REPERTORIUM VAN TIJDSCHRIFTLITERATUUR OP HET GEBIED VAN ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
januari 1961

REPERTORIUM VAN TIJDSCHRIFTLITERATUUR OP
HET GEBIED VAN ACCOUNTANCY EN
BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
Verschijnt maandelijks, behalve in augustus.
Samengesteld door de Stichting voor Econo­
misch Onderzoek der Udiversiteit van Am­
sterdam.
A.
III.
ACCOUNTANCY

LEER VAN DE IN R IC H T IN G

De automatisering van de informatieverwerking
R e in o u d , H. — In dit artikel geeft de auteur zijn beschouwingen naar aanleiding van
de inaugurele rede van Prof. R. W. Starreveld. Hij stelt naast de door Starreveld gebruikte
begrippen automatisering en informatie de meningen van verschillende auteurs. Starreveld
wenst de informatietheorie van Shannon en Wcaver als algemene informatietheorie aan te
vullen met wat hij noemt: „veredeling van informatie” . Reinoud meent dat deze veredeling
aan een zeer breed gebied moet worden ontleend.
Starreveld kiest uit de vele doeleinden waarop informatieveredeling zich kan richten die,
welke van belang zijn voor het besturen en doen functioneren van een bedrijfshuishouding,
waarbij hij aansluiting zoekt bij de cybernetica. Opgemerkt wordt door de auteur dat wan­
neer cybernetica wordt vergeleken met het bedrijfsbestuur het verband eigenlijk met slechts
een deel van de totale bestuurstaak wordt gelegd. De auteur stelt voorts dat voor de weten­
schappelijke bedrijfsleiding de problematiek van de beleidsbepaling even belangrijk is als
het bijsturen.
Ten aanzien van de mens, die tussen informatie en besturen is geplaatst wordt door de
schrijver opgemerkt, dat deze soms informatie al dan niet bewust zal achterhouden of op­
houden om niet tot bijsturen te behoeven overgaan of om anderen niet de gelegenheid tot
bijsturen te geven. De auteur concludeert dat de rede duidelijk heeft doen uitkomen, dat de
entree en de ontwikkeling van elektronische reken(informatie)apparatuur veel directer en
intensiever dan de fabrieksautomatisering het bestuursorganisme van de bedrijfshuishouding
beroert.
A III - 3
De Naamlooze Vennootschap, september 1960
E 738.4
IV.
 LE ER VAN D E C O N TR O LE

Operationsresearch en de accountant
H u ls e n to p , L. A. v a n — Toepassing van operationsresearch (O.R.) dwingt tot een
volledige analyse en een zoveel mogelijk kwantificeren van de factoren welke voor de on­
derneming van belang zijn. De leiding krijgt voor het nemen van beslissingen een nieuw
hulpmiddel, waardoor de intuïtie, althans ten dele, wordt vervangen door wetenschappe­
lijke methoden. De intuïtie blijft evenwel nog een belangrijke rol spelen bij het nemen der
beslissingen aangezien bij O.R. de onmeetbare factoren buiten beschouwing worden gelaten
en vaak van geschatte of benaderde gegevens wordt gebruik gemaakt. O.R. in een bedrijf
betreft economische vraagstukken en vereist derhalve kennis van de waarde welke aan het
basiscijfermateriaal moet worden toegekend. In verband hiermede dient bij vrijwel iedet
onderzoek een bedrijfseconomisch en administratief geschoold functionaris betrokken te
zijn. Zowel het verstrekken van informatie als het verwerken daarvan vereist dat de ad­
ministratie zich naar de behoefte van de O.R. richt. De uitkomsten van de O.R. kunnen
de administratie enerzijds een middel tot beoordeling van de budgetten geven en anderzijds
een nauwkeuriger bepaling van de budgetbedragen mogelijk maken.
 O.R. kan ertoe leiden dat de accountant voor de controle over betere toetsingsmiddelen
beschikt, mits hij de kennis heeft om de verkregen normen op hun doelmatigheid te kunnen
beoordelen. In zijn adviserende functie zal de accountant in staat moeten zijn de leiding
voor te lichten omtrent de doelmatigste oplossing van de problemen waarvan hij op grond
van zijn controle heeft kennis gekregen. Ook met betrekking tot de eigen controlewerk­
zaamheden zal de accountant in bepaalde gevallen gebruik kunnen maken van O.R. Een
diepgaande wiskundige kennis van de methode is voor de accountant niet vereist. Hij zal
moeten weten wat O.R. inhoudt, een globale kennis moeten bezitten van de kenmerken en

m a b blz. 35

eigenschappen der verschillende theorieën en methoden en voorts moeten kunnen beoor­
delen welke problemen ermede kunnen worden opgelost.
A IV - 3
Maandblad voor Accountancy en Bedrijfshuishoudkunde, september 1960
E 635.451 E 741.23

