Eric Vanhaute, Peasants in World History (Routledge; Londen, 2021) 156 p., £28,00 ISBN 9780415740944
TIJDSCHRIFT VOOR GESCHIEDENIS 135.1 (2022) 174-175
https://doi.org/10.5117/TVG2022.1.037.STRI

174

Eric Vanhaute, Peasants in World History (Routledge; Londen, 2021) 156 p., £28,00 ISBN
9780415740944

Peasants aan de frontier. Het mondiaal verleden en toekomst van peasants
Het einde van de peasants wordt al decennialang aangekondigd. (De term wordt in het
Nederlands vaak vertaald als ‘boer’, al dekt
dat niet de hele lading.) Twee dominante narratieven over de rol van peasants in de moderne wereld zijn, allereerst, snelle depeasantisation als voorwaarde voor de overgang
naar een kapitalistisch landbouwsysteem
en, ten tweede, de veralgemenisering van
de Europese ervaring waarin peasantries
opgaan in (post-)industriële samenlevingen.
Deze narratieven houden echter geen stand.
Peasantries blijven bestaan in een sterk
globaliserende en neoliberale wereld en
maken in diverse werelddelen uiteenlopende
ontwikkelingen door. Sociale wetenschappers buigen zich al jaren over de vraag hoe
deze gemeenschappen standhouden. Om
inzicht te krijgen in deze ‘peasant question’
is volgens Vanhaute historische kennis over
de rol van peasantries binnen transformaties
in kapitalistische wereldsystemen nodig.
Dit is precies wat Vanhaute met Peasants in
World History heeft gedaan en waar ook de
meerwaarde van deze studie ligt.
 Peasants in World History is onderdeel
van de Routledge ‘Themes in World History’
serie en is te plaatsen binnen het interdisciplinaire gebied ‘peasant studies’. Qua
literatuur en vakgebied bevindt het werk
zich op het snijvlak van wereldgeschiedenis
en rurale sociologie. Het is vooral de (rurale)
sociologie waar Vanhaute een belangrijke
bijdrage aan levert door agrarische ontwikkelingen en de daarmee gepaarde theorieën
over ‘peasantisation’ en ‘depeasantisation’
te historiseren. Volgens Vanhaute zijn deze
theorieën dikwijls teleologisch of essentialistisch, in de zin dat peasants worden gezien

als een opzichzelfstaande sociale groep die
vanzelfsprekend verdwijnt of juist blijft voortbestaan. In plaats daarvan ziet Vanhaute
‘peasantisation’ en ‘depeasantisation’ als een
doorlopend proces van groei, krimp, aanpassing en verzet, dat niet in een universeel lineair proces gevat kan worden. Dit illustreert
hij door verschillende peasant transformaties
in de geschiedenis te analyseren.
Een wereldgeschiedenis schrijven over
verschillende peasantries is een ambitieuze
onderneming. Vanhaute begint zijn analyse
in het negende millennium v.Chr., toen de
eerste landbouwers experimenteerden met de
domesticatie van planten en dieren, en eindigt
rond het jaar 2000. Doordat het boek slechts
156 pagina’s telt, is de informatiedichtheid erg
hoog wat de leesbaarheid geen goed doet. Desalniettemin is het boek helder gestructureerd.
Duidelijke theoretische en methodologische
keuzes geven de lezer het nodige houvast.
 Om verschillende peasantries te contextualiseren en te analyseren maakt Vanhaute
gebruik van een genealogie van regimes, gebaseerd op de voedselregimetheorie van
Harriet Friedman en Philip McMichael. Deze
marxistische benadering uit de jaren tachtig,
gericht op het voedselsysteem en diens rol in
de ontwikkeling in het globale kapitalisme,
maakt het mogelijk om te analyseren hoe
peasantries op een specifieke plaats en tijd
intern georganiseerd waren en zich extern verhielden tot de wereldmarkt. Daarnaast is het
concept van ‘peasant frontiers’ een rode draad
in het boek. Dit perspectief omvat volgens
Vanhaute ‘the imbalances of incorporation
processes, emphasizing the role of peoples
living in the margins and friction zones’ (p. 7).
Het centrale argument is dat peasantries

© Amber Striekwold
Guest (guest)
This is an open access article distributed under the terms of the CC BY 4.0 license. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0

IP: 131.211.105.88
On: Wed, 25 Jan 2023 17:18:55

175

BOEKBESPREKINGEN

aan de basis stonden van geografische en
economische expansie van staten en de motor
waren van hun sociaalecologische veerkracht.
Deze frontiers bepalen ook de structuur
van het boek. Na een inleidend hoofdstuk
is de titel van het tweede hoofdstuk ‘New
Frontiers’ en van het derde hoofdstuk
‘Extending Frontiers’. Deze hoofdstukken
vertellen het verhaal van de overgang van
eerste peasants naar agrarische staten in
3000 v.Chr. waarna deze staten langzaam
peasants incorporeerden door bijvoorbeeld
privé-eigendom te introduceren en het platteland te commercialiseren. De resterende
hoofdstukken, ‘Interconnecting Frontiers’,
‘Intensifying Frontiers’ en ‘Globalizing
Frontiers’, vertellen het verhaal van een globaliserende wereld, vanaf 1500 gekenmerkt
door imperiale en commerciële expansie. Het
geheel werkt toe naar het laatste hoofdstuk,
de epiloog: ‘The End of Frontiers’. Vanhaute
kondigt hier het einde van de frontierrol
van peasants aan, maar dit is volgens hem
niet het einde van deze sociale groep. De rol
van peasants dient wel herzien te worden.
 De auteur suggereert enkele pistes voor
onderzoek naar peasantries, bijvoorbeeld
als sociale tegenbewegingen. Hoewel de
frontiers de drijvende kracht zijn van het
narratief, zorgt het raamwerk van ‘peasant
regimes’ ervoor dat het werk niet vervalt in
een teleologische analyse.
Het werk heeft een sterk sociaaleconomische focus, hetgeen past binnen het

oeuvre van Vanhaute. Meer aandacht voor
de culturele uitingen van peasantries en de
rol van identiteit in de ‘peasant question’
was een interessante toevoeging geweest.
Door de omvangrijke materie is een sterke
focus echter wel nodig. Vanhaute lost dit
goed op door de verwevenheid van de socioeconomische (peasants) en socioculturele
kant (‘indigenousness’) te benoemen, maar
hij laat zich daarbij niet verleiden uit te
wijden over sociaal-culturele aspecten van
de ‘peasant question’.
Naast een waardevol wereldhistorisch
overzichtswerk kan het boek ook worden gezien als een startpunt voor verder onderzoek,
bijvoorbeeld naar peasantries als agenda
bepalende sociaal-politieke actoren. Een
goed voorbeeld is voedselsoevereiniteit. Dit
concept is bedacht door peasant organisaties
en het omschrijft het recht om voedsel op een
sociaalecologisch verantwoorde manier te
produceren. Hierin staan de producenten en
consumenten centraal en niet wereldmarkten en bedrijven. Concepten als deze vinden
weerklank bij de sociale wetenschappen,
maar historische studies blijven uit. Zoals
Vanhaute stelt in zijn conclusie: ‘The peasant
question is not solved yet. It will remain one
of the fundamental questions of the twentyfirst century.’ (p. 141) Zijn boek kan dan ook
gelezen worden als een oproep aan historici
om zich ook in deze debatten te mengen.
Amber Striekwold, KU Leuven

Guest (guest)
IP: 131.211.105.88
On: Wed, 25 Jan 2023 17:18:55

2022, JRG. 135, NO. 1.
