatie van de onderneming waarop de verkla­
ring betrekking heeft. En toch is de openbare accountant de enige instantie die in staat is,
dit zo noodzakelijke inzicht op onbevooroordeelde wijze te verschaffen. Het beroep draagt
een grote verantwoordelijkheid. De schrijver wijst op de noodzaak, te komen tot nadere
precisering van de methoden en „beginselen" die schuilgaan achter de formule „generally
accepted accounting principles” . Er ligt een gevaar in het aanleunen tegen traditionele
werkwijzen en formuleringen, wanneer deze niet langer zijn aangepast aan de eisen welke
de levende werkelijkheid stelt. De duidelijkheid en waarachtigheid van een accountants­

ma b

blz. 368

verklaring mag niet verloren gaan door een te sterk streven naar traditionele formulering.
Als illustratie van de gevolgen welke dit kan hebben schetst de schrijver de situatie bij de
Amerikaanse spoorwegen, waar reeds 50 jaar lang vermogensbestanddelen verloren gaan
zonder dat dit expliciet in de financiële stukken tot uiting komt.
 De verantwoordelijkheid van de accountant neemt toe met de groeiende spreiding van
het aandelenbezit en met de versnelling van het tempo waarmee de aandelen van eigenaar
verwisselen. De scheiding van bezit en leiding in de onderneming vergroot bovendien het
gevaar van onjuiste weergave van de feiten, terwijl de groeiende belangstelling welke in de
vakbeweging voor de resultaten der bedrijfshuishoudingen bestaat, eveneens het belang
van de functie van de onafhankelijke accountant vergroot.
Als een mogelijk begin van praktische aanpak der gestelde problemen wordt het recente
voorstel van de voorzitter van het Amerikaanse „Institute” tot instelling van een nieuw
onderzoek-instituut aangehaald. Indien dit voorstel voldoende steun krijgt van de accoun­
tants en van het bedrijfsleven, kan dit een eerste belangrijke stap in de gewenste richting
betekenen.
A IV - 2
Harvard Business Review, mei-juni 1958
E 741.23 : E 635.451

B.
a.
II.
BEDRIJFSHUISHOUDKIINDE

A LGEM ENE BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE

BEDRIJFSH UISH O UDKUN DE A LS W ET EN SC H A P

De bedrijfseconomische opleiding in de Verenigde Staten
H a a n, D r. J. D. d e — De auteur, die zelf deels aan een Amerikaanse universiteit
studeerde, geeft een schets van het doel, de inhoud en de methode van het bedrijfsecono­
misch onderwijs in de Verenigde Staten.
B a II - 4
Economisch-Sfatistische Berichten. 5 februari 1958
E 031
IV.
 LEER VAN D E KO STPRIJS EN D E PRIJSVORM ING

Fiscaalrechtelijke toepassing der theorie van de vervangingswaarde
' t H o o f t-W e 1 v a a r s, D r a . M. J. — Hier wordt ingegaan op de mogelijke macroeconomische consequenties van een volledige toepassing van de vervangingswaardeleer
op het fiscale winstbegrip, zoals die is bepleit door de inleiders ter vergadering van de
Vereniging voor Belastingwetenschap. De schrijfster wijst op de functie van de belasting­
heffing op basis van de historische kostprijs als „built-in stabilizer” van het economisch
leven. Ook het lager worden der belastingopbrengsten bij overschakeling op het andere
systeem kan bezwaren met zich brengen.
B a IV - 2a
Economisch-Statistische Berichten, 5 februari 1958
E 136.322
Fiscaalrechtelijke toepassing van de vervangingswaardctheorie
K o o i m a n , J. —• Van principiële bezwaren tegen de stelling, dat een economisch ver­
antwoorde belastingheffing naar de winst op het bedrijfseconomische winstbegrip dient
te zijn gebaseerd, is weinig of niets gebleken. Toch blijkt er op grond van praktische over­
wegingen twijfel bestaan over de vraag of het gewenst is het fiscale winstbegrip aan te
passen bij het bedrijfseconomische. Overwegingen van drieërlei aard worden daarbij naar
voren gebracht, t.w. beduchtheid voor de macro-economische gevolgen, vrees voor het
in het gedrang komen van de rechtsgelijkheid ten opzichte van andere categorieën be­
lastingplichtigen, en mogelijke technische moeilijkheden bij de aanpassing van het fiscale
winstbegrip in de praktijk.
 Nadat de schrijver enige aandacht heeft besteed aan het karakter van belastingheffing
over schijnwinst, gaat hij achtereenvolgens nader in op elk der genoemde bezwaren. Hij
is van mening dat een vermenging van principieel ongelijksoortige problemen plaatsvindt,
indien men de discussie over het fiscale winstbegrip belast met argumenten van conjunctuurpolitieke of zuiver politieke aard. Het principe van de rechtsgelijkheid tussen ver­
schillende categorieën belastingplichtigen levert geen argument tegen een verbetering
van het fiscale winstbegrip op, doch kan veeleer als een argument daarvóór dienen. W at
de technische moeilijkheden betreft, wordt o.m. gesteld dat het toepassen van indexcijfers
een oplossing kan bieden voor bepaalde problemen, in het bijzonder ten aanzien van duur­
zame produktiemiddelen.
B a IV - 2a
Maandblad voor Accountancy en Bedrijfshuishoudkunde, mei 1958
E 136.322