B.
BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
III.
W AA RN EM IN G SM ID D ELEN
Operations Research
D o r fm a n , R o b e r t — Het is moeilijk om van operations research (O.R.) iets meer te
zeggen dan dat het een wetenschappelijke methode is, die overwegend door wiskundig ge­
schoolden wordt gebruikt en die daarin bestaat, dat bepaalde verschijnselen door middel
van een formeel, mechanisch en kwantitatief model worden beschreven.
Bij het bouwen van een model wordt allereerst onderzocht welke grootheden voor het
te onderzoeken verschijnsel van betekenis zijn en worden de relaties tussen de krachten in
symbolen weergegeven. Vervolgens wordt, met behulp van statistisch onderzoek, aan de
parameters een numerieke waarde toegekend.
 Aangezien veel vraagstukken tot eenzelfde grondpatroon zijn te herleiden kan de ope­
rations-analyst in die gevallen gebruik maken van bestaande modellen zoals bijvoorbeeld
het lineaire-programmeringsmodel en de modellen van de informatietheorie en de cyber­
netica. De schrijver behandelt deze modellen aan de hand van voorbeelden.
Indien het model zó gecompliceerd is, dat zelfs de meest ontwikkelde computor het niet
kan oplossen wordt de simulatie-techniek te hulp geroepen. Voor een reeks van waarden van
ieder der variabelen wordt het resultaat berekend. Twee moeilijkheden doen zich hier voor:
de keuze van de waarden der variabelen, waarvoor men de berekeningen uitvoert en de
bepaling van welk resultaat als optimaal moet worden beschouwd. Een geheel bevredigende
oplossing is hiervoor nog niet gevonden. Hetzelfde geldt voor de problemen, die rijzen in­
dien het doel van de onderzochte handeling niet scherp omlijnd is.
Het artikel wordt besloten met een beschouwing over de rol, die de O.R. bij het op­
lossen van economische problemen kan spelen. De auteur benadrukt de beperkte mogelijk­
heden van de O.R. In het bijzonder wijst de schrijver erop, dat er vragen zijn, waarop met
de bestaande kennis geen antwoord kan worden gegeven. In die gevallen kan ook de O.R.
geen oplossing verschaffen.
 Ba III - 1
The American Economie Review, september 1960
E 76
Enkele opmerkingen over de meting van de arbeidsproduktiviteit
D e r k se n , P r o f. D r. J. B. D. — Als statistische m aatstaf van de arbeidsproduktiviteit
wordt tot nog toe gebruikt de verhouding tussen de volume-index van de produktie en de
werkgelegenheid in man-jaren. In de noemer van deze breuk worden de werknemers bij
elkaar opgeteld, zonder rekening te houden met verschillen in produktiviteit door uiteen­
lopende scholing en opleiding. Feitelijk wordt aangenomen, dat de gemiddelde produktivi­
teit van alle categorieën werknemers in de gekozen basisperiode vergeleken mag worden
met een dergelijk gemiddelde in een latere periode. Hierin kan verbetering worden gebracht
door de aantallen werknemers te wegen met de gemiddelde produktie per werknemer in
de basisperiode. Zodoende wordt de stijging van de gemiddelde produktie per werknemer
voor een groep van industrieën een gemiddelde van de stijgingen in elk der industrieën a f­
zonderlijk, terwijl het bij de gebruikelijke methode mogelijk is, dat de gemiddelde stijging
van de produktie per werknemer voor een groep van industrieën groter is dan de stijging
in elk der industrieën afzonderlijk.
De voorgestelde nieuwe methode van berekening houdt in, dat men aan de hand van de
beschikbare produktiestatistieken zover mogelijk moet gaan met de onderverdeling in be­
drijfsgroepen en voor elk dezer groepen de produktie per werknemer en het aantal werk­
nemers zal moeten vaststellen. Weliswaar heeft men de werknemers dan nog niet naar de
geschooldheid onderscheiden, maar i.v.m. de grote verschillen in de produktiestructuur, de
groei van de produktie en de produktie per werknemer tussen de industrieën onderling zou
een berekening volgens de door de schrijver voorgestelde methode voor zoveel mogelijk
bedrijfsgroepen afzonderlijk reeds tot verbetering leiden.
 Ba III - 1
Economisch-Statistische Berichten, 28 september 1960
E 643.22
IV. LE E R VAN DE K O S T P R IJS E N D E P R IJSV O R M IN G
Direct costing - Will general acceptante follow management acceptance?
D a v is , R o n a ld E. — De methode, die bekend staat als direct costing berust op een in­
deling van de uitgaven in twee groepen: de uitgaven, die slechts plaatsvinden indien en

