text: Book Reviews
  - Jaap Kunst, A.M. Jones, Studies in African Music. Londen, Oxford University Press, New York
  Toronto Capetown, 1959; vol. I xii + 290 p.; 12 ill.; drawings; musical examples; vol. II viii + 238 p.
  scores.
  - B.J. Hoff, Ursy M. Lichtveld, Suriname: Spiegel der vaderlandse kooplieden, Een historicsh
  leesboek. Zwolse drukken en herdrukken voor de Maatschappij der Nederlandse letterkunde te
  Leiden. Nr. 22. W.E.J. Tjeenk Willink, Zwolle, 1958., Jan Voorhoeve (eds.)
  - A. Teeuw, Hans Kähler, Die Sichule-Sprache auf der Insel Simalur an der Westküste von
  Sumatra. Afrika und Übersee Beiheft 27, Berlin 1955; 75 pp.
  - A. Teeuw, Hans Kähler, Vergleichendes Wörter-Verzeichnis der Sichule-Sprache auf der Insel
  Simalur an der Westküste von Sumatra. Veröffentlichungen des Seminars für Indonesische und
  Südseesprachen der Universität Hamburg. Band 1, Berlin 1959; III en 90 pp.
  In: Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde 115 (1959), no: 4, Leiden, 390-400
  
  This PDF-file was downloaded from http://www.kitlv-journals.nl
  
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 01:04:31PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  BOEKBESPREKING
  A. M. Jones: STUDIES IN AFRICAN MUSIC.
  Londen, Oxford University Press, New York Toronto
  Capetown, 1959; vol. I xii -f- 290 p . ; 12 ill.; drawings;
  musical examples; vol. II viii -f- 238 p. scores.
  Prijs: £7/7/-.
   Het is algemeen bekend, dat de echte oude autochthone Afrikaanse
  muziek, gelijk vrijwel alle andere niet-Europese muziekvormen waar
  ook ter wereld, tegenwoordig in bedenkelijke mate wordt bedreigd
  door de Westerse muziek en dat wel in haar slechtste commerciële
  uitingen. Toen de grote ethno-musicoloog Erich von Hornbostel in
  1928 zijn verhandeling „African Negro Music" het licht deed zien,
  schreef hij dan ook aan het slot van zijn beschouwingen: „It is to be
  feared that the modern efforts to protect culture are coming too late.
  As yet we hardly know what African music is. If we do not hasten to
  collect systematically and to record it by means of the phonograph, wè
  shall not even learn what it was."
  Hoewel de culturele ontbinding der Afrikaanse volken sedert dien
  in versnelde mate is voortgeschreden, is Von Hornbostel's pessimisme
  gelukkig toch in sommige opzichten door de feiten gelogenstraft. Niet
  alleen, dat verschillende Franse en Engelse musicologen zich ernstig
  op de studie van de inheemse toonkunst zijn gaan toeleggen, daarbij
  geholpen door in 1928 nog niet te voorziene wetenschappelijke hulpmiddelen, maar ook brak allengs, naarmate het zelfbewustzijn der
  Afrikaanse volken toenam, bij de inheemse leiders en musici zowel als
  bij de Westerse onderzoekers het inzicht zich baan, dat de inheemse
  muziekcultuur behalve een wetenschappelijk belang, ook, ja in de eerste
  plaats, een sociologisch belang vertegenwoordigt.
   Zo werden, men mag zeggen op het allerlaatste ogenblik dat dit nog
  mogelijk was, de uitingen van deze veelszins merkwaardige muziekcultuur op de klankband vastgelegd en bestudeerd: André Schaeffner
  in Frans West Afrika, Klaus Wachsmann in Uganda, Percival R. Kirby
  in Zuid-Afrika, Hugh T. Tracey in geheel Bantoe Afrika bezuiden de
  aequator, Herbert Pepper in Gabon en Frans Equatoriaal Afrika, Olga
  Boone, J. F. Carrington en Jean No'êl Maquet in Belgisch Congo, Bertil
  Söderberg in het beneden-Congo-gebied, / . H. Nketia in Ghana, Father
  A. M. Jones in Noord-Rhodesia — om slechts de belangrijkste figuren
  te noemen — hebben de laatste decennia onze kennis van de Afrikaanse
  muziek enorm verrijkt en, voor zover dat nog nodig was, aangetoond,
  welk een sterke muzikale, vooral rhythmische, begaafdheid het Zwarte
  ras eigen is.
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 01:04:31PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  BOEKBESPREKINGEN.
  391
  
