text: DR. N. J. KROM
  
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 10:09:35AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  IN MEMORIAM Dr, N, J. KROM.
  5 September 1883-8 Maart 1945.
  THtOR
  
  I>r. F. ü. K. BOSCH.
  Ie liet begin van dit veelbewogen jaar heMsen de door ons Instituut
  vertegenwoordigde wetessdsppen een zeer gevoelig verlies gelede?;
  door het overlijden van een harer voortreffelijkste beoefenaars: prof.
  dr. N. j . Knasi, algemeen erkend voorman en leider van den aanvankelijk kleinen, mede door zijn toedoen gestadig zich uitbreidenden
  kring van degenen, <lte zidi tot de studie van de oudheidkunde en
  oude geschiedenis van Ned.-Indië aangetrokken voelen. Tijdens zïjfi
  leven ïs Krom door vele hechte handen aan het Instituut en deszelfs
  arbeid verbonden geweest. Bijna veertig jaar lang behoorde hij tot
  zijn leden; vele malen maakte hij deel uit van het Bestuur en twee
  malen bekleedde hij het Voorzitterschap hiervan; bovendien zijn zijn
  voornaamste werken alle onder de auspiciën van het Instituut verschenen. Zoo ergens dan past het hier, in deze Bijdragen, Krom's
  verdiensten jegens de wetenschap te gedenken, dezelfde Bijdragen
  waarin zoovele gedegen studiën van zijn hand het licht hebben
  gezien *).
  Nicolaas Johannes Krom werd den 5en Sept. 1883 als eenig kind
  van Mr. C. C. N. Krom en J. M. U. Herderschee te 's-Hertogenbosch geboren, waar zijn vader het ambt van rijks-archivaris bekleedde.
   Toen hij twee jaar oud was overleed zijn vader en verhuisde zijn
  moeder met hem naar Nijmegen. Hier bezocht hij de lagere school en
  doorliep hij het gymnasium, waarna hij zich in 1901 aan de Leidsche
  Universiteit als student in de rechten liet inschrijven. Deze studie
  bevredigde hem echter niet — geen wonder, spotte later zijn promotieplaat, Krom in de rechten, dat moest mis loopen! — om welke
  reden hij tegen het eind van zijn eerste jaar naar de klassieke letteren
  i) Voor een aantal bijzonderheden uit het hier volgende levensbericht betuig
  ik hier gaarne mijn oprechten dank aan Mevr. de Wed. E. Krom-Van der Plas
  en prof. dr. A. W. Bijvanck te Leiden.
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 10:09:35AM
  
  Dl. 103.
  . This is an open-access article distributed under 1the terms
  via Open Access.
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  2
  
  t S MEMORIAM BKL S. j . KK0&L
  
  overging. Ondanks dit oponthoud legde hij reeds tn 1904 het cantfidaatsexanien af. In 1906 gevolgd door liet doctoraal, dit maal ram
  lande — welk praedtcaat teen uiterst zelden werd toegekend —,
  waarna liij zich ouder leiding van prof, Hotwerda in het btjizoisdet
  op de studie der archeologie toelegde. Hij werd in 1907 onder dezen
  hoogleeraar als assistent verbonden aan het Museum van Oaclhedei;,
  naai deel aan de opgravingen van Holwerda jr. etï promoveerde in
  19Ö8 op een proefschrift getiteld „De popölïs gennanïs pst riant nostrara incoienttbus**,.
   Het feit dat Krora de aandacht op zich had gevestigd door MJK
  scherp verstand en greote werkkracht, gevoegd bij zïjm kundigheden
  als archeoloog, deed de keoze esp ten vallen toen van de rijde der
  Indische Regeering de wensen kenbaar werd gemaakt, het sinds
  Brandes' dood vaeeerende voorzitterschap der Oudheidkundige Commissie door een nieuwen foncttonaris te doen bezetten. Ite ïerrassesA
  voöraitzicbtea cfie zkh hier voor een jong etï energiek archeoloog
  openden werden door Krora met heide handen artJ^egrepen en hei
  was in de overtoigiag van groet es goed werk te zuilen knr«aea verrichten dat hij zijn stodie anderrnaa!, thans ïn de richting van zijn
  toekomstigen werkkring, deed afbuigen. Het lot was hem hierbij
  uitermate gunstig door voor de studie van het Sanskrit en het
  Javaansch het tweetal voortreffelijke geleerden Kern en Jonker op
  zijn weg te plaatsen. Bovenal Kern's groote persoonlijkheid en ontzag
  afdwingende kennis hebben een machtigen invloed op Krom's geest
  uitgeoefend en er voor zijn geheele volgend leven hun onuitvvischbaar
  stempel op gedrukt.
  Na in 1909 in het huwelijk te zijn getreden met Mej. E. van der
  Plas ging hij in 1910 met de ,,Rembrandt" scheep naar Indië en
  aanvaardde er in hetzelfde jaar de betrekking van Oudheidkundig
  Ambtenaar, Voorzitter der Commissie voor Oudheidkundig Onderzoek op Java en Madoera.
  Een belangrijke gebeurtenis kort na zijn aankomst te Batavia was
  zijn benoeming tot lid in de Directie van het Bataviaasch Genootschap
  van Kunsten en Wetenschappen, van ouds het wetenschappelijk middelpunt voor de studie der oudheidkunde en geschiedenis van den
  Archipel. Hij trof hier onder zijn medebestuursleden een aantal mannen met veel Indische kennis en ervaring aan, o.a. F. A. Liefrinck,
  Dr. G. A. J. Hazeu, Dr. Ph. S. van Ronkel, C. M. Pleyte, J. P.
   Moquette en Dr. D. A. Rinkes, van wie hij ongetwijfeld veel omtrent
  de hem nog onbekende Indische zaken geleerd heeft en met enkelen
  
