REPERTORIUM VAN TIJDSCHRIFTLITERATUUR OP HET GEBIED VAN ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
november 1966

REPERTORIUM VAN TIJDSCHRIFTLITERATUUR OP
HET GEBIED VAN ACCOUNTANCY EN
BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
Verschgnt maandelijks, behalve in augustus.
Samengesteld door de Stichting voor Econo­
misch Onderzoek der Universiteit van Am­
sterdam

B. BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
a.
ALGEMENE BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE

III.
WAARNEMINGSMIDDELEN
How Well Does Your Company Use Money?
R i s k, J. M. S. — Dit artikel is gewijd aan de wijze waarop de omvang van het door
een onderneming gebruikte vermogen en de mate waarin van dit vermogen een goed
gebruik wordt gemaakt, kan worden gemeten. De schrijver beperkt zich daarbij tot een
vijftal onderwerpen nl. het financiële raamwerk, het in vaste activa geïnvesteerde ver­
mogen, het in voorraden geïnvesteerde vermogen, het leverancierscrediet en de analyse
van de winst. Voor elk noemt hij een aantal te berekenen verhoudingscijfers welke kun­
nen worden gebezigd als maatstaven voor het beoordelen van de toestand op een bepaald
tijdstip. Door deze cijfers te vergelijken met die welke op voorafgaande perioden betrek­
king hebben, tekent zich het beloop af. Op de duur kunnen ook standaards worden vast­
gelegd, terwijl dan de uitkomsten in het heden kunnen worden vergeleken met die welke
voor toekomstige perioden worden ontworpen.
Bij elk van genoemde onderwerpen vermeldt de schrijver in het kort waarin de onder­
neming inzicht zal willen verkrijgen en welke verhoudingscijfers met het oog hierop van
nut kunnen zijn.
 Ba III - 2
The Accountant, 17 september 1966
E 643
Aandeelhouder en notulen der aandeelhoudersvergadering I
R o y e r, P r o f . m r. S. — Het eerste deel van dit artikel is gewijd aan de vraag of
de aandeelhouder gerechtigd is om, ook buiten de vergadering, van de notulen van de
algemene vergadering van aandeelhouders kennis te nemen, hetzij doordat deze hem ter
inzage worden gegeven dan wel hem een afschrift daarvan ter hand wordt gesteld. Notu­
len strekken er vooreerst toe om aan aandeelhouders en eventuele andere belanghebben­
den inzicht te verschaffen in hetgeen ter vergadering is geschied en voorts om bewijs in
rechte van haar inhoud bij te brengen. Het is dus duidelijk dat de aandeelhouders er
belang bij kunnen hebben om van de notulen kennis te nemen en eventueel invloed op
de inhoud ervan uit te oefenen. De wet verleent niet expressis verbis aan de aandeel­
houder een recht op kennisname van de notulen, hetgeen echter niet uitsluit dat zodanig
recht uit de wet is af te leiden. De schrijver heeft hierbij het oog op de exhibitie-regeling
neergelegd in art. 6-11 K. Of art. 11 metterdaad de aandeelhouder evengenoemd recht
verschaft, hangt af van het antwoord op de vragen of notulen onder het begrip „boek­
houding” in het artikel vallen, of aandeelhouders onder de in het artikel genoemde sub­
jecten zijn te rangschikken en of zij een „regelrecht belang” bij overlegging hebben. De
schrijver beantwoordt de beide eerste vragen bevestigend. Met betrekking tot de derde
merkt hij op dat zich zeer wel gevallen kunnen voordoen waarin kennisneming van de
notulen voor aandeelhouders van rechtstreeks belang is. Het lijkt hem niet juist staande
te houden, dat de aandeelhouder als vennoot nimmer zulk een regelrecht belang heeft
omdat niet door hem beheer wordt gevoerd.
 Ba III - 2
Tijdschrift voor Vennootschappen, Verenigingen en Stichtingen,
E 770
september 1966
Inzage van notulen
H i 11 e n, M r. P h. G. M. — De vraag of een aandeelhouder van een naamloze ven­
nootschap recht op inzage en afschrift van notulen van de aandeelhoudersvergaderingen
heeft, wordt door sommige auteurs met een beroep op de goede trouw bevestigend be­
antwoord. Wat de goede trouw eist zal - gelijk steeds - ook ten aanzien van inzage van

