POTENTIËLE BELASTINGVERSCHUIVING
POTENTIËLE BELASTINGVERSCHUIVING
door ]. P. H. Smits

Gedurende de oorlogsjaren is het door de Duitsers ingevoerde „Besluit
op de Inkomstenbelasting 1941” (in het vervolg: I. B.) slechts weinig
veranderd. De belastingplichtigen aanvaardden nolens volens de dwin­
gende voorschriften m.b.t. de waardering en hoopten slechts op betere
tijden. Immers, aldus was de verwachting, dan zouden verschillende
Duitse onaantrekkelijkheden ■
—- wij noemen hier de gebrekkige regeling
van het z.g. „aanmerkelijke belang” en de zonderlinge voorschriften
betreffende de „speculatie” — wel worden verwijderd.
De „Wet Belastingherziening 1947” stelde teleur, omdat zij in feite
slechts regelingen gaf voor de bedrijven. Doch ingewijden begrepen, dat
deze voorschriften als overgangsmaatregelen waren bedoeld en de hoop
bleef levendig. Op 1 Juni 1949 werd het ontwerp „W et Belastingher­
ziening 1949” ingediend en het heeft tot eind September 1950 geduurd,
voordat dit ontwerp als „Wet Belastingherziening 1950” (in het ver­
volg: B. H. 1950) werd aanvaard. De langdurige behandeling toont wel
aan, hoe weinig het parlement ingenomen was met de voorgestelde ver­
anderingen en er is dan ook van alle zijden aan het ontwerp gedokterd.
In dit artikel willen wij eens onderzoeken, wat het resultaat is geworden.
Ook de W et B. H. 1950 bevat voornamelijk regelingen voor het
bedrijfsleven. Practische moeilijkheden, die wij eerst zullen bespreken,
zijn reeds gebleken. Ten dele moeten zij worden toegeschreven aan
onduidelijke formulering. Anderdeels, doordat de „leidraad” een van
de duidelijke bewoordingen der wet afwijkende interpretatie geeft. Ten­
slotte zullen wij een practische toepassing geven aan de hand van een
cijfervoorbeeld.
 Achtereenvolgens zullen wij behandelen:
a) de mogelijkheid tot verdubbeling der fiscale boekwaarde der be­
drijfsmiddelen, die op 31 December 1941 reeds tot het bedrijfsver­
mogen van de belastingplichtige behoorden (art. 2 B. H. 1950):
b) de bepalingen omtrent de normale afschrijving op bedrijfsmiddelen
(art. 8, le en 2e lid I. B.)
c) de bepaling omtrent de vervroegde afschrijving (art. 8, 3e lid I. B.)
d) de bepalingen omtrent „de nieuwe onbelaste reserve” (N.O.R.), zo­
als die voorkomen in art. 4 B. H. 1950.
Ter besparing van plaatsruimte zullen wij de genoemde artikelen
slechts geven, indien en voor zoverre zij voor onze bespreking nodig
zijn.
Ad a). De fiscale boekwaarde van bedrijfsmiddelen, die op 31 De­
cember. 1941 reeds tot het bedrijfsvermogen van de belastingplichtige
behoorden, mag, te beginnen met het boekjaar, waartoe 1 Januari 1950
behoort, worden gesteld op het dubbele van het bedrag, waarop zij met
terzijdelating van de onderwerpelijke regeling zouden zijn gewaardeerd.
Over die verdubbelde waarde mag dan worden af geschreven. Wij inter­
preteerden — en interpreteren —■deze bepaling aldus. Stel, een bedrijfs­
middel, dat op 31 December 1941 reeds tot het vermogen van de belas­
tingplichtige behoorde, had op 31 December 1949 een fiscale waarde
van ƒ 40.000.—. Stel de jaarlijkse afschrijving op ƒ 5.000.—, dan zou.
mab

