Het Engelsche budget voor 1909–10
108
Welnu, in deze gewraakte verhoudingen verbetering te brengen,
zeide genoemde minister is het doel der regeeringspolitiek, welke
hare uiting vindt in alle Begrootingsvoorstelleu en bij uitnemendheid in die betreffende de nieuwe grondlasten.
Geenszins wordt door deze een aanval bedoeld tegen den
particulieren eigendom. Dezen wenscht de regeering in al zijn
vormen te eerbiedigen. Doeh onmiskenbaar zou her wezen, dat
de buitengewoon sterke opeeuhooping van vermogen bij enkelen
een hoofdoorzaak vindt in de groote waardevermeerdering van
den grond uit algemeene oorzaken, welke zonder toedoen van
den eigenaar werken, in her zoogenaamd natuurlijk waardeaccres, de u n e a r n e d i n c r e m e n t van den grond, en op
her genot van deze waardevermeerdering kunnen de grondeigenaren toch geen rechtmatigen aanspraak doen gelden.
Noehtans wil de regeering niet door revolutionaire maatregelen
hieraan een elude maken. :En zij begint met te eerbiedigen den
bestaanden stand van zaken, zooals die op her oogenblik is.
Alteen maar, voort.aan zal waardevermeerdering van den grond
sehatplichtig gemaakt worden aan de gemeensehap; een deel
daarvan opgebracht moeteu worden aan den Staat en aan de
plaatselijke besturen, die te zamen de gemeenschap vertegenwoordigen.
De onderseheidene nieuwe heffiugen zijn de volgende:
de Increment Value Duty;
de Reversion Duty;
de Undeveloped land Duty;
en de Mineral rights Duty.
 Als Increment Value Duty zal betaald moeten worden twintig
pCt. der waardevermeerdering van den grond na den 30 st~
April 1909, zooals die bij overgaug van dezen, door verkoop
of versterf, zal blijken te zijn ontstaan; doch wel te verstaan,
alleen van deze waardevermeerdering voor zooveel die te danken
is aan algemeene oorzaken van bijzonderen aard en niet aau her
toedoen van den eigenaar. Alzoo ook niet, wanneer de eenige
oorzaak is eene algemeene waardeverhooging van voor landbouw
bestemden grond ; noch voor zooveel die waardevermeerdering veroorzaakt is door verbeteringen door den eigenaar zelf aangebracht
b.v. door den aanleg van ~'egen of dergelijke andere werkeu.
In her bijzouder wordt beoogd de waardevermeerdering van

109
den grond te treffcn, welke veroorzaakt wordt door de uitbreidiug der steden en soortge]ijke oorzaken. Van hoevcel beteekenis
deze kan zijn, blijkt uit talrijke voorbeelden, welke bij onderscheidene besprekingen der regeerings-voorstellen zijn aangehaald.
Onze ruimte laat niet toe dienaangaande in vele bijzonderheden
te treden, enkete gevallen mogen hi6r eehter vermeld worden.
 In Plumstead bij Woolwieh was in 184,5 de huurwaarde van
landbouwgrond 3 pal. st. per acre. Daar was b.v. eene bezitting
van o~50 acres verhuurd voor 750 pd. st. per jaar. Toen werd
er h e t arsenaal gebouwd eu hierdoor ontstond de behoefte ann
ten 5000-tal woningen. Het land, tevoren voor 750 pd. st. per
jaar verhuurd, vertegenwoordigende een koopwaarde van 15.000
pd. st., werd nu in erfpaeht uitgegeven tegen eene jaarlijksche
betaling van 14.~50 pd. st. ; en de erfgenamen van den eigenaar, die
sedert reeds ongeveer een millioen pd. st. ann grondrente geind
hebben, zullen over twi0tig jaar, als wanneer de erfpacht afloopt, weder in het vrije bezit komen van den grond met al
de daarop staande huizen, wat alsdan een waarde zal vertegenwoordigen van nogmaals een milliocn pd. st. ten minste.
Een ander voorbeeld. Her centrum van Widnes, een plaatsje
in Lancashire, had bij den dood van den grootvader van her
tegenwoordige geslacht der familie, die er de eigcnaars vail
zijn, zoo weinig waarde, dat zijn twee zoons er over dachten,
of her niet beret was d e bezitting te abandoneeren dan de
rechten te betalen, welke ann de aanvaarding der nalatenschap
verbonden waren. Thans wordt de wnarde geschat op drie milmillioen pd. st.
In Glasgow werd honderd jaar geleden de strook grond,
waarop thans het stadhuis staat, verkoeht voor 800 pd. st.
Twintig jaar geleden koeht her stadsbestuur den grond terug
en moest er toen 175.000 pd. st. voor betalen.
In Londen zelf blijkt ook hog telkens weer van groote
vermeerdering der waarde van den grond. Een erf ann de
Theems bij de Temple, in 1865 verkoeht voor 8.250 pd. st.,
werd zes jaar later, toen besloten was tot aanleg van her
Victoria embankment, op nieuw verkocht en bracht toen
26.420 pd. st. op.
 In Manchester wordt de jaarlijksche waardevermeerdering
van den grond geschat op eeu mitlioen pd. st.
110
Nog ggn aardig voorbeeld, dat bewijst hoe iedere ~,erbetering
der verkeerswegen, enz., den grondeigenaren ten goede komt.
Nog slechts weinige jaren geleden moest olo een der Theemsbruggen te Londen tol betaald worden; het kostte den arbeiders
die aan de zuidzijde der rivier woonden en dagelijks heen en
weer de brug hadden over te gaan 6 p. 1oerweek. Een beweging
werd op touw gezet om hierin verandering te brengen, en her
gemeentebestuur eindigde met den tol af te koopen. Hetgevolg
was, dat onmiddellijk de huren der arbeiderswoningen aan de
zuidzijde werden ologeslagen, en thans is her de grondrente
diet woningen welke eene overeenkomstige verhooging heeft
ondergaan.
De Increment value duty zal voor de gronden, in her bezit
van corporagies of maatsehalot~ijen, geregeld worden naar eene
sehatting welke iedere vijftien jaar zal 1olaats vindeu. Her zal
dergelijke corlooraties .vrijstaan de belasting in jaarlijksehe termijnen te voldoen, deze alsdan over de eerstvolgende vijftien
jaren omgeslagen wordende. Bij overgang van grond door versterf wordt de te betalen Increment value duty van de waarde
van den groud afgetrokken, ter bepaling van her bedrag waarover de suceessiereehten te betalen zijn.
Ten einde de tegenwoordige grondwaarde vast te stellen,
welke het uitgang~punt zal vormen voor de berekening der latere
waardevermeerderingen, worden alle gronden thans aau een opzettelijke sehatting onderworpen.
 De Reversion Duty is eene hefting van tien 1OCt. van de
waardev.ermeerdering van den grond, blijkende bij vernieuwing
van erfpacht door vergelijking van de nieuw vastgestelde paehtsore met de vroegere. Uitzonderingsbepalingen worden gemaakt
voor degenen die, v65r her tot stand komen der wet, eftpachten hadden gekocht vervallende binnen veertig jaar, alsmede
voor her geva[ van vernieuwing van een paehtcontract v66r den
vervaltijd met her doel om de opstallen olo den grond te verbeteren. Voorts zijn bijzondere bepal~ngen vastgesteld om te
voorkomen, dat door de Increment value duty en de Reversion
duty de grondeigenaar dubbel getroffen worde.
Eeu enkel voorbeeld van de waardevermeerdering der grondreute bij in effpaeht uitgegeven gronden. Van een zeker pereeel
bekend als de G o r r i n g e 1oremises, werd door den Hertog

