Gedenkschrift ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan op 18 mei 1917
ligt voor

de hand dat ook talrijke verhandelingen

tenphysiologie in de Annales
van

’'sLands

Plantentuin

gepubliceerd

tot dusverre

bij voorkeur aan waarnemingen
studie-materiaal

nemen

van

besteedden,

tijdroovende

over de plan-

werden, hoewel de bezoekers

het grootste gedeelte

in de natuur

hun

tijd

en aan het verzamelen

van

terwijl het werken

physiologische proeven

van

in het laboratorium

en het

minder op den voorgrond

traden.
TrevB heeft meerdere

transport

en

planten,

o.a. in Pangiwm

mededeelingen

de physiologische

gewijd

beteekenis

van

aan de aanwezigheid, het

het blauwzuur

edule en Phaseolus lunatus.
in talrijke

Zooals bekend, heeft

hij in deze zeer belangrijke werken op zijne waarnemingen een zeer logische
en vernuftige theorie gebaseerd

betreffende

de waarde

van het blauwzuur

voor de vorming en de assimilatie der eiwitstoffen. Hij heeft bovendien op

zeer

oordeelkundige

wijze

rol, welke

door sommige

Dre Jona

heeft

de theorie bestreden van de z.g, beschermende
auteurs

eenige details van

speciaal uit een chemisch
Voorts

heeft

zetmeel

in het

geven

feiten

van

nieuwe

aan

TreuB

nog

eenige

melksap

van

Euphorbia;

werden,

toegeschreven

opnieuw

wordt.
onderzocht,

meer

oogpunt.
uitgaande

proefnemingen,

door

het melksap

van

talrijke,

bestudeerde

en

eenige

rol van

de latex.
waarnemingen

in de tropen

gepubliceerd

over het

de in deze verhandeling aange-

nieuwe

BeRNARD

planten

physiologische

waarnemingen

van

daaraan,

over

het blauwzuur

deze studiën

gegevens

onderzocht,

en

door

middel

die in aansluiting

tot verschillende families behoorende
opmerkingen

Ewerr

gepubliceerd,

publiceerde

en Kraus hebben
Weevers

omtrent

de

physiologische

twee korte artikelen

de physiologische beteekenis van de kaffeïine en van de theobromine,

BERNARD

en WertEr een opstel over de oxydeerende enzymen, meer speciaal
betreffende de rol, die zij wellicht bij de fermentatie van de thee spelen.
 comte

mome

mg

OTEEOEREREDEREREDEDEED

101

De op den landbouw toegepaste botanie neemt in de Annales een
beperkte plaats in, hoewel zij het onderwerp is geweest van talrijke

zeer

onderzoekingen

Instituut van

in de verschillende

Buitenzorg

takken

van

dienst

van

het Botanisch

(later het Departement van Landbouw); de reden

daarvan

ligt in het feit, dat het resultaat der waarnemingen,

hebbende

op de toegepaste wetenschap, in de talrijke bijzondere publicaties

der verschillende

afdeelingen

van

echter niet weg,

dat sommige

onderzoekingen

schappelijk
zoo

karakter

bijvoorbeeld

het Departement

herhaaldelijk

waarnemingen

parasieten veroorzaakte

van

verschijnt. Dit neemt
een meer zuiver weten-

in de Annales

omtrent

ziekten van

betrekking

medegedeeld

de door plantaardige

cultuurgewassen:

werden;

of dierlijke

een nota van TreuB

over de aaltjes, een andere van JANsE over een wortelziekte van Erythrina,
bijdragen

tot de kennis

der gallen door W. en J. Docrers

een studie over den cacao-kanker

VAN LEEUWEN,

door Rurecers, enz. Verder studies over de

veredeling van

het suikerriet, door Korus, over de verschillende gekweekte

koffie-soorten,

door

landbouw

Wij
delen,

pe

WiLpEMAN,

een selectie-methode

op den tropischen

toegepast, door CRAMER, enz.
 hadden

die

misschien

betrekking

der Annales,

in de eerste plaats de werken moeten

hebben

op

de

systematiek,

behan-

omdat de eerste

band

onder de directie van Scuerrer verschenen, eigenlijk een

zuiver systematisch

tijdschrift was; later verschenen nog van tijd tot tijd

soortenbeschrijvingen

en plantenlijsten, maar deze tak van de botanie neemt

langzamerhand

in ons

zaak

daarvan

is gelegen in de publicaties, door het Instituut van Buiten-

zorg,

van

bijzondere

verschillende

recueil een betrekkelijk beperkte plaats in. De ooruitgaven,

Flora's

zooals o.a. de Icones

bogorienses,

enz, waarin de schrijvers bij voorkeur hunne waar-

nemingen op zuiver systematisch gebied publiceeren, zooals monographieën
van

tropische

plantenfamilies,

beschrijvingen

van

nieuwe

soorten, lijsten

van planten, door verschillende expedities verzameld, enz. Wij moeten ons
ertoe bepalen, van de in de Annales
te vermelden:
de