blz. 107

krachtens het bovengenoemde artikel, de fiscale waarde op 1 Januari
1950 op ƒ 80.000.— worden gesteld en de jaarlijkse afschrijving op
ƒ 10.000.-.
 Niet aldus de „leidraad”. Wij lezen daar (par. 17 lid 5): „mochten
sindsdien (d.i. sedert 1 Januari 1942) kapitaalsuitgaven zijn gedaan zo­
als verbetering, verandering of tot herstel van belangrijke schade, dan
is het niet geoorloofd, de uit deze uitgaven resterende fiscale boekwaarde
in de herwaardering te betrekken.” Even tevoren wordt gezegd: „door­
dat de boekwaarden telkenjare worden verdubbeld, worden ook de
jaarlijkse afschrijvingen verdubbeld”. Het laatste is in strijd met het
eerste, hetgeen wij weer met een voorbeeld willen verduidelijken. Wij
gaan uit van een bedrijfsmiddel, dat op 1 Januari 1942 een boekwaarde
had van ƒ 100.000.•—, waarop jaarlijks ƒ 10.000.—- werd afgeschreven.
Eind 1945 werd het bedrijfsmiddel verbeterd, waaraan ƒ 60.000..— ten
koste werd gelegd. De fiscale afschrijving werd toen, in overleg met de
Inspectie, gesteld op ƒ 15.000.—•.
Ultimo 1949 bedroeg de boekwaarde nog ƒ 60.000.— Volgens de op­
vatting van de „leidraad” —■ d.i. de opvatting van de Minister van
Financiën — zal de fiscale waarde bedragen op 1 Januari 1950:
waarde op 1 Januari 1942 ................................................. ƒ
afschrijving 1942 t/m 1949: 8 X ƒ 10.000.— ........................
restant ................................................................................. ƒ
verhoging ex art. 2 B. H. 1950 ................................................
ƒ
verbetering 1945 .......................................... ƒ 60.000.—
afschrijving 1946/ 49, 4 X ƒ 5.000.— ...... ,, 20.000.— ,,
Fiscale boekwaarde op 1 Januari 1950 .............................. ƒ
Afschrijving 1950 e.v.:
op oude waarde 2 X ƒ 10.000 ......................................... ƒ
op verbetering, als voorheen ....................................................
totaal .................................................................................... ƒ
hetgeen niet het dubbele is van de afschrijving 1949.
 100.000.—
80.000..—
20.000.—
20.000.—'
40.000.—
40.000.—
80.000.—20.000..—
5.000.—
25.000.—-

Een zekere waardering willen wij de opvatting van de „leidraad” niet
onthouden. Immers, de ratio van de verdubbeling is geweest, de op de
oude waarde gebaseerde afschrijving te verdubbelen om daarmede de
belastingplichtige in de gelegenheid te stellen, zijn afschrijvingsfonds wat
meer aan te passen aan de sterk gestegen vervangingsprijzen. Doch in
de verbeteringen is die prijsstijging al in belangrijke mate verdisconteerd
en temeer, naarmate die verbeteringen in latere jaren zijn toegepast.
Niettemin menen wij de opvatting te moeten bestrijden:
a)
omdat de aan de regeling ten grondslag liggende gedachte hier­
door veelal in de verdrukking zal komen. Ook dit willen wij weer even
illustreren. Stel, met behoud van dezelfde cijfers, dat de residuwaarde
van dit bedrijfsmiddel ƒ 30.000.—• zou bedragen. In dat geval zou op
het „oude” deel voor het laatst in 1948 zijn afgeschreven. De afschrijving
1949 zou dan slechts ƒ 5.000.— hebben bedragen. De verdubbeling van
de waarde van het „oude” deel, die toch zou worden toegepast, omdat
de winst bij eventuele vervreemding hierdoor lager zou worden, zou dan
m a b blz. 108

