UIT HET BUITENLAND VOORRAADADMINISTRATIE EN CONTROLE INZAKE ATOOM ENERGIE MATERIALEN
U IT H E T B U IT E N L A N D
VOORRAADADMINISTRATIE EN CONTROLE
INZAKE ATOOM ENERGIE MATERIALEN
D rs J. M. Tanis

In „The Journal of Accountancy” van Juli 1953 gaf Ed. Hall een be­
schrijving van de problemen, samenhangende met de voorraadverantwoording van atoomenergie-materialen en de controle op die verantwoor­
ding bij de door de Amerikaanse Regering bij de productie ingeschakelde
fabrieken.
De Regering koopt het uranium erts; de verschillende bewerkingen ge­
schieden door particuliere ondernemingen. Met deze ondernemingen wor­
den contracten afgesloten, waarbij tegen overeengekomen vergoedingen
de bewerking ( en ) plaats vinden. Deze „contractors” kopen dus niet het
uranium of plutonium van de regering, doch dit wordt hun ter bewerking
gegeven en de producten worden door hen weer afgeleverd.
In 1946 werd door het Amerikaanse Congres opgericht de „Atomic
Energy Commission” die voor de Regering de productie regelt. Deze
A .E.C. heeft een gedecentraliseerde organisatie: de contracten met de
„bewerkers” worden afgesloten door negen regionale kantoren, ieder met
een volledige staf rechtskundigen, ingenieurs, administratief personeel,
enz. De managers van de regionale kantoren zijn verantwoording schul­
dig aan het hoofdkantoor te Washington. De ingeschakelde ondernemin­
gen zijn verplicht een volledige goederenverantwoording in te richten,
waaruit ter bewerking ontvangen grondstoffen, productie, verliezen, voor­
raden e.d. blijken.
Z e moeten hieromtrent een keer per maand een rapport uitbrengen
aan het A .E.C. regionale kantoor. Deze regionale kantoren zijn verplicht
te administreren wat aan de ondernemingen in hun rayon is verstrekt,
controle uit te oefenen op de maandelijkse opgaven en een maandelijkse
geconsolideerde „goederenbalans” in te zenden aan het hoofdkantoor.
 Het hoofdkantoor maakt uit deze gegevens van de regionale kantoren
een totaal overzicht, dat aangeeft de hoeveelheden uranium en plutonium
nog niet uitgegeven, aanwezig in de verschillende fabricage processen en
aanwezig in de vorm van eindproduct (dus wat genoemd zou kunnen
worden een uranium en plutonium balans). Verder een gedetailleerde
analyse van productieverliezen en een vergelijking van voorraden en ver­
liezen met die van vorige perioden.
V anaf Juli 1948 moesten de regionale kantoren regelmatig de uranium
en plutonium verantwoording bij de aangesloten fabrieken controleren,
hetgeen gepaard ging met inventarisaties. Grote fabrieken worden een
maal per zes maanden en andere jaarlijks gecontroleerd.
De A .E.C. droeg aan een accountantsfirma op haar advies uit te bren­
gen omtrent de inrichting van de goederenadministratie, de wijze waarop
de aangesloten fabrieken hun verantwoordingen zouden moeten indienen
en de omvang en wijze van contrôle door de A.E.C. bij de aangeslotenen.
Tevens werd een ingenieursbureau advies gevraagd omtrent de wijze,
waarop inventarisaties van uranium en plutonium zouden moeten plaats­
vinden.
De verkregen adviezen werden gevolgd en de A.E.C. ging er toe over
contróleteams aan te stellen, waarin chemici, ingenieurs en accountants
zijn opgenomen.
ma b