de in den

verhandelingen

Curisr,

over

verschillende

eersten
Palmen

gepubliceerde systematische werken

band verschenen
van BrccAri

aanteekeningen

van

nota's van SCHEFFER,

en die over de Varens van

BoeRLAGE,

TEYSMANN,

BURCE,

HALLIER, VALETON, Koorpers, HARMS, €. a.
Eenige

nales,

mededeelingen

over

plantengeographie

verschenen

in de An-

o. a. een zeer interessante serie, gewijd aan de nieuwe flora van

Krakatau;

in 1886, drie jaren na de uitbarsting van dezen vulkaan, waar-

102

Seo

ELERELEERLLEDEEDEREREDES

door de geheele vegetatie van het eiland verwoest
erheen om een onderzoek
van

plantenleven

werd, begaf TreuB zich

te doen naar de wijze, waarop

opnieuw

opkwamen

en de nieuwe

de eerste sporen

flora zich begon te

ontwikkelen.
 Tien jaren later ondernam
de

vorderingen

van

Perzie

deze tlora waar

een nieuwen
te nemen;

onderzoekingstocht om

eindelijk in 1906, dus 23

jaren na de totale vernietiging van alle gewassen, werd een derde onderzoek

ingesteld

en

CAMPBELL,

ERrNstT

maakte

ontwikkeling

welke

van

van

een

groep

van

botanisten,

Purure

van

deze

eenige

een

de oorzaken

spreiden

nog

en

geheel nieuwe

konden

bepaalde

tevergeefs

zoekt.
speciaal,

met

om

de

en na te gaan,

in tegenstelling

met

andere,

die men

er

bij deze laatste expeditie verkregen uitkomsten

verschenen niet in de Annales:
in een

flora te bestudeeren

uit BACKER,

gebruik

zijn geweest van het verschijnen en zich ver-

soorten,

De

bestaande

gelegenheid

fraaie

Ernsr deelde zijne waarnemingen

platen

versierd

verslag

(hetwelk

mede

ook in het

Engelsch vertaald werd), terwijl CamPBeLr, die zich met de nieuwe verspreiding
der

Cryptogamen

had

belast,

eene

nota

publiceerde

in de American

Naturalist.
Zeer belangrijke

theorieën

omtrent

soorten

die zich

in het tropisch oerbosch bevinden, werden

door

van

planten,

TrevB

in zijn werk

uiteengezet.
werden

Talrijke

bovendien

la

forêt

gegevens

de groepeering der verschillende

vierge

équatoriale

betreffende

in reisbeschrijvingen

van

comme

association

de verspreiding

der planten

verschillende

botanici

op-

van gewassen,

be-

geteekend.
Backer
hoorende

tot

heeft

een

interessante

de

flora

van andere landen, die op Java ingevoerd werden

lijst gepubliceerd

en zich aldaar geacclimatiseerd hebben, zoodat zij nu in verwilderden of
subspontanen toestand voorkomen. Merriu heeft mededeelingen gedaan
over de Maleische elementen in de flora der Philippijnen en Wirurs heeft
zijn denkbeelden

uiteengezet

tuinen in de tropen.
Eindelijk, altijd

mangrove

over de inrichting en het doel van botanische

in hetzelfde

gebied

van

de geobotanie,

hebben

de

en de andere strandformaties, welke voor de Maleische eilanden

zoo kenmerkend zijn, het onderwerp uitgemaakt van talrijke onderzoekingen;
behalve

de

verhandelingen,

ceerd werden,
belangrijke
associaties.
 hebben

die in werken van algemeenen

HABERLANDT,

WARBURG,

FoxwoRTHY,

aard gepubli
TISCHLER, @. a.
bijdragen geleverd tot onze kennis dezer interessante planten-

coentre EERTOEREREDEREREDEDERD

De systematiek

plaats

der Kryptogamen

neemt

in dan die der Phanerogamen,

in de Annales

103

een grootere

voornamelijk omdat bijzondere tijd-

schriften op dit gebied niet zoo talrijk zijn en omdat de systematiek dezer
gewassen

eigenlijk

niet

kan

gescheiden worden

van hun morphologie

en

van hun ontogenetische ontwikkeling. Alle groepen gaven aanleiding tot min
of meer grondige studiën. Fungi van verschillende families werden
delijk onderzocht;