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 10:09:35AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  Ï S MEMORIAM I»E. X J. EROM.
  3
  
  van wie hij op voet van vriendschap kwam te verfceeren — ik denk
  liter in de eerste plaats aan de nobele figuur van J. P. Moqneite.
  In 1911 volgde hij Pieyte op als conservator van 's Genootsehapsarcheologische verzameling terwijl Mj zich later ncsg niet liet Secretariaat der Directie belastte. Waren das zijn connecties met het Genootschap van zeer ïntiemen aard, voor de uitvoering van zijn eigenlijke oudheidkundige taak was hij geheel op zich zelf, op eigen initiatief, eigen inzicht en werkkracht aangewezen. En hieraan werden
  vooral ïn den beginne waarlijk niet geringe etschen gesteld. Het is
  niet te veel gezegd, dat wat de organisatie van het oudheidkundig
  onderzoek betreft nog nagenoeg alles te doen was overgebleven.
   Weliswaar hadden Brandes* geniale verkenningstochten reeds de
  richting aangewezen waarin toekomstige nasporingen zich zonden
  moeten bewegen en ook was door denzelfden geleerde reeds veel en
  waardevol materiaal verzameld, maar de grondslag voor een organisatie
  was nauwelijks gelegd. De Oudheidkundige Commissie was Brandes
  geweest en met zijn voortijdig overlijden was het onderzoek weldra
  op dood spoor geraakt en verzand, zulks ongeacht liet feit, dat deer
  de overgebleven leden der Commissie, J. Knebel en H. L. Leydie
  Melville, incidenteel nog verdienstelijk werk was verricht. Gelukkig
  beschikte Krom over een aantal gaven die hem zoo nu als later tot
  sieraad strekten en die hem in staat zouden stellen tijdens zijn betrekkelijk korte verblijf op Java een respectabele hoeveelheid werk te
  verzetten. De eerste hiervan was zijn vermogen om snel èn goed te
  kunnen werken, het gevolg van zijn helderheid van geest, zijn „esprit
  débrouilleur", die hem in staat deed zijn duistere en ingewikkelde
  situaties onmiddellijk te doorzien en ze in klaarheid en eenvoud te
  doen verkeeren. Hierbij was hij uiterst practisch van aard en beschikte
  hij over een groote mate van zelfkennis. Wel verre van zich ooit in
  onbestemde verten te verliezen, te veel hooi op zijn vork te nemen
  of zich op gebieden te wagen die hij niet beheerschte — de niet denkbeeldige gevaren van een studieterrein als het archeologische! — deed
  hij en deed hij goed wat in zijn onmiddellijke bereik lag, zonder zich
  ooit over gebrek aan personeel, gebrek aan voorstudies, gebrek aan
  tal van andere zaken die het onderzoek hadden kunnen vergemakkelijken en veraangenamen, te beklagen.
   Met deze kostelijke gaven toegerust toog hij aan het werk — werk
  dat vooreerst van practischen aard was, waar het aankwam op het
  scheppen van orde in don weinig overzichtelijken toestand van oudheidkundige foto's, bouwkundige teekeningen, a f prenten van inscrip-
  
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 10:09:35AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  4
  
  IN MEMORIAM DR. N. J. KROM.
  ties en het velerlei andere te Batavia aanwezige studiemateriaal. Maar
  daarnaast stelde de wetenschap haar eischen: allerlei oudheidkundige
  problemen dienden te worden onderzocht en de verkregen resultaten
  in 's Genootschaps Tijdschrift of in de Oudheidkundige Rapporten te
  worden gepubliceerd; de omvangrijke epigraphische nalatenschap van
  Brandes wachtte er op, voor don druk gereed gemaakt en in het licht
  gegeven te worden; bovendien bestond er behoefte aan een nieuwe
  bewerking van den zgn. „oude Verbeek", den bestaanden Inventaris
  der Hindoe-oudhcden op Java. Tusschen al dit werk door vielen de
  toen nog veel tijd roovende dienstreizen ter bestudeering en inspectie
  der monumenten en het treffen van de maatregelen ter voorkoming
  van hun verder verval. Hierbij voegde zich ten slotte nog de voorbereiding voor zijn groote studiereis door Voor- en Achter-Indië,
  hem van Regeeringswege opgedragen en te ondernemen met het
  tweeledige doel: ,,studie te maken van de Hindoe-monumenten aldaar,
  in het bijzonder van die waarvan de kennis voor de oudheden op Java van belang is, en voorts zich op de hoogte te stellen
  van de maatregelen welke daar te lande worden genomen met betrekking tot het onderhoud van meerbedoelde monumenten en in het
  algemeen van de inrichting van de oudheidkundige diensten in BritschIndië en Cambodja".
  Op de bedoelde reis door Voor-Indië die van Sept. 1910 tot Febr.
   1911 duurde had hij het voorrecht te kunnen prof iteeren van de groote
  kennis en ervaring van zijn landgenoot, Dr. J. Ph. Vogel, wnd.
  Director-General of Archaeology, die zijn reis had voorbereid en hem
  op een groot gedeelte ervan vergezelde, terwijl in Indochina de
  bekwame Chef du Service Archéologique H. Parmentier hem tot
  gids diende. Verrijkt met een macht van nieuwe indrukken kwam
  Krom te Batavia terug, waar hij, heet van de naald, een rapport
  indiende — niet voor publicatie bestemd — aangaande de organisatie
  en werking van de oudheidkundige diensten in Voor- en Achter-Indiê,
  waaraan conclusies werden vastgeknoopt voor de beste organisatie van
  den toekomstigen Oudheidkundigen Dienst in Ned.-Indië. Ter afronding van de resultaten van zijn eerste studiereis ondernam hij in opdracht van de Regeering in hetzelfde jaar 1911 nog een tweede reis,
  thans naar de oudheden in Zuidelijk Voor-Indië.
  De gouvernementeele molens malen langzaam. Eerst in Juni 1913,
  twee jaar na de indiening van Krom's voorstel, verscheen het G. B.
  tot instelling van den Oudheidkundigen Dienst in Ned.-Indië, aan
  welken dienst werden opgedragen „de inventarisatie van en het
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 10:09:35AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  IN MEMORIAM DR. N. j . KROM.
  5
  
