DE „VERZAMELGIRO” BIJ DEN POST-, CHEQUE- EN GIRODIENST
8

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE

een andere zelfstandige actie van den accountant blijkt, dat de
gegevens, waarop deze statistische beschouwingen zijn gebaseerd,
juist zijn.
Mogelijk echter meent de Heer Dijker het niet zoo scherp als
hij het zegt. Dit zal dan wel duidelijk worden. Maar dan moet
mij nog iets van het hart. Ofschoon ik zeer duidelijk heb gezegd
hetgeen ik bedoelde met ondermijnen van ons beroep door het
ten onrechte verkondigen van onze ondeskundigheid, meende
de Heer Dijker door een geforceerde interpretatie hierbij eenige
pagina’s van mijn boek Bedrijfeconomie in het geding te moeten
brengen.
Hetgeen op deze pagina’s staat neem ik geheel voor mijn
rekening. Ik bedoel erop te wijzen, dat het een misstand is, dat
vele accountants, of zij, die zich als zoodanig voordoen, ten einde
onaanvaardbare opdrachten toch te krijgen, concessies ten op­
zichte van de controle doen, die volkomen ongeoorloofd zijn.
Natuurlijk veroordeelt de Heer Dijker dit even scherp als
ik en te dien aanzien bestaat er ook in de practijk tusschen
mijn opponent en mij wel geen verschil. Maar dan ware het ook
gewenscht, dat de Heer Dijker door beschouwingen als hier­
boven door mij gecritiseerd, dezen lieden geen argumenten in
handen geeft, waarmede zij — zich beroepend op zijn groote
autoriteit — statistische beoordeeling van ongecontroleerde cij­
fers voor accountantscontrole kunnen doen doorgaan.
Waar er zoo groot verschil bestaat in de theoretische grond­
slagen zal ik dc op deze grondslagen gebaseerde beschouwingen
van den Heer Dijker niet verder analyseeren. Met name ga ik
het begrip „private taak” stilzwijgend voorbij.
Het is ook zonder verdere analyse duidelijk dat hier groote
verschilpunten aan den dag zullen treden.
De verdere behandeling van het eigenlijk onderwerp zal ik
nu in een volgend nummer voortzetten.
 De groote autoriteit van den opponent, die mijn werk zijn
critiek waardig keurde, deed mij besluiten de gewone serie te
onderbreken voor deze repliek, trots het ongewone moment —
hangende een bespreking — waarop de critiek werd uitgebracht.
S. K.
DE „VERZAMELGIRO” BIJ DEN POST-, CHEQUEEN GIRODIENST
Kunnen de bewijzen van afschrijving als justificatoire beschei­
den worden beschouwd?
Zaken, die gebruik maken van de z.g. „Verzamelgiro” , ten­
einde bij het gireeren per Postgiro onnoodig schrijfwerk te ver­
mijden, vullen hiervoor de volgende fomulieren in :
a- In duplo een verzamelgirobiljet (formulier Cr 15a), waarop
bovenaan naarn en nummer van den rekeninghouder en het
totaalbedrag der gireeringen. Het bovenste exemplaar dient
als machtiging tot overschrijving en wordt door den reke­
ninghouder onderteekend. Hieronder volgt een specificatie
der begunstigden, bevattende namen, postrekening-nummers
en bedragen.
b. Eveneens in duplo (formulier G 15b) met een geperforeerden rand aan elkaar verbonden bewijzen van bijschrijving
voor de begunstigden. Op elk van deze „slips” vult de reke­
ninghouder eveneens naarn, nummer en bedrag in van den
crediteur en vermeldt hij tevens nummer en datum van het
sub a genoemde verzamelgirobiljet, alsmede •— ter verwij­
zing - het volgnummer, waarmede desbetreffende overschrij­
vingen in dit biljet zijn opgenomen. Op de bijschrijvingsbiljetten komt uiteraard geen handteekening van den reke­
ninghouder.
Van deze formulieren behoudt het girokantoor:
le het origineel van het verzamelgirobiljet (waarop de hand­
teekening) ;
2e een exemplaar van de byschrijvingsbewijzen.
De rekeninghouder ontvangt de copie van het verzamelgiro­
biljet terug, voorzien van het bekende perforatie-datum-stempel
als bewys van afschrijving.
De begunstigde ontvangt het andere bijsehrijvingsbewijs even­
eens voorzien van dit stempel.
