COMPENSATIE VAN WINSTEN EN VERLIEZEN VOOR DE R.I.B.
MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE

verzameld tot sub-groepen, daarin zijn opgeborgen, op de wijze Model 8
als hierboven aangegeven.
181
I

I
I

Aanteekening No. 1
»
2
n

»

» 3

Indien méér dan twee Kasboeken of Bankrekeningen ge­
voerd worden (bij twee Kasboeken of Giroboeken kan daarvan
aanteekening op de buitenzijde der bhmenmappen geschieden)
/Map A
waarbij de aanteekeningen van elk Kasboek of elke Bankreke­
i
Map B
ning afzonderlijk weder in sub-groepen onderverdeeld kan zijn,
j Map C
Dossier No.
wordt als volgt gehandeld.
. Map D
I Map E
Op de buitenvoorzijde der omslagvellen wordt — behalve
Map F
eene opsomming der sub-groepen — tevens vermeld de naam
' Map G
van het Kasboek of de Bankrekening, waarop de controle-aanteekeningen betrekking hebben b.v. A. bank Debet — B. bank
Debet — C. Bank Debet. Deze drie, weder bij-elkaar behoorende omslagvellen met aanteekenformulieren, gesplitst naar
cc < a
sub-groepen, worden nu weder gelegd in een nieuw dubbel vel
blanco papier. Dit buiten-omslagvel „Banken Debet” wordt in
5* 3 g
Map B geclasseerd onder No. 3 en op de voorzijde ervan wordt
bovendien geschreven:
A. bank
B. bank
C. bank
•
Ten slotte strekt de systematiek van dossier-indeeling zich
G. HARTOG
in laatste instantie uit tot het voorzien van elke aanteekening
op een aanteeken-formulier van een doorloopend volgnummer.
Daarbij moet op iedere soort aanteekenljjst telkens met 1 wor­ COMPENSATIE VAN WINSTEN EN VERLIEZEN VOOR
•
DE R.I.B.
den begonnen, omdat uiteraard niet vooraf is vast te stellen,
hoeveel en welke soort van aanteekeningen in den loop der
contrôle gemaakt zullen worden.
Het artikel van den Heer II. de Leede in het September­
nummer over bovengenoemd onderwerp geeft mij aanleiding tot
Zoowel op den buiten-omslag als op de binnenmappen, in­ onderstaande beschouwingen.
 legvellen, formulieren enz. behoort te worden aangeteekend Na eenige opmerkingen over het systeem der wet wordt de
vraag gesteld welke gevolgen verbonden zijn aan het inlasschen
op welke controle deze betrekking hebben.
Op vele accountantskantoren bestaat de goede gewoonte, om van de in art. 17, 2de lid voorkomende, met het systeem der
hetzij voor iederen cliënt, hetzij voor iedere controle, een door­ wet strijdige bepaling.
loopend volgnummer vast te stellen en dit, inplaats van den De daarbij van belang zijnde punten, n.1.
naam van den cliënt, op den omslag, de binnenmappen enz. te Ie. welk verlies kan voor compensatie in aanmerking komen;
en
vermelden.
Ofschoon van niet zoo heel veel belang, want aangenomen 2e. waarmede moet dat verlies worden gecompenseerd,
