INVLOED VAN TERUGWERKENDE KRACHT BIJ DE TOEPASSING VAN DE WET OP DE INKOMSTENBELASTING
180

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE

(d.i. werkzaam kapitaal). Zoo mogelijk gemiddelden duur van
voorschotten en van te late betaling afleiden uit bedragen, aan­
tal posten, accresstaten ed. statistische gegevens; de condities
zijn bekend en staan in verband met den betalingsduur; dit punt
is dus slechts van belang als de directie ons aannemelijk wil
maken dat zonder evenredige boete steeds gemiddeld noemens­
waard te laat wordt betaald.
Kosten informatie- en inspectiedienst in onderrubrieken be­
zien; beoordeelen of hier niet kosten onder voorkomen die feite­
lijk geheel of ten deele aan het zegelbedryf moeten worden toe­
gerekend, of die fictief zijn of onredelijk hoog (goodwill-vergoedingen, familieondersteuning). Enkele onderrubrieken zul­
len hiertoe volledig in details met stukken, enkele als salarissen
steekproefsgewijze met stukken, (eerste, een midden-, en laatste
maand), moeten worden gecontroleerd.
Beheers en administratiekosten sterk in onderrubrieken ver­
deeld bezien t.a.v. fictieve, onredelijk hooge kosten ed.
Van het personeel nagaan wie aan zegel-, wie aan voorschotafdeeling werkt. Voor algemeene functionarissen een maatstaf
voor verdeeling vormen: zoo mogelijk naar tijd, wellicht naar
aantal posten, wellicht naar geldelijken omzet. Voor kantoorbe­
hoeften ed. een maatstaf vormen. Stukken-contróle zal noodig
zijn.
Van afschrijving debiteuren nagaan of deze niet te hoog is; de
Directie
heeft geen belang bij te lage afschrijving; nagaan of
De volgende controles moeten nu worden toegepast:
balansdebiteuren
valide zijn kan dus achterwege blijven.
Uit winkelcon tracten de condities leeren kennen, uit de
winkelafrckeningen (dit kan steeksproefsgewijzc) zien of aan
J. P.
 deze condities de hand wordt gehouden, door verband tusschen
de rekening „Winkelprovisies” en condities constateeren, of
debiteeringen van „Verkochte Zegels” ongeveer juist zijn. Aan­ INVLOED VAN TERUGWERKENDE KRACHT BIJ DE
nemelijkheid van het saldo Verkochte Zegels opmaken uit deze
TOEPASSING VAN DE WET OP DE
debiteering en crediteering in laatste maand. Hierdoor aanne­
INKOMSTENBELASTING
melijkheid crediteering. Verkochte zegels beoordeelen; een en
ander eischt weinig werk en is gewenscht om t.a.v. de juistheid
van den omvang der twee afdeelingen, zooals die uit de cijfers We treffen in het burgerlijk recht onderscheidene gebeurte­
valt af te leiden, meer zekerheid te krijgen; veel moeite is dit
aan, waaraan blijkens de wet terugwerkende kracht is
echter niet waard; kennis nemen van agentencondities uit con­ nissen
toegekend. Scheiding van goederen werkt terug tot den dag der
tracten, reglementen en afrekeningen en vervolgens uit credi- dagvaarding (art. 244, tweede lid, B.W., niet toepasselijk bij
teerig Verkochte zegels, aannemend dat er verband is met door scheiding van goederen als gevolg van scheiding van tafel en
hen verkochte zegels, afleiden welk deel der agentenkosten aan bed: H.R. 13 Mei 1931, B.i.b. no. 4978); boedelscheiding (art.
zegelafdeeling is toe te rekenen.
