Alles onder “control”?
Een investeerder moet op een doorlopende basis informatie over de feiten en omstandigheden met betrekking
tot de deelnemingen en andere investeerders verzamelen, analyseren en beoordelen. Dit vergt een adequate
inrichting van nieuwe processen of een aanpassing van
bestaande processen, procedures en (IT)-systemen.
Als er wijzigingen optreden in de consolidatiekring,
kunnen de financiële prestaties, de financiële positie
en de belangrijke ratio’s en kengetallen van de investeerder significant wijzigen. Deze wijzigingen kunnen
een impact hebben op financieringsovereenkomsten
en beloningsprogramma’s. Om onbedoelde gevolgen

voor deze overeenkomsten en programma’s te voorkomen, doet het management er goed aan om de effecten van mogelijke wijzigingen te analyseren en de overeenkomsten en programma’s, indien nodig en voor
zover mogelijk, aan te passen. Tevens is het aan te bevelen om deze effecten te betrekken in lopende onderhandelingen over financieringsovereenkomsten, beloningsprogramma’s en/of overnames. Het is daarom
van belang om niet alleen de financiële afdelingen te
informeren over IFRS 10, maar ook om juridische afdelingen en fusie- en overnameafdelingen bewust te
maken van de eventuele gevolgen van IFRS 10. Zij onderhandelen over, en structureren immers in veel gevallen, de transacties.
Het management doet er verder goed aan om de effecten van mogelijke wijzigingen in een vroeg stadium
met belanghebbenden zoals aandeelhouders en analisten te communiceren om verrassingen te voorkomen.
 10 Conclusie
Het is lovenswaardig dat de IASB een poging heeft gedaan tot een omschrijving en definitie van zeggenschap
die op een eenduidige manier van toepassing is op alle
soorten entiteiten. Eén van de redenen om IFRS 10 uit
te brengen was immers het in de praktijk ervaren conflict tussen IAS 27 en SIC-12. Maar zoals bij alle eenduidig bedoelde omschrijvingen en definities: zij kunnen niet alle in de praktijk bestaande onduidelijkheden
en diversiteit wegnemen, ook niet als ze zijn voorzien
van allerlei verduidelijkingen. Het is onze eerste indruk, en wij hebben daartoe in ons artikel een aantal
voorbeelden van praktische ervaringen bij de eerste toepassingen van IFRS 10 aangehaald, dat er onduidelijkheden, zowel oude als nieuwe, blijven bestaan.
Het is onze inschatting dat IFRS 10 geen effect gaat
hebben op de grote meerderheid van de in het verleden
onder IAS 27 genomen consolidatiebeslissingen. Als
gevolg van het verplicht toepassen van IFRS 10 zal in

een aantal gevallen de consolidatiekring van investeerders wel wijzigen. Dit komt met name door de verduidelijkingen omtrent materiële en beschermingsrechten, potentiële stemrechten en gedelegeerde rechten,
de nieuwe regels omtrent ‘de facto’-zeggenschap en
zeggenschap over een (onder)deel van een deelneming
(silo’s).
 Het is duidelijk dat IFRS 10, meer dan IAS 27 en SIC12, juist bij deze bijzondere onderwerpen aanzienlijke inschattingen van het management vereist. Deze inschattingen zullen niet alleen bij het aangaan van de
investeringsrelatie tussen investeerder en deelneming
moeten worden gemaakt maar zullen doorlopend moeten worden herhaald. Het grote belang van deze inschattingen door het management is ook door de IASB
onderkend. Het grote voordeel van IFRS 10 is naar ons
idee dat het verduidelijkingen bevat die de praktijk
kunnen ondersteunen bij het toepassen van de definitie van zeggenschap en het beoordelen of een investeerder macht heeft over een deelneming. Het heeft de
IASB ook gebracht tot het uitbrengen van de aparte
toelichtingenstandaard IFRS 12 op grond waarvan toelichtingen over deze belangrijke inschattingen moeten
worden opgenomen in de jaarrekeningen van investeerders. Maar, al deze verduidelijkingen ten spijt, zijn
wij van mening dat er diversiteit in de praktijk zal blijven bestaan, juist vanwege de aanmerkelijke (subjectieve) inschattingsverplichting van investeerders.
Mr. S. (Sonja) Böhmer is senior manager bij de Professional Practice Group van EY, lid van de IFRS Desk, medewerker van het Tijdschrift voor Jaarrekeningenrecht en
auteur Compendium voor de Jaarrekening.
Drs. M. (Miquel) Boeijink RA is senior manager bij de Professional Practice Group van EY, lid van de IFRS Desk en
lid van de Commissie Jaarverslaggeving van de NBA.
Noten
Onder EU-IFRS wordt in dit verband verstaan
de IFRS-standaarden die door de Europese Unie
zijn goedgekeurd en daarmee in de Europese
Unie kracht van wet hebben gekregen.
IFRS 10 is aanvaard door de Europese Unie
door middel van Verordening Nr. 1254/2012 van
de Europese Commissie van 11 december 2012
houdende wijziging van Verordening (EG) nr.
 1126/2008 tot goedkeuring van bepaalde internationale standaarden voor jaarrekeningen overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1606/2002 van
het Europees Parlement en de Raad met het oog

