DE VOORGESTELDE AANVULLING DER RICHTIGE (Inhoud april 1938 no.4)
No. 4

15e JAARGANG

APRIL 1938

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY
w B ED R IJFSH U ISH O U D K U N D E
ONDER REDACTIE VAN: R. A. DIJKER, G. P. J. HOGEWEG, PROF. Dr A. B. A. VAN KETEL, PROF. TH. LIMPERG JR.,

A. NIERHOFF, M. PIMENTEL EN H. R. REDER.
 Rubriek Redacteuren: Examen-Vraagstukken: Drs Abr. Mey en Drs J. Paardekooper — Literatuur: Drs S. Kleerekooper — Beslechte
Geschillen: Prof. Mr Ch. Zevenbergen — Uit de Financieele Huishouding der Overheid: J. H. Textor — Uit het Buitenland: F. Haar­
bosch, Ch. Hageman, Drs A. Th. de Lange, Drs W. P. den Turk — Efficiëntie: R. W. Starreveld — Belastingvraagstukken: J. O. van
Gruisen — Nieuws inzake Wetgeving, Resoluties en Beslissingen op het gebied der Belastingen: Mr Dr E. Tekenbroek — Reper­
torium van Tijdschrift-Literatuur: Drs M. Behrens, Drs G. L. Groeneveld, J. P. de Haan en Drs E. M. Premsela — Buiten de vaste
rubrieken werden in de vorige jaargang bijdragen geplaatst van o.a. Drs P. J. H. J. Bos, Prof. Mr S. van Brakel, C. van der Burg,
J. P. Croin, Mr P. J. Dam, Drs A. M. Groot, Prof. H. A. Kaag, Prof. Mr P. W. Kamphuisen, W. J. de Langen, Ir W. Maas Geesteranus, J. J. M. H. Nijst, Mr D. Simons, J. E. Spinosa Cattela, Dr J. G. Stridiron
SECRETARIS DER REDACTIE - Mr TH. LIMPERG UITGEVER: J. M U U S S E S — PURMEREND
—
GIRO No. 15062
HEERENGRACHT 455, AMSTERDAM-C., TEL. 37814 TELEFOON 77
D E C O P IE V A N IN G E Z O N D E N B IJD R A G E N W O R D T N IE T T E R U G G E ­
G E V E N . - N A D R U K IS G E O O R L O O F D . Z O O D E B R O N W O R D T G E ­
N O E M D . - B O E K E N T E R R E C E N S IE E N A L L E A N D E R E S T U K K E N

V E R S C H IJN T M A A N D E L IJK S . B E H A L V E IN D E M A A N D A U G U S T U S.
 A B O N N E M E N T P E R JA A R F 1 0 . - . F R A N C O P E R P O S T F 10.24. B U IT E N ­
L A N D F 10,60. — M E N A B O N N E E R T Z IC H V O O R D E N G E H E E L E N

INHOUD
De voorgestelde aanvulling der richtigeheffing. . ..
Blz.
door V. S. Ohmstede
Uit de financieele huishouding derOverheidXIV . . . „
„De wijziging der comptabiliteitsvoorschriften”
(slot), door J. H. Textor
Uit het b u iten lan d ............................................................. „
„Engeland. De Accountancy in de laatste 50 jaar”
door F. Haarbosch — ..Articled clerks” door F. Haar­
bosch
B oekbespreking......................................................................... „
„Neuzeitliche Gestaltung des Industriellen Rechnungs­
wesens als Voraussetzung wirtschaftlicher Geschäftsführung, von Karl Beisel. Besproken door Mr A.
Robles
Rijksaccountantsexamen. November 1937
„
Repertorium van tijdschriftliteratuur op het gebied van
accountancy en bedrijfshuishoudkunde.................................„
Boeken-repertorium
......................................................................„