mab

blz. 445

de notulen van de omstandigheden afhangen. De schrijver poogt in dit artikel deze om­
standigheden nader te omschrijven. Hij laat daaraan enkele opmerkingen omtrent het
rechtskarakter van de notulen voorafgaan.
Ba III - 2
De Naamlooze Vennootschap, september 1966
E 770
Herziening ondernemingsrecht
N. I. v. A. en V. A. G. .A. — In het juli/augustus-nummer van de Accountant is op­
genomen de door de besturen van het Nederlands Instituut van Accountants en van de
Vereniging van Academisch Gevormde Accountants aan de Minister van Justitie aan­
geboden nota betreffende het door de commissie-Verdam aan haar rapport toegevoegde
voorontwerp van wet op de jaarrekening van ondernemingen. Het advies van de Sociaal
Economische Raad over dit voorontwerp, dat mede in hun overwegingen werd betrokken,
geeft in velerlei opzicht de mening weer waartoe ook de besturen bij hun studie waren
gekomen. In de nota zijn in hoofdzaak die onderwerpen behandeld, waaromtrent een
afwijkend standpunt wordt ingenomen of ten aanzien waarvan aanvullende opmerkingen
op hun plaats werden geacht. De sociaal-politieke aspecten welke aan de onderhavige
materie verbonden zijn, werden door de besturen buiten beschouwing gelaten.
 Ba III - 3
De Accountant, juli/augustus 1966
E 771
Het advies van de Sociaal Economische Raad inzake de wetgeving over de jaarrekening
van ondernemingen
P r u y t, D r. B. — Dit artikel bevat een beoordeling van een vijftal belangrijke punten
uit het advies dat de S.E.R. heeft gegeven met betrekking tot het voorontwerp van wet
op de jaarrekening van ondernemingen, zoals dit is opgesteld door de commissie-Verdam.
Tegen de van dit voorontwerp afwijkende voorstellen van de Raad om ook de grotere
besloten n.v.’s te verplichten tot het openbaar maken van hun jaarrekeningen en om
voorts een nominatieve vermelding van meerderheidsdeelnemingen verplichtend te stel­
len, zij het dat ten deze een ontsnappingsclausule voor bepaalde gevallen wenselijk moet
worden geacht, oppert de schrijver ernstige bedenkingen; een wet welke deze bepalingen
zou bevatten, zou enerzijds ernstig verstorend werken op het gebruik van de n.v. als
rechtsvorm van besloten ondernemingen en zou anderzijds één van de fundamenten van
de ondernemingsgewijze produktie gevoelig aantasten.
Op de drie overige punten gaat de auteur in het kort nader in. Hij constateert met
instemming de door de Raad aan de dag gelegde terughoudendheid ten aanzien van de
mate van inzicht welke kan worden verkregen in de solvabiliteit, de liquiditeit en de
rentabiliteit van een onderneming, indien daartoe slechts de jaarrekeningen ter beschik­
king staan. Ook sluit hij zich aan bij de mening van de Raad dat slechts de gezamenlijke
bezoldiging van de commissarissen als groep een gegeven is dat publikatie verdient. Met
betrekking tot de ontsnappingsclausule rijst de vraag of het niet wenselijk is in de toe­
komstige wet een algemene ontsnappingsclausule op te nemen.
In een bijlage bij het artikel zijn de voornaamste punten uit het S.E.R.-rapport kort
samengevat.
Ba III - 3
De Naamlooze Vennootschap, september 1966
E 771
IV.
 LEER VAN DE KO STPRIJS EN DE PRIJSVORM ING