  Afgezien van enkele verhandelingen, zoals Stephen Chauvet's oppervlakkige „Musique nègre" (1929), de aantrekkelijke, maar voor een
  niet-Duitser wel iets te poëtisch-philosophische studie van Luitfried
  Marfurt: „Musik in Afrika" (1957) en de recente knappe, maar beknopte verhandeling van Alan P. Merriam „African Music" in William
  R. Bascom en Melville J. Herskovits' „Continuity and Change in
  African Cultures" (1959), ontbrak tot nog toe een het ganse gebied
  omvattend en karakteriserend overzicht. Begrijpelijk, want van een
  brede, wetenschappelijk verantwoorde en werkelijk fundamentele publicatie zou pas sprake kunnen zijn, wanneer voldoende betrouwbare
  voorstudies en opnamen uit alle delen van Zwart Afrika het licht
  zouden hebben gezien.
   Hoewel aan deze voorwaarde ook thans nog maar zeer ten dele is
  voldaan, heeft Father Jones nochtans de niet genoeg te waarderen
  moed gehad, een nieuwe poging tot samenvatting te geven in zijn zo
  juist verschenen jongste boek. Uit de titer van deze lijvige tweedelige
  publicatie: „Studies in African Music" blijkt, dat de schrijver er zich
  van bewust is, nog niet in de gelegenheid te zijn geweest, het definitieve,
  later slechts nog op detailpunten te corrigeren of aan te vullen werk
  te schrijven. Dit neemt evenwel niet weg, dat hier voor het eerst gepoogd is — en met onmiskenbaar succes — dé grondslagen dèr Afrikaanse muziek, haar wezen en structuur, aan een zo uitvoerige en
  diepgaande beschouwing te onderwerpen.
  De schrijver, op grond van zijn jarenlang verblijf in Afrika en zijn
  veelomvattende kennis sedert enige jaren als reader in de Afrikaanse
  muziek verbonden aan de „School of Oriental and African Studies"
  der Universiteit van Londen, was daartoe wel de aangewezen man en
  men kan niet anders zeggen dan dat schr. deze zich zelf opgelegde
  zware taak op bewonderenswaardige wijze heeft volbracht.
  In de Inleiding tot dit aan betrouwbaar studiemateriaal zo overrijke
  boek waarschuwt hij de lezer, dat de lectuur verre van eenvoudig is.
   Inderdaad; de heldere wijze evenwel, waarop schr. zijn stof heeft behandeld, maakt het voor elkeen, mits hij slechts de nodige belangstelling en volharding kan opbrengen, mogelijk, de inhoud te begrijpen,
  zelfs al ware hij niet musicologisch geschoold. Het adagium, Duitse
  Witzblatt-professoren in de mond gelegd: „waarom eenvoudig, als het
  ook ingewikkeld kan?", heeft schr. volmaakt omgekeerd. Dit is een
  niet genoeg te waarderen prestatie, maar schr. zegt terecht: „the task
  has been a formidable one entailing first the difficulties of apprehending
  and correctly transcribing the music, and second, the difficulties of
  trying to explain this novel realm of music to the reader."
  Aan de hand van een aantal relatief eenvoudige (soms alleen maar
  schijnbaar eenvoudige) voorbeelden (kinder-, spel- en vis-liedjes)
  demonstreert schr. eerst enkele grondslagen der Afrikaanse muziek:
  in de eerste plaats de principen van haar polyrhythmiek, die combinaties
  kent van additieve en divisieve structuren. (Additieve muziek wordt
  gekenmerkt door reeksen melodische of rhythmische figuren van, eventueel (en veelal) ongelijke lengte; divisieve muziek kent phrasen van
  
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 01:04:31PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  392
  
