Vragenbus
goed mogelijk bij de punten aansluit, geeft dus aan het verloop
van het kostenpercentoge bij verschillende omzet. O p een der­
gelijke wijze geeft nu grafiek 3B het verband tusschen econo­
misch resultaat en kostenpercentage weer. U it grafiek B blijkt,
dat slechts in één geval (één om zetgroep) een gem iddeld posi­
tief resultaat w erd bereikt. U it de grafiek kan men aflezen, dat

Grafiek 3
yo

KOSTEN

fINCL. G EW AARDEERD LOON)

ECON. RESULTAAT %

men bij de huidige stand van zaken gemiddeld slechts een
gunstig resultaat kan behalen bij een kostenpercentage van
minder dan 19 % , hetgeen beteekent ■
— volgens grafiek 3A —
d at gemiddeld slechts zaken met een gem iddelde omzet van
45.000 gld. en hooger tot een gunstig resultaat kunnen komen.
Indien wij de bruto-w inst-m arge met 4 % zouden vergrooten
zonder de kostenpercentages te veranderen, hetgeen een v er­
betering van het gemiddeld economisch resultaat met 4 % zou
beteekenen, laat zich op dezelfde wijze aflezen dat in derge­
lijke om standigheden zes om zetgroepen tot een gunstig resul­
taat zouden komen. N auw keuriger: ondernem ingen met een
kostenpercentage van 23 % en m inder komen gem iddeld tot
een gunstig resultaat, terwijl uit grafiek 3A blijkt, dat aan deze
voorw aarde gem iddeld voldaan is in bedrijven met een omzethoogte van 20.000 en meer gld.
W ij kunnen concludeeren, dat een vergrooting van de
bruto-w instm arge over de geheele linie een noodzakelijke
voorw aarde is voor terugkeer van rentabiliteit. Bij het huidige
kostenpeil is het noodig de w instm arge met 4 % te vergrooten
om de ondernem ingen met een omzet van ± 20.000 gld. ren­
dabel te maken.
 D e spreiding van de individueele opgaven duidt erop, dat
behalve bruto-w instm arge-vergrooting voor vele bedrijven
bovendien een rigoreuze kostenafbouw moet plaatsvinden
(M en vergelijke de statistiek voor het kruideniersbedrijf).
Een splitsing n aar plaats van vestiging geeft geen nieuwe ge­
zichtspunten.
H et hoofdstuk betreffende de vergelijking met vorige jaren
levert nog stof tot eenige belangw ekkende beschouwingen.
A an de hand van de cijfers kan w orden vastgesteld, dat de
politiek van een groot aantal slagers, om in plaats van door
prijsverhooging door om zetvergrooting de gevolgen van een
inkrim pende bruto-w instm arge op te heffen, heeft gefaald.
H et is interessant de cijfers te toetsen aan de elasticiteit van
het vleeschverbruik. H ierom trent zijn eenige gegevens ver­
zam eld in de N ederlandsche C onjunctuur (zie o.m. M ei 1936).
M et behulp van de daar gegeven cijfers voor het verbruik van
rundvleesch kan men als bovenste grens van de elasticiteit
van het verbruik aangeven de factor 0.3 — 0.4 t.o.v. de groothandelsprijs en 0.6 t.o.v. de kleinhandelsprijs, d.w.z. dat de
m ab