geen invloed hebben op de afschrijving. Hieruit volgt dus, dat voor alle
bedrijfsmiddelen, die wat betreft het „oude" deel de residuwaarde zou­
den hebben bereikt, geen toevoegingen aan het afschrijvingsfonds zouden
zijn toegestaan. In vele bedrijven, die nog oude bedrijfsmiddelen hebben,
zal dat stellig het geval zijn. Zij worden immers telkens opgelapt! Inter­
pretatie van het wetsartikel als in de leidraad zal het voor vele belasting­
plichtigen tot een dode letter maken.
b)
Wij achten de opvatting in strijd met de woorden van de wet.
 Er staat, dat de waarde der bedrijfsmiddelen die op 31 December 1941
tot het bedrijfsvermogen behoorden, mag worden verdubbeld en niet, dat
de waarde der bedrijfsmiddelen in de staat, waarin zij op 31 December
1941 verkeerden, mag worden verdubbeld. De datum van 31 December
1941 is gekozen, om vast te omlijnen, welke de bedrijfsmiddelen wel en
welke niet in aanmerking komen. Het gaat niet aan, het bedrijfsmiddel te
splitsen omdat het ondeelbaar is. En dat wordt in de „leidraad" gedaan.
Het is best mogelijk en zelfs waarschijnlijk, dat de Minister van meet af
aan de bedoeling heeft gehad, de bovengenoemde restrictie toe te passen.
Doch in de formulering van het wetsartikel is dit niet tot uitdrukking
gekomen.
Niettemin, de „leidraad” geldt de Inspecteurs tot wet. Zij zullen een
afwijking dan ook niet aanvaarden. Wij voorzien, dat de kwestie spoedig
aan de Raad van Beroep zal worden voorgelegd.
Ad. b) Art. 8, le lid I. B. geeft aan, dat de jaarlijkse afschrijving op
zaken, welke voor de uitoefening van het beroep of bedrijf worden ge­
bruikt, wordt gesteld op het gedeelte van de nog niet afgeschreven aanschaffings - of voortbrengingskosten, dat aan dat jaar kan worden toe­
gerekend.
En hier gaat de vrijheid van waardering •—■er wordt immers een cau­
saal verband gelegd tussen verkrijgingsprijs en jaarlijkse afschrijving.
 Waardering op vervangingswaarde en daarop gebaseerde afschrijvingen
worden fiscaal niet geaccepteerd. Tegenover de oude regeling geeft de
nieuwe geen verbetering. Dit wordt ook in de „leidraad” toegegeven,
waar wij lezen, dat „in het algemeen de nieuwe redactie in de practijk
geen verandering zal brengen”. De bindende voorschriften van het Be­
sluit zijn niet vervallen verklaard, omdat zij onjuist werden geacht, zij
werden in de wet B. H. 1950 niet overgenomen, omdat zij overbodig
werden geacht. Met één uitzondering, n.1. die van art. 8, le lid, dat wij
zojuist behandelden.
Ons is dan ook al gebleken, dat er practisch geen verandering is ge­
komen, behalve dan de mogelijkheid tot belastingverschuiving, waarover
wij thans willen spreken.
Art. 8 2e lid luidt letterlijk: „afschrijving is reeds mogelijk, zodra nopens
de verwerving of de verbetering van een bedrijfsmiddel een overeenkomst
is gesloten; in dat geval geldt het beloop van de daarbij aangegane ver­
plichtingen als aanschaffingskosten.”
Wij nemen het volgende voorbeeld. Begin Januari 1950 wordt een
bedrijfsmiddel besteld tegen een basisprijs van ƒ 500.000.—■. Er wordt
overeengekomen dat, indien de lonen of materiaalprijzen stijgen, de daar­
uit voortvloeiende kosten voor rekening van de aanbesteder zullen zijn.
De fiscale afschrijving is 5 %, de residuwaarde 10 %. Oplevering 1
Januari 1952.
Eind 1950 is ƒ 200.000.—• betaald. Op dat moment kan worden becijmab

blz. 109

ferd, dat de resterende verplichting ƒ 350.000.— zal zijn. Naar onze
mening kan de aanbesteder in 1950 •— afgezien van de mogelijkheid tot
vervroegde afschrijving, waarop wij nog terugkomen — in 1950 af schrij­
ven 1/22 X (ƒ 500.000.— ./. ƒ 50.000.— ) = ƒ 20.400.— (afgerond).
 De levensduur van het bedrijfsmiddel wordt gesteld op 20 jaar. Het is
dus redelijk aan te nemen, dat het bedrijfsmiddel moet zijn afgeschreven
op 31 December 1971. Tussen 1 Januari 1950 en 31 December 1971
liggen 22 jaar, vandaar, dat wij de afschrijvingstermijn op 22 jaar heb­
ben gesteld.
In 1951 wordt weer ƒ 200.000..— betaald, terwijl de verplichtingen
op ultimo 1951 op ƒ 200.000.— worden gesteld. Hoe wordt nu de af­
schrijving? Voor het jaar 1951 komen wij tot de volgende berekening:
Op 1 Januari 1951 bedroeg de verplichting ...................... ƒ
residuwaarde 10 % ...................................................................
af te schrijven ..................................................................... ƒ
afgeschreven in 1950 ......................................................... ,,
dus nog af te schrijven in 21 jaar ...................................... ƒ

550.000.—55.000.—
495.000.—
20.400.—
474.600..—

dat is dus per jaar ƒ 22.600.— (afgerond). Dit bedrag zouden wij in
1951 afschrijven.
Op 1 Januari 1952 was de verplichting ƒ 600.000.—. De afschrijving
1952 en volgende jaren laat zich als volgt berekenen:
verplichting.
residuwaarde
af te schrijven .....................................................................
afgeschreven in 1950 .................................. ƒ 20.400.—
afgeschreven in 1951 ........................................ 22.600.—af te schrijven in 20 jaar ...................... .........
dus voor 1952 en volgende jaren ƒ 24.850.—-.
ƒ 600.000.—
„ 60.000.—
f 540.000.—
„ 43.000.—
ƒ 497.000.—