ma b

blz. 369

Calculatiemethode en inflatie
G a l a n , Dr . C. d e — De betekenis van in- en deflatie voor de calculaties in de be­
drijven is in de bedrijfseconomie voldoende behandeld en met name in de vervangingswaardetheorie centraal gesteld. Veel minder aandacht is besteed aan de omgekeerde relatie,
dus de invloed van de calculatie-methoden op de in- en deflatoire processen. De schrijver
stelt dit vraagstuk aan de orde, in het bijzonder voor de vervangingswaardemethode en
de uitgaafprijscalculatie. Eerst wordt een macro-economische analyse gegeven voor de
gevolgen van de autonome inflatie voor kosten, prijzen, afzet en produktie. Vervolgens
wordt het eigenlijke probleem van de invloed der beide calculatiemethoden behandeld.
 Daarbij concludeert de schrijver dat de reactie op eenzelfde inflatoire impuls bij vervangingswaardecalculatie sneller en sterker deflatoir van karakter is dan bij uitgaaf­
prijscalculatie. Tenslotte wordt ingegaan op de invloed van de overheid en in het bijzonder
de fiscus. Doordat schijnwinsten worden belast en de daaruit voortvloeiende middelen
niet juist worden aangewend, is deze invloed ongunstig; zij maakt de gevaren van de
uitgaafprijscalculatie mede actueel.
B a IV - 2a
Maandblad voor Accountancy en Bedrij[shuishoudkunde, mei 1958
E 136.322 : E 313
Herwaardering van duurzame produktiemiddelen
S c h r o e f f, P r o f . Dr. H. J. v a n d e r — Dit artikel beoogt, een nadere toelichting te
brengen van de door de schrijver eerder gegeven beschouwingen over deze materie. Het
bevat tevens een correctie ten opzichte van een der daarin voorkomende voorbeelden.
Naarmate onder invloed van de diversiteitsfactor voor het totale complex der duurzame
produktiemiddelen de vervanging regelmatiger is, doordat telkens een herinvestering der
vrijgekomen middelen plaatsvindt, zullen de verliezen op de vervangingsverplichting bij
prijsstijging - overige omstandigheden gelijk blijvende - afnemen. Dit geldt echter alleen
voor de investering voor vervanging, niet voor expansie.
 B a IV - 6
Maandblad voor Accountancy en Bedrijlshuishoudkunde, april 1958
E 136.341.3
Subjectieve of objectieve winstbepaling?
S l o t , R. — Dit artikel geeft een kritisch samenvattend en vergelijkend overzicht van
de opvattingen van een viertal schrijvers die menen dat de winstbepaling in de onder­
neming vrijgehouden moet en kan worden van subjectieve beleidselementen. De vier auteurs
zijn Drs. A. Th. de Lange, Prof. Dr. A. J. Diepenhorst, Dr. J. Kreiken en Dr. H. C. van
Straaten. De schrijver concludeert, dat de „objectieve" winstbepalingsopvattingen van
deze auteurs öf niet objectief öf niet zinvol zijn. Van Straaten slaagt volgens hem als
enige in het „objectiveren” van het winstbegrip, doch dit wordt daarmee tegelijkertijd
steriel, omdat daarbij in genen dele met het continuïteitsstreven van het concrete bedrijf
rekening wordt gehouden. Anderzijds is het echter ook onjuist, een bepaalde inhoud van
het continuïteitsstreven te verabsoluteren, zoals de andere besproken schrijvers doen.
Alleen een winstbepalingstheorie die de veelkleurigheid van het continuïteitsstreven
der bedrijven recht doet wedervaren, kan volgens de schrijver aanspraak maken op de
predicaten „zinvol” en „algemeen geldig”.
B a IV - 8
De Naamloze Vennootschap, april 1958
E 253
V.
LEER V A N D E FINA N CIERING