I11

van Westminster tot 1903 een jaarlijksche paehtsom vau 350
pd. st. getrokken. In dat jaar was her paehteontraet vervallen
en werd het vernieuwd. Op den grond waren magazijnen gebouwd en sueeessievelijk, naarmate de stud zich in den omtrek
uitbreidde, vergroot, en de g o o d w i l l der zaak had groote
waarde bekomen. Wilde nu de pachter zijn zaak niet voor zieh
verloren zien gaan, zoo moest hij zieh wel onderwerpen aan de
voorwaarden door den grondeigenaar gesteld. Voortaan zal hij
jaarlijks te betalen hebben, in plaats van 850, 4000 pd. st.
voor bet oude pereeel en 1200 pd. st. bovendien voor een aangrenzend pereee]. Voorts moest hij voor eens een bedrag van 50.000
pd. st. storten voor de afsluiting van het nieuwe paehtcontraet,
en zich verbinden om een gelijk bedrag van 50.000 pd. st. te
besteden aan verbetering der opstallen.
 De Undeveloped Land Duty is een jaarlijksche hefting van een
halve penny per pond sterling (zegge van ruim ~ per mille)
van de koopwaarde van braak liggenden grond.
Speeiaal worden door deze belasting getroffen de gronden,
gesehikt voor bebouwing, gelegen binnen of in de nabijheid
van de bebouwde kom van steden of dorpen, welke door
bouwspeeulanten terug worden gehouden in de hoop van later
daarvoor een hoogeren prijs te zullen bedingen.
Her wordt billijk geaeht, dergelijke speeulanten tenminste
eene belasting te laten betalen~ welke niet meer bedraagt dan
war aan inkomstenbelasting te betalen ware indien her bezit
produetief ware gemaakt. En wordt daardoor her volhouden van
dergelijke grondspeeulati~n moeilijker gemaakt; zooveel te beter
voor de plaatsen welke her betreft, wijl deze daardoor in hunne
ontwikkeling bemoeilijkt worden.
De Mineral l~ights Duty is eerie hefting van 1 sh. per pd. st.
zegge van 5 pCt. van het bedrag, dat door den exploitant
van een mijn aan den eigenaar wordt betaald voor her reeht
van exploitatie, of, waar her de eigenaar zelf is die exploiteert,
van de waarde welke dat reeht zou hebben.
Tog hog toe werden dergelijke mijnreehteu niet geheven in
her Vereenigd Koninkrijk en, naar gezegd werd, maakte dit
dienaangaande eene uitzendering uit op war overal elders de
toestand is. Te meet, daarbij, was er thans reden dergelijke
helasting in te voeren, nu de regeering beoogde de arbeiders

