De algemeene Inrichtingsleer en haar plaats onder de Handelswetenschappe (Inhoud maart 1926 no. 3)
No. 3

3c JAARGANG

MAART 1926

MAANDBLAD
ACCOUNTANCY
w BEDRÏJFSHUISHOUDKUNDE
VOOR

ONDER REDACTIE VAN t R. A. DIJKER, G. P. J. HOGEWEG, PROF. TH. LIMPERG JR., A. NIERHOFF EN H. R. REDER.
RUBRIEK REDACTEUREN: UIT EN VOOR DE PRAKTIJK: ABR. MEY EN JAMES POLAK; LITERATUUR; G. J. JACOBS EN J. KOSTER ; BESLECHTE
-------------------------- GESCHILLEN: Mr. A. E. J. NYSINGH ; - UIT HET BUITENLAND ; JAC. H. KRAMER - EFFICIËNTIE: L. POLAK -------------------------MEDEWERKERS: TH. ANDRIES, H. J. VAN ARKEL, PROF. Mr. Dr. H. W. C. BORDEWIJK, J. P. CROIN, Mr. P. J. DAM, E. VAN DIEN, TH. A DYRBYE Jr.,
W. H. ELLES, G. W. FRESE, Dr. W. J. HARTMANN, LEONARD JACOBS. S. KONIJN, R. KUIJPER, J. PAARDEKOOPER, PROF. Dr. N. J. POLAK,
-------------------------- J. C. SPANGENBERG, J. E. SPINOSA CATTELA, J. F. STARRE, Dr. A. STERNHEIM, PROF. J. G. CH. VOLMER --------------------------

SECRETARIS DER REDACTIE - C. VERWEY UITGEVER! J. M U U SSES
TESSELSCHADESTR. 15 - AMSTERDAM, TEL. 26600 TELEFOON 77
DE COPIE VAN INGEZONDEN BIJDRAGEN WORDT NIET TERUGGE­
GEVEN. - NADRUK IS GEOORLOOFD. ZOO DE BRON WORDT GE­
NOEMD. . BOEKEN TER RECENSIE EN ALLE ANDERE STUKKEN
VOOR DE REDACTIE ZENDE MEN AAN DEN SECRETARIS. ----------

INHOUD

De nieuwe docenten aan deHandelshoogeschool . . . Biz.
De algenieene Inrichtingsleer en haar plaats onder de
Handelswetenschappen........................................................... ,,
door S. Wijnberg
Der Begriff der Internationalität des Accountantswesens
und ihre Bedeutung im Accountantspraxis . ..
. „
door Yasutaro Hirai
Fiscaliteiten ...............................................................................,,
door J. H. Hageman
Voorraadopneming en verantwoordelijkheid..........................,,
door K. C. Sluyter
E fficiën tie....................................................................................
Red. L. Polak
Fraude door middel van Telmachines -—- Externe en
interne investigations
Uit en voor de praktijk......................................................
 Red. Abr. Mey en James Polak
Opgave No. 24 (Antwoord op een aanstellingsschrijven
als accountant eener N.V.) — Uitwerking en beoordeeling opgave No. 21 (Schema voor de controle eener
fabriek van kunstnijverheidsproducten) — Uitwerking
en beoordeeling opgave No. 22 (Verrekening zaagloon en afval in kostprijs)
Een belangrijk arrest van den Hoogen Raad inzake de
zakelijke belasting op het bedrijf..........................................
De verantwoordelijkheid van den Accountant . . . . ,,
Mededeeling waarvan plaatsing werd verzocht . . . . „
Lezingen namens de Amsterdamsche Vereeniging van
Assistenten van het Ned. Inst. v. Accountants