 1129 B.W., zie H.R. 9 April 1924, B.i.b. no. 3398) en het aan­
Verloop van de Voorschottenrekening in verband brengen met vaarden eener erfenis (art. 1093 B.W.) tot den dag van het
Agentenkosten; afleiden welk deel der agentenkosten aan voor- openvallen der ei’fenis; vervulling der voorwaarde bij voor­
schotafdeeling is toe te rekenen, indien er afzonderlijke incasso- waardelijke verbintenis (art. 1297 B.W.) tot den tijd dat de
vergoeding wordt gegeven. Bij de splitsing van de agentenkos­ verbintenis is geboren. Daarnaast geven partijen meermalen
ten zullen zich echter wellicht moeilijkheden voordoen: wellicht aan hunne overeenkomsten terugwerkende kracht. Vaak doet
houdt de vergoeding alleen verband met zegelverkoop en is niet, die terugwerkende kracht epineuse kwesties bij de heffing der
of voor ons doel niet juist, gesplitst over zegelverkoop en voor- inkomstenbelasting rijzen. Het mag daarom niet overbodig
sehotinning. Dan moet uit de crediteering van Verkochte zegels heeten deze aangelegenheid te dezer plaatse onder de oogen
en debiteering van Voorschotten afgeleid worden welk deel te zien. En dan zij reeds aanstonds geconstateerd, dat de terug­
van den verkoop contant, welk deel via voorschot geschiedt, werkende kracht niet vermag te veranderen den toestand van
dan moet, in verband met de moeite die het de agenten 1 Mei, voor de blijkens art. 12 der wet op de inkomstenbelas­
geeft, worden vastgesteld een redeljjke maatstaf voor ting beslissende vraag welke bronnen van inkomen op dien
splitsing van hun vergoeding. Wellicht is het juister de ver­ datum bestaan. Het kan niet nalaten de aandacht te trekken,
goeding ten dcele in verband te brengen met het aantal posten dat in genoemd art. 12 uitdrukkelijk sprake is van bronnen
in plaats van met geldelijken omzet. Dan moet uit een admini­ van inkomen, die bij den aanvang van het belastingjaar voor
stratie die er wel van de plakkaarten zal bestaan, het aantal den belastingplichtige bestaan. Uiteraard maakt het in deze
uitgegane kaarten, (dit is contant plus voorschot) uit de voor- geen verschil of de terugwerkende kracht voortvloeit uit eenig
schotadministratie het aantal voorschotposten worden afgeleid. wettelijk voorschrift dan wel uit de overeenkomst. Zóó is voor
Detailcontrole is overbodig; de verbandcontróle levert de juist­ de aanslagregeling inkomstenbelasting, belastingjaar 1932/33,
iemand nog als procuratiehouder eener firma te belasten die
heid in voldoende mate.
 Verbandcontróle in totaal tusschen verloop en uitkomsten op 1 Augustus 1932 van procuratiehouder lid dier firma wordt
van de rekeningen Voorschotten, Opslag en Boeten (wegens te met terugwerkende kracht tot 1 Januari 1932. Als zeker staat
late betaling). Gemiddeld debetsaldo Voorschotten afleiden thans vast, ook na deze rechtspraak in deze (H.R. 5 Januari

tieve schuld, doet dat ook niet ter zake omdat wij zooals boven
gezegd, de Intrestrekening in onze calculatie toch niet ver­
werken).
4. Wij behoeven slechts een beeld van het voorschotbedrijf
te vormen; feitelijk niet van het zegelbedrijf.
Punt c. van de voordeelen uit het voorschotbedrijf, nl. vergrooting zegelbedryf en bate daaruit verdient hier nadere over­
weging: deze baten worden verkregen van de winkeliers, niet
van de voorschotnemers; woeker kan het dus niet zijn. De auto­
riteiten zullen echter wellicht in het geding brengen dat punt c
toch een rol speelt ; zelfs al zou het voorschotbedrijf verlies­
latend worden dan nog zou het voordeel bieden het aan te
houden en uit te breiden ter aankweeking van baten uit den
anderen geliecrden tak van bedrijf (zooals een verlieslatende
safe- en coupon-afdeeling bij een bank).
De opgave suggereert o.i. dat de accountant zich, althans in
dit stadium, buiten de vraag heeft te houden of zulk een redeneering in den geest van de bewuste wet zou zijn en of het cijfer­
materiaal uit de zegelafdeeling hier pro of contra steun zou
kunnen bieden. Hij kan dus dat punt c negeeren.
Eenigen kijk op de zegelafdeeling moet hij zich echter toch
vormen omdat hij kosten moet omslaan, tegen verschuivingen
moet waken en verbandcontróles moet toepassen.
 MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE

1927, B.i.b. no. 3976; Raad van Beroep Rotterdam I 3 Novem­
ber '1928, B.i.b. no. 4641), dat de terugwerkende kracht, die aan
een overeenkomst is toegekend, het ontstaan van de bron van
inkomen voor de toepassing van art. 12 niet kan vervroegen.
Zie ook Adriani in W.P.N.R. no. 3084.
Nu leide men uit het voorafgaande echter niet af, dat men
bij de heffing der inkomstenbelasting steeds goed zal doen aan
de terugwei’kende kracht allen invloed te ontzeggen. Reeds
waar de terugwerkende kracht ontegenzeglijk de periode ver­
groot waarover de opbrengst der bron van inkomen wordt ge­
noten en invloed uitoefent op de opbrengst dier bron, zou het
onjuist zijn aldus te handelen. Er is indertijd in de vakpers een
uitgebreide polemiek gevoerd over een arrest van den Hoogen
Raad van 11 Juni 1925, B.i.b. no. 3615, dat betrof het aan­
gaan in Juni 1920 van een firma met terugwerkende kracht
tot 1 Januari 1920 en over de beslissing dat waar de opbrengst
over het geheele jaar 1920 was genoten, er voor belastingjaar
1921/22 geen begrooting naar art. 14 wet inkomstenbelasting
te pas kwam, maar wel toepassing van art. 13 dier wet. Intusschen is aan dit arrest een te ruim opschrift gegeven, wat ver­
warring sticht, ook hog bij Damsté, 4e druk, blz. 221, nl.
„Indien eene vennootschap onder firma wordt aangegaan met
„terugwerkende kracht, kan ook voor de toepassing der wet op
„de inkomstenbelasting met die terugwerkende kracht worden
„rekening gehouden.” Een behoorlijke restrictie is hier noodig.
 We zouden die kortweg aldus kunnen vast 1eggen: Voor art. 12
geen, voor art. 13 wèl terugwerkende kracht. Wat dit laatste
betreft, constateeren we nog even nadrukkelijk, dat: voor de
bepaling van de volgens art. 13 gevorderde opbrengst over het
laatstverloopen jaar rekening is te houden met pensioenverhooging met terugwerkende kracht (H.R. 21 November 1923,
B.i.b. no. 3321), salarisverhooging met terugwerkende kracht
(H.R. 12 Maart 1924, B.i.b. no. 3383; erroneus in anderen zin
B.i.b. no. 2656), wijziging van winstverdeeling met terugwer­
kende kracht (II.R. 12 Dec. 1923, B.i.b. no. 3330), elke andere
overeenkomst die door hare terugwerkende kracht invloed uit­
oefent op de opbrengst der bron van inkomen (H.R. 16 Fe­
bruari 1927, B.i.b. no. 4010).
Waar in art. 14 uitdrukkelijk is voorgeschreven, dat voor de
daarbedoelde begrooting uitsluitend op bij den aanvang van
het belastingjaar bestaande (alweer dat „bestaan”, waarop ook
bij art. 12 gewezen) feiten wordt gelet, kan terugwerkende
kracht hier niet van invloed zijn (H.R. 13 Oct. 1926, B.i.b.
no. 3901; zie voor het ontoelaatbare om in deze niet bestaande
feiten als bestaande te fingeeren H.R. 22 April 1931, B.i.b.
no. 4964).
Voor den aftrek naar art. 19 is maatstaf het jaarlijksch be­
drag bij den aanvang van het belastingjaar, vandaar dat een
na 1 Mei met terugwerkende kracht opgelegde verplichting
buiten aanmerking blijft (H.R. 23 November 1927, B.i.b. no.
4156).
En hoe staat nu deze aangelegenheid voor art. 95, het ontheffingsai'tikel wegens staking, indien bv. aan iemand ontslag
uit betrekking wordt gegeven met terugwerkende kracht? Dan
geldt de werkelijke datum van ontslag en niet de fictieve datum
waarop het ontslag gerekend wordt te zijn ingegaan. M.a.w.
zoo min als bij de artt. 12, 14, 19, zoomin mag bij de toe­
passing van art. 95 sprake zijn van het in aanmerking nemen
der terugwerkende kracht.