  BOEKBESPREKINGEN.
  steeds, gelijke tijdsduur, welke op in principe X-beliebige, maar in dit
  concrete geval gewoonlijk over lange perioden gelijkblijvende figuraties
  worden opgevuld.) Divisiéf blijken te zijn de handklaprhythmen, het
  spel op de dubbelklok gankogui, de rammelaars axatse en de trommen
  (met uitzondering van de „masterdrum"); additief de gezongen melodie
  en het spel op de master-drum atsimevu.
   Schr. wijst er voorts op, dat accentuering iets is, dat de Westerling
  geneigd is, in de'gehoorde figuraties, vooral die van de 'handklaprhythmen, „hineinzuinterpretieren", maar dat dit de Afrikaanse musicus vreemd is. Gelijk schr. het uitdrukt: „claps carry no accent whatever in the African mind. They serve as a yard-stick, a kind of
  metronome which exists behind the music; they do not impact any
  rhythm to the melody itself." Hiermede hangt samen, dat wat de
  Westerling geneigd is als " „syncopating" te horen, in feite „crossrhythms"'zijn. (Tussen twee haakjes: er is/wel beweerd, dat de typische
  jazz-syncopation op het Afrikaanse continent eerst na de import van
  jazzmuziek bekend is geworden. Zij zou haar ontstaan — in New Orleans — danken aan de confrontatie van het negroïde gevoel voor
  rhythme met de Angelsaksische taaicadens. Men luistere slechts naar
  het rhythme van een zinnetje als dit: „To-morrow I go to my rriother".
   En het is in dit verband wel symptomatisch te achten, dat de combinatie
  van eën geaccentueerde zestiende, gevolgd door een achtste met een
  punt, „Scottish snap" pleegt te worden geheten.)
  De voor het Europese oor soms onbegrijpelijk gecompliceerde en
  dan ook voor de Westerling vrijwel onnavolgbare rhythmische combinaties der "Afrikaanse muziek worden mogelijk gemaakt door een
  vast stramien dat er —- reëel' of virtueel — aan ten grondslag ligt en •—
  althans in Ghana — gewoonlijk op de reeds genoemde gankogui (gonggong), een in een octaaf gestemde, smeedijzeren dubbelklok, tot uiting
  wordt gebracht, daarbij ondersteund en rhythmisch omspeeld, „opgevuld", door het rammelaar-koppel axatse. Een en ander zou, volgens
  schr., een voor geheel Zwart; Afrika geldend beginsel zijn: in elk geval
  wordt zowel de muziek van Noord-Rhodesia, als die van Ghana hierdoor gekenmerkt, d.w.z. de toonkunst van twee zeer ver-uiteenliggende
  gebieden, van welke bovendien het ene door Bantoe-, het andere door
  Soedan-volken bewoond wordt. Schr. wijdt dan ook een afzonderlijk
  hoofdstuk aan de homogeniteit der Afrikaanse muziek.
  Op blz. 49 vat schr. de resultaten van zijn onderzoek in de navolgende „features" samen:
  1. Songs appear to be in free rhythm but most of them have a
  fixed time-background..
  2. The rule of 2 and 3 in the metrical build of songs (d.w.z., dat
  zij geheel uit rhythmische groepjes van 2 en 3 tijdseenheden
  zijn • opgebouwd).
  3. Nearly all rhythms which are used in combination are made
  from simple aggregates of a basic time-unit. A quaver is
  always a quaver.
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 01:04:31PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  BOEKBESPREKINGEN.
  393
  
  4. The claps or other time-background impart no accent whatever to the song.
   5. African melodies are additive: their time-background is
  divisive.
  6. The principle of cross-rhythms.
  7. The rests within and at the end of a song before repeats are
  an integral part of it.
  8. Repeats are an integral part of the song: they result in many
  . variations of the call and response form.
  9. The call and response type of song is usual in Africa.
  10. African melodies are diatonic: the major exception being the
  sequence dominant — sharpened subdominant — dominant.
  11. Short triplets are occasionally used.
  12. The teleological trend: many African songs lean towards the
  ends of the lines: it is at the ends where they 'are likely to
  coincide with their time-background.
  13. Absence of the fermata.
  Het is voor het eerst, dat de muziekwetenschappelijke wereld kennis
  maakt met volledige Afrikaanse partituren. Onder zijn voorgangers
  vermeldt schr. slechts twee auteurs, die althans iets —- zij het weinig
  en onvolledig — in notenbeeld hebben gebracht dat de toets der kritiek
  kan doorstaan: Natalie Curtis in haar boek „Songs and Tales from
  the Dark Continent" en frater Basile in zijn studie „Aux rythmes
  des Tambours". Recensent vraagt zich evenwel af, of ook niet aan de
  in Bijlage V van Hugh T. Tracey's mooie boekje „Chopi" opgenomen,
  door Charles Oxtoby en Leonard Pearce getranscribeerde partituurbladzijde een zekere waarde kan worden toegekend.
  Hoe dit echter ook zij, geen dezer voorgangers kan ook maar „tippen" aan Father Jones' prestatie. Deze is, kan men zeggen, volmaakt,
  dank zij het ingenieuze, op stroomonderbreking berustende, rhythmerecording apparaat, dat schr. heeft ontworpen (het is afgebeeld pp
  plaat XVIII van zijn boek), en, niet in de laatste plaats, de intelligentie
  en toewijding van zijn voornaamste zegsman en medewerker, de Ewe
  masterdrummer Mr. Desmond K. Tay.
   De opgenomen partituren zijn, afgezien van de reeds vermelde kinderen vis-liedjes, alle van dansmuziek: vier van Ewe dansen van zeer
  uiteenlopend karakter; één van de Icila-dans der Noord-Rhodesiaanse
  Lala-stam. Zij worden in de hoofdstukken 4 t/m 8 uitvoerig geanalyseerd en tegen hun sociologische achtergrond geplaatst.
  In de orchestratie vallen drie groepen te onderscheiden: a) de achtergrond-rhythme sectie; b) de trom-sectie; c) de handklap- en zang-sectie.
  Wat de gankogui betreft, terecht deelt schr. dit instrument bij de
  „bells" in en niet, zoals zovele auteurs over Afrikaanse muziek dit
  hebben gedaan, bij de instrumenten van het gong-type. Een bel of klok
  is, om zo te zeggen, een anti-gong. Immers bij een gong is het het
  
