Bescheiden toezichter of bemiddelaar? De rol van de rechter in reorganisatie en faillissement vanuit rechtshistorisch perspectief
186
Over deze belangrijke bepalingen, zie H.M. KNOELLER, “Reorganization Procedure under the New Chandler
Act”, 24. Marquette Law Review 1939, (12) 30–31. Over de “cram down” onder gelding van het huidig geldende
Chapter 11 (Bankruptcy Act van 1978), zie J.T. FERRIELL en E.J. JANGER, Understanding Bankruptcy, 779–797.
187
W. 10 augustus 1946 op het gerechtelijk akkoord, BS 16 en 17 augustus 1946; Regentsbesluit 25 september
1946 houdende samenschakeling der wetten op het gerechtelijk akkoord, BS 11 oktober 1946. Voor het tijdelijk
ingevoerde “gecontroleerd beheer” (1934-1935), en aanpassingen aan sursis de paiement in 1934-1936, zie D.
DE RUYSSCHER, “Legal Culture, Path Dependence, and Dysfunctional Layering in Corporate Insolvency Law
(Belgium, 19th-21st Centuries)”, International Insolvency Review, ter perse.
188
L. DE WILDE, “Overzicht van rechtspraak 1965–1968”. TPR 1969, 497 nr. 88; L. FREDERICQ en S.
FREDERICQ, Handboek van Belgisch handelsrecht (Brussel: Bruylant 1980), III, 547 nr. 1981; H. GEINGER, Ph.
 COLLE en Ch. VAN BUGGENHOUT, “Overzicht van rechtspraak 1975–1989. Het faillissement en het gerechtelijk
akkoord”. TPR 1991, 676–677 nrs. 395–396; H. GEINGER, Ph. COLLE en Ch. VAN BUGGENHOUT, “Overzicht van
185

36"
"

Regentsbesluit stipuleerde nu wel dat de meerderheid van schuldeisers gecombineerd moest
worden met een meerderheid van twee derden, en niet langer drie vierden, van de schulden
(d.i. in omvang) (art. 2 § 1). De regels inzake beraadslaging over voorstellen uit eerdere
wetten werden grotendeels geschrapt. De achterliggende gedachte was dat het gerechtelijk
akkoord een gunst betrof, die ook grotendeels eenvormig was. Uitstel van betaling werd
geacht de doorsnee inhoud van een dergelijk akkoord uit te maken (zie art. 23). Verder
regelde de wet van 10 augustus 1946 uitvoeriger het akkoord door boedelafstand, dat al in de
wet van 1887 was opgenomen (art. 24-24quater; art. 30-33 Regentsbesluit). Gedurende de
ganse twintigste eeuw werd als meerderheidsopvatting gehuldigd dat tijdens de procedure van
het gerechtelijk akkoord, zelfs tijdens de voorlopige opschorting, gewaarborgde schuldeisers
nieuwe tenuitvoerleggingen voor hun vorderingen konden starten189.
67. De Wet op het Gerechtelijk Akkoord van 1997 liet voor het eerst toe dat het gerechtelijk
akkoord niet alleen door de schuldenaar, maar ook door de Procureur des Konings kon
worden gevraagd (art. 11 § 2). Binnen de rechtbanken van koophandel werden kamers voor
handelsonderzoek verplicht gesteld: op die manier verkregen de rechtbanken een wettelijk
recht handelaars met betalingsmoeilijkheden op te roepen en te horen (art. 5). Er werd
enigszins teruggekeerd naar het regime van 1883 door het gerechtelijk akkoord expliciet
buiten de faillissementsprocedure te plaatsen. Het was voor de debiteur – net zoals in 1883 –
ook niet langer verplicht de schulden alsnog te voldoen wanneer hij “in beteren doen” was.
 Indien de rechtbank oordeelde dat de verzoeker aan de voorwaarden voldeed, gold een
observatieperiode van maximaal zes maanden, die met drie maanden kon worden verlengd
(art. 15 § 1 en 23). Tijdens die periode bleef de debiteur in het bezit van zijn goederen, zij het
dat de rechtbank voor daden van bestuur en beschikking tot machtiging vanwege die
commissaris inzake de opschorting kon verplichten. Eén of meerdere van dergelijke
commissarissen stonden de schuldenaar bij in diens beheer (art. 19). De gewaarborgde
schuldeisers mochten – net zoals alle andere schuldeisers – tijdens de observatieperiode geen
nieuwe maatregelen van “tegeldemaking” – dus nu niet alleen van tenuitvoerlegging maar ook
van bewarend beslag – nemen (art. 13, tweede lid). Wel kon ter compensatie voor deze
opschorting aan de gewaarborgde schuldeisers een bijkomende zekerheid worden verschaft
(art. 21, § 3, derde lid).
 68. Volgens de WGA werd het herstelplan geschreven door de schuldenaar met bijstand van
de commissaris inzake de opschorting. Deze commissaris kon zelf wijzigingen vragen (art. 38,
eerste lid). De schuldeisers werden op voorhand op de hoogte gebracht van het indienen van
het herstelplan door de schuldenaar. Indien ze niet instemden met het ter stemming afgewezen
plan, konden ze wijzigingen voorstellen, waarna een advies van de commissaris inzake de
opschorting, eventuele aanpassingen en een nieuwe stemming volgden. Wijzigingen werden
door de rechtbank getoetst o.a. aan het belang van de onderneming (art. 38, eerste lid). Dat
was ook het geval indien het plan was goedgekeurd, maar een tegenstemmende schuldeiser
aantoonde dat de uitvoering van het plan hem ernstige moeilijkheden kon berokkenen. Daarop
kon de rechtbank beslissen het plan te wijzigen, zij het niet zonder een nieuwe stemming
""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""
rechtspraak 1990–1995. Het faillissement en het gerechtelijk akkoord”. TPR 1996, 1136 nr 259. Voor andere
toepassingen, zie J. VAN RYN en J. HEENEN, Principes de droit commercial (Brussel: Bruylant 1965), IV, 420–
421 nr. 2934.
189
Art. 29, tweede lid, 2° Regentsbesluit 25 september 1946; L. FREDERICQ, Précis de droit commercial belge
(Brussel: Bruylant 1970), 543 nr. 515; H. GEINGER, Ph. COLLE en Ch. VAN BUGGENHOUT, TPR 1991, 679–680
nrs. 401–402; H. GEINGER, Ph. COLLE en Ch. VAN BUGGENHOUT, TPR 1996, 1135 nr. 258; J. VAN RYN en J.
HEENEN, Principes de droit commercial, IV, 426 nr 2942. Voor een bespreking van de wetsvoorstellen van de
jaren 1970, inzake “beheer met bijstand”, verwijs ik naar DE RUYSSCHER, “Legal Culture, Path Dependence, and
Dysfunctional Layering”.
37"
"