53
57
60
62

63
65
67

DE VOORGESTELDE AANVULLING DER RICHTIGE
HEFFING
Het heeft lang geduurd, alvorens het indertijd gestrande
wetsontwerp, dat de winst-reserveering door besloten vennoot­
schappen en de daaruit voortspruitende belastingbesparing wil­
de eorrigeeren, door een voorstel van gelijksoortige strekking is
vervangen. Thans is dit geschied en wij hebben het op 29
Maart 1938 ingediende ontwerp tot aanvulling van de wet
van 29 April 1925 (Stbl. no. 171), tot bevordering van de
richtige heffing der directe belastingen, voor ons liggen. Hoe­
wel de drukinkt nauwelijks droog is, blijkt reeds van een bij­
zondere belangstelling in de nieuwe regeling en dit doet ons
dadelijk eenige beschouwingen over het pasgeboren ontwerp
ten beste geven.
Algemeen.
 Wat het eerst onze aandacht trekt, is de vorm. Was vroeger
beproefd de stof in een afzonderlijke wet te verwerken, thans
is een wijziging van een bestaande wet, die kort genoemd
wordt de wet op de richtige heffing en die wij nog korter als
R.H. zullen betitelen, gekozen. Het verschil is te verklaren,
doordien het oude ontwerp zich slechts tegen bepaalde, in het
algemeen kleinere, N.V. ’s richtte, hetgeen een omslachtige en
pijnlijke omschrijving van de bedoelde N.V. ’s nooclig maakte.
Dit onderscheid is niet meer terug te vinden: alle N.V.’s val­
len in de nieuwe regeling, maar alleen als hare gedragingen,
getoetst aan te verkrijgen belastingbesparing, dit noodzakelijk
doen schijnen. Wie het niet te bont maakt in dit opzicht, blijft
ongemoeid; wie de grens overschrijdt, zij moge een groote of
een kleine N.V. zjjn, kan onder de toepassing der nieuwe be­
palingen vallen, die in hoofdzaak bestaan uit een aanvulling
van art. 1 der Wet R.LI. door toevoeging van twee nieuwe
leden.
 Gemakshalve laten wij voor den lezer de bestaande tekst van
art. 1 voorafgaan. Deze luidt:
„Voor de heffing van de personeele belasting, de in­
komstenbelasting, de gemeentefondsbelasting, de ver­
mogensbelasting, de verdedigingsbelasting I en de be­
lasting van de doode hand wordt geen rekening gehou„den met rechtshandelingen, waarvan op grond dat zij
„geen wezenlijke verandering van feitelijke verhoudin­
gen hebben ten doel gehad of op grond van andere be„paalde feiten en omstandigheden moet worden aange­
komen, dat zij zouden achterwege gebleven zijn, indien
„daarmede niet de heffing van een dier belastingen, in„geval zij reeds toepassing heeft gevonden of voor toe­
passing in aanmerking zou komen, voor het vervolg ge„heel of ten deele zou worden onmogelijk gemaakt.”
Deze bestaande bepaling zal nu worden aangevuld met het
navolgende:
„Mede wordt voor de heffing van de inkomstenbelas­
ting, de gemeentefondsbelasting, de vermogensbelasting
„en de verdedigingsbelasting I geen rekening gehouden

