text: DE WERIZUW.ACHS-STEUERIN DUITSCHLAND!
  I.
  In de laatste f~ jaar is in Duitschland eene belasting op den
  voorgrond gekomen, die o.i. eene beschouwing overwaard is.
  Wij bedoelen de Wertzuwachs-steuer, een belasting op de waardevermeerdering van den grond, blijkende uit verhoogde koopprijzen ~,ergeleken bij vroegere verwervingen van hetzelfde goed.
  Het is een bekend verschijnsel dat, vooral in vooruitgaande
  steden, de waarde van den grond, bebouwd zoowel als onbebouwd, stijgende is. De uitbreiding van de bevolking, die
  vooral bij de groote steden aanmerkelijk is, doer steeds grooter
  vraag naar woningen ontstaan. Hieraan kan alleen worden
  voldaan door nieuwen aanbouw. De steden in hun bestaanden
  omvang laten weinig of geen ruimte voor dezen nieuwen aanbouw binnen hare grenzen. Allerwege wordt land, dat tot dusver
  voor landbouw of veeteelt, casu quo boschbouw of tuinderij,
  in gebruik was, bouwterrein. De grondreute stijgt. Her laud
  in gebruik bij bet landbouwbedrijf, in zijne ruimste beteekenis,
  wordt bestemd voor woningbouw, war met aanzienlijke stijging
  van de prijzen voor dat laud besteed, gepaard gaat. u
  eene
  taxatie naar Hectaren komt eene taxatie naar M e in de plaats.
  Deze stijging aan de grens heeft natuurlijk haar aequivalent
  bij de meer binnenwaarts gelegen gronden.
  Ook deze stijgen in waarde, wat ook bier uitgedrukt wordt
  iu hooger prijs.
   Geenszins wordt door ons beweerd, dat deze stijging algemeen
  is. Zouder twijfel ziju er bij elke stadsuitbreiding gedeelten
  aan te wijzen, waar deze stijging zich niet voordoet; de stads~
  uitbreiding neemt soms eene geheel andere riehting, dan berekend werd. Men denke bijv. aan de terreinen aan den overkant
  van her IJ te Amsterdam, waar de nieuwe stad, die men daar
  reeds jaren geleden verwachtte, hog steeds blijft ontbreken;
  men denke aan de uitbreiding naar het westen, die daar vrijwel
  
  705
  tot staan is gekomen. Ja zelfs zijn cr dikwijls enkele buurten
  of eukele stadsged.eelten die bij verdere stadsuitbreiding niet
  alleen niet in waarde vooruitgaan, d~eh integendeel achteruitgaan, die thans minder waard zijn dan tien, twiutig jaar
  geleden. Winkelstraten, die door verplaatsing van bet verkeer
  minder bezocht worden en daardoor ook minder gezocht; woonbuurten, die door vestiging vall fabriekeu minder in trek zijn,
  of waar de huizen minder verlangd werden, omdat eiders betere,
  geriefelijkei woningen in aangenamer omgeving te verkrijgen
  zijn, verliezen in waarde.
  Toch zal men bij steden, die sterk in bevolking toenemen,
  reeds door dit enkele felt kunnen waarnemen, dat de grondrente
  in haar gehee] genomen belangrijke toeneming, sores zelfs
  met groote sprongen aantoont.
  Dit wordt vooral bij de groote steden hog sterk in de hand
  gewerkt door de ontwikkeling der zoogenaamde city in de binnenstad. Meet en meet openbaart zich in de groote steden de
  neiging van de bewoners om zich zooveel mogelijk ann de
  grenzen op te houden, terwijl de binnenstad voor kantoren, winkels, magazijnen e.d. wordt ingericht. Het city-type van Londen
  wordt ook op bet vaste land hoe langer hoe meet aangetroffen.
  Zelfs in onze ,~groote stad, Amsterdam, die hog lang geen
  wereldstad is, kan men de ontwikkeling van dit verschijnsel van
  jaar tot jaar duidelijker nagaan.
   Onder deze omstandigheden verkrijgt de nit den nard der zaak
  slechts in geringe hoeveelheid beschikbare ruimte in de binnenstad
  eene sores fabelachtig hooge waarde.
  Gevolg van dit alles stijgende grondrente, zich openbarende
  in stijgende prijzen, met dikwijls ontzaglijke winsten voor de
  gelukkige bezitters.
  Bij de algemeenheid van dit verschijnsel en bij de ruime
  bekendheid die ann tal van bijzondere gevallen is gegeven, is
  bet niet noodig een uitvoerig bewijsmateriaal ann te voercn.
  Toch willen wij enkele frappaute voorbeelden geveu.
  ~. Weber deelt in zijn bekend werk Ueber Bodenrente und
  Bodenspekulation in der modernen Stadt 1) de economische
  geschiedenis mede van een perceel uit Chicago groot 88 acre.
  ') pag. 126.
  706
  De ~vaarde hiervan was.
  Bevolking.
  1830
  ~0 dollars
  50 inwouers.
  1835
  5.000
  ,,
  3.g65.
  18~0
  1.500
  "
  4.470
  ,,
  1845
  5.000
  ,,
  1~.088
  ,
  1850
  17.500
  ,,
  g8.g69
  ,,
  1855
  40.000
  ',
  80.0~3
  ,,
  1860
  ~8.000.
  109.000
  ,,
  1865
  45.OOO
  ,,
  178.900
  ,,
  1870
  1~0.000
  ',
  g98.477
  ,
  1875
  9~.500
  ,,
  400.000
  ,,
  1880
  130.000
  503.g98
  1885
  g75.000
  ,,
  700.000
  ,,
  1890
  900.000
  ,,
  1.098.570.
  1894
  1.~50.000
  1.500.000
  In het werk vau P. Voigt i) wordt voor Charlottenburg berekend :
  W a a r d e van den g r o n d
  in zijn geheel,
  onbebouwde grond.
  1865
  1880
  1886
  1897
  
