text: Assche (0 162) : Top., 1540 Asscher meersch, 1640 de blockxmeersche, 1532, 1544, 1596 borremeersch (drie verschillende plaatsen), 1598 boterberch meersch, 1356 den broeker merchs, 1697 de
  buyse meerschen, 1369 doerne mersch, 1609 duijvels me,ersch, 1616 de
  eynde meerschen, 1614 grootenbroeckmeersch, 1650 grooten meersch,
  1650 hammermeersch, 1609 heiJ'lborrenmeersch, 1369 hoelen meersch,
  1610 holen meersch (een andere plaats), 1504 inghen rnersch, 1607
  kerck rneersch, 1603 kerrelenieersch, 1641 coeckoeckenmeersch, 1614
  coomansmeersch, 1623 tcruysborre meersch, 1609 quaden meersch,
  1435, 1548, 1650 langhen meersch (drie versch. pl.), 1520 de maeyemersche, 177 5 meulenmeersch, 1722 natten meersch, 1650 palmbroeck
  meersch, 1597 papen moor8ch, 1650 potmeerselken, 1722 vekemans
  meersch, 1604 verremeersch, 1528 vivermeersch, 1616 visschersmeersch,
  1406 vronenmeersch, 1646 vrouwenbroedersmeersch, 1541 wagenhuys
  meersch, 1519 wijden mersch, 1540 wijgaerden meersch, 1598 wouters
  
  244
  
  JAN LINDEMANS
  
  meersch, 1591 sueren meersch; - daarnaast : 1535 berlenbeempt,
  1650 boortbempt, 1538 boucbeempt, 1530 drooghen beempt, 1535 oeden
  beernpt, vriesbeempt; - in de acten van de plaatselijke schepengriffie (begin 16e-18e eeuw) wordt bij voorkeur het woord meersch
  gebruikt, al komt beemd ook a,f en toe voor, b.v. 1527 weijden ende
  bernden, 1531, .1533 eenen bempt, 1616 eenen bempt oft meersch,
  1548 een beempdeken; volgend voorbeeld, uit het Land.boek van
  St.-Jans-Gast,huis te Brussel (1356) : een dachw. beempts in den
  broeker merchs, toont ons dat de klerken of ontvangers van godshuizen en andere instellingen het woord uit hun eigen dialect in hun
  geschriften gebruikten en aldus de expansie er van konden bevorderen; - dial., noch meersch, noch beemd (G.).
  Esschene (0 154) : Top., 1650 belle coeymeersch, bochtmeersch,
  buysmeersch, 1546 gerneiJ°nen wiJ°den meersch, 1609 cleynen meersch,
  1530 laps meersch, 1650 pitantie meersch, Kad. slokker meerschen,
  1641 vijvermeersch, 1650 swanen meersch; - daarnaast : 1631
  berenbeempt, 1657 boordtbempt, 1620 borrenbempt, 1548 molenbeempt;
  - dial., noch meersch, noch beemd (G.).
   Kobbegem (0 163) : Top., 1650 borren meersch, hammer meersch,
  1681 keysers meersch; - dial., niet meer.
  Hamme (0 164): Top., 1368 langhen meersch, 1650vijvermeersch;
  - dial., niet meer.
  Ternat (0 166) : Top., 1729 borremeersch, Kad. kerkmeersch,
  1447 langhen merchs, 1525 neeralphens meersch, Kad. smoutmeersch,
  1525 tsrcûenmeers8elken, Kad. Verkensmeersch, 1620 W eymeersch;
  - dial., niet meer (G.).
  St.-Ulriks-Kapelle (0 167) : Top., 1229 vronamersch, 1641 peerdemeersch, boterberch meersch, 1645 vondelmeersch; - dial., niet meer.
  Bekkerzeel (0 168) : ';['op., geen; maar, o. a., 1543 meersch . ..
  geh. den calfveren Zochten; evenwel : 1440 hof van Ginderomme ...
  metten winnende landen, beempden, enz.; - dial., niet meer.
  Zellik (0 169) : Top., 1537 borrenmeersch, 1523 grondeloosen
  meersch, 1650 coolhoff meersch, 1537 langhen meersch, 1650 molen
  meersch, 1537 peerden meersch, 1650 pleynen rneersch, 1574 quaeden
  meersch, 1537 taveerne meersch; - naast : 1295 pratum dictum vlotbemt, 1650 dirick bempt, speltdoeren bempt, molenbempt (syn. van
  molenmeersch); - dial., noch meersch, noch beemd (G.).
  Relegem (0 170) : 1532 tegen den meersch der weduwe Jacqu,es
  Feys; - dial., niet meer.
  St.-Martens-Bodegem (0 171): 1356 anderha~f dachw. merchs daer
  