54

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRUFSHUISHOUDKUNDE

„met het bestaan eener naamlooze vennootschap welker
„gedragslijn eene aanmerkelijke belastingbesparing voor
„hare aandeelhouders en andere deelgerechtigden in hare
„winst medebrengt. Het enkel voor aanwijsbare bedrijfs­
doeleinden reserveeren van bedragen uit de winst kan
„geen aanleiding tot toepassing van deze bepaling geven.
„Voor de toepassing van het vorige lid worden met
„naamlooze vennootschappen gelijkgesteld andere ven„nootschappen waarvan het kapitaal geheel of ten deele
„in aandeelen verdeeld is, alsmede vereenigingen met
„welker kapitaal dit het geval is.”
Zooals men ziet zijn de personeele en de doode hand-belasting in de nieuwe leden niet vermeld, hetgeen begrijpelijk is
door het doel der wijziging, dat alleen op ingehouden winst
door N.V. ’s is gericht, en dat mede verklaart, waarom in het
eerste lid in het algemeen van rechtshandelingen wordt ge­
sproken, terwijl de aanvulling slechts den N.V.-vorm en wat
daarmee gelijk staat bestrijkt.
 Ten opzichte van de formaliteiten (machtiging van den Mi­
nister van Financiën, kennisgevingen, mogelijke procedure
voor het Gerechtshof te ’s-Gravenhage en opleggen der aan­
slagen), is voor de verschillende leden van art. 1 geen onder­
scheid gemaakt. Hiervoor vinden wij niets nieuws, dat den
lezer kan interesseeren en wij behoeven aan die formaliteiten
dan ook geen afzonderlijke aandacht te schenken. Slechts het
materiëele deel willen wij nader bekijken, daarbij rekening
houdende met de Memorie van Toelichting op het wetsont­
werp.
Bedoeling der wijziging.
Deze is: paal en perk te stellen aan de bekende belasting­
besparing, voortkomende uit Het onbelast blijven van winsten,
die door een N.V. niet tot uitdeeling aan hare deelgerechtigden
worden gebracht, welke besparing in voorkomende gevallen
buitengewone afmetingen kan aannemen. Men vergelijke daar­
toe twee bedrijven, het eene onder firma, het andere in een
N.V. uit geoefend, waarvan het eerste voor 10-0 % der netto­
winst in de I.B. en de gemeentefondsbelasting valt en voor het
daarin aanwezige kapitaal voor 100 % in de V.B. en de Verdedigingsbelasting I, naast het laatste, dat den aandeelhouder
of winstgerechtigde alleen naar salaris en uitdeeling uit de
N.V. als inkomen doet belasten en de aandeelen voor vermo­
gen dikwijls voor een veel kleiner bedrag dan het evenredige
deel van het netto-vermogcn der N.V. laat medetellen op grond
van overwegingen van incourantheid, geringe of wisselvallige
rentabiliteit, enz. De verschillen zijn in vele gevallen inder­
daad verbluffend en deden met verwondering de vraag her­
halen, hoelang de fiscale voorsprong, de geldelijke bevoorrech­
ting, voor hen, die hun bedrijf binnen den koesterenden muur
van een N.V. hadden gesteld, nog zou worden bestendigd.
 Radicale wijziging ware mogelijk geweest door vervanging
van de dividend- en tantièmebelasting, die alleen de uitdeelingen treft, door een winstbelasting, zooals die in bijna alle eultuurstaten wordt geheven. In ons land heeft men deze nog
niet willen invoeren en ook nu nog tellen de bezwaren van
den handel bij de Regeering remmend genoeg. Intusschen be­
vat de M. v. T. de verkapte waarschuwing, om de winstbe­
lasting niet als eenige oplossing voor de bestaande moeilijk­
heden te doen overblijven en daarmede is deze algeheele wijzi­
ging van stelsel voorloopig weder van de baan.
Zou bij de onderhavige wijziging nu een partiëele winstbe­
lasting ontstaan voor de gevallen, waarin men te zwaar wil
reserveeren en te weinig uitkeert? Het antwoord moet ont­
kennend zijn; niet de N.V. wordt n.1. voor de gereserveerde