  6
  30
  45
  300
  
  4
  gO
  30
  100 millioen mark.
  Bij gelegenheid van een voorstel tot invoering van een bettermentbelasting in Breslau heeft de magistraat aldaar medegedeeld,
  dat naar schatting de grondwaarde in de oude stad alleeu bedroeg :
  1885
  480 millioen mark.
   1895
  760
  ,,
  ,,
  1905 1080
  ,
  ,,
  In de Kommunale Praxis n ~ ~8 van 1 9 0 6 , worden voor
  Wilmersdorf de volgende gevallen medegedeeld :
  Een perceel werd verkoeht in 1892 voor g63.000 M., in
  1905 voor 600.000 M., in 1906 voor 1.000.000 M.
  Een terrein groot
  3.19g M 2 in 190g voor 80.000 M., in 1905 voor 308.700 M.
  g1.073 ,,
  ,, 1894 ,, 3gO.O00 ,,
  ,, 1905
  ,, 990.000 ,,
  3.566 ,,
  - 1898 ,
  85.30~ "
  ,, 1905
  ,, 400.000 ,,
  I n de gemeente Steglitz zijn bij sea onderzoek van 85 erven
  winsten geconstateerd van 1 0 0 - - 1 5 0 pCt. (6 perceelen), 1 5 0 - - ~ 0 0
  pCt. (10 perceelen), ~ 0 0 - - 3 0 0 pCt. (4 perceelen), 3 0 0 - - 4 0 0
  pCt. (3 perceelen), 500 pCt. (1 perceel) en 600 pCt. (1 perceel).
  Her is zeker onnoodig hog meerdere voorbeelden te geven.
  i) @rundren~;e und Wohnungsfrage in Berlin und soinen Vororten,
  p. 217 vlg.
  707
  Ieder kan ze uit eigen ervaring zonder eenige moeite aanvullen. 1)
  Veer Nederland denke men ann de stijging van de grondprijzen
  in Bussum, Hilversum e . d . u
  Amsterdam zijn prijzen van
  f g00 per M 2 reeds geen zeldzaamheid meer. Ja f 400 per M 2
  is daar ook reeds betaald geworden.
  Hoewel, zooals uig de medegedeelde cijfers over her Chicagopereeel ook blijkt, deze beweging niet onafgebroken stijgingen
  vertoong, doch sores tijdelijken, sores ook definigieven" achteruitgang aanwijst, als regel kan vastgesteld wordeu, dat tengevolge
  van de toeneming der bevolking, in het bijzonder iu de groote
  steden, enorme stijgingen in de prijzen zoo van bebouwde als
  van oubebouwde eigendommen te bespeuren zijn.
   Getracht kan worden de daaruit veer de betrokken eigenaars
  voortvloeiende winsten te belasten door ze in de inkomsteubelasting te betrekken. Zoo is o. a. geschied in Hamburg en
  Bremen, waar de in een gegeveu jaar gerealiseerde winsten als
  inkomen veer dat jaar getroffen worden. 2)
  Doer men dit, dan blijft de hefting uit den nard der zaak
  tot geringe bedragen beperkt. De nard eener inkomstenbelasting,
  vooral van een stedelijke inkomsteu-belasting, gedoogt niet sterke
  i) Veer meerdere cijfers zie men bijv.
  i~. Branhuber. Die Werthzuwaehssteuer zur l~raxis and Theorie,
  p. 81.
  A. Damaschke. Aufgaben tier @emeindepolitik, pag. 90]93, waar
  men ook her geval van den boer Kilian aantre~. Deze, een boer uit
  l~Lxdorf, kreeg veer zijn land inplaats van 50.000 Mark, waarvoor hij
  he~ eenige jaren tevoren te keep aanbood, 1.300.000 ~arkuitbe~aald.
  :F. C. Freudenberg. Das Verhaltrtisz von Versehuldung and Mietzins in tier Stadt ]Kannheim, p. 30, waar men winsten aantreft van
  66 pCt. (binnen her. jaar), 400 p@t. na 16 jaar, 330 pC~. na 35jaar,
  alles bij huizen. Op pag. 33 1. c. vind~ men voorbeel den van verlies
  bij terreinen met eerie rente op renteberekening van ~ pCt.
  z) Deze weg wordt o. i. ten onrechte als principieel juis~ aanbevolen door @. Sehanz, Finanz. Archly., 1896 blz. 71, en G-. Cohn,
  :Finanzwissensehaft, 1889 w 355 bl. i66 en vlg.
   Ook veer l~rt~isen is door eeue ministerieele cireulaire voorgeschreven s p e c u la t i e v e winsten bij verkoop van onroerend goed
  als bedrijfsinkomen in de inkomstenbelasting te treffen. Door deze
  beperking ontsnappen juist de belangrijkste winsten, die der,,Urbesi~zer", die hun van ends bezeten l a n d , beaut veer oen of
  anderen tak ,van boerenbedrijf, plotseling ~n de categorie van
  bouwterrein zien overgaan, ann de belasting, waardoor deze oplossing een hog onbevredigeader karakter l~rijgt.
  708
  opvoering der progressie. Maar bovend~eu komt dan de aard dezer
  ontvangsten, noch de daarop te leggen belastiug tot hun recht.
  Deze ontvangsten in eerie inkomstenbelasting te hefl'eu is toch
  zeker oneigenaardig. Men moge dit juister achten, dan ze vrij te laten,
  dergelijke ontvangsten zijn toch niet als inkomen, aan welk begrip
  o. i. in meerdere of mindere mate de beteekenis van p e r i o d i e k
  t e r u g k o m e n d e outvangsten gehecht moet worden te beschouwen.
  Zij representeeren in hun typischen vorm eene v e r m o g e n s vermeerderiug en wel eeu o n v e r d i e n d e vermogensvermeerdering.
  Hefting eerier belasting op deze winsten in her kader eerier
  inkomstenbelasting heeft hog andere bezwaren.
  Ten eerste wordeu daarin alleen getroffen p e r s o n e n
  tot
  den belastingheffenden staat behoorende door natioualiteit of
  ingezetenschap, zoodat alias winsten door vreemdelingen behaald
  buiten de belasting vallen. De inkomstenbelasting treft verder
  uit den aard der zaak her a b s o l u t e bedrag der winst, terwijl
  in deze het reel juister is voor de progressie rekening te houden
  met het r e l a t i e v e
  bedrag van de winst.
   Om deze redenen achten wij opneming in eene inkomstenbelasting minder gewenscht, daarentegen eene speciale belasting
  voor dit doel aangewezen.
  Yerschillende schrijvers ') hebben eeue belasting op deze vermogensvermeerdering trachte~i te rechtvaardigen door haar af te
  leiden uit bet beginsel naar draagkracht. Her komt ons echter
  voor dat deze poging niet kan gelukken en wel om verschillende
  redenen. Ten eerste is het bezwaar tegen deze motiveering, dat
  belasting naar draagkracht rekeuing moet en wil houden met de
  p e r s o o n 1 ij k e omstandigheden van den br
  en
  zich daartoe nooit kan houden alleen aan een bepaald uiterlijk
  felt, zooals deze prijsstijging is.
  Her is zeer goed denkbaar, dat iemauds draagkracht niet
  vermeerderd'is ondanks deze onverwachte vermogensvermeerderiug.
  Hij kan geheel of gedeeltelijk geeompenseerd worden door vermogensverminderingen die her nuttig effect voor den verkrijger
  geheel opheffen.
  2) O.a. Dr. F. ~Pabst. Die Besteuerung des unverdienton Wertzuwaehse~ yon Grund und Boden (Koniunkturgewinnsteuer)
  Conrad's Jahrbtieher 1903 D. 25 pag. 350 vlg. en Rud. Eberle, Zur
  Wer~zuwaehssteuer in he~zelfde tijdse/arif~ Sept. t906 p. 342 vlg.
  709
  Ten tweede ligt in her feit dat, aangenomcn de vermogensvermeerdering wordt uiet door audere oorzaken opgeheven, hier
  vermogensvermeerdering is, d . i . dan vergrooting van draagkracht, geen reden juist d e z e draagkracht afzonderlijk te treffen.
  In d a t opzicht staat een fabrikant, die er in slaagt door hard
  werken zijne zaak op te werken en een vermogen van stel
  f 1.000.000 te verwerven, volkomen gelijk met den bezitter
  van een terrein dat zonder eenigen arbeid zijnerzi.ids op een
  gegeveu oogenblik f 1.000.000 waard is geworden, t)
  Beider draagkracht is gestegen, beiden kunnen en moeten
  hooger belast worden. Veer een afzonderlijke belasting alleen
  van den grondeigenaar is geen reden, wanneer men de verklaring zoekt in geblekeu draagkracht.
   Te rechtvaardigen is eene afzonderlijke belasting alleen, maar
  dan ook volkomen, wanneer men haar beschouwt als eene belasting op unearned increment, als belasting van Konj unctar gewiune.
  Wanneer men den oorspronkelijkeu prijs van ecn perceel,
  bebouwd of onbebouwd, met den lateren vergelijkt, die een
  meer of minder sterke stijging vertoont, dan kan men bij her.
  prijsverschil tweefirlei bestanddeel onderscheiden: 1~ de waardevermeerdering, die her gevolg is van uitgaven van den eigenaar,
  van arbeid door of namens hem verricht (bet bouwen van een
  huis op onbebouwden grond, bet verbeteren van een bestaand
  huis, her ol)hoog.en , draineeren, rioleeren van onbebouwde
  perceelen e.d.); o~o de waardevermeerdering, die niet het gevolg
  is van dergelijke bemoei~'ngen.
  Deze laatste kan dan weder in i~ deelen gesplitst worden. 1~ her
  deel waarvoor de oorsprong met meer of mindere bepaaldheid
  kan aangewezen worden in werken van gemeenten of staat; ~~
  bet deel dat samengevat kan worden onder hetbegrip conjunctuur.
  Er zijn toch verschillende werken, van overheidswege uitgevoerd,
  die aanwijsbare waardevermeerdering ten gevolge hebben. Her
  aanleggen van wegen, bet verbreeden van bestaande wegen, uitbreiding van bestaand buizennet (gasverlichting) of kabelnet
  (electrische verlichting), aanleg van trams of spoorwegen e.d.
  1) Her element van meer of mindere vastheid da~ aanleiding
  geef~ tot lager belas~ing van inkomen uit bedriji ~egenover inkomen uit (onroerend) vormogen, laa~ ik bier terzijde.
   710
  Waar aldus aan te wijzen is, dat bepaalde eigenaren oumiddellijk
  voordeel hebben van dergelijke werken is hot billijk dat door
  deze betrokken eigenaren in de kosten dezer werke.n worde bijgedragen. De Betterment tax is hier her aangewezen middel. ')
  Daarnaast blijft echter een niet aldus te verklaren bestanddee1 van de ingetreden prijsstijging, waar vaststaat, da~ zij n i e t
  verkregen is door eigr arbeid of eigen kapitaalsuitgaven, '~) waar
  ook vaststaat dat zij niet in bepaalde werken van overheidswege
  haar oorsprong vindt, maar overigens alleen a l g e m e e n werkende
  maatschappehjke oorzaken zijn aan t~ wijzen, toeneming van
  bevolking, stijging der rente, der bouwkosten e . d . , kortom al
  die oms~andigheden die door Ad. Wagner zijn samengeva~ onder
  hot begrip conjunctuur. '~)
  In ouze maatschappij principieel 4) opgebouwd op privaateigendom en vrijheid van overeenkomst, al gaa~ de overbold
  ~) Doze valt buiten hot kader van dit opstel, vgl. hiorover o.a.
  ']Kr. F. Sleutelaar, Belas~ing van waardevermeerdering en Mr. @. W.
  Sannes, Grondeigenaar en gemeenschap.
  2) Dr. ~l. V. Bredt krimp~ hot terrein van de onverdiondo waardovermeerdering stork in. Hij noemt hot goval dat iomand in oen
  goedkoopo streek een Warenhaus oprich~;. Dan stijg~ de grondronto
  dadelijk. Z.i. is doze dan aan dozen koopman to dankon on nie~
  onverdiond, veer zoover hot zijn eigen ~erreinon in de omgoving
  to bear~ valt. Zio tier Wertzuwaehs an @rundstiieken and seine
  Bosteuert~ng in Preusson. Hot voorboeld is niot golukkig gokozon.
  In een goedkoope s~roek d.i. ~och wel idontiok mot eon woinig
  bevolkto streek wordt geen warenhuis opgericht. En opriehting
  van een warenhaus zonder moor d.i. zondor ui~broiding tier bovolking
  zal ook de grondron~e hieS, al~hans niet belangrijk doen s~ijgon.
   ~) Ad. Wagner Grundlegung w 166 vlg. Unter der Oonjunc~ur
  wird bier die Gosamm~heit; der technischen, ~konomischou,
  socialen und rechtlichen Bedingangon vers~anden, wolche in dot
  auf Arbeits~heilung and Privateigenthum beruhendon Volkswir~hschaft die Flerstollung tier @titer ftir den Verkehr, ihron Begohr
  und Absa~z in demselbon, daher den Worth, insbesondore den
  Tauschwer~h and Preis tier @tt~er tteberhaupt und auch des einzelnen, schon fertigen G-ares allgomein wesentlich mi~, im concre~en
  Falle selbs~ allein bestimmen, in tier l~ogel ganz odor wenigstens
  tiborwiegend unabh~ngig vom Willen and von den Loistungon
  des Wirtsehaf~ssubjects boz. des Eigonthtimers, daher auch yon
  dem individuellen Kosten (Arbei~s) aufwand for ein best;immtes
  Qualo and Quantum des betreffenden Gutes im conereten Falle.
  Vgl. ook Finanzwissenschaft w 232 vlg.
  *) Of wil men, als rogel met moor of mindor talrijke uitzonderingon.
  711
  in juist besef van hare roeping hoe langer hoe meer over tot
  iuperking van deze vrijheid, waar zij voor her algemeeu belaug
  schadelijke gevolgen heeft, speelt her toeval een groote rol.
  Geenszins a11een op her gebied van her eigendom van onroerende
  zaken. Ook den bezitter van roerende goederen vallen onverdiende prijsstijgingen ten deel. Fabelachtige koersverheffiugen
  van effecten, prijsstijgingen van schilderijen, antiquiteiten e. d.
  zijn bij menigte te noemen.
  Ook buiten den eigendom van roerend of onroeread goed,
  bij den maatschappelijken arbeid speelt dat zelfde toevalselement
  zijn rol; gunstige oogsten ziju slechts voor een dee1 afhankeli.jk
  van den arbeid van den boer, zooals e l k e productie slechts
  gedeeltelijk, war hare uitkomsten betreft, het resultaat is van
  den arbeid van den produceut.
   Wat wij bier toeval noemeu, omdat wij het onmiddellijke
  causale verband niet kunnen aantoonen, is in onze maatschappij
  een rechtstitel voor den toevalligen verkrijger, een rechtstitel
  echter van zeer betwistbare waarde. 1)
  De maatschappij in haar geheel heeft, waar her geheel van
  maatschappelijke oorzaken, ook al kunnen deze in haar werking
  niet gedetailleerd en precies worden aangewezen, tot deze verkrijging medewerkt, het r e c h t om van deze toevallige verkrijging
  haar deel te eischen.
  Dit maatschappelijk aandeel steunt voor een dee1 op her aangewezen felt, dat de maatschappij in haar geheel om zoo te
  zeggen deel neemt aan elke productie, op de uitkomsten daarvan
  haar invloed uitoefent.
  Daarnaast blijft nog een gebied voor her zuivere toeval open.
  Of eerie oogst gunstig of ongunstig zal uitvallen, hangt af:
  10 vall den arbeid van den bebouwer; ~o van algemeen maatschappelijke invloeden, prijzen tier artikelen, rechtszekerheid,
  onderwijs e. d.; 3 ~ van klimatologische invloedeu.
  Voor zoover de gunstige coujunctuur bet resultaat is va~ de
  invloedea sub. 3 genoemd, kan o . i . de maatschappij geen
  ') Vgl. Mr. S. van Houten, Rechtsgeleerd Magazijn 1893 p. 602"
  Ik geloof da~ de juiste opva~ting van het eigendomsrecht, welke
  aan eene nieuwe regeling van eigendom (en onteigening) behoort
  ten grondslag ~e worden gelogd, is dat her slech~s ken recht is
  op de waarde, voor zoover zij door eigen ~oedoen van den eigenaar
  en zijne rechtsvoorgangers is gesehapen.
  71s
  