indien de rechten van de andere schuldeisers betrokken in het herstelplan mogelijk werden
benadeeld (art. 38, tweede lid en volgende).
 69. De WGA bepaalde verder – net zoals de vorige wetten – dat de rechtbank van koophandel
de goedkeuring van de definitieve opschorting door de schuldeisers toetste aan de openbare
orde (art. 34, eerste lid). De wet doorbrak wel het beginsel van gelijkheid onder de
schuldeisers (paritas creditorum). Het herstelplan kon volgens de wet een gedifferentieerde
regeling bevatten, naar categorieën van schulden, inzonderheid op grond van hun omvang of
hun aard (art. 29 § 3 tweede lid). Het Hof van Cassatie besliste in arresten van 9 maart 2000
en 20 oktober 2005 dat het beginsel van gelijkheid onder de schuldeisers (paritas creditorum)
enkel van dwingend recht is en niet van openbare orde190. Bijgevolg leverde het Hof op deze
manier steun aan het argument dat de rechtbanken van koophandel niet konden weigeren
goedgekeurde akkoorden te homologeren, op grond van het argument dat een (bepaalde)
ongelijke behandeling van schuldeisers in dat akkoord strijdig was met de openbare orde.
Niettemin bleef dit een punt van controverse, in de rechtspraak en doctrine191. Naast een
toetsing aan het belang van de onderneming en de openbare orde, vergewiste de rechtbank
zich ervan dat de schuldenaar de “nodige waarborgen” bood voor een eerlijk bestuur (art. 34
eerste lid).
 70. Het herstelplan werd gehomologeerd na goedkeuring door de helft van de (zich
aangemelde én deelnemende) schuldeisers die minstens de helft van de schulden (in omvang)
vertegenwoordigen (art. 34, eerste lid). De definitieve opschorting bedroeg maximaal 24
maanden, te verlengen met 12 maanden (art. 34, tweede lid). Gewaarborgde schuldeisers
werden gebonden door het plan, voor zover het hun rechten raakte, op voorwaarde dat ze
ermee instemden. Indien ze niet akkoord waren, gold het herstelplan toch te hunner opzichte
indien het bepaalde dat interesten op vorderingen zouden worden betaald en voor zover de
betaling van hun schulden niet voor meer dan 18 maanden werd opgeschort (art. 30, eerste
lid).
 71. Al bij al bracht de WGA ruimere beoordelingsbevoegdheden voor de commissaris inzake
de opschorting en de rechtbank, die ook een economisch-bedrijfsmatige analyse toelieten. Dat
was reeds het geval bij de aanvang van de procedure. De schuldenaar moest aantonen dat
economisch herstel mogelijk was, wat maakte dat de rechtbank dat diende na te gaan (art. 9 §
2). De commissaris inzake de opschorting assisteerde de debiteur bij de redactie van het
herstelplan en kon wijzigingen voorstellen. Voorstellen van wijziging werden door de
rechtbank niet alleen aan de openbare orde, maar ook aan het belang van de onderneming
getoetst (art. 38 eerste lid). Verder was een differentiëring naar categorieën van schulden
afhankelijk van de omvang en aard van de schulden (art. 29 § 3 tweede lid). Dat
veronderstelde dus eveneens een controle vanwege de rechtbank. Een toetsing gold eveneens
voor wat de nodige waarborgen voor een eerlijk bestuur door de debiteur betrof (art. 34 eerste
lid). De vermelde beoordelingsbevoegdheden maakten dat de rechtbank van koophandel kon
oordelen dat een herstelplan niet haalbaar was.192 Al de vermelde criteria boden ankerpunten
"""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""
190

Cass. 9 maart 2000, AR C.98.0338.N = AC, 2000, nr. 164 = RW, 2000-2001, 480, noot A. DE WILDE, “De
positie van de koper bij faillissement van de verkoper” = RDC, 2002, 585, noot I. VERVOORT, “Ontbinding en
faillissement”); Cass. 20 oktober 2005, AR C.03.0244.N = Pas. 2005, 1994 = NJW 2006, 365-367.
191
E. DURSIN en K. DE MEESTER, “De toepassing van de wet op het gerechtelijk akkoord: enkele knelpunten”, in
K. Byttebier, E. De Batselier en E. Janssens (eds.), Faillissement en gerechtelijk akkoord herbekeken
(Antwerpen: Maklu, 2004), (51) 69.
192
Brussel 30 augustus 2001, RW 2002–03, 1106.
38"
"

voor een economisch-bedrijfsmatige analyse van het verzoekschrift en van het herstelplan193.
 Toch was het optreden van de rechtbank ook beperkt. Ambtshalve kon de rechtbank geen
wijzigingen in het herstelplan opnemen. Eigen voorstellen formuleren was evenmin mogelijk.
Een afkeuring van een door de meerderheid van schuldeisers aanvaard herstelplan, op grond
van een economische toets, was niet toegestaan.
B. RECHTERPASSIVITEIT