winst aangeslagen, maar de aandeelhouders in de I.B., ieder
voor zjjn portie, als ware er een firma.
Wie onder de nieuwe R.H. vallen.
Dit zijn de aandeelhouders eener N.V. — waaronder wij
verder begrijpen de andere deelgerechtigden in de winst, zoo­
als de houders van winstbewijzen —, indien de gedragslijn der
N.V. voor hen een aanmerkelijke belastingbesparing oplevert.
 Daar sprake is van een gedragslijn, ligt hierin eenige aanwij­
zing, althans een mogelijkheid, om één bepaald jaar van groote
reserveering niet direct tot R.H. te doen nopen. Wij denken
hierbij speciaal aan het eerste jaar eener N.V., dat den inspec­
teur een afwachtende houding kan doen aannemen, indien de
verhoudingen niet al te grijs zijn. Vooral zal daartoe reden
zijn, wanneer de N.V. zich na bespreking bereid verklaart in
de toekomst een redelijk deel van hare winst voor dividend te
bestemmen. Want in dit geval zal de inspecteur moeten aan­
nemen, dat de gedragslijn door één jaar nog niet als gepronon­
ceerd anti-fiscaal is te bestempelen. Had de wetgever het an­
ders bedoeld, zoo zou niet van een gedragslijn, maar van ge­
draging of gedragingen moeten zijn gewaagd.
Voorts is niet elke belastingbesparing voldoende, doch zij
dient aanmerkelijk te zijn. De wet wil dus de noodige ruimte
laten voor plooibaarheid van fiscale zijde. Om groote plaatse­
lijke verschillen te voorkomen, kan de machtiging, die de Mi­
nister vooraf moet geven, reguleerend werken. Wij achten het
zelfs waarschijnlijk, dat zich in de practijk zekere normen zul­
len vormen. Zonder aan een bepaalde formule te denken, zal
toch in ieder geval een rekensom moeten uitwijzen, of er belas­
tingbesparing is en of zij, vergelijkenderwijze met de buiten
N.V.-vorm te betalen belasting, aanmerkelijk is te noemen. Is
voor een kleine zaak ƒ 200 besparing op ƒ 400 aanmerkelijk,
niemand zal ƒ 200 op ƒ 10.000 als zoodanig willen betitelen.
 Wij durven zelfs verwachten, dat voor kleine verschillen, al
zijn die percentisch groot, de weg der R.H., die vrij moeizaam
is, niet zal worden bewandeld. Wat gereserveerd wordt, blijft
als een belofte voor de toekomst in de N.V. Dit is weliswaar
ook voor grootere sommen zoo, maar dan begint de oogenblikkelijke nood van de schatkist een woord mede te spreken en
komt het beeld aan de orde, dat wij een inspecteur in dit ge­
val hoorden gebruiken, die er op wees, dat de Nederlandsche
Leeuw niet genoeg op krachten kan blijven met een tegen­
woordig klein rantsoen, alleen door het vooruitzicht over ja ren
groote brokken toegeworpen te krijgen.
Zou men de belastingbesparing, voor de vraag of zij aanmer­
kelijk is, dus kunnen binden aan een absoluut minimum, naast
een percentische verhouding voor hoogere bedragen, zoo dient
bovendien te worden vastgesteld, hoe men die besparing moet
berekenen. Het schijnt ons uitgesloten, dat daarbij alleen zou
zijn te letten op I.B. en Y.B., rechtstreeks ten laste van aan­
deelhouders komende; ook de belasting, die zij via de N.V.
hebben te dragen, moet naar onze meening in de calculatie
worden verwerkt. Wij bedoelen hiermede niet slechts de jaar­
lijks terugkeerende D.T.B. over de uitdeelingen, doch ook de
registratierechten bij oprichting en bij uitbreiding van het ge­
storte kapitaal. Dit laatste zal alsmede een reden kunnen zijn,
om het eerste boekjaar eener N.V. nog moer welwillend te
bezien dan verdere jaren.
 De lezer zal opmerken, dat de wet in dit opzicht niet dan
ruime begrippen bevat, zoodat de begrenzing aan de practijk
is overgelaten. Wij meenen, dat dit de juiste methode is om
een stof te regelen, die naar de omstandigheden van ieder
geval sterk uiteenloopende aspecten kan hebben. Een starre
formule, in de wet neergelegd, zou in bepaalde figuren sterk