  a b s o l u u $ recht doen gelden; alleen kom~ mij he~ rech~ der
  maa~schappij r e l a ~ i e f b e ~ e r veer dan da~ van den individu.
   I-Ioe meer her ~oeval uit.geschakeld word~, of zijne werkingen
  gelijkma~iger worden verdeeld, hoe meer, met andere woorden,
  ieders zijn he~ resu1~aa~ van ieders eigen arbeid is, des ~e beter
  is de maa~schappi.j i,gerich~. In die richtiug behoort de S~aa~
  te werken, ook door zijne belas~ing-wetgeving.
  Daarom ach~en wij dan ook conjunctuur-wins~en principieel
  een bij ui~s~ek goed belasting-objec~, meet in he~ bijzonder bij
  onroereud goed, omdat daar de moeielijkheden dezer belas~it~g
  minder o~rerwegend zijn en de werking van dezen ~oevalsfac~or
  daar her mees~ aan den dag kemP. 1)
  Een algemeene conjunc~uur-wins~bel~ts~ing is. al~hans veer
  afzienbaren ~ijd, hoogs~ bezwaarlijk, zoo nie~ onui~;voerbaar.
  De overgroote meerderheid der transacties in her maa~schappelijk
  leven ont~rek~ zich aan de kennis van den belasting-we~gever.
  Slech~s bij enkele gelegenheden, bijv. overlijden e.d., zal he~
  mogelijk zijn, algemeene onverdiende vermogensvermeerdering ~e
  constateeren, l~egelma~ig of periodiek di~ ~e doen, is voorloopig
  een werk, waarvoor de noodige organen ten eenenmale on~breken.
  Di~ is in~usschen geen reden ~oepassing van he~ beginsel na
  ~e laten, daar waar her mogelijk is. Hier kan niet de eiseh
  van algemeenheid, die zeker in principe behoor~ t5o~de elemen~aire beginselen van belas~ingbeleid, gesteld worden.
  l~venmin als men egalisa~ie door verzekering daar, waar zij
  mogelijk is, zal nala~en op grond, da~ er tal van gevallen zijn
  waar di~ vooralsnog onmogelijk is, e~enmin mag men op grond
  dat. ui~schakeling van conjunc~uur-wins~en hieS; algemeen mogelijk
  is, afzien van eerie poging om di~ al~hans veer een deel t~e
  doen waar dit ook blijkens de praktijk zeer goed mogelijk is.
  G6enszins kan als bezwaar worden aangemerk~, war Mr.
   N. ~. Pierson ~) oppert, n.1. da~ de S~aat. belastiugheffend van
  A., deze nie~ aan B., die door d e z e l f d e oorzaak verlies~, geef~,
  ~) Hier geld~ wa~ de Nu~scommissie van 189~ (he~ vraags~uk
  tier volkshuisves~ing door ~r. Drucker, Crreven en Kruseman)
  schreef. Zonder ie~s anders ~e verrich~en, dan een~'oudig eigenaars
  ~;e blij~,en van den bodem, duur geworden door de vraag eerier
  aangroeiende bevolking naar bouw~errein, worden de gelukkige
  bezi~ers diet g-ronden -- door eerie begrijpelijke zueh~ naar
  wins~bejag gedreven -- al wachtend, slapende rijk.
  ~) I~eesbook der S~aa~huiskundo, D. IT, p. 58~: vlg.
  718
  doch in de schatkist stort. Omdat het niet mogelijk zal zijn,
  en dit zal zeker in de meeste gevallen wel zoo zijn, den verliezer schadeloos te stellen !), moet men ook de onverdiende winst
  onverkort ann den winner laten. De logica van dit betoog ontgaat mij.
  Bij de vermogensbelasting wordt stijgende waarde hooger belast,
  zonder dat met dalende waarde in een vorig of volgend jaar
  rekening wordt gehouden.
  Zou hier ook compensatie moeten worden ingevoerd, of vindt men
  hier eene analogie, dat waardevermeerdering belast en waardeverlies niet vergoed wordt? Ook hier moeten niet alle bezwaren
  tegen deze speciale belasting bre~d worden uitgemeten zonder te
  vragen of zij ook bij andere belastingen zich voordoen. Ook hier
  moet de kritiek vergelijkend zijn. Doer men dit dan vertrouw ik
  dat deze belasting deze kritiek in geenen deele te schromen heeft. 2)
  Bovendien zal juist in vele gevallen de verliezer B. ziju,
  niet een bepaald persoon, maar de maatschappiii in haar geheel
  of ten minste een groot deel dier maatschappij, zoodat juist
  storting in de gemeenschappelijke schatkist,.het meest ann de
  billijkheid nabij zal komen.
   Zonder twijfel zou volkomen uitschakeling van het toeval,
  gesteld het ware mogelijk (en wel zonder daarvoor andere
  grootere bezwaren terug te krijgen), her verkieselijkste ziju, maar
  moet nu omdat dit vooralsnog slechts ann ddne zijde (ann den
  winnenden kant en zelfs daar hog maar gedeeltelijk) geschieden
  kan, deze in ieder geval de rechtvaardigheid benaderende maatregel nagelaten worden, omdat zij niet algemeen en consequent
  kan worden doorgevoerd? Mij is de noodzakelijkheid dezer
  conclusie niet gebleken.
  Wel kan het aangevoerde er toe leiden om in deze voorzichtig
  te zijn, voorloopig de belasting niet te hoog op te voeren en
  waar dit mogelijk is, met persoonlijke omstandigheden van den
  belasting-schuldige rekening te houden.
  1) Principieel bezwaar bestaat hiertegen o. i. niets, integendeel.
  Dezo vraag ligt echter buiten de grenzen van di~ artikel, waurom
  wij er niet verder op ingaan.
  ~) Ten onrechte meent o.i. Dr. Pabst 1. c. p. 355 da~, wanneer
  men de belas~ing baseert op draagkracht, di~ argument vervalt,
  dat dan he~ niet rekening houden me~ verliezen vanzelf spreekt.
  Voor zoover di~ mogelijk is, geschiedt di~ thans reeds, men denke
  bijv. ann de berekening van her bediqjfsinkomen in de bedrij[sbelasting naar he~ gemiddelde tier laatste 3 jareu.
  _
  