mag worden, dat de accountant en zijne assistenten wel zorg worden allereerst bezien aan de hand der M. v. T., waaruit
zullen dragen, dat geen notities van den eenen cliënt onder de wordt afgeleid, dat men heeft moeten zoeken naar de wijze,
oogen komen van een anderen, of onbevoegden, verdient het waarop de nieuwe compensatie-bepaling ingelascht zou moeten
aannemen en op de verschillende stukken vermelden van een worden.
nummer de voorkeur boven het opnemen van den naam van den Dit zoeken heeft geleid tot het onderbrengen bij een artikel
dat een compensatie regelt van de zuivere opbrengsten der
cliënt, o.m. om de volgende redenen :
bronnen van inkomen onderling in een bepaald jaar.
 Uitsluitend aan de plaats, welke de nieuwe compensatie-be­
3°. omdat het, ten aanzien van de eigen organisatie, aansluit paling
in de wet heeft gekregen, wordt nu de gevolgtrekking
aan het hiervoor geschetste, of ander, systeem van dossierindeeling; in de correspondentie en het opbergen daarvan verbonden, dat „de nieuwe compensatie-regeling zich dan ook
de zuivere opbrengst der bronnen van inkomen beperkt.”
en van de dossiers kan die nummering dan eveneens wor­ tot
Een
verdere conclusie is: „op zich zelf staande werkzaamheden
den doorgevoerd ;
(art. 18) vallen dus daar buiten.”
2°. omdat bij telefonische gesprekken dan geen namen ge­ Hier is m.i. een onjuistheid door den Heer de Leede begaan.
noemd behoeven te worden;
Te concludeeren, dat de op zich zelf staande werkzaamheden er
buiten
vallen, omdat de nieuwe compensatie-regeling zich tot
3°. omdat het accountantsberoep nu eenmaal geheimhouding de zuivere
opbrengst der bronnen van inkomen beperkt, is m.i.
medebrengt en het daarom goed is — zonder hierbij aan onjuist, omdat
de op zich zelf staande werkzaamheden eveneens
beroepspolitiek te denken — den cliënten ook naar buiten bronnen van inkomen
de zekerheid te verschaffen, dat met deze geheimhouding Op de nader volgendezijn.
opmerking, waaruit tevens wordt af­
in alle deelen rekening wordt gehouden.
geleid, dat de op zich zelf staande werkzaamheden er buiten val­
n.1. dat in art. 18 staat, dat op zich zelf staande werk­
Tot besluit der bespreking van de inrichting van het Dossier len,
zaamheden
bij de toepassing van de artt. 12 t/m 17 (dus ook
laten wij hieronder in model 8 eene schematische voorstelling art. 17 2de lid)
buiten aanmerking blijven, kom ik straks terug.
volgen van die inrichting, zooals deze hiervoor is uiteengezet.
 Nadat voorloopig vastgesteld is, dat voor verrekening in aan­
merking komt een eventueel nadeelig saldo van de berekening

