VRAGENBUS
MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUD KUNDE
Merkwaardigerwijze wil men dit rekening-courantboek tot
„Hauptbuch” verheffen en er dan ook b.v. de rekening ma­
chines of pand, e.d. in opnemen.
Van een consequente dubbele boekhouding is echter geen
sprake; doordat het kasboek tabellarisch gemaakt is, had men
daar toch gemakkelijk toe kunnen komen.
4. De bepaling van het resultaat geschiedt door vermogens­
vergelijking. Controle daarop heeft men door het resultaat te
specificeeren aan de hand van de tabellen van het kasboek, de
openstaande posten in het debiteuren- en crediteurenboek en
den staat van afschrijvingen.
Over deze laatste een enkel woord. Bij het jaarlijkschc inventariseeren stuit men op de vaste productie-middelen, waar­
op moet worden afgeschreven, ieder voor een bepaald percen­
tage. Teneinde het geheugen ter hulp te komen, maakt men
ieder jaar als bijlage van de balans een staat van afschrijvin­
gen op, welke er als volgt uitziet:
nummer.
2. aard van het voorwerp
aantal stuks.
4. aanschaffingsw aarde
a. per stuk.
b. in totaal.
5. geschatte levensduur.
G. afschrijving.
a. percentage.
b. bedrag.
7. In gebruik sinds.
8. huidige boekwatarde.
9. opmerkingen.
1.
O
O.
5. De derde doelstelling, verschaffen van inzicht in de kos­
tenfactoren, heeft slechts onvoldoende behandeling gevonden.
Wanneer men de middenstandszaken onderscheid in zuivere
handelszaken en zaken met een of andere vorm van productie­
proces, komen de eerste er nog het beste af. De onkostenopslagen kunnen nl. van jaar tot jaar uit de winstspecificatie wor­
den berekend en onderling vergeleken. De inkoopsprijzen zijn
den koopman uit de facturen bekend. Zijn verkoopsprijzen kan
hij dus bepalen.
Waar eenige vorm van productieproces zich voordoet, zooals b.v. bij den fotograaf, zijn echter ook gewenscht gegevens om­
trent de noodige kwantiteiten grondstoffen en arbeid en de
controle op de bedrijfszuinigheid als aanvulling op die kennis.
 Hierover vindt men in de boekjes niets. Wij komen zoo straks
nog even op dit punt terug.
G. De vierde doelstelling, een basis scheppen voor de be­
lastingaangifte, komt er werkelijk goed af.
In de eerste plaats wordt ingevoerd een dagboek, waarin de
eerste aanteekening geschiedt. Dit dagboek moet à la minute
worden bij gehouden en biedt voor de fiscale contrôle natuur­
lijk belangrijke houvast. Het is geoorloofd de kasposten buiten
dit dagboek te houden en meteen in het kasboek in te schrij­
ven, wanneer dit echter evenals de bijwerken van het dagboek,
gebeurt onmiddellijk na iedere kasmutatie. Met een gunstig
oog wordt deze arbeidsbesparing echter niet bezien. Twee re­
gisters in plaats van één, van minuut tot minuut bij te hou­
den, geeft eenige kans dat zij geen van beiden meer bijgebonden
worden. De liniatuur van het dagboek is de volgende :
1. datum.
2. nummer van het stuk.
119

3. omschrijving.
4. bedrag.
5. opmerkingen.
Voor belegstukken moet, waar mogelijk, steeds worden ge­
zorgd. In kolom 5 komen de verwijzingen naar de registers
waarin de post verder verwerkt is.
In winkels waar geen kasregister of iets van dien aard is,
kan de dagontvangst niet zonder meer worden bepaald. Ten­
einde de nauwkeurigheid van de berekening te bevorderen,
voegt men in het dagboek voor de bedragskolom nog twee geldkolommen in ter boeking der kasposten.
lederen morgen opent men met het in de kas gestorte wis­
selgeld. Voorts boekt men in de ontvangstkolom alle ontvang­
sten, welke niet als winkelontvangsten zijn aan te merken.1)
In de uitgavekolom worden alle uitgaven ingeschreven en des
avonds het in de lade aanwezig geldsbedrag.
 Het verschil tusschcn de twee kolommen is dus het bedrag
aan winkelontvangsten, dat, tezamen met de andere ontvang­
sten en de uitgaven, vanuit het dagboek in het kasboek wordt
ingeschreven.
7. Om fiscale redenen moeten dikwijls nog gehouden wor­
den een goedereningangregister, een loonenboek en een goederenuitgangregister.
Het loonenboek bevat de loonverdeeling over arbeiders, en
per arbeider de samenstelling van de uitbetaalde bedragen.
De andere twee registers doen sterk denken aan de registers
welke te onzent moeten worden bijgehouden voor de O.B.