blz. 138

procentueele verandering in het verbruik gelijk is aan 0.3 —
0.4 maal de verandering in de groothandelsprijs of 0.6 maal
de procentueele verandering in de kleinhandelsprijs. Deze
cijfers vinden steun in het volgende:
H et E .I.M , haalt aan uit ,,De V ee- en V leeschhandel” , dat
het vleeschverbruik in 1936 met 3 % t.o.v. dat in 1935 daalde.
A angezien er in 1936/37 t.o.v. 1935/36 geen bijzonder groote
veranderingen in het inkomen, d.w.z. in het consum ptievermogen zijn opgetreden, mag de volle 3 % wel w orden toe­
geschreven aan de terugslag der prijsverhoogingen. D e gem.
 inkoopprijs van vleesch w as in 1936/37 ± 10 % hooger dan
in 1935/36 (vergelijk Statistiek Prijzen en Kosten van Levens­
onderhoud). U it een vergelijking der inkoop- en om zetbedragen van staat X volgt dan, dat de gem iddelde stijging der
kleinhandelsprijzen (verkoopsprijzen) 5.5 % heeft bedragen.
O ok hier vinden wij dus een elasticiteit kleiner dan 1, (nl.
5.5% prijsstijging naast 3 % om zetdaling).
H et vleeschverbruik is dus niet bijzonder elastisch en het is
onmiddellijk in te zien, dat een elasticiteit kleiner dan 1 niet
gunstig is voor een prijspolitiek, die met lagere prijzen meer
omzet tracht te bereiken. Immers voor het slagersbedrijf als
geheel kan door prijsdaling alleen nooit het om zetbedrag stij­
gen, m aar zal het altijd dalen. De gem iddelde prijs zal nl. snel­
ler dalen dan de omzethoeveelheid zal stijgen, m.a.w. het p ro ­
duct van prijs en hoeveelheid, d.i. het om zetbedrag zal lager
w orden.
W ij spraken over het slagersbedrijf als geheel, bij onder­
ling verschillende prijspolitiek kunnen er natuurlijk verschui­
vingen tusschen concurrenten optreden, w aardoor incidenteel
wel eens een dergelijke „politiek” succes kan boeken. M aa r in
dit geval is het beter om te spreken van „prijzenoorlog” dan
van „prijspolitiek” . H et eerste is om zetvergrooting ten kosten
van concurrent, het tweede om zetvergrooting ten koste van
consument. W ij kunnen het dan ook volkomen eens zijn met
de conclusie van het E .I.M . dat de politiek van prijsverlaging
heeft gefaald en dat men het daarvan in de toekomst niet moet
verw achten.
Als slot zijn in deze statistiek de balansgegevens van 135
deelnem ers opgenomen.
 U it bovenstaande bespreking blijkt wel duidelijk, welk een
belangrijk m ateriaal het E .I.M . sam enbrengt. In de eerste
plaats wel voor de betrokken branche, m aar toch ook uit een
oogpunt van algemeene economische statistiek. W ij hopen,
dat het E .I.M . er in mag slagen in de huidige statistieken een
steeds stijgend aantal deelnem ers te betrekken en voor nog
niet geëxploreerde gebieden nieuwe statistieken samen te stel­
len.
Dr. J. G. S T R ID IR O N.
V RA G EN BU S.
V raag van J. ]. M . H . N . te N.
In de N aam looze V ennootschap van 15 M aart 1938 schreef
M r L. M . M . N ijst een artikel over „B elastbaarheid van belooningen van in België w onende directeuren en commissaris­
sen van N ederl. N aam l. V ennootschappen” . U it dit artikel
blijkt, dat er verschil van meening bestaat over de in het a r­
tikel opgew orpen kwestie. D e kern van dit m eeningsverschil
is eenerzijds van fiscaalrechtelijken, anderzijds van zuiver ju­
ridischen aard. Ik zie het als volgt.
D e N ederlandsch-B elgische Conventie kan geen inbreuk
m aken op onze N ederlandsche belastingw etten, tenzij dit in
de conventie of in de w et tot goedkeuring der conventie uit-