  toezicht op de oudheden in Ned.-Indië, zoowel die van Hindoeschen
  en Mohainnicdaanschen als die van Nederlandschen oorsprong, de
  beraining en uitvoering van maatregelen om die oudheden voor verder
  verval te behoeden, het doen van opnamen en opmetingen en verder
  in het algemeen het oudheidkundig onderzoek in den ruimsten zin,
  ook op epigrafisch gebied".
   Ziet men op deze schepping van Krom terug nadat haar bruikbaarheid meer dan een kwart eeuw iang aan de practijk is getoetst
  geworden, dan kan men niet anders dan bewondering koesteren voor
  de wijze waarop hij de deugden van de door hem bestudeerde organisaties in Voor- en Achter-Indië tot een harmonisch geheel heeft
  weten samen te smelten, onder vermijding zooveel mogelijk van de
  aan die organisaties inhacrente gebreken. Het duidelijkste bewijs voor
  de deugdelijkheid van zijn stichting is wel hierin gelegen, dat de
  organisatie van den Oudheidkundigen Dienst in de kwart eeuw van
  liaar bestaan nagenoeg geen verandering heeft behoeven te ondergaan,
  Irc-rekend als zij was op de uitbreiding der functies die haar bij baar
  verdere ontwikkeling ten deel zouden vallen.
  In 1912 ondernam Krom een dienstreis door de Padaiigschc Bovenlanden ter bestudecring van de daar aanwezige, nog weinig bekende
  oudheden en publiceerde de inventaris ervan in het inmiddels naast
  de bestaande Rapporten nieuw gecreëerde Oudheidkundig Verslag;
  verder stelde hij ten gebruike van de bezoekers van den Baraboedoer
  een Korte Gids voor dat bouwwerk samen — sindsdien een groot
  aantal malen herdrukt en in het Engelsen vertaald — en wijdde hij
  een interessante studie aan de Buddhistische bronzen in het museum
  te Batavia. In het volgend jaar verscheen van zijn pen ,,De bronsvondst van Ngandjoek" en zag het Rapport Hoepermans het licht.
   Intusschen hadden zich in Nederland voor Krom familie-omstandigheden voorgedaan die op den duur een ernstig, ja onoverkomelijk
  beletsel voor zijn verder verblijf in Indië gingen vormen. Met het
  oog hierop werd hem in 1913 een kort verlof voor den tijd van drie
  maanden naar Europa toegekend, in 1915 gevolgd door een verlof
  van zes maanden. Het jaar 1914 zag hem echter nog in volle actie,
  o.a. met de gedeeltelijke ontgraving van de pas ontdekte tjandi Tikoes
  en de publicatie van den inventaris der oudheden in de buitenbezittingen. Maar nadat in het laatst van dat jaar de lang verbeide adjunctoudheidkundige zijn functie aanvaard had en in de eerste maanden
  van 1915 was ingewerkt, achtte Krom het oogenblik gekomen om het
  hem toegekende verlof te doen ingaan en Indië te verlaten, niet verDownloaded from Brill.com 06/29/2024 10:09:35AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  6
  