Effective Conversion to Direct Cost System
S y m o n d s, C. W. — De methode van de directe kosten brengt, doordat zij de alge­
mene kosten elimineert uit de kosten van het produkt en uit de waardering van de
voorraad, een radicale breuk met de traditionele opvattingen met zich. Het elimineren
van de algemene kosten kan de, na de overschakeling, volgens deze methode samenge­
stelde staat van behaalde resultaten in sterke mate beïnvloeden. Ter voorkoming van
verwarring en onrust is het dan ook noodzakelijk dat de betrokkenen de grondbeginselen
van dit systeem goed leren kennen. Er zijn verder twee redenen welke daartoe dringen.
In de eerste plaats werpt de tijd besteed aan het beoordelen van de methode voor die
ondernemingen voor welke deze techniek later zeer nuttig blijkt te zijn, rijke vruchten
in de vorm van een snellere reactie op de vloed van nieuw ter beschikking komende
informatie af. In de tweede plaats zal de analyse aan een kleinere groep ondernemingen,
met name die voor welke de exploitatiekosten in wezen vaste kosten zijn, doen zien dat
de overgang naar de nieuwe methode een onjuiste keuze zou zijn.
 Na enkele opmerkingen over de moeilijkheden welke zich bij de overgang naar deze

mab

blz. 446

methode voordoen en over het tijdstip van de overschakeling, bespreekt de schrijver het
overzicht van de bedrijfsresultaten. Het dient in een zodanige vorm te worden opgesteld
dat het de uitkomsten zo duidelijk mogelijk weergeeft en het behoort mede informatie
te bevatten omtrent hoeveelheid en prijs per eenheid. De schrijver licht dit aan de hand
van een voorbeeld toe, waarbij hij tevens ingaat op de indeling van de kosten in vaste
en variabele kosten en het waarderen van de voorraad. Tenslotte behandelt de schrijver
het vaststellen van de verkoopprijs. Uitgangspunt dient te zijn de prijs welke bij wis­
selende niveaus van capaciteitsbenutting moet worden bedongen teneinde een redelijk
rendement van de investeringen te verkrijgen. Deze waarden kunnen, zoals de schrijver
met behulp van een grafiek demonstreert, in prijscurven worden weergegeven.
Ba IV - 2
Financial Executive, september 1966
E 136.22
V.
 LEER VAN DE FINANCIERING

New Interest in Incentive Financing
H a y e s I 11, S. L. — In de Verenigde Staten is het bedrijfsleven afkerig van het aan­
gaan van leningen tegen een rente welke een percentage van 6% overtreft. Vandaar dat
de institutionele beleggers in de tweede helft van de jaren-50, toen de verhoudingen op
de vermogensmarkt toelieten een percentage te bedingen dat boven het aanvaarde plafond
uitging, een uitweg zochten en deze vonden door de leningsovereenkomsten aan te vullen
met als „incentives” aangeduide compensatie voor de te lage rente. Deze incentieven
bestaan gewoonlijk uit recht op de aankoop van gewone aandelen tegen een bepaalde
prijs en binnen een bepaalde periode, recht op het converteren van de schuld in gewone
aandelen en regelingen voor het verkrijgen van bonus aandelen. In dit artikel bespreekt
de schrijver vervolgens de resultaten van een recentelijk door hem ingesteld onderzoek