  _
  
  _
  
  71~,
  Iutusschen, al erkent men niet her principieel en practisch
  juiste van d i t bezwaar, dit neemt niet weg dat er tegen deze
  belasting op wiust, voor zoover die in gestegen geldprijzen vergeleken met vroegere geldprijzen te voorschijn komt, bezwaren ann te
  voeren zijn. Ik zou willen vragen, welke belasting kent die niet ?
  Eene belasting, waaraan geen enkel bezwaar verbonden is, is
  hOg niet gevonden en zal ook wel nooit gevonden worden.
   Een bezwaar dat volmondig moet worden erkend is, dat vooral
  bij een lang tijdsverloop de waarde van het geld gedaald kan
  zijn of de gebruikelijke rente lager geworden, twee factoren, die
  kapitaliseeriug op een hooger niveau, dan vroeger gebruikelijk
  was, tengevolge hebben.
  Iemand koopt een huis dat f 0"000 netto oplevert voor f 50.000,
  waarvan hij aldus 4 pCt. rente maakt. Daalt nu de rente tot
  3 ~ pCt. dan zal bij gelijkgebleven opbrengst voortaan voor hetzelfde
  huis caeteris paxibus betaald worden ruim f 57.000. Wel maakt
  dan de vervreemder f T000 nominale winst, maar zijn algeheele
  vermogenspositie is niet vooruitgegaan. Hij trekt alsnog hetzelfde
  inkomen.
  Is de rente hetzelfde gebleven, doch de waarde van bet geld
  gedaald, dan zal hij bij verkoop f 57.000 maken, waarvan hij
  f 0"0"S0 rente za! genieten, zonder dat dit meerdere genot hem
  in betere positie brengt.
  Een ander bezwaar is, dat perioden van stijgende .waarde afgewisseld kunnen worden door periodes van dalende waarde.
  Yerkoop in de stijgende periode maakt belastingplichtig, terwijl
  die in de dalende periode vrij blijft en behoud ook aanleiding
  kan geven dat men buiten de belasting valt.
  A. heeft een huis thans waard f 0"0.000, over 10 jaar f 30.000
  waard, over 15 jaar f 0,5.000, over 0"0 jaar f 35.000. Dit wordt op
  de aangegeven jaren verkocht. Betaald zal moeten worden eerst over
  f 10.000, (ha 10 jaar) dan over hog eens f 10.000, (ha 0"0 jaar).
  B. heeft een gelijk huis dat alleen na 15 jaar verkocht wordt.
  Dan wordt slechts over f 5.000 betaald.
  Het laatste bezwaar wordt voor een deel ol)geheven doordat
  niet alleen verkoop maar ook alle andere overgang wordt belast.
   Hoe meer gevallen van belasting er zijn des te meer karts is er
  dat het vrijlaten beperkt wordt. ~) Intusschen eerie volkomen
  ') Wij komen hieronder op deze vraag terug.
  _
  
