text: Die opvatting is (volgens vaste rechtspraak) onjuist. Zo
  luidde ook het oordeel van de Hoge Raad. Het gaat er
  immers om of een voorwerp bestemd of geschikt is om
  projectielen (of stoffen) door een loop af te schieten. De
  enkele omstandigheid dat het voorwerp in gedemonteerde staat wordt aangetroffen, of dat het voorwerp
  door het ontbreken van een of meer onderdelen niet
  voor direct gebruik gereed is, brengt niet met zich dat
  die bestemming of geschiktheid van dat voorwerp als
  vuurwapen ontbreekt.
  175 Kamerstukken II 2022/23, 33033, bijlage bij nr. 36.
  176 HR 31 maart 2020, ECLI:NL:HR:2020:504; NJ 2020/251, m.nt. H.J.B.
  Sackers.
  177 Conclusie A-G 14 februari 2023, ECLI:NL:PHR:2023:143.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009004008
  
  HR 10 januari 2023, ECLI:NL:HR:2023:18, RvdW
  2023/134 is het signaleren waard, niet zozeer omwille
  van het materiële recht, maar vooral vanwege de discussies over de inbreng van de verschillende wapenwetdeskundigen, waarover uitvoerig valt te lezen in de conclusie van A-G Paridaens.178
  Bestuursrechtelijke zaken over de Wet wapens en munitie gaan bijna altijd over geweigerde of ingetrokken bevoegdheidsdocumenten. De grond daarvoor is dan ‘vrees
  voor misbruik’. Volgens vaste rechtspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak is, om die vrees te onderbouwen, zelfs geringe twijfel aan het iemand kunnen toevertrouwen van wapens en/of munitie voldoende om
  een vergund wapenverlof in te trekken of een aanvraag
  te weigeren. ABRvS 3 mei 2023, ECLI:NL:RVS:2023:1719
  is voor die rechtspraak exemplarisch. De aanvraag van
  de appellant om een wapenverlof was afgewezen omdat
  de korpschef vond dat de man geen wapen kon worden
  toevertrouwd. De appellant bleek in maart 2020 (enkele
  maanden voordat hij een wapenverlof aanvroeg) betrokken te zijn geweest bij een incident. Bij dat incident had
  hij bij de balie van een tankstation in een voor wisselgeld bestemd gat in het tegen coronabesmetting geplaatste scherm, richting baliemedewerker ‘luid gekucht’. Een ‘geintje’, zal de appellant later verklaren. De
  baliemedewerker had een ander gevoel voor humor,
  want hij deed (angstig voor het besmettingsrisico)
  prompt aangifte van een poging tot toebrengen van
  zwaar lichamelijk letsel. Bemiddeling van de wijkagent
  stuitte op de onwil van de appellant zijn excuses aan te
  bieden en op diens ferme uitspraken in de richting van
  de baliemedewerker, geuit tegenover de wijkagent. Hoewel de strafzaak inmiddels was geseponeerd, werd de
  verlofaanvraag geweigerd. De korpschef leidde namelijk
  uit de uitlatingen van de appellant een potentieel veiligheidsrisico af, waardoor er geen vertrouwen was om
  hem wapenbezit toe te staan. Daarmee was de Afdeling
  het eens. Aan haar oordeel deed niet af dat de appellant
  de gewraakte uitlatingen heeft ontkend, en zelfs een
  klacht tegen de wijkagent indiende.
   Europees strafrecht
  Verzorgd door mr. dr. S.S. Buisman en mr. E. Filius
  Algemene ontwikkelingen
  •
  
  Jaarverslag EOM 2022: EOM plaatst omzetfraude in
  de schijnwerpers
  Het Europees Openbaar Ministerie publiceerde op
  1 maart 2023 zijn jaarverslag.179 Uit het jaarverslag komt
  naar voren dat het EOM zich in belangrijke mate focust
  op EU-fraude die de belangen van overheden schaadt, in
  het bijzonder ten aanzien van grensoverschrijdende
  
  178 Conclusie A-G 15 november 2022, ECLI:NL:PHR:2022:1052.
  179 European Public Prosecutor’s Office, Annual Report 2022, Luxemburg: Publications Office of the European Union 2023 via www.eppo.europa.eu.
  TBS&H 2023 | nr. 4
  
  205
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  btw-fraude. In 2022 werden er 3318 zaken bij het EOM
  gerapporteerd en werden er 865 onderzoeken geopend.
  In totaal werd er € 359,1 miljoen aan vermogen bevroren. Eind 2022 waren er 1117 actieve onderzoeken met
  een totale geschatte waarde van € 14,1 miljard. 16,5%
  van de actieve onderzoeken betrof btw-fraude, die 47%
  van de geschatte waarde omvatte.
  Het EOM rapporteert voorts dat hoewel de fraudedetectie in de verschillende lidstaten toeneemt, een aantal
  onderdelen van de verordening moeten worden herzien,
  zoals het vereenvoudigen van de administratieve complexiteit van het EOM, het uitbreiden van de EOMbevoegdheid tot smokkel en het verduidelijken van de
  mogelijkheden tot justitiële samenwerking tussen de
  verschillende gedelegeerde officieren van justitie.
   206
  
  •
  Samenwerkingsovereenkomst Eurojust en OLAF
  Op 29 maart 2023 hebben Eurojust en het Europees Bureau voor Fraudebestrijding (OLAF) een nieuwe werkafspraak ondertekend.180 Met deze werkafspraak wordt
  beoogd de samenwerking tussen deze EU-agentschappen te versterken om zodoende fraude, corruptie, milieucriminaliteit en andere strafbare feiten of onwettige
  activiteiten waardoor de financiële belangen van de
  Unie worden geschaad te voorkomen. Met deze afspraak
  wordt de oude samenwerkingsovereenkomst uit 2008
  vervangen. De nieuwe werkafspraak schetst de praktische details van de institutionele, strategische en operationele samenwerking tussen de EU-agentschappen
  en bouwt voort op het werk van speciale verbindingsteams. Daarnaast voorziet de afspraak in de voorbereiding van actieplannen voor gemeenschappelijke
  samenwerkingsprioriteiten. De afspraak creëert geen
  aanvullende rechten of verplichtingen voor de agentschappen (artikel 1 lid 3).
  Hoofdstuk III ziet op de operationele samenwerking en
  somt de mogelijke vormen van samenwerking op (artikel 9). Daarbij kan het bijvoorbeeld gaan om wederzijds
  advies en bijstand, deelname aan elkaars operationele
  vergaderingen, deelname aan gemeenschappelijke onderzoeksteams (GOT’s) en het toezenden van operationele informatie met inbegrip van persoonsgegevens.
  Ten aanzien van de uitwisseling en verwerking van persoonsgegevens is in de werkafspraak bepaald dat er een
  register moet worden bijgehouden van de doorzending
  en ontvangst van de gegevens (artikel 15 lid 2). Daarnaast mogen persoonsgegevens niet langer dan noodzakelijk worden bewaard (artikel 16).
  Ten slotte zijn er gedetailleerde regels voor de uitwisseling van operationele informatie, het gebruik van communicatiekanalen, de toegang tot documenten, communicatie met de media en de kosten die voortvloeien uit
  de uitvoering van deze werkafspraak in het laatste
  hoofdstuk opgenomen.
  180 Werkafspraak tussen OLAF en Eurojust, nr. 2023/00021.
   TBS&H 2023 | nr. 4
  