112
verzekeringerl tot, stand te brengen , waardoor ook de mijuarbeiders in ruime mate gebaat zullen worden.
 Zes maanden lang was de Begrooting bij het Lagerhuis in
behandeling geweest. Menige wijzighag haddeu gedurende deze
lange behandeling de regeeringsvoorstellen ondergaan; wijzigingen
welke de vrueht wareu van ernstige samenwerking van de
onderscheidene partijen in bet Huis, inbegrepen de eigenlijke
regeerings oppositie, om tegemoet te komen aan bezwaren,
ingebraeht tegen de oorspronkelijke voorstellen. Wijzigingen
intussehen, indien al niet alteen den vorm der voordrachten
betreffende, toeh niet hare beginselen rakende. En de uitkomst
was geweest dat, eindelijk den 4aen November, de Begrooting
door her Lagerhuis in derde lezing werd aangenomen met de
hoogst aanzienlijke meerderheid van 379 tegen 147 stemmen.
D0eh, ua een debar, dat van 22 tot 30 November aanhield,
weigerde bet Hoogerhuis zijnerzijds her wetsontwerp te bekrachtigen, daar het de daartegen door den leider der oppositie,
Lord Lansdowne, geriehte motie met 350 tegen 75 stemmen
aannam. Deze motie luidde aldus: Dat dit Huis niet gereehtvaardigd ware zijn goedkeuring aau de begrootingswet te heehten,
alvorens die nan het oordeet des lands onderworpen wordt.
Eene zonderlinge tootle. Z66 zoude eene motie kunnen luiden
in onze Eerste Kamer, indien deze eenmaal de door professor
Krabbe gewensehte hervorming ondergaan zal hebben. 1) Doch
een zoo beperkte werkkring als deze dan zal hebben, eehter
hog niet heeft, is ook niet die van her Engelsche Hoogerhuis.
Toeh heeft op den eersten aanblik de motie her voorkomen,
alsof her Hoogerhuis zoo grooten eerbied zou hebben voor de
volksmeening, dat bet de Begrootingswet, door welke naar zijn
oordeel ingrijpende wijziging in de belasting-wetgeving werd
aangebracht, niet durfde bekraehtigen, tenzij her yolk zetf in
de gelegenheid was gesteld er een meening over uit te spreken.
 Doeh wat te denken van zulke houding van bet Hoog.erhuis bij
de rol die dit steeds heeft gespeeld, eu dat samengesteld is
uit ggne bepaalde klasse of kaste des yolks en wel die van den
adel, welke tevens die is der groote grondbezitters, tegenover
i) Zie Prof. H. Krabbe. De Eerste Kamer. De Gids, Januari 1910.
113
her Huis, dat juist, in tegenstelling met her Hoogerhuis zelf,
is samengesteld uit de door her yolk in al zijn schakeeringen
gekozen vertegenwoordigers, door wie de Begrooting met overweldigende meerderheid aangenomen was?
De zaak is dan ook eenvoudig deze, dat bet Hoogerhuis de
belastingwetgeving, door welke inzonderheid de grondbezitters
getroffen werden en waarvan de druk voor een belangrijk deel
op de groote fortuinen neerkwam, zijnerzijds afkeurde en daarentegen tariefhervorming voorstond.
 Dat bier het groote geschilpunt lag, bleek al dadelijk uit de
redevoering waarmede Lord Lansdowne her debatin het Hoogerhuis opende. Hij begon toch met de regeeringsvoorstellen in
alle bijzonderheden ann een scherpe kri~iek te onderwerpen. Het
was een lout, de inkomstenbelasting in vredestijd hoog op te
voeren; di~ middel moest gereserveerd worden voor buitengewone
omstandigheden. En een hooge inkomstenbelasting moest op den
duur een druk uitoefenen op de arbeidsloonen. Door de hooge
successierechten werd het kapitaal aangetast eu, war inzonderheid
zwaar moest wegen, werden de familie-fortuinen vernietigd ; bet was
eigenlijk een verkapte aantasting van het erfrecht. Door de verhooging der vergunningsrechten werd onrecht gepleegd tegenover
de tegenwoordige bezitters dier rechten. De verhooging der
rechten op her gedistilleerd zou niet ban haar doel beantwoorden. En de nieuwe grondlasten, de spreker z o u e r niet over
uitweiden, want men beweerde dat de Lords, deze bestrijdende,
stechts voor hun eigen belangen opkwamen. Maar waarom moest
degeen die zijn kapitaal belegd heeft in land, zieh zoodoende
tevreden stelt met een lage rente en bovendien allerlei verplichtingen op zich neemt welke anderen ten goede komen, zwaarder
belast worden dan hij die b.v. zijn kapitaal belegt in Amerikaansche fondsen en de dividenden van dezc gaat verteeren op
badplaatsen waar hij uitsluitend voor zijn eigen genoegen leeft.
Voorts zou de sehatting van de waarde der grondbezittingen tot
groote moeilijkheden en ver~,ikkelingen aanleiding geven, en
die der gronden, waarbij rekening te houden ware met mogelijke
verkoopprijzen, onafhankelijk van de tegenwoordige opbrengst,'
bovendien tot vele ongerechtigdheden. En eigenlijk wa.ren die
T~ieuwe grondlasten ook alleen verdedigbaar voor wie uitging
van bet beginsel, dat de grond nationaal bezit is, en daarom

