text: Témoigner. Entre histoire et mémoire
  
  Revue pluridisciplinaire de la Fondation Auschwitz
  126 | 2018
  
  Questions sur l’avenir du travail de mémoire
  
  Laurence Schram, “Dossin. L’antichambre
  d’Auschwitz”
  Frédéric Crahay
  Traducteur : Anneleen Spiessens
  
  Édition électronique
  URL : https://journals.openedition.org/temoigner/7589
  DOI : 10.4000/temoigner.7589
  ISSN : 2506-6390
  Cet article est une traduction de :
  Laurence Schram, “Dossin. L’antichambre d’Auschwitz” - URL : https://journals.openedition.org/
  temoigner/7544 [fr]
  Éditeur :
  Éditions du Centre d'études et de documentation Mémoire d'Auschwitz, Éditions Kimé
  Édition imprimée
  Date de publication : 2 avril 2018
  Pagination : 132-133
  ISBN : 978-2-930953-06-9
  ISSN : 2031-4183
  Référence électronique
  Frédéric Crahay, «Laurence Schram, “Dossin. L’antichambre d’Auschwitz”», Témoigner. Entre histoire et
  mémoire [Online], 126 | 2018, Online op 24 janvier 2022, geraadpleegd op 04 février 2022. URL: http://
  journals.openedition.org/temoigner/7589 ; DOI: https://doi.org/10.4000/temoigner.7589
  
  Ce document a été généré automatiquement le 4 février 2022.
  Tous droits réservés
  
  Laurence Schram, “Dossin. L’antichambre d’Auschwitz”
  
  Laurence Schram, “Dossin.
  L’antichambre d’Auschwitz”
  Frédéric Crahay
  Traduction : Anneleen Spiessens
  
  RÉFÉRENCE
  Laurence Schram, Dossin. L’antichambre d’Auschwitz, Racine, 2016, 348 p.
   1
  
  Het 48 pagina’s tellende boekje De geheimzinnige kazerne Dossin te Mechelen. Deportatiekamp der joden, geschreven door Jos Hakker in 1944, kon in die tijd slechts het topje van
  de ijsberg onthullen. Decennialang bleef de kazerne Dossin – of preciezer, het
  SS Sammellager Dossin – onbekend bij het grote publiek. Het stond in de schaduw van
  het SS Auffanglager Breendonk, waar verzetslui werden vastgehouden en waar kort na
  de oorlog een memoriaal werd opgericht. De kazerne Dossin kwam in het bezit van het
  leger en werd in de jaren zeventig heringericht als appartementsgebouw. In
  vergelijking met de martelingen en de helse praktijken die de gevangenen in
  Breendonk moesten ondergaan, leek Dossin op het eerste gezicht niet zo vreselijk. In
  werkelijkheid wisten het grote publiek en zelfs specialisten over de Tweede
  Wereldoorlog bijzonder weinig over wat daar had plaatsgevonden tussen 27 juli 1942 en
  4 september 1944.
   2
  
  Het proefschrift van Laurence Schram geeft daarvan nu een accurater, en vooral ook
  menselijker beeld. Haar boek Dossin. L’antichambre d’Auschwitz is gebaseerd op een groot
  aantal getuigenissen die de auteur optekende over een periode van 17 jaar. Eén persoon
  deed het haar voor: pionier Maxime Steinberg (1936-2010), die vanaf de jaren zeventig
  de Shoah in België ging bestuderen om bewijzen tegen voormalige nazi’s te verzamelen
  voor het proces in Kiel, in 1980-1981. Steinberg zou Schrams wetenschappelijke mentor
  worden. Ze ontmoetten mekaar in 1995 tijdens de oprichting van het Joods Museum
  van Deportatie en Verzet, aan de voorzijde van de kazerne Dossin. Steinberg zou ook de
  promotor worden van het proefschrift van Schram. Gezien de omvang van de taak –
  
  Témoigner. Entre histoire et mémoire, 126 | 2018
  
  1
  
  Laurence Schram, “Dossin. L’antichambre d’Auschwitz”
  
  een feitelijke en nauwkeurige geschiedenis schrijven van het SS Sammellager – kwam de
  hulp van de befaamde historicus goed van pas.
   3
  
  Het onderzoek van Schram bestond uit archiefonderzoek, maar ook uit veel interviews
  met mensen die in de kazerne hadden verbleven in afwachting van hun deportatie naar
  het concentratieen uitroeiingskamp Auschwitz-Birkenau in Hoog-Silezië. De historica
  weet gezichten te plakken op de verhalen, en soms zelfs namen en verhalen op de
  gezichten. Aan de hand van een slimme montage van gestaafde verhalen beschrijft ze
  het dagelijkse leven in het kamp. Het boek bevat zo een indrukwekkende hoeveelheid
  aan details over de Joodse gevangenen, Roma en Sinti, maar ook over de Duitse en
  Belgische SS-bewakers. Bovendien levert de auteur nieuwe en completere cijfers aan
  over het aantal personen dat vanuit Mechelen werd gedeporteerd naar Auschwitz,
  Vittel, Buchenwald, Ravensbrück en Bergen-Belsen. In totaal gaat het om 25 628
  personen, waaronder 25 274 Joden en 354 Roma en Sinti, tussen de leeftijd van 39 dagen
  en 93 jaar. 28 konvooien vervoerden hen naar hun eindbestemming – voor de meesten
  was dat de dood. In 1945 waren slechts 1251 gedeporteerden nog in leven.
  4
  
  In 2004 publiceerde de Belgische historicus Patrick Nefors een boek dat tot op vandaag
  terecht wordt beschouwd als het standaardwerk over de geschiedenis van
  SS Auffanglager Breendonk. Laurence Schram levert nu het standaardwerk over de
  kazerne Dossin. Al ontbreekt op bepaalde momenten een doorgedreven analyse, plaatst
  de auteur de geschiedenis van de kazerne niet voldoende in een breder perspectief, en
  werkt ze geen ‘innovatieve’ theorie uit, het blijft een onontbeerlijk basiswerk en een
  aanzet voor verder onderzoek. Het is het resultaat van het moeizame archiefen
  interviewwerk van een historicus die een terrein afbakent dat nog moet ontgonnen
  worden. Eén ding is zeker: geen enkele ‘analist’ of ‘theoreticus’ kan om dit boek heen
  voor een beschouwing over de kazerne Dossin. En dat is precies het kenmerk van een
  standaardwerk.
   Témoigner. Entre histoire et mémoire, 126 | 2018
  
  2.
  