  •
  
  De bescherming van klokkenluiders: inbreukprocedure
  bij het Hof tegen acht lidstaten
  De Europese Commissie heeft begin dit jaar een inbreukprocedure bij het Hof van Justitie van de Europese
  Unie aangespannen tegen acht lidstaten. Tsjechië,
  Duitsland, Estland, Spanje, Italië, Luxemburg, Hongarije
  en Polen hebben volgens de Commissie verzuimd om
  Richtlijn (EU) 2019/1937 van het Europees Parlement en
  de Raad van 23 oktober 2019 inzake de bescherming van
  personen die inbreuken op het Unierecht melden om te
  zetten en/of de Commissie op de hoogte te stellen van
  nationale omzettingsmaatregelen. Nederland heeft de
  richtlijn ook niet tijdig geïmplementeerd, maar diens
  reactie op het met redenen omkleed advies was daarentegen voldoende voor de Commissie om niet naar het
  Hof te stappen (INFR(2022)0143).
  Richtlijn 2019/1937 verplicht lidstaten om te voorzien
  in doeltreffende kanalen voor klokkenluiders die werkzaam zijn in de publieke en private sector om inbreuken
  op de EU-wetgeving in vertrouwen te melden en een robuust systeem van bescherming tegen vergelding op te
  zetten.
  •
  
  Inwerkingtreding vernieuwd Schengeninformatiesysteem
  Het vernieuwde Schengeninformatiesysteem, het grootste informatie-uitwisselingssysteem voor veiligheid en
  grensbeheer in Europa (hierna: SIS), is sinds 7 maart 2023
  in gebruik. Het systeem voert een aantal verbeteringen
  door zodat de autoriteiten van de aangesloten staten
  meer gegevens kunnen delen en op een betere manier
  informatie met elkaar kunnen delen. Zo zijn er nieuwe
  signaleringscategorieën toegevoegd en zijn er nieuwe
  mogelijkheden gecreëerd voor het gebruik van biometrische kenmerken om de identiteit van de in het systeem geregistreerde personen te bevestigen en te verifieren. Daarbij gaat het om DNA-gegevens (in het geval
  van vermiste personen), foto’s, handpalmafdrukken,
  vingerafdrukken, vingersporen en handpalmsporen.
   Ook voorziet het systeem in de mogelijkheid om meer
  informatie te delen over personen en voorwerpen die
  betrokken zijn bij terrorismegerelateerde activiteiten
  door bijvoorbeeld identificatiedocumenten en informatie over de gebruikte voorwerpen in het systeem op te
  slaan. Andere verbeteringen zien op de mogelijkheden
  om vermiste en kwetsbare personen te beschermen, de
  toevoeging van aanvullende instrumenten op het terrein van irreguliere migratie, de uitbreiding van de samenwerking tussen registratiediensten met het oog op
  de registratie van vaartuigen, luchtvaartuigen en vuurwapens, en een betere toegang voor EU-agentschappen
  zoals Europol tot het systeem.
  •
  Europese verordening inzake cybersolidariteit
  De Europese Commissie heeft op 18 april 2023 een voorstel tot wijziging van Verordening (EU) 2019/881 aangenomen. Met de verordening wordt beoogd om de paraatheid, opsporing van en respons op cyberincidenten in de
  EU te verbeteren onder andere door de capaciteit te versterken om significante en grootschalige cyberbeveilidoi: 10.5553/TBSenH/229567002023009004008
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  gingsdreigingen en -aanvallen in de EU op te sporen.
  Ook is de Commissie voornemens om een Europees cyberbeveiligingsschild, bestaande uit meerdere beveiligingsoperatiecentra (SOC’s), en een cybernoodplan
  creëren. Ten aanzien van dit laatste worden drie actiepunten uitgelicht: de ondersteuning van paraatheidsacties, de oprichting van een EU-cyberbeveiligingsreserve
  en het ondersteunen van wederzijdse bijstand. Volgens
  de Commissie kunnen zowel het cyberbeveiligingsschild
  als het cybernoodplan in 2024 operationeel zijn.
  Naast het voorstel tot wijziging van de Verordening
  heeft de Commissie de plannen voor een Cybersecurity
  Skills Academy gepresenteerd waarmee de zogeheten
  talentenkloof op het terrein van cyberbeveiliging moet
  worden gedicht (COM(2023) 207 final). Geïnteresseerden kunnen op de onlinelocatie een opleiding volgen.
  De financiering van de door de Commissie voorgestelde
  plannen wordt ondersteund uit het Digital Europe Programme (DEP).
   Jurisprudentie
  •
  
  Het EU-recht sluit niet uit dat een persoon gedurende
  drie jaar wordt uitgesloten van alle openbare ambten
  die hij verkiest als hij de regels met betrekking tot
  belangenconflicten heeft geschonden door een
  dergelijk ambt te bekleden
  Het Hof oordeelde in de zaak HvJ EU 4 mei 2023, C­40/21,
  ECLI:EU:C:2023:367 (T.A.C. t. Agenţia Naţională de Integritate (ANI)) dat het EU-recht niet verbiedt dat een persoon gedurende drie jaar wordt uitgesloten van alle
  openbare ambten die hij verkiest als hij de regels met
  betrekking tot belangenconflicten heeft geschonden
  door een dergelijk ambt te bekleden. T.A.C. is op
  22 juni 2016 verkozen tot burgemeester van de gemeente MN in Roemenië voor een termijn van 2016 tot en met
  2020. In 2019 stelt het ANI vast dat T.A.C. de regels inzake belangenconflicten op administratief gebied niet
  in acht had genomen. Hij had als burgemeester een
  bruikleenovereenkomst met een vereniging gesloten
  waarvan zijn echtgenote vicevoorzitter was. Op basis
  van deze overeenkomst mocht de vereniging voor een
  periode van vijf jaar gratis gebruik maken van de aan
  gemeente toebehorende ruimten. Bij het onherroepelijk
  worden van het beoordelingsrapport van het ANI zou de
  ambtstermijn van T.A.C. van rechtswege eindigen en
  hem een verbod worden opgelegd om gedurende drie
  jaar gekozen openbare ambten te bekleden. T.A.C. heeft
  een verzoek tot nietigverklaring van het rapport ingesteld en daarbij aangevoerd dat het Unierecht zich zou
  verzetten tegen een nationale wettelijke regeling waarbij automatische een sanctie wordt opgelegd aan een
  persoon die mogelijk heeft gehandeld in een situatie
  waarin sprake was van een belangenconflict, zonder dat
  dit verbod kan worden aangepast aan de ernst van het
  gepleegde feit. De verwijzende rechter besluit daarop
  aan het Hof vragen te stellen of het nationale verbod in
  overeenstemming is met het beginsel van retrospectieve
  proportionaliteit (artikel 49 lid 3 EU­Handvest), het
  recht op arbeid (artikel 15 lid 1 EU­Handvest) en het
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009004008
  
