text: Met de schikking is de zaak voor de rechtspersoon afgedaan. Mogelijk dat, onder meer in Frankrijk, nog individuen zullen worden vervolgd, zoals de voormalige
  bestuursvoorzitter van Airbus. Ook de Engelse SFO
  buigt zich op dit moment nog over het lot van de
  betrokken individuen.
   •
  
  208
  
  Verenigde Staten
  
  •
  Schikkingen
  Buiten de schikking met Airbus, waar de VS dus zijdelings bij betrokken waren, hebben er weinig schikkingen
  plaatsgevonden in de eerste helft van het jaar. Zeer
  waarschijnlijk mede door de beperkingen en effecten
  van het coronavirus. Noemenswaardig is nog wel de
  schikking die de Securities and Exchange Commission
  (SEC) trof met het in Ohio gevestigde farmaceutische
  bedrijf Cardinal Health in februari 2020, ter hoogte van
  $ 8 miljoen. Volgens de SEC had het bedrijf zijn interne
  controles niet dusdanig op orde dat ‘ongepaste’ betalingen aan ambtenaren door werknemers van zijn voormalige Chinese dochteronderneming aan het daglicht kwamen.115
  •
  Complianceprogramma’s
  In juni is door het DOJ een update gepubliceerd van de
  ‘Evaluation of Corporate Compliance Programs Guidance’. Het document bevat richtlijnen voor aanklagers
  voor het beoordelen van complianceprogramma’s van
  een onderneming in geval van vermeende FCPA-overtredingen en speelt een rol bij het nemen van vervolgbeslissingen in de betreffende zaak. Tegelijkertijd dient
  het als handleiding voor ondernemingen bij het ontwikkelen van hun complianceprogramma. De eerste versie
  van deze Guidance kwam uit in februari 2017 en bevatte
  onder meer elf punten waarop complianceprogramma’s
  worden beoordeeld, en meer dan honderd vragen die
  aanklagers stelden bij complianceprogramma’s. In april
  2019 volgde een update, waarin viel te lezen dat aanklagers drie fundamentele vragen moeten beantwoorden bij
  de evaluatie een complianceprogramma, namelijk: (1) Is
  het complianceprogramma ‘well designed’? (2) Wordt
  het complianceprogramma effectief geïmplementeerd?
  (3) Werkt het complianceprogramma ook in de praktijk?
  De laatste update van Guidance is gepubliceerd in juni
  2020. Daarin wordt benadrukt dat het niet de bedoeling
  is dat complianceprogramma’s als het ware ‘snapshots’
  
  zijn, maar dynamisch en continu worden geüpdatet aan
  de huidige omstandigheden. Wanneer het DOJ een
  complianceprogramma evalueert en beslist over vervolgstappen richting het bedrijf, wordt daarbij meegewogen
  of het complianceprogramma in de praktijk effectief is.
   Er wordt meer nadruk gelegd op herstelmaatregelen:
  wat heeft het bedrijf gedaan om hiaten in het complianceprogramma aan te pakken? Bedrijven worden
  bovendien aangemoedigd meer te doen met de aan hen
  ter beschikking staande data. Het DOJ zal bij het beoordelen van complianceprogramma’s onder meer bekijken
  wat voor het monitoren en implementeren van complianceprogramma’s wordt gebruikt. De tijd dat een
  complianceprogramma diende als checklist zijn we
  inmiddels lang voorbij. Het DOJ kijkt uitdrukkelijk naar
  de effectiviteit ervan in de praktijk. Een complianceprogramma mag geen papieren tijger zijn. Dat
  betekent onder meer dat bedrijven voldoende middelen
  ter beschikking moeten stellen, zodat de uitvoering van
  de compliancefunctie op adequate wijze daadwerkelijk
  mogelijk is en op een dusdanige wijze dat zij wordt
  geïmplementeerd in de dagelijkse processen van het
  bedrijf. Waar een aantal jaren geleden werd gekeken
  naar de tone at the top, wordt nu gefocust op het middle
  management en de wijze waarop beleid vervolgens naar
  beneden sijpelt en wordt geïmplementeerd in de dagelijkse processen. Tot slot besteedt de Guidance aandacht
  aan buitenlandse standaarden. Zoals deze update ook
  weer duidelijk maakt, is duidelijk welke standaarden
  vanuit de VS worden gesteld aan complianceprogramma’s. Het is heel goed mogelijk dat lokale standaarden
  hiervan afwijken. Dat is, wat het DOJ betreft, toelaatbaar. Bedrijven zullen echter wel moeten laten zien dat
  ze hebben gekeken naar eisen die in het buitenland,
  zoals de VS, worden gesteld en wat ze hiermee hebben
  gedaan en waarom ze hiervan zijn afgeweken.
   •
  Piling-on-beleid
  De laatste jaren is toenemende aandacht voor ‘piling-on’
  oftewel het stapelen van sancties. De eerder besproken
  Airbus-zaak is een goed voorbeeld van ‘hoe het zou
  moeten’: een gecoördineerde schikking waarbij de verschillende autoriteiten rekening hebben gehouden met
  de afspraken die het bedrijf in de verschillende landen
  heeft gemaakt. In schril contrast staat de zaak van SBM
  Offshore, waarbij het bedrijf aparte schikkingen diende
  te treffen met zowel de Nederlandse als de Amerikaanse
  en Braziliaanse autoriteiten.
  De VS kennen sinds een aantal jaar een anti-piling-onbeleid dat de coördinatie tussen verschillende afdelingen
  van het DOJ alsmede andere opsporingsautoriteiten
  aanmoedigt. Dit met als doel te voorkomen dat voor
  hetzelfde gedrag meerdere sancties worden opgelegd,
  wat zorgt voor onzekerheid bij bedrijven. Het effect is
  tweeledig: (oneerlijke) dubbele sancties worden vermeden terwijl tegelijkertijd de relaties met andere autoriteiten in de VS en in het buitenland worden onderhouden.
  115. https://www.sec.gov/news/press-release/2020-48.
  TBS&H 2020 | nr. 4
  