  IN MEMORIAM DK. N. J. KROM.
  moedend dat dit besluit een eind aan zijn Indische loopbaan zou
  maken.
  Na aankomst in Nederland vestigde hij zich in Den Haag waar
  hij weldra volop werk vond. Behalve met de voortzetting van de
  uitgave van Kern's Verspreide Geschriften waaraan hij mede tijdens
  zijn verblijf in Indië een werkzaam aandeel had gehad, hield hij zich
  in de eerste plaats bezig met de voorbereiding van de door het Instituut uit te geven afzonderlijke editie van Kern's Nagarakrëtagama.
   De bedoeling hiervan was Kern's magistralen arbeid in handen te
  brengen van een kring van lezers voor wie de serie der Verspreide
  Geschriften minder gemakkelijk bereikbaar was; voorts tegemoet te
  komen aan Kern's wensch, bij de heruitgave van zijn werk mede het
  door anderen over den Nagarakrëtügama geschrevene tot zijn recht
  te laten komen. In dezen opzet is Krom uitnemend geslaagd. Als zijn
  uitgave van Prapaiïca's vermaarde lofdicht is geworden, gelijk in
  het Voorbericht wordt gezegd „een eerbiedige hulde aan de nagedachtenis van onzen grooten Meester", dan is hieraan niet in de
  laatste plaats debet het apparaat van tekstcritische aanteekeningen,
  verklarende opmerkingen, kaarten, tabellen en inhoudsopgave, hetwelk door Krom's goede zorgen aan Kern's vertaling werd toegevoegd en de bruikbaarheid ervan in niet geringe mate verhoogd
  heeft.
  Inmiddels was Krom's verlof tot twee jaren verlengd en werd
  hem hierdoor de gelegenheid geboden ook werk van langcren adem
  te entameeren. Het Bestuur van het Instituut vond hierin gereede
  aanleiding om een tweetal regeeringsopdrachten aan hem uit te
  lokken, de eerste beoogende de samenstelling van den archeologischen
  tekst der Baraboedoer-monograf ie; de tweede de samenstelling van
  een samenvattend werk over de Hindoe-Javaansche kunst.
   Aangaande de uitvoering van de eerste opdracht had eenig verschil
  van opvatting bestaan. In den boezem van het Instituutsbestuur was
  namelijk de zienswijze verdedigd, dat niet zou kunnen worden volstaan met een beschrijving van het heiligdom aan de hand van hetgeen
  op dat oogenblik wetenschappelijk vast stond, maar dat zou moeten
  worden nagegaan of door de bestudeering van de Indische, Tibetaansche en Chineesche bronnen de verklaring van de tot nog toe onverklaard gebleven reliefseries mogelijk kon worden gemaakt. Het pleit
  voor Krom's practischen geest, dat hij deze zienswijze niet tot de
  zijne gemaakt heeft en zoodoende heeft weten te voorkomen dat
  Ie mieux l'ennemi du bien worden zou. Zich wijselijk tot het onmidDownloaded from Brill.com 06/29/2024 10:09:35AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  IN MEMORIAM DR. N. J. KROM.
  /
  
  dellijk bereikbare bepalend voltooide hij in ongeloofelijk korten tijd
  — in Sept. 1916 werd de opdracht verstrekt en reeds in Juni 1918
  dateerde hij het Voorbericht — de 791 bladzijden kvvarto formaat
  van zijn tekst. Deze snelle afwerking heeft aan de degelijkheid van
  zijn werk niet den minsten afbreuk gedaan. Op iedere bladzijde
  getuigt het van diepgaande kennis van het Buddhisme in het algemeen en van de met Baraboedoer annexe problemen in het bijzonder;
  getuigt het ook van de oprechte bewondering van den auteur voor
  de meest verheven schepping der Hindoe-Javaansche kunst. Kortom
  in zijn Baraboedoer-monografie heeft Krom een standaardwerk nagelaten, dat — niet geringe hulde — het bouwwerk waaraan het
  was gewijd ten volle waardig is.
   De andere opdracht waarvan boven sprake was werd eveneens met
  bekwamen spoed voltooid. Reeds in Maart 1919 werd de tekst afgesloten, waarna in Jan. 1921 een proefexemplaar van het werk dat
  tot titel had ontvangen ,,Inleiding tot de Hindoe-Javaansche kunst"
  in de bestuursvergadering van het Instituut ter tafel kon worden
  gebracht. De aan dit werk gestelde eischen hadden geluid, dat het niet
  een „populair" boek worden mocht; verlangd werd een wetenschappelijk werk, tevens leesbaar voor den beschaafden leek; daarbij zou
  het een samenvatting moeten zijn van de vele en belangrijke resultaten die het oudheidkundig onderzoek sinds Brandes' optreden had
  opgeleverd. Aan deze ietwat tweeslachtige verlangens is Krom tegemoet gekomen door aan zijn werk het karakter van een ,,Inleiding"
  te geven. Het Voorbericht zegt hierover: „Vóór men met kans op
  bevredigend resultaat gaat trachten de Hindoe-Javaansche kunst in
  haar uitingen te verklaren, dient een overzicht te zijn verkregen,
  waarin die uitingen bestaan. Tot dezen nederigen vóór-arbeid hebben
  wij ons moeten bepalen. Mochten wij er in geslaagd zijn eenig inzicht
  te hebben verschaft in het aanwezige materiaal en in het algemeen
  beloop der Hindoe-Javaansche kunstgeschiedenis, dan zal daarmede
  tot een verder en dieper gaand onderzoek de weg zijn geopend". Hiermede is duidelijk gezegd wat het werk wel en wat het niet bedoelde
  te wezen. Het wilde wel het hoe, niet het waarom der verschijnselen
  laten zien; wel den weg bereiden voor verder onderzoek, niet zelf
  dien weg opgaan. De verdiensten en de zwakke zijden van het boek
  zijn hiermede tevens geteekend. In zijn degelijkheid, overzichtelijkheid
  en betrekkelijke volledigheid is het een betrouwbare gids voor beginners geworden, doch waar het nergens naar de diepte afsteekt, noch
  Downloaded
  from Brill.com
  zich ooit boven den beganen grond
  verheft,
  moet 06/29/2024
  het den 10:09:35AM
  ietwat
  