  recht op een doeltreffende voorziening in rechte en het
  recht op toegang tot een onpartijdig gerecht (artikel 47
  EU-Handvest).
   Het Hof oordeelt in de eerste plaats dat artikel 49 lid 3
  EU-Handvest niet van toepassing is nu er geen sprake is
  van een sanctie van strafrechtelijke aard. Het verbod op
  uitoefening van een gekozen openbare functie is naar
  Roemeens recht niet gekwalificeerd als strafrechtelijke
  sanctie. Voorts beoogt de regeling de integriteit en de
  transparantie bij de uitoefening van openbare functies
  en ambten te waarborgen en corruptie tegen te gaan.
  Het verbod dient zodoende hoofdzakelijk een preventief
  doel en geen repressief doel. Tot slot geldt het verbod
  om gekozen openbare ambten uit te oefenen voor een
  vastomlijnde groep personen met een bijzondere status.
  Het is van beperkte duur en betreft ook niet het stemrecht. Aldus is geen sprake van een sanctie van strafrechtelijke aard.
  Nu evenwel sprake is van de tenuitvoerlegging van
  Unierecht, moet de sanctie wel in overeenstemming zijn
  met het algemene Unierechtelijke proportionaliteitsbeginsel. Het Hof oordeelt ook in dat kader dat het proportionaliteitsbeginsel zich niet verzet tegen een dergelijk
  verbod, mits de sanctie evenredig is tot de gemaakte inbreuk in het licht van het doel om de integriteit en de
  transparantie bij de uitoefening van openbare functies
  en ambten te waarborgen en corruptie tegen te gaan.
   Daarvan is geen sprake wanneer de onrechtmatige gedraging niet ernstig is vanuit het oogpunt van dit doel,
  terwijl de sanctie bijzonder ingrijpende persoonlijke,
  professionele en economische gevolgen voor de betrokkene kan hebben. De automatische oplegging biedt in
  dit geval de mogelijkheid het belangenconflict te beëindigen en de goede werking van de staat en betrokken
  gekozen organen te beschermen, alsmede gekozen functionarissen ervan te weerhouden om dergelijke ongewenste gedragingen te verrichten en hun verplichtingen
  op dit terrein na te komen. Bovendien wordt het verbod
  opgelegd omdat de gekozen openbaar functionaris een
  duidelijk ernstige inbreuk heeft gepleegd die een bedreiging vormen voor het functioneren van de staat en
  de samenleving. Het verbod is bovendien beperkt in tijd,
  geldt slechts voor bepaalde categorieën personen die
  specifieke ambten uitoefenen en is daarmee alleen van
  toepassing op afgebakende werkzaamheden.
  Voorts oordeelt het Hof dat het recht om na democratische verkiezingen een gekozen ambt uit te oefenen niet
  onder de reikwijdte van artikel 15 lid 1 EU­Handvest
  valt. Evenmin verzet artikel 47 EU­Handvest zich tegen
  de betreffende nationale regeling, mits de betrokkene
  de mogelijkheid heeft om de rechtmatigheid van het beoordelingsrapport aan te vechten en daarbij ook de
  evenredigheid van de op te leggen sanctie aan de orde
  kan stellen.
   TBS&H 2023 | nr. 4
  
  207
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  •
  
  Belastingdienst die rechten en plichten van het OM
  uitoefent is geen ‘rechterlijke autoriteit’ in de zin van
  de EOB-richtlijn
  In de zaak HvJ EU 2 maart 2023, C­16/22, ECLI:EU:C:
  2023:148 (MS t. Staatsanwaltschaft Graz en Finanzamt
  für Steuerstrafsachen und Steuerfahndung Düsseldorf),
  kwam het Hof tot het oordeel dat de belastingdienst die
  rechten en plichten van het OM uitoefent niet kwalificeert als een ‘rechterlijke autoriteit’ in de zin van de
  EOB-richtlijn. MS was in deze zaak onderwerp van een
  opsporingsonderzoek naar belastingfraude dat door de
  belastingdienst werd uitgevoerd. MS zou als bestuurder
  van een vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
  in de periode van 2015 tot en met 2020 geen omzetcijfers hebben aangegeven met betrekking tot de exploitatie van een bordeel. Voor het onderzoek vaardigde de
  dienst voor belastingstrafzaken en fiscale recherche te
  Düsseldorf (hierna: dienst voor belastingstrafzaken) een
  EOB uit aan het Oostenrijks openbaar ministerie
  (Staatsanwaltschaft Graz), waarin zij verzocht om documenten te verzamelen over de op naam van MS geopende bankrekeningen.
   208
  
  MS stelde bij het Oberlandesgericht Graz, de verwijzende rechter, beroep in, waarbij zij aangaf dat de dienst
  voor belastingstrafzaken niet als ‘rechterlijke autoriteit’
  in de zin van artikel 2, sub c onder ii Richtlijn 2014/41/
  EU kon worden aangemerkt. De verwijzende rechter
  stelt vast dat het EOB niet is uitgevaardigd door een
  rechterlijke autoriteit, nu geen sprake is van een bevoegde rechter, rechtbank of officier van justitie. Er
  moet daarom worden onderzocht of de dienst, die naar
  Duits recht bevoegd is om met betrekking tot bepaalde
  strafbare feiten de rechten en plichten van het OM uit te
  oefenen, gelijk kan worden gesteld met een ‘rechterlijke
  autoriteit’ en met een ‘officier van justitie’ in de zin van
  de EOB-richtlijn.
  Het Hof geeft in de eerste plaats aan dat het EOB wordt
  omschreven als ‘een door een rechterlijke autoriteit van
  een lidstaat uitgevaardigde of erkende rechterlijke beslissing die ertoe strekt in een andere lidstaat een of meer specifieke onderzoeksmaatregelen te laten uitvoeren met het
  oog op het verkrijgen van bewijsmateriaal conform het bepaalde in die richtlijn’. Nu het begrip rechterlijke autoriteit niet nader wordt gedefinieerd, moet voor de uitleg
  worden gekeken naar de andere bepalingen in de richtlijn en in het bijzonder met artikel 2 onder c. In dat artikel is bepaald dat onder uitvaardigende autoriteit ‘een in
  de zaak bevoegde rechter, rechtbank, onderzoeksrechter of
  officier van justitie’ wordt verstaan. Voorts wordt onder
  een uitvaardigende autoriteit ‘de door de uitvaardigende
  staat aangeduide bevoegde autoriteit, die in de zaak in
  kwestie optreedt als strafrechtelijke onderzoeksautoriteit
  en overeenkomst de nationale wetgeving bevoegd is opdracht te geven tot bewijsgaring’ verstaan. Daarvan is bijvoorbeeld sprake in het geval van de belastingdienst.
   Een bevel van deze laatste autoriteit moet evenwel eerst
  worden gevalideerd door een rechterlijke autoriteit in
  de zin van artikel 2 sub c onder ii. Bestuurlijke autoritei-
  