DE NIEUWE DOCENTEN AAN DE HANDELS­
HOOGESCHOOL

- PURMEREND
GIRO No. 15062

VERSCHIJNT MAANDELIJKS, BEHALVE IN DE MAAND AUGUSTUS.
ABONNEMENT PER JAAR F 10 - , FRANCO PER POST F 10.24. BUITEN­
LAND F 10.60.
MEN ABONNEERT ZICH VOOR DEN GEHEELEN
JAARGANG -------------------------------------------------------------------------------------

33
33
36
39
52
43
44

47
48
48

Zijn mede-redacteuren wenschen hem met de in de gedane
keuze liggende onderscheiding van harte geluk; zij is welver­
diend. De benoemde was gedurende vele jaren cursusleider voor
den Haag en Rotterdam voor bovengenoemd Instituut, voor het­
zelfde vak, dat daar „Accountancy” wordt genoemd en wij
klappen niet uit de school, indien wij vertellen wat wij weten:
dat hij in die hoedanigheid zeer werd en wordt gewaardeerd,
zoowel door zijn collega’s als door de studeerenden, èn om zijn
kunde, èn om zijn paedagogische gaven èn om zijn onvermoeide
werkzaamheid.
Daarbij bezit de benoemde in hooge mate juist datgene, wat
in den docent, zal hij liet oor van zijn gehoor hebben, onmisbaar
is: spontaniteit, een open oor voor anderer meening en een
groote wetenschappelijke oprechtheid.
 Het voorgaande sluit echter in, dat wij de benoeming ook
voor de School een gelukwensch waard achten. Zij mag het op
prijs stellen, dat een man uit de praktijk, van de hoedanigheid
van den heer Dijker, zich bereid verklaarde, om haar -— om de
studeerende jeugd der school — met zijn gaven te dienen. De
uitkomsten van haar onderwijs kunnen er slechts door winnen,
als zij krachten vindt, die, theoretisch onderlegd, ook geschoold
zijn in de praktijk.
Tegelijkertijd werd Dr. Ir. J. Goudriaan benoemd tot buiten­
gewoon hoogleeraar in de bedrijfsleer, in het bijzonder in de
organisatie van de ondenieming. Ook over deze keuze ver­
heugen wij ons, omdat de benoemde iemand is, die in zijn pu­
blicaties bewezen heeft, een man van wetenschap te zijn, niet
alleen op het gebied van de techniek, maar ook op dat van de
economie. Dat hij daarenboven een ingenieursopleiding genoot
en ervaring opdeed in de praktijk zal aan zijn onderwijs in het
onderdeel der bedrijfshuishoudkunde, dat hem in het bijzonder
is toegedacht, ongetwijfeld in hooge mate ten goede komen.
DE ALGEMEENE INRICHTINGSLEER EN HAAR

Dezer dagen zijn aan de Handelshoogeschool te Rotterdam
PLAATS ONDER DE HANDELSWETENSCHAPPEN
twee benoemingen geschied, die voor de lezers van ons blad van
bijzondere beteekenis zijn.
 Elk jong studievak, dus ook de accountancy -— onder welke
Het lid onzer Redactie-Commissie, de heer R. A. Dijker,
Accountant, Lid van het Nederlandsch Instituut van Accoun­ naam verschillende onderdeden samengevat worden — lijdt in
tants, werd tot Lector in de Rekeningwetenschap benoemd. den aanvang zijner ontwikkeling aan onbepaaldheid van het