naar de incentieve financiering; deze resultaten betreffen 29 in het onderzoek betrokken
levensverzekeringmaatschappijen, terwijl zij voorts mede gebaseerd zijn op de door een
groot aantal lenende ondernemingen verstrekte inlichtingen. Hij concludeert dat deze
financiersvorm in plaats van bij te dragen tot de flexibiliteit in financieringsovereen­
komsten tussen credietnemers en de institutionele beleggers, zoals zich aanvankelijk liet
aanzien, geworden is tot een laatste middel om te pogen vreemd vermogen aan te trek­
ken. De optie op aandelen als incentief is zeker niet in alle gevallen het meest geëigende
middel. De auteur bepleit het gebruik maken van een of andere vorm van winstdeling
als compensatie. Wat de credietnemer betreft, biedt een dergelijke regeling fiscale
voordelen en beperkt zij de kosten tot een minimum aangezien uitkering slechts plaats
vindt indien er winst gemaakt is. Van de andere kant hebben de beleggende instellingen
de door de optie op aandelen geopende mogelijkheid tot het behalen van een niet be­
grensde winst als regel niet nodig, aangezien het te aanvaarden extra risico gering is en
zij het zich dus zeer wel kunnen veroorloven genoegen te nemen met een beperkte
stroom van premie-interest betalingen indien de zaken van de credietnemer goed gaan.
 Ba V - 5d
Harvard Business Review, juli!augustus 1966
E 325.3
New System for Divisional Control
H e n d e r s o n , B. D. en D c a r d e n, J. — In dit artikel wijzen de schrijvers de in
de Verenigde Staten door een groot en groeiend aantal ondernemingen toegepaste beoor­
deling van de prestaties van bedrijfseenheden op basis van haar winstgevendheid (return on investment of afgekort R.O.I.) af, voor zover het geïntegreerde ondernemingen met
vele eenheden betreft. Dit hulpmiddel faalt, zoals zij uitvoerig betogen, omdat bij de han­
tering wordt uitgegaan van winstcentra welke geen werkelijke winstcentra kunnen zijn,
van verrekenprijzen welke geen echte prijzen zijn en van geïnvesteerde bedragen welke
niet relevant zijn. De schrijvers stellen daarom een ander systeem van gedecentraliseerde
controle voor. Het beoogt elk winstcentrum te controleren op grondslag van drie begro­
tingen nl. een begroting van de te verwachten bijdrage in het komende jaar, een wat zij
noemen „fixed- and managed-cost budget” en een begroting van de kapitaaluitgaven.
 De eerste betreft de verwachte ontvangsten na aftrek van de variabele kosten en wel zo­
danig gedetailleerd dat de leiding zich een oordeel kan vormen. De tweede is een begroting
van de vaste produktiekosten, de verkoopkosten tot het ogenblik van de verkoop, het
speurwerk en de administratieve kosten. Er worden alleen de geraamde kasuitgaven in
opgenomen; afschrijving en andere kosten voortvloeiende uit voorafgaande investeringen
worden buiten beschouwing gelaten. Wat met de laatste van deze drie begrotingen
wordt bedoeld, is duidelijk; vermelding verdient echter wel dat in het voorgestelde
systeem de kasstromen waarop voorstellen tot investeringen steunen, in eerstgenoemde
begroting voor het desbetreffende jaar zijn opgenomen. Aan de hand van een voorbeeld