  TBS&H 2023 | nr. 4
  
  ten maken immers deel uit van de uitvoerende macht,
  en nemen dus in tegenstelling tot de rechterlijke macht
  niet deel aan de rechtsbedeling. Er kan dus als algemene
  regel worden gesteld dat in elk geval een rechterlijke autoriteit bij de uitvaardiging van een EOB betrokken
  moet zijn.
  Het Hof komt dan ook tot de conclusie dat een dienst
  van een lidstaat die weliswaar tot de uitvoerende macht
  van die lidstaat behoort, maar overeenkomstig het nationale recht autonoom strafrechtelijke onderzoeken op
  belastinggebied verricht in de plaats van het openbaar
  ministerie en daarbij de aan dat openbaar ministerie
  verleende rechten en plichten uitoefent, niet kan worden gekwalificeerd als ‘rechterlijke autoriteit’ of ‘uitvaardigende autoriteit’ in de zin van de EOB-richtlijn.
  De dienst kan daarentegen wel onder het begrip ‘uitvaardigende autoriteit’ vallen, mits is voldaan aan de
  vereiste rechterlijke controle.
   EncroChat: beantwoording prejudiciële vragen
  door Hoge Raad
  Op 19 en 30 december 2022 hebben de rechtbank
  Noord-Nederland181 en de rechtbank Overijssel182 prejudiciële vragen aan de Hoge Raad gesteld over het gebruik van informatie verkregen door het hacken van
  EncroChat en SkyECC. De rechtbanken stellen in het
  bijzonder vragen over de toepassing van het interstatelijk vertrouwensbeginsel en het bewaren en gebruiken
  van de gegevens. Allereerst vragen zij zich af of het interstatelijk vertrouwensbeginsel zonder meer van toepassing is op het bewijs dat is verkregen door de inzet
  van een opsporingsmiddel in het buitenland, in het kader van een JIT waarbij Nederland partner is. Daarnaast
  vragen zij of de Nederlandse rechter, gelet op het interstatelijk vertrouwensbeginsel, van de rechtmatige inzet
  van een opsporingsbevoegdheid in een ander land mag
  uitgaan en dus de betrouwbaarheid van de resultaten
  gegeven is, zolang het tegendeel niet onherroepelijk is
  komen vast te staan in dat land. Ook wordt de vraag
  voorgelegd of het vertrouwensbeginsel ook geldt als de
  gebruikers van de communicatiediensten zich op Nederlands grondgebied bevinden terwijl de interceptie
  van de gegevens in een andere Europese lidstaat plaatsvindt. Voorts wensen de rechters te vernemen of in een
  dergelijk geval een machtiging van de Nederlandse
  rechter is vereist en, zo ja, welk artikel daarvoor als
  grondslag dient. Tot slot worden aan de Hoge Raad een
  aantal vragen voorgelegd over het te hanteren kader bij
  de beoordeling van de onderzoekswensen van de verdediging ten aanzien van de onderzoeksbevoegdheid of
  -plicht van de Nederlandse rechter naar de rechtmatigheid van de digitale bewijsvergaring in het buitenland
  en het bewaren van deze gegevens.
  181 Rb. Noord-Nederland 19 december 2022, ECLI:NL:RBNNE:2022:4797.
  182 Rb. Overijssel 30 december 2022, ECLI:NL:RBOVE:2022:4015, NJFS
  2023/84.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009004008
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  Op 13 juni 2023 nam Hoge Raad een prejudiciële beslissing.183 Hij vangt aan met een beslissing op de vraag wat
  in algemene zin het relevante toetsingskader is als in
  een strafzaak het Openbaar Ministerie – in het bijzonder
  met het oog op het gebruik voor het bewijs van die resultaten – de resultaten van in het buitenland verricht
  onderzoek bij de stukken voegt, mede vanuit het oogpunt van het (internationaal of interstatelijk) vertrouwensbeginsel. Er wordt daarbij een onderscheid gemaakt tussen gegevens die zijn verkregen door middel
  van klassieke rechtshulp (kleine rechtshulp), een gemeenschappelijk onderzoeksteam (JIT), en een Europees onderzoeksbevel (EOB).
   In het geval van kleine rechtshulp mag door Nederland
  alleen een verzoek worden gedaan aan buitenlandse
  autoriteiten als is voldaan aan de vereisten van het Wetboek van Strafvordering voor de toepassing van de gevraagde bevoegdheden in een nationaal onderzoek. De
  Nederlandse rechter zal in dat geval moeten beoordelen
  of aan de gestelde voorwaarden is voldaan. Ten aanzien
  van de rechtmatigheid zal de beoordeling naar aard en
  omvang verschillen in het geval de onderzoekshandelingen onder verantwoordelijkheid van de buitenlandse
  of Nederlandse autoriteiten worden uitgevoerd. Daarbij
  is het niet de taak van de Nederlandse rechter om te
  toetsen of de onderzoekshandelingen rechtmatig zijn
  uitgevoerd, indien de buitenlandse autoriteiten behoren
  tot een verdragspartij van het EVRM. Is sprake van een
  schending van een van de fundamentele rechten uit het
  EVRM, dan heeft de verdachte recht op een effectief
  rechtsmiddel in het betreffende land. Aldus kan als uitgangspunt worden gesteld dat het onderzoek rechtmatig heeft plaatsgevonden, tenzij onherroepelijk is vast
  komen te staan dat het onderzoek onrechtmatig was. Is
  sprake van een dergelijke onrechtmatigheid, dan kan de
  rechter aan de hand van artikel 359a Sv beoordelen of
  bepaalde processuele sancties moeten worden toegepast. In beginselen kan dan ook gebruik worden gemaakt
  van de resultaten van het in het buitenland verrichte
  onderzoek; het gebruik ervan mag evenwel niet in strijd
  zijn met artikel 6 EVRM. De rechter moet immers de
  ‘overall fairness’ van het strafproces waarborgen. Waar
  het gaat om de betrouwbaarheid van de onderzoeksresultaten geldt dat de rechter alleen het bewijs gebruikt
  dat hij betrouwbaar en bruikbaar acht. Hierbij maakt het
  in principe niet uit onder wiens verantwoordelijkheid de
  onderzoekshandelingen zijn uitgevoerd.
   Wanneer sprake is van optreden door een gemeenschappelijk onderzoeksteam kunnen de bevoegde autoriteiten
  van twee of meer lidstaten gemeenschappelijk onderzoeken uitvoeren voor een beperkte periode en voor een
  bepaald doel, in een of meer van de lidstaten van het
  team. Eerder is al vastgesteld184 dat in het geval van een
  gemeenschappelijk onderzoeksteam de leider van het
  team optreedt binnen de grenzen van zijn bevoegdheid
  