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  ö
  
  IN MEMORIAM DR. N. J. KROM.
  hooger eischen stellenden lezer teleurstellen. Feitelijk werd dan ook
  de bestaande behoefte aan wat voedzamer kost minder door Krom's
  Inleiding bevredigd dan door zijn twee jaar later in de V.U.B, verschenen boekje ,,Het Oude Java en zijn Kunst", hetwelk, in zeer
  onderhoudenden trant geschreven zijnde, niettemin op enkele interessante problemen iets dieper ingaande en hiermede de belangstelling
  prikkelende en deels bevredigende, als een model van een „populair"
  geschrift in den besten zin des woords gelden kan.
   Nog vóór de verschijning van de Inleiding was aan de Leidsche
  Universiteit de nieuwe leerstoel in de Archeologie en Oude Geschiedenis van Ned.-Indië ingesteld en was Krom tot buitengewoon hoogleeraar in dit studievak benoemd. Hij aanvaardde zijn ambt met het
  uitspreken van een rede getiteld „De Sumatraansche periode der
  Javaansche Geschiedenis". Gelijk door Dr. A. J. Luyt, Krom's oude
  studievriend uit Leiden, in een sympathiek gesteld artikel in „Ned.Indië Oud en Nieuw" duidelijk naar voren werd gebracht, was het
  groote belang van de instelling van den nieuwen leerstoel vooral
  gelegen in het feit, dat aan de groeiende belangstelling in Nederlandsche en intellcctueele inheemsche kringen werd tegemoet gekomen
  door het scheppen van een centrum van onpartijdig wetenschappelijk
  onderzoek welks resultaten onmiddellijk ten goede zouden komen aan
  de vele jonge krachten die te Leiden voor een Indischen werkkring
  zouden worden opgeleid. — Werden in deze woorden verwachtingen
  uitgesproken die nog in vervulling moesten gaan, thans, nu Krom's
  22-jarige werkzaamheid als buitengewoon, sinds 1925 als gewoon
  hoogleeraar achter ons ligt, kan eerst met recht worden getuigd
  hoezeer zijn onderwijs niet alleen aan de verbreiding van kennis, maar
  ook aan de stimuleering van de belangstelling in Indonesië's oudste
  verleden ten goede is gekomen. Wanneer de studie van dit verleden
  tot een waarlijke wetenschap is uitgegroeid en wanneer er tal van
  beoefenaars van die wetenschap zijn gevormd, die het hunne tot
  haar verderen opbouw hebben bijgedragen, dan is dit voor een zeer
  groot deel aan Krom's degelijke onderricht te danken geweest.
  Krom's arbeid als hoogleeraar werd in het jaar 1921 op aangename
  wijze onderbroken door een tweede verblijf op Java gedurende hetwelk hij schrijver dezes, zijn opvolger in het ambt van Chef van den
  Oudheidkundigen Dienst, tijdens diens verlof naar Europa verving.
   06/29/2024besteedde
  10:09:35AM
  Het grootste
  deel van het halveDownloaded
  jaar op from
  JavaBrill.com
  doorgebracht
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  Ï S MEMORIAM UK. S. J. KROM.
  9
  
  hi? aau reizen voornamelijk niet het doel materiaal te verzamelen voor
  de bewerking van den tweeden druk van zijn Inleiding die ai spcsedig
  11a het verschijnen van de in een kleine oplaag gedrukte eerste editie
  noodzakelijk was gebleken. Ook bezocht hij Baii waar kort tevoren
  door Resident H. T. Damsté het even imposante als interessante
  rotsgravencomplex roei foijfchoorend klooster te Tampak Siring ontdekt was. In Augustus keerde Krom naar Nederland terug om er
  weer zijn ambt als hoogleeraar te aanvaarden.
   Behalve mei de hieraan verbonden werkzaamheden Weid hij zich in
  de nu volgende jaren voornamelijk bezig niet liet zich kwijten van een
  derde opdracht die hem van Regeerïngswege verleend was en c«k nu
  "m^eer door het Instituut was ailgeiokt, dit maai tot de samenstelling
  van een werk over de oude geschiedenis van Java tot «nstreeks 1500
  it. C , waarin zouden worde» bijeengebracht aüe gegevens welke op
  «lat oogenblik bekend, eraar over vete publicaties verspreid waren, öat
  er aan zulk een werk gnwte belwefte bestond blijkt wel uit hef feit,
  dat kort Ie voren de Commissie voor de Yoikslectmir te Batavia het
  initiatief had genomen <*m een samenvatting van de Javaansche geschiedenis te doen bewerken en dit de verschijning van Mevr. FruinMees' verdienstelijke Geschiedenis van Java ten gevolge had gehad
  (1919). Gold het hier echter een werk bestemd voor een grooten kring
  van belangstellenden, bij de door Krom te schrijven Geschiedenis zat
  de restrictie van populariteit niet voor. Een gelukkige omstandigheid
  voor den auteur, want anders dan bij zijn Inleiding kon hij zich nu
  veroorloven alle tweeslachtigheid te vermijden en aan de wetenschap
  de volle maat te geven. Men kan het aan alles bemerken: met de uitvoering van deze opdracht heeft Krom zich eerst recht in zijn element
  gevoeld. Hier toch kwam het juist op datgene aan waarvoor hij een
  bijzonder talent bezat: op het ordenen en schiften, toetsen en in
  onderling verband brengen van een groote hoeveelheid van gegevens
  en het daaruit opbouwen van een sluitend geheel. Zoo is Krom's
  werk veel meer geworden dan wat zijn opdracht behelsde: de bloote
  samenvatting van wat over vele publicaties verspreid aanwezig was.
   Uit de duizenden van alle zijden verzamelde feiten en feitjes heeft hij
  iets doen opgroeien wat tot dusver ontbroken had: de oudste geschiedenis van het Javaansche volk, een waarlijke geschiedenis, die in haar
  hoofdlijnen een zoo aaneengesloten, een zoo logisch en overtuigend
  beeld van het Javaansche verleden ontwerpt, dat het ons bijna de
  lacunes en duistere plekken doet vergeten waarvan het in dat verleden
  helaas nog steeds wemelt.
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 10:09:35AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  10
  