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006004007
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  Dit beleid is geïncorporeerd in de U.S. Attorneys’
  Manual.116
  Het beleid kent echter ook grenzen. Onlangs is het
  beroep van Volkswagen op dit beleid afgewezen door
  een federale rechtbank. Het bedrijf had in het kader van
  de sjoemelaffaire eerder een bedrag voldaan van ongeveer $ 4,3 miljard in het kader van een getroffen schikking met het DOJ. Via een civiele procedure wil de SEC
  nu het door Volkswagen genoten voordeel ontnemen.
   De rechtbank was het met de SEC eens dat dit niet
  onder piling-on valt.117
  In dezelfde periode heeft de hoogste Amerikaanse
  rechter, het Supreme Court, overwogen wat precies
  onder te ontnemen voordeel valt. Hierbij dient te
  worden gekeken naar nettoprofijt. Evenals in Nederland
  dienen relateerde kosten in mindering te worden
  gebracht van het genoten voordeel.118
  Het stapelen van sancties in corruptiezaken is ook een
  onderwerp dat op het netvlies staat van de OESO. Drago Kos, voorzitter van de Werkgroep Corruptie van de
  OESO, heeft in december 2019 zijn ongenoegen uitgesproken over het gebrek aan coördinatie tussen autoriteiten bij het onderzoeken van dezelfde strafbare feiten:
  ‘Today we see more and more cases where different jurisdictions enter discussions on how to deal with cases together or at least in a more coordinated way. However,
  we are not yet satisfied with the level of cooperation and
  we will hopefully deal with this problem in the upcoming
  review of the 2009 Anti-Bribery Recommendation.’119
  De verwachting is dat de OESO in de toekomst meer
  aandacht zal besteden aan dit onderwerp en ook zal
  voorzien in richtlijnen op dit gebied.
  •
  Jurisdictie
  De VS hebben niet veel nodig voor het claimen van
  jurisdictie.120 Het afgelopen half jaar speelden twee
  zaken, waarin de US nexus werd bestreden. Allereerst is
  de jurisdictie van de Amerikaanse gerechten bestreden
  in de zaak tegen twee voormalige FIFA-functionarissen.
  Betoogd werd dat geen sprake was van nexus nu de
  handelingen enkel in Zuid-Amerika hadden plaatsgevonden. De eerdere veroordeling van de individuen
  door de federale rechtbank in Brooklyn werd eind juni
  in hoger beroep in stand gelaten. Er zou voldoende
  betrokkenheid van de VS zijn, vanwege bankoverschrijvingen, die bovendien integraal onderdeel vormden van
  116. http://www.anti-corruptie.nl/actualiteit/2018/nieuw-beleid-doj-tegenpiling-on.
  117. https://globalinvestigationsreview.com/article/1227344/sec-deniespiling-on-in-vw-emissions-cheating-case.
  118. https://globalinvestigationsreview.com/article/jac/1228148/supremecourt-narrows-sec’s-disgorgement-power.
  119. https://globalinvestigationsreview.com/article/1211813/oecd-mullscommon-anti-piling-on-policy.
   120. Zie hierover ook M. van der Linden in haar column ‘Zijn de strafrechtelijke vervolgingsmogelijkheden in de Verenigde Staten onbegrensd?’, gepubliceerd op BijzonderStrafrecht.nl. Te raadplegen via:
  https://www.bijzonderstrafrecht.nl/home/column-zijn-destrafrechtelijke-vervolgingsmogelijkheden-in-de-verenigde-statenonbegrensd.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006004007
  
  het omkopingsschandaal.121 Volgens de verdediging
  hebben de VS niet eerder de jurisdictie zo ver opgerekt.
  Het laatste lijkt hierover nog niet te zijn gezegd.
  Ook in de zaak Hoskins speelde deze problematiek.
  Hoskins is een voormalig bestuurder van het Franse
  bedrijf Alstom, dat in 2014 een schikking trof met het
  DOJ wegens overtredingen van de FCPA. Volgens het
  DOJ zouden twee consultants van de Amerikaanse
  dochter, Alstom Power Inc., zijn ingeschakeld om Indonesische ambtenaren om te kopen. Deze zouden als
  wederprestatie diensten hebben bewezen bij het
  verkrijgen van een energiecontract met de Indonesische
  overheid. Hoskins zou een van de personen zijn geweest
  die verantwoordelijk was voor het selecteren en goedkeuren van de betalingen aan de consultants, terwijl hij
  zou hebben geweten dat een deel van deze betalingen
  bestemd was voor ambtenaren in Indonesië, in ruil
  waarvoor deze ambtenaren hun invloed zouden laten
  gelden om het begeerde contract binnen te halen. De VS
  claimden rechtsmacht nu verschillende van de omkopingshandelingen binnen de VS plaats zouden hebben
  gehad. Een van de consultants zou een bankrekening
  hebben gehad in Maryland en gelden zouden betaald
  zijn vanaf bankrekeningen die werden aangehouden
  door Alstom SA en haar zakenpartners in de VS. Verschillende leidinggevenden van Alstom US zouden
  besprekingen hebben gehad in Amerika waarbij ook
  gesproken zou zijn over de gewraakte betalingen.
   Daarbij zou het ‘project’ telefonisch en per e-mail ter
  sprake zijn gekomen, terwijl betrokkenen aanwezig
  waren op Amerikaans grondgebied. Hoskins is echter
  (in de gehele periode waar de verdenking op ziet) niet in
  de VS geweest. Ook heeft hij nooit direct voor Alstom
  US gewerkt. Hij was in dienst bij de Engelse dochter en
  verrichtte daarnaast werkzaamheden voor een Franse
  deelneming. Desondanks is Hoskins in de VS vervolgd
  wegens overtreding van de FCPA. De vraag die voorlag
  was of de reikwijdte van de FCPA door tenlastelegging
  van de deelnemingsvorm medeplichtigheid kan worden
  opgerekt tot personen die de FCPA niet zelfstandig
  kunnen overtreden. Het antwoord daarop luidde ‘nee’.
  Er is uitdrukkelijk niet gekozen voor de introductie van
  deelnemingsvarianten om de extraterritoriale rechtsmacht van de FCPA te bepalen. Uit de totstandkomingsgeschiedenis blijkt derhalve de uitdrukkelijke
  wens om betrokkenen zoals Hoskins buiten de reikwijdte van de FCPA te houden en (naar het oordeel van
  het hof) staat dit eraan in de weg de extraterritoriale
  werking van de FCPA op te rekken door individuen in
  dergelijke gevallen aan te klagen op basis van een vorm
  van medeplichtigheid. Hoskins werd op dit punt dan
  ook volledig in het gelijk gesteld.122 Dit oordeel is op
  26 februari 2020 bevestigd door de U.S. District Court
  for the District of Connecticut, waarmee de(ze) poging
  
  121. https://globalinvestigationsreview.com/article/jac/1228181/secondcircuit-rules-on-us-jurisdiction-in-fifa-bribery-case.
  122. M. van der Linden in haar column ‘Zijn de strafrechtelijke vervolgingsmogelijkheden in de Verenigde Staten onbegrensd?’, gepubliceerd op
  BijzonderStrafrecht.nl.
   TBS&H 2020 | nr. 4
  
  209
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  van het DOJ voor het oprekken van de extraterritoriale
  reikwijdte van de FCPA mislukte.123
  