  183 HR 13 juni 2023, ECLI:NL:HR:2023:913, NJB 2023/1639.
  184 HR 22 april 2022, ECLI:NL:HR:2022:612, NJ 2022/187.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009004008
  
  krachtens het nationale recht van de lidstaat waar het
  onderzoeksteam actief is. Bovendien kan worden verzocht om onderzoekshandelingen te verrichten op het
  grondgebied van de andere lidstaat met inachtneming
  van het recht van die andere lidstaat. Waar het gaat om
  de rechtmatigheid en betrouwbaarheid gelden dezelfde
  uitgangspunten als voor de kleine rechtshulp.
  In het geval van een Europees onderzoeksbevel dienen de
  onderzoekshandelingen plaats te vinden als waren zij
  door de uitvoerende autoriteiten bevolen. Daarnaast
  dienen de in het EOB aangegeven vormvoorschriften en
  procedures in acht te worden genomen, mits deze niet
  in strijd zijn met de fundamentele rechtsbeginselen van
  de uitvoerende lidstaat. De zittingsrechter kan tijdens
  de strafprocedure een oordeel vellen of het EOB in redelijkheid door de rechter-commissaris kon worden uitgevaardigd. Echter, de rechter kan niet toetsen over de wijze waarop de resultaten in de uitvoerende lidstaat zijn
  verkregen. Wel dient hij te waarborgen dat het gebruik
  in overeenstemming is met het recht op een eerlijk proces en de rechten van de verdediging. Met het oog op de
  betrouwbaarheid geldt hetzelfde als voor de kleine
  rechtshulp en het gemeenschappelijk onderzoeksteam.
   Ten aanzien van de noodzakelijkheid van de machtiging
  van de RC, stelt de Hoge Raad dat een bevel enkel nodig
  is als het onderzoek op initiatief van Nederland plaatsvindt (bijv. op grond van een EOB of JIT) en een bevel op
  grond van het Nederlandse strafprocesrecht wordt vereist. Er is dus geen machtiging vereist indien het onderzoek op initiatief van de buitenlandse autoriteiten
  plaatsvindt. In het geval van aftappen van communicatiediensten zijn er evenwel bijzondere regelingen die
  voorschriften geven voor het geval waarin het ene land
  overgaat tot het aftappen van de telecommunicatie, terwijl het telecommunicatieadres van de af te tappen of
  afgetapte persoon in gebruik is op het grondgebied van
  een ander land. In dat geval bestaat de verplichting voor
  het ene land om het andere land bepaalde gegevens te
  verstrekken, terwijl het andere land het voortzetten van
  het aftappen kan toestaan dan wel kan doen beëindigen.
  Voorts stelt de Hoge Raad dat het gebruik van informatie uit andere onderzoeken van een gemeenschappelijk
  onderzoeksteam ook kunnen worden gebruikt voor een
  ander strafvorderlijk doel dan waarvoor het onderzoeksteam is ingesteld. Dat sluit overigens niet uit dat wanneer een vormverzuim is begaan in een ander onderzoek
  dan het voorbereidend onderzoek tegen de verdachte
  ter zake van het aan hem ten laste gelegde feit, daaraan
  een rechtsgevolg wordt verbonden, met inachtneming
  van het hiervoor geschetste kader.
   Tot slot heeft de Hoge Raad bepaald dat zowel bij verzoeken tot het voegen van stukken bij de processtukken
  als verzoeken tot het verkrijgen van inzage in specifiek
  omschreven stukken, onder meer van belang is in hoeverre die stukken van belang zijn voor de te nemen beslissingen van de rechter. Als een verzoek verband houdt
  met een verweer op een punt waarover de Nederlandse
  TBS&H 2023 | nr. 4
  
  209
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  strafrechter geen oordeel toekomt, zal er in beginsel
  geen grond zijn om het verzoek toe te wijzen. Daarnaast
  dient een dergelijk verzoek te worden onderbouwd.
  Systematische verzameling biometrische en
  genetische gegevens in strijd met EU-recht
  Begin dit jaar oordeelde het Hof in de zaak Ministerstvo
  na vatreshnite raboti dat de systematische verzameling
  van biometrische en genetische gegevens van een persoon die in verdenking is gesteld met het oog op de politiële registratie van die gegevens, niet verenigbaar is
  met het vereiste van versterkte bescherming tegen de
  verwerking van gevoelige persoonsgegevens (HvJ EU
  26 januari 2023, C­205/21, ECLI:EU:C:2023:49).
   210
  
  In het kader van een strafrechtelijke procedure tegen
  twee handelsvennootschappen vanwege fraude hebben
  de Bulgaarse autoriteiten V.S. in verdenking gesteld. Zij
  wordt ervan verdacht te hebben deelgenomen aan een
  criminele organisatie die met het oog op verrijking is
  opgericht om op een gecoördineerde wijze strafbare feiten te plegen in die lidstaat. V.S. wordt verzocht om haar
  foto’s te laten nemen en haar vingerafdrukken te laten
  afnemen zodat de politie haar kan registreren in het
  systeem en een DNA­profiel kan opstellen. De politie is
  daartoe bevoegd op grond van de Bulgaarse wettelijke
  regeling inzake ‘politiële registratie’. V.S. verklaart dat
  zij op de hoogte is gesteld van de wettelijke regeling,
  maar dat zij zich verzet tegen het verzamelen van haar
  gegevens. De politie verzamelt haar gegevens dan ook
  niet, maar wendt zich tot de verwijzende rechter (de
  Spetsializiran nakazatelen sad) waar zij een verzoek indient om toestemming om de gegevens onder dwang te
  verzamelen. Bij dit verzoek zijn alleen de afschriften van
  de akte van inverdenkingstelling en de weigering van
  V.S. gevoegd.
  In wezen vraagt de verwijzende rechter of de Bulgaarse
  bepaling verenigbaar is met Richtlijn 2016/680 van het
  Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in
  verband met de verwerking van persoonsgegevens door
  bevoegde autoriteiten met het oog op de voorkoming,
  het onderzoek, de opsporing en de vervolging van strafbare feiten of de tenuitvoerlegging van straffen, en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van Kaderbesluit 2008/977/JBZ van de Raad
  (hierna: Richtlijn 2016/680/JBZ).
   Het Hof oordeelt dat de verwerking van biometrische en
  genetische gegevens door de politiediensten in het kader van hun onderzoeksactiviteiten ter bestrijding van
  criminaliteit en handhaving van de openbare orde op
  basis van het nationale recht is toegestaan, mits er een
  voldoende duidelijke en nauwkeurige rechtsgrondslag is
  voor het toestaan van de verwerking. Het maakt niet uit
  dat de nationale bepaling naar de AVG verwijst in plaats
  van naar de richtlijn, maar in een dergelijk geval moet
  uit de uitleg van alle toepasselijke nationale bepalingen
  op ‘voldoende duidelijke, nauwkeurige en ondubbelzinnige
  wijze’ blijken dat de verwerking van deze gegevens onder
  TBS&H 2023 | nr. 4
  