  IN MEMORIAM DR. N. J. KROM.
  Omstreeks het jaar 1926, met het bereiken van de middaghoogte
  van zijn leven, toen zijn Hindoe-Javaansche Geschiedenis verscheen
  en ook zijn „Levensgeschiedenis van den Buddha op Barabudur" en
  ..L'Art javanais dans les Mtisées de Hollande et de Java" (Ars Asiatica, Dl. VIII) het licht zagen, had Krom tevens het hoogtepunt van
  zijn wetenschappelijke productie bereikt. Na dat tijdstip verschenen er
  van zijn pen nog een aantal min of meer belangrijke geschriften —
  o.a. „Baraboedoer. Het heiligdom van het boeddhisme op Java", een
  beknopte, populaire versie van zijn standaardwerk over het monument
  (1930); verder „üe ondergang van Crïwijaya" (1926) en „Het Karmawibhangga op Barabudur" (1933) —, maar het voornaamste van
  wat hij had te geven, had hij toen toch reeds gegeven. Hierop echter
  maken twee van zijn schrifturen een uitzondering die een geheel
  afzonderlijke plaats in zijn oeuvre innemen.
  Het eerste hiervan is zijn prachtige Herdenking van Dr. G. P.
   Rouffaer, verschenen in deze Bijdragen, Deel 84 (1928). Bij de lezing
  en herlezing van deze inhoudrijke, met groote warmte en diepe menschenkennis geschreven biografie zal menigeen zich verwonderd hebben afgevraagd hoe het mogelijk is dat twee zulke polair aan elkaar
  tegengestelde naturen als die van Rouffaer en Krom — immers, het
  karakter van den eerste : een en al* spontaneïteit; zijn leven : één groot
  avontuur: zijn werk: één aaneenschakeling van impulsen; daartegenover Krom in al zijn doen en laten: de vleesch geworden degelijkheid,
  bedachtzaamheid en zelfbeheersching — dat deze beide mannen door
  een hechte vriendschapsband meer dan twintig jaar lang aan elkaar
  verbonden zijn geweest, en dit niet alleen, maar dat zij elkaar ook
  hebben aangevuld en eikaars werklust en energie tot steeds grootere
  krachtsontplooiïng hebben geprikkeld. We moeten aannemen, dat hier
  een treffend geval zich voordoet van het bekende verschijnsel, dat
  juist uitersten in de natuur de grootste aantrekkingskracht op elkaar
  uitoefenen. Maar hoe dit zij, het is een feit, dat Krom in deze Herdenking niet alleen de nagedachtenis van zijn vriend op voorbeeldige
  wijze heeft geëerd, maar er ook — hetgeen elke biografie in laatsten
  aanleg doet — een deel van zijn eigen wezen in heeft onthuld, een
  deel, dat hij, gesloten van aard als hij was, angstvallig voor het oog
  van de buitenwereld verborgen placht te houden, maar dat nu het
  zich eenmaal openbaarde voor de warmste vriendschapsgevoelcns bleek
  open te staan.
  Het tweede van de boven bedoelde geschriften is met het eerste
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 10:09:35AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  IN MEMORIAM DR. N. J. KROM.
   11
  