  210
  
  •
  Verenigd Koninkrijk
  In het Verenigd Koninkrijk heeft de SFO de laatste
  jaren veel kritiek te verduren gehad. De SFO lag eerder
  onder vuur als het gaat om de vervolging van individuen. Inmiddels zijn er drie zaken waarbij vrijspraak is
  gevolgd nadat een DPA werd overeengekomen met de
  betrokken bedrijven. Dit was al het geval in de zaken
  XYZ/Sarclad en Tesco. Aan deze lijst is in oktober
  2019 Güralp Systems toegevoegd. Ook heeft de mededeling van de SFO dat juist geen vervolgingen van individuen zouden plaatsvinden in de Rolls Royce-zaak veel
  stof doen opwaaien.124 Volgens de directeur van de
  SFO, Lisa Osofsky, was hiervoor onvoldoende bewijs,
  of was verder onderzoek niet in het algemeen belang.125
  Het bedrijf zelf schikte onder meer met de Engelse en
  Amerikaanse autoriteiten vanwege omkoping gepleegd
  in onder andere China en Indonesië.126
  In oktober 2019 is een rapport127 verschenen van Her
  Majesty’s Crown Prosecution Service Inspectorate
  (HMCPSI), een onafhankelijk orgaan dat toezicht houdt
  op de SFO. In het rapport wordt onder meer kritiek
  geuit op de duur van SFO-onderzoeken, de werkdruk
  en het als gevolg daarvan niet in staat zijn medewerkers
  te behouden. Het rapport bevat ook lovende woorden,
  onder meer over de effectiviteit van het werk van de
  SFO en de wijze waarop wordt omgegaan met verschoningsgerechtigd materiaal. Op 2 juni 2020 heeft de SFO
  haar reactie op het rapport gepubliceerd.128 Er wordt
  gewerkt aan het versnellen van het proces van beoordelen van documenten, een stuurgroep zal toezien op de
  betere verdeling van middelen binnen de organisatie, er
  worden trainingsprogramma’s opgezet zodat medewerkers efficiënter te werk kunnen gaan, en er wordt
  gewerkt aan een digitale strategie.
   Evenals het DOJ heeft de SFO dit jaar richtlijnen uitgebracht die betrekking hebben op de beoordeling van
  complianceprogramma’s. Artikel 7 van de UK Bribery
  Act (UKBA) voorziet in strafrechtelijke aansprakelijkheid indien door een onderneming is nagelaten omkoping te voorkomen. Het in werking hebben van een
  effectief complianceprogramma kan als verweer dienen.
  Dit kan immers de stelling onderbouwen dat adequate
  procedures zijn ingericht om omkoping te voorkomen.
  Sinds de inwerkingtreding van de UKBA zijn verschillende richtlijnen gepubliceerd. De laatste SFO guidance
  on evaluation of compliance programmes uit januari 2020
  123. https://www.paulweiss.com/practices/litigation/anti-corruption-fcpa/
  publications/2020-fcpa-developments-a-judge-overturns-hoskins-sfcpa-guilty-verdict-under-an-agency-theory?id=30860.
  124. https://www.2harecourt.com/training-and-knowledge/billions-airbusand-the-future-of-dpas/.
  125. https://fd.nl/economie-politiek/1290572/britse-toezichthouder-staaktonderzoek-naar-rolls-royce-en-gsk.
  126. https://nos.nl/artikel/2153348-rolls-royce-schikt-in-grootomkoopschandaal.html.
  127. https://www.justiceinspectorates.gov.uk/hmcpsi/wp-content/uploads/
  sites/3/2019/10/2019-09-27-SFO-case-progression-final.pdf.
  128. https://www.sfo.gov.uk/2020/06/02/sfo-formally-responds-tohmcpsi-reports/.
  TBS&H 2020 | nr. 4
  
  betreft high level-richtlijnen voor aanklagers bij het
  beoordelen van complianceprogramma’s. Het document
  bevat een meer algemeen overzicht van elementen waarop beoordeling kan plaatsvinden. Daarnaast valt te lezen
  dat bedrijven erop voorbereid dienen te zijn dat hun al
  in het begin van een SFO-onderzoek zal worden
  gevraagd uitgebreide informatie te verstrekken over hun
  complianceprogramma.
  •
  Duitsland
  Ten aanzien van Duitsland is het interessant het wetsvoorstel te volgen dat in ontwikkeling is en het mogelijk
  maakt rechtspersonen strafrechtelijk te vervolgen. Op
  dit moment kunnen enkel administratieve boetes
  worden opgelegd van maximaal tien miljoen euro op
  grond van het Gesetz über Ordnungswidrigkeiten.
   Hoewel het op dit moment nog slechts een concept
  betreft en het nog aan wijziging onderhevig kan zijn,
  bevat het Duitse conceptwetsvoorstel zeer interessante
  elementen, waaronder incentives voor ondernemingen
  bij het (laten) uitvoeren van interne onderzoeken. Voor
  meer informatie wordt verwezen naar een artikel in de
  derde editie van dit tijdschrift, waar Velthuis uitgebreid
  op het wetsvoorstel ingaat.129
  
  Bijzondere wetgeving
  Verzorgd door mr. dr. drs. B. van de Vorm
  •
  Drank- en Horecawet
  In de eerste helft van het jaar 2020 is een uitspraak van
  Afdeling bestuursrechtspraak verschenen, die handelt
  over de weigering van een vergunning door de burgemeester van Utrecht.130 Bij besluit van 15 februari 2018
  heeft de burgemeester geweigerd om aan de appellant
  een exploitatievergunning te verlenen. De appellant
  heeft op 19 mei 2017 bij de burgemeester een aanvraag
  gedaan tot verlening van een exploitatievergunning om
  een cafetaria in Utrecht over te nemen. Om in aanmerking te komen voor een exploitatievergunning, mogen
  de in de aanvraag vermelde leidinggevenden op grond
  van de Horecaverordening 2015 niet in enig opzicht van
  slecht levensgedrag zijn. Voor die beoordeling heeft de
  burgemeester gegevens opgevraagd bij de politie en justitie. Uit die gegevens volgt dat de appellant in de periode van vijf jaar voorafgaand aan het besluit van 15 februari 2018 op 16 februari 2017 in Duitsland is veroordeeld
  tot betaling van een geldboete van € 450 wegens het veroorzaken van lichamelijk letsel door schuld. Vervolgens
  heeft de burgemeester ook gekeken naar gedragingen en
  veroordelingen van de appellant die langer dan vijf jaar
  geleden hebben plaatsgevonden. Uit de gegevens volgt
  dat de appellant in de periode van 1997 tot en met 2010
  talloze keren in aanraking is gekomen met justitie en
  129. M. Velthuis, ‘Medewerking door ondernemingen aan een strafrechtelijk
  onderzoek’, TBS&H 2020, p. 94-101.
   130. ABRvS 1 april 2020, ECLI:NL:RVS:2020:939, Gst. 2020/57 m.nt. Van
  der Vorm.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006004007
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  onder meer tot onvoorwaardelijke gevangenisstraffen is
  veroordeeld voor diverse strafbare feiten, zoals het
  opzettelijk in strijd handelen met de Opiumwet, vermogensdelicten, het rijden tijdens ontzeggingen van de rijbevoegdheid, en het opgeven van een valse naam. De
  burgemeester heeft op grond van deze feiten geweigerd
  de exploitatievergunning te verlenen omdat de appellant
  volgens hem van slecht levensgedrag is. De rechtbank
  heeft dit besluit rechtmatig geacht (r.o. 1). De appellant
  gaat in hoger beroep, omdat hij van mening is dat de
  rechtbank ten onrechte heeft geoordeeld dat hij van
  slecht levensgedrag is. De rechtbank heeft volgens de
  appellant ten onrechte overwogen dat de burgemeester
  de relatief lichte verkeersovertreding, waarvoor een boete van € 450 is opgelegd, mocht betrekken in zijn beoordeling. De omstandigheid dat het om een verkeersovertreding ging en dat het om een boete van minder dan
  € 500 ging, mocht, gelet op artikel 4, eerste lid, aanhef
  en onder d, Besluit eisen zedelijk gedrag Drank- en
  Horecawet geen reden zijn om verder dan vijf jaar terug
  te kijken (r.o. 2). De appellant trekt in deze zaak aan het
  kortste eind: er zijn geen beperkingen gesteld aan de
  feiten of omstandigheden die de burgemeester mag
  betrekken bij het oordeel of sprake is van slecht levensgedrag en daarom mocht hij het feit dat de appellant op
  grond van een ‘Strafbefehl’ een boete van € 450 moest
  betalen wegens het veroorzaken van lichamelijk letsel
  door schuld in zijn besluitvorming betrekken. Bij een
  oordeel over het levensgedrag mogen ook feiten en
  omstandigheden worden betrokken die niet gerelateerd
  zijn aan de exploitatie van de inrichting. De burgemeester mocht, gelet ook op de toelichting op artikel 7, eerste
  lid, van de Horecaverordening, eveneens feiten buiten
  de voornoemde vijfjaarstermijn meenemen in zijn oordeel of sprake is van slecht levensgedrag. Zoals de burgemeester heeft toegelicht, is het gegeven dat de appellant een bedrag van € 450 moest betalen niet van doorslaggevend belang geweest voor het oordeel of sprake is
  van slecht levensgedrag, maar is dit wel de aanleiding
  geweest om verder terug te kijken. Daaruit is gebleken
  dat de appellant een forse lijst met antecedenten heeft
  waaronder opzettelijk handelen in strijd met de Opiumwet en verschillende vermogensdelicten.  In een andere zaak is door de burgemeester van Den
  Helder een verleende exploitatievergunning en dranken horecavergunning ten behoeve van een café per
  direct ingetrokken. Op grond van artikel 2:28, vijfde lid,
  aanhef en onder a, f en I, van de APV 2012 van de
  gemeente Den Helder en artikel 31, eerste lid, aanhef en
  onder a en c, van de Drank- en Horecawet, heeft de
  intrekking plaatsgevonden.131 De burgemeester heeft de
  intrekking gebaseerd op drie grondslagen. Ten eerste
  heeft de vergunninghouder onjuiste dan wel onvolledige
  gegevens bij de aanvraag overgelegd. Volgens de burge131. ABRvS 29 januari 2020, ECLI:NL:RVS:2020:269, JB 2020/52.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006004007
  