  de richtlijn en dus niet onder de AVG valt. Het Hof benadrukt dat de bepalingen uit de AVG en de richtlijn niet
  gelijkwaardig zijn. Zo kan de verwerking van gevoelige
  gegevens, met name ter voorkoming en opsporing van
  strafbare feiten, zoals bedoeld in de richtlijn, slechts
  worden toestaan als de afname strikt noodzakelijk is,
  geschiedt met inachtneming van passende waarborgen
  voor de rechten en vrijheden en wanneer die verwerking
  is toegestaan door het nationale recht of het Unierecht.
  In de AVG staat daarentegen een principieel verbod op
  de verwerking van gevoelige gegevens – behoudens de
  vermelde uitzonderingen.
  Het Hof vervolgt door te benoemen dat het de nationale
  wetgever vrijstaat om te voorzien in één en hetzelfde
  wetgevingsinstrument voor de verwerking van persoonsgegevens. Echter, de wetgever moet zich er wel
  van vergewissen dat er geen onduidelijkheid bestaat
  over de toepasselijkheid van de richtlijn of de AVG op
  het verzamelen van gevoelige gegevens. Volgens het Hof
  is het niet noodzakelijk dat de nationale bepalingen
  daarbij expliciet verwijzen naar de richtlijn. Echter, in
  het geval van een schijnbare tegenstrijdigheid tussen
  nationale bepalingen moet een bepaling zo worden uitgelegd dat de nuttige werking van Richtlijn 2016/680
  behouden blijft.
   Het Hof oordeelt dat de richtlijn en het EU-Handvest
  zich niet verzetten tegen een nationale regeling op
  grond waarvan de bevoegde strafrechter de verzameling
  van biometrische en genetische gegevens onder dwang
  dient toe te staan, zonder dat de rechter kan beoordelen
  of er gegronde vermoedens bestaan dat de persoon in
  kwestie het strafbare feit heeft gepleegd. Wel is van belang dat het nationale recht waarborgt dat op een later
  moment een doeltreffende rechterlijke toetsing kan
  worden verricht van de voorwaarden voor de inverdenkingstelling.
  Lidstaten moeten voor een duidelijk onderscheid zorgen
  tussen de persoonsgegevens van de verschillende categorieën betrokken personen op grond van Richtlijn
  2016/680/JBZ. Echter, die verplichting is volgens het Hof
  niet absoluut.
  De richtlijn verzet zich niet tegen een nationale bepaling op grond waarvan onder dwang gegevens kunnen
  worden verzameld van personen die in verdenking zijn
  gesteld naar aanleiding van het bewijs dat de autoriteiten hebben verzameld waaruit blijkt dat zij opzettelijk
  een ambtshalve vervolgbaar strafbaar feit hebben gepleegd. Het Hof merkt daarbij op dat het in deze (preliminaire) fase van de strafrechtelijke procedure gerechtvaardigd kan zijn om de rechter tijdelijk de mogelijkheid
  te ontnemen om de beoordeling van het bewijsmateriaal te toetsen. Een dergelijke toets zou immers het strafrechtelijk onderzoek kunnen belemmeren. Bovendien
  zouden de mogelijkheden om andere strafbare feiten op
  te helderen door de gevoelige gegevens te vergelijken
  met gegevens die tijdens andere onderzoeken zijn verzameld buitensporig worden beperkt. Volgens het Hof is
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009004008
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  de beperking van een doeltreffende voorziening in rechte niet onevenredig zolang het nationale recht erin
  voorziet dat op een later moment wel een doeltreffende
  rechterlijke toetsing plaatsvindt.
   Als de rechter toestemming verleent voor het verzamelen van de gevoelige gegevens in een geval zoals in de
  onderhavige situatie betekent dit niet dat er inbreuk
  wordt gemaakt op het vermoeden van onschuld. Met de
  toestemming wordt volgens het Hof niet de schijn gewekt dat de betrokkene schuldig is. Het Hof vervolgt
  door te benoemen dat het vermoeden van onschuld juist
  wordt geëerbiedigd in de situatie waarin de rechterlijke
  instantie, die zich moet uitspreken over de (on)schuld
  van de betrokkene, voor de toestemming van gedwongen afname van de gegevens niet kan beoordelen of de
  bewijzen waarop de inverdenkingstelling berust toereikend zijn voor een veroordeling.
   Ten slotte oordeelt het Hof dat Richtlijn 2016/6808 zich
  verzet tegen een nationale bepaling op grond waarvan is
  toegestaan dat biometrische en genetische gegevens
  systematisch worden verzameld van iedere persoon die
  in verdenking is gesteld vanwege een ambtshalve vervolgbaar en opzettelijk gepleegd strafbaar feit. De bevoegde autoriteit moet vaststellen of aantonen dat de
  verzameling strikt noodzakelijk en proportioneel is. Het
  Hof benadrukt dat de richtlijn onder meer beoogt een
  versterkte bescherming te bieden tegen de verwerking
  van gevoelige gegevens, waaronder biometrische en genetische gegevens. Het vereiste uit de richtlijn dat de
  verwerking van deze gegevens ‘slechts’ is toegestaan
  ‘wanneer de verwerking strikt noodzakelijk is’ moet zo
  worden opgevat dat er strengere voorwaarden gelden
  voor de rechtmatigheid van de verwerking van die gevoelige gegevens. De draagwijdte van dit vereiste moet
  mede worden bepaald in het licht van de beginselen inzake gegevensverwerking (bijv. doelbinding en minimale gegevensverwerking). De nationale bepaling die voorziet in de systematische verzameling van biometrische
  en genetische gegevens van iedereen die in verdenking
  is gesteld van een ‘ambtshalve vervolgbaar en opzettelijk gepleegd strafbaar feit’ is in beginsel in strijd met dit
  vereiste, gezien het zeer ruime toepassingsbereik van
  het begrip ‘ambtshalve vervolgbaar en opzettelijk gepleegd strafbaar feit’.
  Cybercrime (en cybersecurity)
  Verzorgd door mr. N. van der Voort
  Inleiding
  De opmars van geavanceerde AI-programma’s/chatbots
  zoals ChatGPT zal menig lezer van deze kroniek niet
  zijn ontgaan. Voor de lezer die ChatGPT (nog) niet kent,
  is het volgende door ChatGPT gegenereerde antwoord
  op de vraag ‘Wat is ChatGPT en wat zijn de risico’s?’, relevant:
  