34

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE

erdoor bestudeerde terrein. Vooral ten opzichte van een enkel aan men tot nu toe óf weinig óf met ander oogmerk aandacht
onderdeel dezer leerstof, de z.g. inriehtingsleer, doet zich dit geschonken had, te weten :
bezwaar zeer sterk gevoelen, waardoor de moeilijkheden om vol­ a. welke gegevens moeten verzameld worden?
doende kennis omtrent dit vak machtig te worden, voor stu­ b. hoe kunnen ze verkregen worden?
deerenden voor accountantscxamens, vooral voor hen, die niet c. hoe kunnen waarborgen voor bun juistheid geschapen wor­
den ?
in de school van de practijk tot volle rijping geraken, zeer ver­
groot worden. Op dit euvel wijst o.a. Prof. N. Polak in zijn d. hoe moeten ze gegroepeerd en verwerkt worden, opdat er
conclusies over het beheer der onderneming uit getrokken
rede, gehouden op den 14en Accountantsdag van het Ned. Insti­
kunnen worden?
tuut van Accountants, waarin hij zich tot taak stelt de vraag
te beantwoorden of een algemeene inriehtingsleer mogelijk is.**) Op soortgelijke wijze beïnvloeden deze problemen nu de ad­
Het belang, dat m.i. aan een juiste afbakening van het door ministratieve organisatie’s der verschillende productiehuishou­
de inriehtingsleer bestreken gebied gehecht moet worden, geeft dingen. De uitbreiding dezer huishoudingen toch had zich vol­
me aanleiding in dit artikel een poging te doen de aard der leer­ trokken door middel van een interne arbeidssplitsing, waardoor
stof dezer leer te bepalen en aan te geven, welke haar plaats is bepaalde groepen van werkzaamheden binnen de onderneming,
onder de andere voor den accountant van belang zijnde ban- samengevat, onder één leiding vereenigd, als semi-zclfstandige
delswetenschappen. Temeer voel ik me tot dit vraagstuk aan­ organisatie‘s naar voren traden. Inkoop-, loon-, magazijn-, 'ver­
getrokken, waar naar mijne meening de genoemde rede van koop- en andere afdeelingen deden in de verschillende onder­
Prof. Polak geen bevredigende omschrijving van dit leervak als nemingen haar intrede, terwijl binnen deze groepen nog weer
conclusie vond en ook van andere zijde een definieering als een persoonlijke scheiding van bevoegdheden plaats vond, die
„leer” mij onbekend is.  countant van Mei 1909, hoewel ook deze de toepassing van de Voor ieder dezer groepen rezen de hierboven genoemde pro­
leer met do leer zelve verwart.
blemen bij de administratieve organisatie, waarbij het antwoord
Haar ontstaan dankt de inriehtingsleer aan de steeds dieper op één der opgaven weer dikwijls beinfluenceerd werd door dat
gevoelde noodzakelijkheid van rekeningvoering, die, gebezigd als der andere. Nemen we als voorbeeld de onder a genoemde vraag
hulpmiddel voor het herinneringsvermogen, in den aanvang voor de loonafdeeling.
 harer ontwikkeling geen ander doel beoogde dan mogelijkheid Welke gegevens moet deze afdeeling verschaffen?
te bieden tot het geven eencr eenvoudige verantwoording van Bij de behandeling dezer vraag moeten wc in de eerste plaats
gevoerd beheer, alsmede het vastleggen van de vermogensrech­ opmerken, dat ook de moderne loontechniek haar invloed op
terlijke verhoudingen tot derden. In dit stadium viel het zwaar­ de administratie uitoefent, daar ze het aantal noodwendige ge­
tepunt der rekeningvoering in de hulpboeken en het grootboek gevens vermeerdert. Ook andere bedrijfs-economische vragen
de z.g. boekhouding; volstaan kon toen dan ook worden, met doen hun invloed gelden. Een efficient beheer eiseht, dat overal
de kennis der beginselen, volgens welke deze rekeningvoering waar in de onderneming waarden opgeofferd worden liet effect
gehouden werd dus van het boekhouden. Echter breidden de
mogelijk ernaast worde gesteld, zoodat dit ook voor de