  verwant, doch beweegt zich niettemin in een geheel eigen sfeer. Het
  is de tijdens de bezetting in de Patria-serie verschenen biografie van
  Gouverneur-Generaal Gustaaf Willem van Imhoff (1941). Ook in dit
  werk komt een tot dusver niet in de openbaarheid getreden belangrijke
  factor in Krom's leven aan de oppervlakte: zijn warme belangstelling
  voor de koloniale geschiedenis en alles wat daarmede verband houdt.
  Deze belangstelling was reeds aanwezig in zijn Indischen tijd toen hij
  als eerste werkzaamheid aan den nieuw benoemden adjunct-bouwkundige de restauratie van het fort Speelwijk in Bantam opdroeg.
  Dezelfde belangstelling deed hem er tijdens zijn tweede Indische
  verblijf toe besluiten, aan V. I. van de Wall op te dragen, een voorloopig onderzoek in te stellen naar de aanwezigheid en den toestand
  van de oudheidkundige overblijfselen uit den Compagniestijd in de
  Molukken, welk onderzoek den stoot zou geven tot het geregeld
  onderhoud en toezicht op deze lang verwaarloosde groep van monumenten. Ook toen hij als hoogleeraar met het doceeren van de Compagniesgeschiedenis belast werd en hij hiermede zijn studenten had
  voor te gaan op een gebied dat wel zeer ver van de hem vertrouwde
  Hindoe-Javanica verwijderd lag, was het dezelfde belangstelling die
  hem er voor behoedde dat hij deze leeropdracht als een lastpost opvatten zou; hem integendeel ertoe aanspoorde zich met opgewektheid
  van deze zijn taak te kwijten. En ten slotte de biografie van Van
  Imhoff, hem ingegeven ongetwijfeld door de sympathie die hij voor
  dezen Gouverneur-Generaal had opgevat. In het bijzonder het met
  veel overtuiging geschreven slotwoord waarin het beleid van den
  landvoogd in verdediging wordt genomen en de ,,mislukking" van
  diens levenswerk tot haar ware proporties wordt teruggebracht, laat
  duidelijk uitkomen dat de auteur Van Imhoff hartelijk genegen was.
   En hoe kon het anders? Er moest wel een zekere affiniteit bestaan
  tusschen een natuur als die van Krom, den bekwamen organisator, en
  den persoon van den landvoogd die in de geschiedenis bovenal bekend
  is geworden om zijn onmiskenbare kwaliteiten als reorganisator.
  Behalve in zijn wetenschappelijkcn werkkring heeft Krom in verschillende functies van het universitaire en maatschappelijke leven een
  geweldige activiteit ontwikkeld en bewondering verdient de ernst en
  de toewijding welke hij in al deze, veel van zijn tijd en werkkracht
  eischende werkzaamheden aan den dag legde. Als hoogleeraar heeft
  hij voor den Senaat onvergetelijke diensten verricht als pro-secretaris.
  Als zoodanig is hij de voortreffelijke raadsman geweest van een reeks
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 10:09:35AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  12
  
  IS MEMOKIAM SK. M. J. KBOM.
  van rectoren en van een ieder die «iet Senaatszaken te niaken had.
  Hi| overzag het geheel der Universiteit en was van alles op de hoogte;
  de Universiteit dreef, voorzoover bet den Senaat aanging, geheel op
  hem. Daarbij moet met dankbaarheid worden vernield dat hij na de
  sluiting- van de Universiteit in November 1940 vele studenten die
  zich voor studïevoorlichting tot hem wendden heeft vöortgeholpen en
  hun met raad en daad terzijde heelt gestaan.
   Buiten de Universiteit was Krom rerkzaani als ouderling van de
  Waalsehe Kerk en als regent zoowel van het Weeshuis als van het
  Otïdelïedenhiiïs te Leiden. Bovendien had hij zitting in de besturen
  van verschuilende onderwijsinstellingen, van de Linschoten-Vereer»ging, de Maatschappij van Letterkunde, de Historische Commissie»
  het Oostersch Instituut en het Instituut Kern. Van het laatste bekleedde hij na hel aftreden van prof. Vogel het voorzitterschap. Sinds
  1924 was hij lid van de Kon. Akaderoie van Wetenschappen te Amsterdam, in wier MededeeMngen verscheidene belangrijke bijdragen
  van zijn hand zijn opgenomen. Buitendien was hij elk jaar gecommitteerde bij de eindexamiua der gymnasia, een taak waaraan hij zich
  met geestdrift gaf en was hij Voorzitter der Commissie tot bodemonderzoek, een opdracht naar zijn hart.
  Zoo stond Krom nog midden in het bezige leven toen den 26sten
  November 1941 de slag hem trof welke hem — die nooit ernstig ziek
  was geweest —• plotseling ter neder velde. Een langdurig ziekbed
  volgde, des te droeviger voor hem zelf en voor de omstanders omdat
  de hoop op herstel die aanvankelijk gekoesterd mocht worden allengs
  moest worden opgegeven. Tot het laatst bleef hij volkomen helder
  van geest, ontving gaarne de bezoeken van zijn vrienden en leerlingen,
  en bleef groote belangstelling toonen zoowel voor de gebeurtenissen
  in zijn naaste omgeving als voor de ontwikkeling van den toestand in
  Europa en Oost-Azië. Zelfs bleef hij vol werkkracht voor zooveel zijn
  lichamelijke toestand het toeliet en nog op zijn ziekbed corrigeerde hij
  de proeven van den tweeden druk van het kleine boekje, dat hem,
  evenals zoovele anderen, wel bijzonder na aan het hart moet hebben
  gelegen: Het Oude Java en zijn Kunst. Zoo was het nog betrekkelijk
  onverwachts dat op 8 Maart 1945 de dood hem overviel en een eind
  aan dit nuttig bestede leven maakte.
   Uit het boven gegeven levensoverzicht zijn de groote verdiensten
  van Krom jegens de wetenschap reeds te duidelijk aan het licht ge06/29/2024 10:09:35AM
  komen dan
  dat het nog noodig Downloaded
  zou zijn from
  daarBrill.com
  veel aan
  toe te voegen.
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  IN MEMORIAM DR. N. J. KROM.
   lo
  