Waarom nog altijd notering van aandelenkoersen in procenten?
L. P. -— Hier wordt gesteld dat de notering van aandelen en dividenden in procenten van
de nominale waarden nodeloos ingewikkeld is, geen enkel voordeel biedt en misleidend
kan werken t.a.v. bepaalde groepen van beleggers en vooral van bepaalde niet-beleggende
bevolkingsgroepen.
De nominale waarde bezit hoogstens een historische betekenis als het bedrag waar­
tegen het aandeel indertijd is uitgegeven.
 Amerikaanse en Canadese fondsen en diverse andere effecten worden ook te Amsterdam
in eensgevend geld genoteerd; sinds 1956 is dit ook het geval met de aandelen K.P.M. en
K.L.M., welke ook te New York zijn genoteerd. Volgens de auteur van het artikel ver­
dient echter ook voor aandelen welke hun hoofdmarkt te Amsterdam hebben, de notering
in eensgevend geld de voorkeur.
De wijze waarop een overgang van het traditionele systeem op de nieuwe noteringswijze
zou moeten worden voltrokken, wordt besproken. Voorgesteld wordt, tegelijkertijd een
uniforme nominale waarde van ƒ 100,— voor alle aandelen in te voeren, waarmee tevens
over de gehele linie kleine coupures zouden zijn verkregen. Eventueel zou het nieuwe
stelsel etappegewijze kunnen worden verwezenlijkt.
B a V - 3a
De Zakenwereld, 3 mei 1958
E 324.2

ma b

blz. 370

The Floating Charge-Cinderella Security
B e n s o n, W. — In Canada bestaat een tussenvorm tussen de hypothecaire en de ge­
wone obligatielening. De laatste jaren wordt deze in toenemende mate toegepast, vooral
door ondernemingen die wel solide zijn doch niet zo bekend bij het grote publiek. Het
voordeel voor de obligatiehouder ligt in het feit dat in geval van liquidatie de „floating
charge debenture" preferentie geeft vóór alle gewone schuldeisers. In de Verenigde Staten
laat de wetgeving deze vorm niet toe, maar in Canada is deze mogelijk en praktisch.
De „floating charge debenture” geeft meer flexibiliteit dan een hypotheek en meer
zekerheid dan een gewone obligatielening.
B a V - 3a
The Canadian Chartered Accountant, april 1958
E 325.221
Bezitsvorming voor werknemers
S 1 o o f f, D r s. F. L. G. — Nagegaan wordt, op welke wijze het sparen door werknemers
kan worden bevorderd door het bedrijfsleven.
 Vervolgens worden diverse beleggingsvormen welke zijn voorgesteld voor de belegging
van door werknemers bespaarde bedragen, met elkaar vergeleken. Boven de arbeidersbeleggingsmaatschappij en de algemene aandelenbeleggingsmaatschappij verkiest de au­
teur het algemene beleggingsdepöt met „vermogensparticipatiebewijzen". Over de prak­
tische uitvoering der geopperde gedachten wordt het een en ander opgemerkt.
B a V -5
Economisch-Statistische Berichten, 16 april 1958
E 323.15
Hire Purchase
C a m p b e l l , A. D. — De auteur geeft een schets van de omvang en de structuur
van het afbetalingskrediet in Groot-Brittannië. Verschillende economische en sociale
aspecten van het afbetalingswezen worden vrij uitvoerig belicht. Onder meer wordt in­
gegaan op het kostenvraagstuk. De schrijver is van mening dat de financieringsmaatschap­
pijen niet te klein moeten zijn, omdat het bestaan van een groot aantal kleine onderne­
mingen op dit gebied het risico voor de kapitaalverschaffers relatief groot en de kosten
van het krediet relatief hoog maakt. De gewone banken zouden op het gebied van de
afbetalingsfinanciering een vruchtbaar werkterrein kunnen vinden.
Tenslotte behandelt de schrijver de overheidsmaatregelen die in Engeland zijn genomen
ter regeling van het afbetalingswezen.
B a V - 5c
The Accountants’ Magazine, mei 1958
E 325.321
VI.
LEER V A N D E ORG A NISATIE