  meester is uit onderzoek naar voren gekomen dat de vergunninghouder niet in overeenstemming met de aanvraag als exploitant van het café optrad. Ook is gebleken
  dat de appellant C in verschillende situaties feitelijk
  heeft gehandeld als leidinggevende dan wel als exploitant van het café. Er is daarom sprake van schijnbeheer.
  Ten tweede heeft er een geweldsincident in het café
  plaatsgevonden, waardoor gevaar voor de openbare orde
  is ontstaan. Ten derde heeft de vergunninghouder het
  bij de aanvraag overgelegde veiligheidsplan niet nageleefd, aldus de burgemeester (r.o. 2). De appellanten
  kunnen in deze zaak echter niet als belanghebbenden in
  de zin van artikel 1:2, eerste lid, Awb, worden aangemerkt, waardoor het hoger beroep ongegrond is (r.o. 7).
   Een zaak die ook belangwekkend is, is de zaak ‘Merlijn’.132 Merlijn exploiteert een horeca-inrichting in
  Oosterhout. De horeca-inrichting bestaat uit een bistro,
  een grand café en een bowling. Op 16 april 2016 heeft
  een buitengewoon opsporingsambtenaar (boa) geconstateerd dat bij de toegang van Merlijn geen controle werd
  uitgevoerd op de leeftijd van de bezoekers, dat aan de
  bar alcoholhoudende drank werd verkocht aan twee jonge personen zonder dat hun leeftijd werd gecontroleerd
  en dat aan vier andere personen die niet onmiskenbaar
  de leeftijd van 18 jaar hadden bereikt, alcoholhoudende
  drank werd verkocht zonder dat hun leeftijd werd
  gecontroleerd. De burgemeester van Oosterhout heeft
  zich toen op het standpunt gesteld dat Merlijn artikel
  20, eerste en derde lid, van de Drank- en Horecawet
  heeft overtreden. Bij besluit van 28 september 2016
  heeft hij Merlijn onder aanzegging van een dwangsom
  gelast artikel 20 van de Drank- en Horecawet niet
  opnieuw te overtreden. De dwangsom is gesteld op
  € 6000 per overtreding, met een maximum van € 30.000
  (r.o. 2). Op 16 december 2017 heeft opnieuw een controle plaatsgevonden in de horeca-inrichting. Deze controle is uitgevoerd door een boa in dienst van de
  gemeente Etten-Leur. Hij werd vergezeld door een boa
  in dienst van de gemeente Oosterhout en door twee
  personen van onderscheidenlijk 20 en 21 jaar, die in
  dienst waren van de gemeente Breda en door de burgemeester waren aangewezen als toezichthouders op de
  naleving van de Drank- en Horecawet. De boa van de
  gemeente Etten-Leur en de jonge toezichthouders
  maakten deel uit van een zogenoemde handhavingspool,
  waaraan verschillende gemeenten (waaronder Breda,
  Etten-Leur en Oosterhout) deelnemen. De boa van de
  gemeente Etten-Leur is tijdens de controle niet zelf in
  de horeca-inrichting geweest. Alleen de jonge toezichthouders zijn naar binnen gegaan. Via WhatsApp hielden
  zij contact met elkaar. De boa van de gemeente EttenLeur heeft op ambtsbelofte een boeterapport opgesteld.
   Daarin verwijst hij naar het relaas van bevindingen dat
  een van de jonge toezichthouders op ambtsbelofte heeft
  opgesteld. In het boeterapport staat dat de boa van de
  gemeente Etten-Leur heeft waargenomen dat de jonge
  toezichthouders niet onmiskenbaar de leeftijd van
  132. ABRvS 15 januari 2020, ECLI:NL:RVS:2020:98, AB 2020/98 m.nt. Van
  Mil; Gst. 2020/36 m.nt. Assink.
   TBS&H 2020 | nr. 4
  