Het exemplaar van het verzamelgirobiljet, hetwelk de reke­
ninghouder terugontvangt bevat den tekst:
„Bericht van overschrijving v an :
„ .......... . gld................. ct.
„op de hieronder vermelde postrekeningen”.
 Hieruit zou men concludeeren, dat de postgiro hiermede zou
hebben gecertificeerd, dat dc op het verzamelgirobiljet vernielde
posten inderdaad op de rekening van de desbetreffende credi­
teuren zijn overgeschreven.
Wat blijkt echter het geval te zijn?
Bij navraag bevestigde de Directeur van den Postcheque- en
Girodienst dat,
„vergelijking van naarn en nummer van de postrekeningen bij
„de behandeling ten Centraal Girokantore van verzamelgiro„biljetten in het algemeen niet plaats vindt”.
Dit wil zeggen, dat het Girokantoor slechts vergelijkt de be­
dragen der verzamelgirobiljetten met die op de bijschrijvingsbewijzen. Naam en nummer worden niet vergeleken.
Indien dus — om een sterk voorbeeld te noemen — een em­
ployé van den rekeninghouder, nadat door zijn Directie het
verzamelgirobiljet is geteekend, één of meer der bijschrijvingsbiljetten vervangt door andere met dezelfde bedragen, doch met
eigen naarn en nummer, dan behoeft het girokantoor dit niet
te bemerken, omdat „vergelijking van naarn en nummer in het
algemeen niet plaats vindt”.
Hieruit volgt, dat het „Bericht van Overschrijving” van de
Postgiro geen beivijs inhoudt, dat „een bedrag van .......... gld.
.......... ets- is overgeschreven op de hieronder vermelde post­
rekeningen”, *) zoodat deze „berichten” niet als justificatoire
bescheiden Minnen worden beschouwd. Zelfs blijkt, dat de tekst
van dit „bericht” in feite een verkeerden indruk wekt.
De Directie van den Postcheque- en Girodienst, het bezwaar
voelende, verklaarde zich bereid hieraan tegemoet te komen. De
rekeninghouder mag n.1. op de onderbladen van lijst G 15a (het
verzamelgirobiljet) de volgende verklaring plaatsen (welke zoo
noodig door middel van stempelafdruk kan worden aangc
bracht.)
„De Directie van den Postcheque- en Girodienst ver­
k la a rt, dat de in dit borderel genoemde bedragen op de
„daarnevens vermelde postrekeningen zijn overgeschre’s-Gravenhage, den ...................... 1 9 .......
 „De Directie”
„In dit geval worden de overschrijvingen op de lijst ge­
heel geverifieerd ook wat betreft de tenaamstelling van
„de rekening, 1) welke uiteraard steeds moet worden in,,gevuld en wordt de verklaring na de verificatie door den
„chef van de betrokken afdeeling van het Centrale Giro­
kantoor onderteekend” . (Aldus de verklaring van den
Directeur.)
M.a.w. heeft dan èn volledige vergelijking plaats van de bijschrijvingsbiljetten met de geteekende verzamelgirobiljetten èn
vergelijking van naarn en nummer, zooals dit reeds geschiedt bij
de gewone giroformulieren met bruinen ondergrond.
MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
Het komt ons voor, dat het bovenstaande ter kennis moet
worden gebracht van allen, die op een behoorlijke controle hun­
ner administratie gesteld zijn; en dat zijn o.i. vrijwel alle zaken,
die van verzamelgiro gebruik maken, aangezien slechts de grootcre ondernemingen hiervoor in aanmerking komen.
Doch zou het dan niet eenvoudiger zijn, dat de Directie ook
zonder bijzonder stempel instructie geeft om steeds bovenom­
schreven contrólehandelingen te doen verrichten? Of zou het,
zoo haar dit niet gewenscht voorkomt dan niet mogelijk zijn —
parallel aan de gewone girobiljetten — tot instelling over te
gaan van „verzamel-girobiljetten met bruinen ondergrond”
aan den rekeninghouder op aanvraag te verstrekken?
J. PINKHOF
1) Cursiveering van ons.
EXAMEN-VRAAGSTUKKEN
Red. : Drs. ABR. M EY en Drs. J. PA A R D EK O O PER
Schem a voor uitw erking
Opgave Contróle-Leer van Tentamen Rekeningwetenschap,
December 1934, No. 3, Nederlandsche Handels Hoogeschool.