De vraag rijst, of, indien b.v. een rederij het systeem van afschrijving
bij bestelling kiest, zij hieraan ook gebonden is voor het volgende bestelde
schip. De tekst van de wet brengt hierin geen licht. Maar de eis omtrent
continuiteit in de waardering leidt o.i. tot de conclusie dat, als besloten
wordt in één geval tot afschrijving na bestelling, ook voor de toekomst
hetzelfde systeem moet worden gevolgd. Dezelfde opvatting vinden wij in
de leidraad. Hier wordt echter gezegd, dat de keuze m.b.t. een bepaalde
categorie van bedrijfsmiddelen niet bindend is voor een andere categorie.
 B.v. indien voor machines wordt besloten tot afschrijving bij bestelling,
dan zal voor gebouwen het stelsel van afschrijving bij oplevering mogen
worden gevolgd.
A d c.) De onder b) besproken mogelijkheid en die tot vervroegde
afschrijving stellen de ondernemer in de gelegenheid, zijn winst te ver­
kleinen en dus minder of geen belasting te betalen. De aldus vrijgekomen
gelden kan hij dan besteden aan uitbreiding van zijn productieapparaat.
Daarom is er ook sprake van potentiële belastingverschuiving, want het­
geen hij in deze jaren minder betaalt, zal hij in latere jaren moeten inha­
len. Maar hij is ook niet verplicht, van de mogelijkheden gebruik te
maken, hoewel meer dan een ondernemer hiertoe uit liquiditeitsoverwegingen gaarne zal overgaan.
m ab

blz. 110

Art. 8, lid 2 geeft een algemene regel. Afschrijving is mogelijk hetzij
bij bestelling, hetzij bij oplevering, ter keuze van de belastingplichtige.
Die keuze heeft hij in 1950 — gaat hij over tot afschrijving bij bestelling,
dan gelden ook de vóór 1950 betaalde bedragen mee.
In tegenstelling tot het 2e lid, geeft het derde lid een bijzondere rege­
ling. Zij heeft betrekking op bedrijfsmiddelen, die tussen 1 Januari 1950
en 31 December 1952 zijn verworven, verbeterd, besteld of aanbesteed.
Voor deze bedrijfsmiddelen mag 1/3 der na 31 December 1949 gemaakte
kosten willekeurig, mits vervroegd worden afgeschreven. Met een even­
tuele residuwaarde behoeft alsdan geen rekening te worden gehouden.
Ook hiervan willen wij een cijfervoorbeeld geven. Een rederij heeft
in 1948 een schip besteld, dat ultimo 1951 zal worden opgeleverd. De
aanneemsom bedraagt ƒ 2.000.000.'—. Er is op betaald:
in 1948 ................................................................................ ƒ 450.000.—
in 1949
........
 825.000.—
in 1950
........................................................................... 600.000.—
in 1951 het restant ad............................................................... 125.000.—
Wij onderzoeken nu, hoeveel op dit vaartuig in aanbouw maximaal
in 1950 mag worden afgeschreven, rekening houdende met een residu­
waarde van 10 % en een jaarlijkse afschrijving van 5 %.
De totale afschrijving zal bedragen .......................... ƒ 1.800.000.—■
vervroegd mag worden af geschreven in 1950:
1/3 van ƒ 600.000.- = ...................................................... , 200.000.ƒ 1.600.000.—
af te schrijven in 22 jaar. Wij stellen het afschrijvings­
percentage op 4J/2. Afschrijving 1950 .............................. ,,
72,000.—■
Boekwaarde op 31 December 1950 .................................. ƒ 1.528.000.—
In 1951 worden de laatste ƒ 125.000.—- betaald. Hierop mag ver­
vroegd worden afgeschreven 1/3 gedeelte of ................. ƒ 41.667.—
doch hierop was reeds afgeschreven in 1950 4J^ % =
,,
1.867.—■
zodat in 1951 t.l.v. de winst kan worden gebracht ......... ƒ 39.800.—•
De resterende boekwaarde bedraagt dan ƒ 1.488.200.—, af te schrijven
in 21 jaar. d.i. 4.8 % p. j. (afgerond). De normale afschrijving 1951 zal
derhalve bedragen ƒ 71.400.— (afgerond) en de extra afschrijving
ƒ 39.800.-.
Wij zijn er ons van bewust, dat onze uitwerking voor bestrijding vat­
baar is. Immers, wij interpreteren de nogal vage uitdrukking: „de na
31 December 1949 gemaakte kosten’ als de na 31 December 1949 be­
taalde bedragen resp. opeisbare schulden. Het komt ons voor dat het niet
in de bedoeling van de wetgever heeft gelegen, ook de termijnverplichtingen bij de berekening van de vervroegde afschrijving in aanmerking
te nemen. Maar stellig kan worden volgehouden, dat de rederij op 1
Januari 1950 ƒ 725.000.—■kosten had gemaakt door de aanvaarding van
de verplichting, dit bedrag nog aan de werf te betalen. In dat geval zou
in 1950 het derde gedeelte van ƒ 725.000.— vervroegd mogen worden
afgeschreven.
 Bij de wetswijzigingen in 1951 heeft de Minister de bevoegdheid ge­
kregen, voor bepaalde groepen van gevallen of in het algemeen, de ver­
vroegde afschrijving te beperken tot 10% per jaar. Deze bevoegdheid zal
gelden tot en met 1954.
m a b blz. 111