  1
  
  1.
  TOPONYMISCHE VERSCHIJNSELEN GEOGR. BEWERKT
  
  245
  
  de scuere van Sint Jans op te stane plach ; naast 1356 den heertbeempt;
  - dial., noch beemd, noch meersch (G.)
  Groot-Bijgaarden (0 172) : Top., 1296 vronen mersch, 1355 scaldiaert meersch, 1650 molenmeersch, 1650 meersch gen. den drifpickel ;
  - dial., niet meer (G.).
  Schepdaal (0 175) : Geen toponymische aanduidingen (maakte
  vroeger deel uit van St.-Martens-Lennik, zie aldaar); dial, noch
  beemd, noch meersch (G.).
  St.-Martens-Lennik (0 245) : Top., Kad. Boesberg meerschen,
  B itsmeerschen, Gammeerschen ; - naast : 1406 den leen beempt,
  Kad. K etelbempt; - dial., noch beemd, noch meersch (G.).
   Gaasbeek (0 246) : Top., Kad. Wynen meerschen broeck; - 1650
  twee meerselkens ... te B eifsberch; - dial., niet meer.
  Vlezenbeek: (0 247) : Top., Kad. de Bree meerschen; - naast :
  Kad., B emdeken ; 1406 30 roeden beemps dat cortembroec heet ;
  dial., noch meersch, noch beemd (G.).
  St.-Laureins-Berchem (0 249) : geen aanduidingen.
  P epingen (0 244) : Top. 1638 aerten meersch, 1631 bellin gen
  mersch, 167 4 bouchaut meersch, 1603 bogaerdeken meersch, 1666
  borremeersch haeghe, 1759 bwuckmeersch, 1647 brusselmeersch,
  1673 genste mersch, 1775 gemeyntens meersch, 1798 tropmeersch,
  1793 lindeken.s meerschs, 1636 lot.r;e meerschen, 1801 het rneerselken,
  1636 perdenmeersch, 1690 stretem meersch, 1664 tettenmeersch, 1433
  zupermeersch, 1636 swertenbroeck meersch; - daarnaast : 1664 den
  drifbempt, 1446 riroegenbempt; - <lial., noch beemd, noch meersch
  (G.).
  Elingen (0 253) : Top., 1710 boeckhout meersch; - naast : 1406
  vernoeyen beempt; - dial., meersch (G.).
  Oudenaken (0 254) : Top., 1750 Audenaeken meersch.
  Beert (0 285) : Top., 1620 berten mersch, cappen mersch, 1603
  Zoo meersch, 1779 schaepenmersch, 1649 vifverkens meersch, 1639
  vrouwen mersch; - daarnaast : 1430 ruggenbempt; - dial., niet
  meer.
  Halle (0 286) : Top., B ekkersmeersch, Lammersmeersch, Rodenemmeerschen, Schakerneersch, Schapersmeersch, Twoo meerschen; naast : 1400 Quareelbeembt, 1600 Papenbeemt, 1380 Sollenbeempt,
  1401 mijns heeren beempde, 1381 slachmolen beempte, 1390 spersoensbeemde (1); - dial., noch beemd, noch meersch (G.).
  ( 1) J. Possoz, La Terre de Hal, Toponymie et Topographie, in
  Gedenkschriften van den G. en 0. Kring van Halle, XII-XIII (1937,
  
  246
  
  JAN LINDEMANS
  
  St.-Renelde (0 279) : Top., 1447 muelemeersch, 1737 rneersch
  ghen. la grande pachy, meersch ghen. la crasse pasture.
  Lembeek (0 290) : Top., 1586 lange meers, meers geheeten den
  ham, de wijmmersche.
  Op den rechteroever van de Dender noteerden wij nog volgende
  beerndnamen in het meerschgebied.
   Borchtlombeek (0 160) : 1382 heesbemt.
  Pamel (0 158) : 1406 netelbeempt.
  Tollembeek (0 274) : beverbeemd, vianebeernd.
  Wanneer wij het dialectisch onderzoek naast het toponymisch leggen, zien wij dat meersch, in West-Brabant,
  evenals beemd in Oost-Brabant, aan 't verdwijnen is, vervangen door het meer algemeene woord weide. M eersch
  handhaaft zich op de Dender en enkele gemeenten op den
  rechter oever van de rivier. Volgens het onderzoek van
  VANGASSEN leeft meersch nog op den volksmond te Hekelgem (0 153), St.-Katharina-Lembeek (0 156), Pamel
  (0 158), Meerbeke (0 233), Neigem (0 234), Vollezele
  (0 241 ), Oetingen (O· 242), Galmaarden (0 232), Tollembeek (0 274), Bever (0 272), Edingen (0 281), Lettelingen
  (0 282), Elingen (0 253); daarbij zouden dienen gevoegd,
  volgens de rondvraag D. C. Leuven, Wambeek (0 161)
  en Herne (0 275), alhoewel VANGASSEN voor deze laatste
  plaats negatief is. De waarheid zal wel zijn dat het woord
  in den loop van verleden eeuw stilaan wegstierf en dat de
  ouderen van dagen het zich nog wel herinneren, de jongere
  generatie echter niet meer; zoodat het op vele plaatsen
  afhangt van de zegslieden of het antwoord affirmatief .of
  negatief zal zijn.
  Evenals er enkele zeldzame beemdnamen kunnen aangewezen worden binnen het meerschgebied, zijn er meer8chnamen in het beemdgebied. Wij noteerden de volgende :
  Hombeek (K 329) : 1349 dbosch dat men heet d'oude meersch,
  1363 d'oude meersghe te Axpoele.
  1938). - M. J. VAN DEN WEGHE, Halle in lentetij, in Idem, IX
  (1933), 69.
  TOPONYMISCHE VERSCHIJNSELEN GEOGR. BEWERKT
  