BIJ

GERECHTELIJKE

REORGANISATIE

DOOR

COLLECTIEF

AKKOORD

72. Het huidige Belgische recht inzake reorganisatie, in de Wet Continuïteit Ondernemingen
van 2009, onderging in 2013 belangrijke wijzigingen194. Onlangs, op 11 augustus 2017, werd
een wet gestemd die de WCO en de faillissementswet in het Wetboek van economisch recht
opneemt, en dat tevens wijzigingen voorstelt195. Niettegenstaande belangrijke vernieuwingen
bouwt de nieuwe wet nog grotendeels op negentiende-eeuwse en twintigste-eeuwse
opvattingen. Voor zover de nieuwe wet afwijkt van de WCO van 2009, zoals hervormd in
2013, wordt er hierna op ingegaan (hierna “WER”).
 73. Eén van de meest in het oog springende kenmerken van het Belgische reorganisatierecht
sinds 2009 is het “bipolaire” karakter. De positie van de schuldenaar en van de schuldeisers is
erg sterk, respectievelijk in het begin en aan het einde van de procedure. De debiteur heeft een
nagenoeg absoluut initiatiefrecht ten aanzien van welke procedure wordt gekozen (overdracht
onder gerechtelijk gezag, gerechtelijke reorganisatie door minnelijk of collectief akkoord), bij
aanvang maar ook tijdens de procedure (art. 39 WCO; art. XX.62 WER), en er worden weinig
voorwaarden gesteld om de vermelde procedures op te starten. Bovendien heeft de
schuldenaar het recht zonder inspraak van de schuldeisers een herstel- en reorganisatieplan uit
te werken en voor te stellen (exclusief redactierecht). Dat alles maakt de zogenaamde openportaal-benadering uit, die in de WCO werd ingevoerd 196 . Die open-portaalbenadering
vormde een sterke reactie tegen een door schuldeisers gestuurd faillissementsrecht. Nochtans
speelt ook nog de traditie om opschorting van betaling als weinig gedifferentieerd te
beschouwen, wat zich vertaalt in reserves om een debat over de opties van doorstart te houden.
74. De nieuwe visie blijkt ook uit enkele wijzigingen ten opzichte van de WGA. De
commissaris inzake de opschorting werd bijvoorbeeld afgeschaft. De gedelegeerd rechter van
de WCO staat de debiteur niet bij in de redactie van het reorganisatieplan. Wel kan daartoe
een gerechtsmandataris worden aangesteld, op verzoek van de schuldenaar of elke
belanghebbende derde (art. 27 WCO). In de nieuwe wet van 11 augustus 2017 is die taak
overgenomen door de ondernemingsbemiddelaar, die ook kan bemiddelen met schuldeisers
(art. XX.36 § 4 WER). De aanstelling van een gerechtsmandataris, die eveneens kan
assisteren bij het schrijven van het reorganisatieplan, is slechts verplicht bij kennelijk grove
"""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""
193

I. VEROUGSTRAETE, Manuel de la continuité des entreprises et de la faillite (Waterloo: Kluwer 2011), 199–
201.
 194
W. 27 mei 2013 tot wijziging van verschillende wetgevingen inzake de continuïteit van de ondernemingen,
BS 22 juli 2013.
195
W. 11 augustus 2017 houdende invoeging van het Boek XX "Insolventie van ondernemingen", in het
Wetboek van economisch recht, en houdende invoeging van de definities eigen aan Boek XX en van de
rechtshandhavingsbepalingen eigen aan Boek XX in het Boek I van het Wetboek van economisch recht, BS 11
september 2017.
196
Hierover o.a. P. COUSSEMENT, “De Wet op de Continuïteit van de Ondernemingen van 31 januari 2009”.
TBH 2009, (283) 287–290; M. TISSON en I. VEROUGSTRAETE, “Conceptuele zwaartepunten van de Wet
Continuïteit Ondernemingen”, in K. Byttebier, E. Dirix, M. Tisson en M. Vanmeenen (eds.), Gerechtelijke
reorganisatie: getest, gewikt en gewogen (Antwerpen: Intersentia 2010), (1) 7–9 nrs. 15–17.
39"
"

tekortkomingen (art. XX.30 WER). Een ondernemingsbemiddelaar kan buiten dat geval enkel
op verzoek van de schuldenaar worden aangesteld (art. XX.36 § 1 WER). De rechtbank kan
de opdracht van die bemiddelaar niet ruimer bepalen dan datgene wat de schuldenaar verzoekt
(art. XX.36 § 3, tweede lid WER). Bovendien eindigt de opdracht van de
ondernemingsbemiddelaar wanneer de schuldenaar dat beslist (art. XX.36 § 5 WER).
 75. Rechterpassiviteit bij de beoordeling van verzoekschriften, maar ook voor een groot deel
tijdens de procedure, is sinds de WCO bij wet opgelegd197. Die passiviteit betreft vooral de
beoordeling van de financiële moeilijkheden en de haalbaarheid van voorstellen van doorstart
of reorganisatie. De rechtbank van koophandel gaat bij de aanvang van de procedure niet na
of een herstel mogelijk is198, en zelfs wanneer de verzoeker zich in staat van faillissement
bevindt kan gerechtelijke reorganisatie worden aangevraagd (art. 23 WCO; art. XX.45 § 3
WER). Opnieuw speelt hier de open-portaalbenadering. Er geldt een absolute voorkeur voor
continuïteit, met daaraan gekoppeld de gedachte dat het blijvend beheer door de debiteur de
beste garantie vormt op die continuïteit. Toch speelt ook de traditie, die inhoudt dat
reorganisatie als een vorm van tijdelijke opschorting geldt. Een dergelijk uitstel was in de
negentiende eeuw eenvormig en mede daarom niet afhankelijk van discussie over de invulling
ervan. De beperkte rechterlijke toetsing van de inhoud van herstelplannen gaat daarop terug.
 76. De rechtbank van koophandel verleent bij het begin van de gerechtelijke reorganisatie
opschorting van betaling. Dat vormt een voortzetting van de surseance en de
betalingsopschorting van de negentiende eeuw, die op hun beurt refereerden aan de
salvocondotto-benadering van het ancien régime. Een belangrijk verschil betreft echter de
gevolgen van de opschorting. Sinds 1997 geldt de (voorlopige) opschorting ook ten aanzien
van gewaarborgde schuldeisers, zoals in de vroege negentiende eeuw het geval was. De WCO
bepaalt dat een opschorting in het kader van een procedure van gerechtelijke reorganisatie zes
maanden kan duren (ze is wel verlengbaar tot twaalf, eventueel achttien maanden) (art. 24 § 2,
art. 38 § 1 en 2 WCO; art. XX.46 § 2 en XX.59 § 1 en § 2 WER). Net zoals in de WGA wordt
de (voorlopige) opschorting, met de daaraan gekoppelde bescherming van de debiteur, pas
aan de schuldeisers meegedeeld nadat ze wordt verleend. Dat grijpt eveneens terug op een
oude traditie. De open-portaal-benadering en het eenzijdig verkregen moratorium worden
gecompenseerd door de relatief korte duur van de procedure. Enkel in een later stadium,
wanneer meer definitieve maatregelen (definitieve opschorting onder de WGA; goedkeuring
van het reorganisatieplan onder de WCO en het WER) worden getroffen, hebben de
schuldeisers hun zeg.
77. Vanaf het neerleggen van het reorganisatieplan door de schuldenaar geldt een erg grote,
zij het weinig gedifferentieerde, beslissingsmacht van de schuldeisers. Zij keuren het
reorganisatieplan, op grond van meerderheidsregels, goed of af (art. 54, tweede lid WCO; art.
 XX.78 tweede lid WER). Schuldeisers worden ingelicht over de neerlegging van het
reorganisatieplan en hebben dan inzage (art. 53 WCO; art. XX.77 tweede lid WER). Enkel
nadat de debiteur het plan heeft afgewerkt, worden de schuldeisers betrokken. De schuldeisers
"""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""
197

