De taal van de dokter: dichter bij de patiënt?
Ingezonden berichten
Door: Frans Leijten, Neurologie, Universitair Medisch Centrum Utrecht, Utrecht.
De taal van de dokter: dichter
bij de patiënt?
Dit is een bewerking van een bijdrage in Medisch Contact over inzagerecht van patiënten in hun medisch dossier dat
ander taalgebruik vereist van de behandelaar1.
Neurologie is voor een groot deel een poliklinisch vak
en dat geldt zeker voor de zorg voor epilepsiepatiënten.
Het dossier van de typische patiënt bevat een sectie
‘Correspondentie’, die (als het goed is) als een vervolgverhaal leest. Dit is simpel te bewerkstelligen door na de
gebruikelijke aanhef en datum in een of twee regels de
patiënt en de epilepsie ‘neer te zetten’, liefst rekening
houdend met de nieuwste classificatie (epilepsie, aanvalstype(s), etiologie, zo mogelijk syndroom). En dan te
vervolgen met “Mijn laatste brief is van…” en dan een
kopje ‘Beloop’. Wat onder beloop staat, volgt dan
duidelijk op de vorige datum.
veel uitleg niet kan onthouden. Vaak blijkt één boodschap
overgekomen te zijn, terwijl alle nuances langs iemand
heen zijn gegaan. Die ene boodschap gaat dan een eigen
leven leiden en veroorzaakt onnodige stress. Het kost
ook meer hulpverlenerstijd, omdat de patiënt zich als
gevolg van het onbegrip gaat richten op de verpleegkundig
specialist of bij je terugkomt voor een nieuw consult. Dit
is te voorkómen door je visie voor de patiënt op papier te
zetten. Dat moet in begrijpelijke taal, zonder te overdrijven.
Begrijpelijke taal is een tekst die voor een twaalfjarige
leesbaar is. Ik heb gemerkt dat dit met enige oefening
niet zo moeilijk is. Misschien moeten we het gaan
doceren in de geneeskunde-opleiding.
 Voor wie schrijven we een brief ?
Ik doe dat vooral voor mezelf, zodat ik me snel kan
voorbereiden op een vervolgafspraak. Natuurlijk doen we
het allemaal voor de verwijzer en de huisarts, misschien
nog voor een medebehandelaar. Minder snel zullen we
het doen voor de patiënt. Maar die patiënt kijkt wel mee
(in zijn of haar EPD) en heeft mijns inziens nog wel het
meeste recht op een brief. Daar is niet iedereen het mee
eens, zoals bleek uit reacties op mijn bijdrage hierover
in Medisch Contact2. Ik denk dat er veel te winnen is als
we er vanuit gaan dat een medische brief ook bedoeld is
voor de patiënt. Tegenwoordig maak ik bij belangrijke
brieven een apart onderdeel “Voor de patiënt zelf ”, waarin
ik in eenvoudige taal probeer uit te leggen wat mijn visie
is op de medische en psychosociale situatie. Ik vind een
brief belangrijk, wanneer ik lang met de patiënt heb zitten
praten of wanneer ik op het punt ben aangeland dat ik
een duidelijke toekomstvisie kan formuleren.
 Uit onderzoek blijkt dat een patiënt een lang gesprek met

Wat levert het de hulpverlener op?
U denkt natuurlijk dat dit extra tijd gaat kosten, terwijl
die er niet is. Maar inmiddels heb ik de gewoonte om de
rubriek “Voor de patiënt zelf ” te veranderen in “Mede
voor de patiënt zelf ”. Het is als huisarts namelijk ook
heel prettig om in gewoon Nederlands te lezen wat een
specialist over iemand met epilepsie denkt. Het is geen
schande om in minder dure taal met elkaar als professionals te communiceren. Dat vakjargon waar sommigen
zo aanhangen2, is namelijk vooral potsierlijk en inefficiënt,
in tegenstelling tot wat we onszelf wijs maken1. Door er
een kern in te verduidelijken die voor iedereen leesbaar is,
ontstaan er geen dubbele onderdelen. Let wel, de brief
kan nog steeds eindigen met een diagnose, gesteld in
anatomische (Latijnse) termen.
Tot slot
Het zou mooi zijn als we voortaan elke brief konden
beginnen met “Geachte collega, beste patiënt”.
1 Leijten F. Inzagerecht vereist ander taalgebruik met patiënt. Medisch Contact 2022; 4:36-37.
2 https://www.medischcontact.nl/nieuws/laatste-nieuws/artikel/inzagerecht-vereist-ander-taalgebruik-met-patient.
22 Periodiek voor professionals 22 | nr 2 | 2023

Ingezonden berichten.