 Het komt meermalen voor, dat het in den naamlooze ven­
nootschapsvorm om te zetten bedrijf reeds vóór haar ontstaan
gerekend wordt voor rekening van de naamlooze vennootschap
te worden gevoerd. Zoolang echter de in art. 36e wetboek van
Koophandel bedoelde verklaring van geen bezwaren nog niet
is verkregen, bestaat er geen naamlooze vennootschap, omdat

181

in dat oprichtingsstadium hare wettelijke bestaansvoorwaarde
nog niet is vervuld. De in de voorloopige overeenkomst tot
oprichting der N.V. neergelegde terugwerkende kracht kan dan
niet het bedrijf doen ophouden bron van inkomen te zijn voor
belastingplichtige (H.R. 15 Oct. 1924, B.i.b. no. 3530); 3 Nov.
1926, B.i.b. no. 3918). Dienovereenkomstig kan ook van staking
in den zin van art. 95 der wet geen sprake zijn zoolang de
naamlooze vennootschap nog niet is aangevangen, nog niet wet­
tig bestaat.
Ziehier dan, gelardeerd met de rechtspraak, wat in deze
materie in kort bestek als compilatiewerk is bijeen te brengen.
Ongetwijfeld een stof die bij machte is zweetdroppels te tooveren op het gelaat van den daarmede gepijnigden examencandidaat. Wij hopen echter, na dit artikel in zich te hebben op­
genomen, „no question about”.
B. VAN DEN BERG.
LASTIGE GEVALLEN
De bedoeling van deze rubriek is gelegenheid te bieden lastige
gevallen, die zich in de praktijk van den accountant voor­
doen of kunnen voordoen, — lastig, omdat er een onoplos­
bare tegenstrijdigheid tusschen theorie en praktijk schijnt te
bestaan hier ter sprake te brengen, resp. ter oplossing aan
den lezer voor te leggen. De Redactie doet een voortdurend be­
roep op allen, die op zulke „gevallen” stuiten, om ze te formuleeren en bij den Secretaris in te zenden.
 Lastig' geval XIII
Kunnen er gevallen zijn waarin de accountant een onjuiste
resultatenrekening zonder voorbehoud goedkeurt?
Reeds sedert een tiental jaren wordt de administratie van
een N.V. te X volledig gecontroleerd door een accountant, die
steeds in de op ruime schaal verspreide jaarverslagen (welke
grootendeels dienst doen als reclamemateriaal) heeft kunnen
verklaren dat de gepubliceerde balansen en resultatenreke­
ningen zonder voorbehoud juist zijn.
De bestaansmogelijkheid van deze N.V. is in hooge mate
afhankelijk van het vertrouwen dat door een groote groep van
bij haar aangesloten belanghebbenden in het gevoerde beheer
wordt gesteld.
Een bepaald percentage van de door de bedoelde N.V. ge­
maakte kosten wordt, uit hoofde van den aard der door haar
afgesloten transacties en krachtens een aangegane schrifte­
lijke overeenkomst, van een N.V. te Y terugontvangen.
Indeeling en redactie der gepubliceerde jaarrekeningen zijn
steeds zoodanig geweest dat hieruit voor buitenstaanders
niets omtrent deze kostenvergoeding bleek.
In het afgeloopen jaar is door het wanbeheer van een nieuw
aangestelden directeur, hetgeen een onevenredige verhouding
van kosten en opbrengsten tengevolge heeft gehad, een zeer
aanzienlijk verlies geleden.
De accountant heeft de overtuiging gekregen dat, menscheHjkerwijs gesproken, dit wanbeheer thans geen verdere nadeelige gevolgen meer voor de N.V. kan hebben.
Om het verlies „weg te werken” besluit de N.V. te Y (die
in het bezit is van alle aandeelen der N.V. te X) uitsluitend
voor één jaar het bovengenoemde kostenpercentage zoodanig
te verhoogen dat de jaarrekening tenslotte ongeveer hetzelfde,
steeds vrijwel constante, winstcijfer van vorige jaren aan­
geeft.
In de te publiceeren jaarcijfers komen zoowel de financieele
—.