m a b blz. 36

voorzover er geproduceerd wordt, de direct costs, en de uitgaven die samenhangen met de
capaciteitsbeschikbaarheid, de indirect costs. Het is onjuist een verband te leggen tussen de
produktie in het heden en de historische uitgaven voor de beschikbaarheid van de capaci­
teit, welke verband houden met een beslissing in het verleden. Prijsbepaling op basis van
direct costs maximeert de winst aangezien door het buiten beschouwing laten van de capaciteitsuitgaven de grootste dekking voor de overhead wordt gerealiseerd.
In de praktijk zal de scheiding tussen direct en indirect costs soms wel enige moeilijk­
heden geven. Als direct costs zouden kunnen worden beschouwd alle uitgaven, die zouden
vervallen als de produktie zou worden gestaakt gedurende de preriode, die door het finan­
ciële verslag wordt bestreken.
Uit de studie van James Early - „Marginal Policies of ‘Excellently Managed’ Companies”
in The American Economie Review van maart 1956 - bleek,dat het overgrote deel van de
amerikaanse bedrijven, die bij het American Institute of Management als ‘excellently man­
aged' bekend stonden, direct costing in een of andere vorm toepassen. N u het bedrijfsleven
dus direct costing blijkt te aanvaarden wordt het tijd, dat de accountants hun afwijzende
houding tegenover het gebruik van direct costing als basis voor de externe verslaggeving
wijzigen.
 Ba IV - 2
N.A.A. Bulletin (Verenigde Staten), september 1960 (section 1)
E 136.232

Inflation in accounting
H e r r ic k , A n so n — In dit artikel worden de gevolgen van de inflatie, tot uitdrukking
komend in de afnemende koopkracht van de geldeenheid, voor de financiële verslaglegging
van de bedrijfshuishouding besproken. Mede naar aanleiding van een onlangs in hetzelfde
blad verschenen artikel van Prof. A. Goudeket („An application of replacement value theo­
ry” , ook opgenomen in M.A.B. oktober 1960) merkt de schrijver op dat de tegenstand tegen
een aanpassing van de traditionele boekhouding aan de voortdurende waardedaling van
het geld vooral voortspruit uit het feit dat een daartoe vereist nieuw inkomensbegrip ver­
warring zou stichten onder de lezers van financiële verslagen, èn uit de praktische onuit­
voerbaarheid van zo’n nieuwe ingewikkelde en bovendien kostbare methode. Ook het
systeem-Philips zoals door Prof. Goudeket beschreven, is volgens de schrijver slechts voor
enkele grote bedrijven geschikt, terwijl naar zijn mening een dergelijke radicale verandering
van boekhouding en afschrijvingsmethode, in de Verenigde Staten niet algemeen gewenst
wordt. De schrijver verwijst in dit verband ook naar soortgelijke opvattingen van „The
Business Income Study Group” en van het „committee on accounting procedure of the Ame­
rican Institute of Certified Public Accountants” . Schrijver meent de invloed van de waar­
dedaling van het geld tot uiting te kunnen brengen door jaarlijks op de ten laste van de
exploitatie geboekte kosten en gerealiseerde opbrengsten van duurzame produktiemiddelen,
alsmede op de aflossing op lang vreemd vermogen en de opbrengsten der zelfstandige inkomensdragers met behulp van een prijsindex een correctie aan te brengen voor de inflatie,
welke sedert hun verkrijging heeft plaatsgevonden. Deze correcties worden geboekt op een
afzonderlijke rekening Inflation-Adjustments Account, waarvan het jaarlijkse saldo ten
laste/gunste van het op de traditionele wijze geconstateerde inkomen wordt gebracht met
een tegenboeking op de algemene reserve. In de passieve produktiemiddelen komt dan met
een vertraging de inflatie - via de steeds hogere uitgaafprijzen - tot uiting, terwijl op het
overige in de exploitatie circulerende vermogen geen correctie nodig wordt geacht.
 Ba IV - 2e
The Journal of Accountancy, september 1960
E 136.322.1
V.
LE ER VAN DE F IN A N C IE R IN G