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKÜNDE
deprimeerend, zelfs doodelijk werken. Het is bekend, dat reeds
thans talrijke compromissen konden tot stand komen, waarbij
naar een oplossing: werd gestreefd, die vrijwel gelijk is aan
die de wijzigingswet beoogt. Het grootc voordeel van de nieuwe
regeling ligt dan ook in den stok achter de deur, die voor de
goedwillenden niet noodig was, maar voor de onwilligen als
een noodlottig gemis werd gevoeld. Gevaar, dat de fiscale
autoriteit met den verstrekten knuppel te strijdlustig zal gaan
zwaaien, is uitgesloten, niet alleen door den eisch van aanmerkelijkheid der belastingbesparing, die de wet als voor­
waarde stelt, doch ook door de noodige machtiging van den
Minister, die overdreven fiscaliteit zal weren, en door de be­
slissingen van het Gerechtshof, dat alle zaken strikt objectief
bekijkt.
Vrijwaring tegen B.H.
Het enkel voor aanwijsbare bedrijfsdoeleinden reserveeren
van winst kan, volgens het ontwerp, geen aanleiding voor R.H.
geven.
Ziehier een belangrijke beperking van de toepassingsmoge­
lijkheden, die de elasticiteit der regeling buitengewoon ver­
groot. Als voorbeelden van reserves voor aanwijsbare bedrijfs­
doeleinden noemt de M. v. T. vorming of vergrooting van i-eserves voor uitbreiding, reserves tot dekking van grootere kapitaalsbehoeften, welke het gevolg zullen zijn van een te voor­
ziene prijsstijging, en reserves tot dekking van zekere verze­
kerbare doch niet verzekerde risico’s, zooals brand-, molest- en
arbeidsconflictenrisico ’s.
 Wij achten deze beperking uitermate gewichtig en tevens in
hooge mate gevaarlijk, zelfs zóó gevaarlijk, dat wij ons afvra­
gen, of de regeling, met deze beperking, nog wel voldoende
reden van bestaan heeft, m.a.w. of er voldoende practisch re­
sultaat van blijft te verwachten. Wat toch is het geval? De
N.Y., die groote bedragen reserveert, zal als regel daarvoor
wel doeleinden kunnen aanwijzen, die onder de genoemde om­
schrijving vallen. Heeft dispositie door aandeelhouders langs
een omweg plaats — wat men in de wandeling verkapt divi­
dend pleegt te noemen —, dan werd en wordt de belasting
ook thans veelal reeds geheven. De rechtspraak over dit veel­
zijdige onderwerp wijst uit, dat de aantrekkelijkheid voor den
aandeelhouder, om op deze wijze op belastingbesparing aan te
sturen, gering moet zijn. Wij kunnen ons derhalve ertoe be­
palen, de reserves te behandelen, die niet in het kleed van een
verkapte uitdeeling de N.Y. reeds hebben verlaten.
 Blijft dus de reserve, die hare tegenwaarde vindt in reëele
activa en hiervoor zal de N.V. als motiveering zich kunnen be­
roepen op de bedoelde aanwijsbare bedrijfsdoeleinden. Het aan­
wijzen zal door de belanghebbende moeten geschieden, wat ge­
lijk te stellen is met het bewijzen van de aanwezigheid der ge­
stelde bedrijfsdoeleinden en de noodzakelijkheid om hiervoor te
reserveeren. Expansie ligt ten slotte in het doel van elke on­
derneming, uitbreiding en vernieuwing van bedrijfsmiddelen is
evenzeer een normaal verschijnsel. Het dunkt ons, dat het be­
langhebbende, gesteund dooi- rapporten van accountants en
andere deskundigen, dikwijls niet moeilijk en als regel moge­
lijk zal zijn, de noodige bedrijfsdoeleinden als positief bestaan­
de te beredenecren, niet slechts wanneer deze in waarheid ge­
steld worden, maar ook als zij uitsluitend of grootendeels te­
genover een gevreesde fiscale actie worden opgebouwd. Er zal
allicht een tegenbewijs van den Fiscus worden gevorderd en
een ontwikkeling in deze richting meenen wij practisch te moe­
ten voorzien, vooral ook lettende op het voorschrift, in de wet
gegeven, dat liet Gerechtshof toepassing van R.H. alleen mag
goedkeuren, indien aan dit rechtscollege overtuigend wordt