  211
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  212
  
  18 jaar hadden bereikt. Volgens het relaas van bevindingen hebben de jonge toezichthouders bier besteld en
  afgerekend, zonder dat hun leeftijd daarbij door het barpersoneel is gecontroleerd. Op basis hiervan heeft de
  burgemeester zich op het standpunt gesteld dat Merlijn
  de bij het besluit van 28 september 2016 opgelegde
  dwangsom heeft verbeurd. Bij het besluit van 12 januari
  2018 heeft de burgemeester deze dwangsom ingevorderd (r.o. 3). In hoger beroep wordt door de Afdeling
  geoordeeld dat de burgemeester geen misbruik heeft
  gemaakt van zijn bevoegdheid tot handhaving van
  artikel 20 Drank- en Horecawet (r.o. 7.1). De Afdeling
  is echter, anders dan de rechtbank, van oordeel dat het
  boeterapport niet de conclusie kan dragen dat de jonge
  toezichthouders niet onmiskenbaar de leeftijd van
  18 jaar hadden bereikt. Daarvoor is bepalend dat hun
  identiteit niet is bekendgemaakt en dat vrijwel geen
  gegevens over hen beschikbaar zijn. De niet toegelichte
  stelling in het boeterapport over kleding, lichaamstaal,
  uiterlijk en gedrag van de toezichthouders en het feit dat
  zij destijds slechts enkele jaren ouder dan 18 jaar waren,
  zijn onvoldoende. Onder deze omstandigheden is niet
  na te gaan of de burgemeester op basis van het boeterapport en het relaas van bevindingen terecht heeft aangenomen dat Merlijn op 16 december 2017 artikel 20
  Drank- en Horecawet heeft overtreden. De rechtbank
  heeft dan ook ten onrechte overwogen dat de burgemeester zijn besluit hierop heeft mogen baseren. Het
  hoger beroep wordt gegrond verklaard (r.o. 8.2).
   Het komt voor dat een derde problemen heeft met de
  vergunningverlening aan een horecabedrijf door de burgemeester.133 In een zaak is de appellant onder andere
  van mening dat ten aanzien van de vergunningverlening, deze had moeten worden geweigerd op grond van
  artikel 27 Drank- en Horecawet. De appellant krijgt de
  Afdeling niet aan zijn zijde. Wel is de Afdeling van oordeel dat de burgemeester de griffierechten dient te vergoeden (r.o. 7.1).
  stateerd dat CPL op de verschillende websites die zij
  beheert en exploiteert reclame-uitingen heeft geplaatst
  die, na het aanklikken daarvan, doorgeleiden naar diverse websites waarop kansspelen worden aangeboden. Die
  online kansspelaanbieders beschikken niet over een vergunning ingevolge de Wet op de kansspelen. Het maken
  van reclame voor dergelijke websites dient volgens de
  Kansspelautoriteit te worden aangemerkt als het bevorderen van het aanbod hetgeen op grond van artikel 1,
  aanhef en onder b, Wet op de kansspelen is verboden.
  De aan CPL opgelegde last houdt in dat zij binnen een
  week na dagtekening van deze last overtreding van
  artikel 1, eerste lid, aanhef en onder b, Wet op de kansspelen dient te staken en gestaakt te houden. CPL kan
  dit volgens de Kansspelautoriteit doen door alle reclame- en wervingsuitingen voor kansspelen, waarvoor
  geen vergunning ingevolge de Wet op de kansspelen is
  verleend, te beëindigen en beëindigd te houden. Vanaf
  15 augustus 2017 verbeurt CPL voor iedere vastgestelde
  overtreding per dag een dwangsom van € 1500 tot een
  maximum van € 21.000 (r.o. 3). Bij afzonderlijk besluit
  van 7 augustus 2017 heeft de Kansspelautoriteit
  besloten om het dwangsombesluit openbaar te maken.
   Volgens de Kansspelautoriteit weegt het maatschappelijk belang om de consument te informeren over, dan
  wel te waarschuwen voor handelspraktijken die in strijd
  zijn met de Wet op de kansspelen zwaarder dan het
  belang van CPL om openbaarmaking te voorkomen
  (r.o. 4). Het ingestelde hoger beroep van CPL wordt
  ongegrond verklaard (r.o. 12).
   Voorts kan worden gewezen op een zaak, waarin de gunningsprocedure voor de verlening van de totalisatorvergunning centraal staat. In afwijking van de rechtbank
  maakt het feit dat The Sporting Exchange Limited niet
  heeft deelgenomen aan de gunningsprocedure niet dat
  zij daarom niet als belanghebbende in de zin van artikel
  1:2, eerste lid, Awb, kan worden aangemerkt (r.o. 6).135
  
  Content Publishing Limited (hierna: CPL) is, naar zij
  stelt, een zogeheten publishing company, gespecialiseerd
  in het beheren van websites en het aanleveren van content aan diverse websites, waarmee zij het publiek informeert over kansspelgerelateerde onderwerpen. Volgens
  de Kansspelautoriteit heeft CPL in strijd gehandeld met
  het bevorderingsverbod van artikel 1, aanhef en onder b,
  Wet op de kansspelen door reclame te maken voor aanbieders van online kansspelen die niet beschikken over
  een vergunning ingevolge de Wet op de kansspelen. Het
  geschil gaat over de vraag of het bevorderingsverbod is
  overtreden en of de opgelegde last onder dwangsom
  rechtmatig en evenredig is (r.o. 1).134 De Kansspelautoriteit heeft bij besluit van 7 augustus 2017 aan CPL
  een last onder dwangsom opgelegd. Aan de oplegging
  van het dwangsombesluit heeft de Kansspelautoriteit
  ten grondslag gelegd dat toezichthouders hebben gecon-
  
  •
  Opiumwet
  Op grond van artikel 13b Opiumwet heeft de burgemeester de bevoegdheid om woningen of lokalen te sluiten, indien een middel als bedoeld in lijst I of II dan wel
  aangewezen krachtens artikel 3a, vijfde lid, Opiumwet
  wordt verkocht, afgeleverd of verstrekt dan wel daartoe
  aanwezig is (artikel 13b Opiumwet, eerste lid, sub a,
  Opiumwet) of een voorwerp of stof als bedoeld in artikel
  10a, eerste lid, onder 3°, of artikel 11a voorhanden is
  (artikel 13b Opiumwet, eerste lid, sub b, Opiumwet).
   Door de burgemeester van Rijswijk is toepassing gegeven aan deze bevoegdheid.136 De wederpartij in die zaak
  is eigenaresse van een bedrijfspand in Rijswijk. Zij verhuurde dit pand vanaf 1 december 2017. Op 20 februari
  2018 is de politie in dit pand binnengetreden. Uit de
  bestuurlijke rapportage die de politie op 27 februari
  2018 voor de burgemeester heeft opgemaakt, blijkt dat
  in het pand 425 hennepplanten, 30 assimilatielampen,
  30 armaturen, 4 koolstoffilters, 29 transformatoren,
  
  133. ABRvS 1 juli 2020, ECLI:NL:RVS:2020:1536.
  134. ABRvS 22 januari 2020, ECLI:NL:RVS:2020:169, AB 2020/213 m.nt.
  Van Mil.
  135. ABRvS 24 juni 2020, ECLI:NL:RVS:2020:1458.
  136. ABRvS 5 februari 2020, ECLI:NL:RVS:2020:363, JOM 2020/45.
  •
  