Uitbreiding van capaciteit verbonden met vervanging van duurzame produktiemiddelen
en bepaling van het resultaat
M ey, P r o f. D r. A. — In dit artikel wordt nader ingegaan op enkele punten van het in de
jaargang 1959 van dit blad door de auteur besprokene. Deze betreffen in de eerste plaats
het karakter van de herinvestering, gezien tegen de achtergrond van de doeleinden der
bedrijfsvoering: een zo duurzaam mogelijke inkomensvorming en de instandhouding van
de economische kringloop in het bedrijf. Technisch identieke vervanging zal slechts zelden
plaatshebben. Voorzover voor capaciteitsvergroting meer vermogen vereist is, dient dit te
worden gefourneerd uit inkomen of additioneel vermogensbeslag. De vervangingswaarde
is geen istrument van bedrijfsvoering: het afschrijven naar vervangingswaarde is een norma­
tieve factor in de scheiding van vervanging en uitbreiding. Alle subjectiviteit welke tot een
arbitrair afschrijvingsbeleid aanleiding geeft, verhindert een juiste winstbepaling.
 Ba V - 2
Maandblad voor Accountancy en Bedrijfshuishoudkunde, september 1960
E 321

m a b blz. 37

De converteerbare obligatie als beleggingsobject en financieringsfiguur
S c h e f f e r , P r o f. D r. C. F. — Aanleiding tot deze uitvoerige beschouwing is de her­
nieuwde belangstelling voor de converteerbare obligatie welke bij de recente emissie-activiteit tot uitdrukking is gekomen. De auteur behandelt eerst enige aspecten welke uit beleggingsoogpunt van belang zijn, waarna vervolgens wordt ingegaan op de converteerbare
obligatie als financieringsfiguur. Bij de beschouwing over de toepassingen vóór en nit de
tweede wereldoorlog, wordt o.m. gewezen op de nieuwe ontwikkeling welke zich sedert de­
cember 1959 voordoet ten aanzien van de mogelijkheid om conversie te forceren door vast­
stelling van een lagere dan de oorspronkelijke conversiekoers, al dan niet uitsluitend geldend
voor aflosbaar gestelde obligaties. Voorts wordt betoogd dat hantering van de converteer­
bare obligatie als tijdelijk financieringsinstrument een welbewust beleid eist, geschraagd door
een financieel plan op lange termijn. De converteerbare obligatie moet vooral aantrekkelijk
worden geacht voor het sterk groeiende, dynamische bedrijf, hoewel ook de vraag wat ge­
makkelijk plaatsbaar is, een belangrijke roi speelt. Ten aanzien van de emissies in het zeer
recente verleden wordt gesteld dat de converteerbare obligatie ten dele als modeverschijn­
sel moet worden getypeerd. Het niveau der conversiekoersen ligt bij het overgrote deel
dezer emissies zéér hoog en van vele verwacht de auteur geen conversie. Hoewel aankoop
van de converteerbare obligatie uit beleggingsoogpunt aantrekkelijk kan zijn, wordt ge­
waarschuwd tegen onoordeelkundig handelen.
 Ba V - 3a
Economisch Kwartaaloverzicht van de Amsterdamsche Bank, No. 129,
E 325.242
tweede kwartaal 1960