op de invoeging van International Financial Reporting Standard 10, International Financial Reporting Standard 11, International Financial Reporting Standard 12, International Accounting
Standard 27 (2011) en International Accounting
Standard 28 (2011).
De wijziging in IFRS 10 waarmee de consolidatievrijstelling voor beleggingsentiteiten in IFRS
10 wordt opgenomen is aanvaard door de Europese Unie door middel van Verordening nr.
1174/2013 van de Europese Commissie van 20
november 2013 houdende wijziging van verorde-

ning (EG) nr. 1126/2008 tot goedkeuring van
bepaalde internationale standaarden voor jaarrekeningen overeenkomstig Verordening (EG) nr.
1606/2002 van het Europees Parlement en de
Raad wat International Financial Reporting
Standards 10 en 12 en Internationale Accounting
Standard 27 betreft.
Deze toelichtingseisen die in eerste instantie
in ontwerp-standaard 10 ‘Geconsolideerde jaarrekening’ waren opgenomen, zijn later, samen
met toelichtingseisen voor gezamenlijke overeenkomsten en geassocieerde deelnemingen, opge-

88E JAARGANG JANUARI/FEBRUARI

47

EXTERNE VERSLAGGEVING

nomen in een aparte standaard IFRS 12 ‘Informatieverschafﬁng over belangen in andere
entiteiten’.
IFRIC Update, september 2013, website
IASB.
Dit zijn kenmerkende voorbeelden van be-

langrijke beoordelingen en inschattingen die onder IFRS 12 ‘Informatieverschafﬁng over belangen in andere entiteiten’ moeten worden
toegelicht in de jaarrekening van de investeerder.
IASB Update, oktober 2005, website IASB.
Zie eindnoot 3 voor de effectieve datum van

deze wijziging in IFRS 10.
IFRIC heeft recentelijk één en ander verduidelijkt met betrekking tot andere diensten en
belastingoptimalisatie. Zie IFRIC Update, november 2013, IASB website.
Literatuur
Ernst & Young (2011). Applying IFRS, Challenges in adopting and applying IFRS 10. Geraadpleegd op http://www.ey.com/Publication/
vwLUAssets/Applying_IFRS_10/$FILE/Applying%20IFRS%2010.pdf.
■ Hoeven, R.L. ter. (2013). De visie van de IASB
op de individuele entiteit respectievelijk de
■

48

88E JAARGANG JANUARI/FEBRUARI

groep. Maandblad voor Accountancy en Bedrijfseconomie, 87(3), 114-124.
 ■ International Accounting Standards Board
(IASB). International Financial Reporting
Standard (IFRS) 10 ‘Consolidated ﬁnancial
statements’. Geraadpleegd op http://www.
efrag.org/ﬁles/EFRAG%20public%20letters/

■

Consolidation/IFRS%2010%20Standard.pdf.
Zanden, P.M. van der. (2005). De enkelvoudige en de geconsolideerde jaarrekening.
Maandblad voor Accountancy en Bedrijfseconomie, 79(6), 264-274.