Zie de treffende uitdrukking van Ivan Verougstraete, één van de architecten van de WCO, die – vóór de
totstandkoming van die laatste wet – sprak over een ideaal van “lichtvoetige controle door de rechter”. Geciteerd
in E. DIRIX, “Het insolventierecht op nieuwe wegen”. RW 2011–12, (74) 77. Zie ook I. VEROUGSTRAETE,
“Insolvabiliteit en zekerheden. Tweehonderd jaar Wetboek van Koophandel”, in A. Bruyneel e.a. (eds.),
Bicentenaire du Code de commerce. Tweehonderd jaar Wetboek van Koophandel (Brussel: Larcier, 2007), (233),
258. De gedelegeerd rechter kijkt toe op de procedure, maar steun, “die (…) niet mag verstikken”, is niet
verplicht.
198
Dat was anders in de wet van 1997 op het gerechtelijk akkoord. Volgens de WGA controleerde de rechtbank
bij de start van de procedure of een reële mogelijkheid tot herstel bestond (art. 9 § 2).
 40"
"

kunnen hun stem laten horen op de zitting waar wordt gestemd over het plan (art. 54, eerste
lid WCO; art. XX.78 eerste lid WER). Dat recht om gehoord te worden is voornamelijk
bedoeld om het voorgestelde plan te bekritiseren en zo de stemming te beïnvloeden, niet om
amendementen voor te stellen. Dat zou ingaan tegen het initiatief- en redactierecht van de
schuldenaar199. Dit alles staat echter ver af van een onderhandelde oplossing, zoals die in het
ancien régime en de negentiende eeuw gebruikelijk was. De wet van 1883 bepaalde
bijvoorbeeld nog expliciet dat er over de voorstellen tot gerechtelijk akkoord een
beraadslaging was onder de schuldeisers (“délibération des créanciers” (art. 11)), en niet
louter een stemming. Zoals gezegd, kon de zitting onder leiding van de gedelegeerd rechter
verdaagd worden als een akkoord haalbaar leek (zie nr. 61 boven). In de WGA golden
eveneens ruimere garanties voor schuldeisers (zie nr. 68 boven).
 78. Het niet-gedifferentieerde karakter van de beslissingsmacht van de schuldeisers uit zich
verder in een beperkt wettelijk onderscheid tussen categorieën van schuldvorderingen, die
voor sommige schuldeisers (bijvoorbeeld de “openbare schuldeisers”) maar niet voor andere
bestaat. In 2009 bevestigde de wetgever echter wel de uitholling van de paritas creditorumregel door – net zoals onder de WGA – toe te laten dat reorganisatieplannen een
gedifferentieerde regeling van categorieën van schuldvorderingen kunnen bevatten (art. 49,
eerste lid WCO; art. XX.72 eerste lid WER). Nochtans stemmen schuldeisers allen samen
over het reorganisatieplan en houden de meerderheidsregels geen rekening met dergelijke
categorieën. De beperkte macht van de rechtbank, die geen “cram down”-mogelijkheden heeft
(zie ook verder), houdt hier rechtstreeks mee verband. Omdat “wisselmeerderheden” mogelijk
zijn200, lijkt een doordrukken van net niet-gestemde plannen vanwege de rechtbank minder
noodzakelijk. Wel zijn de nadelen van een niet-gedifferentieerde stemming en afwezigheid
van een “cram down” allicht groter dan het toekennen van meer onderhandelingsruimte en
bemiddelingsmacht aan de rechter.
79. De verhouding tussen de gewaarborgde en chirografaire schuldeisers is hier relevant.
 Sinds 1997 ondergingen de gewaarborgde schuldeisers opnieuw de gevolgen van het
gerechtelijk akkoord, later de gerechtelijke reorganisatie door collectief akkoord. Sinds 2009
houdt de gerechtelijke reorganisatie door collectief akkoord voor gewaarborgde schuldeisers
hoogstens een tijdelijke opschorting van hun rechten in, voor een maximale duur van 24
maanden, te verlengen met 12 maanden, tenzij ze individueel instemmen met meer
uitgebreide beperkingen (art. 50 WCO; art. XX.74 WER); de chirografaire schuldeisers
ondergaan daarentegen mogelijk wel kortingen op hun vorderingen of andere beperkingen
zonder hun individueel akkoord, die tot vijf jaar kunnen duren (art. 52 WCO; art. XX.76
WER). Die tegengestelde gevolgen van de gerechtelijke reorganisatie verhinderen niet dat de
stemmen over het reorganisatieplan van de vermelde categorieën schuldeisers worden
samengenomen. Gewaarborgde schuldeisers nemen deel aan de stemming. De belangen van
de vermelde groepen zijn dermate verschillend dat uiteenlopend stemgedrag verwacht kan
"""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""
199

Kritisch over het gebrek aan dynamiek (onderhandelingen, debat) in de reorganisatieprocedure, voornamelijk
door gebrek aan (tijdige) informatie verstrekt aan de schuldeisers, zijn: S. BRIJS en S. JACMAIN, “De
reorganisatie van een onderneming in het kader van een collectief akkoord”, in P. Lambrecht en C. Gheur (eds.),
La loi relative à la continuité des entreprises/ De wet betreffende de continuïteit van de ondernemingen
(Louvain-la-Neuve: Anthemis 2010), (77) 88–89 nr. 12; M. TISSON, “De Wet Continuïteit Ondernemingen en
kredietverlening”, in J. Cattaruzza, W. Kupers en I. Peeters (eds.), Liber Amicorum Achilles Cuypers (Brussel:
Larcier 2009), (261) 272.
200
Het is opmerkelijk hoe weinig de niet-differentiatie van schuldeisers bij de stemming kritische opmerkingen
in de doctrine uitlokt. Zie bijvoorbeeld wel STORME, Dikè, Hydra, Zeno, 34–35 nr. 25, die spreekt over de
mogelijkheid “meerderheden te zoeken” in de collectieve schuldenregeling, wat net zo geldt voor de
gerechtelijke reorganisatie door collectief akkoord.
 41"
"

