DE TAAK VAN DEN ACCOUNTANT TEN OPZICHTE VAN DE CONTRÔLE EN DE OPNAME VAN DEN GOEDERENVOORRAAD
52

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUBKUNDE

klaring waardeloos is. Men kan precies weten wat men er aan
heeft. De grootst mogelijke waarborg geeft ze niet.
Uit het voorafgaande blijkt reeds, dat ook wij grootere waar­
de hechten aan eene accountantsverklaring waarin verwezen
wordt naar inventarisatie door deskundigen; echter onder één
voorwaarde : dat het niet slechts deskundigen zijn in het betrok­
ken vak, doch tevens deskundigen in de techniek der inventa­
risatie en ze even onafhankelijk tegenover het Bestuur staan
als de accountant, In dat geval zouden we ons kunnen vereenigen met de uitspraak van den Heer D., dat dit het ideaal
systeem is.
Doch nu de practijk : deskundigen als bovenbedoeld zijn meer
niet dan wel beschikbaar ; inventarisatie uitsluitend door de
beheerders zelf heeft groote bezwaren.
De Heer D. schijnt die dan liever op den koop toe te nemen
dan den middenweg: controle door den accountant (of zijne
assistenten) zelf, toe te passen. Deze toch acht hjj in ieder geval
uit den booze, zoolang de accountant niet beschikt over gron­
dige warenkennis.
 Bedenkt de Heer D. wel, dat het stellen van dezen eisch de con­
sequentie meebrengt, dat een accountant niet de soliditeit der
debiteuren kan controleeren zonder de balans van elk der debi­
teuren onderzocht te hebben, niet het bestaan eener overeen­
komst kan eonstateeren zonder de mérites van elke clausule
juridisch geheel te doorgronden, (men denke eens welke gevol­
gen het kan hebben, of een goudclausule blijkt tegen aanvech­
ting bestand te zijn), geen afschrijving kan goedkeuren zonder
met alle uitvindingen op dat speciale gebied op de hoogte te
zijn ... geen balans kan certificeeren zonder een duizendkunste­
naar te zijn. Zeker, alle kennis, die we ons op elk dezer gebieden
weten te verschaffen, kan zijn nut hebben, maar kan ook wel
eens het spreekwoord bevestigen, dat ,,a little knowledge is
dangerous”.
Wie zal het ontkennen, dat het in al die gevallen mogelijk is,
dat wij als accountant iets goedkeuren, dat tenslotte blijkt niet
geheel juist te zijn. Doch wat men van ons verlangt is toch niet
absolute garantie, doch toezicht voor zoover dat door een ac­
countant mogelijk is.
De onderteekening eener balans beteekent niet : „ik zweer,
dat de balans juist is” , maar „nadat ik alles gedaan heb, wat
van mij als accountant verwacht kan worden, ben ik tot de
overtuiging gekomen, dat de balans juist is”.
Wij zien niet in, waarom datzelfde in vele gevallen na een
contrôle der inventarisatie niet ten opzichte van den goederenvooraad verklaard zou kunnen worden. In ieder geval kan de
zekerheid even groot zijn als wanneer we af gaan op ceelen,
welke toch ook door nietvakkundigen worden afgegeven.
 Nemen we aan, dat de controle door deskundigen (als boven
omschreven) een juistheidskans geeft van 100—d%
contrôle door den accountant
„ 100—d—a%
opname uitsluitend door de beheerders „ 100—d—a—b%
dan is het natuurlijk een onbewijsbare stelling, wanneer wij als
onze meening te kennen geven, dat b veel grootcr is dan a : doch
dat b op zich zelf beschouwd zeer belangrijk kan zijn, zou direct
ieder accountant kunnen bevestigen, die wel eens .wat aan con­
trole van inventarisatie gedaan heeft en eens het recht kreeg
uit de school te klappen, welke verschillen hij daarbij vond.
Wie zich op het standpunt stelt: „alles of niets” moet iedere
accountantscontrole verwerpen, want er zijn nog veel meer —
en zelfs nog kwadere — kansen, dat een behendig fraudeur den
nog zoo ter zake kundigen accountant om den tuin leidt. Wij
zien bijv. niet in, waarom de Directie zooveel gemakkelijker den
accountant een voorraad zou kunnen aantoonen, die er in wer­
kelijkheid niet is doch (let wel, daarvan kan de accountant zich
in ieder geval overtuigen) volgens de administratie behoort te