drukkelijk w ordt gestipuleerd. Z oo bepaalt b.v. art. 2 der wet
tot goedkeuring der conventie, dat art. 9bis op de D. en T.
belasting door de conventie buiten w erking w ordt gesteld t.a.
der personen, vallende onder de N ed./Belgische regeling.
 M aa r hoe nu te handelen, indien een aperte contradictie
bestaat tusschen de bepalingen der conventie en die onzer
belastingw etgeving ?
V olgens onze w et op de I.B. en de jurisprudentie van den
H oogen R aad mag de bestuurder eener N .V ., die zijn functie
ten deele in het buitenland uitoefent, in N ederland niet w or­
den aangeslagen voor het evenredig deel van zijn salaris, dat
hij geacht w ordt in het buitenland te verdienen. M aar nu
decreteert de N.B. conventie, dat het salaris van een bestuur­
der belastbaar is in het land, w aar de zetel der vennootschap
is gevestigd, zonder restrictie voor het geval dat die bestuur­
der zijn taak ten deele in het buitenland uitoefent.
M ijn vraag is nu, w at moet prevaleeren? D e N ederlandsche
belastingw etgeving en haar jurisprudentie of de N ed. Belg.
conventie, indien deze met onze bestaande w etgeving in strijd
is.
A n tw o o rd :
V olgens onze W e t op de Inkom stenbelasting en de recht­
spraak van den H oogen R aad mag een — in het buitenland
w onende •—■ bestuurder eener naamlooze vennootschap, die
zijn functie ten deele in het buitenland uitoefent, in N ederland
niet w orden aangeslagen voor dat gedeelte van zijn salaris
dat hij geacht kan w orden in het buitenland te verdienen.
 V olgens het N ederlandsch-B elgisch V erdrag ter voorko­
ming van dubbele belasting (goedgekeurd bij de W e t van
25 April 1935, S taatsblad 214), artikel 8 is het salaris van
den bestuurder eener naamlooze vennootschap belastbaar in
het land, w aar de zetel der vennootschap is gevestigd. Een
beperking, voor het geval dat de bestuurder zijn functie ten
deele in het buitenland uitoefent, is hier niet gemaakt.
Een inzender ziet hierin een „aperte contradictie” tusschen
de bepalingen der conventie en die onzer belastingw etgeving,
en v raagt zich af welke bepaling nu moet praevaleeren.
Oogenschijnlijk hebben wij hier inderdaad met een conflict
van norm en te doen. H et buitenslands verworven salaris w ordt
volgens het V erd rag wèl, volgens de W e t niét in aanmerking
genomen.
Als zoodanig conflict zich voordoet moet ■
—• de inzender
w ijst er terecht op ■
—- te rade w orden gegaan met de begin­
selen van het volkenrecht.
 N u heerscht in het volkenrecht om trent de verhouding tus­
schen wet en verdrag veel strijd. Laatstelijk is de quaestie uit­
voerig behandeld in de praeadviezen van Prof. M r B. M . T el­
ders en Prof. M r J. W . V erzijl voor de N ederlandsche Juris­
te n v eren ig in g , en in de, naar aanleiding daarvan gevoerde
debatten (H andelingen der N ederlandsche Ju riste n v e re n i­
ging 67ste jaargang, 1937). Gemeenlijk w ordt hierbij het vol­
gende stan d p u n t ingenomen:
men dient te onderscheiden tusschen de beteekenis van het
verdrag (tegenover die van de w et) in de internationale en
in de nationale sfeer. In de internationale sfeer w ordt veelal
.—■ doch geenszins algem een -—■ aangenom en dat het verdrag
van hoogeren rang is dan de wet. M en gaat dan uit van den
zoogenaam den „P rim at des V ölkerrechts” en beslist dat de
norm eener nationale w et voor de afw ijkende norm van een
verdrag moet wijken.
A nders is het in de nationale sfeer •—- en in die sfeer be­
vinden wij ons w anneer de vraag rijst hoe de nationale (hier
de N ederlandsche) rechter in het geval van conflict tusschen