ondernemingen zich op ongedachte wijze uit en met deze uit­ zooveel
loonsopoffering
van toepassing is (zie ook vraag d). Dieper
breiding gepaard ging zoowel een vergrooting der moeilijkhe­ inzicht in de wezenskenmerken
winstoorzaken stelde de
den, die zich voordoen bij de beoordeeling der wijze waarop de noodzakelijkheid op den voorgrondderde factor
bodrijfsvereischle gegevens verkregen moeten worden, alsook een stren­ drukte in de, uit de administratie verkregenwisselende
resultaten
uit­
ger worden der eischen, die aan de juistheid van het judicium drukking te brengen ,hetgeen ook voor de hier gesteldetotvraag
over de betrouwbaarheid dier gegevens gesteld worden'-*. Tevens haar consekwentie ’s meebrengt.
wenschte men uit de verzamelde gegeven conclusie ’s, voor het
Stellen we nu de vraag b in verband met den onder o ge­
beheer der onderneming van belang, te kunnen trekken, waar­ postuleerde]! eisch voor de loonafdeeling aan de orde.
 door ook de vraag welke gegevens verzameld en hoe :< gegroe­ Apriori zijn meerdere wijzen van verzameling, die rekening
peerd moeten worden groote urgentie verkreeg.
met punt c houden mogelijk, echter zullen sommige direct ver­
Een analoog groeiproces hebben we kunnen zien in de ont­ worpen moeten worden, doordat de aard dor werkzaamheden,
wikkeling der economie. Waren tot het einde der Middeleeuwen het intellect der betreffende employé’s en andere redenen deze
de economische verschijnselen dermate eenvoudig, dat niemand uitsluiten. Bovendien echter dient de betrouwbaarhied zooveel
eraan dacht een speciaal leervak ter bestudeering hiervan in mogelijk intern verzekerd te zijn. Een belangrijk gevolg van
het leven te roepen, de meerdere gecompliceerdheid van het dezen eisch, het in de litteratuur bekende begrip interne contrôle
economisch leven na dien tijd deed geleidelijk de behoefte ge­ verschijnt zoo als een zuiver organisatorische kwestie ; deze sluit
voelen om de oorzaken van bepaalde verschijnselen vast te stel­ in zich aanteekoning van eenzelfde feit door twee van elkaar on­
len, aldus leidend tot ontstaan en opkomst van de wetenschap afhankelijke organen, terwijl beider uitkomsten met elkaar in
„economie”.
verband gebracht moeten worden. Vanuit ons gezichtspunt be­
Zoo ook hier: de uitbreiding der ondernemingen had tot ge­ schouwd is de interne controle dus op te vatten als één der
volg, dat aan de rekeningvoering nieuwe eischen gesteld werden, mogelijke in punt c gepostuleerde waarborgen. Ten opzichte van
die tot vierderlei problemen voerden, liggend in gebieden, waar­ de hier genoemde gegevens kan deze interne controle b.v. ge­
zocht worden in noteering van den loonfactor dooi1arbeider en
baas, baas en tijdschrijver, arbeider en tijdschrijver, terwjjl in­
*) Opgenomen in Accountancy Jan. 1923.
 **) Natuurlijk werd vroeger evenals thans aan de betrouwbaarheid dien verband gelegd is tusschcn loon en arbeidsprestatie, de no­
der gegevens ’n even strenge eisch gesteld n.l. (ideale) volkomen juist­ teering van den employé, die het arbeidsstuk ontvangt ingeschaheid; slechts in de eischen, die gesteld worden aan ons oordeel over kcld kan worden, alles natuurlijk onder inachtneming van uit
die betrouwbaarheid is men strenger geworden, sinds dat oordeel (door andere gronden gewenschte noteeringswijze.
het ingewikkelder worden der bedrijven) met grooter moeite gevormd
Tenslotte de vraag tot welke conclusie \s punt d leidt, wat be­
wordt. Men dient dit ook te bedenken als in het volgende kortheids­ treft
loonafdeeling. Wat de groepeering betreft kunnen we
halve van de „eischen aan de juistheid der gegevens te stellen” gespro­
in hoofdzaak verwijzen naar het onder c behandelde, terwijl we
ken wordt.
MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE

35

met de vraag, hoe de gegevens verwerkt moeten worden meer administratieve organisatie in het gebouw der handelsweten­
liet terrein der boekhouding naderen. Ook hier doet punt c z’n schappen en letten we daarbij voorhands speciaal op het ver­
invloed gelden, zoo blijft de eisch van interne controle van band tusschen deze leer en de accountantscontrole. In Hollandkracht.
sche vakkringen wordt het doel der accountantscontrole gemeen­
lijk gezien in de vaststelling van de juistheid van een admini­
Het bovenstaande moge voldoende zijn om aan een enkel voor­ stratief verantwoordingsstuk; zoodoende blijkt dus van een
beeld te doen inzien, dat aan de inrichtingsleer als taak toevalt verbonden zijn met de leer der administratieve organisatie niets.
 de opstelling en beantwoording van problemen als de hier be­ Wel wordt de vraag behandeld wat de beteekenis is der interne
handelde, waaruit als definitie volgt:
controle en hoe hare werking, doch, daar gelijk aangetoond, de
interne controle een principe van de hier behandelde leer ver­
De algemeene inrichtingsleer bestudeert volgens welke al- tegenwoordigt, wordt hiermede eenvoudig een deel der leerstof
gemeene richtlijnen de administratieve organisatie van de onder­ van de leer der administratieve organisatie tot de contróleleer
nemingen opgebouwd is en hoe deze richtlijnen de administra­ getrokken. Enkele uitingen echter, waarbij de nadruk gelegd
tieve organisatie ’s dezer huishoudingen beïnvloeden.
wordt op de organisatorische functie van de controle, wijzen er
op, dat ook hier de mogelijkheid van een verband erkend wordt,
Haar methode is eenerzijds inductief, daar zij van het bizon- Ook Dr. Gerstner* wijdt als onderdeel van de contróleleer aan
dere, de verschillende bestaande administratieve organisatie ’s, de controle van de organisatie een apart hoofdstuk, nadat hÿ
poogt te komen tot het algemeene, de algemeene principes vol­ vooraf eigenlijk de controle van de onderdeden der geheele orga­
gens welke deze organisatie’s opgebouwd zijn; anderzijds is het nisatie behandeld heeft. Hierop aansluitend wordt het mogelijk
deductieve karakter haar niet geheel te ontzeggen, daar zoowel de accountantscontrole te zien als een onderdeel van de admini­
in die bestaande adm. org. alsook in de historische voorloopster stratieve inrichting, dat voortvloeit uit den onder c gepostuleerder inrichtingsleer (de rekeningvoering) het deductieve element den eisch omtrent de betrouwbaarheid der gegevens. Zoodoende
in den vorm van algemeene vooronderstelde grondideeën als: wordt de functie van de accountantscontrole eigenlijk een
groepeering, betrouwbaarheids- en contröleeischen etc. in zekere supervisie van een bestaande administratieve organisatie naar
mate aanwezig is.
 het voldoen aan de principes, die eraan ten grondslag moeten
Haar ideaal moet zijn een langs inductie gevonden stellingen­ liggen en de uitvoering dezer principes. Tegélijk vloeit uit deze
complex te bezitten, dat het mogelijk maakt in een speciale on­ controle een oordeel voort over de juistheid van het verkregen
derneming door deductie de bizondere organisatie van dat be­ cijfermateriaal. De accountantscontrole wordt dan een onderdeel
drijf uit te stippelen.
der administratieve inrichting, uitgeoefend volgens een bepaalde
Als we zoo gekomen zijn tot een opbouw van de loer der methode —- behandeld in de contróleleer — met als conclusie
administratieve organisatie is de taak van het leervak nog niet een oordeel over het verkregen cijfermateriaal. De vraag, welke
uitgeput. De algemeene principes, volgens welke ze opgebouwd vakkringen verdeeld houdt, in hoeverre op interne controle ge­