zijn dan dat zÿ, om slechts iets te noemen, reducties op inkoopen in haar privé zak zou steken.
Indien de accountant al deze mogelijkheden tot een minimum
beperkt, heeft hij datgene gedaan wat van hem verwacht kan
worden en wordt algemeen erkend, dat hij nuttig werk doet.
Dat minimum is echter, wanneer alleen de Directie voor den
goederenvoorraad instaat, niet bereikt.
Voor één ding echter zouden we willen waarschuwen.
 De accountant moet niet in zijn verklaring speciaal naar
voren brengen, dat hij de goederen geïnventariseerd heeft of
voor de juistheid der opname instaat. In dat geval neemt hij
den schijn op zich hieraan meer te hebben gedaan dan bij
contrôle gebruikelijk is en een achteraf zich beroepen op ondes­
kundigheid zou dan moeilijk meer opgaan.
Ook hierin zouden we een algemeenen regel willen zien : een
accountant, die eene verklaring afgeeft, dat de debiteuren alle
solvabel zijn, dient er ook meer van te weten dan bij den ge­
wonen gang der controle mogelijk is.
Daarom is het geven eener. opsomming der controlewerkzaam­
heden zoo misleidend en gevaarlijk.
Doch waarvoor een accountant kan instaan, die zonder voor­
behoud een balans voor accoord verklaart, staat nu toch wel
ongeveer vast, zou althans onder vakgenooten vast kunnen
staan.
JAMES POLAK
DE TAAK VAN DEN ACCOUNTANT TEN OPZICHTE VAN
DE CONTRÔLE EN DE OPNAME VAN DEN
GOEDERENVOORRAAD

In no. 1 van dit blad behandelde de heer Dijker de opname
van den goederenvoorraad bij balanscontrole. Dit onderwerp,
tezamen met dat van de controle van de goederenverantwoor­
ding bij doorloopende controle, komt herhaaldelijk in het
geding bij de bespreking van de waarde van de accountants­
controle.
Ik kan de meening van den schrijver over de voorraadsopname niet deel en en waar die meening, met het overeenstem­
mend inzicht ten opzichte van de controle der goederenverant­
woording, sterk gepropageerd wordt, ja zelfs in accountantsvergaderingen somtijds, al is dat dan niet onweersproken ge­
bleven, beweerd wordt, dat die meening, of althans ongeveer
die meening, onder accountants vaststaat, acht ik het noodig,
dat ook eens van ander inzicht publiekelijk blijk gegeven
wordt. Vandaar dit artikel.
 De vragen waarover het gaat, zijn:
a. Behoort een accountant, aan wien de administratieve con­
trole eener onderneming is opgedragen, in ieder geval de
geheele voorraadsadministratie te verifieeren ?
b. Behoort een accountant, aan wien de balanscontrole is op­
gedragen, in ieder geval den goederenvoorraad op te nemen
en te waardeeren?
c. Indien op a en b met „ ja ” te antwoorden is, heeft dan de
accountant, die deze werkzaamheden niet heeft volvoerd,
het recht, toch de balans te onderteekenen, maar met een
of ander voorbehoud?
d. Indien op a en b het antwoord ontkennend is, hoever gaat
de verantwoordelijkheid van den accountant dan wel?
De bestaande reglementeering is hierbij niet als uitgangs­
punt te beschouwen, maar integendeel behoort de reglemen­
teering bij de juiste beantwoording dier vragen aan te sluiten.
Door sommigen wordt betoogd, dat de accountantscontrole
waardeloos is, wanneer niet de geheele goederenverantwoor­
ding post voorpost geverifieerd wordt. Dijker’s aanhef: „geen
keten is sterker dan haar zwakste schakel” (natuurlijk op
zichzelf volkomen juist) doet blijken, dat hij het daarmede eens