blz. 313

Controleprogramma’s werden opgesteld, terwijl de omvang van de on­
derzoeken o.m. afhankelijk is van de hoeveelheid en waarde van de ver­
werkte materialen, de wijze waarop de interne contrôle is geregeld e.d.
 Betreffende ieder onderzoek wordt een rapport gemaakt, waarin zijn
opgenomen een materiaalbalans, ontvangsten en afvoer van materialen
in de afgelopen periode, een beschrijving van de omvang van het inge­
stelde onderzoek en een verklaring, dat de materiaalbalans in overeen­
stemming is met de eindvoorraden per de gecontroleerde periode. Ook
is ieder contróleteam voorgeschreven dat zij „working papers” bijhoudt
en bewaart, waaruit blijkt, welke controlemaatregelen zijn verricht. Deze
„working papers” gaan naar het hoofdkantoor, teneinde aldaar te kunnen
constateren of de werkzaamheden volgens de vastgestelde controle­
programma’s zijn uitgevoerd.
De schrijver wijst er op, dat het gebrek aan een voldoend aantal ac­
countants de omvang van de controles ernstig belemmert. Er wordt daar­
om naar gestreefd de organisatie en interne contrôle bij de aangesloten
ondernemingen te verbeteren.
De ondernemingen werd gevraagd een beschrijving te geven van hun
organisatie, materiaaladministratie, inventarisatiemethoden e.d., opdat bij
het plannen van de onderzoeken met de kwaliteit van de interne organisaties
rekening kon worden gehouden.
In de controlerapporten, welke worden uitgebracht, moet o.m. opge­
nomen worden een beschrijving van de wijze, waarop de organisatie van
de onderneming is ingericht. Er is voorgeschreven dat door de controleurs
deze organisatie met de leiding van de onderneming zal worden doorge­
nomen en dat, waar nodig, men de leiding moet bewegen de interne con­
trole maatregelen te verbeteren, teneinde daardoor in het vervolg de om­
vang van het onderzoek eventueel te kunnen beperken.
Bij een in 1950 door de A.E.C. ingestelde enquete bij andere onder­
nemingen, in hoofdzaak bij die, welke eveneens kostbare materialen ver­
werken, bleek, dat over het algemeen de nauwkeurigheid van de goe­
derenverantwoording, van de inventarisatie e.d. bij die ondernemingen
groter is dan bij de uranium verwerkende ondernemingen.
 De schrijver verklaart dit door het feit, dat die andere ondernemingen
reeds een veel grotere ervaring hebben op dit gebied, terwijl bovendien
de prikkel om de fabricageverschillen zo gering mogelijk te doen zijn, bij
de uraniumverwerkende ondernemingen in veel mindere mate aanwezig
is, omdat deze niet voor hun risico zijn.
Desondanks kan worden vastgesteld, dat gedurende de zes jaar, dat
de fabricage van atoomenergieproducten onder supervisie van de A .E.C.
thans heeft plaats gevonden, een grote vooruitgang in de materiaalverantwoording en controle is te constateren, al zullen nog verschillende moei­
lijkheden, welke zich in de practijk blijken voor te doen, moeten worden
opgelost.
m ab

blz. 314

DE ENGELSE ACCOUNTANTSVERKLARING
door Drs P. J. van Sloten

Een tweetal artikelen in ’’The accountant” van 6 en 13 M aart 1954 van
de hand van Sir Russell Kettle, F.C.A ., doen uitkomen, dat in Engelse
accountantskringen bezwaren bestaan tegen de in de Ninth Schedule van
de Companies Act 1948 gestelde eisen aan de accountantsverklaring. Het
is bekend, dat het Engelse Institute op grond van deze eisen een stan­
daardverklaring heeft opgesteld, welke in de meerderheid der accoun­
tantsrapporten ongewijzigd wordt gehanteerd; zij volgt de wet dan ook
nauwkeurig. Volledigheidshalve laten wij haar hieronder volgen.
1. W e have obtained all the information and explanations which to the
best of our knowledge and belief were necessary for the purposes of
our audit.
2. In our opinion proper books of account have been kept by the company
so far as appears from our examination of those books and proper
returns adequate for the purposes of our audit have been received
from branches not visited by us.
3. W e have examined the above balance sheet and annexed profit and
loss account which are in agreement with the books of account and
returns.
 4. In our opinion and to the best of our information and according to the
explanations given us, the said accounts give the information required
by the Companies Act 1948, in the manner so required and the balance
sheet gives a true and fair view of the state of the company’s affairs
as a t . . . and the profit and loss account gives a true and fair view of
the profit (loss) for the year ended on that date.
Sir Russell merkt op, dat deze verklaring veel te breedsprakig is en
details vermeldt, welke voor aandeelhouders niet van belang zijn. Hij
herinnert eraan, dat het Institute reeds in 1951 aan de Board of Trade
heeft voorgesteld, dat de accountant in zijn rapport over de punten ad 1
tot en met 3 alleen dan iets zou vermelden, indien dit naar zijn oordeel
noodzakelijk is. De in de Ninth Schedule te stellen eisen zouden naar het
oordeel van het Institute beperkt moeten worden tot de verklaring van de
accountants:
Whether in their opinion the balance sheet and profit and loss account
of the company are properly drawn up in accordance with the provisions
of the Act so as to give a true and fair view of the state of the company’s
affairs at the date of its balance sheet and of its profit or loss for its
financial year on that date.
Het Engelse Institute is dus voorstander van een beknopte verklaring,
waarin de accountant vaststelt, dat aan de — zoals bekend zeer gedetail­
leerde — voorschriften van de Companies Act is voldaan, tengevolge
waarvan de jaarrekening ’’true and fair” geacht kan worden. W ij zullen
het er wel over eens zijn, dat hiermede inderdaad veel ballast over boord
zou worden geworpen.
 Het kan zijn nut hebben, deze verklaring van het Institute eens te stel­
len tegenover de vaktechnische betekenis van de Nederlandse goedkeu­
rende verklaring, zoals deze is geformuleerd in art. 16 lid 2 van het
Reglement van Arbeid van het N.I.v.A. Laatstgenoemde bepaling luidt:
,,Deze verklaring houdt de bevestiging in, dat de jaarrekening is opgema b