mab

blz. 447

tonen de schrijvers aan op welke wijze deze begrotingen met elkaar verbonden kunnen
worden. Vervolgens bespreken zij de voordelen van het door hen voorgestane systeem en
enkele moeilijkheden welke zich bij de toepassing kunnen voordoen. Hun conclusie luidt,
dat het voldoet aan de aan een goed controle-systeem te stellen eis dat de leiding van een
bedrijfseenheid slechts verantwoordelijk wordt gesteld voor hetgeen zij kan beheersen en
dat de afwijkingen van de werkelijke ten opzichte van de verwachte prestaties onmiddel­
lijk aan de dag treden.
Ba V - 7
Harvard Business Review, september!oktober 1966
E 643
VI.
 LEER VAN DE ORGANISATIE

Clarifying Diversification Objectives
W o o d a r d , G. H. — In tegenstelling tot de fusies welke voor de tweede wereld­
oorlog hebben plaatsgevonden en welke tot doel hadden de economische voordelen te
behalen welke aan het vergroten van de bedrijfseenheid verbonden zijn, tracht men tegen­
woordig in de algemene drang naar economische stabiliteit gecombineerd met groei van
de onderneming door fusie het assortiment van artikelen te verbreden. Ondanks de
stijging van de kosten welke fusies met zich brengen en de toenemende eisen welke daar­
mee aan de leiding worden gesteld, neemt het aantal fusies nog steeds toe. De drang naar
diversificatie met behulp van het aangaan van fusies moet dus wel een fundamentele
uiting zijn van essentiële behoeften van de Amerikaanse industrie. Het is nog te vroeg
om te kunnen vaststellen welke krachten ten deze werkzaam zijn. Voor het heden moet
volstaan worden met het noemen van enkele belangrijke factoren. De schrijver onder­
scheidt gezonde en ongezonde motieven voor diversificatie. Als gezonde beweegredenen
wijst hij aan het bestaan van een volgroeide en winstgevende markt, een krimpende markt
en dalende winsten, markten met seizoenfluctuaties, technologische veroudering, markten
voor specialiteiten, buitenlandse markten en wellicht nog het verlangen naar expansie als
zodanig. Tot de ongezonde motieven behoren o.a. de wens om verbetering te brengen
in de door eigen gebreken van de leiding veroorzaakte daling van omzet en/of winst,
de gedachte om door verwerving van een onderneming met een krachtige leiding, in de
gelegenheid te zijn tot vervanging van de zwakke leiding van de moedermaatschappij,
alsmede de wens tot overbrugging van een ernstig tekort aan onderzoek op het gebied
van het door de onderneming vervaardigde produkt.
 Tenslotte merkt de schrijver op dat de ervaring herhaaldelijk heeft geleerd dat een
onderneming welke tot een diversificatie van enige betekenis wenst over te gaan teneinde
uiteindelijk te slagen eerst een diepgaand en objectief onderzoek naar eigen sterke en
zwakke kanten dient in te stellen. Vervolgens ware, zoals hij nader uiteenzet, op basis
hiervan een plan of een omschrijving van te bereiken doeleinden uit te werken.
 Ba VI - 5
Financial Executive, september 1966
E 6 33.ll
Heuristic Programs for Decision Making
W i e s t, J. D. — Heuristische programmering is de laatste jaren met een wisselende
mate van succes toegepast met betrekking tot vraagstukken zoals de voorraadbeheersing,
het toewijzen van middelen voor grote investeringsprojecten en het vaststellen van de
door de werktuigen uit te voeren opdrachten. Een heuristisch program is, zo eenvoudig
mogelijk uitgedrukt, een verzameling vuistregels welke wordt gebruikt ter oplossing van
een vraagstuk; is het probleem voldoende complex dan zal daarbij een electronische
rekenmachine moeten worden ingeschakeld. Er zijn twee redenen waarom analytische
technieken soms niet voor toepassing in aanmerking komen. In de eerste plaats zijn
sommige vraagstukken te omvangrijk. Zo kan bij lineaire programmering weliswaar de
optimale aanwijzing van de aanvangstijden voor de duizenden taken van een werkplaats
worden vastgesteld, uitgaande van een bepaald criterium bv. de minimale leegloop van
de werktuigen, doch het aantal te nemen stappen ter bereiking van het optimum is zo
groot, dat het de methode waardeloos maakt. De andere reden is dat sommige vraagstuk­
ken niet in wiskundige termen kunnen worden uitgedrukt; inzicht, intuïtie, creativiteit
en kennis vormen dan belangrijke elementen van het vraagstuk en deze variabelen zijn
veeleer kwalitatief dan kwantitatief. De schrijver schetst enkele gevallen van besluit­
vorming waarbij van heuristische programmering gebruik is gemaakt. Hiertoe behoren
de bovengenoemde voorbeelden. In deze en alle andere gevallen waarin deze techniek
werd toegepast met betrekking tot vraagstukken welk zich in een onderneming voor­
deden, ging het steeds om specifieke, nauwkeurig omschreven problemen. De door vele
onderzoekers aangehangen mening dat de menselijke besluitvorming welke inzicht, in-