worden. Chirografaire schuldeisers verkiezen doorgaans continuïteit van de onderneming,
terwijl voor gewaarborgde schuldeisers het omgekeerde geldt201. Tussen andere categorieën,
zoals leveranciers, uitleners, enz, wordt evenmin een onderscheid gemaakt. Bovendien is de
kost om informatie in te winnen voor kleine schuldeisers relatief gezien groter dan voor
grotere, wat meer passiviteit onder die eersten verklaart 202 . Het systeem dat
wisselmeerderheden toelaat is in het licht van de uiteenlopende belangen van de vermelde
groepen moeilijk te verantwoorden.
 80. Het is opmerkelijk dat de Belgische wetgever ook in de nieuwe wet niet opteert voor een
stemming door klassen schuldeisers, en evenmin voorziet in een “dwangprocedure” voor het
geval een herstelplan net niet wordt goedgekeurd. Deze elementen vormen wel een onderdeel
van een voorstel van Europese Richtlijn van 21 november 2016 dat een
minimumharmonisatie beoogt van reorganisatieprocedures buiten faillissement 203 . Het
voorstel bevat een cram down-procedure. De lidstaten dienen het mogelijk te maken dat een
door één of enkele klassen afgekeurd reorganisatieplan alsnog door de rechtbank wordt
gehomologeerd. Dat is het geval wanneer een reorganisatieplan niet door alle klassen wordt
goedgekeurd, minstens één klasse (een andere dan de klasse van aandeelhouders) het plan
goedkeurde en het voldoet aan de “best interest of creditors”-test (art. 11.1). Dat houdt in dat
een reorganisatieplan nooit minder mag uitkeren aan schuldeisers dan wat ze bij een
vereffening of verkoop als going concern zouden ontvangen. Lidstaten mogen het vereiste
minimum aantal klassen dat met het plan instemt wel verhogen (art. 11.2). Dit voorstel van
richtlijn bouwt voort op een Aanbeveling van de Europese Commissie van 12 maart 2014, die
de lidstaten aanzet hun wetgeving zodanig te herschrijven dat ondernemingen de mogelijkheid
krijgen hun bedrijf vroeg te herstructureren. Een indeling van schuldeisers in klassen en een
stemming per klasse over een voorgelegd herstel- en reorganisatieplan worden in de
Aanbeveling vermeld. Volgens de Aanbeveling zijn belangrijke voorwaarden bij zo’n
dwangprocedure de uitnodiging van alle schuldeisers, de bescherming van de rechten van
dissidente groepen, een uitkering aan die groepen die niet minder is dan wat ze bij een
liquidatie zouden ontvangen, en de noodzaak en proportionaliteit van de financiering die in
een reorganisatieplan wordt opgenomen. Het onderdeel van de cram down-procedure steekt in
de Aanbeveling wat af tegen de algemene suggesties inzake reorganisatieprocedures. De
tussenkomst van rechtbanken, de lengte en kost van procedures dienen volgens de
Aanbeveling noodzakelijk en evenredig te zijn om de belangen van schuldeisers en andere
betrokkenen te vrijwaren204.
 """""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""
201

P. COUSSEMENT, “Macht en onmacht van de verschillende stakeholders in een gerechtelijke reorganisatie
door een collectief akkoord”, in K. Byttebier, E. Dirix, M. Tison en M. Vanmeenen (eds.), Gerechtelijke
reorganisatie, (65) 89–90 nr. 46.
202
P. COUSSEMENT, in K. Byttebier, E. Dirix, M. Tison en M. Vanmeenen (eds.), Gerechtelijke reorganisatie,
(65) 90–91 nr. 48.
203
Voorstel (Comm.) voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende preventieve
herstructureringsstelsels, een tweede kans en maatregelen ter verhoging van de efficiëntie van herstructurerings-,
insolventie- en kwijtingsprocedures, en tot wijziging van Richtlijn 2012/30/EU, 22 november 2016, COM(2016)
723 def, – 2016/0359 (COD). Voor een grondige kritiek op dit voorstel, zie H. EIDENMÜLLER, “Contracting for a
European Insolvency Regime”, 18. European Business Organization Law Review 2017, 273–304.
204
Aanbev.Comm. 12 maart 2014, C (2014) 1500. Zie voor een analyse H. EIDENMÜLLER en K. VAN ZWIETEN,
“Restructuring the European Business Enterprise: The EU Commission Recommendation on a New Approach to
Business Failure and Insolvency“, 16/4. European Business Organization Law Review 2015, 625–667; S.
MADAUS, “The EU Recommendation on Business Rescue – Only Another Statement or a Cause for Legislative
Action Across Europe?”, 27. Insolvency Intelligence 2014, 81–85; G. MCCORMACK, A. KEAY en S. BROWN,
European Insolvency Law. Reform and Harmonization (Cheltenham: Edward Elgar 2017), 225–302; K. VAN
ZWIETEN, “Restructuring Law: Recommendations from the European Commission”, Law in Transition (EBRD

42"
"