  247
  
  Vossem (P. 80) : 1628 een dachw. meersch gel. achter den molen
  
  -in den peerdenmeersch.
  Binkom (P 95) : Kad., Waermeersch straet.
  Heelenbosch (P 158) : Kad., Meersch heuvel.
  Hoepertingen (P. 188) : Kad., de Meers, Meersbeemden.
  Wellen (Q 78) : Kad., de Meers.
   Kerniel (Q 152) : Kad., het Meersch, het Meersch belling.
  Mal (Q 180) : Kad., het Groot meers, Klein meers.
  Rutten (Q 241) : Kad., Mieers veld.
  In het Noorden en naar het Westen toe verloopt de lijn
  als volgt :
  Burcht (K 247) : Top., 1470 vlackerneersch, PB (DE POTTER en
  BROECKAERT, Geschiedenis der gemeenten van Oost-Vlaanderen.
  Zwijndrecht (I 180): Dial. meersch niet meer in gebruik, volgens B
  (E. BLANCQUAERT, Dialect-atlas van Noord- en Zeeuwsch-Vlaan<leren); wél, volgens R (Rondvraag D. C. Leuven).
  Melsele (I 179) : Top., Kad. Blackmeersch (Bloeckmeerschen);
  dial., nog bekend, B.
  Beveren (I 1 78) : Top., Kad. Blokmeirschen ; dial., nog bekend,
  
  B,R.
  Vrasene (I 177) : Dial., nog bekend, B, R.
  Meerdonk (I 146) : Top., 1670 de hoymeerschen, PB; dial., niet
  meer B, wél R.
  St.-Gillis-Waas (I 173) : Top., de Gaversche rneerschen, R; dial.,
  nog bekend B, R.
  Kemzeke (I 172) : Top., 1550 Riemeersch, 1700 Berckmersch,
  PB; dial., nog bekend, B.
  Sinaai (I 209) : Top., Aumeerschen, Riemee1·schen, Kad.; dial.,
  nog bekend, B.
  Eksaarde (I 206) : Top., Meersch, Kad. ; dial., nog bekend, B.
  Moerbeke (I 170) : dial., nog bekend, B.
  Zuiddorpe (I 167) : dial., idem, B.
  Wachtebeke (I 169) : Top., Wilde meirsch, Meirschstraat, Kad.;
  dial., nog bekend, B ..
  St.-Kruis-Winkel (I 197) : Top., de Meerschen, Kad.; dial., nog
  bekend, B.
  Kluizen (I 196) : Top. de M eerschen, Puymeerschen, Kad. ; dial.,
  g een aanduiding.
  Ertvelde (I 164) : Top., 1400 Oostmeersch, 1500 Spiegelrneersch,
  Kad. Verremeersch; niet meer in gebruik, B.
  248
  
  JAN LINDEMANS
  
  Sleidinge (I 195) : dial., nog bekend, B.
  Oosteekloo (I 163) : dial., idem.
  Bassevelde (I 160) : Top., Leegenmeersch, Kad. ; dial., zeldzaam, B.
   Kaprijke (I 157) : Top., ± 1300 spikermarsch, F. (DE FLou,
  Woordenboek) XV, 75; 1846 hollemeerschen, F. VI 188; dial.,
  niet meer, B.
  St.-Laureins (I 156) : Top., 1848 papenmeersch, F. XII 350;
  dial., niet meer, B.
  St.-Jan-in-Eremo (I 132) : Top., 1647 mMrschelken, F. X 317,
  1647 papenmeersch, F XII 350; dial., niet meer, B.
  Eekloo (I 158) : Top., 1423 buschem maersch, F. II 1092, 1456
  vierschel meerschen, F. XVI 440; dial., nog bekend, B, R.
  Adegem (I 155) : Top., 23 meerschnamen, F; dial., nog bekend, B.
  Maldegem (I 154) : Top., 53 meerschnamen, F; dial., nog bekend,
  B, R.
  Middelburg (I 126): Top., 4 meerschnamen, F; dial., niet meer, B.
  Moerkerke (I 152) : Top., 2 meerschnamen, F; dial., nog bekend,
  
  B.
  Oedelem (I 153) : 38 meerschnamen, F.
  Oostkerke (H 13) : 15 meerschnamen, F.
  Damme (H 14) : 8 meerschnamen, F.
  Sijsele (H 41) : 28 meerschnamen, F.
  Assebroeke (H 40) : 20 meerschnamen, F.
  St.-Michiels (H 39) : 21 meerschnamen, F.
  St.-Kruis (H 38) : 19 meerschnamen, F.
  Brugge (H 36) : 9 meerschnamen, F.
  St.-Andries (H 35) : 3 meerschnamen, F.
  Snellegem (H 33) : 3 meerschnamen, F.
  Loppem (H 68) : 26 meerschnamen, F.
  Oostkamp (H 69) : 53 meerschnamen, F.
  Zedelgem-Veldegem (H 65, 67) : 23 meerschnamen, F.
  Aartrijke (H 66) : 16 meerschnamen, F.
  Eernegem (H 63) : 10 meerschnamen, F.
  Ichtegem (H 64) : 27 meer8chnamen, F.
  Moere (H 59) : 3 meerschnamen, F.
  Koekelare (H 61) : 14 meerschnamen, F.
  Vladsloo (H 105) : 2 meerschnamen, F.
  Bovekerke (H 106) : 1 meerschriaam, F.
  Eesen (H 109) : 5 meerschnamen, F.
  Werken (H llO) : 3 meerschnamen, F.
  TOPONYMISCHE VERSCHIJNSELEN GEOGR. BEWERKT
  