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009004008
  
  ‘ChatGPT is een geavanceerd taalmodel ontwikkeld
  door OpenAI. ChatGPT maakt gebruik van machine
  learning en kunstmatige intelligentie om tekst te verwerken en te genereren op basis van gebruikersinput.
   Het doel van ChatGPT is om mensachtige interacties
  mogelijk te maken via geschreven tekst. ChatGPT heeft
  indrukwekkende taalverwerkingsmogelijkheden en kan
  natuurlijke taal begrijpen, context in overweging nemen
  en relevante en coherente antwoorden produceren. Het
  kan ook reageren op verzoeken om specifieke schrijfstijlen aan te nemen, wat het een veelzijdig instrument
  maakt voor verschillende toepassingen, zoals klantenservice, contentcreatie en taalondersteuning. ChatGPT
  heeft grote potentieel en wordt continu verbeterd door
  OpenAI en onderzoekers wereldwijd. Het is belangrijk
  om de mogelijkheden en uitdagingen van dergelijke
  taalmodellen te begrijpen om ze verantwoord en ethisch
  in te zetten. Het brengt ook risico’s met zich mee, zoals
  het potentieel voor misinformatie en het mogelijk misbruik door kwaadwillenden voor phishing, social engineering en andere vormen van cybercriminaliteit. Het is
  belangrijk om kritisch te blijven bij het gebruik en de
  interpretatie van de output van ChatGPT.’
  En precies op dit laatste onderdeel legt ChatGPT zelf de
  vinger op de zere plek. Zo was er de afgelopen periode
  meermaals te lezen dat geavanceerde programma’s zoals ChatGPT kansen met zich brengen, maar zeker ook
  risico’s: ‘Cyberwaakhond waarschuwt voor explosie phishingmails door slimmere AI’,185 ‘Europese privacywaakhond
  neemt ChatGPT onder de loep’. Ook Europol heeft zich
  gebogen over de opkomst en het gebruik van onder andere ChatGP. Op 27 maart 2023 heeft Europol het rapport ChatGPT. The impact of Large Language Model on
  Law Enforcement gepubliceerd.186 Kort gezegd waarschuwt Europol voor het gevaar van ChatGPT en andere
  Large Language Models. ChatGPT wordt volgens Europol beschouwd als een instrument dat (potentieel) door
  cybercriminelen wordt gebruikt. Waar het in het verleden nog eenvoudig(er) was om phishing te detecteren
  vanwege onder andere grammatica/spelfouten, is het
  voor criminelen middels programma’s zoals ChatGPT
  kinderlijk eenvoudig om op een zeer realistische manier
  (teksten van) een organisatie of individu na te bootsen.
   Tevens benadrukt Europol de opkomst van Large Language Models die worden gehost/aangeboden op het
  darkweb of chatbots die output leveren zonder enige
  vorm van beveiliging of juist zijn getraind om specifieke
  criminele doeleinden te bewerkstelligen. Europol benadrukt tegen deze achtergrond dat het steeds crucialer
  wordt voor wetshandhavingsinstanties om deze ontwikkelingen bij te benen, zodat op (mogelijk) misbruik geanticipeerd wordt en dit kan worden voorkomen, maar
  ook om ervoor te zorgen dat er door middel van bewust-
  
  185 ‘Cyberwaakhond waarschuwt voor explosie phishingmails door slimmere AI’, FD.nl 30 juni 2023.
  186 Europol, ChatGPT. The impact of Large Language Models on Law Enforcement,
  Luxembourg: Publications Office of the European Union 2023.
  TBS&H 2023 | nr. 4
  
  211
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  wording geprofiteerd wordt van potentiële voordelen in
  de eigen (wetshandhavings)werkzaamheden.
  In het op 3 juli jl. gepubliceerde Cybersecuritybeeld
  Nederland 2023 van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) en het Nationaal
  Cybersecurity Centrum (NCSC)187, wordt de snelle ontwikkeling en het gebruik van generatieve Artificial Intelligence (zoals ChatGPT) en de invloed daarvan op de
  digitale veiligheid benadrukt. Volgens het NCTV is de
  generatieve IA nog volop in ontwikkeling en is de impact ervan op de samenleving nog grotendeels onbekend. Niettemin, zijn er tot op heden ten minste vier
  relevante perspectieven te identificeren:
  
  212
  
  ‘– De algoritmen en de data waarmee de algoritmen
  worden gevoed kunnen doelbewust worden gemanipuleerd. Dat kan bijvoorbeeld (maar niet alleen) door middel van cyberaanvallen.
  – Gebruikers kunnen (onbedoeld en onbewust) toegang
  geven tot zoekvragen en/of gevoelige informatie door de
  vragen die ze stellen, de informatie die ze invoeren of de
  informatie waarmee ze de applicaties voeden.
   – Generatieve AI kan worden gebruikt voor cyberaanvallen. Zo kunnen met behulp van AI meer op een ontvanger toegesneden phishing-mails worden gemaakt.
  Dit geeft een grotere kans dat de ontvanger die als betrouwbaar beoordeelt. Ook kan laagdrempelig malware
  worden ontwikkeld.
  – Generatieve AI kan worden ingezet ter verdediging
  tegen cyberaanvallen door bijvoorbeeld cybersecurityadviezen te genereren.’188
  Zo is er wederom een voorbeeld van een technologische
  ontwikkeling die van invloed kan zijn op de digitale veiligheid en die cybercriminelen helpt in het voortzetten
  van het criminele verdienmodel. Het NCTV geeft als
  kernboodschap in het Cybersecuritybeeld mee dat cyberincidenten niet altijd te voorkomen zijn, ze kunnen
  zich onverwacht voordoen en ze kunnen een onverwachte oorzaak, aard en impact hebben. De digitale
  dreiging is voor Nederland onverminderd groot en deze
  is voortdurend aan verandering onderhevig.
  Tegen deze achtergrond wordt in deze kroniek stilgestaan bij de belangrijkste ontwikkelingen in de wet- en
  regelgeving en een overzicht gegeven van de rechtspraak op het gebied van Cybercrime in de eerste helft
  van 2023.
  Ontwikkelingen in de regelgeving
  •
  
  Oprichting van het nationale Cyber Security Incident
  Response Team
  In het Cybersecuritybeeld Nederland 2022 werd de situatie in Nederland al pakkend verwoord: ‘Digitale processen vormen het “zenuwstelsel” van de maatschappij en
  economie, omdat ze onmisbaar zijn voor het ongestoord
  187 NCTV, Cybersecuritybeeld Nederland 2023, Den Haag: Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) 2023.
  188 NCTV 2023, p. 41.
   TBS&H 2023 | nr. 4
  