55

aangetoond, dat aan de voor die toepassing gestelde voorwaar­
den is voldaan. Het overtuigend aantoonen komt voor rekening
van den Fiscus, wat impliceert het bewijzen, dat het beroep
op reserveering wegens aanwijsbare bedrijfsdoeleinden van uit­
breiding, kapitaalsvergrooting, enz., onjuist of voor een belang­
rijk deel onjuist is.
De vrijwarende beperking zal er zoo vaak toe leiden, dat een
poging tot R.H. mislukt, of wel door den Fiscus zelfs niet
wordt ondernomen, dat wij hierin een zoodanige handicap zien
als gelijkstaat met een mislukking of een poover resultaat der
wetswijziging. Men zou hier een moeder kunnen denken, die
haar eigen kind uit overdreven bezorgdheid inslikt.
 Toegegeven, zullen vele lezers zeggen ; maar is die bezorgd­
heid dan niet volkomen gerechtvaardigd en is het niet vanzelf­
sprekend, dat de winst, die voor financiering van de vergroo­
ting van het bedrijf, meerdere kapitaalbehoeften medebren­
gend, wordt benut, buiten belastingheffing blijve?
Ons antwoord is ontkennend en wij zullen ter illustratie een
voorbeeld geven. A begon in 1932 een bedrijf onder firma,
met ƒ 10.000 kapitaal, een personeel van 4 personen en een
klein fabriekje. In 5 jaar floreerde het bedrijf bijzonder; er
werd een winst gemaakt van ƒ 125.000, waarvan hij ƒ 5000
per jaar verleefde, buiten zijn I.B., die over ƒ 125.000 werd
betaald en die wij op ƒ 5000 per jaar zullen taxeeren. De over­
blijvende ƒ 75.000 gebruikte hij om het bedrijf, dat inmiddels
veel grooter personeel en ruimte vereischte, uit te breiden.
B verkeert in hetzelfde geval; alleen richtte hij in 1932 een
N.Y. o]), waaruit hij ƒ 6000 salaris trok, om zijn privé-uitgaven en belasting te kunnen bekostigen. D.T.B. is in het vijf­
jarig bestaan der N.Y. nooit verschuldigd. Het geld is voor
expansie in de N.V. gelaten, die dit geheel of bijna geheel
heeft gebruikt om een grootere fabriek te bouwen, meer en
hetere machines te koopen, enz. Hij heeft hiervoor ƒ 95.000
kunnen benutten, dus ƒ 20.000 méér dan zijn collega A, door­
dien hij de belastingbesparing mede voor de expansie der zaak
kon aanwenden.
1938 is nog gunstiger en levert ƒ 100.000 winst op. A moet
ƒ 30.000 opnemen en kan ƒ 70.000 voor expansie laten, terwijl
B voor hetzelfde doel ƒ 94.000 over heeft, dus weder ƒ 24.0-00
belastinggeld, als wij hem met A vergelijken, meer in de zaak
kan steken.
 Wij stelden het voorbeeld, om onze bedoeling goed naar vo­
ren te doen komen, eenigszins drastisch, met verwaarloozing
der V.B. Doch wij hopen duidelijk te hebben gemaakt, waar­
om ons antwoord op de opgeworpen vraag ontkennend moet
zijn.
Men zal ons tegenwerpen, dat bij een dividend-declaratie
van rond ƒ 20.000 per jaar B geen expansie mogelijkheid zou
overhouden. Daarom moeten wij er op wijzen, dat een dividend
niet impliceert, dat het geld ook uit de N.Y. moet gaan. Aan­
deelhouders kunnen in bonus-aandeelen, obligaties of crediteering worden voldaan en dan zal het eenige gevolg zijn, dat
B de D.T.B. en I.B. in geld uit de N.Y. behoeft te putten.
De uitbreiding der zaken zal dus alleen worden beknot voor
het deel, dat A zonder meer aan belasting moet betalen, ver­
meerderd met de D.T.B., voor B aan den N.V.-vorm verbon­
den. Maar men vergete niet, dat de reserveering in de N.V.,
met het oog op dit laatste, iets ruim kan worden geaccepteerd,
in voege, dat B minder I.B. betale dan A, doch met een D.T.B.,
gelijk aan het verschil.
Belanghebbenden, die met hunne raadgevers en den Fiscus
dergelijke questies behandelden, herkennen in vorenomschreven figuur een regeling, die practisch in het verleden reeds
zoovele malen werd getroffen. Zij hebben de rekensom nage­
gaan en geconstateerd, dat de Fiscus bij den N.V.-vorm nog