  249-
  
  Zarren (H 113) : 4 meerschnamen, F.
   Handzame (H 114) : 8 meerschnamen, F.
  Klerken (N 28) : 1 meerschnaam, F.
  Merkem (N 29) : 6 meerschnamen, F.
  Staden (N 32) : 17 meerschnamen, F.
  Langemark (N 69) : 14 meerschnamen, F.
  Boezinge (N 70) : 2 meerschnamen, F.
  Elverdinge (N 66) : 2 meerschnamen, F.
  Poperinge (N 67) : 3 meerschnamen, F.
  Westvleteren (N 24) : 10 meerschnamen, F.
  Krombeke (N 23) : 1 meerschnaam, F.
  Stavele (N 22) : 11 rneerschnamen, F.
  Beveren ( J 16) : 6 meerschnamen, F.
  Roesbrugge-Haringe (N 17) : 21 meerschnamen, F.
  Proven (N 62) : 3 meerschnamen, F.
  Watou (N 63) : 3 meerschnamen, F.
  Houtkerke (N 59) : 2 meerschnamen, F.
  Herzele (N 58) : 1 meerschnaam, F.
  Kwaadieper (N 9) : 1 meerschnaam, F.
  St.-Winoksbergen (N 5) : 1 meerschnaam, F.
  Bierne (N 4) : 1 meerschnaam, F.
  Ten Zuiden van deze lijn vinden wij meersch, in elke
  gemeente, zoowel van Oost- als West-Vlaanderen, in zeer
  talrijke plaatsnamen ; het lijkt ons overbodig ze hier te
  vermelden. Ook in het dialect leeft dit woord nog voort.
  In het W estvlaamsch Idioticon van DE Bo leest men daarover : ,~Dit woord is overal veel gebruikt, uitgenomen in het
  bloote Noord-Vlaanderen, waar de hooge weiden den naam
  van Bilken dragen, en de leege weiden dien van Broeken
  of Broekagiën." Dit bevestigt de uitkomsten van het toponymisch onderzoek. AJleen moeten we opmerken dat in
  den noordelijken rand, tusschen het meerschgebied en de
  zee, de maaiweiden vroeger aangeduid werden met meet
  maat, zooals uit een volgend hoofdstuk zal blijken. In ZuidOost-Vlaanderen en in het Land van Aalst is meersch nog
  alom in gebruik. I. TEIRLINCK (Zuid-Oostvlaamsch Idioticon, i. v. meersch) bepaalt het verschil tusschen meersch
  
  250
  
  JAN LINDEMANS
  
  ,e n weide als volgt : ,,Meersch : wordt gemaaid of afgegraasd.
   Weide : nooit gemaaid, alleen afgegraasd."
  In de zuidelijke verlenging van het meerschgebied, in
  Henegouwen, Artesië en nog dieper in Frankrijk, ligt een
  maraisgebied. Marais, dat etymologisch hetzelfde woord
  is als meersch (ook de diminutieven mareskel, mareschel,
  marissau), verschijnt hier in de plaatsnamen, niet met de
  gewone beteekenis van "moeras", maar wel van "vochtige
  weide aan een waterkant, maaigras", juist zooals meersch.
  In de Henegouwsche toponymie is dit zeer opvallend (1) ;
  in Oost-Wallonië, in de verlenging van het beemdgebied,
  schijnt marais met deze beteekenis onbekend te zijn; komt
  er trouwens maar zeldzaam voor (2). DE FLOU, Wdb.,
  X 30, merkt hetzelfde op voor Artesië : ,,Le Marais, naam
  van ontelbare meerschen ... in het departement van het
  Pas-de-Calais." Hij vermeldt er enkele (X 80-81), ook
  i. v. marès (X 120-121).
  In de streek, waar het Dietsch verdrongen werd door
  het Fransch, lag het dan voor de hand mersch, in de plaatsnamen, te vervangen door marais. Dit verklaart waarom
  er zoo weinig meerschtoponiemen aldaar kunnen aangewezen
  worden. Bij DE FLOU vonden wij de volgende :
  St.-Mariekerke: 1494 meulnemersch (X 834), okelmersch (XI 736).
  Zutkerke : 1668 lisquesrnersch (IX 774).
  St.-Martin-au-Laërt : 1509 nortmcrsch (XI 657).
  Arques: 1566 blommerneersche (II 189), 1409 blonde mers (II 192),
  ca. 1300 c.auronmerchs (VIII 1023), vlotemersch (XVI 667), 1314
  merschbraec (X 314).
  Eperiecques : 1774 graversmech (IV 902).
  (l) Zie o. a. DUJARDIN et CROQUET, Glossaire toponymique de
  Braine-le-Comte; DERIVIÈRE, Les noms de lieu de Neufvilles,
  BCTD, XI (1937), ,,Ie pret de Ie Marschelle", p. 141.
  (2) In GuYOT, Dictionnaire des Communes belges, worden meer
  dan 50 maraisnamen opgegeven (bl. 245), alle op eén na in Hene-gouwen gelegen.
  TOPONYMISCHE VERSCHIJNSELEN GEOGR. BEWERKT
  