114

verlangt dat her Parlement her daarheen brengt dien nan her
partieulier bezit te onttrekken.
 Vail zelf braeht deze redeneering den spreker dan tot de
eonelusie, dat uit de regeeringsvoorstellen de onmogelijkheid
bleek om ill de uitgaven te voorzien, zoolang aan de vrijhandelsbeginselen werd vastgehouden. Wij vrageu oils dan ook ernstig
af, vervolgde hij, of niet de grondslag tier bestaaude betastingwetgeving herzieu moet worden, of niet tot tariefhervorming ell
iavoering van besehermende rechten moet worden overgegaan.
Nu ware het slechts logieseh geweest, op de aaugevoerde
groaden te adviseeren tot verwerping tier Begrooting. Doeh dat
eerie verwerping der belastingwetten tot de eonstitutioneele bevoegdhedea van het Hoogerhuis zou behooren, werd betwist.
Van daar de gemelde motie. Door hare aanneming werd hetzetfde
doel bereikt als door de verwerping der Begrooting, en tevens
wareu de vormen gered.
De ontbinding van her Lagerhuis is dan ook gevolgd. Maar
of door zijn haadelwijze her Hoogerhuis zich niet hog meer
kwaad heeft gedaan dan het door verwerping tier Begrooting
had kunnen doeu, of niet her nog meer zijn onveranderd behoud
ill gevaar heeft gebracht, zal nader moeten blijken.
Wij zullen de staatsreehtelijke kwestie, welke bij her gesehil
in bet spel is, hier verder laten rusteu.
De tegen de regeerings-voorstellen uitgesproken bezwaren vere':schen daarentegen eenige nadere behandeling, al kazl het debar
in bet Hoogerhuis niet in al zijn bijzouderheden gevolgd worden.
Het zijn in hoofdzaak drie bezwaren welke in aanmerking komen.
De regeering werd gezegd zieh, door zulke belastingwetgeviag
voor te staan, aan socialisme te hebben sehuldig gemaakt.
Eett prachtige besehuldiging, natuurlijk, om bij de verkiezingen dienst te doen; de zeer groote meerderheid van het
Engelsche yolk toeh is sterk anti-soeialistisch gezind en zou dus
zich van een socialistiseh ministerie afkeeren. En of nu al van
verschillende zijdeu de onjuistheid tier besehuldiging werd aangetoond, ze woekerde voort en heeft ongetwijfeld aan de regeering
menige stem gekost.
 In het Hoogerhuis zelf was her een van de Lords Spiritual,
de Bisschop van Birmingham, die tegen de bewering opkwam.
Socialisme, zeide hij, beteekent afsehafling van het particulier

115
kapitaal, onttrekking der middelen van voortbrenging en van
de verdeeliug der voortbrengselen arm de individueele leden der
maatsehappij, om die over to brengen in handen der gemeensehap;
eu in doze boteekenis van den term was doze Begrooting zeker
niet soeialistiseh. Niet eens ken van haar gezogd worden, con
stap te zijn in de riehting van die school, welke de belastingen
wenseht te gebruiken om to komen tot eene betere verdeeling
der voortbrengselen tussehen rijken on armen. Alleen was jn
haar to zion eene poging, tot before verdeeling van den last
der openbare uitgaven tussehen do versehillende klassen des yolks.
In gelijken geest liet zich ook uit bet bekende weekblad
The Economist, dat van do indiening der begrooting af op de
bres is geweest ore, getrouw aan do beginselen van zijn oprichter, James Wilson, en van diens meest beroemden opvolger
in de redaetie, Bagehot, hot vrijhandelsstelsel tegen de moderne
proteetioniston te verdedigen. Soeialisme on proteetionisme, voegde
dit blad bij, behooren trouwens reel moor bij elkander dan
soeialisme on vrijhandel, want zonder besehermende reehten zou
soeialistisehe voortbrenging zieh nooit kunnen handhaven.
 Zeer zonderling zijn menigmaal de redeneeringen van de
voorstanders van besehermende reehten, die de regeering van
soeialistisehe neigingen besehuldigen. Een enkel voorbeeld daarvan
moge hier een plaats vinden. Hot is ontleend aan een heftige
bestrijding der regeeringsvoorstellen in de Fortnightly Review
van de hand van den hoot J. Ellis Bareker. i)
Ik ben steeds van mooning geweest - - zegt de sehrijvor - dat war tegenover tarief-hervorming staat is soeialisme. En nu
vindt hij eene bevestiging van die mooning in de voorstellen
van den beer Lloyd George on zal hij eens bewijzen, tot welke
nadeolige gevolgen veer de volkswelvaart dat soeialisme van den
minister leidt. Mot alle soeialistisehe straatredenaars, zegt hij,
beweert de beer Lloyd George, dat een persoon die 1.000.000
pd. st. erft her best verdragen kan daarvan 150.000 pd. st. a~
to staan aan sueeessiereehten. Hot zij zoo. Doeh w i e - - v e r v o l g t
de sehrijver - - betaalt bier eigenlijk hot gelag? En 'dan is zijn
autwoord: do arbeider. Want die 150.000 pd. st. door den
rijken erfgenaam to betalen, beteekent zooveel minder kapitaal
') J. Ellis Barker. British Finance and the Budget. Fortnightly
Review~ Juni 1909.
116
ter zijner beschikking om in de nijverheid productief te worden
aangewend en daardoor werk te verschaffen aau de arbeiders.
 Weinu, op de kwestie in deze redeneering aangeroerd, van
den invloed tier successierechten op de beschikbaarstelling van
kapitaal voor de nijverheid, kan te dezer plaatse- niet worden
ingegaan, en is dit ook onnoodig.-De vraag, welke her hier
betreft is eenvoudig deze: waardoor de arbeider meer benadeeld
wordt, door eene voorziening in de staats-uitgaven van 150.000
pd. st. uit geaceumuIeerden rijkdom, dan we1 door de hetllng
van rechten op zijne levensmiddelen en op allerlei voorwerpeu,
welke in het werk der algemeene voortbreuging hunne aanwending
moeten vinden of welke bet object vormen der Engelsche handelsbeweging? En op die vraag kan het antwoord wel niet twijfelachtig zijn. Welke ook de invloed zij van de voorziening in de
staatsuitgaven door de hefting van successierechten, te beweren
dat her voor den arbeider beter en voordeeliger zou zijn deze uitgaven ten zijnen laste te brengen, door al war hij voor zijn levensonderhoud behoeft duurder te maken en de algemeene voortbrenging, welke hem zijn arbeidsloon moet verschaffen, in hare
vrije ontwikkeling te belemmeren, dan ze te laste te brengen
tier kapitalisten; dit gaat toch werkelijk niet aan.
Her vraagstuk van den invloed, door de belastingwetgeving
der regeering uitgeoefend en uit te oefenen op de kapitaalsvorming en kapitaalsaanwending in Engeland, heeft intusschen,
ook afgescheiden van zijn verband met al of niet socialistische
neigiugen, een groote rol gespeeld in bet debar. Her is het
tweede tier hoofdbezwaren tegen de regeeringsvoorstellen geopperd, dat door deze her kapitaal zou worden aangetast ten
eenre, en ten andere her land zou worden uitgedreven.
 Die bewering echter, dat her kapitaal zou worden aangetast,
berust, gelijk van verschillende zijden is aangetoond, op de
verwarring tusschen de begrippen kapitaal en rijkdom. Er zijn
ook naar de meening van schrijver dezer bladzijden en her
is een onderwerp waarop wij aanstonds hog terngkomen - - e r
ziju onbetwistbaar nadeelen aan verbonden wanneer eene belasting
wordt geheven, niet alleen naar den maatstaf van her kapitaal
van de belastingplichtigen, maar tevens van zijn kapitaal.
Doch desondanks behoeft door eerie kapitaalsbelasting, al treft
die den individueelen bezitter in zijn rijkdom, h e r kapitaal
-