182

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSTIUISHOUDKUNDE

volgens art. 17, wordt de vraag gesteld waarmede dit nadeelig
saldo moet worden verrekend.
Art. 17 2de lid geeft zulks aan, n.l.„ bij de vaststelling van
bet inkomen van het volgend belastingjaar en indien” enz.
Thans wordt de moeilijkheid opgeworpen wat onder „in­
komen” is te verstaan.
Naar de meening van den Heer de Lecde gebruikt de wet
het begrip in drieërlei beteekenis.
Ik twijfel aan de juistheid van deze bewering.
Naar mjjn meening onderscheidt de wet in „inkomen” en
„belastbaar” (zuiver) inkomen.
Wat onder „inkomen” moet worden verstaan, is terug te vin­
den in art. 4 der wet, n.1.:
Onder inkomen wordt verstaan de som van hetgeen, in geld
of geldswaarde, zuiver genoten wordt als opbrengst van:
le. onroerende goederen
2e. roerend kapitaal
3e. onderneming en arbeid
4e. rechten op periodieke uitkeeringen van het leven afhan­
kelijk.
Volgens deze omschrijving van het begrip „inkomen” staat
het m.i. vast, dat niet van „inkomen” kan gesproken worden,
zoolang niet ook art. 18 is toegepast, omdat de op zich zelf
staande werkzaamheden behooren tot de groep, „onderneming
en arbeid”.
Ik meen derhalve, dat onder „inkomen” te verstaan is het­
geen de Heer de Lcede onder 2e noemt: saldo berekening vol­
gens art. 18.
Het begrip „inkomen”, dat hij onder le. aan duidt als het
totaal van de zuivere opbrengst der bronnen van inkomen (be­
doeld zal zijn de zuivere opbrengst der permanente bronnen
van inkomen) zal hij vermoedelijk afleiden uit art. 18, waar ge­
zegd woi'dt, dat het volgens de genoemde artikelen (d.z. de artt.
 12 t/m 17) bepaalde inkomen met het zuivere bedrag der op­
brengst op zich zelf staande werkzaamheden moet worden
vermeerderd of met een verlies daaruit verminderd.
M.i., wordt het woord „inkomen” hier niet zelfstandig ge­
bruikt en mag het niet gescheiden worden van de onmiddellijk
daaraan voorafgaande woorden „volgens de genoemde artikelen
bepaalde”.
Hier wordt dus niet gesproken van „inkomen ” doch van „het
volgens de genoemde artikelen bepaalde inkomen”.
Over het „zuiver inkomen”, waarnaar blijkens art. 4 de bin­
nen het Rijk wonende natuurlijke personen belastingplichtig
zijn, bestaat geen verschil van meening. Het wordt gevonden
door het volgens de artt. 12 tot en met 18 bepaalde inkomen
te verminderen met de in art. 19 bedoelde persoonlijke lasten.
Daar ik vooropstel, dat art. 4 aangeeft wat onder „inkomen”
is te verstaan, kan ik mij o.m. niet vereenigen met de con­
clusie van het tweede geval.
Als „inkomen” moet dan m.i. worden aangenomen het be­
drag van ƒ 6.000,—, waarmede het saldo art. 17 ad. ƒ 2.000 —
kan worden gecompenseerd, zoodat ik dan kom tot een zuiver
inkomen van ƒ 3.500.-—.
Alvorens de andere gevallen te bespreken, wil ik terugkomen
op het beroep van den Heer de Lecde op het eerste lid van art.
18.
Omdat in dat lid staat, dat op zich zelf staande werkzaam­
heden bij de toepassing der artt. 12 tot en met 17 buiten aan­
merking blijven, wordt geconcludeerd, dat de compensatie-regeling in art. 17 2de lid voorkomende, niet van toepassing kan
zijn op de op zich zelf staande werkzaamheden.
Ik stel voorop, dat de woorden van het eerste lid van art.
18 een stevig middel aan de hand doen om de compensatie te
beperken tot de permanente bronnen van inkomen.
 Aan den anderen kant vraag ik mij af of het juist is de woor­
den van dat eerste lid, welke met een geheel andere bedoeling