  251
  
  Acquin : 1680 le kercquemesse (VII 571), 1463 le westmerch
  (XVII 409).
   Blandecques : 1623 bamersch (XVIII 953), 1587 cocqueiimersch
  (VIII 310).
  Tilques : 1519 cruse merch (VII 981).
  Brèmes : 15e e. lopstakemersch (VI 552).
  Boursin : 1286 drogemerch (III 578).
  LoNGNON (Les Noms de lieu de la France, 609) vermeldt plaatsnamen Marais, Marest, Maret8, Maresches, Mare.._ciquel, in de departementen Nord, Pas-de-Calais, Somme, Aisne, Oise, Seine-et-Marne,
  Eure, Calvados); VINCENT (Toponymie de la France, nrs 556, 557),
  evenzoo Marac (1151 de Maresco, 1157 Marasc), in Haute-Marne;
  Marais (1337 Marest), in Seine-Inférieure; Marast (1261 de Marasch), in Haute-Saöne; Maret (1166 Mareis), in Meuse; Marest
  (877 Mariscum), in Oise; Marest (1221 Mares), in Aisne; enz. ;
  ,ook composita als Beaumarais (1152 Bellus Mariscus), in Pas<le-Calais, en verdere bijvormen en diminutieven, Marchais, Mar.chezrtis, Marcheseuil, Marsauceux, enz. Zij hebben hun belang voor
  de geschiedenis en de verspreiding van het woord mariscus, maar
  kunnen hier niet in aanmorking komen omdat wij niet weten of
  -zij gebruikt werden met de beteekenis "maaiweide", dan wel
  ,,moeras" (1).
  Het meerschgebied van Vlaanderen, met zijn onbepaald
  -verlengstuk in het Romaansch taalgebied marais, heeft
  -een tegenhanger in het Noord-Oosten, er van gescheiden
  door de lage landen aan de stroommondingen en de NoordBrabantsche beemdstreek. De gewone vorm aldaar is
  marsch. De beteekenis schijnt dezelfde te zijn als deze van
  meersch.
  Wij zijn over dit marschgebied niet zoo goed gedocumenteerd als wij zouden wenschen; een rondvraag aldaar
  was, in de huidige omstandigheden, niet mogelijk. Wat
  Dr. A. A. BEEKMAN er over mededeelt, in de Aanvullingen
  (1) Zoo wordt de plaats Les Marais, te Pierre-Chatel, Isère, aangeduid, in de 14e e., met "in Paludibus" (VINCENT, 1. c.). Men heeft
  den indruk dat, hoe verder van onze meerschstreek, hoe meer de
  beteekenis "moeras" waarschijnlijker is.
   252
  
  JAN LINDEMANS
  
  op het Middelnederl,andsch Woordenboek (i. v. Marsch), kan
  echter voorloopig volstaan om ons een gedachte te vormen
  over de uitgestrektheid en het belang van dit marschgebied.
  Wij hebben niet kunnen uitmaken of het woord marsch nog
  werkelijk op den volksmond leeft ; waarschijnlijk niet meer ..
  Marsch komt veel voor in plaatsnamen, zegt BEEKMAN, vooral
  in het Oosten des lands, in de graafschap Overijse!, Drente en ook
  in Friesland; inzonderheid op veel plaatsen aan de beken in Overijse!, b.v. de Borgeler Marsch, de Wecheler Marsch, de Ommer Mars"
  de Reezer Mars, enz.; - en in Drente : 'de Loosche Mars, onder
  Dalen, de Marschen aan het Eelderdiep, enz. Verder haalt hij een
  paar oudere voorbeelden aan : op den mersc in Oestghester ambnchte,.
  - van L eyder merske, beide in het graafschap Holland ; - en uit
  Friesland : in de marschen (als appellatief gebruikt in de Beneficiaalboeken van Friesland V, in de opgave van Opsterland); - en nog:
  Maarsen, bij Utrecht ( ± 960 Marsna), de Marsch tegenoverRenen aan den Rijn (1250 Mersche en Marsch), de Marsch aan den
  IJsel ten N. van Zutfen (1268 supra Mersge), de Marsch bij Voorst"
  de Marsch tegenover Deventer (1363 up de M ersche). VERWEYS
  en VERDAM (i. v. Mersch) citeeren bovendien nog, uit NGN III,.
   348, de Morsch bij Leiden, de Marsch bij Groenlo, Lienden en
  Ubbergen, al plaatsen ten . van den Rijn, meestal in de oostelijkeprovinciën gelegen. Hier kunnen nog aan toegevoegd worden enkele
  citaten bij FOERSTEMANN (Ortsnamen 3 ) :
  776 forismarische in thesla (=Forschmarsche in Fresia), I 923;
  838 leomerike [lees : leomeriske], 970 lip,merscha (de Lijmers,
  landstreek in Gelderland), II 55;
  960 dalmersca, in Holland, I 678;
  10e e. 'Utmersca, bij Leer in Oost-Friesland, II 1158;
  1188 ton Mersche, Marsch te Almen, Gelderland, II 219.
  Men krijgt aldus wel den indruk hier met een bepaald
  expansiegebied te doen te hebben. Het zou aansluiten bij
  een nog ruimer gebied}n Westfalen en Noord-Duitschland
  (marsch) tot in Denemarken (marsk) en de expansieruimte
  in Engeland (Ags. mersc, Eng. marsh, met de beteekenis
  ,,laag liggend, vochtig land" ). In Centraal- en Zuid-Duitschland komt het woord maar sporadisch meer voor, b.v. :
  Mersch (G. H. Luxemburg, 893 Marisca, FöRST., II 220), Mersch
  