  functioneren daarvan.’ Burgers, bedrijven en de overheid
  zijn alle op een eigen manier verantwoordelijk voor het
  beschermen van dit zenuwstelsel. Het is hierbij een illusie dat volledige weerbaarheid tegen digitale dreigingen
  mogelijk is. Toch is het een goed teken dat de overheid
  haar verantwoordelijkheid op nationaal en Europees niveau pakt en verdergaande maatregelen en handhaving
  introduceert. Dit komt ook terug in de Nederlandse Cybersecuritystrategie 2022-2028. De overheid heeft vier
  pijlers:
  – digitale weerbaarheid van de overheid, bedrijven en
  maatschappelijke organisaties;
  – veilige innovatieve digitale producten en diensten;
  – tegengaan digitale dreigingen van staten en criminelen; en
  – cybersecurity-arbeidsmarkt, onderwijs en digitale
  weerbaarheid van burgers.
  Een duidelijk voorbeeld van de rol van de overheid is de
  aankondiging dat er een centrale cyberautoriteit in
  Nederland komt: het nationale Cyber Security Incident
  Response Team. Deze nieuwe organisatie zal, in samenwerking met publieke en private partners, de vitale en
  niet-vitale organisaties, overheden en burgers voorzien
  van informatie over (dreigende) cyberincidenten om
  hen in staat te stellen zich te beveiligen. Het Nationaal
  Cybersecurity Centrum (NCSC), het Digital Trust Center
  (DTC) en het Cyber Security Incident Response Team
  voor digitale dienstverleners (CSIRT-DSP) werken nu
  nog apart, maar hebben dezelfde doelen, voor verschillende doelgroepen. Het NCSC heeft als primaire doelgroep de vitale organisaties, zoals banken, energieaanbieders, telecomaanbieders en de Rijksoverheid zelf, het
  DTC is er voor het bedrijfsleven en het Incident Response
  Team voor digitale dienstverleners (denk aan
  clouddiensten, onlinezoekmachines en onlinemarktplaatsen).
   Na de integratie kunnen alle organisaties in Nederland
  terecht bij één herkenbaar loket voor cybersecurityadvies en bijstand bij digitale incidenten en kan de nieuwe cybersecurityorganisatie snel en adequaat reageren
  op informeren over dreigingen en incidenten op nationaal en sectoraal niveau. De overgang verloopt in twee
  fasen zodat er zo veel mogelijk rekening wordt gehouden met aankomende wetgeving en lopende trajecten
  uit de Nederlandse Cybersecurity Strategie.
  In de eerste fase tot 1 oktober 2024 werken de organisaties al zo veel mogelijk samen. Bijvoorbeeld bij het
  waarschuwen over concrete cyberdreigingen en kwetsbaarheden én door samen handelingsperspectieven te
  geven aan alle organisaties in Nederland waardoor zij
  zich beter kunnen weren tegen aanvallers. In de tweede
  fase tot 1 januari 2026 worden taken en processen geïntegreerd en geoptimaliseerd.
  •
  Internationale Cyberstrategie
  Recentelijk heeft het kabinet een nieuwe Internationale
  Cyberstrategie gepresenteerd, waarin de regering haar
  plannen uiteenzet om digitale dreigingen aan te pakken
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009004008
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  in de periode van 2023 tot 2028.189 Een van de voornaamste acties die de overheid zal ondernemen, is het
  proactiever en strategischer inzetten van haar eigen
  middelen, zowel individueel als in samenwerking met
  NAVO-bondgenoten. Deze benadering dient de weerbaarheid tegen cyberaanvallen te vergroten en de veiligheid van digitale infrastructuren te waarborgen. De volgende hoofddoelen heeft het kabinet voor ogen:
  1. Tegengaan van cyberdreigingen van staten en criminelen. Hiervoor zal de regering zoals gezegd de
  bestaande instrumenten op een proactievere, meer
  geïntegreerde en strategische wijze inzetten.
  2. Versterken van democratische en mensenrechtelijke principes online. Dit zal worden bereikt door
  middel van internationale samenwerking als essentiële pijler. Daarnaast zal Nederland andere landen
  aanmoedigen om onbedoelde schendingen van
  mensenrechten online te voorkomen.
   3. Behoud van een wereldwijd verbonden, open, vrij en
  veilig internet. Het kabinet benadrukt de bevordering van betrokkenheid van opkomende landen bij
  vraagstukken over het internetbeheer en het delen
  van expertise om de cybercapaciteiten van deze landen verder te versterken. Hierdoor kunnen zij ook
  profiteren van een veilige digitale omgeving.
  Dat samenwerking het kernwoord is in de cyberstrategie
  (en überhaupt in de strijd tegen cybercriminaliteit)
  blijkt wel uit de samenwerking bij het opstellen van de
  Internationale Cyberstrategie waarbij de ministeries
  van Buitenlandse Zaken, Justitie en Veiligheid, Economische Zaken en Klimaat, Defensie en Binnenlandse
  Zaken en Koninkrijksrelaties en verschillende overheidsorganisaties (AIVD, MIVD, NCSC, NCTV, OM en de
  Politie) betrokken zijn geweest.
  •
  
  Verbetering en digitalisering grensoverschrijdende
  justitiële samenwerking
  In het kader van samenwerking is de recentelijk door de
  Raad en het Europees Parlement aangenomen Verordening (EU) 2023/969 interessant om te benoemen, waarmee de oprichting van een digitaal platform mogelijk
  wordt gemaakt. Het doel van dit digitale platform is om
  de uitwisseling van informatie tussen aanklagers en
  rechters, die samenwerken in gemeenschappelijke onderzoeksteams (GOT’s), te vergemakkelijken en criminelen succesvol voor de rechter te kunnen brengen. De
  GOT’s brengen tijdelijk instanties uit verschillende
  EU­landen samen voor specifieke grensoverschrijdende
  strafrechtelijke onderzoeken. Traditionele procedures
  voor justitiële samenwerking zijn niet nodig, aangezien
  leden van de GOT’s rechtstreeks bewijsmateriaal met elkaar kunnen uitwisselen. Deze GOT’s leveren volgens de
  Raad en het Europees Parlement een belangrijke bijdrage aan de verbetering van de justitiële samenwerking
  met betrekking tot het onderzoeken en vervolgen van
  grensoverschrijdende misdrijven, zoals (bij uitstek) cy-
  
  189 ‘Internationale Cyberstrategie: kabinet presenteert internationale inzet
  voor een open, vrij en veilig digitaal domein’, Rijksoverheid.nl 9 juni 2023.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009004008
  
  bercriminaliteit. De GOT’s bestaan al sinds 2002, maar
  hebben te maken gehad met technische uitdagingen
  met betrekking tot onder andere de veilige elektronische uitwisseling van informatie en bewijsmateriaal,
  evenals veilige elektronische communicatie. Het nieuwe
  digitale platform, dat wordt opgericht op basis van de
  nieuwe verordening, zal de uitwisseling en tijdelijke opslag van operationele informatie en bewijsmateriaal faciliteren, veilige communicatie waarborgen en het bewijsmateriaal beter traceerbaar maken.
  •
  
  EU-verordening met betrekking tot traceerbaarheid
  cryptoactiva bij overboekingen
  Na succesvolle onderhandelingen tussen de Raad en het
  Europees Parlement is Verordening (EU) 2023/113 aangenomen en op 9 juni 2023 officieel gepubliceerd in het
  EU-Publicatieblad. Dankzij deze nieuwe EU-regels wordt
  het voor criminelen bemoeilijkt om de antiwitwasregels
  van de EU te ontwijken door het gebruik van cryptoactiva. Aanbieders van cryptoactivadiensten zijn nu verplicht om specifieke informatie te verzamelen en beschikbaar te stellen met betrekking tot de afzender en
  de begunstigde van cryptoactiva-overmakingen. Hierdoor worden overboeking van cryptoactiva traceerbaar,
  waardoor verdachte transacties beter kunnen worden
  opgespoord en indien nodig kunnen worden geblokkeerd. Verordening (EU) 2023/113 breidt de bestaande
  regels uit, zodat ze dus ook van toepassing zijn op overmakingen van cryptoactiva. Voorheen waren de regels
  uitsluitend van toepassing op overmakingen van traditionele geldvormen, zoals bankbiljetten, munten, giraal
  geld en elektronisch geld.
  Jurisprudentie
  •
  DDoS-aanvallen
  In de eerste helft van 2023 zijn er weer de nodige
  DDoS-aanvallen geweest die het nieuws hebben gehaald. Zo was Rechtspraak.nl tijdelijk uit de lucht nadat
  de website getroffen was door een DDoS-aanval,190 werden enkele scholen (bijna traditiegetrouw) het slachtoffer van een aanval in de periode rondom de eindexamens191 en werden diverse Nederlands havens platgelegd door pro-Russische cybercriminelen.192 Toch zijn er
  geen gepubliceerde uitspraken te vinden op Rechtspraak.
  nl, hetgeen het heersende beeld bevestigt dat opsporing
  (en uiteindelijke berechting) van de daders van dit feit
  uitermate lastig blijft.
  