DE TAAK VAN DEN ACCOUNTANT TEN OPZICHTE VAN DE OPNAME VAN DEN GOEDERENVOORRAAD
MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BE DRLTFSHUISHOUD KUNDE
nen worden aangemerkt buiten beschouwing gelaten — een
verder strekkende verklaring af te geven dan accountant B ver­
oorloofd zou zijn en andersom mag het nalaten van deze con­
trole die wel „mogeljjk” maar lang niet altijd „nuttig” is, aan
accountant B niet euvel worden geduid, wanneer de verklaring
gelijkluidend is aan die van A en deze verklaring wordt geac­
cepteerd. Niet het „mogeljjke” maar het „nuttige en mogelijke ”
dient te geschieden! Wij namen hier als voorbeeld een handel
in koffie. Wanneer men daar nu eens voor in de plaats stelt
een handel in antiquiteiten, een juwelierszaak, een handel ia
chemicaliën e.i. dan vermindert de zekerheid door opname van
den accountant zelf verkregen, ongetwijfeld nog sterk.
De lectuur van het opstel van collega van Kampen, na dat
van den heer James Polak, vestigt bij ons den indruk, dat er
wel degelijk een groot verschil van meening ten opzichte van
de waarde der handteekening in verband met de controle op den
goederenvoorraad bestaat. De heer J. P. betwijfelt zulks aan het
slot van zijn betoog, constateert evenwel het feit en vindt het
niet ernstig bij den aanvang van zijn opstel. Uit wetenschap­
pelijk oogpunt bezien kunnen wij zijn laatsgenoemde meening
deeleu, maar het komt ons voor, dat er voor de uitoefening
van de praktijk toch zeer groote bezwaren aan verbonden zijn.
Hebt Gij hier „scherp onderscheiden” en de zaak voldoende
„uiteengerafeld”, geachte collega!
R. A. D.
 DE TAAK VAN DEN ACCOUNTANT TEN OPZICHTE VAN
DE OPNAME VAN DEN GOEDERENVOORRAAD

Onder bovenstaanden titel komt in het vorige nummer een
artikel voor van den heer Dijker. Met de strekking, gebruik
te maken van deskundige outsiders voor opname van goederen,
waar de accountant zelf niet competent is, ga ik volkomen accoord, indien althans bedoeld wordt, dat de accountant trachte
den opdrachtgever er toe te bewegen het benoemen van deze
experts toe te staan. Meer kunnen wij natuurlijk niet doen
evenmin als wij voor de controle van de balans van een
levensverzekeringmaatschappij het overleggen van een verkla­
ring van een outsider, voor zoover betreft de juistheid van de
wiskundige reserve, zouden kunnen eischen.
Er zijn echter twee punten in het betoog van den heer D.,
die misschien ten opzichte van zijn artikel van ondergeschikt
belang zijn, doch welke, op zichzelf beschouwd, zooveel beteekenis hebben, dat ik niet kan nalaten mijn zeer afwijkende mee­
ning tegenover die van den heer D. te stellen.
 In de eerste plaats komt het mij voor, dat de heer D. de
kwestie van het al dan niet opnemen van den voorraad min of
meer afhankelijk stelt van den omvang van de administratieve
controle van den goederenpost op de balans. Op pag. 4 staat
o.a. : „Met opzet schakelen wij daarbij uit die gevallen waarin
een meer of minder volledige administratieve verantwoording
van den goederenvoorraad bestaat, waardoor in den loop van het
jaar eenige controle mogelijk is.” Hieruit zou n.m.m. kunnen
afgeleid worden, dat de omvang van de administratieve con­
trole van invloed is op de beantwoording van de vraag welk
standpunt de accountant ten opzichte van de opname der goe­
deren moet innemen. Dit is ongetwijfeld niet juist. Men verliest
dan de beteekenis van deze administratieve controle uit het
oog. Het invoeren van de „permanence de l ’inventaire ” of an­
dere controlemiddelen kan ten opzichte van den voorraad geen
andere beteekenis hebben dan dat men te weten komt hoe groot
de voorraad moet zijn of welke inkoopwaarde hij moet vertegen­