81. Volgens de geldende Belgische wetgeving omvat de rol van de rechtbank in de laatste fase
van de reorganisatieprocedure door collectief akkoord het marginaal toetsen en dus in regel
bevestigen van het resultaat van de stemming van schuldeisers, en van het reorganisatieplan205.
 De wet bepaalt uitdrukkelijk dat de rechtbank het gestemde reorganisatieplan niet aan enige
voorwaarde kan onderwerpen die niet in het plan vervat is en de rechtbank mag er geen
wijziging in aanbrengen (art. 55 § 3, tweede lid WCO; art. XX.79 § 3 tweede lid WER). De
wetgever ging er in 2009, in de lijn van de open-portaal-benadering, van uit dat de rechtbank
het reorganisatieplan niet mocht onderwerpen aan een economische of haalbaarheidstoets206.
Het is mede daarom niet toegestaan dat de rechtbank van koophandel een reorganisatieplan
homologeert als geen meerderheid van de schuldeisers het plan goedkeurt, zelfs niet wanneer
die meerderheid nipt niet wordt gehaald. Rechterpassiviteit bestaat dus ook op dat vlak. Dat
geldt niet alleen vandaag, maar is een constante sinds de vroege negentiende eeuw. Het
Regentsbesluit van 1946 en ook de WGA van 1997 hielden vast aan dat principe. Toch liet de
WGA wel openingen voor een bedrijfsmatige analyse van het herstelplan (zie nr. 71). De
WCO heeft dat echter uitgesloten. De Wijzigingswet WCO van 2013 en ook de wet van 11
augustus 2017 voegen hier niets aan toe. Vooral ten aanzien van het vermelde wetsontwerp is
dit vreemd, nu het voorstel van Europese richtlijn van november 2016 wel een “cram down”procedure bevat. De verplichte terughoudendheid van de rechtbank om de
doorstartmogelijkheden te toetsen hing historisch samen met de bias naar faillissement. Een
steeds verdere verzelfstandiging van regels inzake reorganisatie staat dus haaks op het
uitsluiten van een bedrijfsmatige toetsing.
 82. Wel is in de rechtspraak en doctrine inzake de appreciatiebevoegdheid van de rechter een
evolutie merkbaar, die in de toekomst mogelijk zal leiden tot een uitgebreide – ook
bedrijfsgerichte – belangenafweging bij de beoordeling van reorganisatieplannen. Een
dergelijke ruime beoordeling kan de onderneming in moeilijkheden ten goede komen en ook
met de delicate evenwichten tussen schuldeisers van uiteenlopende categorieën rekening
houden. De haalbaarheidstoets is immers terug. Zoals gezegd, bood de WGA steun aan een
economische lezing van het herstelplan, bij toetsingen aan het belang van de onderneming, de
interpretatie van “eerlijk bestuur” en zelfs aan de openbare orde (zie nr. 71). Volgens de geest
en de letter van de WCO is de controle door de rechter op dit punt beperkter dan onder de
WGA: toetsing aan de openbare orde blijft vereist (art. 55 § 3 eerste lid WCO; art. XX.79 § 3
eerste lid WER) maar wordt – en anders dan tot 2009 – niet opgevat als een beoordeling van
de haalbaarheid van het reorganisatieplan. Nochtans wordt de openbare orde in art. 55 WCO
door het Hof van Cassatie sinds februari 2013 zo begrepen dat het begrip ook de continuïteit
van de onderneming omvat. Het onderscheid tussen schuldeisers in een reorganisatieplan moet
volgens het Hof van Cassatie functioneel zijn, d.i. dienstig voor de continuïteit van de
onderneming, en mag niet disproportioneel zijn207. Deze nieuwe haalbaarheidstoets wordt in
de praktijk – net zoals dat in het verleden het geval was – hoofdzakelijk als een beoordeling
""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""
publication) 2015. Voor een toetsing van de Aanbeveling aan het geldende Belgische recht, zie M. VANMEENEN
“In de ban van continuïteit”. TBH 2015, 487–525.
205
P. COUSSEMENT, in K. Byttebier, E. Dirix, M. Tison en M. Vanmeenen (eds.), Gerechtelijke reorganisatie,
(65) 102 nr. 68.
 206
Zie hierover L. SNICK, “De rol van de rechter bij de Wet Continuïteit Ondernemingen”, 50. Jura Falconis
2013–14, (857) 924–925; M. VANMEENEN, TBH 2015, (487) 522.
207
Cass. 13 maart 2014 = Pas. 2014, afl. 3, 713 = TBH 2014, 687, noot R. FRANSIS “Gedifferentieerde
behandeling van schuldeisers in het reorganisatieplan: een privaatrechtelijke toets aan het verbod op
rechtsmisbruik” = RW 2014–15, 226, noot A. VAN HOE “De wederopstanding van de paritas-regel”. Zie ook
Cass. 7 februari 2013, C.12.0165.F = Pas. 2013, II, 381 = JLMB 2013, 1510 = TBH 2013, 469 = TBH 2014, 687,
noot R. FRANSIS.
43"
"

van het evenwicht tussen de belangen van (individuele) schuldeisers opgevat208, en ze vormt
nauwelijks een middel om de continuïteit van de onderneming te vrijwaren tegen de visies
van de schuldeisers in. De vermelde toets is bovendien een marginale toetsing, die verbonden
is aan een vereiste redelijkheid van de beslissing van de schuldeisers. De inhoud van het
reorganisatieplan mag bepaalde schuldeisers niet kennelijk onredelijk behandelen. Een
ongelijke behandeling is mogelijk, voor zover ze niet “unfair” is209.
C. HAPERENDE INFORMATIEDOORSTROMING
83. De combinatie van een uitgebreide en niet-gedifferentieerde beslissingsmacht van
schuldeisers aan het einde van de procedure van gerechtelijke reorganisatie door collectief
akkoord, met een nagenoeg complete uitsluiting van hun inspraak voordien, is niet optimaal.
Tegen de achtergrond van een beperkte rechterlijke tussenkomst geldt dat des te meer. De
passieve rechter draagt niet bij tot een efficiënte informatie-uitwisseling onder de
betrokkenen210. In 2013 werd hieraan op bepaalde vlakken verholpen en de wet van 11
augustus 2017 zet wel meer stappen in die richting.
84. Vanaf 2009 gold dat de debiteur eenvoudig toegang kreeg tot de reorganisatieprocedure.
 Zijn verzoekschrift bevatte in bijlage jaarrekeningen, een staat van activa en passiva, een
resultatenrekening, een simulatie van kasstromen en een overzicht van schuldeisers (art. 17 §
2 WCO 2009). De wet van 27 mei 2013, die de WCO hervormde, breidde de controle op de
gegevens die de schuldenaar bij de start van de procedure meedeelt uit en besteedde meer
aandacht aan informatie-uitwisseling. Nu moet de vermelde staat van activa en passiva en de
resultatenrekening onder toezicht van een bedrijfsrevisor worden opgesteld (art. 17, § 2, 5°
WCO); de simulatie van kasstromen tijdens de periode van opschorting is sinds 2013 een
begroting, die met bijstand van een adviseur wordt gemaakt (art. 17, § 2, 6° WCO). Verder
moet de schuldenaar sinds 2013 de schuldeisers persoonlijk inlichten over de aanvang van de
procedure van gerechtelijke reorganisatie (art. 26 § 2 WCO; art. XX.49 § 1 eerste lid WER).
Sinds 2013 wordt ingezet op een elektronisch dossier, dat tijdens de procedure door de
schuldeisers kan worden geconsulteerd. Het dossier van de gerechtelijke reorganisatie bevat
volgens de wet van 2013 “alle elementen met betrekking tot de procedure en de grond van de
zaak”, en zeker ook de verslagen van de gedelegeerd rechter en de adviezen van het Openbaar
Ministerie (art. 20 § 1 WCO; art. XX.40 § 1 WER). De nieuwe wet stelt ook een Centraal
Register Solvabiliteit voorop, waarin alle dossiers inzake minnelijk akkoord, gerechtelijke
reorganisatie en faillissement worden opgeslagen (art. XX.6 WER). Aangezien het
elektronisch dossier voor gerechtelijke reorganisaties er nog niet is (sinds 1 april 2017 is dat
er wel voor faillissementen), is de uitwisseling van informatie bij de aanvang van en ook
tijdens de reorganisatieprocedure thans beperkt.
 """""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""
208