56

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE

wel wat water in den wijn weet te doen en voorts voor de be­
taling der belastinggelden een medewerkend hart toont, zoodat de liquiditeit tevens een woordje mag medespreken. Men
vond reeds het motief der „aanmerkelijke” belastingbesparing
verdisconteerd en met de vastlegging van de belastinggelden
in het bedrijf naar billijkheid — doch tijdelijk — rekening ge­
houden.
 Wil het wetsontwerp tot een practisch resultaat voeren, dan
hopen wij, dat de vrijwarende beperking aldus worde gewij­
zigd, dat de reserveeringen voor aanwijsbare bedrijfsdoelein­
den niet ten volle, maar slechts voor een fractie, die b.v. op
2/ s ware te bepalen, buiten schot, blijven.
Be rechtsgang der nieuive R.H.
Machtiging van den Minister is voor den inspecteur noodig, alvorens hij R.H. mag toepassen. Zoodoende worden de
voorkomende gevallen aan een centraal oordeel onderworpen,
dat, naar men kan verwachten, zich vooral in de practische
richting zal oriënteeren, met vermijding van de graue Theorie.
De reclame tegen deze R.H. is, evenals de vroeger reeds be­
kende, in te dienen bij het Gerechtshof te ’s-Gravenhage. Deze
keuze schijnt ons niet de beste, al lag zij in de lijn, toen het
tegengaan van belastingbesparing in een wijziging der be­
staande wet R.H. werd belichaamd. Men versta ons wèl; de
kunde en routine der Raadsheeren als jurist blijve buiten allen
twijfel, maar heeft men voor deze materie niet meer speciaal
den econoom of ontwikkelden koopman, begaafd met uitgebreide
practische kennis, naast gezond verstand, van noode? Het be­
treft hier niet de beoordeeling van rechtshandelingen; aan de
orde is de beoordeeling van de commerciëele gedragslijn eener
N.Y. Wij zouden het dan ook hebben toegejuicht, als de be­
slissing, waarom het thans gaat, in handen ware gegeven van
een der Raden van beroep voor de directe belastingen, die over
groote ervaring in fiscale zaken beschikken en onder hunne
leden vele krachten tellen, die commercieel doorkneed zijn.
 De machtiging van den Minister zal volgens het ontwerp
niet meer voor elk belastingjaar opnieuw behoeven te worden
verleend. Gehandhaafd blijft de jaarlijksche mededecling van
den inspecteur aan den belanghebbende. Uiteraard kan de Mi­
nister, zoo daartoe aanleiding is, steeds den inspecteur opdra­
gen, een mededecling voor het vervolg niet meer te verzenden
en derhalve R.H. buiten toepassing te laten.
Verdere consequenties.
Aandeelhouder B uit ons vroegere voorbeeld wordt, bij toe­
passing R.H., geacht voor I.B. 1939/40 een bedrijfswinst te
hebben gemaakt van ƒ 100.000, of het deel daarvan speciaal in
1938 verkregen. De N.V. declareerde geen dividend. Na mis­
lukte procedure en een voordeelig jaar 1939, besluit B om die
ƒ 100.OOO nu ook maar uit zijn N.V. vrij te maken. Maar nu
wordt de N.V. over die ƒ 100.000 D.T.B. schuldig en als op
10 Mei 1940 tot de uitdeeling wordt besloten, zou deze voor
I.B. 1941/2 ingevolge art. 6 der Wet I.B. weder voor B be­
lastbaar zijn. Dit kan natuurlijk onmogelijk de bedoeling zijn,
maar de nieuwe regeling bevat geene bepaling, die B voor I.B.
1941/2 vrijstelling voor het in 1940 vastgestelde dividend geeft.
 Een voorziening in deze omissie zal niet kunnen uitblijven,
in voege, dat dezelfde winst niet dubbel in de I.B. worde ge­
troffen. Daarbij dient uiteraard nieuwe winst, waarop weder
R.H. Avordt toegepast, in het oog te worden gehouden. Maakt
de N.V. over boekjaar 1939 weder ƒ 100.000 winst, die door