wordt en de wijze waarop deze in de verschillende ondernemin­ steund mag worden, wordt dan verplaatst tot een vraag naar de
gen hare toepassing vinden, kunnen in een specialer deel nader meer of mindere verdoorgevoerdheid, waarmee de juistheid van
uitgewerkt worden. Hierin zullen behandeld moeten worden de werking een bepaalde organisatie onderzocht moet worden.
kenmerken van den administratieven opbouw van de verschil­ Hoe nu de leer der administratieve organisatie zelve in het
lende bedrijfsgroepen om tenslotte te komen tot een bespreking systeem der handelswetenschappen onder te brengen?
der voorkomende afwijkingen bezien in het licht van de alge­ Zooals we reeds eerder opmerkten is een subordineerend ver­
meene gezichtspunten.
 band met het boekhouden in dien zin aanwezig, dat het boek­
houden als een specialistisch instrument van de administratieve
organisatie is te beschouwen, zoodat we in die richting niet be­
hoeven te zoeken. Wel zagen we, dat de organisatorische
Ter verduidelijking van het in de definitie ingeslopen, trou­ functie een belangrijke plaats in het leervak innam. Zooals
wens ook ter andere plaatse in dit opstel gebruikte begrip nu bekend belmoren de algemeene vragen, die rijzen in ver­
„administratieve organisatie” acht ik een kleine uitweiding band met de organisatie der onderneming tot het gebied der
De leer der administratieve organisatie
noodzakelijk. We zagen dat de inrichtingsleer zich niet alleen bedrijfshuishoudkunde.
nu opgevat worden als een leer, die haar studieterrein
afvraagt welke gegevens verzameld moeten worden, doch ook kan
in een bepaalde richting van de geheele organisatie der onder­
hoe ze verzameld moeten worden, opdat o.m. aan den eisch van neming
zoekt, als onderdeel dus van genoemde bedrjjf'sinterne controle zooveel mogelijk voldaan worde. Deze laatste huishoudkunde,
waarmee trouwens ook voor hen, die ’n af­
eisch nu is, gelijk we reeds uiteenzetten een kwestie van uitslui­ wijkend
oordeel over de classificatie mochten hebben de
tend organisatorischen aard en wel ééne van werkverdeeling op aanrakingspunten
vele zijn. De conclusies door de bedrijfseco­
administratief terrein. Zjj nu gaf aan de inrichtingsleer haar nomie gevonden voor
het beheer der onderneming stellen hare
speciaal karakter en biedt tevens den sleutel voor de kwestie van eisehen
aan
de
comptable
inrichting der onderneming. Hare op­
het verschil tusschen boekhouden en inrichtingsleer.
 vattingen
omtrent
de
algemeene
doen zulks niet min­
Het boekhouden wordt in ons systeem een onderdeel, dat uit der. Wij zagen hoe dit het gevalorganisatie
was
met
de
moderne loontechde verschillende genoemde problemen voortvloeit, d.w.z. niet niek. Echter ook de algemeene organisatievragen,
groote
meer dan een apparaat in handen van hem, die de administra­ principes, volgens welke het beheer ingericht moet zijn,debeïnvloe­
tieve inrichting van een ondermemig opbouwt. Waar nu de naam den op meerdere punten de comptable inrichting, zoowel ten
„leer der administrtieve organisatie” duidelijker op de organi­ aanzien van de noodige gegeven, de wijze van verzameling, als
satorische functie van de hier aan de orde gestelde leer wijst, wel hare groepeering.
deze functie bovendien als kenmerkend voor den aard van het
Onze conclusie kan dus zijn, dat de inrichtingsleer, beter ge­
leervak beschouwd mag worden, komt mij die naam juister voor noemd
leer der administratieve organisatie, die zich van een
dan inrichtingsleer, weshalve ik dit begrip in de definitie in­
schakelde.
Gaan we nu over tot de bepaling van de plaats der leer der *) Revisionstechnik.
36

MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSÏ üISHOUDKUNDE

eigen taak in het bedrijfsleven heeft te kwijten, deze taak ver­
vult met behulp van de kennis van het boekhouden en zoo noodig de accountantscontrole. Haar taak is vooral organisatorisch,
als hoedanig ze een onderdeel vormt van de bedrijfseconomie,
welker conclusies ze zooveel mogelijk tot geldigheid tracht te
brengen.
S. WIJNBERG.
DER BEGRIFF DER INTERNATIONALITÄT DES
ACCOUNTANTSWESENS UND IHRE BEDEUTUNG IM
ACCOUNTANTSPRAXIS
Inhaltsverzeichnis:

Zum Geleit.
I. Das Problem.
II. Das Bedürfnis der internationalen Ausübung der Ac­
countantspraxis.
III. Dié internationale Frage.
IV. Die Praxis des Accountantsgeschäftes im Ausland.
V. Ausländische Accountants im eigenen Land.
VI. Die übrigen Fälle der Notwendigkeit der Internatio­
nalität.
VII. Lösungen.
VIII. Nachwort.
 Zum Geleit

Der Zweck des Accountants Wesens 1) ist sowohl die Ratio­
nalität eines Wirtschaftskreises z.B. eines Landes wie auch
die Produktivität eines einzelnen Betriebes zu erhöhen. Daher
führt die Internationalität des Accountantswesens zur Ratio­
nalisierung der Weltwirtschaft.
Ich habe immer mit grossem Interesse diesen Beruf verfolgt.
Da ich Gelegenheit habe, in verschiedenen europäischen und
amerikanischen Ländern zu reisen, habe ich auch das Accoun­
tantswesen vieler Länder beobachtet und fand das System
und die praktische Durchführung des Systems in den ein­
zelnen Ländern sehr verschieden. Ich glaube deshalb, dass es
notwendig ist, die Accountantswesen der verschiedenen
Staaten einander näher zu bringen. Aber auch vom Stand­
punkt der Praxis aus gesehen ist das Streben nach der Inter­
nationalität in manchen Fällen wichtig, denn die Verschie­
denheit wirkt sehr oft hemmend nicht nur für diesen spe­
ziellen Beruf sondern auch für den gesamten Wirtschafts­
kreis.
Man schätzt die Zahl der Accountants in Grossbritannien
auf etwa 40.000; wenn man die Accountants in allen übrigen
Ländern zusammenzählt, ergibt sich vielleicht die doppelte
Zahl wie in Grossbritannien. In letzter Zeit dagegen hat die
Zahl der Accountants in manchen Ländern rasch zugenom­
men. Eine ideale Systematisierung des Accountantswesens in
den einzelnen Ländern wäre sehr wünschenwert, aber zugleich
wäre auch die zweckmässige internationale Verbindung des
Systeme notwendig. Nur von dem Berufsstandpunkt aus ge­
sehen, betrifft das Accountantswesen das Leben sehr vieler
U Accountant heisst auf deutsch: Bücherrevisor. Das Wort Bücher­
revisor trifft jedoch nicht ganz zu. Ich habe deshalb, um die Bedeutung
klarer zu machen, das Wort „Verrechnungssachverständiger” ge­
braucht. (Vergl. Hirai: „Nippon Kaikeishi Kai” in der Zeitschrift d.
 Verbandes Deutscher Bücherrevisoren 19. Jahrg. No. 5 Leipzig, März
1923).- Wenn man den Beruf aber noch näher bezeichnen wollte,
könnte man den Ausdruck Betriebsberater oder sogar Wirtschafts­
berater verwenden. (Vergl. F. Schmidt, Ausbildung & Berufsentwick­
lung usw. in der Zeitschrift des V. d. B. 19. Jahrgang 12. Heft 1923).
Menschen, vom höheren Standpunt aber auch das Bestehen
einer ungeheuren Zahl von Unternehmungen, das in ihnen
investierten Kapitals und der darin tätigen Menschen, d.h.
es betrifft alle Wirtschaftskreise. Deshalb ist die Rationali­
sierung des Accountantswesens sehr notwendig und bisher
leider ziemlich wenig beachtet worden.
I. KAPITEL
Das Problem