mab

blz. 448

tuïtie en creativiteit vraagt door een electronische rekenmachine kan worden gestimu­
leerd, wordt tegenwoordig door sommigen bestreden. Vorderingen op dit gebied gaan
langzamer dan aanvankelijk werd verondersteld.
 Ba VI - 13
Harvard Business Review, september!oktober 1966
E 641.212.2
The Financial Function in Business
W r i g h t, M. G. — De financiële functie in de onderneming betreft over het algemeen
vooral het aantrekken van het vereiste vermogen, de toewijzing van middelen binnen de
onderneming, de controle op een doeltreffend gebruik van de middelen en het vastleggen
van gegevens. De tweede van deze vier taken is de meest belangrijke aangezien zij nauw
verband houdt met de doelstelling van de onderneming. De toewijzing dient dan ook
zodanig te geschieden dat het zoveel mogelijk bereiken van dit doel wordt vergemakke­
lijkt. Dit houdt geen verwerping van de speciale technieken voor de toewijzing van
middelen in, doch het betekent wel dat twee niveaus moeten worden onderscheiden nl.
de globale toewijzing in overeenstemming met de te bereiken doelstelling en daarbinnen
de toewijzing voor specifieke projecten volgens de meer traditionele werkwijze. Eerst­
bedoeld niveau is dat van de topleiding. Voorstellen met betrekking tot bepaalde inves­
teringsprojecten worden gewoonlijk opgesteld door lagere niveaus die daarbij gebruik
maken van een aantal prognose-technieken.
De primaire maatstaf ter beoordeling van de efficiency in het gebruik van de beschik­
bare middelen is de rendementsgraad. De schrijver vermeldt enkele andere criteria, zoals
de verhouding tussen de verkopen en de winst. Wat de vaste activa aangaat, merkt hij
daarbij op dat het tijdstip van de controle met het oog op de lange termijn gedurende
welke vermogen wordt vastgelegd, dient te worden gelegd vóór de investering in die
activa.
 Tenslotte bespreekt de schrijver de verhouding tussen eigen en vreemd vermogen. Hij
maakt daarbij melding van een methode ter bepaling van het aanvaardbare maximum
bedrag aan vreemd vermogen welke in de Verenigde Staten veld wint. Deze methode
komt neer op het meten van de invloed van een periode van recessie op de kasstroom.
De minimaal beschikbare kasstroom is dan bekend en rekening houdend met enkele te
handhaven uitgaafposten bv. een bepaald dividendpercentage, kan hieruit het maximaal
te lenen bedrag worden berekend.
 Ba VI - 13
The Accountant, 10 september 1966
E 642.36
Business Accountancy Principles for Improving the Efficiency of the Departments
Responsible for Servicing Management
R a v e n h i 11, A. P. — Dit artikel betreft het verbeteren van de efficiency van de
informatie verschaffende afdelingen van de ondernemingen. Het vraagstuk heeft twee
aspecten nl. a. op welke wijze kan het bijeenbrengen van informatie ten behoeve van de
leiding worden bespoedigd opdat beslissingen ter bewerkstelliging van een stijging van de
winstgevendheid of het elimineren van verliezen door hogere marges of geringere kosten
zo vroegtijdig mogelijk kunnen worden genomen en b. op welke wijze kan de kantoorroutine en de administratie worden verbeterd opdat hetzelfde werk in de toekomst tegen
minder kosten dan voorheen wordt verricht. De schrijver wijdt allereerst aandacht aan
enige algemene beginselen. Hij wijst er op dat degene op wie de verantwoordelijkheid
rust voor de informatieverwerking en -verstrekking, normaliter de accountant, een dui­
delijk inzicht dient te verwerven in de politiek en doelstellingen van de ondernemingen
en van de doeleinden van de diverse informatieverschaffende afdelingen. Vervolgens
bespreekt hij o.a. de planning van de organisatie van de door de verschillende afdelingen
verrichte werkzaamheden, de menselijke verhoudingen, de verhouding tussen nauwkeurig­
heid en spoed, prestatienormen en handleiding voor de routine procedures. Hij besluit
zijn beschouwingen met de conclusie dat het maximaliseren van de efficiency van de
informatie verschaffende afdelingen voor een groot deel afhangt van het zichzelf voort­
durend vragen stellen. Wat kan, gelet op de aard van de onderneming of de commentaren
van de topleiding, nog meer worden gedaan om de beste methoden welke ten dienste
staan te ontwikkelen? Als voorbeelden van dit proces van vragen stellen voegt hij een
drietal bijlagen toe waarin eventueel te stellen vragen zijn opgenomen met betrekking tot
de boekhouding, de lonen en salarissen alsmede de formulieren.
 Ba VI - 13
The Accountant, 24 september en 1 oktober 1966
E 643