  715
  bevredigende oplossing is hier niet te geven. Zelfs eene periodieke
  hefting bijv. om de 15 jaar, op a l l e erven tegelijkertijd toegepast kan het eerie perceel treffen in eene periode vail stijging,
  het andere van daling, zoodat bet eerie belast, het andere vrijgelaten wordt.
  Dit is echter o.i. allerminst een reden deze belasting te verwerpen. Elke belasting heeft onbillijkheden, die niet weg te
  nemen zijn. De vraag is alleen of deze in dit geval overwegen
  in vergelijking met andere en dan komt mij de beslissing niet
  twijfelachtig root. Principieel heeft deze belast.ing zooveel voor
  op andere, dat deze onbillijkheden en oneffenheden op den koop
  toe moeten worden genomen.
  Alvorens aan de hand der Duitsche praktijk op de details
  der belasting in te gaan, willen wij vooraf de vraag bespreken:
  Zal zij werkelijk zijn eerie belasting op de conjunctuur-winst
  of zal zij door den getroffen belasting-betaler worden afgewenteld ?
  Wij kiezen voor de bespreking van deze vraag de casus positie,
  zooals die zich in de Duitsche regeling voordoet, waar als regel
  alleen belast wordt de winst, die bij verkoop in vergelijking
  met den koopprijs, dien de verkooper vroeger zelf betaald heeft,
  door den verkooper wordt behaald, waarbij deze, tenminste primair,
  tegenover den fiscus voor de belasting a ansprakelijkwordt gesteld.
  Afwenteling van belastingen, d.i. overbrenging van den druk
  tier belasting door dengene, die haar aan den fiscus betaalt,
  op anderen, geschiedt door prijswijziging in het privaat-rechtelijk
  ruilverkeer. 1)
  u
  nu tengevolge van deze belasting prijswijziging plaats?
  Deze vraag kan ook anders geformuleerd worden.
   Bedingt de verkooper hooger prijs dan hij zonder de belasting zou
  hebben behaald en wel tot het bedrag der hem treffende belasting?
  Deze vraag is opzettelijk behandeld door Dr. H. KSppe 2) ell
  door dezen ontkennend beantwoord.
  i) Zie hierover mijn proefsehrift: Afwenteling van belastingen.
  2) Ist die Wertzuwaehssteuer ueberwalzbar ? Von Privatdocent
  Dr. H. KSppe, Finanz. Arehiv. 25~ Jg. 1" Band, pag. 1--12.
  Een analoog betoog vindt men bij denzelfden schrijver in een
  artikel over de Zuwaehssteuer in her Jahrbueh der Bodenreform
  Jahrgang II, p. 25.
  u
  ook J. V. Bredt 1. e. p. 60 en Ad Wagner, Wohnungsnot und
  st'~dtisehe Bodenfrage, p. 22/23.
  716
  Zijne argumentatie is tweeledig : 1 ~ De belasting is eerie belasting o I, de grondrente en deze kan niet afgewenteld wordeu.
  2 ~ De verkooper bedingt den prijs, die reeds de hoogste is,
  welke in de gegeven omstandigheden kan gevorderd worden. In
  de belasting ligt dus geen dement tot prijsverhooging.
  De eerste stelling kan principieel worden toegegeven. De
  uitspraak van Ricardo, corn is not high because a rent is paid,
  but a rent is paid because corn is high '), is in her algemeeu
  juist. @rondrente is in her algemeen her resultant van prijzen,
  geen vormend dement.
  Toch is deze stelling ni'et beslissend, omdat het zeer goed
  mogelijk is, dat de bestaaude grondrente niet is zoo hoog, als
  zij onder de bestaande maatschappelijke omstandigheden zijn kan.
  Eeu eigenaar van eerie boerderij vraagt slechts f l000 pacht,
  want, gegeven de productiviteit van zijne boerderij in vergelijking
  met ander beschikbaar laud, hij f 1200 zou kunnen vragen, die
  de pachter zou kuunen en willen betalen, omdat voor hem dat
  land naar verhouding zooveel meer waard is, dan woest land
  bijv. dat hij zonder grondrente (pacht) zou kunnen krijgen.
   Eene belasting op de bestaande f 1000, ten bedrage van f 200
  kan ouder die omstandigheden aanleiding geven tot verhooging
  der pacht met f ~
  waardoor de werkelijke druk der belasting
  van den eigenaar op den pachter wordt overgebracht. Zoo kan
  ook de zekerheid, dat hij van zijne winst bijv. f l 0 . 0 0 0 aan belasting zal moeten afstaan, den eigenaar-verkooper er toe brengen,
  zijn vraagprijs van bijv. f 100.000, op te voeren tot f110.000,
  welken prijs hij ook betaald zal krijgen, wanneer dit gegeven
  de bestaande maatschappelijke verhoudingen mogelijk zal zijn.
  M. a. w. de belasting kan aanleiding geven tot b e t e r e Ausnutzung zijner toevallige positie, kan den verkooper die bereid
  was met eene m a t i g e winst tevreden te zijn, er toe brengen,
  her onderste nit de kan te willen hebben. De verkregen prijs
  is fang niet altijd de uiterst te verkrijgen prijs, zooals Dr. KSppe
  beweert. Zoo uitsluitend werkt bet economisch motief niet, zoo
  uitsluitend worden de prijsverhoudingen niet door her economisch
  bereikbare bepaald. 2) De prijs is niet altijd een noodzakelijk
  b e p a a 1 d equatie p u n t van vraag en aanbod.
  1) Ricardo, Principles p. 39.
  z) Dr. KSppe besluit zijn betoog aldus, 1. e. p. 12.
  Die Zuwachssteuer str~rkt nicht die Position des Verkaufers bei
  