A d. d) Nieuwe onbelaste reserve (N .O .R.). De wet B. H. 1950 geeft
verschillende mogelijkheden tot onbelaste reservering —■onbelast in dier
voege, dat de belastingbetaling hierover niet is afgesteld doch uitgesteld
-— waarvan wij er al enkele hebben genoemd en nog enkele zullen noemen.
In tegenstelling tot de verzameling onbelaste reserveringen, welke wij tot
31 December 1949 hebben gehad, kennen wij sindsdien, behalve de
egalisatiereserve en de reserve assurantie eigen risico, nog slechts één
onbelaste reserve, die de „nieuwe onbelaste reserve” wordt genoemd.
Componenten van de N.O.R. zijn, of kunnen althans zijn:
a) de onbelaste reserve B. H. 1947. Zoals bekend, mocht gedurende
de jaren 1946 t/m 1949 onder bepaalde voorwaarden een bedrag groot
15 % van de fiscale winst onbelast worden gereserveerd. De op 31 De­
cember 1949 in het bedrijf aanwezige reserve wordt overgedragen aan
de N.O.R. (art. 3, le lid B. H. 1950).
 b) Oorlogsgetroffenen hebben tijdens en na de oorlog ontvangen
schadeuitkeringen, voor zover zij de boekwaarde overtroffen, onbelast
mogen reserveren op grond van een aantal resoluties, waarvan die van
27 Februari 1941 Nr. 106 de voornaamste was. Dit verschil werd de
„vervangingsreserve” genoemd en ook deze wordt in de N.O.R. opge­
nomen (art. 6, le lid B. H. 1950). Doch de wet B. H. 1950 gaat nog ver­
der — ook de boekwaarde zelf op het moment van verloren gaan mag
onbelast worden gereserveerd (art. 6, 2e lid B. H. 1950). Dit kan ge­
schieden, door in de jaren 1948 en/of een der volgende zeven jaren een
bedrag gelijk aan deze boekwaarde ten laste van de winst en ten gunste
van de N.O.R. af te boeken.
c) Ook de verhoging van de boekwaarde van „oude” bedrijfsmiddelen
geschiedt ten gunste van de N.O.R.
d) Deze wordt tenslotte vergroot met 60 % van de, bij naamloze ven­
nootschappen voorkomende, herleide overgangsreserve.
 De bepaling van de W et B. H. 1947, dat de onbelaste reserve ten
gunste van de winst moest worden verkleind, als het zuivere bedrijfs­
vermogen aan het einde van het jaar kleiner was dan aan het begin van
het jaar .—■b.v. doordat de privé disposities groter waren geweest dan
de winst .— is in de W et B. H. 1950 niet overgenomen. Wel is bepaald,
dat indien in enig jaar het zuivere bedrijfsvermogen daalt beneden dat
per 1 Januari 1950 (het z.g. „peilvermogen” ), zoveel uit de onbelaste
reserve aan de winst moet worden toegevoegd, dat het zuivere vermogen
weer gelijk is aan dat per 1 Januari 1950. Een cijfervoorbeeld:
Peilvermogen ..................................................................... ƒ 100.000.—
winst 1950 ................................................................................ 20.000.—
ƒ 120.000.—
privé 1950 ................................................................................ 15.000.—
vermogen aan het eind van het jaar ................................... ƒ 105.000.—■
winst 1951
,, 6.000.—
ƒ 111.000.—
privé 1951 ................................................................................
8.000.—
vermogen aan het eind van het jaar ................................... ƒ 103.000.—
winst 1952 ......................................................................... „
5.000.—
ƒ 108.000.—
privé 1952 ................................................................................ 10.000.—
vermogen aan het eind van het jaar .................................. ƒ 98.000.—
m a b blz. 112