Enige consequenties van de wijze waarop bij converteerbare obligaties het conversiequotum wordt vastgesteld
M a t th ee, drs. Th. M. — D it artikel is gewijd aan het verband dat theoretisch bestaat
tussen de koersstijging van de converteerbare obligatie en die van het aandeel, in geval de
omwisseling plaatsvindt onder bijstorting in contanten en de beurskoers van het aandeel
hoger is dan de conversiekoers. De auteur deelt de winststijging in procenten van de obli­
gatie door die van het aandeel en noemt de uitkomst de koerswinstelasticiteit van de obli­
gatie ten opzichte van het aandeel. Het blijkt nu dat, onder de gegeven omstandigheden, bij
een koersstijging meer winst wordt behaald met de converteerbare obligatie dan met het
aandet, en voorts dat dit voordeel van de sterkere koersstijging afneemt naarmate de koers
van het aandeel en de obligatie hoger wordt.
 Ba V - 3a
Maandblad voor Accountancy en Bedrijfshuishoudkunde, september 1960
E 325.242

Measuring the Return on Capital-Relating Calculations to Uses
M c L e a n , J. G. — In dit artikel wordt een uiteenzetting gegeven van een reeks methoden
van opbrengstbepaling bij investeringsprojecten. Achtereenvolgens worden behandeld de
methode van de restitutietermijn (payout period), de methode waarbij de geschatte gemid­
delde netto-jaaropbrengsten van het project worden uitgedrukt als een percentage van het
oorspronkelijk geïnvesteerde bedrag, en de methode waarin de uitgaven- en opbrengstenstroom van het investeringsproject tot een bepaald moment worden herleid d.m.v. een contante-waardeberekening (discounted-cash-flow-method). Voor- en nadelen der genoemde
berekeningswijzen worden opgesomd. Volgens de auteur berust de keuze der te benutten
methode op de doeleinden welke men nastreeft: voor geheel nieuwe projecten gaat zijn voor­
keur naar de laatstgenoemde methode uit. Het artikel bestuit met een aantal praktische toe­
passingen, waarbij tevens wordt gewezen op de mogelijkheid tot een verdere verfijning van
de discounted-cash-flow-methode te komen.
Ba V - 7
N. A. A. Bulletin (Verenigde Staten) september 1960 (section 3)
E 641.26 : E 241.4
VI.
 LE E R V A N D E O R G A N ISA T IE

Information and Industry
F o s k e tt , D. J. — Bedrijfsbibliotheken en -informatiediensten zijn sedert de Tweede
Wereldoorlog snel in omvang en betekenis toegenomen,. Het grote aantal nieuwe publikaties maakt het voor wetenschappelijke medewerkers bijna ondoenlijk, om zelfs alleen maar
op hun eigen terrein van alle nieuwe publikaties kennis te nemen. In verband hiermede is
de aanwezigheid van een bedrijfsbibliotheek-annex-informatiecentrum, die zich uitsluitend
bezighoudt met het verzamelen en classificeren van publikaties op alle terreinen, die voor
het bedrijf van belang kunnen zijn, gewenst, ook al omdat een deel van de publikaties die
eventueel van belang kunnen zijn niet via de normale handelskanalen in omloop komt.
Het opsporen en in handen krijgen van deze categorie vereist een speciale bekendheid met