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 01:04:31PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  394
  
  BOEKBESPREKINGEN.
  centrum dat in eerste instantie tot trilling wordt gebracht, terwijl de
  rand nagenoeg onbewogen blijft; bij een bel of klok is het juist andersom : het centrum, waar het instrument is opgehangen of vastgehouden
  wordt, is onbewegelijk, de randen komen in trilling. Het bevreemdt
  nu enigszins, dat, op blz. 56, 206 en 207, evenals op afb. II, de atoke
  als een soort gong vermeld wordt, hoewel deze organologisch, gelijk
  de met hem in vorm overeenkomende, Javaanse kemanak, ongetwijfeld
  bij de bellen en klokken moet worden ingedeeld.
  Op alle trommen worden tonen van verschillende hoogte geslagen,
  zodat op elk hunner een bepaalde melodie ten gehore wordt gebracht.
  Deze toonhoogten zijn echter niet zodanig gefixeerd, dat zij in samenklank de indruk wekken, alsof zij akkoorden laten horen, anders gezegd:
  horizontaal beschouwd leveren zij melodische figuren, verticaal worden
  de diverse tromslagen alleen in hun onderlinge rhythmische verhoudingen en verstrengelingen gewaardeerd.
   Schr. zet in de loop van zijn betoog ook zijn standpunt uiteen ten
  aanzien van Erich von Hornbostel's veelbesproken „up-beat-theory",
  welke hij verwerpt, en van Marius Schneider's beschouwingen over
  toontalen en hun verhouding tot de tromtalen, welke hij een ontoelaatbare vereenvoudiging verwijt van het probleem (gevolg, volgens
  hem, van het gebruik van klankopnamen). Er zijn in de Ewe-taal en de
  op haar eigenschappen gebaseerde tromtaal, niet slechts drie tonen,
  t.w. een hoge, een lage en een middeltoon, doch de zaak is veel ingewikkelder, ook al, doordat het spraakniveau onder de invloed van de
  inhoud van hetgeen wordt medegedeeld, kan dalen c.q. stijgen, terwijl
  ook rhythmische elementen complicaties kunnen veroorzaken. In het
  kort gezegd: een „houtsnijdende" studie van het fascinerende onderwerp „klanktaal/sprekende trommen" kan slechts met behulp van
  levend materiaal, een adaequate apparatuur en gedegen kennis van de
  betrokken idiomatische eigenaardigheden met vrucht worden ondernomen. In het hoofdstuk „Tone and Tune" vindt de lezer uiterst waardevolle beschouwingen over dit belangrijke onderdeel der Afrikaanse
  muziek, toegelicht met een waarlijk frappante grafiek, welke op overtuigende wijze aantoont, hoezeer gesproken en getrommelde taal zich
  evenwijdig bewegen.
  Uit het hoofdstuk „Neo-folk-music" zien wij, dat vreemde invloeden
  hun ontaardende werking sterk hebben doen gevoelen; dat tot dusver
  de nieuwe volksmuziek verre inferieur is aan de oude overgeleverde
  muziekschat en muziekbeoefening, maar dat zelfs in deze „moderne"
  gedegenereerde muzikale uitingen Afrikaanse eigenaardigheden op onmiskenbare wijze aanwezig zijn.
   Ten slotte volgen nog een reeks tromspel-aanwij zingen voor hen,
  die de neiging mochten gevoelen, de in deel II afgedrukte partituren
  zelf tot klinken te brengen!
  Dit, door de Oxford University Press op voortreffelijke wijze uitgegeven werk behoort in handen te komen van ieder, die belang stelt
  in exotische muziekvormen in het algemeen en die van Zwart Afrika
  
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 01:04:31PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  BOEKBESPREKINGEN.
  395
  
  in het bijzonder. Het is te hopen, dat de vrij hoge (voor de geleverde
  „waar" overigens volstrekt niet te hoge) prijs de aanschaffing nergens
  in de weg zal staan.
  JAAP KUNST
  