geschreven zijn, aldus te benutten, m.a.w. ik wil nagaan of het
niet compenseeren van verliezen uit op zich zelf staande werk­
zaamheden uitsluitend is volgens de letter van de wet of ook
volgens den geest van de wet.
Ik bezie daartoe allereerst de M. v. T. op de wijziging van
art. 17, uit welke toelichting ongetwijfeld kan worden afgeleid,
dat niet de bedoeling heeft voorgezeten zuivere inkomens te
compenseeren, doch waarin niet met zooveel woorden te lezen
staat hoe te handelen met verliezen uit op zich zelf staande
werkzaamheden.
Ik lees dan in de M. v. T .: „De ondergeteekende vindt mits­
dien aanleiding het tot stand komen te bevorderen van een
wetswijziging, die het compenseeren van negatieve resultaten
met positieve mogelijk zal maken.”
De Minister spreekt hier zeer algemeen, d.w.z. uit het aan­
gehaalde is althans niet af te leiden dat hij de compensatie
heeft willen beperken tot de resultaten verkregen uit perma­
nente bronnen van inkomen.
Ik wil daarom nagaan wat de wet voorschreef omtrent com­
penseeren van negatieve en positieve resultaten, voordat het
tweede lid van art. 17 werd ingelascht.
Daai’toe kan allereerst worden opgemerkt dat de termen
„negatief resultaat” en „positief i’esultaat” als zoodanig niet
in de wet worden gebruikt.
Wel vind ik er twee andere uitdrukkingen, n.1. „verlies” en
„zuivere opbrengst”. Het woordje verlies kwam voor in art.
17 en art. 18 en na de wetswijziging ook in het tweede lid van
art. 17; de uitdrukking „zuivere opbrengst” werd eveneens
aangetroffen in art. 17 en art. 18.
 Het wil mij voorkomen, dat het in de wet gebezigde woordje
„verlies” zoowel in art. 17 als in art. 18 beteekent „negatief
resultaat”.
In het tweede lid van art. 17 heeft het woordje verlies vol­
komen dezelfde beteekenis.
In een artikel over het hier behandelde onderwerp in het
Augustus-nummer 1927 van de Naamlooze Vennootschap zegt
de Heer M. J. TI. Smcets, dat het woordje „verlies”, dat in het
tweede lid van art. 17 voorkomt, slaat op de negatieve resul­
taten van de verschillende bronnen van inkomen met uitzonde­
ring van de op zich zelf staande werkzaamheden.
Daar art. 18 de toepassing van art. 17 uitschakelt, kan ik
mij er mede vereenigen dat gezegd wordt, dat het woordje „ver­
lies” in het tweede lid „slaat op” de negatieve resultaten van
permanente bronnen van inkomen, niet echter indien de be­
doeling van den schrijver zou zijn, dat de beteekenis van het
woordje „verlies” in het tweede lid zou zijn „negatief resultaat
eener permanente bron van inkomen”. Het woordje verlies in
art. 18 heeft m.i. ook geen andere beteekenis dan „negatief
resultaat”.
De term „zuivere opbrengst” stemt m.i. volkomen overeen
met „positief resultaat”.
Hoe werd nu vóór de wetswijziging gehandeld ten aanzien
van negatieve en positieve resultaten?
Art. 17 oud schreef voor, dat een negatief resultaat eener
bron van inkomen moest worden in mindering gebracht van
het positief resultaat der verdere bronnen van inkomen.
Dit artikel was in zekeren zin overbodig, indien het woordje
„som” voorkomende in art. 4 algebraïsch werd opgevat. Daar
toch werd gezegd, dat onder inkomen wordt verstaan de som
van hetgeen in geld of geldswaarde, zuiver genoten wordt als
opbrengst van: enz.
 Aangezien de bronnen, waarvoor in art. 18 bijzondere voor­
schriften gegeven worden, blijkens B. 3297 behooren tot de
groep „onderneming en arbeid”, stond het zonder meer vast,
althans waneer het woordje „som” algebraïsch wordt opgevat,
dat het positieve resultaat van op zich zelf staande werkzaam­
heden moest worden bijgevoegd en het negatieve resultaat
moest worden in mindering gebracht.
MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE

Niettemin werd het in zekeren zin overbodige artikel 17
(oud) voor de toepassing van art. 18 uitgeschakeld.
Wilde men de opbrengst van op zich zelf staande werkzaam­
heden in de belastingheffing kunnen betrekken, zoo was het
noodig de artikelen, welke op de bronnentheorie betrekking
hadden, n.1. de artt. 12 t/m. 16 uit te schakelen. Daar nu in
art. 17 verwezen werd naar ,,de regelen omtrent de bepaling
der zuivere opbrengst”, m.a.w. ook naar de artt. 12 t/m 16,
was het gewenscht ook art. 17 oud uit te schakelen, hoewel het
vaststond, dat de compensatie-idee, welke in dat artikel was
neergelegd, evenzeer toepassing moest vinden voor de opbrengst
van op zich zelf staande werkzaamheden.
Om dit, hoewel reeds voortvloeiende uit art. 4, nog eens na­
drukkelijk vast te leggen, werd in het 2de lid de bepaling op­
genomen, dat het volgens de artt. 12 t/m 17 bepaalde inkomen
moest worden vermeerderd met het zuivere bedrag der op­
brengst van op zich zelf staande werkzaamheden of met een
verlies verminderd.
De geest van de wet was dus, dat ten aanzien van positief en
negatief resultaat van op zich zelf staande werkzaamheden, op
volkomen dezelfde wijze moest gehandeld worden als met posi­
tief en negatief resultaat van permanente bronnen van in­
komen.
De Minister wil nu de compensatie-mogelijkheid vergrooten.
 Oe plaats echter die gegeven wordt aan de bepaling, welke die
mogelijkheid moet scheppen, zou thans de oorzaak zijn, dat ten
aanzien van een negatief resultaat eener op zich zelf staande
werkzaamheid op geheel andere wijze moet gehandeld worden
dan ten aanzien van een negatief resultaat eener permanente
bron van inkomen.
Ik kom op grond van het vorenstaande tot de conclusie, dat
liet uitschakelen van de negatieve resultaten van op zich zelf
staande werkzaamheden bij de vaststelling van het inkomen in
liet daarop volgend belastingjaar in strijd is met den geest
van de wet.
Thans de door den Heer de Lecde besproken gevallen, bij
welke bespreking ik mij, hoewel in strijd met den geest der wet,
op het standpunt zal plaatsen, dat compensatie van verliezen
uit op zichzelf staande werkzaamheden niet mogelijk is bij de
vaststelling van het inkomen van het volgend belastingjaar.
lste geval.
De Heer de Leede compenseert nu de ƒ 2.000,— negatieve
resultaten van het belastingjaar 1926/27 met de ƒ 9.000,—
positieve resultaten belastingjaar 1927/28.
Hiermede kan ik mij niet vereenigen, omdat blijkens art. 17,
2de lid verrekening moet plaats hebben bij de vaststelling van
het ,.inkomen” van het volgend belastingjaar.
In art. 4 wordt aangegeven wat onder inkomen is te ver­
staan en daaruit blijkt duidelijk, dat niet van „inkomen” kan
worden gesproken, zoolang ook niet art. 18 is toegepast.
De Heer de Leede wil van dit inkomenbegrip niet weten,
omdat ai't. 18 de op zich zelf staande werkzaamheden van de
toepassing van art. 17 uitsluit.
 M.i. ten onrechte, want art. 17, 2de lid zegt uitsluitend waar
mede het nietverrekende verlies alsnog moet verrekend worden
en wel met het inkomen van het volgende belastingjaar. Al­
vorens de compensatie van art. 17 2de lid te kunen toepassen,
moet dus eerst het inkomen van het volgend belastingjaar vast­
gesteld worden en op de grootte van een dergelijk inkomen kan
toch bezwaarlijk van invloed zijn de plaats, die in de wet aan
een artikel wordt gegeven.
Hetgeen de Heer de Leede als inkomen wenscht aangemerkt
te zien en hetgeen hij noemt het saldo der berekening volgens
art. 17, is niet wat de wet onder „inkomen” verstaat. Hoog­
stens zou het kunnen omschreven worden als art. 18 doet,
n.1. het „volgens de genoemde artikelen bepaalde inkomen.”