  717
  Zeer dikwijls zou eene lijn betere voorstelling geven.
  Een keeper is bereid f 100.000 te geven. De verkooper is
  bereid het goed te laten veer f 60.000. Van allerlei omstandigheden hangt nu af wat de werkelijke prijs za] zijn. Tusschen
  f 60.000 en f 100.000 zijn alle prijzen economiseh mogelijk.
   B e g i n t de keeper bijv. f 80.000 te bieden, de verkooper zal
  zijne sehatting van f 60.000 op dit bedrag als minimum brengen.
  u
  de verkooper f 90.000, de keeper zal ziju prijs van
  f 100.000 hierop voorloopig terug brengen.
  Her is o.i. duidelijk dat op deze overwegingen van den vetkeeper de zekerheid belasting tot eeu niet gering bedrag te
  moeten betalen van belangrijken invloed kan zijn. Maar er is meer.
  Ook at vraagt en verkrijgt de verkooper den hoogste, prijs,
  die onder de gegeven, bestaande prijsverhoudingen, bereikbaar
  is, ook dan is er geen zekerheid van niet-afwenteling, zooals
  Dr. KSppe her voorstelt. Deze prijsverhoudiugen zijn niet
  onveranderlijk.
  De prijzen w n huizen en bouwterreinen worden i u 1 a a t s t e
  i n s t a n t i e bep,~ald door de huurprijzen, zooals in het algemeen
  de prijzen van goedereu van hooger orde in laatste instantie
  bepaald worden door de prijzen der goederen van de eerste orde
  en deze door de verbruikers.
   Gegeven zekere huurprijzen, ziju op een gegeven oogenblik
  (gezien de prijzen van bouwstoffen, de kapitaalrente en ]oonen)
  bepaalde prijzen veer bouwterreinen, resp. huizen daardoor aangewezen. Miskenning vau deze eenvoudige waarheid, is o.i. de
  oorzaak van de overdreven beteekenis, die door vele Duitsche
  der Vertragsschliessung -- sonst m~isste er sic ja viehhnehr willkommen heissen was er bekanntlich durchaus nicht rue (sic T)
  noch schw~tch~ sie die des Ki~afers. Wind und Sonne bleiben in
  diesem Kampfe ver~eilt wie sonst; kein K:~tufer erhthrt dadurch
  Vortheil oder Naehtheil. Die Versteuerung des Werthzuwachses
  ist vielmehr das Nachspiel zu dem Schauspiel des Verkaufes,
  ~ber der Ki~ufer ist bereits von der Bfihne abgetreten wann es
  beginnt. Verkafifer und @emeinde sind jetzt die handlenden
  Personen, und die Auseinandersetzung zwischen ihnen vollzieht
  sich schlicht und recht each den Bes~immungen des Steuergese~zes.
  Man teil~ jetzt das Fell des B~tren, nach dem er erlegt ist, aber mehr
  als das ganze Fell kann man auch dem st~irksten B~tren nicht abziehen.
  Daze redeneering maakt her zich toch wel wet al te gemakkelijk.
  EcoN. 1907.
   47
  
  718
  economen gehecht wordt ann de speculatie, wet hear invloed op
  de prijzen van bouwterreinen betreft, wear bijv. reeds hooge
  hypotheken, prijsstijgiug tengevolge zouden hebben. ')
  Intusschen, de grondeigenaars (her aanbod) mogen het niet
  in de hand hebben, zooals bij de geciteerde schrijvers bet dikwijls
  voorgesteld wordt, willekeurig de prijzen te bepalen, de beslissende
  factor de huurprijzen zijn niet ieta onveranderlijks. De behoefte
  ann woningen is een diet behoeften, die bij eene classificatie
  ') Zie bijv. R. Eberstadt, Zur Ausbildung der Bodenwer~e Berieht
  ueber den VI internationalen Wohnungskongresz, Dusseldorf 15
  his 19 Juni 1902 p. 70 vlg. of A. Pohlmaun gahrbuoh der Bodenreform Jg. I p. 145 die kahnweg zonder argamentatie schrijft,
  denn dasz die groszen Eintragungen, z u m g r o s s e n T e l l an
  den abnorm hohen @rundstockspreisen in unseren Groszstttdten
  Schuld sind, b r a u c h t n i c h ~ e r s t erh~,~r~e~ zu w e r d e n.
  Near mijne meening hebben de enorme prijsstijgingen, die zelfs
  in kleine Duitsche steden hebben plants gegrepen, een suggereerenden invloed gehad. Bijv. in 5Iannheim is in het midden der
  stad reeds 2000 Mark per l~ 2 betaald. Zie F. C. Freudenberg, Des
  Verhaltnisz von Verschuldung und Mietzins in der Stad~ Mannheim. De enorme Aufschwung na 1870 in Duitsehland waar to
  nemen, de enorme toeneming der bevolking heef~ tot groote
  behoefte ann nieuwe huizen geleid, die de huren deed stijgen wet
  weder prikkelend op den handel (resp. speeulatie) in bouwterrein
  heef~ gewerkt.
   Geenszins stemmen wij met Wagner, Wohnungsnot and st~dtisehe Bodenirage in, als hij schrijf~ 1. e. 17 Bodenspeeulation
  versteuert uns die Betriedigung unserer nOthtigs~en Lebensbed~irfnisse. Im Groszen und Ganzen geht der-Preis der Grund und Bodens
  aufwarts. D e s h a l b liegt diese Speculation ganz anders.
  Eenige pagina's verder sehrijf~ hij trouwens veel juister en beperkter. So b e l i e b i g hOher treiben kann man den Wert der
  Grundst~icke keineswegs, 1. e. p. 22.
  Tegen deze opvatting komt trouwens ook in Duitschland verzet.
  Eene zeer lezenswaar~ge bijdrage hiertoe is Bodenwerte Bau- und
  Bodenpolitik in Freiburg i. B. w~hrend der ]etzten 40 Jahre
  (1863--1902) van Dr. Wilhehn Mewes, vgl. in hot bijzonder peg.
  41, 63, 72 en 82, wear op d e stijging der prijzen van bouwterrein
  en den invloed, dien ui~gebreid gemeentelijk bezi~ hierop kunnen
  uitoefenen, benevens den invloed van stedelijke bouwverordeningen
  een vooral veer Duitsehe opvattingen verrassend lieht word~ geworpen. Grappig is he~, dat deze schrijver veer de eonsequenties
  zijner eigen onderzoekingen post factum terugsehrikt. Zie de
  polemiek tussehen Dr. Mewes ell Prof. Voigt in Zeitschrif~ ffir
  Wohnangswesen 1907, 10 en 25 April 1907.
   719
  naar hunne belangrijkheid vooraan komen te staan, wier niet
  bevredigiug als een ernstig gemis wordt gevoeld. Dit heeft ten
  gevolge, dat men voor de bevrediging dier behoefte grooter
  sommen disponibel stelt, dan waarvan men oorspronkelijk, geleid
  door de bestaande huurprijzen, uitging, wanneer het blijkt,
  dat men hiervoor geene bevrediging vindt. Op minder dringende
  behoeftea wordt bespaard en aldus her geld voor hooger huurprijzen gevonden. Natuurlijk tot zekere hoogte. Onbeperkt gaat
  deze redeneering natuurlijk ook niet door. I e m a n d , die een
  inkomen geniet van bijv. f 4000 zal f 500 ~t f T00 wellicht
  voor huur disponibel stellen. Wellicht hog hooger gaan tot
  f 800. Kan hij voor dien prijs niet vinden, war hij gaarne zou
  hebben, hij zal zich met eerie minder geriefelijke woning
  tevreden stellen, nooit zal hij bijv. f 1500 willen betalen.
  Intusschen zijn die grenzen betrekkelijk r u i m , ~) zoodat eerie
  aanmerkelijke stijging der huurprijzen m o g e 1 ij k is. Op her
  intredeu der werkelijke stijging k a n nu her terughouden van
  aanbod, tegen de bestaande prijzen, iuvloed hebben. Aldus
  k a n ook uit dezen hoofde de belasting op de conjunctuur-winst,
  aanleiding geven tot verhooging van de v r a a g p r ij z e n van
  huizen en bouwterrein en daardoor via stijging der huurprijzen,
  ook tot w e r k e 1 ij k e verhooging van de verkoopprijzen van
  die waren 2)
  ' ) Z i e de cijfers verzameld door her Labor bureau van Massachusetts, geciteerd bij W e b e r l . c . p . 59.
  Verhouding van de uitgaven van huur tot alle uitgaven.
  M~ximum. Minimum. Gemiddelde.
   Inkomen onder
  200 doll. 23.28
  7.65
  15.48
  ,
  ,
  200-- 300 ,, 23.56
  8.72
  14.65
  ,,
  ,
  3 0 0 - - 400 ,
  19.17
  10.75
  14.98
  ,
  ,,
  400-- 500 , 20.30
  10.58
  15.29
  ,
  ,
  500-- 600 7, 18.19
  9.22
  15.15
  ,
  ,
  600-- 700 , 21.82
  8.82
  15.54
  ,
  7,
  700-- 800 , 22.74
  7.76
  15.60
  ,,
  ,
  800-- 900 ,, 18.28
  7.79
  16.09
  ,,
  