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE

53

is. Ik ben het daarmede geenszins eens. Wie dat spreekwoord
Ook kan ik Dijker’s meening niet deelen, waar hij zegt, dat
als grondslag voor zijn contróle-arbeid neemt, die moet van liij een voorbehoud ongeoorloofd acht, wanneer het naar de
zichzelf het onmogelijke eischen. Het is uitgesloten, dat een letter moet worden opgevat. Ieder voorbehoud is naar mijne
accountantscontrole in alle zaken alles zou ondervangen, wat meening geoorloofd. Zelfs b.v. „onder het voorbehoud, dat ik
door nalatigheid of schuld de onderneming benadeelen kan. bovenstaande balans in het geheel niet heb nagezien” . Wie dat
De controleur van de spoorwegen vangt niet alle fraudeurs, onderteekent, maakt zich belachelijk, maar doet niets ongeoor­
de inspectie van de stoomketels verhoedt niet alle ketelont- loofds.
 ploffingen; nochtans denkt niemand er aan die controle
Ik ben van meening, dat een accountant alleen dàn een voor­
daarom onvoldoende te verklaren. De scheepvaart-inspectie behoud maken moet, wanneer hij iets heeft nagelaten, dat nor­
geeft certificaten van deugdelijkheid af en toch kan er dan maal gesproken van hem verlangd kan worden. Daartoe behoort
nog wel een gebrek aanwezig zijn, dat mede oorzaak wordt b.v. wel de opname van den goederenvoorraad in een groothan­
dat het schip naar den bodem gaat.
del, die alle voorraden op ceel heeft liggen, maar niet die in een
Zoo is ook de accountantscontrole niet overbodig of nutte­ warenhuis ; daartoe behoort in een autohandel wel een voorraad
loos, omdat niet alle fraudes en vergissingen verhoed kunnen automobielen, maar niet een voorraad automobielonderdeelen,
worden en is niet iedere fout een bewijs, dat de accountants­ wanneer overigens de omstandigheden niet bijzonderlijk op
controle onvoldoende was.
dien voorraad onderdeelen de aandacht vestigen.
Het voorbeeld van de ketting is niet toepasselijk.
In een automobielfabriek behoort de interne controle tezamen
In de administratieve organisatie moet gestreefd worden met de organisatorische maatregelen bij de opname van den
naar doelmatigheid en die doelmatigheid wordt niet altijd voorraad materialen en onderdeelen zoo te zijn, dat de accoun­
bevorderd door invoering van alle maatregelen, die op zichzelf tant er met eenige steekproeven (ja, steekproeven) op af kan
gezien nuttig en mogelijk zijn. De organisatie mag niet meer gaan.
kosten dan zij waard is. Zij moet niet onbetaalbaar worden.
 Wat de waardeering aangaat is naar mijne meening de ac­
Hetzelfde gaat op voor de controle. Wanneer de accountants­ countant steeds verantwoord, wanneer er kostprijs gebruikt
controle slechts dan waarde heeft, wanneer iedere mutatie is, tenzij duidelijk naar voren komt, dat de marktwaarde aan­
gecheckt wordt, dan heeft zij in vele gevallen geen waarde, merkelijk lager is. De accountant heeft niet de opinie van des­
omdat de kosten in die gevallen de mogelijke baten zouden kundigen noodig om zijn eigen verantwoordelijkheid te dekken :
overtreffen, of voor de onderneming niet meer te dragen zijn. die verantwoordelijkheid gaat in geen geval verder dan tot de
De interne controle moet een steun voor het accountantswerk behoorlijke uitvoering van die werkzaamheden, die de omstan­
zijn en in vele gevallen moet de accountant op die interne digheden m edehrengen.
controle mogen vertrouwen.
Mijn stelling in deze zaak is als volgt te resumeeren :
Zoo acht ik het b.v. in de meeste gevallen niet noodzakelijk,
De accountant heeft tegenover de goederenverantwoording