183

Ik wil derhalve de ƒ 2.000,— negatief resultaat 1926/27
compenseeren met de ƒ 8.000,— saldo art. 18 en kom dan overi­
gens tot hetzelfde belastbaar inkomen, hetgeen uitsluitend toe
te schrijven is aan de gekozen cijfers.
2de geval.
Het zal geen betoog meer behoeven dat ik de ƒ 2.000,— wil
compenseeren met de ƒ 6.000.—- saldo art. 18, zoodat ik kom
tot een zuiver inkomen van ƒ 3.500,—.
3de geval.
Hier is mijn conclusie dat de ƒ 2.000,— negatief resultaat
1926/27 niet voor 1927/28 kunnen gecompenseerd worden, om­
dat het inkomen ƒ 2.000,— negatief bedraagt. Verrekening
kan dan plaats vinden bij de vaststelling van het inkomen voor
het belastingjaar 1928/1929.
4de geval.
Hier wordt besproken het geval, dat de bron, welke een nega­
tief resultaat gegeven heeft, niet meer bestaat bij den aanvang
van het belastingjaar, waarvan het inkomen moet worden vast
gesteld en met welk inkomen volgens art. 17, 2de lid moet
worden verrekend.
 Persoonlijk voelt de Heer de Leede voor het standpunt een
negatief resultaat van een niet meer bestaande bron niet te
verrekenen, omdat hij anders in strijd zou komen met art. 12
der wet, hoewel hij ook van meening is, dat voor de toepassing
der nieuwe bepaling volgens het andere standpunt veel te zeg­
gen zali zijn.
Ik voel veel voor het standpunt om niet te vragen of de bron,
welke b.v. voor 1926/27 een verlies gaf, per 1 Mei 1927 nog
wel bestaat.
Immers het inkomen voor het belastingjaar 1927/28 moet
worden vastgesteld, waarbij vanzelfsprekend art. 12 een be­
langrijke rol speelt. Is eenmaal dat inkomen vastgesteld, dan
moet verrekend worden een verlies indien en voorzoover dit
voor het voorafgaande belastingjaar niet kon worden verrekend
met de zuivere opbrengst der verdere bronnen van inkomen.
Dit is, om mij weer tot het voorbeeld van den Heer de Leede
te bepalen, een verlies van ƒ 2.000,— dat voor het belasting­
jaar 1926/27 gevonden werd door toepassing van o.m. art. 12.
Dit verlies is voor het belastingjaar 1926/27 vastgesteld en
de grootte daarvan kan m.i. moeilijk meer wijziging ondergaan.
Een oogenblik aannemende dat, aldus redeneerend, in strijd
met art. 12 gehandeld zou worden, dan kan nog worden op­
gemerkt dat, zooals de Heer de Leede ook aanvoerde, de geheele compensatie-idée van art. 17 2de lid in strijd is met de
bronnen-theorie en dus met het systeem der wet.
M’n conclusie is derhalve, dat ik geen bezwaar heb de
ƒ 2.000.— negatief resultaat belastingjaar 1926/27 te compen­
seeren met de ƒ 18.000,— saldo art. 18 belastingjaar 1927/28.
5de geval.
Het is m.i. buiten twijfel, dat de woorden „volgens het eerste
lid”, betrekking hebben op „verrekening” en niet op „verlies”.
 Voor de eerste maal wordt over verrekening gesproken en
ingeval niet werd aangegeven welke verrekening bedoeld werd,
dan zou men dienaangaande in het duister tasten.
De Heer de Leede komt trouwens tot dezelfde conclusie. Een
andere vraag is echter of juist is zijn beweren, dat voor het
belastingjaar 1926/27 moet worden verrekend met de ƒ 8.000,—
opbrengst van op zich zelf staande werkzaamheden, terwijl de­
zelfde ƒ 2.000,— voor het belastingjaar 1927/28 andermaal
moeten verrekend worden.
Dit zou slechts mogelijk zijn indièn het voorschrift van art,
17 2de lid dwingend recht, was, m.a.w. wanneer dit artikel toe­
passing zou moeten vinden ook indien een andere in de wet
neergelegde compensatie-mogelijkheid (n.1. die van art. 18) in
hetzelfde belastingjaar werd toegepast.
184