  TOPONYMISCHE VERSCHIJNSELEN GEOGR. BEWERKT
  
  253
  
  bij Gerlik, Mörsch bij Fra.nkental in de Pfalz (9e e . Marisga, F. II
  220), Mörsch in Baden (940 Meriske, ib.).
  Over de etymologie van dit woord is men het vrij algemeen eens. Wgerm. *mariska is een afleiding van *mar,
  "meer, zee", en een suffix -isk. Het semantisch verloop van
  "zee" naar "nat weiland" komt duidelijk te voorschijn in
  ·moer, ,,drasland", dat in ablautverhouding staat tot meer.
  Met de Franken geraakte het woord bekend in de Galloromeinsche streken, waar het gelatiniseerd werd tot mariscus, waaruit Ofra. maresc, marasc, mareis, enz., Fra.
  marai8, het collectief marécage en andere afleidingen, met
  de bepaalde beteekenis "moeras" . Dit woord moeras
  (Mnl. marasch) hebben wij, met die beteekenis, weder uit
  het Fransch overgenomen, maar gecontamineerd met het
  nabijliggende moer (l).
   In de 9e eeuw was de Vlaamsche vorm reeds *rnersk (2),
  niettegenstaande marisk- en meriskvormen, in archaïseerende grafieën, later nog wel voorkomen. De oudste getuigen zijn :
  bron 818 : in loco nuncupante Melcunnaria *mercum [lees :
  *merscum], Frg. Bland. 31-16; Melcennaria mariscum, Trad. Bland.
  30, 15; Melcenario marisco, Ann. Bland; = Melsener meersch of
  meersch van Melsen (MANSION, OGN, 68).
  bron 856 : Astenneria mariscum, Frg. Bland. 39, 27 ; = Astener
  tneersch of meersch van Astene (Ibid., 158).
  (1) Bij DE FLOU, Wdb., vindt men een aantal mara8chtoponiemen, die niet mogen verward worden met de meerschnamen ;
  aldus : 1254 houderics marasc (St.-Andries), VI 571; 1614 het
  gherodde marasch (Ruiselede), IV 627; 1614 den Marasch (Elver•dinge), X 83 ; 1486 tMarasch (Maldegem en Moerkerke), X 83 ;
  1900 het Marasch (Haringe), X 84; 1811 Marasch (Zedelgem,
  Zonnebeke), X 84; ISe e. het Marasche (Woumen), ib.; 1567
  Marasch aft Nederijnghe(Oostburg), X 85; 1711 Maraschput
  (Passchendale), ib. ; 1785 Maras stuck (Torhout), ib. ; 1908 Mara,ssche weide (Merkem); ook moras, X 1079.
  (2) J. MANSION, Oud-Gentsche Naamkunde, 68, 158, 226; ook
  Versl. en Meded. K. Vl. Academie, 1919, 331 vlg.
  254
  
  JAN LINDEMANS
  
  864 lllumariscum (VLAMINCK, LaMénapie, 131), FOERST. I 1557r
  aldaar verkeerdelijk geïdentificeerd met Ellemar, ten Z. van IJzen-dijke (over den pl. n. Helmare, Elmare, te IJzendijke, zie DE FLOU,
  Wdb., V 827) ; misschien Elmarcq (l 7e e.), vroeger La Marcque,.
  hofstede te Doudeauville (DE FLOU, X 198).
  966 Bladramercs (Diploma van Lotharius, Analectes XXIV, 178"
  MANSION OGN, 36), 1375 B]adermeersch, te Afsnee.
  1105 de Olaromarasco, 1137, 1142, 1145 Ow.-romaresch, 1142 Olaromarasco, 1146 Oleirrruiresc, 1163-71 Olarus mariscus, 1270 Olermaresch, enz., allemaal gelatiniseerde of romaansche vormen;
  1386 Oleremeersch, oudste diet.sche vorm (zie nog meer grafieën
  bij DE FLOU, Wdb. VII 755 v]gg.), thans Clafrmarais, gemeente bij.
  St.-Omaars.
   1107 squinas merch, 1184 suines merch, in Bergen-Ambacht(= zwijnsmeersch), DE FLOU, XVIII 719.
  1145 G. de Ritmaresch, ± 1156 H. de Ritmares, personen in deomstreken van Koekelare, Fl. XIII 612 (deze vormen venaden
  invloed van het Romaansch).
  1163 suines mers (Tielt), Fl. XVIII 890.
  ± 117 4 ridmersc (Ruiselede?), Fl. XIII 529.
  1207 kernemare8c (oude naam van de gemeente Cremarest, Pas-de-Calais), Fl. VIII 720 (ook deze vorm ziet er Romaansch uit).
  1210 merchs (Eernegem), Fl. X 311; - 1233 ouden mersc (Maldegem), XII 47; - 1239 matmers (St.-Andries), X 243; - 1243
  lanmers (Oudenburg), IX 198; - 1246 widemersch (Meulebeke),.
  XVII 499, XVIII 6; - 1247 sceldemersch (Avelgem), XIV 230; 1249 nordmersch (Loppem), XI 566; - 1255 grote, mersch (Nieuwmunster), IV 1083; - 1257 mers (Varsenare), X 471; - 1266·
  mersch (Ieper), X 305; - 1269 helcenmersch (Belle), III 840; enz~
  