mab

blz. 449

Managing to Manage the Computer
T a y 1 o r, J. W. e n D e a n, N. J. — Dit artikel betreft de resultaten van een onder­
zoek naar de wijze waarop bijzonder goed geleide Amerikaanse industriële ondernemingen
gebruik maken van electronische rekenmachines, haar ervaringen met deze machines
en haar plannen op korte en lange termijn met betrekking tot het benutten van deze
werktuigen. De gehouden mondelinge enquête omvatte 33 ondernemingen; ondervraagd
werden zowel leden van de directie als hogere functionarissen, het hoofd van de computerafdeling en enkele leden van het bij de apparatuur betrokken technisch personeel.
 De schrijvers vermelden de voornaamste uitkomsten. Zij bespreken o.a. de samenstelling
van de ten behoeve van deze machines gedane uitgaven, de doeleinden waartoe van deze
werktuigen gebruik wordt gemaakt, de structuur van de organisatie van de apparatuur,
de interne controle op de verrichtingen van de machines en het vraagstuk van het ge­
ïntegreerde informatiesysteem. De schrijvers geven hun conclusies in de vorm van ken­
merken van een denkbeeldige onderneming welke een mengsel is van de 33 onderzochte
gevallen. Tot deze kenmerken behoren o.a. dat de verrichtingen van de electronische
rekenmachine volgens hetzelfde grondpatroon worden georganiseerd als die van alle an­
dere delen van het bedrijfsgebeuren, dat de algemene verantwoordelijkheid voor de ver­
richtingen van de computer bij de „financial executive” berust maar zeer waarschijnlijk
aan hem zal worden ontnomen, dat uiteindelijk de beleidsbeslissingen met betrekking tot
deze verrichtingen zullen worden genomen door een topfunctionaris die de algemene
verantwoordelijkheid draagt voor de informatie ten behoeve van de leiding, dat de
leiding van de onderneming bij het bemannen van staffuncties in de computerafdeling
reeds nu de nadruk legt op ervaring bij en het kennen van de onderneming, en dat zij
zulks in toenemende mate zal blijven doen, en dat weliswaar van de staf van deze afdeling
wordt verwacht dat hij zowel algemene als specifieke plannen naar voren brengt, doch
ook dat steeds meer druk op de uitvoerende leiding wordt uitgeoefend om een gelijke
of volledige verantwoordelijkheid te aanvaarden voor het opstellen van plannen ter in­
schakeling van de electronische rekenmachines.
 Ba VI - 19
Harvard Business Review, september!oktober 1966
E 641.231.1
Practische toepassing van de knelpuntscalculatie
B o o m s m a , Dr s . B. — Met enkele sterk gestyleerde voorbeelden wordt getracht
aan te tonen op welke wijze men kan komen tot een optimaal produktie- en verkoop­
beleid, zonder gebruik te maken van de methode der lineaire programmering, omdat
niet gelijktijdig een keuze kan worden gedaan uit de potentiële afzetmogelijkheden. De
analyse wordt uitgevoerd met behulp van de op de knelpuntsfactoren gebaseerde zoge­
naamde knelpuntscalculatie. Onder knelpuntsfactor wordt verstaan het vaste produktiemiddel dat in een bepaalde periode in relatief de geringste mate aanwezig is en dus de
capaciteit van het bedrijf bepaalt.
Ba VI - 19
Maandblad voor accountancy en bedrgfshuishoudkunde, september 1966
E 641.231.1
VII.
 LEER VAN DE ARBEIDSVOORWAARDEN

Progressief pensioenbeleid in de onderneming
J o n k e r , J. — Na een beknopte beschrijving van de wijzigingen welke zich in de
loop van deze eeuw hebben voltrokken in de visie op het ondernemingspensioen, dat
thans wordt gezien als een arbeidsvoorwaarde waarvan de lasten tot de loonsom behoren,
bespreekt de schrijver het pensioenbeleid. Ter bepaling van dit beleid binnen de onder­
neming dienen een aantal uitgangspunten duidelijk voorop te staan. Zij zijn te concentre­
ren rondom een drietal hoofdpunten. In de eerste plaats zal moeten worden vastgesteld
wat men met de pensioenregeling wil bereiken. Daarna dient het karakter van een pen­
sioenregeling te worden besproken en tenslotte het vraagstuk van de lasten welke uit een
pensioenregeling voortvloeien. Op elk van deze punten gaat hij nader in. Zo worden wat
het eerste uitgangspunt betreft o.a. het consumptieniveau bij pensionering en het aan­
vullend karakter van de pensioenregeling behandeld. Met betrekking tot het tweede punt
vormt de pensioenregeling als collectiviteit mede onderwerp van bespreking, terwijl in
de beschouwingen over de lasten o.a. aandacht wordt gewijd aan de werknemersbijdrage
en de prognose van de pensioenlasten.
Ba VII - 1
De Naamlooze Vennootschap, augustus 1966
E 641.215.6

mab

blz. 450.