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOTJDKTJNDE

In art. 17 2de lid wordt de toepassing van art. 18 niet uit­
geschakeld, zoodat wanneer compensatie volgens dit artikel
heeft plaats gehad, niet andermaal compensatie kan plaats vin­
den.
Het 5de geval van den Heer de Leede leent zich nog tot een
andere vraag, n.1. deze.
Als art. 17 1ste lid te toegepast, blijft een niet verrekend ver­
lies van ƒ 2.000,—.
Art. 17 2de lid schrijft nu voor, dat dit verlies moet ver­
rekend worden bij de vaststelling van het inkomen voor het vol­
gend belastingjaar.
De vraag is nu hoe groot het „volgens de genoemde artikelen
bepaalde inkomen”, waarvan in art. 18 sprake is, bedraagt.
Is dit nu ƒ 2.000,-— negatief gebleven of wordt dit door de
toepassing van art. 17 2de lid teruggebracht tot nihil, in welk
geval voor het belastingjaar 1926/27 zou worden aangeslagen
naar ƒ 8.000.— min ƒ 500,— persoonlijke lasten = ƒ 7.5-00,—.
 Persoonlijk voel ik voor deze opvatting niets, omdat dan zou
moeten vaststaan, dat art. 17 2de lid een andere eompensatiemogelijkheid in hetzelfde belastingjaar zou uitsluiten.
Rcsumeerende kom ik tot de volgende conclusies.
Ie. het niet-compenseeren van verliezen uit op zich zelf
staande werkzaamheden bij de vaststelling van het inkomen
voor het volgend belastingjaar is overeenkomstig de letter der
wet, doch in strijd met den geest der wet.
2e. onder „inkomen”, waarmede volgens art. 17 2de lid
moet verrekend worden, is te verstaan het inkomen berekend
volgens de artt. 4 t/m 18 der wet.
3e. in dien in eenig belastingjaar een verlies uit permanente
bronnen van inkomen kan worden verrekend met de zuivere
opbrengst van op zich zelf staande werkzaamheden in dat jaar,
kan niet bij de vaststelling van het inkomen voor het volgend
belastingjaar andermaal verrekend worden.
4e. in dien het bedrag, dat bij de vaststelling van het in­
komen voor het volgend belastingjaar eenmaal is vastgesteld,
behoeft niet te worden nagegaan of de grootte van dit bedrag
wijziging zou kunnen ondergaan, door per 1 Mei van dat vol­
gend belastingjaar de bronnentheorie nog eens toe te passen
op de samenstellende bestanddeelen van dat vastgestelde be­
drag.
H. C. VAN WOERDEN
NASCHRIFT
Ter voldoening aan het verzoek der redactie om een zoo be­
knopt mogelijk naschrift te geven, zal ik alleen op de hoofd­
punten van het betoog van den Heer van Woerden ingaan.
De Heer van Woerden is van meening, dat de op zichzelf
staande werkzaamheden bij de toepassing der nieuwe compensatiebepaling niet buiten beschouwing mogen blijven.
 Ten aanzien van het bedrag, dat voor compensatie in aan­
merking komt, baseert hij dit op den geest der wet en ten aan­
zien van het bedrag, waarmede verrekening moet plaats heb­
ben, motiveert hij zijne opvatting door er op te wijzen, dat
onder het begrip inkomen ook de op zichzelf staande werk­
zaamheden vallen.
Beide punten zal ik achtereenvolgens behandelen.
Voor wat betreft het eerste punt merkt de Heer van Woer­
den op, dat ik eene onjuistheid heb begaan door te concludeeren, dat op zichzelf staande werkzaamheden buiten beschou­
wing moeten blijven, omdat de nieuwe compensatieregeling
zich tot de zuivere bronnen van inkomen beperkt. Door mij zijn
echter als gronden aangevoerd, de toevoeging der nieuwe be­
paling aan art. 17 — dat alléén de compensatie regelde van de
z.g. permanente bronnen van uitkomsten — en de uitdrukke­
lijke motiveering dier toevoeging in de M. v. T. De bedoelde
onjuistheid is dus niet begaan.
Ten einde aan te toonen, dat de uitschakeling der op zich­

