‘Ervaring’ in de moderne theologie
Omgekeerd gaat in de weg van het menselijk kennen en bewustworden, de ervaring aan de openbaring vooraf, alweer, met alle
consequenties vandien, b.v. in de vorm van persoonlijke en sociale
geconditioneerdheid, waardoor de openbaring gefilterd wordt” (a.w.,
1974). Bij dit alles is Jezus ons tot inspirerend voorbeeld (a.w., 169,
176). En aan W. Zijlstra ontleent Heitink de uitdrukking, dat het
pastoraat één van de gestalten is ’’waarin het Evangelie handen en
voeten krijgt, vlees en bloed wordt”. Hij voegt aan dit citaat de
woorden toe: ”Deze bevrijding raakt het hele bestaan en alle relaties. Pastor en gesprekspartner gaan samen op weg, de weg van
Abraham, luisterend en samen ontdekkend.” De gehoorzaamheid van
de pastor bestaat dan ook hierin, dat hij ’’hoort wat de ander werkelijk zegt en adequaat antwoordt” (a.w., 183 v.).
Uit deze voorbeelden moge ons duidelijk zijn, op welke wijze de
menselijke ervaring als waarmerk van echte zielszorg funktioneert in
het kader van een voortgaand, door Jezus geïnspireerd openbaringsproces.
En aangezien de pastor in principe openbaringsdrager is en
als partner in de communicatie verantwoordelijk is voor de voortgang van de openbaring, zal hijzelf allereerst een ’’ervaren” man
moeten zijn, d.w.z. hij zal in zijn opleiding moeten ’’leren aan er­
varing en supervisie”, o.m. in het kader van een klinisch-pastorale
vorming {a.w., 312 vv.).
Wij menen met deze oriëntatie inzake modeme concepten van
prediking en zielszorg te kunnen volstaan.
De vraag blijft over hoe wij de ontwikkeling van de gedachten
in de gereformeerde traditie dienen te taxeren. Maar dat is een zo
veelomvattende vraag, dat wij momenteel zullen moeten afzien van
beantwoording daarvan.
In die Skriflig 25
VEUWYSINGS
1.
2.
3.
4.
5.
6

7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
 H. Bavinck klaagde in zijn tijd reeds over de toenemende onduidelijkheid van het woord ’ervaring’, vgl. zijn Gereformeerde dogmatiek,
4e d r, Kampen 1928, 1,501 v.
Wij sluiten ons hier aan bij de uiteenzetting van J. Firet, Godservaring
in het interim, in T. Baarda e.a., Ad Interim (feestbundel voor R. Schippers), Kampen 1975, 208-217, m.n. p. 212 vv.
Vgl. voor dit gehele complex de fundamentele informatie in Theologische
Realenzyklopadie (Berlin-New York 1977 vv ), 10, 83 vv., 116 vv. Vgl ook
C A. van Peursen in Chr. Enc., 2e dr., II, 631 v., L. Richter in RGG
(3e dr.) 2,550 vv. en E. D. Kraan, Wezen en waarde der religieuze ervaring, Rotterdam 1922, 5 vv.
We denken aan geschriften als van A. G. Honig, Schrift en ervaring,
Kampen 1920 en van F. W. Grosheide, Christusermrmg, Kampen 1918.
Opgenomen in de bundel P. J. Roscam Abbing (ed.), Geloven in God,
’s Gravenhage 1970, 97-169.
C. A. van Peursen heeft reeds in 1967 Abram’s roop'ng op soortgelijke
wijze beschreven, vgl. zijn Hij is h it weer, Kampen z. j., 8-11. Reeds hier
introduceerde deze schrijver zijn begrip van relationoliAeit, dat in het
rapport God m et ons breder zou worden uitgewerkt. De relationele
waarheid’ is een begrip dat zich met name richt tegen de idee, dat de
bijbel een ’metaoriet’ zou zijn, Er is ook verschil tussen Berkhof en Van
Peursen; volgens Berkhof is Van Peursen te weinig diep ingegaan op de
roeping van Abram a.a, llOv ).
God voorwerp van wetenschap? II, opgenomen in de bundel Bruggen en
bruggehoofden. Een keuze uit de artikelen van Prof. dr. H. Berkhof uit
de jaren 1960-1981, Nijkerk 1981, 208-216.
 H. M. Kuitert, Ervaring als toegang tot de godsdienstige werkelijkheid,
NTT 32 (1978), 177-196. Het werkt daarom verwarrend en vervlakkend,
wanneer wij de moderne theologie van Kuitert e.a. een herleving van
Schleiermachers theologie of van de ervaringstheologie van de negentiende eeuw noemen.
Vgl. mijn Media vita Graningen 1981, 73 v.
Vgl. voor de filoso,fische achtergronden, die met name via Pannenberg
het theologiseren van Kuitert bepalen: J. Klapwijk, Geloof en rede in de
theologie van Troeltsch en Parinenberg. In Vrede m et de rede? Assen
1976 — 63 63.
Vgl. mijn De actualiteit der prediking, Groningen 1971, 12-20.
H. M. Kuitert, Anders gezegd. Een verzameling theologische opstellen
voor de welwillende lezer, 2e dr., Kampen 1970,140.
Anders gezegd, 132, 133.
Vgl. mijn Communicatie en am btelijke dienst, Groningen 1976, 27 w.
Vandaar de voorliefde van Thomas voor preekwerkgroepen, voorgesprek
en nagesprek over de prediking, etc. vgl. zijn Het luistert nauw. Het gesprek over de preek tussen gemeente en predikant. Kampen 1978.
Het luistert nauw, 103.
Vgl. mijn Communicatie, 22-26 en Media vita, 31, 33 vv., 75.
Vgl. Media vita, 75v.
