Jacob Baselius De Jonge En Het Weeshuis Te Bergen-Op-Zoom
JACOB BASELIUS

DE JONGE EN HET WEESHUIS

TE BERGEN-OP-ZOOM,
DOOR
H. C. ROGGE.
van Bergen-op-Zoom,
De voormalige gemeente-archivaris
aan wiens ijverige nasporingen
ik verschillende inlichtingen te danken had, toen ik voor eenige jaren eene levensschets gaf van den predikant Jacob Baselius de Jonge 1),
zond mij onlangs nog de volgende aanteekeningen,
die ik
tot aanvulling hier mededeel.
De eerste hebben betrekking op het door de ons bekende bemoeiingen
van Baselius te. Bergen-op-Zoom
ge-'
stichte Weeshuis.
brief van den magistraat van
De hieronder
volgende
aan
van Tholen, ontleend aan
de
Classis
Bergen-op-Zoom
van 1588, is merkwaardig om
de Vroedschapsresoluti6n
de exceptioneele plaats, welke naar zijn oordeel de kerk van
innam. De regeering begreep dat BergenBergen-op-Zoom
niet
ressorteerde
onder de -Zeeuwsche Synode en
- op-Zoom
dus een predikant dier gemeente, als lid van de Classis
van Tholen, daaraan geen deel kon nemen. Baselius was

1) Archief, DI. YII, blz. 73 v.v,

302.
met haar eens. Zij liet echter aan
het hierin blijkbaar
den kerkeraad
de vrijheid ter wille van de goede zaak,
opdat de kerk van Bergen-op-Zoom
hierbij niet geheel
zou
iemand
anders
af
-te
zijn,
uitgesloten
vaardigen, maar
kon
dat
niet
Classis
een harer
zij
goedkeuren
genoemde
van
als
officieel
die
Classis
predikanten
vertegenwoordiger.
aanwees.
'
',

,

in een particulieren.
Zekere Mr. Verhagen
schr§ft
schrijft
Verbagen
dat Baselius
zonder
heeft gecollecteerd
adres,
brief,
17572 gld. 4 st.
In de raadsvergadering
van 1 Oct. 1598 heeft Baselius
overgelegd den volgenden staat van collecte:.
0 n t v a n g s t.
Binnen B. o. Z........
Hollandt..........
. Zeelandt ..........
Utrecht ..........
.........
Overijssel
Vriesland
........
Nederlandsche
kerken
'.
Nog te ontvangen
van H. Staten........
5444-2
40294-2
1907-15-'
765- 390- 385 - -

-

..... 120- '

8141 : 6 1) : 4
uit Holland :

Leyden..........
Schiedam.
 1) Blijkbaar een schrijffout voor 3 stuivers.
1200100120 1420-.
..
'

303.
Staat van de jaarlijksche renten:
De Eerw. Raad van B.o.Z... " ..
200Govert
Willemse
...
800 -10..
Burgemeester
Willem Fransen ...
100 - 8Oude Jacob Baselius en Pieter Moens
te Steenb(ergen)........
500 -10Oude Jacob Baselius alleen
....
300-10Jacob Baselius de Jonge
.....
300.
Jan van Brielle
400 ........
200Jan Huybregte, wethouder .....
Adriaen Janss.,
100 -18idem .....
200-14Pieter Willemse, Burgemr te Goes ..
200Antony Molkman ........
De kinderen Grijp........
300100-10...
Paulus
Vaams, huisarmmeester
'.
3704Te samen jaarlijks
..
243 Memorie van de gegeven meubelen.
Memorie van hetgeen nog te bevorderen staat bij 11. verschillende collegien..
Uitgaaf.
.......
Reparatie Weeshuis
Huisraad ...........
Wollen, linnen, enz........
Spijs en drank.........
Gagien, arbeidsloon, turf en hout ..
Uitgezet geld .........
Verscheiden onkosten.......
Mr. Baselius reiskosten ......
1415 - 4-2
414-10-2
282 - 5-1
723-15-3
185- 194741197 430 -

8382 -1(sic)
door
Mr.
Baselius
van
het
Weeshuis
eerste
De
rekening
gedaan van 24 Dec. 1597, dag--waarop de kinderen in
tot 24 Dec. 1598, beloopt
het Weeshuis
zijn gekomen
10989 :14 : 1
ontvangst .... , ....
10600:10:1 '
uitgaaf ..........
389:

4:0

;

'

304
De tweede rekening, door denzelfden van 25 Dec. 1598.
tot 15 Mei 1599:
561-13-3
.........
Ontvang.
491-1- 3
Uitgaaf..........
70- 12-0.
'

'

zeer wijse, voor(s)ienige,
Hoochgeleerde,
Godtfruchtighe,
Heeren
en.
vrunden.
 discrete, goede
deur eenige van den KerckenWij hebben verstaen
Raede alhier, dat Uwen E. souden alreede gecommitteert
Baselis den Jongen, omme van
hebben Men Jacobum
der
Stede
ende Lande van der Tholen
classe
.der
wegen
hem te vinden in den generalen Synodus tot Middelborch
te houden, ende van daer voorts metter andere Gecommitteerde van wegen der Kercken te verreysen naer Engelant aen hare Mat, omme eenige besundere affairen, die
noodich bevonden wordden tot
bij denselven
Synodus
van de waren goidsdienst
ende
versekertheit
handhoudinge
Vereenichde
dese
soo
ende Religie binnen
provintien,
vrede ende
men verstaet
datter van eenen gemeenen
paix verhandelt wordt. Ende alsoo dese stadt ende Kercke
alhier nyet en resorteert onder Uwe E. oft die van der
Tholen, maer dat de ministers wel eertijden aldaer zijn
bescreven ende oick gecompareert
geweest, dwelck- alleenlijck is geschiet onder protestatie, sonder daermede den
Lande ende gerechticheden
van Brabant te prejuditieren :
versuecken
derhalven zeer ernstelijck dat Uwe E. gelieven wille de voors. Jacobum Baselis van de voirs. Commissie te .verdragen
ende tontlasten, mits in zijne stede
anders affveerdigende,
yemanden
opdat den dienst van
der Kercke ende het goet voornemen niet verachtert maer
veeleer met alle neersticheyt
beherticht
mach wordden,
daeraene die van den Kerckenraedt alhier (soo wij verstaen)
bereet is allen mogelijcken vliet aen te wenden, opdat zij
niet gesecludeert en
werden, ende dyenvolgende yemande.
,
_i.
....
'.
°

-

305
te committeren ende te seynden in de voors. vergaderinge.
Ende alsoo dess. Baselis zijne redenen van excuse mondaertoe wij ons
delinge breeder sal mogen extenderen,
sullen desen hiermede
besluyten,
verhopende
refereren,
dat Uwen E. dese onse excuse ende versueck int goede
biddende den Almogende
sullen nemen ende verstaen,
'
Uwen E. te verleenen zijne Godl?cke gracie.
Tot Berghen

Zoom desen VIen Juny

opten

1588.
 Uwes E. dienstwillighe
Schepenen ende Raed der stadt
Berghen o. Z.
Drost, Borgermeester,
"
Aen de Ministers
der Stede ende Lande
van der Tholen.
,

_.
'.