w et en verdrag te oordeelen heeft. A fw ijkende meeningen
w eder voorbehouden neemt men aan dat, in de nationale sfeer,
aan geen norm een hoogere gelding kan w orden toegekend
dan aan die van de wet. Om dus, bij een conflict, voor de w et
„p artu u r” te zijn moet het verdrag eerst zelf met w etskracht
zijn bekleed.
 Dit laatste is, in het geval dat ons bezighoudt, geschied,
doordat het N ederlandsch-B elgisch V erd rag door de G oed­
keuringsw et kracht van N ederlandsche w et heeft verkregen.
Is aldus — in de nationale sfeer —- de toestand van gelijk­
w aardigheid tusschen w et en verdrag bereikt, dan gelden, bij
conflict, dezelfde beginselen als bij onvereenigbaarheid van
twee w etten in acht te nemen zijn. De oplossing moet dan
w orden gevonden door „interpretatieve vervorm ing en h ar­
monisatie, en, blijken deze onmogelijk, toepassing van den
regel lex posterior derogat legi priori (de jongere bepaling
zet de oudere opzij),” aldus Telders.
A nders gezegd: als zich een conflict schijnt voor te doen,
en de uitleg der betrokken bepalingen niet tot overbrugging
kan leiden, dan kunnen wij de quaestie beslissen volgens de
dagteekening der normen. H ier zou dan aan het V erd rag
voorrang moeten worden toegekend, niet om dat het een ver­
drag is en als zoodanig praevaleeren moet, m aar eenvoudig
om dat de desbetreffende goedkeuringsw et van jongeren d a­
tum is dan de W e t op de Inkom stenbelasting.
H et is hier echter geenszins noodzakelijk het conflict op te
lossen met behulp van dagteekening van w et en verdrag. De
gew enschte uitkomst kan reeds door uitleg w orden bereikt.
Daarbij w orde in het oog gehouden dat een werkelijk con­
flict tusschen twee w etten •—- of tusschen w et en verdrag wat,
gezien het bovenstaande, op hetzelfde neerkom t -—• alleen aan
de orde is indien de beide w etten eenzelfde strekking hebben,
dezelfde m aterie regelen, en dit dan op verschillende wijze.
 D it nu is hier in geenen deele het geval. De W e t op de In­
kom stenbelasting is een sam enstel van regelen, bij welke de
nationale overheid de burgerij bepaalde lasten oplegt. H et
V erdrag ter voorkoming van dubbele belasting —- in de n a­
tionale sfeer gezien -—- is daarentegen een sam enstel van rege­
len, waarbij de nationale overheid (hier de N ederlandsche)
de bevoegdheid verkrijgt om de burgerij bepaalde lasten op te
leggen, en de buitenlandsche overheid (hier de Belgische)
den plicht op zich neemt om zich van het opleggen van ge­
lijke lasten te onthouden.
D e W e t onderw erpt den burger aan fiscale verbintenissen,
het V erdrag geeft den fiscus de vrijheid fiscale verbintenis­
sen in het leven te roepen.
Bij dit verschil van strekking, van materie, kan van een
conflict, een „aperte contradictie” geen sprake zijn. H et V e r­
drag verleent den N ederlandschen w etgever de bevoegdheid
om ook het in het buitenland verworven salaris van den in
het buitenland w oonachtigen bestuurder te belasten -—■ en
de Belgische fiscus moet zich dan onthouden van regelingen,
die tot dubbele belasting zouden leiden. N u heeft echter de
N ederlandsche fiscus, blijkens de W e t op de Inkom stenbelas­
ting en de daarop berustende rechtspraak van de aldus ver­
leende bevoegdheid geen gebruik gem aakt. D aarm ede is tegen
het V erdrag in geenen deele gezondigd: de overheid is ver­
plicht tot naleving van de bij verdrag aangegane verplichtin­
gen, doch niet tot uitoefening van de bij verdrag toegekende
rechten.
 V a n belang is het V erd rag doordat thans de N ed erlan d ­
sche belastingw etgeving kan w orden gewijzigd -—• het buitens­
lands verworven inkomen kan, bij een nieuwe wet, aan belas­
ting w orden onderw orpen —• zonder dat daarm ede inbreuk
zou w orden gem aakt op de regelen van het V erd rag . Z oover
is het echter nog niet, en de inzender vergist zich dan ook
mab

blz. 139

w anneer hij meent dat het V erdrag om trent de belasting op
de bovenomschreven inkomsten iets zou ,,decreteeren
Zij
zijn belastbaar —- m aar niet belast.
I. K ISC H

NEDERLANDSCHE ECONOMISCHE HOOGESCHOOL

w orden afgeschreven. Bij het vaststellen van de huurbedragen heeft men
rekening gehouden met een vergoeding voor reparatie na terugontvangst
van het materieel en deze gesteld op 30 % van de huursom.
De resultaten van het bedrijf moeten zonder veel bijzondere w erkzaam ­
heden per kwartaal uit de boeken kunnen w orden opgemaakt, waarbij de
bruto-winsten op verkooporders uit voorraad, verkooporders af fabriek,
verkoop gebruikt materieel en de opbrengst huurzaken afzonderlijk tot
uitdrukking moeten komen.
G evraagd wordt:

Loonadministratie.
a. het rekeningsysteem te ontw erpen voor zoover betreft de voor dit be­
drijf bijzondere rekeningen,
b. modellen met toelichting v an de inkoopboeken,
c. idem van de verkoopboeken,
d. een beschrijving van de administratie der huurzaken met modellen,
e. te beschrijven op welke wijze de resultaten per kw artaal zullen worden
bepaald.
 Beschrijf van de loonadministratie van een industriëele onderneming
(stukproductie) de hieronder genoemde onderdeden:

Dinsdag 7 Februari 1939,

T E N T A M E N A C C O U N T A N C Y (IN R IC H T IN G )
M aandag 6 Februari 1939,
9 — 12 uur

1. De verschillende manieren, w aarop aanteekening kan worden gehou­
den van de verrichte werkzaamheden, met vóór- en nadeelen aan elke
methode verbonden.
2. De wijze, w aarop de loonlijst w ordt samengesteld bij:
a. uurloon
b. weekloon
c. accoordloon
d. stukloon
in aanmerking nemende, dat bij a en b rekening moet worden gehou­
den met de extra-betaling voor overuren en Z ondagsuren en aftrek
voor boete voor te laat komen, enz., en zonder gebruik te maken van
ponskaartenmachines.
3. De administratie ten behoeve van de Ongevallenverzekering, Invalidi­
teitswet en Ziektewet.
4. De verschillende manieren met hun vóór- en nadeelen. w aarop de
directe loonen ten laste van de orders op de kostprijskaarten kunnen
worden geboekt.
M aandag 6 Februari 1939,
1.30—5 uur
Smalspoor.
Een onderneming tot verkoop en verhuur van smalspoormaterieel be­
trekt haar benoodigdheden in hoofdzaak van een fabriek in België. De
onderneming houdt een voorraad nieuw materieel en een voorraad ge­
bruikt materieel, dat bestemd is om verhuurd te w orden (gebruikt mate­
rieel) en heeft tenslotte materieel in gebruik bij de huurders (huurpark).
De verkoop van nieuw materieel geschiedt zoowel uit eigen voorraad
als door levering rechtstreeks van de fabriek. In beide gevallen wordt
franco thuis geleverd.
De fabriek levert franco grens; vracht in Nederland, rechten en kosten
w orden door den expediteur in rekening gebracht, die elk kw artaal een
nota inzendt.
 Bij verkoop van materieel, dat op het bedrijf voorhanden is, geschiedt
de verzending door bemiddeling van vorenbedoelden expediteur; zijn ver­
goeding en kosten komen op de kw artaalnota voornoemd voor.
H et bedrijf bestaat voornamelijk uit den verhuur van materieel. V oor
eiken verhuur w ordt een contract gesloten, als regel voor een termijn van
13 weken. In het contract w ordt voor elk in gebruik gegeven stuk naast
den huur, de som bepaald, welke voor huur verschuldigd zal zijn, w an­
neer het materieel langer dan den overeengekomen tijd bij den huurder
in gebruik blijft en verder het bedrag, dat de huurder verschuldigd zal
zijn, als hij het betreffende materieel zal wenschen te behouden. H et komt
meermalen voor, dat huurders een deel van het materieel niet terugzenden
en voor het overgenomen deel worden belast.
De huur volgens contract w ordt bij het afhalen of verzenden van het
materieel den huurder in rekening gebracht en moet in drie termijnen, n.1.
één direct, één na 5 weken en één na 12 weken w orden voldaan. De zgn.
„nahuur'' w ordt in rekening gebracht na 4 weken of zooveel eerder als
het materieel is terugontvangen en is direct invorderbaar.
In alle contracten komt een bepaling voor, dat, w anneer het werk, w aar­
voor het materieel zal worden gebruikt, wegens onw erkbaar weer gedu­
rende meer dan 2 dagen moet worden stilgelegd, over die dagen geen
huur verschuldigd is en de huurtermijn met evenveel dagen w ordt ver­
lengd. V an onw erkbaar weer moet op den betreffenden dag schriftelijk
worden kennis gegeven.
De verhuurde goederen moeten door de huurders worden afgehaald en
terugbezorgd.
Indien nieuw materieel in huur w ordt gegeven moet daarop direct 25 %