R.H. in I.B. 1940/1 wordt gebracht en evenzoo voor boekjaar
1940, vallende in I.B. 1941/2, zoo moet onderscheid worden
gemaakt tusschen de nieuwe winsten en de oude. Alleen de
oude, die reeds via R.H. in de I.B. werden betrokken, mogen
na uitdeeling als dividend in de I.B. worden vrijgelaten. Zoo­
wel belanghebbende als de Fiscus zullen niet mogen nalaten,
nauwkeurig aanteekening te houden van de winst der N.V.,
die zonder dividend-uitdeeling reeds in de I.B. is belast, het­
geen zou kunnen geschieden door in de boekhouding een „Re­
serve, waarover door aandeelhouders reeds I.B. is betaald” te
creëeren.
Eenvoudiger ware, van de winst slechts een deel via R.H.
in de I.B. te betrekken, doch dan ook voor hetzelfde bedrag
D.T.B. van de N.V. te heffen, zoodat voor dit deel der Avinst
fiscaal met den Fiscus is afgerekend. Latere verrekeningen,
die, bij Avisseling van aandeelhouders en andere omstandighe­
den, tot allerlei complicaties aanleiding zouden geven, zouden
zoodoende Avorden vermeden. Het is op deze wjjze, dat thans
reeds A’ele regelingen met goedwillende N.V.-bezitters werden
getroffen.
Ov ergangshepalingen.
R.H. volgens de wijzigingswet kan niet eerder plaats vinden
dan voor de belastingjaren 1938/9 en volgende der I.B. In
het algemeen zal 1938/9 correspondeeren met boekjaar-kalenderjaar 1937 der N.V. Het boekjaar der N.V. zal als boekjaar
van een aandeelhouder zijn te beschouwen, zoodat ook een
boekjaar 1 Juli 1936—30 Juni 1937 tot R.H. voor I.B. 1938/9
kan voeren.
 Naast de beperking, Avat het belastingjaar voor I.B. betreft,
is ook voor de N.V. een grens bepaald, waar R.H. kan aan­
vangen. Buiten beschouwing blijft, voor de beantwoording der
vraag, of R.H. mogelijk is, de door de N.V. vóór 1 Maart 1938
gevolgde gedragslijn. Wij leggen deze beperking aldus uit, dat
R.H. voor I.B. volgens de nieuwe regeling is uitgesloten, in­
dien de jaarstukken vóór 1 Maart 1938 zijn vastgesteld, zoodat
boekjaar 1937, vastgesteld 28 Febr. 1938, ongemoeid Avordt ge­
laten, evenals de reserveeringen in vroegere boekjaren; eerst
voor boekjaar 1938 kan in dit geval, dus AToor I.B. 1939/40,
de nieuAve R.H. in het geAveer Avorden geroepen. De
N.V., die in de eerste 2 maanden van 1938 reeds OA'er 1937
de jaarstukken opmaakte en deed vaststellen, heeft daardoor
hare aandeelhouders voor I.B. 1938/9 veilig gesteld, wat ove­
rigens slechts bij weinige N.V. ’s zal zijn geschied.
Duidelijkheidshalve Avillen wij onze beschouwingen niet be­
sluiten dan na er nog speciaal op te hebben gewezen:
1°. dat Avij alleen over de nieuwe mogelijkheid van R.H. spra­
ken, waarnaast de sinds 1925 reeds bestaande oude R.H.,
volgens al. 1 van art. 1, onverkort blijft bestaan;
2°. dat wij de ter beurze genoteerde N.V.’s in onze voorbeel­
den onvermeld lieten, aannemende, dat voor open N.V. ’s
de toepassing van al. 2 van art. 1 slechts van theoretische
waarde is. Hoewel deze niet uitdrukkelijk zijn uitgezon­
derd, is toepassing van R.H. op de honderden of duizen­
den onbekende aandeelhouders practisch onmogelijk.
V. S. OHMSTEDE.