  Ursy M. Lichtveld en Dr. Jan Voorhoeve: SURIN A M E : SPIEGEL DER VADERLANDSE KOOPLIEDEN. EEN HISTORISCH LEESBOEK. Zwolse
  drukken en herdrukken voor de Maatschappij der Nederlandse letterkunde te Leiden. Nr. 22. W. E. J. Tjeenk
  Willink, Zwolle, 1958. Prijs ing. ƒ 10,90.
  Deze bloemlezing is niet alleen een boeiend leesboek, maar heeft ook
  betekenis voor de studie van de Surinaamse sociale geschiedenis. Een
  deel der fragmenten komt namelijk uit tot dusverre niet of weinig
  bekend werk, en drie fragmenten vinden hier zelfs hun eerste uitgave.
   Het boek begint met de vroege handelsreizen naar de kust van
  Guiana, en eindigt met de emancipatie (1863). ïn de enorme Nederlandse litteratuur van deze tweehonderd en vijftigjarige periode hebben
  de samenstellers zelf veel exploratiewerk verricht, en daardoor konden
  zij een veelzijdige en originele keus doen. Aan de eerste zeevaarders
  en kolonisten is veel ruimte gegeven; het verhaal van een schipbreukeling over kannibalen en monsters (uit het Historisch Verhael van
  Nicolaes a Wassenaer) opent de reeks. Een tweede groep die een
  grote bijdrage tot de bloemlezing heeft geleverd is die der planterdichters ; vooral de planter Roos wordt door de samenstellers als dichter
  hoog geschat (pag. 189). Onder deze planters waren schrijvers van
  hekeldichten (pag. 175). De samenstellers laten nog andere critici
  aan het woord: 'de gehate gouverneur' Mauricius, een zekere Pieter
  van Dyk, die waarschijnlijk opzichter op een plantage is geweest
  (pag. 229), en 'de hinderlijke dominee' Kals, die het heersende bestel
  principieel en fel aantastte. Ten slotte is werk opgenomen van in
  Nederland levende auteurs, dat door de slavernij werd geïnspireerd.
  De slaven, de vrije Bosnegers en de Indianen zijn ook vertegenwoordigd, zij het in beperkte mate omdat hun orale litteratuur slechts
  ii.cidenteel is vastgelegd. Behalve spreekwoorden, een Anansi-tori en
  twee gedichten hebben de samenstellers de complete correspondentie
  opgenomen tussen de gouverneur en de leiders van de grote opstand
  in Berbice (1763). Zij vonden de brieven in het Rijksarchief.
  Van de Bosneger en evangelieprediker Johannes King zijn twee fragmenten opgenomen, het eerste over de oorlog tussen de Bosnegers en
  de blanken en over het sluiten van de vrede, het tweede een reactie op
  de emancipatie en zijn gevolgen. Het werk van King is het hoogtepunt
  van de bloemlezing, en doet uitzien naar de volledige uitgave van de
  handschriften die van hem bewaard zijn.
   Downloaded from Brill.com 06/29/2024 01:04:31PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  396
  
  BOEKBESPREKINGEN,
  
  De Indianen zij'n vertegenwoordigd door twee aan de gebroeders
  Penard ontleende verhalen: 'Uitdrijving van een priester uit den
  Indiaanschen hemel', en 'Uitdrijving van Indianen uit den hemel der
  paters'.
  Deze verhalen verdienen hun plaats ruimschoots, maar de interpretatie
  er van door de samenstellers lijkt mij niet aanvaardbaar. Zij volgen de
  opvatting van prof. Van der Linde, dat deze verhalen 'het verbreken
  van het culturele contact met de Europese kolonisten., symboliseren'
  (pag. 56). Deze verbreking van het culturele contact is een twijfelachtige
  zaak in het licht van wat wij van de geschiedenis van de Indianen op de
  kust van Guiana weten, al geef ik graag toe dat deze historische kennis
  grote lacunes vertoont.
   Belangrijker is dat wij de missionaris niet kennen als de man met wie
  in het verre verleden het contact verloren ging, maar wel als de man
  die tenslotte het culturele contact kwam aanknopen, of als men wil: het
  culturele conflict kwam brengen. Naar mijn mening zijn deze verhalen
  wat zij op het eerste gezicht toch ook lijken: een drastische satyre op
  het begin (in 1895) van de missieactiviteit onder de Caraïben van de
  Marowijne. Wel lieten deze Indianen al vroeger hun kinderen dopen
  in Frans Guiana of in Paramaribo, misschien al sinds de overkomst
  van Indianen uit de missies van Sinnamarie of Kourou na de verdrijving
  der Jezuïten in 1763. Hun dorpen lagen echter buiten het bereik van
  de Surinaamse paters (Bossers, Beknopte geschiedenis der katholieke
  missie, pag. 333), terwijl de .Franse paters van de strafkolonies aan de
  overkant daar slechts sporadisch konden komen. Dit laatste volgens de
  missionaris Brunetti, die in 1886 de Marowijne bereisde. Hij had veel
  critiek op de dooppractijk, en wenste dat men zich van Franse zijde
  tot de Indianen zou wenden (La Guyane Franqaise, 1890, pag. 280,
  291. In UB Utrecht). De situatie veranderde toen in 1895 missionarissen
  zich te Albina vestigden, die de dorpen langs de rivier geregeld gingen
  bezoeken. Zij hebben ongetwijfeld model gestaan voor het verhaal dat,
  hoogstens tien jaar na hun komst, aan de gebroeders Penard werd
  verteld. Deze schrijvers publiceerden het namelijk in 1907. Opmerking
  verdient dat de Indiaanse verteller bij zijn spot ten koste van de paters
  ook zijn eigen natie niet ontzien heeft, en zelfs de critiek der missionarissen vooreen deel heeft overgenomen.
   Er zijn nog meer stukken die geheel of gedeeltelijk op de Indiaanse
  historie betrekking hebben. Ze zijn — zoals het gehele boek — rijkelijk
  van noten voorzien, en deze geven aanleiding tot enkele detailopmerkingen. Clappopour (pag. 12) is niet een drukfout voor
  Cassiopour, maar de oude naam van het lage kustgebied en van de
  straat achter het eiland Maraca. De vloedgolf waarvan Lourensz.
  vertelt deed zich hier geregeld voor: een door de Engelse koloniestichter Harcourt in 1609 uitgezonden expeditie verging er bijna. De
  identificatie van de Arocouros (Harcourt: Areecoola) met de Aricari
  is zeker verantwoord, er moet echter rekening mee gehouden worden
  dat de Palicour bedoeld zijn. De eerste Europese bezoekers onderscheidden namelijk deze twee volken niet. Antoine Biet, die dit in 1652
  