Hoewel de winst in 1951 werd overtroffen door de disposities, be­
hoefde in dat jaar de N.O.R. niet te worden aangesproken (vóór 1950 in
zo’n geval wel). Doch aan de winst van 1952 moet ƒ 2.000.—- uit de
N.O.R. worden toegevoegd.
De N.O.R. wordt verkleind met het verlies (óók al zou, b.v. door privéstortingen, het vermogen zijn toegenomen). Bovendien kan de belasting­
plichtige vrijwillig de N.O.R. aan zijn winst toevoegen. Doet hij dat ten
volle, dan is de belasting daarover slechts voor % verschuldigd, waarbij
op verzoek van belastingplichtige het tarief van art. 48 kan worden toe­
gepast en bij naamloze vennootschappen e.d. voor niet meer dan 30 %.
 In ons cijfervoorbeeld geven wij nog een exacte berekening van het
peilvermogen.
Cijfervoorbeeld. Aan de hand van een practisch voorbeeld — waarvan
echter de cijfers fictief zijn en uitsluitend dienen voor illustratie —■willen
wij onderzoeken, hoe de besproken bepalingen moeten worden verwerkt
en daarna de belangrijke vraag aan de orde stellen, of en in welke mate
van de mogelijkheden gebruik dient te worden gemaakt. Wij gaan hierbij
uit van de volgende balansen der rederij N.V. X te Y per

31/12 1949
Activa
Liquide middelen .............. ............. ƒ 500.000.—
Debiteuren ....................... ................... 350.000.Voorraden ....................... ............. „ 240.000.—
Inventaris ......................... ................... 150.000.—
Vaartuigen ....................... ................... 1.550.000.Vaartuigen in aanbouw __ ................... 2.000.000.—
ƒ 4.790.000.—

31/12 1950
ƒ 350.000.—
„ 240.000.—
„ 210.000.—
„ 135.000.—
„ 1.490.000.—
„ 2.000.000.—
ƒ 4.425.000.—

Passiva
Crediteuren ....................... ............. ƒ 250.000.—
80.000.—
Belastingen ....................... ...................
Termijncrediteuren ............ ................... 725.000.—
Leningen o/g ................... ................... 650.000.—
Zuiver vermogen ............... ................... 3.085.000.—
ƒ 4.790.000.—

ƒ 300.000.—
„ 120.000.—
„ 125.000.—
„ 750.000.—
„ 3.130.000.—
ƒ 4.425.000.—

Specificatie van het zuivere
Aandelenkapitaal ...........
Herleide overgangsreserve.
Onbelaste reserve 1947 __
Vrije reserves ...................
Winst 1950 .......................
vermogen: 1949
........ ƒ 1.500.000.—
.............. 350.000.—
.............. 120.000.—
.............. 1.115.000.—

ƒ 3.085.000.-

1950
ƒ 1.500.000.—
„ 350.000.—
„ 120.000.—
„ 1.040.000.- 1)
„ 120.000.—
ƒ 3.130.000.—

Vaartuigen in aanbouw. De desbetreffende gegevens zijn in het theo­
retische deel verstrekt.
m a b blz. 113