  ,
  
  900--1000
  
  ,,
  
  26.62
  
  8.44
  
  14.96
  
  ,
  
  ,
  
  1000--1100
  
  ,
  
  19.11
  
  6.78
  
  15.12
  
  1100--1200 7, 14.30
  5.63
  12.23
  boven 1200 ,, 18.35
  7.21
  12.59
  gem. ,, 19.21
  10.26
  15.05
  2) Vg]. hierover N. G. Pierson Woningsproblemen, Economist
  September 1905 en A. van Gijn. De invloed van bouwverordeningen
  ,
  
  ,
  
  7'20
  De mogelijkheid van afwenteling op de keepers van huizen
  en terreinen, en via dozen op de huurders kan dus m.i. niet
  absoluut ontkend worden. ~)
  Toeh is di~ o.i. geen reden van de invoering van eene
  dergelijke belasting at te zien.
  Ten eerste is hier sleehts sprake van eene m o ge 1 ij k h e i d,
  geen z e k e r h e i d , in vole gevallen zal inderdaad van eene afwenteling geen sprake ziju. 2) Verhooging der prijzen waar geen
  geheet of gedeeltelijk monopolie van den grond bestaat is niet
  zoo gemakkelijk door te zetten. Verhooging der huurprijzen kan
  afstuiten op georganiseerden tegenstand der huurders (Mietervereine,
  beginneu in Duitsehland meet op te komen) en bovenal de gemeenten hebben door eene verstandige grondpolitiek hot in de
  hand, dergelijk gebruik (of wil men misbruik) maken van best,~and eeonomiseh overwieht tegen te gaan.
   In Duitschland hebben de gemeenten zich in ieder geval niet
  hierdoor laten afschrikken, en v%ermeerdert hot aantal steden, die
  meestal gecombineerd met eene mutatiebelasting (belasting op de
  overdraeht onafhankelijk van gemaakte wiust als bij onze registratiebelasting) eeue Wertzuwaehssteuer hebbeu ingevoerd voortdurend.
  Op hot oogenblik bestaat eene dergelijke belasting veer zoover
  mij bekend is ill Frankfurt a/Main, Keulen, Gelsenkirehen,
  op do prijzen van woningen on van bouwterreinen, waar m.i. een
  zeer juist botoog geleverd wordt omtren~ de versehuiving tier
  gronzen door do speeulatie in bouwtorrein veer de prijzon daarvan
  teweeggebraeht.
  1) Brunhuber vorwacht blijkens zijn, m.i. zoer onhelder, botoog
  1. e. p. 54--63 dat de belasting de oigenaars or van at zal houden
  do huron to stork te vorhoogen on do waarde der huizen kunstmatig (cursiveering is van Brunhuber) to verhoogoh. Hij verwaeht
  dan aok prijsdaling inplaats van prijsstijging. @elijke gedaehtengang heeft blijkbaar voorgozoton bij Mr. F. Sloutelaar, [Vgl. 1. c.
  pug. 306.] die van invooring eonor bolasting op waardevermeerdoring depreeiatio der tegenwoordige koopprijzon vreost. De redenoering, die den schrijvor tot dit vroemdo resultaat hoeft geleid, wordt
  jammer genoeg niet medegedeeld, keepers die m i n d e r betalen
  willen veer bouwterrein c.a. omdat de vorkooper een deel zijner
  to maken winst ann den fiseus moot afstaan, dat ziet or prima
  faeie niet org waarschijnlijk uit.
  ~) De Burgemeoster van Golsenkirehen deelt in een (niet gedrukt)
  berieht mede dat tot hog too de verkooper deze belasting draagt.
   721
  Dortmund, Essen, Kreuznach', P a . k o w , Weissensce, Hanau,
  Lieguitz, Grosz-Lichterfelde, Weiszenfels, Paderborn. 1)
  In Berlijn is nog een ontwerp aanhangig, terwijl in Dresden,
  Steglitz cn Bremen de voorstellen tot invoering afgewezen zijn. e)
  In de Duitsche theorie over deze beIasting (zie bijv. Brunhuber 1. c. pag. 14, 54--55) speelt de vraag of deze belasting is eerie directe of eene indirecte een groote rol. Her is
  o . i . onnoo.dig op dezen strijd in te gaan. Her komt ons voor
  dat hog altijd her beste criterium voor dit onderscheid is, de
  vraag naar de bedoeling van den belasting-wetgever, n.1. of
  overdracht op een ander dan den betaler bedoeld is ja of neen.
  Aldus opgevat is her dunkt mij niet dubieus dat deze belasting
  ook al wordt zij niet naar kohieren geheven, doch telkens individueel bij voorkomende gelegenheden opgelegd, eerie directe is.
  De vraag indirect of direct is praktisch vooral van belang voor
  Pruisen, daar deze belasting daar wordt opgevat als eene
  belasting op den ~ondeigendom en dan volgens her Kommunal
  Abgabengesetz alleen als indirecte belasting bestaanbaar is. w 18
  Preussisches Kommunalabgabengesetz yon 14 Juli 1893. Die
  Gemeinden siud zur Erhebung iudirekter Steuern innerhalb den
  dutch die Reichsgesetze gezogenen Grenzen befugt. Deze wettelijke
  beperking noopt tot zonderlinge bokkensprongen bij de theoretische besprekingen. Vgl. bijv. eerie rede van Ad. Wagner opgenomen in het Jahrbuch fiir Bodenreform, Band. ~ p. 81.
  ') In Frankfurt, waar de belasting in zijn geheel (Umsatzsteuer
  en Werthzuwaehss~euer tezamen) den eigenaardigen naam van WAhrschaftsgeld dra~gt is de toevoeging der Zuwachtssteuer gesehied in
  1904 en werkt de belasting van af 8 Mei 1904, in Keulen vanaf
  17 Juli 1905. In Gelsenkirehen dateert zij van Augustus 1905. In
  de overige plaatsen dateert zij van 1906 resp. 1907.
   2) Sedert dit geschreven werd is de belasting ingevoerd in
  Markranstfidt, Embden, Jena, Tegel, Marburg, Breslau Zeh]endorf, Reiniekendorf, Osnabrtiek, Viersen, Malstadt-Rurbach,
  Bochum, Zoppet, Zella, Freiberg, Posen, Riidesheim, Herford,
  Witzenhausen, Naumburg. In SchOneberg is zij afgewezen. In Berlijn
  nadat eene Commissie van voorbereiding haar met 8 tegen 4
  stemmen had verworpen, door den raad met 65 tegen 54 steramen
  in prineipe aangenomen on daarna t.er verdere uitwerking aan
  dezelfde Commissie (!!) opgedragen.
  Op volledigheid maakt dit overzieht geen aanspraak. Bijna
  wekelijks vermeerdert dit aantal.
  7o~
  Gaan wij thans in het kort de hoofdpunten dezer regeling
  even
  