  Vanaf het laatste kwartaal van de 13e eeuw komen
  merschtoponiemen zeer talrijk voor in West-Vlaanderen ;
  hetzelfde zou ongetwijfeld het geval zijn in het overige
  meerschgebied indien wij over een documentatie beschikten
  als deze van DE FLou's Woordenboek van de Westvlaamsche plaatsnamen.
  De vorm mersch (varianten : merchs, mercsch, merschs,.
  merch, mers) is de gewone grafie tot ca 1400. De gerekte·
  vorm meersch komt enkele malen voor, in Westvlaamsche,
  
  TOPONYMISCHE VERSCHIJNSELEN GEOGR. BEWERKT
  
  255-
  
  documenten vóór dien tijd. Bij DE FLOU (Wdb.) troffen we
  de volgende aan :
  1281 coremeersch (Komen}, VIII 327, uit Invent. Arch. Höpital
  de Comines : spelling niet betrouwbaar;
  1285 nordmeersch, sluusmeersch (Loppem), XI 566, XIV 898»
  uit Chart. RA. Brugge, nr 2491 : spellingen evenmin te betrouwen
  (Is de oork~nde soms geen latere copie? Er staat ook sluusmersch) ;
  1354 die meersch (Loppem), X 307;
  1366 rijstune meersch (Sijsele), XIII 863;
  1398 overmeersch (Avelgem), XII 180.
   In de 15e eeuw schrijft men mersch en meersch; deze
  laatste vorm krijgt de boven~and in de l 6e eeuw en wordt.
  bijna uitsluitend nog gebruikt in de volgende eeuwen. De
  variante meirsch, die zeer gewoon is in Oost-Vlaanderen
  en West-Brabant, is eerder zeldzaam in West-Vlaanderen.
  Een enkele maal troffen we meesch, meesschen aan (Ichte-gem 1699).
  Daarentegen duiken af en toe grafieën op met a (hypercorrectismen 1) in Westvlaamsche plaatsnamen :
  ca. 1300 die marsch (Brugge), X 303; -spikermarsch (Kaprijke)~
  XV 75; - vormarsch (Wingene), XVI 757;
  1336 brolscamper maersch (Oostkamp), II 851 ; - 1362 zwijnsmaers (Zande), XVIII 889; - 1363 reygheers maerschs (Sijsele),.
  XIII 420; - 1369 de groote maersch (St.-Kruis), IV 1079; 1385-88 reinghers maersch (Sijsele), XIII 420; - 1387 hole maersch.
  (Beernem), VI 188 ; - 1420 over de maersch (Maldegem}, XII 170;
  - 1423 buschem maersch (Eekloo), II 1092.
  Het feit dat al deze plaatsen ten Westen van Brugge ge-legen zijn (met uitzondering van Zande) zou ons kunnen
  nopen hierin toch een phonetisch verschijnsel te erkennen.
  Er moet echter gewaarschuwd worden dat, voor al dezeplaatsen, gelijktijdig een veel grooter aantal grafieën met e:
  na te wijzen zijn.
  KILIAAN geeft de vormen maersche, mersche, meersche"
  marse op en bestempeld het woord met "Flandricum"; zijn
  
  256
  
  JAN LINDEMANS
  
  bepaling luidt "pratum hyeme plerumque aquis tectum,
  pratum palustre", dus : ,,nat weiland, aan de oevers van
  een waterloop". Het Middelnederlandsch Woordenboek
  kent volgende grafieën : mersc, mersch, meersch, marsch,
  maersch, merchs, -- mersche, marsche, maersche. - merse,
  maersse, maers, mers.
   Beide woorden, meersch en beemd, zijn ook bekend uit
  letterkundige bronnen (zie teksten in Middelnederlandsch
  Woordenboek); zij kunnen een maatstaf zijn om den schrijver of den bewerker van een letterkundig werk te localiseeren. MAERLANT, een Vlaming, gebruikt steeds mersch
  (Rijmbijbel, Spieghel Historiael, Naturen bloeme) ; zoo
  ook de schrijvers van Parthenopeus van Blois, Walewein,
  Ferguut, die dus Vlamingen waren ; - LODEWIJK VAN
  VELTHEM, en de auteurs van Roman der Lorreinen en
  Grimbergsche Oorlog, Brabantsche gedichten, schrijven
  beemt ; - in Brabantsche Yeesten komt meersch (II 3832,
  III 378) naast beemt (VI 4418) voor; JAN VAN BoENDALE,
  te Antwerpen, op de grens van beide expansiegebieden,
  kende de twee woorden.
  Het grammatisch geslacht van meersch is tot de 14e eeuw,
  overwegend vrouwelijk; van af de 16e eeuw, overwegend
  mannelijk; in de tusschenperiode heerscht volkomen tweeslachtigheid, althans in ·w est-Vlaanderen ; een paar voorbeelden mogen volstaan :
  1290-1355 die mersch, 1344 uten mersch (Brugge), DE FLOU,
  X 303; 1266, 1281 le mersch, 1326, 1387, 1447, 1486 in de rnersch,
  1568 le mee,..sch (Ieper), X 305.
  De uitdrukking ter Meersch handhaaft zich, in de plaatsnamen,
  spijts de veralgemeening van het gebruik in het, mannelijk, b. v.
  ± 1358-1901 ter Meersch (Tielt), X 301 ; 1378-1754 ter Mersch
  (Verlingen); 1509 ter Meersch (Kortrijk), X 306; 1775-1901 ter
  Meersch (Lichtervelde); 1648 ter Meersch (Westrozebeke), X 308);
  -nochtans 1396 ten Mersche (Kassel), X 306. De hier van afgeleide
  familienaam van der Meersch, Vermeer.c;ch, komt dan ook veel talrijker voor dan de vorm van den M eersch.
   TOPONYJY[ISOHE VERSCHIJNSELEN GEOGR. BEWERKT
  