-

117
nog niet te worden, aangetast. Het kapitaal van een land is
niet aan het bezit daarvan door ggn persoon verbonden.
Vee]eer zal attijd, althans in eeu welvarend laud, tegenover
kapitaalsvermindering bij den een kapitaalsvermeerdering bij den
auder staan. Ell de iudividueele rijdkom is, wel besehouwd,
ook nooi~ onvermijdelijk kapitaal; her is ,~mogelijk kapitaal,~
( p o t e n t i a l c a p i t a l , is de Engelsche uitdrukking, welke
zich moeilijk vertalen laat), maar het kan ook zijn ,,mogelijke
vertering,~. Ell hieruit volgt, dat zeer wel kapitaalsvorming en
kapitaalsophoopiug in een land veel meer bevorderd kunnen
worden door niet met onverbiddelijke angstvalligheid dell gevormden rijkdom te eerbiedigen, dan door benadeeling der
voortbrenging, welke tot nieuwe kapitaalsvorming leidt, door
heffingen welke deze in hare ontwikkeling belemmereu.
Dan, zoo werd er gezegd, her is een felt, dat onder den
invloed der regeerings-voorstellen her kapitaal word~ afgesehrikt
ill Engeland en in Engelsche oudernemingen zijn belegging te
zoeken en naar den vreemde wordt overgebracht.
 Het waren in her Hoogerhuis voornamclijk de bankiers Lord
Revelstoke en :Lord l%othschild die met deze bewering tegeu de
regeering opkwamen, in aansluiting trouwens aan de meening
van zeer veleu in de City, waarvau ook reeds gebleken was op
andere wijze. Wel eigenaardig intusschen - - bet worde in het
voorbijgaan o p g e m e r k t - dat die twee genoemde bankiers de
woordvoerders in deze waren. Immers zijn zij het joist die als
b a n k i e r s een groote to1 spelen in de plaatsing van buitenlandsche fondsen aan de ]~ngelsche markt. Trouweus Lord Rothschild trachtte aan zijn betoog er een te verbinden waarin hij
wilde doen uitkomen, dat deelncming van het Engelsehe kapitaat
in buitenlandsche leeningen zeer we1, voor Eogeland zelf, groot
voordee] kau aanbrengen, maar dat er verschil bestaat tusschen
dergelijke d eelneming in her algemeeu e~l die, welke veroorzaakt
wordt doordat her kapitaal uit Engeland uitgedreven wordt;
~loch zeer duidelijk was dit betoog uiet.
Er moet, wat die uitdrijving van Engelsch kapitaal betreft, tusschen twee geheel verschillende handelingen onderscheiden worden.
Een feit schijut her te zijn, dat in den laatsten tijd rain of
meet belangrijke posten fondsen van Engelsche bezitters naar
her buitenland ter bewaring ziju overgebracht, ten einde daarop
EcoN. 1910.
 8

118
de renten of dividenden te laten innen zonder betaling der
Engelsche iukomstenbelasting. Her is hetzelfde verschijnsel, dat
in Fraukrijk is waargenomen sedert aldaar de algemeene inkomstenbelasting ann de orde werd gestehl. En de wijze, waarop
in Engeland de inkomstenbelasting wordt geheven, kon een
aansporing te meet zijn o m t e trachten zich aldus ann de betaling daarvan te onttrekken. Hier wordt intusschen niets anders
beoogd dan eene ongeoorloofde belasting-o n td u i k i n g, en van
regeeringszijde is reeds her voornemen te kennen gegeven daartegen maatregelen te nemen.
Geheel iets auders ware her echter indien werkelijk gebleken
ware, dat laatstelijk het krediet van den Eugelsehen Staat had
geleden en er wantrouwen was ontstaan io Engelsehe nijverheidsen handelsondernemingen.
Ook dit werd beweerd, en zij die dit deden zochtell hunne
beweringen te bewijzen uit den koers der Consols, uit den nard
der emission ann de Londensche fondsenmarkt, uit de handelsbeweging en nit den loop van zaken ann de arbeidsmarkt. Niets
is eehter gevaarlijker dan dergelijke betoogtrant; immers geldt
her hier versehijnselen waarbij her verband tussehen oorzaak en
gevolg volstrekt niet vast staat. Viel dan ook her de sprekers,
die met deze beweringen voor den dag kwamen, niet moeitijk
feiteu ann te geven die de juistheid hunner meening schenen
te staven, hog gemakkelijker viel her anderen, b.v. in het
ttoogerhuis zelf ann Lord Morley en in de pets wederom ann
The Economist, om die betoogen te weerleggen. Bovendien kon
van deze zijden ook aangetoond worden, dat de beweerde versehijnselen in verseh~llende opziehten onjuist waren voorgesteld.
 Aldus, om er maar een tweetal te noemen, de loop van zaken
betreffende emissifin voor binnenlandsehe ondernemingen op her
gebied van handel en nijverheid, alsmede de toestand ann de
arbeidsmarkt, waar in her afgeloopen jaar aanhoudend verbetering in plants van toenemende verslechtering was voorgekomen.
Her derde der bedoelde bezwaren, welke tegen de regeeringsvoorstellen werden uitgesproken, betreft de kwestie zelve van
vrijhandel of bescherming. Zoowel ter voorziening in de nooden
der sehatkist, aIs ter verbetering der gewraakte wanverhoudingen
in den toestand der arbeidersklassen, had de regeering - - werd
er gezegd - - n i e t moeten vasthouden ann het vrijhandelsstelsel,