Fiscuer heeft twee verhandelingen

herhaal-

gepubliceerd over de

ontwikkeling van de vruchtorganen der Phalloideeën, die hij hier verzamelde,

terwijl BERNARD
verscheidene

zich met

andere

weinig bekende

Clathrella

mycologen

soorten

Treubii en Aseroe rubra bezig hield;

hebben

beschrijvingen

van

nieuwe

of

gegeven.
Mevrouw WEeBER-vAN Bosse heeft eenige onderzoekingen over de Algen
van

den

van

een zeer interessant

Maleischen

Phytophysa
van

Treubii

Archipel gepubliceerd
geval van

en bovendien

eene

biologische associatie:

beschrijving

een Alg, die zij

genoemd heeft en die zich als parasiet in de weefsels

den

stengel

eener

WILDEMAN

hebben

de Chroolepideeën

Urticacee, Pilea, ontwikkelt.
onderzocht;

Karsten,

Ernsr

en later Dr

heeft zich met de

biologie van Pitophora beziggehouden.
De
geleverd

Korstmossen,
voor

Levermossen

belangrijke

en

Loofmossen

verhandelingen

nungsmechanismus

der Moos-antheridien),

der

ErNsr

Marchantialen),

(Moostypen

(Dwmortiera,

hebben

onderwerpen

van Hur, CARrpor, GorBeL (OeffFreiscHer,

SCHIFFNER

Ephemeropsis,

enz),

(Rhizoiden

GIESENHAGEN

der Regenwälder).
Bij de Varens, heeft ErNsr de oekologie en de morphologie

van Polyen CamPBerL verschillende ontwikkelingsstadia

podium pteropus bestudeerd

van Angiopteris, Kaulfussa en Gleichenia. Verder hebben wij te vermelden
de klassieke

onderzoekingen

van CAMPBELL

over de Ophioglosseeën,

van Sorms-LauBacH

de ontwikkeling der Lycopodiaceeën;

in verscheidene afleveringen
en belangrijkste werken.
 de

zuivere

te Buitenzorg

Wat

buiten

omvang,

die

een

basis

de

de laatste vormen

der Annales

systematiek

der

Annales

vormen

over Psilotum triquetrum,

en last not least, die van Treug over
een geheele reeks

en zijn een van zijn mooiste

Kryptogamen
verschillende

betreft,
werken

voor een later samen

verschenen

van ruimeren

te stellen Krypto-

gamenflora van Nederlandsch-Indië; aan deze publicatie hebben bijgedragen:
PeNzie

(Myxomyceten),

pe

WILDEMAN

en Protococcaceeën), ScHIFFNER

(Pteridophyten).
(Algen),

BERNARD

(Desmidiaceeën

(Hepdticae), FuriscHeERr (Mossen) en RACIBORSKI

104 SEE EERE

Als

wij ten

slotte

nog

eenige werken

ER EDEDEDEDEDEDEDEE

aanhalen

op zoölogisch en ge-

ologisch gebied (van AuriviLLius, HUBRECHT, SELENKA, WEBER, VAN KAMPEN,
Brun, Morr, enz.) die in de aan TreuB gewijde gedenkboeken (Supplementen

van

de Annales)

gepubliceerd

werden,

geloopen, die was, een zeer beknopt, maar
te geven
gesteld,

van
dat

uitdrukking
werk,
sten

het

streven,

in de door

komsten

door

een

pleiade

Annales

vond. De Annales

voortgebracht
en

de

duurzamen

der

onderzoekingen

van

gunstig

deze

schoone

zullen

zijn,

vorm

onderzoekingen

zijn

Instituut van Buitenzorg, zijn hoog-

gegeven:

van

publicatie,

opnieuw

taak af-

geleerden in het werk

gepubliceerde

door haar toch werden

de talrijke

plantkundigen,

gewerkt hebben, ter kennis van de geleerde wereld
Moge

wij onze

hebben aan het zuiver wetenschappelijke

in het Botanisch

meest

dan achten

zoo volledig mogelijk overzicht

wanneer

beginnen

gebloeid

heeft,

gebracht.
de tijdsomstandigheden

te bloeien,

hooge

leiding

van

TrruB

en

vreemde

den

naam

van de wetenschappelijke

de uit-

die op Java

zooals

meer

zij onder

ook in de toekomst

de

in den

inrichtingen van Buitenzorg

hoog houden.
Cu. BERNARD.
PE

Qk73.
GENRE.
