De hedendaagse erfenis van tien jaar onteigeningen en uitzettingen in de Brusselse Noordwijk (1965‑1975)
We kunnen bijgevolg niet ontkennen dat de inspraakdemocratie erop vooruitgegaan
is sinds de jaren 1980. Er is echter nog veel werk voor de boeg. Vandaag kunnen
de inwoners hun stem laten horen. Klinkt ze luid genoeg? Vinden ze voldoende gehoor? De gebeurtenissen in de Noordwijk hebben een en ander aan het licht gebracht: de macht van bepaalde financiële actoren, die in onroerende of roerende
goederen handelen, de zwakte of de medeplichtigheid van verschillende overheden
en de onervarenheid en het onvermogen van de inwoners om een efficiënte tegenmacht op de been te brengen. Het is niet zeker dat die krachtsverhouding daadwerkelijk is omgekeerd.
* Onze dank gaat uit naar al degenen die bereid waren dit artikel te herlezen en ons
hun pertinente opmerkingen en correcties te bezorgen: de anonieme evaluatoren
van Brussels Studies alsook J-P Closon, A. Deroitte, W. Hauwaert, N. Purnôde en
L. Schweitzer.
A. MARTENS, “De hedendaagse erfenis van tien jaar onteigeningen en uitzettingen in de Brusselse Noordwijk (1965-1975)”,
Brussels Studies, Nummer 29, 5 oktober 2009, www.brusselsstudies.be

Brussels Studies
het elektronisch wetenschappelijk tijdschrift voor onderzoek over Brussel

15

Bibliografie
ARON, J., (1978), Le tournant de l’urbanisme bruxellois, Bruxelles, Fondation Joseph Jacquemotte.
BENDA, J. (1927, 1975), La trahison des clercs, Paris, Grasset.
BOZZO, I., Matthys, C., Martens, A. (1992), Mobilisatie + organisatie = renovatie +
wederhuisvesting Kruidtuin-komitee & Departement Sociologie (K.U.Leuven).
DELMOTTE F. en HUBERT M., ss dir (2009), La Cité administrative de l’Etat. Schémas directeurs et action publique à Bruxelles, Bruxelles, Les Cahiers de La
Cambre Architecture nr. 8, 318 p.
DEMEY, T. (1992), Bruxelles, chronique d’une capitale en chantier, 2. De l’Expo ’58
au siège de la C.E.E., Bruxelles, Legrain. (Voir surtout le chapitre 3: Le plan
Manhattan).
 DESSOUROUX, C. (2008), Gedeelde ruimten. Betwiste ruimten. Brussel een hoofdstad en haar inwoners, Brussel, BHG, Bestuur Ruimtelijke Ordening en Huisvesting.
FOUR CITIES PROJECT (2002), Enflammer l’imagination. Guide d’apprentissage de
la participation à la planification urbaine, Belfast, Universities Press.
HIRSON, N. (1973), Paul Vanden Boeynants, sa carrière, Bruxelles, Editions Capitale.
HUBERT, M. (2008), « Expo '58 en “Koning Auto”. Welke toekomst voor de grote
wegeninfrastructuur in Brussel? », Brussels Studies nr. 22, 20/10/2008.
www.brusselsstudies.be
JANSSENS, Y., CARPENTIER, N., SNICK, A., VAN ISTENDAEL, G. (2008), Hoge
cultuur is bij uitstek voor zogezegd simpele mensen. Vier teksten over participatie. [momenten...], 1. www.demos.be
LIEVENS, J., BRASSEUR, N., MARTENS, A. (1975), De Noordwijk van krot tot
Manhattan de grote stad een geplande chaos, Leuven, Davidsfonds.
Luttes urbaines à Bruxelles. Contradictions, nr.5, Janvier-juin 1974.
MARTENS, A.(ed.) & Collectif (1974), Dossier. Le Plan Manhattan ou Que crèvent les
expulsés? Bruxelles.
PURNÔDE, N. (2001), Les politiques européennes et leur impact sur les programmes de rénovation urbaine en Région de Bruxelles-Capitale, Brussel, Ministerie
van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, Bestuur Ruimtelijke Ordening en Huisvesting, Directie Stadsvernieuwing.
SCHOONBRODT, R. (2007), Vouloir et dire la ville. Atelier de recherche et d’actions
urbaines, Bruxelles, AAM Editions.
TOURAINE, A. (1994), Qu’est-ce que la démocratie ? Paris , Arthème Fayard.
VANDEN EEDE, M., MARTENS, A (1994), D e Noordwijk. Slopen en wonen, Berchem, EPO

A. MARTENS, “De hedendaagse erfenis van tien jaar onteigeningen en uitzettingen in de Brusselse Noordwijk (1965-1975)”,
Brussels Studies, Nummer 29, 5 oktober 2009, www.brusselsstudies.be.