8. T.a.v. de kostprijscalculatie zou aan de hand van de ge­
noemde registers van in- en uitgang een nadere uitwerking mo­
gelijk zijn. Men kan ze tabellarisch maken per artikel of groep
van artikelen. Desnoods uitsplitsing alleen in hoeveelheden.
Aan het eind van het boekjaar, wanneer inventarisatie heeft
plaats gevonden, zou men dan tenminste een totaalcontröle op
de receptuur van het bedrijf verkrijgen, welke eventueele fou­
ten, door den handelaar bij zijn telkenmale weerkeerende calcu­
laties gemaakt, althans eenigermate zouden signaleeren.
1) o.m. betalingen van debiteuren.
Rotterdam, Juni 1938.
d. T.
VRAGENBUS
Vragen omtrent onderwerpen, die voor den accountant in de
uitoefening van zijn beroep van belang kunnen zijn, kunnen
worden ingezonden bij den Secretaris van de Redactie.
De Redactie is bereid'■ de grenzen waarbinnen de vragen,
die voor beantwoording in aanmerking komen, vallen, zoo ruim
mogelijk te stellen, zoadat zoowel die van juridiscJien, als die
van bedrijfshuishoudkundigen aard daar binnen vallen, mits de
vragen slechts blijveii binnen het gebied, dat liet blad dienen
wil.
De beantwoording geschiedt door een der medewerkers of
redactieleden individueel, zoodat de antwoorden niet mogen
worden geacht steeds de meening der Redactie in haar geheel
weer te geven.
Vraag van Drs. P. C. II. te Ben Haag:
Hierbij verzoek ik U beleefd mij te willen helpen de volgende
kwestie op te lossen.
 120

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE

Bij een n.v. wordt de winst verdeeld; in de eerste plaats zal
zoo mogelijk aan preferente aandeelhouders ten hoogste 5%
van het bedrag hunner aandeelen worden uitgekeerd; het over­
blijvende is voor gewone aandeelhouders.
Nu beweert de één: eerst krijgen preferente aandeelhouders
5% dividend in handen, dus er wordt — in verband met de
dividend- en tantièmebelasting— ongeveer 5y2% van hun aandeelenbezit van de winst afgenomen alvorens de gewone aan­
deelhouders aan de beurt kunnen komen.
Hiertegenover stelt de ander: eerst is 5% voor preferente
aandeelhouders bestemd, d.w.z. — daar de belasting van de
uitdeeling wordt geheven ten laste van de winstgerechtigden,
ook al int de fiscus het verschuldigde bij de n.v. — dat de
preferente aandeelhouders eerst ongeveer 4y2% dividend uit­
gekeerd krijgen en de rest van de voor hem bestemde 5% wordt
afgehouden voor betaling van de belasting.
Zou men de eerste manier kiezen dan zouden, in het geval
de winst voldoende is om preferente aandeelhouders aan divi­
dend en belasting tezamen meer dan 5% te geven, feitelijk de
gewone aandeelhouders de belasting voor de preferente be­
talen.
Antwoord:
De vraag van den inzender herinnert aan een kwestie, die tot
de wet van 17 April 1925, S. 14G de gemoederen nog al heeft
bezig gehouden.
De dividend- en tantième-belasting, die volgens art. 1 van de
wet op de Dividend- en Tantièmebelasting 1917 is een be­
lasting welke geheven wordt van de uitdelingen van naamloze
vennootschappen enz., is volgens art 11 van die zelfde wet ver­
schuldigd door de naamloze vennootschap enz.
Art. 11 bevatte oorspronkelijk nog een derde lid krachtens
welk lid, in de interpretatie van de II.R. (arrest van 7 Jan.
 1920, B.B. no. 2369), de belasting van de winst-aandelen der
commissarissen of gecommitteerden, bestuurders of beherende
vennoten en verder personeel van die aandelen en salarissen in
mindering wordt gebracht.
Men wilde n.1. voorkomen, dat die belasting ten laste van de
aandeelhouders zou worden gebracht.
De wet van 17 April 1925 schrapte o.m. het derde lid van
art. 11. Sedertdien staat vast, „dat voortaan de aanslag in de
dividend- en tantièmebelasting in zijn geheel een onkostenpost
is over het boekjaar, waarover de belasting wordt geheven, en
dat als gevolg daarvan, de dividendtrekkers mede zullen dragen
in de belasting, verschuldigd wegens de uitkering van tan­
tièmes” (aldus A. J. Loyens in de N.V. 1926/7 blz. 6 ev).
Het zelfde geldt (a fortiori) voor winst-uitdelingen aan pre­
ferente aandeelhouders.
Het is derhalve de opzettelijke bedoeling van de wetgever,
dat de dividend- en tantièmebelasting, verschuldigd wegens
winst-uitdelingen aan preferente aandeelhouders, „door de ge­
wone aandeelhouders wordt betaald”. Tussen aanhalingstekens,
omdat het slechts schijn is, dat de gewone aandeelhouders aldus
de belasting voor de preferente aandeelhouders betalen. De
n.v. betaalt de belasting.