Mit dem Ausdruck Internationalität des Accountantswesens
würde ich die Zusammenhänge des Accountantswesens in den
verschiedenen Ländern 2) bezeichnen, sowohl was das System
betrifft, wie auch bezüglich der Durchführung in der Praxis.
Mit anderen Worten: es sind zwei Seiten zu betrachten und
zwar
1. wie werden anerkannte Accountants in anderen Län­
dern behandelt;
2. wie kann man den Beruf eines Bücherrevisors in einem
fremden Lande oder in mehreren Ländern ausüben
bezw. wie soll man die Bücherrevisoren anderer Länder
im eigenen Land behandeln?
Von einem anderen Standpunkt aus gesehen zerfällt unser
Thema in zwei verschiedene Teile und zwar:
1. in die Frage, deren Lösung auf gesetzlichem oder sozi­
alem Wege notwendig ist; es ist dies eine öffentliche
Frage.
2. in eine mehr betriebswirtschaftliche Frage, die in der
Praxis durch die Technik der Betriebsführung entsteht.
 Der heutige Zustand und die Durchführung des Accoun­
tantswesens in den einzelnen Ländern ist sehr verschieden
und das Problem der Internationalität kommt deshalb in zahl­
reichen Formen vor. Da die Accountantsfrage immer mit den
sozialen, politischen oder wirtschaftlichen Verhältnissen zu­
sammenhängt, ist die Bedeutung und die Notwendigkeit der
Lösung dieses Frage in den einzelnen Ländern ganz verschie­
den, obwohl man alle diese Beziehungen unter die Besamt­
bezeichnung der Internationalität des Accountantswesens zu­
sammen fassen kann.
Eine Art der konkreten Lösung habe ich in einem Aufsatz
vorgeschlagen, und zwar die gegenseitige Anerkennung der
Mitgliedschaft in verschiedenen Verbänden3), ln vorliegen­
dem Aufsatz soll auf die verschiedenen Fälle eingegangen
und die notwendigen Lösungen dazu gesucht werden.
II. KAPITEL
Das Bedürfnis der internationalen Ausübung, der Accoun­
tantspraxis

Wie oben angedeutet, ergibt sich die Frage der Internatio-

-’) Über das Bücherrevisionswesen in den verschiedenen Ländern
siehe A. Schmid, Wien, Die Bücher- und Bilanzrevision und das In­
stitut der Bücherrevisoren 2. Aufl. Leipzig 1922. Ferner z.B. Gerstner,
Revisionstechnik 3. Auflage Berlin 1922; Beigel, Lehrbuch der Buch­
führung und Bilanzrevision, Dresden; Stern Buchhaltungslexikon 2.
Aufl. Wien. Da sich die Verhältnisse aber vielfach geändert haben,
sind diese Darstellungen oft unzutreffend. Für die geschichtliche Dar­
stellung kommen in Betracht: Arthur Fl. Woolf, A short History of
Accountants and Accountanty 1912 und Richard Brown, A History
of Accounting and Accountancy 1905.
3) Hirai, Der Weg zur Internationalität des Accountantswesens,
Accountancy 21. Jahrg. No. 231 Amsterdam Sept. 1923 und auch in
der Zeitschrift für Handelswissenschaft und Handelspraxis, Stuttgart
16. Jahrg. Heft 9, Dez. 1923. Hier ist in Form eines Berichtes nur
eines der verschiedenen Themen behandelt und nur eine Art der
Lösung mitgeteilt.