dat de accountant (resp. zijn assistenten) de rekening-courant- en den goederenvoorraad den plicht die maatregelen te nemen,
boeken checkt, de renteberekeningen narekent, de facturen na­ die in verband met den aard en de verdeeling enz. der
rekent, de portokas checkt, enz. enz. Zoo meen ik, dat in vele goederen en in verband met de kosten der contrôle (niet met het
gevallen de goederenverantwoording, wanneer die aanwezig is, bedrag van het honorarium) gewenscht en tegelijk nuttig (ef­
niet in details behoeft te worden geverifieerd.
ficient) zijn.
Alles hangt af van den omvang der te verrichten werkzaam­
De maatregelen varieeren dus van persoonlijke volledige op­
name en zelfstandige waardeering tot het gebruikmaken van de
heden in verhouding tot het daarbij betrokken belang.
 De meening bij het publiek op te wekken : „Als een accoun­ resultaten van de goederenrekening zonder meer.
tant de balans geteekend heeft, dan is die balans in alle op­
Een voorbehoud behoeft slechts dàn gemaakt te worden,
zichten objectief ju ist” , schijnt ten grondslag te liggen aan het wanneer maatregelen, die de accountant in deze zou moeten
drijven van sommigen ten opzichte van de balansonderteeke- nemen, niet door hem genomen zijn.
L. VAN KAMPEN
ning. Ik hoop, dat het nooit gelukken zal, die meening te doen
postvatten.
Naschrift op de beide voorafgaande artikelen
Ik bedien mij hier van het voorbeeld van de door een wis­
kundige gecontroleerde premiereserve.
In het hier bestreden opstel hadden wij ons tot taak gesteld
Bij de balanscontróle van een levensverzekering-maatschappij Kummierlijk te behandelen de vraag, op welke wijze de accoun­
behoeft de accountant zich met de wiskundige reserve niet te tant zich zal overtuigen van de aanwezigheid van den goede­
bemoeien. Wanneer hjj zich overtuigd heeft, dat aan een wis­ renvoorraad. Wij hebben daarbij zeer nadrukkelijk uitgesloten
kundige de juiste gegevens voor het berekenen dier reserve zijn in aanmerking te nemen de regiementeering bij eenige aeverstrekt, en die wiskundige onderteekent de balans, dan kan countantsvereeniging ten opzichte van de taak van den ac­
de accountant er, naar mijne meening, zonder voorbehoud zijn countant.
naam onder zetten. Ieder, die de balans leest, kan dan toch
zien, wie voor de vaststelling van de wiskundige reserve verant­
Collega James Polak verwijt ons, in ons opstel eenige ge­
woordelijk is.
 heel verschillende vraagstukken dooreengehaspeld te hebben
De accountantscontrole is van administratieven aard en be­ en het probleem niet scherp te hebben gesteld. Hij meent, dat
hoort zich tot de administratie te beperken. Het is overbodig soortgelijke behandeling van onderwerpen, waaromtrent ver­
een voorbehoud te maken om vast te stellen, dat men zich tot schil van meening bestaat, de gezonde ontwikkeling van ons
het administratieve gedeelte beperkt heeft.
vak in den weg kan staan.
Aan den anderen kant moet een voorbehoud beteekenis
Dit laatste kan zeker niet het geval zijn, want gesteld, dat
hebben.
ons artikel de gebreken heeft, welke collega James Polak
Mij is een geval bekend, dat een accountant een balans onder - signaleert — iets waarover wij niet zullen oordeelen noch
teekende „onder het voorbehoud, gemaakt in mijn rapport” en twisten — dan wordt toch de gezonde ontwikkeling van ons
bij lezing van dit rapport bleek, dat het voorbehoud betrekking vak gediend door de „uiteenrafeling” van den heer J. P.,
had op een fout in eeij balanspost ten bedrage van f 3.— !
welke een rechtstreeksch gevolg van ons artikel is en welke wij