55

woordigen. Hiertegenover heeft men te stellen den voorraad, die
aanwezig blijkt te zijn. Al is de administratieve contrôle nog
zoo scherp, zij kan nimmer tengevolge hebben, dat men aan de
opname minder aandacht schenkt.
In de tweede plaats maak ik bezwaar tegen hetgeen de schrij­
ver zegt op pag. 5 : „Het gaat niet aan, dat hij zich letterlijk
knollen voor citroenen laat verkoopen, om zich achteraf te be­
roepen op ondeskundigheid”. Ik vraag me af, of de heer D. hier
de bedoeling van art. 7 van het Reglement van Ai’beid niet mis­
kent. Kan er hier werkelijk sprake van zijn, dat de accountant
zich achteraf, wanneer de zaak is spaak geloopen, kan beroepen
op ondeskundigheid? Ongetwijfeld niet.
 In art. 7 wordt o.a. gezegd, dat de goedkeuring zich niet ver­
der kan uitstrekken dan van den niet-terzakekundige kan ver­
langd worden. In elk geval afzonderlijk heeft men m.i. uit te
maken, of men al dan niet terzakekundig is. Is men het niet (in
verreweg de meeste gevallen) dan neemt men niet op, niet als
gevolg : voorbehoud bij de onderteekening. Is men het wel, dan
geen voorbehoud, doch ook geen excuus voor eventueele fouten.
Van zich „achteraf beroepen op ondeskundigheid” kan op deze
wijze geen sprake zijn.
Ik erken gaarne, dat de bedoeling van art. 7 in dit opzicht
echter niet volkomen duidelijk is. Zou het geen aanbeveling ver­
dienen redactiewijziging te overwegen?
B.
Naschrift
De heer B. heeft blijkbaar meer gelet op het eerste gedeelte
dan op het tweede gedeelte van de door hem uit mijn artikel
aangehaalde zinsnede :
„Met opzet schakelen wij daarbij uit die gevallen, waarin
„meer of mindere volledige administratieve verantwoording
„van den goederenvoorraad bestaat, waardoor in den loop van
, liet jaar eenige controle mogelijk is.”
Natuurlijk kan de administratieve verantwoording alleen
aanwijzen den voorraad, die aanwezig moet zijn ! Me dunkt het
was totaal overbodig zulks te stellen!
De heer B. denkt toch niet, dat wij van andere meening wa­
ren en naïevelijk zouden gelooven, dat die voorraad er ook
wel zou zijn als de specificatie uit de boeken bleek? Wjj heb­
ben het geval, dat een voorraadadministratie wordt bjjgehouden,
uitgeschakeld, omdat de administratieve verantwoording een
contrôle op den werkelijken voorraad gedurende den loop van
het jaar mogelijk maakt en wij ons wilden bepalen tot die ge­
vallen, waarbij opname van den voorraad in zijn geheel op een
bepaald tijdstip noodzakelijk was.
 Wij hebben nadrukkelijk elk Reglement van Arbeid uitge­
schakeld. De bedoeling van eenig Reglement van Arbeid kun­
nen wij dus niet hebben miskend ! De heer B. bedoelt blijkbaar
het Reglement van Arbeid van het „Nederlandsch Instituut
van Accountants” en zijn opmerking heeft tot strekking te
betoogen, dat een accountant, lid van het „Nederlandsch Insti­
tuut van Accountants”, alleen de opname van den voorraad
mag controleeren, wanneer hij, wat den aard der artikelen be­
treft, volkomen deskundig is. In het tegenovergesteld geval,
stelt de heer B., moet hij, niettegenstaande hÿ de opnamen
heeft gecontroleerd, een voorbehoud maken.
Dit is geheel in de lijn van ons betoog! Wij hebben evenwel
deze opvatting niet kunnen halen uit het aangehaalde artikel
van het bedoelde Reglement van Arbeid. Terecht zegt de heer
B. dat de redactie niet volkomen duidelijk is ....... tenminste
wanneer men heeft bedoeld te zeggen, wat hij uit het artikel
leest ! En redactiewijziging moet dan o.i. niet worden „overwo­
gen” maar als een „dringende noodzakelijkheid” worden be­
schouwd !