,

KARTEL-OVEREENKOMSTEN.
Vraag A.
 De voor de hand liggende bronnen zijn de hoeveelheids-kolommen
in het verkoopboek. Aangezien er slechts 2 producten zijn, is het zeer
waarschijnlijk, dat de administratie der goederenbeweging in hoeveel­
heden op deze wijze is gevoerd. Is dit niet het geval, dan zal toch een
magazijn-administratie gevoerd zijn en wegens na te noemen redenen
de aansluiting tusschen deze en de verkoop-administratie gecontroleerd
moeten worden.
De beide N.V.’s hebben er belang bij de hoeveelheden te hoog voor
te stellen. De accountant zal, door het inwinnen van inlichtingen en
zoo mogelijk het raadplegen van correspondentie, pogen vast te stel­
len in welken tijd de plannen tot sluiting van een kartel-overeenkomst
zijn opgekomen, deze periode als een critieke beschouwen en bij zijn
onderzoek bedacht zijn op de mogelijkheid, dat daarna gepoogd is de
hoeveelheden te groot voor te stellen.
Ook als goede trouw volkomen vaststaat, kunnen onbedoelde on­
juistheden aanwezig zijn en moet de accountant zelf de verlangde
basis-omzetten vaststellen en controle doen plaats vinden.
 De geboekte verkoopen moeten reëel zijn. Gecontroleerd zal dus
moeten worden of tegenover de geboekte verkoopen behoorlijke ont­
vangsten staan. Dit kan geschieden door na te gaan of het totaal der
verkoopen op debiteuren is gedebiteerd, of het aanvangs-saldo der
debiteuren reëel is, of alle crediteeringen der debiteuren inderdaad
uit betalingen door koopers bestaan en of het eindsaldo reëele ver­
koopen vertegenwoordigt. Mogelijk is dit een kortere weg dan het
doorloopen van alle copie-facturen en controle of van alle de betaling
inderdaad heeft plaats gevonden. Van de per ultimo van het jaar
nog openstaande posten zal gecontroleerd moeten worden of hiervan
in het nieuwe jaar betaling plaats vond en er zal met name opgelet
moeten worden of geen consignatie-zendingen als verkoopen zijn be­
handeld en of retouren zijn voorgekomen. Zekerheid ten aanzien van
de hoeveelheden hebben wij echter langs dezen weg nog niet verkregen.
Immers, is mogelijk dat de geldsbedragen in het verkoopboek juist
zijn, doch dat de hoeveelheden-bedragen te hoog zijn opgevoerd. Con­
trole met de copie-factuur is ten dezen van onvoldoende nut, daar die
copieën interne bescheiden zijn.
De accountant zou van alle copie-facturen kunnen controleeren of
de geboekte verkoopsprijzen aannemelijk zijn en of de hoeveelheden
op het bedrag aansluiten. Dezen weg zal hij, gezien de moeilijkheid
van prijsbeoordeeling, wellicht niet kunnen volgen. Wellicht zal beter
zijn controle met de expeditie-administratie. Geheel afdoende is deze
op zichzelf weer nietjclaar deze'A'arnïïïïsïratie soms niet zeer goed
verzorgd wordt en hier wellicht oncontroleerbare boekingen door eigen
personeel een groote rol spelen (b.v. stadsafleveringen).
Deze laatste controle is wel van belang om te controleeren of wel­
licht zendingen reeds in het basisjaar zijn geboekt, die in de eerste
weken of dagen van het volgende jaar thuisbehooren. Ten aanzien
van deze zendingen zal eventueel ook met orderbescheiden gecontroleerd
moeten worden.