m a b blz. 38

deze andere circulatiewegen en is vaak zeer tijdrovend, reden temeer om dit aan een specia­
list, in casu de bedrijfsbibliothecaris, over te iaten. De bedrijfsinformatiediensr kan boven­
dien de wetenschappelijke medewerkers ontlasten van de noodzaak zich door grote hoeveel­
heden, wellicht uiteindelijk toch niet van belang zijnde publikaties heen te werken door
hen uittreksels hiervan te verschaffen, waarna zij alleen die publikaties hoeven aan te
vragen, die zij nader willen bestuderen. In Groot-Brittannië bestaat de mogelijkheid zich
aan te sluiten bij coöperatieve informatiecentra, zoals bv. die van het Department of Scien­
tific and Industrial Research. Via de twee overkoepelende organen, de Library Associa­
tion en de Association of Special Libraries and Information Bureaus, bestaat bovendien een
intensief en zeer efficiënt werkend onderling contact tussen alle bibliothecarissen van bedrijfs- en andere informatiediensten.
 Ba VI - 1
Progress, The Magazine of Unilever, voorjaar 1960
E 735.2
Marktonderzoek
Het septembernummer van het Tijdschrift voor Efficiëntie en Documentatie is dit jaar
geheel gewijd aan marktonderzoek. J. L. Wage schrijft over commercieel beleid en markt­
onderzoek. Hierbij wordt zowel gewezen op de betekenis van marktonderzoek voor de
aanpassing van de onderneming aan de markt als op de betekenis voor de beïnvloeding van
de markt. A. Bakker en J . Stapel beschrijven de kwantitatieve en kwalitatieve zijde van het
onderzoek van het distributieapparaat. S. de Leve econ. drs. bespreekt aan de hand van een
praktijk voorbeeld het onderzoek ten behoeve van de reclame. Prof. Dr. J . B. D. Derksen
vermeldt de voor Nederland beschikbare bronnen van informatie ten dienste van het markt­
onderzoek. D it zijn in hoofdzaak de statistieken welke worden samengesteld en gepu­
bliceerd door het Centraal Bureau voor de Statistiek. N a een korte schets van organi­
satie en werkwijze van het C.B.S. wordt nader ingegaan op de methoden ter berekening
van de totale markt voor een consumptiegoed. Voorts wordt de aandacht gevestigd op de
door het C.B.S. gepubliceerde wetenschappelijke onderzoekingen welke ook voor het markt­
onderzoek van belang zijn en de bij het C.B.S. verkrijgbare regionaal-statistische gegevens.
D. Leerentveld wijst op de grote mogelijkheden welke de interne gegevens voor tal van
ondernemingen, waaronder ook de kleinere, bieden voor een systematische verwerking ter
verkrijging van feitelijke kennis van de markt. Dr. A. C. M. van Keep behandelt het onder­
zoek betreffende de markt van industriële afnemers; ofschoon de aard van de vraagstuk­
ken dezelfde is als van die betreffende de consumentenmarkt bestaan er grote verschillen
in de oplossing dezer vraagstukken, hetgeen verband houdt met verschillen in de aard van
de produkten, methoden van marktbewerking en beschikbaarheid of verkrijgbaarheid van
externe gegevens.
 Ba VI - 5
Tijdschrift voor Efficiëntie en Documentatie, september 1960
E 641.254
De Akademie voor Industriële Vormgeving te Eindhoven
N adat reeds in 1950 te Eindhoven een avondschool voor industriële vormgeving was
opgericht werd in 1955 gestart met een dagopleiding voor „industrial design” . H et is de
enige rechtstreeks op industriële vormgeving gerichte schoolopleiding in Europa. Het in­
stituut kent drie afdelingen: algemene industriële vormgeving, publiciteit en produktpresentatie en textielontwerpen. Tijdens de opleiding wordt op verschillende wijzen contact
met het bedrijfsleven gehouden.
Ba VI - 6
Maatschappij-Belangen, augustus 1960
E 641.25
H et meten van het resultaat van reclamecampagnes
B a a r t , A. — De schrijver wijst op de moeilijkheid, het effect van reclame te isoleren, en
schetst een methode, waarbij het mogelijk is zich althans een globaal beeld te vormen van
het effect van de afzonderlijke onderdelen van het verkoopbeleid, door het systematisch
verzamelen van gegevens over een aantal grootheden, die mede beïnvloed worden door de
resultaten van reclamecampagnes. Voor een aantal merkartikelen in de verbruikssfeer wordt
dit nader uitgewerkt.
De bekendheid van het merk en de houding ten opzichte van het merk, als vergelijkings­
maatstaven zowel in de tijd als ten opzichte van concurrerende merken geven aanwijzingen
omtrent het directe effect van reclame, evenals de mate waarin het merk gekocht, resp. in
huis is, waarbij de mogelijkheid bestaat tevens een onderzoek in te stellen naar de relatieve
betekenis van verschillende motieven voor de aankoop en de mate, waarin de reclame voor
het merk is gezien als aanwijzing omtrent de relatieve attentiewaarde van verschillende
reclamecampagnes, of van dezelfde campagne in verschillende streken.
 m a b blz. 39