54

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE

zonder dat artikel zeer waarschijnlijk hadden moeten missen.
Zijn dienst voor de gezonde ontwikkeling van ons vak heeft
het opstel dus in elk geval gedaan.
In zijn kritiek betrekt collega J. P. de bepalingen in het
Reglement van Arbeid van het Nederlandsch Instituut van
Accountants. Op dien weg kunnen wij hem niet volgen, om­
dat wij dit onderwerp — de bestaande reglementeeringen ■
—
hebben uitgesloten van onze beschouwingen.
 Wij kwamen in ons opstel tot de slotsom, dat, wanneer men
controle over de opname van den goederenvoorraad eischt,
door die opname zelf te eontroleeren, zulks onvermijdelijk
tot de conclusie moet leiden, dat de opname door geheel ter
zake deskundigen moet geschieden. De heer J. P. is met ons
eens, dat zulks een „ideaal” systeem is, mits de betrokken des­
kundigen tevens deskundig zijn in de techniek van de inven­
tarisatie en even onafhankelijk tegenover het Bestuur staan
als de accountant. Deze aanvullingen aanvaarden wij gaarne !
Wanneer de heer J. P. nu verder doet opmerken, dat dit
ideaal in de praktijk niet altijd voor verwezenlijking vatbaar
is, moeten wij antwoorden, dat het zulks met meerdere idealen
gemeen heeft, ja, dat zulks zelfs wellicht de meest kenmer­
kende eigenschap van elk „ideaal” is. Hoofdzaak is echter,
dat wij het er over eens zijn, dat propaganda voor controle
over de opname van den goederenvoorraad door zelfstandige
opname moet leiden tot een verder verwijderd punt — nu
gedeeltelijk nog „ideaal” -— n.1. opname door ter zake ge­
heel deskundigen.
Het verschil van meening tusschen collega J. P. en ons is
meer gradueel dan principieel en komt in hoofdzaak neer op
de volgende twee punten:
a. de heer J. P. hecht blijkbaar grooter waarde aan controle
door den accountant of zijn assistenten bij de opname van
den goederenvoorraad dan hij bij ons vóóronderstelt ;
b. de heer J. P. hecht blijkbaar geringer waarde aan een op­
name door commissarissen dan uit ons opstel sprak.
 Men mag niet aannemen, dat wij de voorraad-contróle door
den accountant of zijn assistenten in elk geval uit den booze
achten, zoolang zij niet over de noodige warenkennis beschik­
ken. Wij achten alleen uit den booze, dat zij op grond van die
controle verantwoordelijkheid op zich nemen, om, wanneer
straks mocht blijken, dat zij hebben gefaald, zich op hun on­
deskundigheid te beroepen. Wij erkennen, dat controle door
administratief-deskundigen bij de opname nuttig kan zijn,
wij achten dat nut zelfs groot, wanneer het er om gaat, on­
willekeurige verzuimen en vergissingen te voorkomen, maar
wjj achten de waarde zeer gering, wanneer het doel moet zijn
opzettelijk fraude te achterhalen, vooral wanneer die mocht
schuilen in kwaliteitsverschil.
De heer J. P. maakt een vergelijking met een controle over
uitstaande vorderingen. Wij gelooven evenwel niet te behoe­
ven aan te toonen, dat in normale gevallen de administratief-deskundige heel wat meer zekerheid heeft omtrent de
juistheid en de volwaardigheid van het bedrag der uitstaande
vorderingen, waarvan hij niet zelden den afloop geheel of
grootendeels kan controleeren, dan omtrent de aanwezig­
heid en kwaliteit van den goederenvoorraad, ook al is hij zelf
bjj de opname aanwezig geweest.
 AYij hechten wel waarde aan een opname onder toezicht van
commissarissen. De omstandigheden en onderlinge verhoudin­
gen bepalen de mate van zekerheid, die dit toezicht bieden
kan. In elk geval verwijzen wjj over dit onderdeel der controle
liever naar een opname, waarvoor de directie en commissarissen
de verantwoordelijkheid aanvaarden, dan naar een verkla­