  Wet op de kansspelen
  
  TBS&H 2020 | nr. 4
  
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006004007
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  13 ventilatoren, 1 kachel en 3 slakkenhuizen zijn aangetroffen. De burgemeester heeft de hennepkwekerij aangemerkt als een ernstig geval in de zin van het Damoclesbeleid en het pand op grond van artikel 13b, eerste
  lid, Opiumwet gesloten voor de duur van negen maanden, conform het Damoclesbeleid (r.o. 2). In hoger
  beroep heeft de burgemeester betoogd dat de rechtbank
  ten onrechte heeft overwogen dat hij het pand niet in
  redelijkheid kon sluiten. De Afdeling geeft de burgemeester in hoger beroep gelijk (r.o. 5.4).
   •
  Wet wapens en munitie
  De strafsector van de Amsterdamse rechtbank heeft in
  mei 2019 bekendgemaakt dat hij in zijn straftoemeting
  kan afwijken van een op basis van de OM-richtlijn gedane strafvordering. Hij verwees naar de onrust die in
  Amsterdam de laatste jaren is ontstaan door het veelvuldig gebruik van vuurwapens. Om die reden heeft de
  rechtbank de Amsterdamse oriëntatiepunten voor vuurwapens en explosieven opgesteld, met het doel om het
  toegenomen vuurwapengeweld in Amsterdam een halt
  toe te roepen en een signaal af te geven dat bezit van
  vuurwapens in Amsterdam onacceptabel is. In die oriëntatiepunten is het uitgangspunt bij het aantreffen van
  een pistool of revolver in een woning zes maanden
  gevangenisstraf, en bij een automatisch vuurwapen in
  een woning twaalf maanden gevangenisstraf. De rechtbank zoekt per geval aansluiting bij deze oriëntatiepunten en houdt er in het bijzonder rekening mee wanneer
  het gaat om een zwaar kaliber vuurwapen, of sprake is
  van recidive en of ook de bijbehorende munitie is aangetroffen.137 In Hof Amsterdam 13 februari 2020,
  ECLI:NL:GHAMS:2020:428, klaagt de verdediging
  over de rechtseenheid die door de toepassing van deze
  Amsterdamse oriëntatiepunten in gevaar wordt
  gebracht. Het hof past de oriëntatiepunten niet rechtstreeks toe, maar overweegt nadrukkelijk dat het wel oog
  heeft voor de maatschappelijke problematiek die de laatste jaren in Amsterdam op het gebied van vuurwapengebruik speelt en in het bijzonder de grote toename van
  het aantal schietincidenten, zoals ook op de terechtzitting in hoger beroep aan de orde is geweest. Mede tegen
  die achtergrond, zo overweegt het hof, dient het onbevoegd bezit van vuurwapens (ook) in Amsterdam krachtig te worden bestreden. Ondertussen lijken ook andere
  rechters de landelijke oriëntatiepunten in het licht van
  toenemende vuurwapenproblematiek niet zonder meer
  nog in alle gevallen passend te vinden.138
  In drie arresten van 31 maart 2020 heeft de Hoge Raad
  vastgehouden aan zijn opvatting dat van opzettelijk
  voorhanden hebben van een (vuur)wapen sprake is als
  uit de bewijsmiddelen kan worden afgeleid dat de verdachte zich in meer of mindere mate bewust is geweest
  van de aanwezigheid van het wapen.139 Bij het zoeken
  137. Zoals onder andere is toegepast in Rb. Amsterdam 27 augustus 2019,
  ECLI:NL:RBAMS:2019:6531.
   138. Rb. Den Haag 4 februari 2020, ECLI:NL:RBDHA:2020:776; Hof Arnhem-Leeuwarden 28 februari 2020, ECLI:NL:GHARL:2020:1756.
  139. HR 31 maart 2020, ECLI:NL:HR:2020:504, NJ 2020/251 m.nt. Sackers;
  HR 31 maart 2020, ECLI:NL:HR:2020:507, NJ 2020/253 m.nt. Sackers,
  
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006004007
  
  naar een antwoord op de vraag wanneer van die bewustheid sprake is, wordt naar verschillende, niet cumulatieve, criteria gekeken: de aanwezigheid van het wapen
  (na)bij de verdachte, de mogelijkheid van de verdachte
  over het wapen (beschikkings)macht uit te oefenen, en
  de mate waarin hij zich van de aanwezigheid van dat
  wapen bewust is geweest. De toepassing van deze criteria leidde in de arresten ECLI:NL:HR:2020:507 en 510
  (NJ 2020/253, NJ 2020/252) tot een bevredigend oordeel. In de eerstgenoemde zaak had de verdachte een
  omgebouwde pistoolmitrailleur ‘gevonden’ en thuis verborgen. In de tweede zaak had de verdachte met een
  wapen in de tuin op een doelwit geschoten. In beide
  zaken is het moeilijk te ontkennen dat men zich van de
  aanwezigheid van het wapen niet bewust is geweest. In
  ECLI:NL:HR:2020:504 (NJ 2020/251) is dat minder
  evident. De verdachte is een 17-jarig meisje dat midden
  in de nacht in Amsterdam naar de woning van haar
  toenmalige vriend gaat. Binnengekomen loopt zij naar
  de slaapkamer, en ziet, alvorens bij haar vriend in bed te
  kruipen, op de grond naast het bed twee vuurwapens
  liggen. Zij verklaart later dat zij de wapens (met haar
  vingertoppen) onder het bed heeft geschoven om ze niet
  meer te hoeven zien. Vroeg in de ochtend worden zij en
  haar vriend van het bed gelicht door een arrestatieteam.
   Uiteindelijk vindt de politie in de slaapkamer drie vuurwapens. Het verweer concentreert zich op het ontbreken
  van de beschikkingsmacht. Het hof oordeelt anders.140
  Door het zien en het aanraken van de wapens, en door te
  verblijven in de directe nabijheid van de wapens met de
  bijbehorende munitie stelt het hof vast dat de verdachte
  zich bewust is geweest van de aanwezigheid van de
  wapens in de slaapkamer en dat zij daarover ook de
  beschikking had. Dat oordeel geeft volgens de Hoge
  Raad niet blijk van een onjuiste rechtsopvatting en is
  toereikend gemotiveerd. Helemaal bevredigend is dat
  niet. P-G Silvis schrijft in zijn conclusie voor het arrest:
  ‘Mijn vraag was wat van een zeventienjarige in de vastgestelde omstandigheden kon worden verwacht: de
  wapens uit het raam gooien, de politie bellen, ’s nachts
  de straat weer op gaan in een stad waar zij niet woont?’
  HR 19 mei 2020, ECLI:NL:HR:2020:905, NJ
  2020/218, gaat over de uitleg van het bestanddeel ‘doen
  binnenkomen’ in artikel 14.1 WWM. In cassatie wordt
  de stelling betrokken dat onder ‘doen binnenkomen’
  slechts kan worden begrepen het doen overschrijden van
  de landsgrens zelf. Die opvatting is volgens de Hoge
  Raad te beperkt en daarom onjuist. Mede gelet op de
  strekking van deze bepaling om illegale wapenhandel
  tegen te gaan moet worden aangenomen dat onder ‘doen
  binnenkomen’ ook kan worden begrepen het vanuit het
  buitenland naar een bestemming in Nederland doen
  vervoeren.
  en HR 31 maart 2020, ECLI:NL:HR:2020:510, NJ 2020/252 m.nt.
  Sackers.
  140. Hof Amsterdam 17 januari 2018, ECLI:NL:GHAMS:2018:247.
   TBS&H 2020 | nr. 4
  
  213
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  Europees strafrecht
  Verzorgd door mr. dr. S.S. Buisman en mr. dr. W.S. de
  Zanger
  Algemene ontwikkelingen
  •
  