56

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE

Is inderdaad de opvatting van den heer B. ten aanzien van
art. 7 van het Reglement van Arbeid van het N. I .v. A.
 juist? Kom, leidende persoonlijkheden van het Nederlandsch
Instituut van Accountants, houdt Uw licht nu eens niet onder
de korenmaat, maar laat het ook eens voor ons schijnen!
R. A. D,
IETS OVER SURSéANCE VAN BETALING

Art. 221 Faill. Wet 2e lid zegt, dat de beschikking, waarbij
voorloopige surséance van betaling wordt toegestaan, de be­
noeming inhoudt van: een of meer deskundigen ten einde, bin­
nen een door de rechtbank te bepalen termijn, die zoonoodig ver­
lengd kan worden, den door den schuldenaar overgelegden staat
en bescheiden te verifieeren, den stand des boedels te onder­
zoeken en een beredeneerd verslag van hunne bevindingen uit
te brengen.
Art. 222 vervolgt dan: het verslag der deskundigen omvat
een met redenen omkleed oordeel over de betrouwbaarheid van
den door den schuldenaar overgelegden staat en bescheiden en
het gegronde van het vooruitzicht, dat na verleend uitstel vol­
ledige betaling van alle schulden zal volgen, met aanduiding
van den tijd, waarop deze vermoedelijk zal kunnen plaats heb­
ben.
 Een strijdvraag nu is: welke waardeeringsmaatstaf hebben
de deskundigen te volgen bij de opstelling van dien staat van
bezittingen en schulden. In het algemeen kan men hierin twee
groepen onderscheiden: de eene groep wenscht de liquidatiewaarde als uitsluitenden waardemaatstaf te aanvaarden, de an­
dere verwerpt elke waardeeringsmethode vooraf; eerst nadat zij
zich een duidelijk beeld gevormd heeftvan de geheele positievan
den schuldenaar en dus tevens een met redenen omkleed oordeel
heeft over de toekomstige bestaansmogelijkheden, gaat zij tot
waardeering over. Welke waarde aangenomen wordt, hangt dan
af van de meening over de bestaansmogelijkheid na de ver­
leende definitieve S. v. B. Meent men, dat de onderneming
in den door de wet gestelden tijd hare verplichtingen zal
kunnen nakomen, dan achten zij liet onlogisch om de liquidatiewaarde te bezigen; zij geven dan de voorkeur aan een waardeering, die meer rekening houdt met de geschatte toekomstkansen
van de desbetreffende onderneming. Gemakshalve willen wij
die aanduiden met het begrip bedrijfswaarde, waaronder wy
dus die waarde verstaan, waarin de toekomstige bestaansmoge­
lijkheden op de juiste wijze verdisconteerd zijn.
De voorstanders der liquidatiewaarde baseeren hunne mee­
ning op een tweetal argumenten, beiden berustend op wettelijke
voorschriften. Uit het feit dat art. 221 en 222 het overleggen
van een balans voorschrijven en bij hanteering van de bedrijfs­
waarde een balans niet persé noodig is, concludeeren zij, dat
de wetgever dus de liquidatiewaarde wel bedoeld moet hebben.
 Ook meenen enkelen onder hen daarenboven voor hunne mee­
ning nog steun te kunnen vinden in de vermogensbelastingwet,
waar deze voorschrijft, dat men als waardemaatstaf van huizen
•en effecten de verkoopwaarde heeft te nemen. Zijn en in hoe­
ver zijn deze argumenten houdbaar?
Bij de beschouwing van het eerste argument komen wy op
liet ietwat glibberige terrein van de wetsinterpretatie, dat niet
liet onze is. Wij meenen echter geen tegenspraak uit te lokken,
indien wij betoogen dat, behalve met de letterlijke redactie, wij
toch zeker rekening belmoren te houden met de bedoeling, die
bij den wetgever voorzat.
Dat nu schijnt ons toe het geval te zijn met bovengenoemd
eerste argument. Molengraaff zegt op pag. 640 e.v. van zijn
Faillissementswet verklaard: „Het doel der surséance is, door