ring van de directie alleen. Zeker, commissarissen en directie
zijn beide — om met den heer J. P. te spreken — „organen
van de N. V .” Maar commissarissen mag men niet zonder meer
bij de beheerders indeelen, zooals de heer J. P. in zijn verge- '
lijking doet; zij zijn als regel met „toezicht” of „controle”
op het beheer belast.
De heer J. P. verklaart uitdrukkelijk, dat uit de ondertcekening van een balans niet mag worden afgeleid, dat de ac­
countant absolute zekerheid omtrent de juistheid heeft, en
collega van Kampen verklaart in denzelfden geest, dat de
onderteekening eener balans niet de meening mag vestigen,
dat de balans in alle opzichten objectief juist is. Het feit, dat
beide heeren deze verklaring na lezing van ons artikel noodig
achten moet ons brengen tot de erkenning, dat wij er niet in
zijn geslaagd onze bedoeling duidelijk genoeg te omschrijven.
Allerminst heeft het in onze bedoeling gelegen, de gemaakte
meening te propageeren. Wellicht is het misverstand ontstaan
uit het voorbeeld van de ketting en haar zwakste schakel. De
zwakste schakel in den contrólearbeid — b.v. de voorraad-con­
tróle — bepaald de waarde van de controle ten opzichte van de
balans in zijn geheel. Daarmede is evenwel niet gezegd ■
— aithans niet bedoeld te zeggen — dat de schakel een maximum
sterkte moet hebben. Collega van Kampen dwaalt dan ook,
wanneer hij vooronderstelt, dat wij van meening zijn, dat de
geheele goederenverantwoording post voor post moet worden
geverifieerd.
 Zooals hij zelf terecht opmerkt, is het voorbeeld van de ket­
ting niet toepasselijk. Het is er ook niet voor bedoeld!
Het standpunt ten opzichte van het voorbehoud van den
heer van Kampen, noch dat van den heer James Polak kunnen
wij deelen. Wij meenen, dat een voorbehoud alleen mag be­
treffen een leemte, die men niet heeft kunnen aanvullen en
nimmer mag betrekking hebben op werkzaamheden welke
men had moeten verrichten, maar heeft nagelaten b.v. om
kosten te besparen. Juist ook in dat verband schreven wij
over de opname van den goederenvoorraad door den accoun­
tant en wel om aan te toonen, dat die opname soms onnoodig
en soms onvoldoende is, en dat eenerzijds die opname niet
kan worden geacht te behooren tot die werkzaamheden, welke
in elk geval verricht moeten worden, en anderzijds die opname
niet een voorbehoud omtrent de juistheid onnoodig kan ma­
ken, ook al is de besliste onjuistheid door de controle niet
komen vast te staan. Een voorbeeld om dit te verduidelijken:
Accountant A controleert over 1921 bij een handelaar in
koffie. Hij is zelf op 31 December bij de opname van den goe­
derenvoorraad aamvezig.
Accountant B controleert over 1922 bij dezelfde zaak, op
geheel dezelfde wdjze, alleen is hij niet bij de opname van den
goederenvoorraad aanwezig en laat zich niet daarbij verte­
genwoordigen.
Onder overigens gelijke omstandigheden geloof ik niet, dat
accountant A een zooveel grooter zekerheid heeft gekregen
omtrent de juistheid der rekening door de controle van de
opname alleen, dat hij daardoor gerechtigd zou zijn een ver­
der strekkende verklaring af te geven dan collega B.
 Wat collega A méér weet, meer heeft geconstateerd dan
collega B, zal praktisch alleen zijn, dat in één of meer pakhui­
zen een zeker aantal zakken lagen opgeslagen wmarvan eenige
koffieboonen inhielden. Of de inhoud „Java koffie” of wel
„Santos” wras, zou hij zeer waarschijnlijk niet hebben kunnen
bepalen, evenmin als de kwaliteit. Een dergelijke onvolledige
controle mag collega A het recht niet geven om — onder overi­
gens volkomen gelijke omstandigheden, en buitengewone ge­
vallen waarin de opname als „aanvullend bewijs” zou kun-