  214
  
  Europees Openbaar Ministerie
  
  Ondanks de COVID-19-crisis, gaat de Europese Commissie er nog steeds van uit dat het Europees Openbaar
  Ministerie (EOM) aan het eind van het jaar operationeel
  zal zijn.141 Het EOM heeft als doel strafbare feiten die
  de financiële belangen van de Unie schaden intensiever
  te bestrijden op het niveau van de Unie.142 Het EOM
  zal als één instituut opereren in de 22 deelnemende
  lidstaten en Unierechtelijke en nationaalrechtelijke weten regelgeving handhaven.143 Op centraal niveau bestaat
  het EOM uit een hoofdofficier van justitie en twee
  plaatsvervangers, en 22 Europese officieren van justitie
  (een per deelnemende lidstaat). Op decentraal niveau
  bestaat het EOM uit Europese gedelegeerde officieren
  van justitie (twee per deelnemende lidstaat), die in de
  lidstaat zelf zijn gevestigd.
  In 2019 werd Laura Codruta Kovesi uit Roemenië
  benoemd tot eerste hoofdofficier van justitie van het
  EOM. Kovesi werd in eigen land in 2018 uit het ambt
  van officier van justitie gezet, nadat zij zich kritisch had
  uitgelaten over de Roemeense justitiële hervormingen
  die de vervolging van corruptie zouden bemoeilijken.
  Onlangs oordeelde het Europees Hof voor de Rechten
  van de Mens dat haar ontslag onrechtmatig had plaatsgevonden. Kovesi had geen mogelijkheid gekregen haar
  ontslag op inhoudelijke gronden bij de rechter aan te
  vechten. Bovendien was haar vrijheid van meningsuiting
  geschonden, nu zij werd ontslagen op basis van kritiek
  die ze had geuit in de uitoefening van haar functie
  (EHRM 5 mei 2020, ECLI:CE:ECHR:2020:123 (Kövesi
  vs. Roemenië).
   •
  
  Witwassen
  
  In de strijd tegen het witwassen en terrorismefinanciering (AML/CFT) blijft de Europese Unie
  onverminderd actief. Op 13 mei heeft de Europese
  Commissie daarom een actieplan gepresenteerd om deze
  strijd op Europees niveau verder op te schroeven door
  middel van een ‘alomvattend EU-beleid’.144 Om het
  hoofd te bieden aan specifieke dreigingen, risico’s en
  zwakke plekken, efficiënt in te kunnen spelen op innovaties en ter stimulering van financiële stelsel van de
  EU, heeft de Commissie het doel gesteld een geïntegreerd EU-stelsel voor AML/CFT te ontwikkelen. De
  commissie wil dit bereiken door middel van zes pijlers:
  141. Geannoteerde agenda van de informele bijeenkomst van de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken, 4-5 juni 2020, p. 6.
  142. Verordening (EU) 2017/1939, PbEU 2017 L 283.
  143. European Commission, European Public Prosecutor’s Office, https://ec.
  europa.eu/info/law/cross-border-cases/judicial-cooperation/networksand-bodies-supporting-judicial-cooperation/european-publicprosecutors-office_en.
  144. Mededeling van de commissie, 2020/C 164/06.
  TBS&H 2020 | nr. 4
  
  (1) het verzekeren van de effectieve toepassing van het
  bestaande AML/CFT-kader van de EU, (2) het in het
  leven roepen van één AML/CFT-rulebook voor de EU,
  (3) AML/CFT-toezicht op EU-niveau, (4) een ondersteunings- en samenwerkingsmechanisme voor FIE’s,
  (5) de handhaving van EU-strafrechtbepalingen en
  informatie-uitwisseling en (6) een versterkte internationale dimensie van het bestaande AML/CFT-kader
  van de EU. Met recht kan worden gesproken van een
  ambitieus actieplan. In het oog springend is met name
  dat het systeem zou moeten worden gebaseerd op een
  ‘geharmoniseerd rulebook’ en dat een toezichthouder op
  EU-niveau zal worden geïntroduceerd.
   De Europese regels op dit terrein (het rulebook) zullen
  worden verfijnd en gepreciseerd. Om deze regels minder gevoelig te maken voor uiteenlopende tenuitvoerlegging en toepassing in de lidstaten, wordt overwogen
  om delen van de bestaande anti-witwasrichtlijnen om te
  vormen tot een verordening.145 Op die manier zouden in
  ieder geval de bepalingen over de lijst met meldingsplichtige entiteiten, het cliëntenonderzoek, interne controles, meldplichten en registers van uiteindelijk begunstigden en centrale mechanismen voor bankrekeningen
  worden beheerst door rechtstreeks toepasselijke Europeesrechtelijke bepalingen. Ook omtrent de identificatie
  van politiek prominente personen wordt een sterkere
  harmonisatie overwogen. Over de precieze taken en
  bevoegdheden van de genoemde Europese toezichthouder alsmede de vraag of het toezicht wordt ondergebracht bij de Europese Bankautoriteit of bij een nieuw
  op te richten orgaan, is nog geen beslissing genomen.
  Ook is beoogd een EU-mechanisme in het leven te roepen ter ondersteuning van en ter coördinatie met de
  nationale Financial Intelligence Units (FIU’s/FIE’s).
  Op die manier zou de relatie met nationale bankrekeningenregisters moeten worden versterkt, zodat ook grensoverschrijdend meer toegang ontstaat tot informatie
  over bankrekeningen voor de handhavende instanties en
  FIE’s. Het doel is aldus om de Europeesrechtelijke witwasteugels flink aan te halen. In het eerste kwartaal van
  2021 zal de Commissie hiertoe (wetgevings)voorstellen
  presenteren.
  Het Nederlandse kabinet heeft in het BNC-fiche in
  reactie op dit actieplan positief gereageerd op de plannen.146 Het kabinet ondersteunt de plannen van de
  Commissie voor de oprichting van een Europese AML/
  CFT-toezichthouder met directe bevoegdheden en ter
  verdere harmonisatie in de vorm van een verordening.
  De minister van Financiën had dit reeds bepleit in een
  gezamenlijk position paper met de ministers van Frankrijk, Duitsland, Italië, Spanje en Letland.
   Dat het de Europese Commissie menens is met de
  implementatie van het EU-recht op dit gebied, blijkt uit
  het feit dat de Commissie tegen drie landen, waaronder
  Nederland, een inbreukprocedure bij het Hof van Justi145. De bevoegdheid daartoe kan worden gevonden onder artikel 83 lid 1
  VWEU.
  146. ‘Fiche 1 Mededeling Commissie over actieplan beleid ter voorkoming
  witwassen en financieren’, beschikbaar op www.rijksoverheid.nl.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006004007
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  tie EU aanhangig heeft gemaakt.147 Deze landen (naast
  Nederland ook Oostenrijk en België) zouden de vierde
  anti-witwasrichtlijn niet volledig hebben omgezet in
  nationaal recht. Voor Nederland gaat het om de Europeesrechtelijke regels aangaande het verstrekken van
  informatie over de uiteindelijk begunstigden (‘Ultimate
  Beneficial Owner’, UBO) van vennootschappen en
  andere juridische entiteiten. Verplichtingen daartoe
  volgden uit de vierde anti-witwasrichtlijn, maar werden
  gewijzigd in de vijfde richtlijn. Mede daarom heeft deze
  implementatie lang op zich laten wachten, maar het
  wetsvoorstel ter invoering van dit ‘UBO’-register is
  ondertussen door de Eerste Kamer en zal per 27 september 2020 dan toch in werking treden.148 Dit had op
  grond van het Europees recht voor 26 juni 2017 moeten
  zijn geweest. Die deadline bleek overigens te ambitieus:
  op die datum had nog geen van de lidstaten de richtlijn
  geïmplementeerd, zodat de Commissie inbreukprocedures was gestart tegen alle lidstaten. Daarnaast heeft de
  Commissie in februari 2020 in totaal acht landen, waaronder eveneens Nederland, aanmaningsbrieven
  gestuurd om de vijfde anti-witwasrichtlijn te implementeren. De termijn daarvoor verliep op 10 januari 2020.
   Op 7 mei heeft de Commissie de lijst met zogenoemde
  ‘derde-hoogrisicolanden’ geüpdatet.149 Dit zijn landen
  die strategische tekortkomingen hebben in hun anti-witwas- en anti-terrorismefinancieringregimes. Die tekortkomingen zijn volgens de Commissie een gevaar zijn
  voor het financiële system van de EU. Op nationaal
  niveau is de kwalificatie als derde-hoogrisicoland van
  belang bij de beoordeling of ten aanzien van een transactie aanleiding bestaat om te veronderstellen dat deze
  verband kan houden met witwassen of financieren van
  terrorisme, en dus gemeld moet worden op grond van
  artikel 16 Wwft.150 Het voorstel voor de geüpdatete lijst
  wordt nog voor goedkeuring naar het Europees Parlement en de Raad gestuurd. In het voorstel van de Commissie zullen onder andere Bosnië-Herzegovina, Ethiopië en Sri Lanka niet meer gelden als een derde-hoogrisicoland en onder andere Myanmar, Nicaragua en Panama wél.
  Jurisprudentie
  •
  Legaliteit
  Op 29 mei 2020 heeft de Grote Kamer van het Europees
  Hof voor de Rechten van de Mens een advies gepubliceerd naar aanleiding van een verzoek van het Armeense
  Constitutionele Hof.151 Het betrof een strafzaak tegen
  de oud-president Robert Kocharyan, die wordt verdacht
  