  Deze verdiensten zijn niet in de eerste plaats hierin te zoeken dat zijn
  onderzoekingen onverwachte vergezichten zouden geopend hebben, de
  wetenschap in geheel nieuwe banen zouden hebben gestuwd. Krom
  was vóór alles behoudend van aard. Of zijn klassieke vorming een
  der hoofdoorzaken hiervan is geweest of dat zijn karakter van oorsprong uit reeds tot het klassieke, tot het in bepaalde normen zich
  vastgezet hebbende, neigde en zijn klassieke vorming deze reeds bestaande neiging slechts heeft versterkt, moet in het midden worden gelaten. Waarschijnlijk is beide waar maar hoe dit moge zijn, het is zeker
  dat hij de jonge wetenschap waarmede hij zich bezig hield steeds
  heeft bezien met het oog van den classicus, dat, op de geschiedenis en
  kunst der oudheid ingesteld zijnde, gewoon is de hoofdtrekken van
  het door de wetenschap gefatsoeneerde historische beeld niet alleen
  als juist te erkennen, maar ook als iets onveranderlijks en onaantastbaars te eerbiedigen. Welnu, evenals Krom zich in het dagelijksch
  leven liefst aan het oude beproefde hield — van moderne vervoermiddelen als auto en fiets maakt hij slechts ongaarne gebruik; de
  oudheden bezocht hij bij voorkeur te voet: het gebruik van vulpen of
  schrijfmachine was hem onbekend en al zijn werken zijn uit een ouderwetsche kroontjespen op het papier gevloeid — zoo hield hij zich ook
  in het wetenschappelijke liefst aan het oude beproefde, aan de ,.klassieke" opvattingen van zijn groote voorgangers, van Kern vooral en
  in mindere mate van Ijzerman en Brandes. Niet dat hij er critiekloos
  tegenover stond, maar zijn eerzucht ging er niet naar uit, de door die
  voorgangers gelegde fundamenten te ondergraven; liever bouwde hij
  er op verder en vervolledigde en verfraaide de aldus ontstane bouwsels met de door hem zelf of door anderen aangedragen bouwstoffen.
   Was hij dus allerminst een homo rerum novarum, zoo verklaart dit
  ook zijn houding in zake de ten aanzien van de Indische monumentenzorg te volgen gedragslijn. Hij zag geen noodzaak iets anders te dien
  aanzien als juist te erkennen dan de stelregels welke in patria reeds
  lang en algemeen tot regeling van deze materie waren aanvaard en
  met volle overtuiging keerde, hij aan al wat daar tegen in wilde gaan
  den rug toe.
  Komt dus bij de waardeering van Krom's verdiensten niet de
  nadruk op het nieuwe te vallen door hem aan de wetenschap geschonken, des te meer reden is er nog eens het volle licht te laten
  vallen op de groote verplichtingen van de wetenschap jegens hem in
  zijn werkzaamheid van organisator. Om het even of het er op aanDownloaded from Brill.com 06/29/2024 10:09:35AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  14
  
  IN MEMORIAM DK. N. J. KROM.
  kwam de discussies op een bijeenkomst te leiden of dat een organisatie
  als die van den Oudheidkundigen Dienst tot stand moest worden
  gebracht dan wel dat de bouwstoffen voor een boekwerk op zoodanige
  wijze moesten worden gearrangeerd dat het er uit op te bouwen betoog
  helder en overtuigend tot een ieder spreken zou, altijd openbaarde zich
  Krom's benijdenswaardig talent tot organiseeren, tot het overzichtelijk
  en toegankelijk, tot het nuttig en bruikbaar maken van wat dat te voren
  niet was geweest. Aan dit talent is het te danken dat de oudheidkunde
  en oude geschiedenis van Indonesië eerst recht als studievakken in het
  aanzijn zijn geroepen en thans als zoodanig alom mogen gelden.
   Deze herdenking kan niet worden besloten zonder op een der innemendste eigenschappen van Krom te hebben gewezen: zijn overgroote
  bescheidenheid. Zonder zich zelf ooit op den voorgrond te plaatsen,
  ook zonder ooit rumoer rondom zijn eigen prestaties te verwekken of
  van anderen te dulden, ging hij in alle stilte zijn weg; deed wat zijn
  bezige hand te doen vond en zocht en vond bevrediging in de ten
  uitvoerbrenging van wat hij „hier en nu" zijn plicht achtte. Deze
  bescheidenheid wortelde diep in Krom's wezen omdat zij voortsproot
  uit zijn religieuse besef van de kleinheid, onvolmaaktheid en betrekkelijkheid van alle menschelijke kennis in vergelijking met de ondoorgrondelijke verborgenheden van het Absolute Weten.
  Zoo heeft hij zijn leven en werken tot spiegel gemaakt van de
  waarheid die hij eens, ter vermaning, aan een zijner meest begaafde
  leerlingen voorhield, toen deze op het punt stond de doctorsbul uit
  zijne handen in ontvangst te nemen : dat de wetenschap i n b e s c h e i d e n h e i d gediend wil zijn.
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 10:09:35AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0.
  