blz. 315

maakt volgens goed koopmansgebruik en betreft mede het bestaan en de
waardering van de activa en passiva en de omschrijving van de posten.”
Het belangrijkste verschil tussen de Engelse en de Nederlandse ver­
klaring is wel, dat in Engeland getracht is, het „goedkoopmansgebruik”
in wet en jurisprudentie te verankeren, terwijl in Nederland dit begrip
alleen door de bedrijfseconomie een vaste grondslag heeft verkregen, doch
in de praktijk van het bedrijfsleven nog vaak met een grotere mate van
labiliteit wordt gehanteerd dan wenselijk moet worden geacht. Deze om­
standigheid legt dus in wezen een grotere verantwoordelijkheid op de
Nederlandse accountants dan op de Engelse, aangezien laatstgenoemden
zich kunnen en moeten laten leiden door wet en jurisprudentie.
Sir Russel trekt intussen geen vergelijking met de Nederlandse, maar
met de Amerikaanse accountantsverklaring, waarin hem opvalt de ver­
wijzing naar "generally accepted auditing standards” en naar ’’generally
accepted accounting principles” . Hij acht het niet wel mogelijk, dergelijke
"standards” en ’’principles” in de wet vast te leggen, hetgeen in de V .S.
trouwens ook niet gebeurt. Hoewel bezwaren tegen een gedetailleerde
vastlegging in een wet kunnen worden aangevoerd, moet naar zijn oordeel
niettemin worden erkend, dat de "case studies” der Amerikanen veel kun­
nen bijdragen tot verheldering van het begrip, mits de algemene proble­
matiek goed wordt gesteld. W ij onderschrijven dit gaarne.
 Voorts merkt Sir Russel op, dat naar zijn oordeel in geval van strijd
tussen ” true and fair” , bijvoorbeeld bij handhaving van de waardering van
vaste activa op ponden van vóór de inflatie, ’’fair” boven ”true” gesteld
moet worden, zodat de Engelse accountant vanwege de genoemde hand­
having diis geen voorbehoud aan zijn verklaring behoeft te verbinden.
Zijn artikel bevat voorts niet minder dan 92 voorbeelden van Engelse
accountantsverklaringen, welke in verband met een voorbehoud afwijkend
van de wet zijn geformuleerd. De afwijkende formuleringen worden door
Sir Russell van een beknopt commentaar voorzien. Als algemene opmer­
king wordt nog medegedeeld, dat als oplossing heel vaak wordt gehan­
teerd een toelichtende noot bij de jaarstukken, waardoor een voorbehoud
in dat geval wordt vermeden.
Tenslotte wordt hier één van de 92 voorbeelden aangehaald, hetwelk
illustratief is voor de wijze, waarop de wet moet worden gehanteerd. De
accountant in dit voorbeeld schreef:
...the said balance sheet gives the information recuired by the Companies
Act 1948, in the manner so required, except that a proportion of the
general reserve has been deducted from fixed assets and not included in
revenue reserves.”
Sir Russell tekent hierbij aan:
The deduction (£ 550.000) from fixed asses was shown in the balance
sheet as "amout appropriated from general reserve to reduce to nominal
value” . Ultra conservatism is no longer permitted by the Act to obscure
a true and fair view.
Ondanks het feit, dat uit de balans blijkt, dat een bedrag van de alge­
mene reserve in mindering van de nominale waarde der vaste activa is
geboekt, omkleedt de accountant zijn verklaring dus met een voorbehoud.
ma b

blz. 316.