Marktonderzoek in het commerciële beleid
V r e e d e , H. T h . .— De plaats van het marktonderzoek („marketing research” )
is die van een „tooi for management” , een hulpmiddel ter bepaling van het commerciële
beleid („marketing").
De gegevens betreffende de markt hebben een kwantitatief en een kwalitatief aspect;
beide verdienen evenzeer de aandacht.
 Het marktonderzoek dient eerst de problemen van het commerciële beleid te onderkennen
en vervolgens die bedrijfseconomische gegevens te verzamelen - allereerst uit de eigen
boekhouding - en te rangschikken, welke verhelderend kunnen werken voor het bepalen
van dit beleid. Vervolgens kunnen externe statistische gegevens worden vergaard om een
betere achtergrond te verkrijgen voor de gegevens uit het eigen bedrijf. Het volgen van
de marktontwikkeling met behulp van periodiek bepaalde, vergelijkbare cijfers is een
verdere stap. Eerst ten lange leste kan dan eens aan enquêtes en andere vormen van markt­
onderzoek ten behoeve van het eigen bedrijf worden gedacht. Daarbij dienen dan stap
voor stap de kosten tegenover de baten te worden gesteld.
Er is veel intern overleg nodig en er moet ook een binnen het bedrijf werkzame coördine­
rende instantie zijn, alvorens met vrucht van buitenaf marktonderzoek-gegevens ter bepa­
ling van het commerciële beleid kunnen worden gevraagd.
B a VI - 12
Tijdschrift voor Efficiëntie en Documentatie, mei 1958
E 641.25
De psychologie van de organisatieadviseur
E e k e l e n , D r s . W . F. v a n — Hier wordt behalve een functieanalyse van het
beroep van organisatieadviseur, ook een antwoord gegeven op de vraag, welke persoon­
lijke eigenschappen maken dat iemand dit beroep wil uitoefenen. De psychische habitus
die aan de ambitie om te willen organiseren ten grondslag ligt, wordt o.m. gekenmerkt
door dynamiek, kritische zin, een analytische instelling, een neiging tot systematisch