  147. https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/IP_20_1228.
  148. Stb. 2020, 231.
  149. Gedelegeerde verordening (EU) 2020/855 van de Commissie.
  150. Voorheen moest élke transactie met een (rechts)persoon die woonachtig of gevestigd is of zijn zetel heeft in een dergelijk land worden
  gemeld, zie T. Beekhuis & W.S. de Zanger, ‘De niet meldende Wwftplichtige handelaar in het strafrecht’, DD 2019, p. 861-862.
  151. EHRM 29 mei 2020, advies, verzoeknummer P16-2019-001 (Kocharyan). Het is het tweede advies sinds de inwerkingtreding van Protocol
  16 bij het verdrag, dat het mogelijk maakt om het EHRM om adviezen
  te vragen.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006004007
  
  van het ‘omverwerpen van de constitutionele orde’ bij
  protesten rondom een betwiste presidentsverkiezing,
  strafbaar gesteld in artikel 300 lid 1 van het Armeense
  wetboek van strafrecht. Op het moment van deze protesten (februari en maart 2008) was de genoemde strafbaarstelling echter nog niet in werking, maar gold een
  strafbaarstelling ter zake van machtsovername. Het
  Armeense hof stelde vijf vragen aan het Europese Hof,
  onder andere over de mogelijke terugwerkende kracht
  van de nieuwere strafbepaling. De voor het bijzonder
  strafrecht meest relevante vraag is of een strafbepaling
  die verwijst naar andere regelgeving voldoet aan de eisen
  van artikel 7 EVRM. Het gaat daarbij namelijk om gelede normstelling, hetgeen in het bijzonder strafrecht vaak
  voorkomt. Bijzonder is dat de desbetreffende Armeense
  strafbepaling verwijst naar de Armeense grondwet, die
  een hogere rechtskracht en hogere mate van abstractie
  dan de strafbepaling heeft. In die zin verschilt deze
  casus dus ten opzichte van gelede normstelling waarbij
  juist wordt verwezen naar lagere, meer gedetailleerde
  regelgeving, zoals in het Nederlandse bijzonder strafrecht veelvuldig voorkomt. Het Hof herhaalt zijn eerdere rechtspraak waarin het ging om gelede normstelling en stelt vast dat dergelijke normstelling op zichzelf
  niet in strijd is met artikel 7 EVRM. Uit een rechtsvergelijkend onderzoek (met 41 verschillende verdragspartijen) dat is uitgevoerd ten behoeve van het advies in
  deze zaak was bovendien gebleken dat veel van de
  lidstaten van de Raad van Europa dergelijke wetgevingstechniek gebruiken voor de strafbaarstelling van misdrijven tegen de ‘constitutionele orde’. Wel dient de normstelling te voldoen aan de eis van kwaliteit van recht: het
  moet voldoende nauwkeurig, toegankelijk en voorzienbaar zijn in de toepassing ervan. Door te verwijzen naar
  bepaling X in de strafbepaling, wordt ook bepaling X
  onderdeel van het strafrecht, en dienen dus beide normen tezamen de betrokken persoon in staat te stellen
  (eventueel met inwinning van juridisch advies) te voorzien welk gedrag tot strafrechtelijke aansprakelijkheid
  kan leiden. Het verdient de voorkeur dat de verwijzing
  expliciet is en dat de verwijzende strafbepaling de
  relevante bestanddelen van het strafbare feit bevat. Het
  is aan de nationale rechter om te beoordelen aan de hand
  van de omstandigheden van het geval of voorzienbaar is
  dat het handelen van betrokkene tot strafrechtelijke aansprakelijkheid zal leiden.
   •
  Ne bis in idem
  In zaak C-10/18 wordt rekwirant (een vennootschap
  naar Noors recht die actief is op het gebied van de
  kweek en verwerking van zalm) verweten dat hij artikel
  4 lid 1 en artikel 7 lid 1 Verordening EU 139/2004 heeft
  geschonden, door ‘in de periode van 18 december 2012
  tot 30 september 2013 een concentratie met een communautaire dimensie tot stand te brengen voordat die was
  aangemeld en met de interne markt verenigbaar was verklaard’.152 Rekwirant heeft onder meer aangevoerd bij
  het Hof van Justitie EU dat het opleggen van afzonder152. HvJ EU 4 maart 2020, ECLI:EU:C:2020:149.
  TBS&H 2020 | nr. 4
  
  215
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  lijke geldboetes wegens schending van artikel 4 lid 1 en
  artikel 7 lid 1 van de Verordening, inbreuk maakt op het
  ne bis in idem-beginsel. De klacht valt in twee onderdelen uiteen: (1) te weten ne bis in idem en het beginsel
  van de verrekening van straffen, en (2) ne bis in idem en
  de samenloop van inbreuken. Ten aanzien van het eerste
  onderdeel herhaalt het Hof dat het ne bis in idem-beginsel in acht moet worden genomen in mededingingsrechtelijke boeteprocedures. Het beginsel
  beoogt te vermijden dat een onderneming tweemaal
  wordt veroordeeld of vervolgd voor hetzelfde feit; het
  vereist zodoende dat sprake is van een onherroepelijke
  uitspraak. Nu in casu sprake is van sanctieoplegging
  voor overtreding van artikel 4 én artikel 7 door een en
  dezelfde autoriteit in een en dezelfde beslissing, is in
  zoverre geen sprake van schending van het ne bis in
  idem-beginsel. Ten aanzien van het tweede onderdeel
  oordeelt het Hof dat in het mededingingsrecht geen specifieke regels bestaan over de samenloop van inbreuken.
  