zelf staande werkzaamheden in strijd is met den geest van de
wet, gaat de Heer van Woerden de M. v. T. op de wijziging
van art. 17 na.
 Uit hetgeen hij daaruit aanhaalt en de interpretatie, die hij
buitendien daaraan geeft, is inderdaad niet af te leiden, dat de
Minister de compensatie heeft willen beperken tot de perma­
nente bronnen van inkomen. Zeer zeker is dit echter af te leilen uit hetgeen ik uit de M. v. T. citeerde om de motieven, die
tot de nieuwe compensatie-regeling hebben geleid, weer te
geven. De Minister heeft het daar toch over eene bron van
inkomen, die eene sterk wisselende opbrengst, en zelfs zoo nu en
dan eene negatieve opbrengst geeft. De Heer van Woerden zal
toegeven, dat hier alleen van eene permanente bron van in­
komen sprake kan zijn.
Eene beperking der compensatie-regeling tot de permanente
bronnen van inkomen past dus volkomen bij de motiveering in
de M. v. T. aan. En dit is ook wat in de practijk gewenscht
werd. Juist het niet compenseeren van die wisselende opbrengst
van eenzelfde bron van inkomen, voelde men steeds als eene
groote onbillijkheid aan.
Verder verlieze men niet uit het oog, dat door het invoeren
der nieuwe bepaling, aan de eischen der theorie geweld is aan­
gedaan. Dat men zich hierbij beperkt, kan ik moeilijk in strijd
met den geest van de wet vinden en is verder ook niets onge­
woons in de Wet op de R.I.B. Analoge gevallen treft men aan
bij het Hoofdstuk „Ontheffingen”.
 Wat het tweede punt betreft zij opgemerkt, dat hieromtrent
alleen bepaald is, dat verrekening moet geschieden bij de vast­
stelling van het inkomen van het volgend of daaropvolgend be­
lastingjaar. Dit ziet dus op het tijdstip van verrekening en
niet op het bedrag, waarmede verrekend moet worden. Dat die
verrekening dus per sé met dat inkomen moet geschieden, zooals de Heer van Woerden meent, acht ik onjuist. Er is hier
voldoende ruimte voor andere opvattingen en dan blijf ik nog
steeds mijne opvatting om een nadeelig saldo van art. 17 van
een bepaald belastingjaar te verrekenen met een positief saldo
van art. 17 van het volgend belastingjaar, de meest juiste vin­
den, en wel
1°. omdat het mij voorkomt, dat dit meer in overeenstem­
ming met de bedoeling der nieuwe bepaling is; en
2°. omdat het mij logischer schijnt de verrekening te doen
plaats vinden tusschen twee gelijksoortige grootheden,
dan zooals de Heer van Woerden wil, tusschen twee on­
gelijksoortige grootheden.
Wat conclusie 3 aangaat zie ik niet in, waarom in een uit­
zonderingsgeval de toepassing van art. 17, 2e lid achterwege
zou moeten blijven, ook al is een dubbele aftrek daarvan het ge­
volg.
Conclusie 4 geeft de principieele meening van den Heer van
Woerden weer, dat de bronnentheorie op art. 17, 2e lid niet
van toepassing is.
Ik heb mij in dit opzicht minder positief uitgelaten en zal
aan de toekomstige jurisprudentie maar overlaten hoe in zoo’n
geval gehandeld moet worden. Intusschen geef ik volkomen toe.
dat de lezing van den Heer van Woerden voor de practijk de
meest aanlokkelijke is.
H. d. L.
EFFICIËNTIE

Red. L. POLAK

Nederlandsch Instituut voor Efficiency
Het bestuur van bovengenoemde Vereeniging verzocht ons
plaatsing van de onderstaande mededeelingen, aan welk verzoek
wij gaarne voldoen.
 Het denkbeeld tot oprichting van een blijvend Instituut
voor Efficiency, werd geboren tijdens het Bezuinigings.