Zie de rechtspraak vermeld in: C. ALTER en A. LÉVY MORELLE, “Évolutions de la jurisprudence depuis la loi
du 27 mai 2013”, in A. Zenner (ed.), Paiement, insolvabilité et réorganisation. S’organiser pour être payé, payer
ou se réorganiser (Brussel: Larcier 2015), (99) 127–133 nrs. 20–33; S. REMMERY en G. SUPPLY, “Gerechtelijke
reorganisatie. Stand van zaken na ruim vijf jaar praktijk”, 317. NjW 2015, (42) 52–54.
209
E. DIRIX, “De paritas-regel en het reorganisatieplan”, noot onder Antwerpen 30 juni 2011, RW 2011–12,
575–577; E. DIRIX, “Het insolventierecht anno 2014”, in H. Braeckmans, E. Dirix, M.E. Storme, B. Tilleman en
M. Vanmeenen (eds.), Curatoren en vereffenaars: actuele ontwikkelingen III (Antwerpen: Intersentia 2014) (3)
20–24 nrs. 20–24; R. FRANSIS “Gedifferentieerde behandeling van schuldeisers in het reorganisatieplan: een
privaatrechtelijke toets aan het verbod op rechtsmisbruik”, noot onder Cass. 13 maart 2014, TBH 2014, 701–702
nrs. 12–15; I. VEROUGSTRAETE, in Bicentenaire du Code de Commerce, 248–251.
210
Zie over het onevenwicht dat dit creëert: S. BRIJS en S. JACMAIN, in P. Lambrecht en C. Gheur (eds.), La
loi/De wet, (77) 82 nr. 12 en 88–90 nr. 25.
44"
"

85. Volgens de WCO van 2009 stelt de verzoeker tijdens de opschorting een herstel- en
reorganisatieplan op. Sinds 2013 moet het verzoekschrift tot gerechtelijke reorganisatie
vermelden welke maatregelen de schuldenaar overweegt om de onderneming te herstellen (art.
 17, § 2, 8° WCO; art. XX.41 § 2, 8° WER). Nochtans is de debiteur niet verplicht de
schuldeisers te betrekken bij of in te lichten over de redactie van het herstel- en
reorganisatieplan. Schuldeisers hebben evenmin een recht op inspraak. Een uitzondering geldt
voor vertegenwoordigers van werknemers, die de schuldenaar tijdens het redactieproces moet
horen (art. 49 vijfde lid WCO; art. XX.72 zesde lid). Zelfs veranderde opvattingen en
intenties inzake de inhoud van het herstel- en reorganisatieplan moeten uit hoofde van de wet
niet aan het dossier worden toegevoegd. Dat kan wel onrechtstreeks. De gedelegeerd rechter
kan immers gegevens bij de schuldenaar opvragen (art. 18 derde lid WCO; art. XX.42 derde
lid WER) en de gedelegeerd rechter moet de rechtbank inlichten over de financiële toestand
van de schuldenaar, en het verloop daarvan (art. 19 eerste lid WCO; art. XX.43 WER). De
schuldeisers hebben inzage in het dossier van de gerechtelijke reorganisatie op de griffie, dat
de verslagen van de gedelegeerd rechter bevat (art. 20, eerste lid WCO; art. XX.40 § 1 WER).
Sinds 2013 wordt, zoals gezegd, verwezen naar het elektronisch dossier. Bovendien kan de
rechtbank sinds 2013 in het vonnis over het verzoek tot gerechtelijke reorganisatie opleggen
dat bepaalde gegevens moeten worden meegedeeld, bijvoorbeeld tijdens de opschorting (art.
 24 § 4, eerste lid WCO; art. XX.46 § 4 WER)211. Al bij al geldt op grond van de WCO geen
systematische plicht tot inlichting en voorlichting van de schuldeisers over de redactie van het
herstel- en reorganisatieplan 212 . De open-portaal-benadering, en het daaraan gekoppelde
initiatief- en redactierecht van de verzoeker, blijven ook na 2013 nog dermate sterk dat de
schuldeisers tussen de beoordeling van het verzoekschrift door de rechtbank en de indiening
van het reorganisatieplan niet moeten worden geïnformeerd, tenminste voor zover de
gedelegeerd rechter dit niet nodig acht en de rechtbank de debiteur daar niet toe heeft
verplicht. Bovendien staat de gedelegeerd rechter – zoals ook voor 2013 – nog steeds niet in
voor uitwisseling van informatie met de schuldeisers213. Zoals hoger vermeld was het zowel
in het ancien régime en zelfs onder gelding van de Napoleontische Code de commerce de
bedoeling dat rechters, arbitres, syndics en overheidsbemiddelaars op dit punt de brug sloegen
tussen de debiteur en de schuldeisers.
 86. De wet van 11 augustus 2017 bevat echter enkele belangrijke wijzigingen. Ze stelt dat in
de fase van het handelsonderzoek de kamers voor ondernemingen in moeilijkheden, of door
hen aangeduide rechters verslaggever, van ambtswege alle gegevens mogen verzamelen die
nodig zijn voor het onderzoek (art. XX.25 § 3 derde lid WER). Nochtans kunnen enkel bij een
vastgestelde kennelijk grove tekortkoming van de schuldenaar voorlopige maatregelen
worden genomen, zoals de aanstelling van een gerechtsmandataris of een voorlopig
bewindvoerder. Zoals gezegd kan de ondernemingsbemiddelaar tijdens het proces van
redactie van het reorganisatieplan een tussenpersoon zijn tussen de schuldenaar en de
schuldeisers, maar is diens aanstelling eveneens een recht van de debiteur (nr. 71). Tijdens
elke insolventieprocedure dient de rechtbank ambtshalve alle relevante omstandigheden te
onderzoeken (art. XX.7 eerste lid WER). Dat houdt echter geen sturingsrecht ten aanzien van
de te volgen procedure in (met uitzondering van faillissement, indien aan de voorwaarden is
voldaan). Het respect voor de keuzevrijheid van de debiteur inzake insolventieprocedures
"""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""
211