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 01:04:31PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  BOEKBESPREKINGEN.
  397
  
  wèl deed, bevond dat toen de Aricari (Racaletz) een klein vreedzaam
  volk waren (Voyage enz. pag. 148). De Palicour zijn daarentegen
  steeds een geduchte natie geweest; juist als de Arocouros in het verhaal.
  Op pag. 13 schijnt de 17e eeuwse schrijver te impliceren dat de naam
  van de rivier Cassiopour in de taal der Arocouros zou betekenen: int
  verdroncken Lant. De schrijvers doen een poging dit waar te maken
  door Cassiopour in verband te brengen met modern Caraibisch puro ==
  nat maken. Het is mogelijk, maar niet zo waarschijnlijk als het lijkt:
  voor overstromen wordt een ander woord gebruikt, umutë.
   In de naam van de geest Watoppa of Watippa (pag. 29, 34) vermoeden de samenstellers een woord dat 'houtskool' betekent, waarmee
  zijn gelaat beschilderd zou zijn. Waar niets bekend is van lichaamsbeschildering bij geesten — met de daarvoor gebruikelijke kleurstoffen
  evenmin als met houtskool — is er niet voldoende grond voor deze
  veronderstelling. Overigens zijn de meeste eigennamen van geesten in
  het moderne Caraibisch etymologisch niet doorzichtig.
  Op pag. 30 vermoeden de samenstellers terecht dat David Pietersz.
  de Vries bij zijn opmerkingen over land en bewoners andere auteurs
  naschrijft: het fragment over het klimaat en over de Indianen (pag.
  32—35) is in zijn geheel vertaald uit Harcourt's Relation (Hakluyt
  Society IInd ser. 60, pag 89). Met Maruin moet De Vries toch de
  Mahury bedoelen en niet de Marowijne, gezien de afstand van slechts
  zes mijl tot Cayana; het land van Maruin met zijn vier hoge bergen is
  klaarblijkelijk het eiland Cayenne en niet de hele kuststrook tussen de
  Marowijne en de Cayenne (pag. 30).
  Op pag. 33—35 komt het Yao ter sprake. Dank zij De Laet zijn
  enkele tientallen woorden van deze taal bewaard gebleven, waaronder
  capou = coelum en soye = terra (Notae ad diss. H. Grotii, pag.
  183—4).
  Op pag. 108 regel 5 tenslotte is pruru klaarblijkelijk het Caraïbische
  purure, de kleine dissel.met handvat die voor het afwerken wordt
  gebruikt. De hoo-dësre is dan wel de gewone dissel met lange steel.
  •
  