mab

blz. 140

9— 12.30 uur
G roothandel in Koloniale Producten.
 Een groothandel in Indische stapelproducten te Amsterdam koopt haar
producten gedeeltelijk in guldens, gedeeltelijk in ponden sterling op basis
c.i.f. uitgeleverd gewicht diverse havens in E uropa. Tusschen den datum
van inkoop en die van levering bestaat als regel een tijdsverschil van
eenige maanden.
D irect na verscheping uit het productieland w ordt een voorloopige fac­
tuur ontvangen op basis van 95 % van het ingeladen gewicht. Tegen
betaling van het voorloopige factuurbedrag worden de documenten op­
genomen. De finaalfactuur wordt ontvangen, zoodra van de in het inkoopcontract vermelde controleurs de w ichtnota’s zijn binnengekomen.
D aar voor het vaststellen van kwaliteitsverschillen een arbitragecommissie
moet worden benoemd en men nog 4 weken na ontvangst recht heeft om
arbitrage te vragen, w ordt bij het opstellen van de finaalfactuur met deze
eventueele claims geen rekening gehouden. De nota’s, claims betreffende,
komen dus later.
D e verkoop geschiedt aan importeurs in E uropa en eveneens op basis
c.i.f. uitgeleverd gewicht diverse havens in Europa, echter in verschillende
v alu ta’s. Indien mogelijk, staat tegenover een verkoopcontract met een
bepaalde bestemmingshaven geheel of gedeeltelijk een overeenkomstig inkoopcontract. H et komt echter voor, dat goederen nog niet zijn verkocht,
wanneer zij in de bestemmingshaven aankomen, in welk geval zij worden
opgeslagen in veemen. O ok komen verkoopen voor, terwijl de inkoop
nog niet heeft plaats gevonden. H et factureeren heeft op overeenkomstige
wijze plaats als bij den inkoop, m aar de betaling van het voorloopige
factuur-bedrag geschiedt tegen driemaands bankaccept.
De Directie wenscht o.m. de volgende gegevens te ontvangen:
a. een dagelijksch overzicht van de positie, die zij in elk artikel aanhoudt,
b. een dagelijksch overzicht van de positie, die zij van elke valuta aan­
houdt,
c. een driemaandelijksch winstoverzicht, dat kort na het verstrijken van
het kw artaal gereed moet zijn.
 G evraagd w ordt een beschrijving van deze administratie, waarbij er in
het bijzonder op moeten worden gelet, dat er voldoende controle is op
de juistheid van de dagelijks te verstrekken cijfers omtrent de positie in
elk artikel.
T E N T A M E N A C C O U N T A N C Y (C O N T R O L E )
Dinsdag 7 Februari 1939,
2 —5 uur
Onderneming tot verhuur van automobielen.
De maatschappij tot verhuur van personen- en vrachtauto’s beschikt
over een autopark, bestaande uit 30 personenauto’s en 20 vrachtauto’s,
welke zij inclusief de te verbruiken benzine en olie verhuurt aan derden
tegen een uurtarief, w aarvan de hoogte afhankelijk is van de soort en
de grootte van den wagen. De auto's kunnen worden gehuurd met en
zonder chauffeur. Indien een chauffeur w ordt verlangd, is het uurtarief
hooger dan indien zonder chauffeur w ordt gehuurd.
De maatschappij heeft de auto's in huurkoop van twee importeurs op
gelijkluidende voorw aarden. Een der voorw aarden luidt, dat, behalve een
vaste som per maand en per auto, welke som afhankelijk is van de soort
en de grootte van den wagen, een percentage van de netto-opbrengst moet
worden afgedragen ter delging van de schuld uit het huurkoopcontract.