Een voorbeeld van dergelijke gegevens is een (update van de) lijst van schuldeisers in de opschorting. Zie M.
VANMEENEN, TBH 2015, (487) 502.
212
Zie hierover: S. BRIJS en S. JACMAIN, in P. Lambrecht en C. Gheur (eds.), La loi/De wet, (77) 82 nr. 12 en
88–89 nr. 25.
213
Zoals het de bedoeling was van de wetgever in 2009. Zie M. VANMEENEN, “De wet van 31 januari 2009
betreffende de continuïteit van ondernemingen”, RW 2008–09, (1282) 1299 nr. 38.
45"
"

blijft dus bestaan. Tijdens de gerechtelijke reorganisatie door collectief akkoord is de
gedelegeerd rechter verplicht de rechtbank in te lichten, maar net zoals voordien wordt in het
nieuwe WER geen systematische doorstroming van informatie naar de schuldeisers opgelegd.
 In dat opzicht wordt – nu nog meer dan in de wet van 2013 – de nadruk gelegd op een
omvangrijk en toegankelijk dossier. Gegevens inzake insolventieprocedures zullen worden
gebundeld in een insolventieregister (art. XX.15 e.v. WER). De toegang tot het dossier van
gerechtelijke reorganisatie zal bij KB worden geregeld (art. XX.40 § 4 WER).
Niettegenstaande deze vernieuwingen, die nog dienen te worden geïmplementeerd, wordt het
reorganisatieplan in de regel nog steeds enkel in afgewerkte vorm aan de schuldeisers ter
inzage voorgelegd (art. XX.77 eerste lid WER).
VIII. CONCLUSIE: DE REORGANISATIERECHTER
87. Wanneer de keuze wordt gemaakt om schuldeisers als enigen te laten beslissen over een
herstel- en reorganisatieplan, dan is het niet verkieslijk hen een tijdlang buitenspel te zetten en
hen geen wettelijk recht op inspraak of beraadslaging toe te staan. Een snellere en grotere
betrokkenheid van schuldeisers zou toelaten herstructureringen een ruimer draagvlak te geven.
Een reorganisatierecht dat – zoals de “rehabilitation theory” vooropstelt – rekening houdt met
uiteenlopende belangen, dient minstens ook de inzichten van de schuldeisers te respecteren.
De WCO en het nieuwe boek XX van het WER erkennen op dit punt te weinig de eigenheid
van reorganisatierecht. De verplichte aanstelling van een ondernemingsbemiddelaar die de
schuldeisers inlicht over de vorderingen in de redactie van het reorganisatieplan, of het
instellen van schuldeisercomités, zouden hieraan kunnen verhelpen.
 88. Vanuit historisch perspectief is “schuldeiserpassiviteit” een restant van een op vereffening
gericht insolventierecht, waarbij opschorting van betaling bij wijze van gunst kon worden
toegekend. Tot 1851 was opschorting van betaling (surseance) niet afhankelijk van een
goedkeuring door schuldeisers. In 1851 werd bepaald dat sursis de paiement door de
schuldeisers diende te worden aanvaard die drie vierden van de schulden (in omvang)
vertegenwoordigden. Maar zelfs nadat in 1883 een reorganisatie buiten faillissement werd
mogelijk gemaakt, in de figuur van het gerechtelijk akkoord (concordat préventif), bleef het
initiatief- en redactierecht bij de debiteur. Wel liet de wet van 1883 beraadslagingen onder
schuldeisers en een zekere bemiddeling door de gedelegeerd rechter toe. De wetten van 1883
en 1887 gingen er, net zoals de wet van 1851, van uit dat een gerechtelijk akkoord weinig
gedifferentieerd was; het verleende steeds een tijdelijke opschorting van betaling, zonder
verplichtingen voor gewaarborgde schuldeisers. De invulling van de WCO was een reactie op
een faillissementstraditie die veel macht aan de schuldeisers verleende. Maar tegelijkertijd
getuigt de wet van de impliciete idee dat reorganisatie net zoals de vroegere opschorting van
betaling en het gerechtelijk akkoord grotendeels eenvormig en evident is, zodat geen
omstandig recht van inspraak en deliberatie voor schuldeisers nodig is. Wat
informatieuitwisseling betreft, zit het geldende reorganisatierecht inderdaad nog voor een
groot deel in het keurslijf van het faillissementsrecht, met daaraan gekoppeld het uitstel van
betaling als gunst. Maar dat heeft in vele opzichten weinig zin. Bij gerechtelijke reorganisatie
hangt het succes van een reorganisatieplan steeds mede af van de goede verstandhouding met
en zelfs medewerking van de schuldeisers. In een faillissementsprocedure is dat niet
noodzakelijk het geval. Tijdelijk uitstel van betaling kan bovendien niet worden vergeleken
met reorganisatie, dat een heel spectrum van oplossingen omvat.
 89. Daarom is het ook aangewezen de toetsing van reorganisatieplannen door de rechtbank
ook meer economisch-bedrijfsmatig in te vullen. Meer regels inzake verplichte categorieën
46"
"

van schuldeisers, of een wettelijk uitgewerkt recht voor de rechtbank om de redelijkheid en
doelgerichtheid van voorgestelde categorieën van schulden te beoordelen zijn wenselijk. Dat
geldt ook voor de mogelijkheid om akkoorden op te leggen aan groepen niet-benadeelde maar
tegenstemmende schuldeisers, naar Amerikaans voorbeeld (cram down)214. Ook op dit vlak is
de wetgever terughoudend, hoewel een actieve rol van de rechtbank, gekoppeld aan een
analyse van de kredietwaardigheid en leefbaarheid van de gereorganiseerde onderneming, tot
de essentiële kenmerken van reorganisatierecht behoort. “Rehabilitation theory”, die de
onderliggende filosofie van de WCO en het nieuwe boek XX van het WER vormt,
veronderstelt een dergelijke benadering. De niet-toepasselijkheid van de paritas creditorumregel maakt een rechterlijke economisch-bedrijfsmatige controle nu reeds noodzakelijk215. De
haalbaarheidstoets, die in 2009 naar de letter van de wet werd uitgesloten maar sinds enkele
jaren opnieuw – zij het met horten en stoten – het reorganisatierecht werd binnengeloodst,
hangt samen met de idee dat inzake reorganisatie een bijzonder recht van toepassing is dat
afwijkt van het gemeen recht. De functionele beoordeling van een met een
meerderheidsbeslissing aangenomen reorganisatieplan in het licht van de continuïteit van de
onderneming, die het Hof van Cassatie voorstaat, veronderstelt een inhoudelijke controle van
het plan die van een andere orde is dan het gemene privaat- en procesrecht.