Het effect van reclame komt verder indirect tot uiting in de merken, waarvan men weet,
dat de gebruikelijke leverancier ze in voorraad heeft, door de mate, waarin de consument
de bereikte spreiding onder de detaillisten en het pousseren van het merk door hen heeft
opgemerkt, en in de beoordeling van het prijsniveau en de kwaliteit, die men daarbij ver­
onderstelt; naast het prijsbeleid wordt dit namelijk ook beïnvloed door de aard en omvang
van de gevoerde publiciteit.
Ba VI - 11
Economisch-Statistische Berichten, 10 augustus 1960
E 641.253
Aandacht voor administratieve efficiëntie. - Taakanalyse: het middel bij uitstek
W olk , E. v a n d e r — In de administratie welke ook in de toekomst - zij het in mindere
mate - arbeidsintensief zal blijven verdient de efficiëntiebewaking bijzondere aandacht. In
het kader van de efficiëntiebewaking richt de taakanalyse zich op de wijze waarop het
werk wordt uitgevoerd.
Aangezien de activiteiten van afdelingen, groepen en enkelingen op elkaar aansluiten
verdient het aanbeveling de administratie als geheel in de taakanalyse te betrekken. Een
eerste vereiste is dat een lijst wordt gemaakt van de regelmatig verrichte taken die een
routinekarakter dragen. Hierop worden de taken gerangschikt naar afdeling, onderafdeling
en groep. Op het procedureschema worden verticaal de taken en horizontaal de informatie­
dragers - formulieren, bonnen, boeken, staten - vermeld. Door middel van tekens achter
de taak wordt de aard van de handeling met betrekking tot de informatiedrager aangegeven.
Aldus wordt een inzicht verkregen in de loop van de informatiedrager door de organisatie,
de hierin verrichte taken en de wijze waarop de taken en procedures op elkaar aansluiten.
 Met behulp van het procedureschema, aangevuld met een beschrijving van de onderschei­
dene taken kan de taakanalyst inefficiënties in de procedures en de afzonderlijke taken
opsporen. Schrijver wijst die aanpak van het vraagstuk waarbij de bestaande organisatie
wordt genegeerd en terstond op grond van de beschikbare bronnen en de vereiste infor­
matie wordt overgegaan tot opstelling van een ideaalschema af.
Ba VI - 13
Doelmatig Bedrijfsbeheer, september 1960
E 640.2
H et optimale tijdsinterval bij periodiek onderhoud
B u rg , d rs. A. R. v a n d e r — Het gestelde probleem is een operationsresearchvraagstuk,
d.w.z., men tracht door het opstellen van een wiskundig model een zo gunstig mogelijke op­
lossing te vinden voor een vraagstuk, waarbij een keuze bestaat tussen verschillende moge­
lijkheden, die alle hun voor- en nadelen hebben. Men dient hierbij wel eerst nauwkeurig
vast te stellen, wat men verstaat onder de gunstigste oplossing, en wat de omstandigheden
zijn waaronder men zijn keuze moet doen.
Voor het probleem van het gunstigste tijdsinterval bij revisies wordt als optimale op­
lossing beschouwd de oplossing, waarbij de laagste kosten per eenheid produkt worden
bereikt.
Bij de opstelling van het model wordt verder aangenomen, dat de functie van de slijtagekosten een lineair en stochastisch variabel verloop heeft, en dat de kosten van revisie onaf­
hankelijk zijn van de mate van slijtage, terwijl elke revisie de apparatuur weer geheel in de
oude toestand herstelt.
Voor dit model wordt dan aangetoond, dat de politiek, waarbij gereviseerd wordt, zodra
de slijtagekosten een bepaalde hoogte bereikt hebben, de beste is. Deze politiek zal alleen
in het uitzonderingsgeval dat de slijtagekosten periodiek eenzelfde hoogte bereiken samen­
vallen met de in de praktijk zeer vaak gebezigde politiek van revisies met constante tijds­
intervallen.
 De situatie, zoals deze in het model wordt verondersteld is in het algemeen voor onder­
houd van werktuigmachines wel een vrij goede benadering van de werkelijkheid. De moei­
lijkheid is echter het bepalen van het beloop van de slijtagekosten. Het zwaartepunt ligt dan
ook bij het waarderen van de gevolgen van de slijtage, vooral als hier factoren als kwaliteits­
verlies of grotere kans op ongevallen in het geding komen. Zeker indien de waardering
wordt gemaakt op grond van persoonlijk oordeel, verdient het aanbeveling voor verschil­
lende waarderingsnormen de optimale oplossing te berekenen, teneinde de consequenties
van ieder der waarderingen te onderzoeken.
Ba VI - 18
Maandschrift Economie, september 1960
E 641.24

m a b blz. 40.