119
doch integendeel zijn toevlucht moeten nemeu tot tariefhervorming, tot invoering van besehermendc rechten.
Bij bet debut in her ttoogerhuis zelf is men over dit
onderwerp' niet in uitvoerige besehouwingen getreden. I:][et ware
ook overbodig geweest; de stellingen der beide partijen waren
bekend genoeg; een eenvoudig beroep daarop was voldoende.
In de pers daureutegen werd het vraagstuk andermaal levendig
besproken. En inzonderheid was her hier weder het reeds meergenoemde weekblad The Economist, dat geen kamp gaf en zich
beijverde de dwaliugen der protectionisten ann het lieht te brengen.
 Her spreekt van zelf dat wij onzerzijds hier ter plaatse ons
ook niet kunnen begeven in eene opzettelijke behandeling van
her vraagstuk. S1echts op een paur punten, welke in verband
met de Begrootingskwestie bijzonder op den voorgrond treden,
worde even de aanducht gevestigd. 1)
In de eerste plants zij dan gevraagd, hoe besehermende
rechten, naar beweerd wordt, den nationulen arbeid zullen
vermeerderen, zoodoende o.a. ann her vraagstuk der werkloosheid
een gewenschte oplossing gevende, en tegelijk de sehatkist
zullen vullen. Vermeerderen ze den nationalen arbeid, dan moet
dit wezen doordat ze den invoer van vreemde fabrikaten vervangen door binnenlandsehe vervaardiging daurvan, doch dan
worden die fabrikaten ook niet meet iugevoerd en dus daarover
geen rechteu betaald. Beletten ze hull invoer niet, blijft, trots
de geheven wordende reehten, de invoer dier voorwer~en het
voordeeligste middel zieh die te verschaffen en wordt alzoo de
schatkist w~l door de betaling der rechten gevuld, dan is het
de nationale urbeid die niet vermeerderd wordt. Blijven dan de
rechten, geheven van, hetzij de eel,~te ievensbenoodigdheden
~) Ann wie zich op de hoog~e wenschen te s~elIen van her
laat,stelijk in Engeland over her onderwerp gevoerde deba~ zij
hier verwezen~ behalve naar de hierboven bedoelde artikelen in
The Economist~ naar een onlangs te Londen, bij Sir Isaac Pitman
and sons Ltd~ versehenen ,,Pro en Contra" daarover, getiteld
,,The (~reat Question". Men vindt er een met reel talent door den
heer L. M. S. Amery gesteId betoog ten gunste van besehermende
rechten. Daarn~ keere men ech~;er her boekje o m e n leze er her
geschrift van den heer J. M. Robertson ~{. P. De bladzijden met
her geschrift van den heer Amery gevuld zullen daardoor niet
verdwijnen; doch vau zijn betoog blijft niets over.
 120
welke niet, of niet in voldoende hoevelheid, binuenstands worden
voortgebracht, hetzij de grondstoffen voor den uationalen arbeid.
Maar zullen deze rechten, die alzoo, of we1 her levensonderhoud
van den arbeider duurder maken, of wel de nationkle voortbrenging belemmeren, de arbeidersbevolking ten goede komen ? Integendeel zal her tegenovergestelde bet overmijdelijk gevolg wezen.
Bovendien, bij uitnemendheid is Engeland her land dat zijn
welvaart dankt aan her stelsei der bevrediging der behoeften
op de voordeeligst mogelijke wijze, hetzij door eigen voortbrenging, hetzij door ruilhandel met bet buitenland w her stelsel
van vrijhandel; her is dit stelsel dat den grondslag vormt van
zijn zoo buitengewoon uitgebreiden groothandel, die op zijn
beurt zijn havens, zijn dokken en ziju seheepswerven bevolkt,
on waaraan het reverts dankt zijn financifiele grootheid, zijn
gansch eenige positie aan de internationale geldmarkt. Voorwaar,
het zou groote roekeloQsheid verraden aan dit" gebouw van
Engeland's handelsstelling de sloopende hand te durven slaan.
Dan, wie alzoo redeneeren, hun wordt door Engelsche
protectionisten verwezen naar de ontwikkeling van den handel
in Duitschlaud en in de Vet. Staten van Amerika, beide toch
landen waar her proteetionisme gezegevierd heeft. Alsof niet de
handelsontwikkeling in deze landen geenszins d o 0 r her proteetionisme is tot stand gekomen, maar, t r o t s bet protectionisme,
aan andere bijzondere oorzaken te danken ware. Toch wordt dit
zoo duidelijk bewezen door her achterwege blijven van dergelijke
handelsontwikkeling in andere protectionistische landen, waar die
bijzondere omstandigheden niet aanwezig waren. ¥oorts: terwijl
van 1903 tot 1907 Duitschland's handelsuitvoeren stegen van
246 tot 355 millioen pal. st., en die van de Vet. Staten van
290 tot 380 millioen pd. st., bieef her Vereenigd Koninkrijk
toeh altijd beide landen hog vooruit, zijn handelsuitvoeren inmiddels gestegen zijude van ~90 op 4,o~6 millioen pd. st.
 Wij moeten thans hog even terugkeeren tot her vraagstuk
tier belastinghemng vau het kapitaal van den belastingplichtige.
¥ooraf echter eerie opmerking betreffende de regeeringsvoorstellen in her algemeen. Indien wij, over her geheet genomen,
deze juist achten en althans verre, zeer verre verkieslijk boven
tariefhervorming" in protectionistische richting, zoo wil dit toch