Vaartuigen.
 Naam
coaster
I
II
III
IV
V

Bouw­
jaar
1924
1930
1936
1938
1947

Boekwaarde
31/12 1949
ƒ
„
„
„
„

Bij

Boekwaarde
31/12 1950

Afschrijving

100.000.—
120.000.—
200.000.—
3 5 0 .0 0 0 .7 8 0 .0 0 0 .-

ƒ
„

8 0 .0 0 0 .6 0 .0 0 0 .-

ƒ
„
„
„
„

20.000.—
2 5 .0 0 0 .20.000.—
4 5 .0 0 0 .9 0 .0 0 0 .-

ƒ 1.550.000.-

ƒ

140.000.—

ƒ

2 0 0 .0 0 0 .-

ƒ
„
„
„
„

1 60.000.1 55.000.180.000.—
3 0 5 .0 0 0 .6 9 0 .0 0 0 .-

ƒ 1.490.000.-

In overleg met de Inspecteur mag op de verbeteringen van coaster I en
II jaarlijks 5 % worden afgeschreven. In 1949 bedroegen de afschrijvin­
gen op die schepen resp. ƒ 16.000.— en ƒ 22.000.—. De andere zijn gelijk
aan die van 1949.
Belastingen. Ten laste van de winstrekening 1950 werd ƒ 65.000.—
vennootschapsbelasting 1949 gebracht en ƒ 15.000.— ondernemingsbelasting 1950.
Waarderingen. De waarderingen zijn fiscaal aanvaardbaar.
Zonder W et B. H. zou de winst over 1950 hebben bedragen:
volgens vermogensopstelling .............................................. ƒ 120.000.—
vennootschapsbelasting 1949 .................................................. . 65.000.—
Belastbaar bedrag ............................................................. ƒ 185.000.—'
Vaartuigen. Wij nemen hier aan, dat tussen 1 Januari 1942 en 31
December 1949 geen verbeteringen aan de coasters I t/m IV zijn aan­
gebracht. W are het wel zo, dan zou toch onze uitwerking dezelfde blij­
ven. De boekwaarde der schepen mag op 1 Januari 1950 worden ver­
hoogd met ƒ 770.000.— ten gunste van de N.O.R.
Per 31 December 1950 maken wij de volgende berekening, waarbij wij
aannemen, dat van de mogelijkheden, welke de W et B. H. biedt, inte­
graal gebruik wordt gemaakt.
 Boekwaarde 1 Januari 1950 .......... ƒ 1.550.000.—■
+ verhoging ...................................... ,, 770.000.—
ƒ 2.320.000.—
verbeteringen 1950 ..........................
,, 140.000.—
ƒ 2.460.000.—
afschrijving coasters I en II
zie beneden ƒ 127.333.—
afschrijving coasters III en I V ............. 130.000.—
afschrijving coaster V,
gelijk gebleven „
90.000.—
347.333.—
Boekwaarde per 31 December 1950
ƒ 2.112.667.—
11

Berekening Afschrijving coasters I en II.
Normale afschrijving (ƒ 16.000.—■+ ƒ 22.000.—)
X2 =
Verbeteringen: - , ƒ f f - ----—- 5 ^ - ----a
ƒ 46.667.—
f 93.333.—
normale afschrijving 5 % van ƒ 93.333.—
vervroegde afschrijving .........................
totale afschrijving ....................................
m a b blz, 114

ƒ

76.000,—

ƒ

4.666.—
46.667.127.333.—

Vaartuigen in aanbouw. Hiervoor verwijzen wij naar het hierboven
besprokene.
Normale afschrijving 1950 ............................................. ƒ
72.000.—
vervroegde afschrijving ......................................................... 200.000.—
totale afschrijving ............................................................. ƒ 272.000.—
Winstbepaling door vermogensvergelijking:
zuiver vermogen volgens balans per 31 December 1950 ƒ
te vermeerderen met waarde schepen ƒ 2.112.667.—
opgevoerd voor ................................... ,„ 1.490.000.— „
ƒ
en te verminderen met afschrijving nieuwbouw.............. „
zuiver vermogen op 31 December 1950.
ƒ
zuiver vermogen op 1 Januari 1950 ... ƒ 3.085.000.—
+ verhoging waarde schepen .............. „ 770.000.— „
ƒ
vermogensvermindering ......................
onttrekkingen:
75.000.dividend ............................................. ƒ
vennootschapsbelasting 1949 .............. „
65.000.— „
verlies 1950 .........................................
ƒ

3.130.000.—
622.667.—
3.752.667.272.000.—
3.480.667.3.855.000.—
374.333.—
140.000.—
234.333.—

welk verlies op eenvoudige wijze kan worden afgeleid uit de bovenbere­
kende winst ad. ƒ 185.000.—.
Peilvermogen.
Zuiver vermogen per 31 December 1949
verhoging boekwaarde schepen .............
zuiver vermogen op 1 Januari 1950 .....
af: vennootschapsbelasting 1949 ......... ƒ 65.000.—•
ondernemingsbelasting 1950 ........... ,, 15.000.—
dividend 1949 ........................................
75.000.—
N.O.R.:
verhoging der boek­
waarde van oude
coasters .................. ƒ 770.000.—■
Onbelaste reserve
1947 „ 120.000.—
60 % H.O.R........... „ 210.000.—
1.100.000.—
Peilvermogen op 1 Januari 1950 ......................................
 ƒ 3.085.000.—
„ 770.000.—
ƒ 3.855.000.—

