text: --
  
  137
  
  --
  
  Pl.,i.~l, cnz. s (parasitische zwammen die dc kiemplantcn
  van 1)iet('n doodcn). - t[o~,wcl uit de bovenaangehaaldc woor(lcn van (len Heer
  ]~:iihn 1)li.ikt, (lat her drogen van her bietenzaad te Naarden
  ~i~,/ in d<, e(,rste plaats geschied~ om schadelijke zwamnlen
  to bestrijden, maar vooral om onafhankelijk daarvan (le
  kiembaa,rhcid van her zaatl tc vergrooten, zoo laat het zich
  t(>(.h wcl l)(,griil)en, (lat iu natte zomers, wan'neer (]e oogst
  vo(.htig binn(~nl.)mt, o.1< v('lo zwammen, <lie buiten o 1) (le
  l~(,rrels ziiten,
  missohien o.k wcl zw,ammen, w(,lke reeds
  in de zaadhuid zi.in 1)inllengedrongen, - - door (ijdig drogcn
  v~lu het g~,oogst(, zaa(l zullen worden gedood. In natie ja]'en
  i,~ ]wt, ~llhans ht ]aag gelegen, voehiig'c strel.,n, zeker
  gewens(,ht, bet, voor den zaai bestemdc zaad te (]rogen. De
  ~,l) b]. 125 vermchle ervaring van ten' landbnuwer wijst daar
  o.k op. Her is hier rain(let (l(> plaats, nauwkeuriger aan te
  geven, op we]ke wijze dat drogen ].tel be,st geschiedt.
  J. RITZEMA ].~OS.
  Amsterdam, Mei 1905.
  KORTE INEDEOEELIHGEH.
  VI. Beitrdge zur phgsiologischen Analomie der
  l'il:gallen von tie,'mann Rit/er vo~ Gulte~berg (70 bladzijden, 4 platen), Leipzig, Wilhelm Engclmann. Prijs 2 Mk 60
  .... II. 1.60.
   tier zlj mij vcrgund, hior met c~d(ele woorden bovengenoemd werk aan te koHdigczl, dat niet zoo zcer voov den man
  van de praktijk als wel voor den beoefen~r vande wetenschappelijke phytopathologie vcel belangrijks bevat. Schrijver
  
  --
  
  138
  
  --
  
  wijst er op, dat - - terwijl onze kennis van de in planten
  parasiteerende zwammen, met name wat haren bouw en hare
  ontwikkelingsgesehiedenis betreft, in de l ~ t s t e jaren zcer is
  vooruitgegaan - - nauwkeurige onderzoekingen omtrent de
  de veranderingen, welke deze zwammen bij de planten, waarin
  zij parasiteeren, teweegbrengen, hog maar weinig zijn in 't w(,rk
  gesteld. En de ouderzoekingeu, die er dan nog omtrent dit
  onderwerp zijn gedaan, houden zich voornamelijk bczig met
  de beschrijving van den bouw der misvormingen, door de
  zwammen bij plauten teweeggebracht, soms ook met de wijze,
  waarop :~ich deze misvormingen onlwikkelen ; aan eene wetenschappelijke verMaring van haar on/staan wordt weinig
  aandacht gewijd. - - Nu weten wij omtrent de oorzaken van
  de bedoelde misvormingen, welke met. veer con gedeelte als
  - galvormingen , kan aanduiden, eigenlijk nog zoo goed als
  nicts; direete chemische of physische inwerkingen van den
  parasiet op de vocdsterplanten spelen daarbij niet de hoofdrol :
  er gaat van den parasiet een prikkel uit, die groote veranderingen in de weefsels der voedsterplant kan doen optreden;
  maar hoe die prikkel tot stand komt, daaromtrent bestaan
  hoogstens vermoedens. Met dit probleem houdt zich yon
  Outtenberg ook niet bezig ; zijne onderzoekingen hebben her
  doel, te traehten, he/ optredcn van nieuwe weefsels en her
  veranderen van bestaande weefsels te verklaren uit de functies,
  welke de zwam van hare voedsterplant verlangt. Uit dit oogpunt onderzocht hij de vorming van nieuwe weefsels bij het
  herderstasche (Capsella Bursa pastoris), wanneer bet is aangetast door Albugo candida (Cystopus candidus), - - bij de
  els, aangetast door Exoascus amentorum, - - bij de ma'isplant, aangetast door Uslilago Maydis, - - bij A d o x a
  moschalellina, aangetast door Puccinia Adoxae, en bij
  Alpenrozen, aangetast door Exobasidium Rhododendri.
   Nadat de verschillende vervormingen, die de organen van de
  