i~i

Met zeggen, dat wij ze in al hunne bijzonderheden bewonderen
of zelfs goedkeuren. Om maar een enkel punt te noemen; ons
komt-her voor da~ de progressie, zoowel ten aanzieu der
successierechten als ten aanzien der inkomstenbelasting, met
zeer ru~ve hand geregeld is. Men vergelijke eens deze regeling
met die, welke wij ten onzent betreffende Vermogens- en
Bedrijfsbelasting aau minister Pierson dankcn. ¥oorts moest bij
de successierechten, om door de progressie der hefting gelijkheid
van offers te verkrijgen, niet rekening gehouden zijn met her
bedrag tier nalatenschappen in hun geheel, maar met dat,
komende aan de onderscheid,ene erfgenamen. Doch her is bier
de plaats Met om zich met dergelijke detailpunten bezig te
houden.
ZooMs reeds gezegd werd, zijn er naar onze meening onbetwistbaar nadeelen verbonden aan belastingheffing van her kapitaal
van den belastingschuldige.
 Door de belastinghefiing moet voorzien worden in een belangrijk deel der staatsuitgaven. Daargelaten nu buitengewone
uitgaven van zeer bijzonderen aard, namelijk die welke dienen
ter bekostiging van productieve werken van openbaar nut, waarin
voorzien mag worden door teening, moeten de belastingen opgebracht worden uit het nationale inkomen, zegge uit de algemeene voortbreuging. Dit kan geschieden door belasting der
voortbrenging zelve, waardoor dan de kosten van deze vermeerderen; door belasting der eerste levensbenoodigdheden, bepaaldelijk der levensmiddelen, zijnde eigenlijk een onderdeel der
eerstgenoemde hefting, wijl daardoor de algemeene productiekosten
verhoogd worden; voorts~door belastingen naar de vertering of
naar her inkomen. Door de beide laatstgenoemde heffingen wordt bij
den belastingplichtige bet provenu der voortbrenging getroffen, een
zooveeI te geringer deel daarvan ter zijner beschikking blijvende.
Wordt nu echter Met de voortbrenging op een dezer wijzen
door de belastingen getroffen, maar daarentegen het kapitaal;
dan is her gevaar groot dat ook inderdaad, voor zooveel, de
staatsuitgaven worden bestreden, niet uit her nationale inkomen,
uit de algemeene voortbrenging, doch uit her kapitaal, en alzoo
directe nationale verarming ontstaat.
Eenigermate heeft dan hetzetfde plaats ats wanneer in de
staat~uitgaven niet wordt voorzien door belastingheffing, maar

122

door leening. Immers in dit geval, al wordt alsdan niet het
individueele vermogen der ingezetenen aangetast, bestaat evenzeer
her gevaar dat die uitgaven worden bestreden uit her nationale
kapitaal; of, mogelijk juister gezegd, zal dit altijd her geval
zijn voorzoover niet, tegenover die kapitaals vernietiging, nieuwe
kapitaatsvorming staaI.
Dit nu is her groote nadeel dat altijd nan successiereehtea verbonden is. Althans wanneer die niet zoo laag zijn, dat ze voldaan
kunnen worden uit de rentea, welke de nalatensehap afwerpt
gedurende het tijdvak dat met de vereffening verloopt. En hoe
hooger die reehten worden opgevoerd, hoe grooter nadeel.
 Zoo moge dan al er geen reden zijn om suceessiereehten af
te kenren uit het oogpunt van recht en biUijkheid; omdat,
tegenover het iadirecte aandeel dat de gemeenschap heeft aan
de kapitaalsvorming der individuen en tegenover de beseherming
welke her kapitaal geuiet vau den Stunt, bet volkomen jaist is
dat een deel van het gevormde vermogen ook ann de gemeensehap ten goede kome; toeh is economiseh ann die rechten wel
degelijk een ernstig bezwaar verbonden.
Onvermijde]ijk is her eehter niet, dat door de sueeessiereehten het kapitaal van den belastingplichtige wordt aangetast,
en evenmin noodwendig dat, wanneer dergelijke hefting plants
vindt, her nationaal kapitaal vermiadere.
 De be]astingpliehtige kan zieh, of eigenlijk zijne erfgenamen,
voor dergelijk kapitaalsverlies vrijwaren door, voor de van zijne
nalatensehap te betalen suecessiereehten, eene levensverzekering
te sluiteu. En dit is inderdaad, bepaaldelijk in Engeland, eene
gansche niet ongewone operatie. Wordt aldus gehandeld, zoo
werken de sueeessierechten eenvoudig als eene verhooging der
inkomstenbelasting. En de vraag blijft dan alleen, of door
de combinatie van inkomsteubelasting en sueeessierechten de
groote fortuinen alsdan niet te zwaar worden getroffen. Nu
laat laet zich hooren, dat in her Hoogerhuis menigeen door de
verhooging tier beide heffingen, zooals die door de regeering
was voorgesteld, zieh inderdaad verongelijkt aehtte. _A_lthans
wanneer men redeneerde zooals de tegenwoordige Marquis of Salisbury, de zoon van den overleden minister, deed. Deze toeh sprak
er zijn ergernis over uit dat iemand, die b.v. eeu inkomen heeft
van 100.000 pd. st. doch er sleehts ~000 pd. st. van verteert en de