Bij iedere betaling van onkosten doet zich het zelfde ver­
schijnsel voor: de (gewone) aandeelhouders krijgen er minder
dividend door.
De eerste redenering, in bovenstaande vraag weergegeven,
acht ik derhalve de juiste.
Mr Th. LIMPERG.
UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM
TENTAMEN INRICHTINGSLEER
Woensdag 15 Februari 1938
9—12'/2 uur
Vraagstuk I
Een naamlooze vennootschap exploiteert een olieslagerij, waarin
uit oliehoudende zaden en andere plantaardige producten olie resp.
vet wordt geperst en veekoeken worden vervaardigd. De geprodu­
ceerde vetten en oliën worden in ruwen staat (onbewerkt) verkocht,
dan wel in de eigen raffinaderij geschikt gemaakt voor menschlijk
gebruik.
 De voor het in beweging brengen der verschillende machines in de
fabriek noodige electrische kracht wordt geleverd door de machine­
kamer, waarin is opgesteld een dynamo, welke gedreven wordt door
een stoomturbine. De daarvoor noodige stoom van hoogen druk wordt
geproduceerd door het ketelhuis. De door de turbine afgewerkte
stoom wordt gedeeltelijk gebruikt voor het raffineeren der vetten en
oliën en gedeeltelijk voor het verwarmen, gedurende ± 9 maanden
van het jaar, der transportleidingen en tanks in de fabriek. Buiten­
dien wordt de afgewerkte stoom in de wintermaanden benut voor het
verwarmen van de kantoren en de bij de fabriek gebouwde wonin­
gen van fabriekspersoneel.
De perserij werkt in continu-bedrijf. De raffinaderij wordt slechts
in werking gesteld als de prijsverhouding tusschen ruwe en geraffi­
neerde oliën en vetten het voordeeliger maakt deze producten in ver­
edelden vorm ter markt te brengen. Gemiddeld is de raffinaderij in
totaal ± 6 maanden per jaar in verschillende perioden in bedrijf en
dan continu.
De bediening van het ketelhuis geschiedt door een ploeg arbeiders
van zes man; per etmaal wordt door 3 ploegen gewerkt.
De machinekamer wordt bediend door een machinist; voor het con­
tinubedrijf zijn dus drie machinisten afwisselend in dienst.
Het normale onderhoud van ketelhuis, machinekamer en verdere
machines wordt verzorgd door eigen technisch personeel. Een en an­
der staat onder toezicht van den bedrijfsingenieur en zijn assistent.
Gevraagd wordt voor het hierboven bedoelde ketelhuis en de ma­
chinekamer aan te geven, op welke wijze U tot een opstelling der
kostenstandaards zult komen en in welken vorm U de door de directie
gevraagde gegevens omtrent de bedrijfszuinigheid en de afwijkingen
van de bedrijfsbegrooting van ketelhuis en machinekamer zult doen
overleggen.
 Woensdag 15 Februari 1938
2 / 2 —5 uur
Vraagstuk II
De Maatschappij tot exploitatie van Automaten exploiteert automa­
ten in verschillende voor het publiek toegankelijke gebouwen. Zij
heeft overeenkomsten loopen, waarbij haar het recht wordt toegekend
tot plaatsing van automaten voor kleine verbruiksartikelen (drops,
chocolade, e.d.) in stationsgebouwen, wachtlokalen van tram- en bus­
ondernemingen, enz. De automaten zijn ingericht voor de afgifte van
zes soorten artikelen. De artikelen zijn in vaste hoeveelheden in doos­
jes verpakt. Door het inwerpen van één dubbeltje kan één doosje
worden verkregen.
De Maatschappij koopt deze artikelen en de verpakkingsmiddelen
centraal in en distribueert ze over 10 depots in Nederland. Elk dezer
depóts staat onder beheer van een vertegenwoordiger, als zoodanig
aangewezen voor een bepaald rayon. Iedere vertegenwoordiger zorgt
voor de verpakking der artikelen in voor de automaten geschikte
doosjes, voor de regelmatige aanvulling der automaten, de lichting
van het geld uit de automaten en de afrekening met het hoofdkan­
toor. In geheel Nederland staan ruim 3000 dezer automaten.
Gevraagd wordt een beschrijving te geven van de administratie
van Hoofdkantoor en Vertegenwoordigers betreffende de geld- en
goederenbeweging met modellen van door U noodig geachte beschei­
den. Daarbij dient te worden aangegeven op welke plaatsen en op
welke wijze U sleepen met geld en/of goederen mogelijk acht en
welke voorschriften U ter voorkoming daarvan zult geven.