.. 1.255.000.—
ƒ 2.600.000.—

Het is begrijpelijk, dat de vennootschapsbelasting 1949 en het dividend
over 1949 aftrekbaar zijn. Ook al worden zij juridisch eerst verschuldigd
in het volgende jaar, economisch hebben zij toch betrekking op het afge­
lopen jaar. Het baart enige verwondering dat de ondernemingsbelasting
1950, die immers een bedrijfslast is van dat jaar, voor de berekening van
het peilvermogen als een schuld wordt beschouwd. De ratio zal wel zijn,
dat deze belasting in wezen een belasting was op de winst van het
afgelopen jaar en als zodanig overeenkomst vertoonde met de vennoot­
schapsbelasting. De leidraad zegt dan ook, dat die aftrek kan worden
goed gekeurd.
m a b blz. 115

M oet van deze mogelijkheden gebruik worden gemaakt? Thans zijn wij
genaderd tot de vraag, of van deze mogelijkheden gebruik dient te wor­
den gemaakt. Het is aan te bevelen, hiermede met beleid te werk te gaan.
Immers, het tarief van de vennootschapsbelasting was in 1950 betrekkelijk
laag, n.1. 40 % van het belastbare bedrag. Voor de jaren 1951 t/m 1954
zal de belasting tenminste 45 % en ten hoogste 52 % bedragen. Het is
dus voordelig, de mogelijkheden zoveel mogelijk naar die jaren te ver­
schuiven.
Klakkeloze toepassing van de bepalingen is nutteloos en schadelijk.
Aan de hand van onze cijfers zullen wij dit demonstreren.
Zuiver vermogen op 31 December 1950 .......................... ƒ
af: N.O.R.................................................................................
ƒ
peilvermogen .................................................................... „
aan de winst toe te voegen uit de N.O.R........................ ƒ

3.480.667.—
1.100.000.—
2.380.667.2.600.000.—
219.333.—

dat is het gehele verlies, verminderd met de ondernemingsbelasting 1950,
die immers al in het peilvermogen als een schuld was opgevoerd.
Welke correcties moeten nu wel en welke niet worden aangebracht.
 De verdubbeling van de boekwaarde van oude bedrijfsmiddelen die ver­
dubbeling van de jaarlijkse afschrijvingen tengevolge heeft, moet op 1
Januari 1950 geschieden. Blijft dit achterwege, dan kan daarop in de
latere jaren niet worden teruggekomen.
De afschrijving op bestellingen en nieuwbouw mag, doch behoeft niet
in 1950 te geschieden. In ieder geval dient de vervroegde afschrijving
achterwege te blijven, omdat die in feite niet geschiedt en de belasting­
plichtige zich de kans ontneemt, daartoe in latere jaren wel over te gaan.
Want, zoals uit het bovenstaande blijkt, moet ƒ 219.333.—- uit de N.O.R.
aan de winst worden toegevoegd. Of de normale afschrijving op de
nieuwbouw wel moet geschieden, dient te worden overwogen. Immers,
de belastingplichtige bindt zich hiermede ook voor de toekomst.
In het bovengegeven voorbeeld zouden wij aanbevelen, de vervroegde
afschrijving achterwege te laten. Het verlies zou alsdan worden ver­
kleind met ƒ 244.333.— *2) en dus omslaan in een winst van ƒ 10.000.—-.
De andere mogelijkheden zouden wij voor een der volgende jaren reser­
veren.
Wij zijn er ons volkomen van bewust, het bovenstaande probleem uit­
sluitend te hebben bezien uit het standpunt van de belastingconsulent.
In de door ons opgestelde fiscale balans is alleen rekening gehouden met
de voorschriften van de belastingwetgeving. In het midden latende, in
hoeverre een balans een bruikbaar middel is voor de beoordeling van een
bedrijf, zijn wij er toch van overtuigd, dat de fiscale balans hiertoe zeker
niet geschikt is. In de laatste jaren maakten vele kleinere zaken slechts
één balans — de fiscale. De wijzigingen in de wetgeving zullen er onge­
twijfeld toe leiden, dat in de toekomst weer een fiscale naast een commer­
ciële balans zal moeten worden opgesteld. De accountant zal zich immers
zelden kunnen neerleggen bij waarderingsvoorschriften, waaraan in vele
gevallen elke economische grondslag vreemd is.
 !) Over 1949 is ƒ 75.000.— dividend uitgekeerd.
2) N . 1. / 200.000.— van de nieuwe coaster en ƒ 46.667.— ./, 5 % daarover van de
verbeteringen aan de coasters I en II.
m ab

blz. 116.