resteerende 98.000 pd. st. weder op nuttige wijze belegt, een hoogere
percentage van inkomstenbelasting te betalen heeft dan iemand, die
sleehts 4000 pd. st. inkomen geniet eu dit geheel verteert. Maar het
ligt toeh voor de hand, dat dergelijke eritiek meer ligt nan het
eigenaardige standpunt van zutk een door de fortuin bevoordeelde,
dan ann de werking eener goed geregelde iukomstenbelasting.
Eu wat betreft den tnvloed der suecessiereehten op het nationaat
kapitaal in zijn geheel genomen, zoo is, als hierboven reeds
gezegd is, de vraag eenvoudig deze, in welke verhouding het
totaal bedrag, dat ann successierechten wordt opgebracht, staat
tegenover het bedrag der jaarlijksche nieuwe kapitaalsvorming
in her land. In Engeland nu is deze nieuwe kapitaalsvorming
zoo aanzienlijk dat, uit dezen hoofde, tegen de ingevoerde verhooging der suecessierechten zeker geen bezwaar bestond.
 Maar waarom dan niet liever de inkomstenbelasting hog maar
meer verhoogd en de successierechten gelaten zooals die waren?
WeI, aan iedere belasting zijn bezwaren verbonden, en die bezwaren vermeerderen in den regel hog naarmate de belasting
hooger wordt opgevoerd. Met de Engelsehe inkomstenbelasting is
dit zelfs in ruime mate bet geval wegens de wijze waarop die
wordt opgebracht; zoo b.v. door het groote gevaar, dat verhooging zal leiden tot ontduiking. ¥oorts is d~ inkomstenbelasting altijd vatbaar voor tijdelijke buitengewone verhooging
wa~:neer bijzondere omstandigheden daartoe dwingen; doch dan
moet ze te voren niet reeds teveeI opgedreven zijn. De suceessierechten daarentegen leenen zich niet tot dergelijke tijdelijke
verhooging. Het is dus alleszins begrijpelijk en te verdedigen
dat, staande voor de noodzakelijkheid om de rijksmiddelen te
vermeerderen, de minister ook de successierechten niet onveranderd heeft gelaten.
Bovendien was hiervoor onzes inziens dit te zeggen. Dat her
gevaar, bij de successierechten bestaande, dat ze uit het nationaal
kapitaal worden opgebracht, minder weegt, wanneer de uitgaven
welke tot de hefting, of tot de verhoogde hefting aanleiding
geven, indien z e a l niet reehtstreeks productief zijn, strekken
tot verbetering der soeiale toestauden en dientengevolge ook tot
bevordering tier nationale produetie. Dit nu is juist het geval
met de uitgaven voor wetke bet ministerie Asquith verhooging
der belasting-opbrengst vordert.
Ten andere mag eveuwel de vraag niet over her hoofd worden
gezien, of niet een verhooging van inkomstenbelasting en van
suceessierechten, als waartoe de regeering thans heeft moeten
overgaan, wijst op een opvoering der staatsuitgaven in hun
geheel genomen, welke bedenkelijke verhoudingen aanneemt.
Doch dit is een onderwerp dat zieh niet in enkele bladzijden
laat bespreken. Wij behouden ons voor dit nader opzettelijk
te behandelen.
Sedert de voorgaande bladzijden geschreven werden, hebben
de verkiezingen voor het nieuwe Parlement plaats gevouden en
zijn die genoegzaam afgeloopen.
 Gelijk te voorzien was, heeft de strijd over verschillende
onderwerpen geloopen ; wat niet in het voordeel van het ministerie
was. Bovendien moet, naar gezegd werd, door de groote grondbezitters op hun onderhoorigen en omgeving groote pressie zijn
uitgeoefend om stemmen voor de oppositie te wiunen, tier gevolg is geweest, dat de ministerieele meerderheid belangrijk
verminderd is. Niet zoozeer echter, dat de oppositie gezegevierd heeft.
Er is daarom geen reden voor her ministerie om zich terug
te trekken ; wa~ dan ook, naar zich laat aanzien, niet geschieden zal.
Maar zal her zich hog sterk genoeg gevoelen om de hervorming van bet Hoogerhuis op de zijnerzijds verlangde wijze
•:loor te zetten ? Dit blijft te bezien. De strijd met het Hoogerhuis
kan hog rijk zijn dan verrassingen.
Egne zaak mag intusschen wel als vaststaand aangenomen
worden. Te weten, dat er in her land geen meerderheid te
vinden was ten gunste van tariefshervorming. ]~n wanneer nu,
gelijk niet onwaarschijnlijk is, het ministerie onmiddellijk na
bet bijeenkomen vall her nieuwe Parlement de Begrooting daar
weder ongewijzigd indient en bet Lagerhuis haar aanstonds
aanneemt, dan zal her Hoogerhuis, dan zijn votum getrouw,
haar niet opnieuw zijne goedkeuring kunuen onthouden.
De strijd tussehen vrijhandel en bescherming moge daarm~e
dan ook weder voor goed van de baan zijn geruimdY
Amsterdam,

Januari 1910.
G. M. BOISSEVAIN.