  ha.
  Wanneer t r e e d t deze belasting i n? Wij gaven het boven
  reeds met een enkel woord aan. Algemeeu bepaalt de regeling
  in Duitschland zieh tot belasting bij gelegenheid vall overgang
  onder de levenden. Overgang onder de levenden zoowel onder
  bezwarenden titel als bij wege van schenking, i)
  Hierop zijn dan hog eenige speciale uitzonderingen toegelaten.
  Overgang na overlijden krachtens erfgenaamsehap of legaat wordt
  niet belast. 3)
  Zonder twijfel heeft deze regeling een groot praktiseh voordeel,
  n.1. dat de belasting eerst intreedt, wauneer de waardevermeerdering ook ill een uiterlijk waarneembaar cijfer voor den dag
  komt. Toeh is theoretiseh deze beperking o. i. niet te verdedigen.
   Wanneer eenmaal als prineipe der belasting wordt aangenomen
  belasting van conjunetuur-winsten, belasting op toevallige verkrijging, dan is er o.i. geen reden deze belasting niet te heffen
  op het oogenblik dat deze toevallige verkrijging jllist bijzonder
  in her oog springt, ook den fiseus openbaar wordt. Wij hebben
  en zeer tereeht eene sueeessiebelasting wier prineipe in het algemeen s) evenzeer is treffen met belasting van eene toevallige
  bate. Spreken wij bij de Wertl~zuwachssteuer van onverdiende
  waardevermeerdering in objectievJen zin, hier bij de successiebelasring hebben wij ook met onverdiende waarde-(vermogens)vermeerdering zij her dan ook meer in subjectieven zin te maken. 4)
  i) Weissensee zondert alIe schenkingen uit.
  z) Als voorbeelden geven wij hieronder eenige gebruikelijke
  formules.
  Gelsenkirchen. Jedes Rechtsgesch~tft unter Lebenden, welches den
  Uebergang yon @rundeigenthum bezweckt oder bewirkt.
  Dortmund. Jeder nich~ unmittelbax auf Erbfa11 beruhender Eigenthumsuebergang.
  Berlijn. Jeder nieht unmittelbar yon Todeswegen erfolgende Uebergang des Eigenthums an einem im Stadtbezirke gelegenen
  Grundstticke oder Grundsttickstheil.
  3) Bij vererving in de reehte lijn is o.i. hog sprake in zekeren
  zin van een familievermogen, cla~5hog in enkele overblijfsels ook
  in de wet erkend wordt. Onderhoudsplich~; van ouders en kinderen
  ~egenover elkaar (bij broeders en zusters bestaat deze al nie~;
  meer) legitieme portie ed.
  4) Uitzenderingen, men clenke aan samenwonende ongehuwde
  broeders en zusters ed., bevestigen ook bier den regel.
  7~8
  Waarom zou dan niet bij doze successie-belasting ') ook hot
  dement tier onverdiende vermogensvermeerdering zooals doze
  aan de Wert}{zuwachssteuer teu grondslag ligt in toepassing gobrecht word'en? 2)
  Waar eene algemeene conjunctuur-wiustenbelasting vooralshog niet zal kunnen worden ingevoerd en ook de overgang
  onder levenden vooralsnog ook alleen bij onroerend good tot
  eerie hefting op onverdiende waardevermeerdering aanleiding zal
  geven, is er o.i. alle reden ook bij de herziening der successiebelasting alleen met deze waardevermeerdering rekening te houden.
   Er bestaat o. i. echter geen enkele reden, niet althans te dieu
  aanzien overgang onder de levenden gelijk te stellen met overgang ten gevolge van overlijdeu.
  Waar het beginsel in beide gevallen geheel hetzelfde is, is
  er geen reden dat beginsel slechts veer ~dn der beide gevallen
  toe te passen, te meer wear hot reeds bestaan eener successiebelasting en de ook uit anderen hoofde noodige hervorming
  daarvan, her o . i . gemakkelijker zullen maken tot realiseering
  van ook deze hervorming te komen. '~)
  De vraag van Mr. N. G. Pierson (Leerboek p. 585) of men
  de gerealiseerde of geschatte waardevermeerdering zal belasten,
  beantwoorden wij dus in dezen zin dat telkens wear waardevermeerdering bij gelegenheid van dgn of ander feit, dat tot belastingheffing aanleiding geeft, geconstateerd wordt, deze door
  l) H.ieronder bespreken wij de vraag wie de Wer~hzuwaehsstouor
  moe~ heffon de staat of de gemeenten. Veer de motiveoring da~
  o.i. de s~aat doze heffon moot verwijzen wij daarheen.
  2) In hat ontwerp door de rogeering in Saksen ingediondwerd
  uitdrukkelijk den gemeenten vergund doze belasting ook teheffen
  bij ,,Besitzwechsel infolge Anfalls von Todeswegen."
  Nu eenmaal de suecessiebelas~ing ook in de rochte lijn is ingevoerd on wel niet meer zal verdwijnen, al gaat d e a r de boron
  aangegeven motiveering niet op on zal daar verhoogde draagkracht
  do hefting moeten motiveeren, is or geen reden, ook bij d o z e
  sueeessieheffing niet tevens her element tier onverdiende waardevermeerdering in rekening to brengen.
   a) Wollieht zijn or termen om in geval van vererving op 66n
  erfgenaam de belastingheffing op te sehor~en. Zoo ook om belastingbetaling in geval van vererving in termijnen gemakkelijk te
  makon, zooals dit ook veer de bestaande suceessiebelasting van
  versohillende zijden gewenscht wordt. Op doze detailpunten gaan
  wij om niet to uitvoerig te worden hier niet verder in.
  7o~4
  eerie speciale belasting moet getroffen wordeu. Iuderdaad toch
  wordt hier de belastingvermeerdering ook bij overlijden in
  den regel gerealiseerd, de hoogere waarde strekt tegenover
  mede-erfgenamen of legatarissen tot maatstaf van her betrokken
  erfdeel of legaat, wordt dus in zekeren zin gerealiseerd!
  Na aldus als algemeen beginsel voor deze belasting te hebbeu
  vastgesteld, belasting der waardevermeerdering, waar deze bij
  de eerie of andere bijzondere gelegenheid, verkoop, overlijden,
  e.d. te voorschijn komt, moet er o.i. op gewezen worden, dat
  deze belasting, ook al wordt zij uitgebreid van overgang onder
  de levenden tot overgang ook bij overlijden, noodzakelijk nog
  eerie aanvulling behoeft, zonder welke de belasting gevaar loopt,
  althans gevaar kan loopen illusoir te worden gemaakt.
  Bij natuurlijke personen kan men aldus zeker zijn ten minste
  de meerderheid der gevallen van waardevermeerdering te treffen.
  Ook al verkoopt een eigenaar zijn onroerend goed niet, over
  korter of langer tijd is zijn overlijden te verwachten.
  Bij rechtspersonen, die hunne bezittingen niet verkoopen, mist
  men uit den aard der zaak die zekerheid. Daarom moet m.i.
  te hunnen aanzien ingevoerd worden eerie periodieke belasting
  op waardevermeerdering bijv. om de 25 jaar, ten aanzien van
  die onroerende goederen, welke gedurende dat tijdsverloop in
  hun bezit zijn gebleven.
  