  '.
  •
  
  •
  
  -.
  B. J. H O F F.
  Hans Kahler: DIE SICHULE-SPRACHE A U F
  DER INSEL SIMALUR AN DER WESTKÜSTE
  VON SUMATRA. Afrika und Übersee Beiheft 27,
  Berlin 1955; 75 pp.
   Nadat Kahler al eerder een aantal door hem in 1938 op Simalur
  verzamelde Sichule-teksten had gepubliceerd (VBG Deel LXXIV, 4e
  stuk, 1940), heeft hij in het onderhavige boek de taalkundige resultaten
  van zijn onderzoek samengevat. Hij heeft zich daarbij niet beperkt tot
  een synchronische beschrijving, maar het Sichule doorlopend vergeleken
  met het Nias en het Simalur, terwijl hij ook telkens taalvergelijkende
  
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 01:04:31PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  398
  
  BOEKBESPREKINGEN.
  beschouwingen levert in ruimer verband ter verklaring van bijzonderheden van het Sichule. Als model voor deze behandeling koos Kahler
  zich in hoofdzaak „den von Dempwolff ausgearbeiteten Rahmen, der
  sich in jahrelanger Erfahrung für die Beschreibung indonesischer
  Sprachen bewahrt hat" (p. 2). Als algemene conclusie betreffende de
  bouw van het Sichule en zijn geschiedenis stelt schr. dat deze taal
  van huis uit identiek was met het Nias, dat nadat een deel der bevolking
  van Nias zich gevestigd had op Simalur hun taal zo beïnvloed is door
  het Simalur, dat het resultaat een mengtaal geworden is, die in grammaticale structuur dichter bij Simalur dan bij Nias staat. Daarnaast
  hebben allerlei invloeden van Sumatratalen op het Sichule gewerkt (zie
  ook het artikel van schr. Sprach- und Kulturschicht en auf der Insel
  Simalur an der Westküste von Sumatra, in Actes du IVe Congres
  International des Sciences Anthropologiques et Ethnologiques, Vienne
  1952, Tome II, p. 254—260).
   Ik heb in een recente bespreking van Kahler's Grammatik der Bahasa
  Indonesia (Orientalistische Literaturzeitung 1959, p. 67—74) uitvoerig
  mijn grote bezwaren kenbaar gemaakt tegen Kahler's methode van
  taaibeschrijving, en betoogd dat in het licht van moderne taalwetenschappelijke opvattingen Dempwolff's schema volstrekt niet bruikbaar
  is als uitgangspunt voor de beschrijving van Indonesische talen, omdat
  in deze aanpak niet van de te beschrijven taal wordt uitgegaan, maar
  van Westerse taaicategorieën en begrippen. Bovendien wordt, daarmee
  samenhangend, geen rekening gehouden met grondbeginselen en resultaten der algemene taalwetenschap van de laatste dertig jaar.
  Mijn bezwaren tegen het hier besproken boek zijn geheel dezelfde,
  en het heeft geen zin ze te herhalen. Alleen moet hier dan nog worden
  toegevoegd, dat ik de dooreenmenging van synchronische taaibeschrijving met taalvergelijking en taalgeschiedenis, op de wijze als in dit boek
  geschied is, verwarrend acht. Om één vb. te noemen: het Lautsystem
  des Sichule, waarvan men verwachten zou dat het een belangrijk onderdeel van de taaibeschrijving zou vormen is in één enkele bladzijde,
  volstrekt onvoldoende, behandeld, en weggewerkt in een soort aanhangsel-voor af : het behoort niet tot het eigenlijke boek blijkbaar, want
  daarna komt pas het eerste deel: Untersuchungen zur Laut- und Wortlehre, dat in feite alleen vergelijking bevat van (dus niet eerst behoorlijk beschreven!) klanken van het Sichule met Nias, Simalur en andere
  talen, en dat met Wortlehre niets te maken heeft. Onnodig te zeggen
  dat term of begrip foneem in deze beschrijving niet voorkomen.
   • Zo is het gehele boek naar mijn inzicht volstrekt onbevredigend als
  als proeve van taaibeschrijving. Wat uiteraard niet wegneemt dat er heel
  wat informatie omtrent het Sichule in te vinden is, en dat schr. interessante bijzonderheden van taalvergelijkende en historische aard te
  berde brengt. Men zou echter graag van deze tevoren onbekende taal,
  die thans bovendien vermoedelijk zijn eigen karakter snel verliest of
  al verloren heeft, een beschrijving hebben gehad die inzicht zou hebben
  gegeven in zijn structuur. Deze toch niet overdreven wens heeft de
  schr. echter niet vervuld.
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 01:04:31PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  BOEKBESPREKINGEN.
  399
  