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BE DRLTFSHUISHOUD KUNDE
nen worden aangemerkt buiten beschouwing gelaten — een
verder strekkende verklaring af te geven dan accountant B ver­
oorloofd zou zijn en andersom mag het nalaten van deze con­
trole die wel „mogeljjk” maar lang niet altijd „nuttig” is, aan
accountant B niet euvel worden geduid, wanneer de verklaring
gelijkluidend is aan die van A en deze verklaring wordt geac­
cepteerd. Niet het „mogeljjke” maar het „nuttige en mogelijke ”
dient te geschieden! Wij namen hier als voorbeeld een handel
in koffie. Wanneer men daar nu eens voor in de plaats stelt
een handel in antiquiteiten, een juwelierszaak, een handel ia
chemicaliën e.i. dan vermindert de zekerheid door opname van
den accountant zelf verkregen, ongetwijfeld nog sterk.
 De lectuur van het opstel van collega van Kampen, na dat
van den heer James Polak, vestigt bij ons den indruk, dat er
wel degelijk een groot verschil van meening ten opzichte van
de waarde der handteekening in verband met de controle op den
goederenvoorraad bestaat. De heer J. P. betwijfelt zulks aan het
slot van zijn betoog, constateert evenwel het feit en vindt het
niet ernstig bij den aanvang van zijn opstel. Uit wetenschap­
pelijk oogpunt bezien kunnen wij zijn laatsgenoemde meening
deeleu, maar het komt ons voor, dat er voor de uitoefening
van de praktijk toch zeer groote bezwaren aan verbonden zijn.
Hebt Gij hier „scherp onderscheiden” en de zaak voldoende
„uiteengerafeld” , geachte collega!
R. A. D.
DE TAAK VAN DEN ACCOUNTANT TEN OPZICHTE VAN
DE OPNAME VAN DEN GOEDERENVOORRAAD

Onder bovenstaanden titel komt in het vorige nummer een
artikel voor van den heer Dijker. Met de strekking, gebruik
te maken van deskundige outsiders voor opname van goederen,
waar de accountant zelf niet competent is, ga ik volkomen accoord, indien althans bedoeld wordt, dat de accountant trachte
den opdrachtgever er toe te bewegen het benoemen van deze
experts toe te staan. Meer kunnen wij natuurlijk niet doen
evenmin als wij voor de controle van de balans van een
levensverzekeringmaatschappij het overleggen van een verkla­
ring van een outsider, voor zoover betreft de juistheid van de
wiskundige reserve, zouden kunnen eischen.
E r zijn echter twee punten in het betoog van den heer D.,
die misschien ten opzichte van zijn artikel van ondergeschikt
belang zijn, doch welke, op zichzelf beschouwd, zooveel beteekenis hebben, dat ik niet kan nalaten mijn zeer afwijkende mee­
ning tegenover die van den heer D. te stellen.
 In de eerste plaats komt het mij voor, dat de heer D. de
kwestie van het al dan niet opnemen van den voorraad min of
meer afhankelijk stelt van den omvang van de administratieve
controle van den goederenpost op de balans. Op pag. 4 staat
o.a. : „Met opzet schakelen wij daarbij uit die gevallen waarin
een meer of minder volledige administratieve verantwoording
van den goederenvoorraad bestaat, waardoor in den loop van het
jaar eenige controle mogelijk is.” Hieruit zou n.m.m. kunnen
afgeleid worden, dat de omvang van de administratieve con­
trole van invloed is op de beantwoording van de vraag welk
standpunt de accountant ten opzichte van de opname der goe­
deren moet innemen. Dit is ongetwijfeld niet juist. Men verliest
dan de beteekenis van deze administratieve controle uit het
oog. Het invoeren van de „permanence de l ’inventaire ” of an­
dere controlemiddelen kan ten opzichte van den voorraad geen
andere beteekenis hebben dan dat men te weten komt hoe groot
de voorraad moet zijn of welke inkoop waarde hij moet vertegen­