middel van uitstel van betaling gedurende een bepaalden tijd,
de zaken van een schuldenaar, die in moeilijkheden verkeert, in
haar geheel te doen blijven, de slooping zijns boedels te voor­
komen. Om voorkoming of afwending der executie, niet om uit­
stel van executie is het te doen. Uitstel van betaling is het aan­
gewezen middel om faillissement te voorkomen en daarmee een
gedwongen vereffening onder ongunstige omstandigheden. De
surséance tracht dus erger te voorkomen; kan het zijn de voort­
zetting van zaken mogeljjk te maken. Een bezwaar is, dat vooraf
niet met zekerheid kan worden aangetoond, dat dit doel zal
worden bereikt”.
 M. laat zich hier niet positief uit t.a.v. het waardeeringsvraagstuk, maar zegt wel, dat het niet noodig is de liquidatie­
waarde te nemen. In zijn Ned. Handelsrecht werkt hij deze
materie verder uit, waar hij zegt: „Bij hun onderzoek zijn de
deskundigen niet aan bepaalde regels van beoordeeling ge­
bonden. Naar eigen inzicht hebben zij te beslissen, welke om­
standigheden in elk bijzonder geval ter beoordeeling van den
toestand in aanmerking belmoren te worden genomen. Met
name is het hun niet verboden, de eigendommen van den schul­
denaar te schatten naar de waarde, die zij hebben bij een voort­
zetting van diens zaken. De surséance toch beoogt juist die
voortzetting mogelijk te maken.
Uit het bovenstaande volgt dus wel duidelijk, dat wij met
het vasthouden aan de letterlijke redactie op den verkeerden
weg zijn. Daarmede vervalt dan tevens het eerste argument.
Gaan wij nu over tot een nadere beschouwing van het tweede.
O.i. is, afgezien van het feit, dat na het bovenstaande dit ar­
gument krachteloos is geworden, het ook op zichzelf beschouwd
niet te handhaven. Wij meenen, dat men hier twee verschillende
liquidatiewaarden met elkander vergelijkt; verschillend, om­
dat zy geheel verschillende objecten omvatten. By het normale
begrip liquidatie bezien wij dit immers vanuit het gezichtspunt
van de te liquideeren onderneming; niet alzoo doen wij echter
bij het als liquidatie aangeduide proces van verkoop van effec­
ten en huizen. In dat geval is het liq. resultaat niet in de
eerste plaats van belang voor het geliquideerd wordende obj eer,
maar voor den toevalligen houder van dat object. Zou de ver­
koopwaarde in den zin van de vermogensbelastingwet inderdaad
ons normale begrip liq.waarde dekken, dan zou een onder­
neming, wier aaudeelen alle éénmaal van eigenaar verwisseld
waren, niet meer bestaan, daar zij dan immers geliquideerd
zou zijn.
 Waar dus beide argumenten bij een nadere beschouwing niet
te handhaven zijn vervalt op die gronden ook de noodzaak
om de liq.waarde te bestendigen.
Voor deze onze meening vonden wy steun o.a. bij Schmalenhach, die in zyn Finanzierungen o.m. zegt: De door de liqui­
dateuren op te stellen balans is op te maken volgens de princi­
pes van de„ordnungsmäszige Buchführung”.De balanswaarden
zijn „sinngemäsz anzusetzen”. Het is niet noodig en ook geens­
zins aan te bevelen om bij de liq. openingsbalans veranderde ge­
zichtspunten aan te nemen; in het bijzonder niet om te ver­
wachten „Veräuszerungsverluste oder -gewinne schätzungs­
weise einzusetzen”. De liq. openingsbalans is geen „Veräuszerungsbilanz”, maar een balans, die een nieuwe wezenlijk ver­
anderde „Wirtschaftsperiode” inleidt en tegelijkertijd de oude
afsluit. Zij is naar haar geheele wezen bedryfsbalans. Dit sluit
niet persé uit om de boekwaarden nieuw op te stellen, maar
dat is geenszins noodig; bovendien is het onpractisch op het
dwaze af. Want, indien men in de liq. openingsbalans de
waarschijnlijke vermogensverliezen op vermogensbestanddeelen
opneemt, zullen, omdat de feiten van deze schattingen zullen af­
wijken, de werkelyke resultaten van het liq. proces veel onovevzichtelyker worden dan indien men de oude boekwaarden en
inventariswaarden op de oude manier gevonden, zou hebben.