  --
  
  139
  
  --
  
  bovenvermcldc plantcn door de working dcr aangcgcvcn
  parasitischc zwammcn ondcrgaan, uitvoerig voor icdcr gcval
  apart behandcld zijn, laat de schrijvcr aan hot slot van zijn
  werkjc con algcmccn ovcrzicht over de vcrkregcn rcsultatcn
  volgcn. - Ecrst bcsprcckt hij dan dc vcraMeringen, die de celle~
  der vocdstcrplantcn ondcr den invlocd der parasictcn oMcrgaaH. In 't algemccn laat zich bij ccllcn, die onder den i~vlocd van cone pavasitischc zwam staan, cone vermoerdcring
  van hot protoplasma, ccnc grootcrc dich/heid cn eenc grootcrc
  on,loovzichtigh(fid din/tyrol constatecren. I)o vermccrderil~g
  van hct protoplasma is zonder twijfel het gcvolg van de door
  d(~' zwam in 't levt,n gcroepen vcrhoogdc activiteit dcr cel.
  Ten slotle kan hot pi'otoplasma eaht(~'r toeh vcrdwijnen, nl.
  wam~t~er hot gchccl cn al door den parasiet als vocdsel verbl'uikt wordt.
  I)c btfit(msto llt;tg vall her protoplasm~t wordt ovcral,
  wlt;tr hyphen of haustoriSn (zuigorgatlen)in de eel binnendringen, ingest ulpt. Bedoeling van (tit proc(~s is, het protoplasmalichaam dcl' col wm den p;~rasiet afgcschcidcn tehoudcn,
  en al(lu.~ den dood tier cel to vcrhinderen. Dikwijls scheidt
  deze 1,uitcnstc protoplasmalaag eerie dunne laag cellulose af,
  waavdoor (to hyphen gcheel of g,,deeltelijk c)mgrcnsd wordcn.
  De cclkcrn gcdraagt zich in vcrschillcnde gcvallcn zccr
  ongclijk, lnaar zij ondcrgaat toch in 't algcmccn cone vergrooring, soms cone deeling, Ook de kernlichaampjcs vcrgrootcn
  zich en vermccrdcrcn zich door dccling.
  Bij sommigc tier wccfscls v~tn de galvormingen, welke
  door do working van parasitische zwammcn ontstaan, nccmt de
  hocvcclhcid cc,lvocht in de celhm toe, in andcrc neemt zij af.
  I)ikwijls trccdt anthocyaan crin o p.
   Waarschijnlijk is dithct
  gcvo]g van ecn hoogcr g~'haltc van hot cclvocht aan suikcr;
  zooals Ovcrton in ander(, gevallcn hecft aangctoond, dat bet
  
  --
  
  140
  
  --
  
  op(reden van de bovengcnoemde roode kleurstof aan eene
  toename van hel suikergehalto der organen gebonden is.
  De cellulosewand kan onder den invloed van parasitische
  zwammen groote veranderingen ondergaan. Vooreerst wordt
  hij dikwijls tot verhoogden groei geprikkeld. Dikwijls echter
  blijft de verhouting van den cellulosewand uit ; en in 't algemeen ondergaat hij verschillende veranderihgen, die hem
  minder weerstandbiedend tegenover de zwam maken. Sores
  worden de cehvanden ill gore omgezet : dit is een beschermingsmaatregel van de voedsterplant ten opzichtc van den parasiet,
  evenals de afscheiding van nieuwe celluloselagen rondom binnengedrongen hyphen en haustori~n. - Vervolgens behandelt Guttenberg de eigenaardigo weefsels,
  die in de door zwammen veroorzaakie galvormingen optreden.
  De anatomische veranderingen, welke een of ander orgaan
  door de aantasting door eene zwam ondergaat, moeten in hoofdzaken daardoor worden verklaard, dat bet ingevolge van de
  inwerking dezer zwam verandert war zijne functie betreft.
  Zij zijn vooral versehillend van elkaar, naarmale zij in meer
  jeugdigen of meer volwassen toestand door de zwam worden
  aangetast.
  Wauneer de weefsels reeds in den toestand van meristeem
  onder den invloed van den parasiet komen te staan, dan ondergaan zij zeer groote veranderingen, en accomodeeren zich geheelaan de behoeften van dezen. Dezwam stelt zekere eischen
  aan do voedsterplant wat betreft de functies, die deze veer haar
  meet vervullen, en de plant vormt in verband daarmee verschillende weefselsystemen, welko daarvoor geschikt zijn. Dat zijn
  vooral her huidweefsel, het leidingswee/sel, her weefsel
  
  veer de ophooping van reservesloffen.
   Her huidweefsel wordt in verreweg de meeste gevallen
  door de epidermis gevormd. De ,, Pilzgallen ,, hebben dit, in
  zooverre hot als beschutting tegen te krachtigo, transpil'aiio
  diont, even goed noodig als de normale plantendeelen ; en even-
  