 9

Naast vorenbedoelde controle zal de accountant een controle van
anderen aard uitvoeren. Aan balansbijlagen, als inventarisstaat, of
aan magazijnverantwoording of verkoopboek (zoo mogelijk wordt on­
derlinge overeenstemming nagegaan), ontleent de accountant den aanvangsvoorraad en den eindvoorraad. De verkoop plus eindvoorraad men
aanvangsvoorraad -is de hoeveelheid die over dit jaar ontvangen is,
zulks bij N.V. A als gevolg van eigen-productie, bij N.V. B als ge­
volg van inkoop. Dit getal kan nu gecontroleerd worden, om indirect
de juistheid van de verkochte hoeveelheid te toetsen. Bij N.V. A ge­
schiedt dit met productierapporten, kostprijsoverzichten, e.d. Dit zijn
alle interne stukken. Ten aanzien van enkele onderdeelen zal hier
wellicht eenige controle met externe bescheiden mogelijk zijn, n.1. met
inkoop-facturen van grondstoffen. Daar hier de productie-norm, n.1.
de verhouding tusschen verbruikte grondstoffen en product, voorts
de aanvaardbaarheid van den uit de administratie blijkende begin- en
eindvoorraad der grondstoffen een rol te spelen, kunnen slechts zeer
groote onjuistheden op deze wijze ontdekt worden. Daar wij bij de
eerste groep contróle-middelen toch nog op lacunes bleken te stuiten,
voornamelijk de moeilijkheid van prijsbeoordeeling, en deze tweede
indirecte weg met betrekkelijk weinig moeite kan worden gevolgd,
zal deze niet veronachtzaamd mogen worden.
Bij N.V. B. speelt de productie-norm geen rol. Hier kunnen uit de inge­
komen facturen de ingekomen hoeveelheden worden gecontroleerd,
aan deze stukken mag echter niet de waarde van externe bescheiden
worden toegekend, daar deze afkomstig zijn van een nauw gelieerde
fabriek. Beter is derhalve het gebruiken van douane-papieren, vracht­
brieven e.d. Door controle van facturen met rekening-courant van de
fabriek en de grootboek-rekening, moet vastgesteld worden of ook
terugzendingen plaats vonden. Ook hier moet de aanvaardbaarheid
van den uit de administratie en de berekening voortvloeienden, begin­
en eindvoorraad beoordeeld worden.
 Op zichzelf is de indirecte methode, dus den uitgang controleeren via
den ingang, niet voldoende, aangezien beoordeeling van aanvaard­
baarheid een rol speelt en aangezien zij niet leert of onder de afle­
veringen geen consignatie-zendingen zijn begrepen.
De beide wegen vullen elkaar dus aan.
Vraag B.
Hierbij moet rekening worden gehouden met het belang dat de N.V.’s
er bij hebben de hoeveelheden nu te laag voor te stellen. Thans zouden
de eerste weken, volgend op het contróle-jaar, groote aandacht ver­
dienen. Doorgeloopen zullen worden de kanalen langs welke de ont­
vangsten van debiteuren binnenkomen, om te zien of geen debiteuren­
ontvangsten op andere hoofden worden geboekt en dus verkoopen
ongeboekt zijn gebleven. De indirecte wijze van contrôle heeft ook
hier groote beteekenis. Vergelijking van vroeger en thans gemaakte
prijzen kan van belang zijn.
Vraag C.
Uit de behandeling van vraag A is genoegzaam gebleken, dat het
standpunt van Z, die ook den indirecten weg wil volgen, juist is en dat
van X principieel onjuist. Ten aanzien van sub 2 van vraag C moet
opgemerkt worden, dat douane-bescheiden hier waarschijnlijk van grooter nut zullen kunnen zijn dan de facturen of afleverings-briefjes.
Ten aanzien van het verschil tusschen steunen op afleveringsbriefjes tegenover steunen op inkoop-facturen der fabriek kan het vol­
gende worden overwogen:
a. Bij beide kunnen achteraf vervalschte. stukken worden ingeschoven.
Bij facturen is deze mogelijkheid echter veel geringer, daar con­
trole met chronologisch inkoopboek of grootboek-rekening beter
mogelijk zal zijn.
b. Terugzendingen kunnen slechts blijken uit de grootboek-rekening
of uit de rekening-courant met de fabriek. Hier helpen facturen
zoo min als afleverings-briefjes.
c. De hoeveelheden op briefjes of facturen kunnen vervalscht worden.
Dit is ten aanzien van beide mogelijk, indien niet gecontroleerd
wordt met het chronologische inkoopboek. Afdoende is slechts
het nagaan door prijscontrole (in totaal over perioden).
 Met de afleverings-briefjes zal dus o.i., indien douane-papieren
deze controle niet overbodig maken, kunnen worden volstaan, aan­
gevuld door contrôle met chronologisch inkoopboek, grootboek­
rekening en rekening-courant met de fabriek ter constateering van
terugzendingen.
J. P.