  Tot slot nog een enkele opmerking over de term Mischsprache, die in
  dit verband tot enige discussie aanleiding heeft gegeven (P. Voorhoeve,
  Critical Survey of Studies on the Languages of Sumatra, 1955, p. 25;
  Kahler's bespreking daarvan in Afrika und Übersee.... XLII (1958),
  Heft 1, p. 47. Vgl. ook I Dyen in zijn recensie van Kahler's boek in
  Language 32 (1956), p. 582—585). Kahler had al eerder, n.a.v. een
  publikatie van Koppelmann, zijn gebruik van de term 'Mischsprache'
  verklaard (Anthropos 37—40 (1942—'45), p. 889—890): hij wil van
  mengtaal spreken „wenn die Elemente eines Idioms durch Fremdgut
  angetastet werden", en onder elementen, of wel „der 'Kern' einer
  .Sprache" verstaat hij dan vooral pronomina personalia, telwoorden,
  affixen en bepaalde elementen uit de woordenschat. Een taal kan tot
  mengtaal worden (sic) onder bepaalde sociologische en/of linguistische
  'Voraussetzungen' — Het lijkt mij al met al nogal moeilijk tot een
  bevredigend gebruik van dit in feite kwantitatieve kriterium te komen.
   Hugo Schuchardt zei niet ten onrechte: „es gibt keine völlig ungemischte Sprache", en wie maakt uit wanneer voldoende „Elemente eines
  Idioms durch Fremdgut angetastet" zijn om van een mengtaal te
  spreken ? Nog afgezien van het dubieuze van het begrip 'Elemente eines
  Idioms' of 'Kern einer Sprache'. Voorzover ik zie is de term wetenschappelijk dan ook van twijfelachtig nut, omdat hij voor de er door
  aangeduide talen een typisch eigen kenmerk suggereert, dat in feite in
  mindere of meerdere mate alle talen gemeen blijkt te zijn. Praktisch
  zou men misschien de term kunnen gebruiken in en beperken tot gevallen dat bevolkingsgroepen van verschillende taal of dialect in een
  gemeenschap (dorp enz.) komen samen wonen, bv. door kolonisatie, en
  zich in die samenleving in de loop der tijd een al haar leden gemeenschappelijke taal gaat vormen, mengtaal in die zin dus dat van oorspronkelijke en beïnvloedende taal niet goed sprake meer kan zijn; al
  is ook dit principieel toch een vorm van, zij het gecompliceerde taalverandering door ontlening.
  A. T E E U W
  
  Hans Kahler: VERGLEICHENDES WÖRTERVERZEICHNIS DER SICHULE-SPRACHE AUF
  DER INSEL SIMALUR AN DER WESTKÜSTE
  VON SUMATRA. Veröffentlichungen des Seminars für
  Indonesische und Südseesprachen der Universitat Hamburg. Band 1, Berlin 1959; III en 90 pp.
  Nadat bovenstaande bespreking reeds gezet was ontving ik deze
  woordenlijst, waarmee Kahler naar hij opmerkt zijn onderzoekingen
  op het gebied van het Sichule afsluit. Deze voltooiing is zeker een gelukwens waard; van deze interessante taal zijn nu beschrijving, teksten
  en woordenlijst beschikbaar dank zij Kahler's werk. Tot kritiek geeft
  een woordenlijst vanzelfsprekend weinig aanleiding, als de recensent
  
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 01:04:31PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  400
  
  BOEKBESPREKINGEN.
   geen gelegenheid heeft gehad, zelfstandig van de taal in kwestie kennis
  te nemen. Kahler heeft, geheel getrouw aan zijn beschrijving van de
  taal, zoveel mogelijk de vergelijkbare woorden uit Nias en/of Simalur
  toegevoegd, en evt. ook algemeen-Indonesisch materiaal. De spelling
  is die van teksten en grammatica, met enige technisch noodzakelijke
  wijzigingen, waarvan de interessantste is het weglaten van de onderscheiding tussen e en e, resp. o en 3, en dit wel „Aus technischen
  Grimden und weil d i e . . . . offenen und geschlossenen Vokale keine
  Phoneme darstellen". Mag men uit deze zin lezen dat alle andere letters
  wel aparte fonemen weergeven? Kahler gaat er helaas niet op in, en
  laat de lezer in het ongewisse over bv. de fonologische verhouding tussen x (stemloze velare spirant) en x (stemloze palatale spirant) dié
  op het eerste gezicht althans veel van allofonen schijnen te hebben, of
  tussen 3, § en ö (de laatste in te voegen na o in de opsomming op p. II).
  In zijn Vorwort komt Kahler nog terug op de term Mischsprache
  die hij, "vanzelfsprekend slechts van diachronisch gezichtspunt", voor
  het Sichule geschikt acht, aangezien het hier niet slechts om ontlening,
  maar ook om vergaande structuur-invloed gaat. Het blijft m.i. intussen
  een kwantitatief verschil, en de grens tussen structurele invloed en ontlening lijkt mij principieel noch praktisch duidelijk.
  A. T E E U W
  
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 01:04:31PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0.
  