  -
  
  -
  
  1.1l
  
  --
  
  zecr hebbcn zij bchocftc aan con(; laag, die zc bcschermt tcgcn
  uitwcndige invloeden. Maar toch hebbcn de door zwammen
  veroorzaakte misvormingen gcwoonlijk ceuc dunnere oppcr]mid daa de normale plantendeelen, daar dezc gemakkelijk mort
  kunncn barsten of vcrschcurd wordcn, omdat de sporen mecstal il~wendig worden gcvormd en ccrst door hot barsien dcr
  opperhuid naar buiten kunncn lreden. Me~ her oog hicrop
  zijn dan gcwoonlijk ook bij ,nisvormingen, die door zwammen
  worden vcroorzaakt, de opperhuidscellen niel in hot bezit van
  de inrichti~gen, waardoor die van normale plantcndeelen gewoonlijk stevig aan elkaar bevestigd zijn.
  Her h!idingswecfsel is in de gallen incestal stork ontwikkeld; (m z~flks wordt gemakkclijk verklaard door de ornstandigheid, dat de voediHgsioffcn voor den parasiet mecstal niet in
  de gallen zelven door assimilatie worden gcvormd, en dus aan
  dezen moetcn wordcn to(~gevoerd A1 naar de soortvan stoffen,
  die de zwam bovenal noodig heeft, is de bouw der wtatbundels
  verschillend. Dat in de vaalbundels de trachee~u door lrachdiden vorvangen worden, laat zich waarschijnlijk gevoegclijk
  aldus verklaren : ( h t t niet zoozeer eene snelle voortgeleidil~g
  van water als wel cent ophool)ing van groote massa's daarvan
  noodig is.
  Thans bospreken wij hct wcefselsysteem, dat voor de ophooping van reservestoffen dient.
   I)it weefsclsyslccm neemt
  wcl het grootste gcdeelto van de gallon in. Dcels dieni her voor
  de ophoopillg van bouws/offcn (voedingsweefsel), dcels fungeert
  hot als watcrrescrvoir. IIet voedingswecfsel bestaat uit dunwaudige parenchymatische ccllcn, waarin zeer veel zetmeel en
  ook opgeloste koolhydraten aanwezig zijn. hls stikstofhouden&, rescrvcstof fungeert hot zeer rijkelijk voorhandcn protoplasma, iIet watcrwc(;fsel is gekc,nm(;rkt door zccr d~mne
  celwa.dcn, (lie iHzixfid~gen cn opzwcllingen vcrtoonen, alzoo
  golfvormig gcbog(m zij~}, zoohmg het wcefsc'l niet met water
  
  --
  
  142
  
  overvuld is; in 't laatste geval strekken zich de celwanden
  geheel. Her watcrweefsel der gallen heeft dus den zelfden
  bouw als her waterweefsel, dat men bij sommige planten in
  normalen toestand aantrcft. Dat de cellen van ditweefsel rijk
  zijn aan celvocht, ligt veer de hand.
  Itct waterweefsel en her voedingsweefsel kunnen uit zeer
  versehillende weefsels van de normale plant ontstaan : in her
  ])lad ontstaan zij 6f uit bet palissadeweefsel, 6f uit her sponsweefsel, 6f uit beiden; in stengels en takken ontstaan zij uit
  bast, mergstralen en merg; maar ook uit de elementen der
  vaatbundels en uit de epidermis kunnen waterweefsel en voedingsweefsel gevormd worden.
  Veer dc refining van deze
  wcefsels bestaan dus alleen physiologische gronden.
  Intercellulaire holten zijn in deweefsels der ,, Pilzgallen ,,
  gewoontijk niet of niet dan spaarzaam aanwezig. - In her bovenstaande heb ik een beknopt overzicht traehten
  te geven van den inhoud van (~uttenbergs werk, dat zaken
  behandelt, die gewoonlijk in de boeken over phytopathologie
  niet dan op zeer onvoldoende wijze worden besproken. Door
  de onderzoekingen van Guttenherg is een stap gezet op een
  gebied, waarop zich tot dusver slechts sommige onderzoekers
  hadden bewogen, en dan doorgaans hog niet anders dan toevallig.
   ],:r meet eehter hog heel wat gebeuren, eer men met de
  
  ,, Pilzgallen ,, of MycocecidiSn zoo gocd op de hoogte is
  gekomen als met de insektengallen of in 't algemeen de
  ,, Zoocecidi6n ,,, waaromtrent vooral onze landgenoot Prof.
  Beyerinck zoo hoogst belangrijke onderzoekingen heeft
  ingesteld.
  J. R. B.
  