mab

blz. 371

ordenen en een zekere neiging tot creatief werken. Vele organisatorische medewerkers
behoren voorts tot het type „economische mens”, dat vooral het nuttigheidsaspect der
verschijnselen ziet.
Adviseur wensen vooral personen te worden die een grote behoefte aan vrijheid en geen
sterke neiging tot het dragen van verantwoordelijkheid en het bezitten van bevoegdheden
hebben.
 De functie van organisatieadviseur vereist o.m. een brede visie, een goede algemene
intelligentie, tact en bereidheid tot samenwerking, overwicht en flair, onbaatzuchtigheid
en geduld, benevens een aantal andere eigenschappen welke ook in vele andere functies
onmisbaar zijn.
Een en ander wordt nader uitgewerkt, terwijl tevens een aantal eigenschappen wordt
vermeld die de organisatieadviseur niet of niet in buitengewone mate nodig heeft.
B a VI - 17
Tijdschrift voor Efficiëntie en Documentatie, mei 1958
E 635.451 : E 643
Efficiency en distributiekosten
H e y, D r s. J. N. M. d e — Dit artikel handelt hoofdzakelijk over het streven naar
vergroting van de efficiency in de commerciële sector, met name in de groep waarbij de
vertegenwoordigers ingeschakeld zijn. Dit efficiencystreven staat dikwijls als het ware
in het teken van een „heimwee naar de produktiekant” ; men tracht in de verkoopssfeer
dezelfde methoden toe te passen waarmee in de fabricage successen zijn behaald. Men
tracht dan te komen tot het opbouwen van standaards op basis van arbeidsanalyse waarbij
de „cyclus” wordt onderscheiden in „deelbewerkingen” en van temposchatting.
 De schrijver zet uiteen, dat de arbeid van de vertegenwoordiger zich om verschillende
redenen minder goed leent voor het stellen van dergelijke normen dan de arbeid in de fa­
briek. De „cyclus per artikel”, die in de commerciële sector kan worden gezien in het verkoopsgesprek, staat niet objectief vast doch is afhankelijk van de psychologische wissel­
werking tussen verkoper en koper. Bij de meeste artikelen zijn verschillende rayons slecht
vergelijkbaar. De invloed van de conjunctuur en die van het gedrag der concurrenten
spelen voorts een grote rol. De politiek welke het bedrijf volgt ten aanzien van het assorti­
ment en met betrekking tot de houding tegenover de concurrenten kan mede van grote
invloed zijn op de omzet per vertegenwoordiger, welke ook van branche tot branche zeer
uiteenloopt.
Het efficiencystreven in de verkoopsector zal tengevolge van de genoemde oorzaken
gewoonlijk een minder exact karakter moeten hebben dan de arbeidsanalyse in de mate­
riële produktie, en de resultaten zullen meer uiteenlopen. Een en ander neemt niet weg,
dat aandacht voor trainingsvraagstukken en werkomstandigheden en het stimuleren van
de arbeidsbereidheid ook bij de commerciële activiteiten gunstig effect sorteert. De schrijver
stelt echter dat „het uitgangspunt der produktie-analogie” in bepaalde situaties voor de
praktijkman niet ongevaarlijk kan zijn.
B a V I -21
Economisch-Statistische Berichten, 14 mei 1958
E 641.25 : E 643
VII.
 LEER VA N D E A RBEID SVO ORW AARD EN

Arbeidsstudie op kantoor
F o l k e r t s m a , B — Het administratieve werk wordt nog maar zelden - en dan nog
alleen in de allergrootste bedrijven - arbeidstechnisch bekeken. De administratieve des­
kundigen schenken wel veel aandacht aan de werkmethoden, maar zij missen de specifieke
deskundigheid in het analyseren en verbeteren van werkmethoden die de arbeidstechnicus
heeft. In tal van administraties zou dan ook via arbeidstechnisch onderzoek een besparing
van 25 tot 50 % op de arbeidskosten bereikt kunnen worden. Een der oorzaken van deze
vrij grote mate van inefficiency is de veelal snelle toename van de hoeveelheid werk; op
vele kantoren wordt werk uitgevoerd volgens methoden en procedures die niet zijn aan­
gepast bij de huidige werkomvang. Ook de ontwikkeling van de administratief-technische
hulpmiddelen speelt uiteraard een rol.
Er is dan ook behoefte aan experts die zowel over de arbeidstechnische als over admini­
stratieve kundigheden beschikken, zoals de „Organisation and Methods"-specialisten in
Engeland. In Nederland bestaat nog geen officiële opleiding in deze richting. Het zou
voor de bedrijven zin hebben zelfstudie van goede krachten van omstreeks 40 jaar op dit
gebied aan te moedigen. Er is veel en goede litteratuur, en de administratieve werk­
methodenspecialist heeft daar relatief meer aan dan zijn collega uit de fabriek.
Tot slot geeft de schrijver een citaat uit een Amerikaans tijdschrift waarin cijfers zijn
vermeld over de omvang van de arbeidsstudie op kantoor in de Verenigde Staten.
B a VII - 5
Doelmatig Bedrijfsbeheer, mei 1958
E 641.213.42

mab

blz. 372.