55

woordigen. Hiertegenover heeft men te stellen den voorraad, die
aanwezig blijkt te zijn. Al is de administratieve contrôle nog
zoo scherp, zij kan nimmer tengevolge hebben, dat men aan de
opname minder aandacht schenkt.
In de tweede plaats maak ik bezwaar tegen hetgeen de schrij­
ver zegt op pag. 5 : „Het gaat niet aan, dat hij zich letterlijk
knollen voor citroenen laat verkoopen, om zich achteraf te be­
roepen op ondeskundigheid” . Ik vraag me af, of de heer D. hier
de bedoeling van art. 7 van het Reglement van Ai’beid niet mis­
kent. Kan er hier werkelijk sprake van zijn, dat de accountant
zich achteraf, wanneer de zaak is spaak geloopen, kan beroepen
op ondeskundigheid? Ongetwijfeld niet.
 In art. 7 wordt o.a. gezegd, dat de goedkeuring zich niet ver­
der kan uitstrekken dan van den niet-terzakekundige kan ver­
langd worden. In elk geval afzonderlijk heeft men m.i. uit te
maken, of men al dan niet terzakekundig is. Is men het niet (in
verreweg de meeste gevallen) dan neemt men niet op, niet als
gevolg : voorbehoud bij de onderteekening. Is men het wel, dan
geen voorbehoud, doch ook geen excuus voor eventueele fouten.
Van zich „achteraf beroepen op ondeskundigheid” kan op deze
wijze geen sprake zijn.
Ik erken gaarne, dat de bedoeling van art. 7 in dit opzicht
echter niet volkomen duidelijk is. Zou het geen aanbeveling ver­
dienen redactiewijziging te overwegen?
B.
Naschrift
De heer B. heeft blijkbaar meer gelet op het eerste gedeelte
dan op het tweede gedeelte van de door hem uit mijn artikel
aangehaalde zinsnede :
„Met opzet schakelen wij daarbij uit die gevallen, waarin
„meer of mindere volledige administratieve verantwoording
„van den goederenvoorraad bestaat, waardoor in den loop van
, liet jaar eenige controle mogelijk is.”
Natuurlijk kan de administratieve verantwoording alleen
aanwijzen den voorraad, die aanwezig moet zijn ! Me dunkt het
was totaal overbodig zulks te stellen!
De heer B. denkt toch niet, dat wij van andere meening wa­
ren en naïevelijk zouden gelooven, dat die voorraad er ook
wel zou zijn als de specificatie uit de boeken bleek? Wjj heb­
ben het geval, dat een voorraadadministratie wordt bjjgehouden,
uitgeschakeld, omdat de administratieve verantwoording een
contrôle op den werkelijken voorraad gedurende den loop van
het jaar mogelijk maakt en wij ons wilden bepalen tot die ge­
vallen, waarbij opname van den voorraad in zijn geheel op een
bepaald tijdstip noodzakelijk was.
 Wij hebben nadrukkelijk elk Reglement van Arbeid uitge­
schakeld. De bedoeling van eenig Reglement van Arbeid kun­
nen wij dus niet hebben miskend ! De heer B. bedoelt blijkbaar
het Reglement van Arbeid van het „Nederlandsch Instituut
van Accountants” en zijn opmerking heeft tot strekking te
betoogen, dat een accountant, lid van het „Nederlandsch Insti­
tuut van Accountants” , alleen de opname van den voorraad
mag controleeren, wanneer hij, wat den aard der artikelen be­
treft, volkomen deskundig is. In het tegenovergesteld geval,
stelt de heer B., moet hij, niettegenstaande hÿ de opnamen
heeft gecontroleerd, een voorbehoud maken.
Dit is geheel in de lijn van ons betoog! Wij hebben evenwel
deze opvatting niet kunnen halen uit het aangehaalde artikel
van het bedoelde Reglement van Arbeid. Terecht zegt de heer
B. dat de redactie niet volkomen duidelijk is ....... tenminste
wanneer men heeft bedoeld te zeggen, wat hij uit het artikel
leest ! En redactiewijziging moet dan o.i. niet worden „overwo­
gen” maar als een „dringende noodzakelijkheid” worden be­
schouwd !.