  257-
  
  Wij meenen dat het oorspronkelijk geslacht vrouwelijk
  was en dat het mannelijk gebruik van het woord uit het
  Zuiden komt (mariscus, marais). Typisch is het mannelijk
  aanvoelen van het woord, te Ieper, in Fransche teksten
  van de 13e en de 16e eeuw, en het vrouwelijk aanvoelen er
  van, in Vlaamsche teksten van de 14e eeuw (zie boven).
  Het gewone diminutief, zoowel in West-Brabant, als in
  Oost- en West-Vlaanderen, is meerschelken : 1285 dat mer~chelkin (Aartrijke), X 316; 1300 tmerschelkin (Loppem),
  X 316, enz. ; - 1450 enen meerschelken geh. den hoendernest
  {Merchtem), 1650 het potmeerselken (Assche), enz. Het diminutief *mariskil- moet zeer oud zijn, vermits wij het ook
  aantreffen in Henegouwen : mareskel, mareschel, marissau.
  Meet, Maat.
  Langs de Scheldemonding en de Noordzeekust van
  Vlaanderen ligt een strook polderland van ± 20 Km.
  breedte (die nog dieper het land binnendringt in de streek
  van den voormaligen z.g. zeeboezem van Loo), waar geen
  meerschnamen aangetroffen worden. De hooiweiden werden
  er aangeduid met het woord meet of maat, dat echter uit
  de taal alhier sedert lang verdwenen is. Het leeft voort in
  zeer talrijke plaatsnamen. Het Woordenboek van DE FLOU
  leverde den volgenden oogst op :
  Kadzand (I 103): 1227 Abbekine8 meet, I 6; 1189 husmet, VI 793;
  
  ± 1227 clais meet, VII 771 ; ± 1171 com.et, VIII 186; ± 1227 lammins meet, IX 56; 14-12 meedthiervie, X 267.
   Groede (I 107): 1260 bullins meet, II 1024; 1254 dikemeet, III 262;
  1260 doedins m eet, III 337 ; 1486 grote meet, IV 1083; 1260 kapelle
  meedekin, VII 148 ; corenmeet, VIII 327, oostmedekin, XI 97 6 ;
  ± 1300 pitmeet, XII 755; 1260 scotmeet, XIV 387; ± 1300 speghelhouts meet, XV 27; 1260 stekel meed, XV 422; wale meet, XVI
  1054; - te Nieuwkerke onder Groede: 1667 de balte meedte, I 440;
  huelmeedt, V 1022; rnuelen meet, X 836; 1494 worrnaet, XVII 738.
  17
  
  258
  
  JAN LINDEMANS
  
  Schoondijke (I 109) : 1339 amels meed, I 234; 1501 brederriaet"
  II 658; ± 1300 gherolfs meet, III 629; 1421 hooghe meet, VI 352;
  ± 1300 mannijnsrneet, X 68; 1272 deer lammins terrins medekin,
  V 650 ; oostmeet, XI 979 ; ± 1300 ravens meet, XIII 325 ; renborghen
  meet, XIII 461 ; stekel meed, XV 422; stijls meet, XV 612; 1290
  vrede meet, XVI 799; 1307 wal maet, XVI lll 7; ± 1300 wele meed,
  XVII 244 ; bertilden meedekin, XVII 359 ; westmeet, XVII 411 ;
  willem f s. barouds meedekin, XVII 560 ; zotkins meet, XVIII 582 ..
  Sluis (I 122) : 1306 die grote meet, IV 1083; 15e e. veughelmeet,
  XVI 689.
   Oostburg en Ozemondskerke (I I 23) : 1269-91 ave al,aerds meet,
  I 381; ± 1300 ave copmans meet, I 384; bulchs meedekin, II 1019;
  doestmeet, III 359; 1265 destel meet, III 199; ± 1300 dijc meet,
  III 766; heemeet, V 624; hoghe meet, VI 352, 401; hourards meet,
  VI 610; cleimeet, VII 827 ; lcnuuds meedekin, VIII 43 ; 1307 lettelmans meet, IX 608; Zode meet, IX 806; 1313 marien meet, X 143;
  1288 middelmeet, X 571 ; ± 1300 moenx meet, X 663; 1268 moermeet,
  X 738; ± 1300 moelen meet, X 835; ± 1300 die nord bi meet, XI
  515; noordmeet, XI 568; ± 1300 pit meet, XII 754; riedmeet,
  XIII 536; 1398 slietemeet, XIV 869; ± 1300 stefjerds meed, XV
  415; 1307 stekel rneet, XV 422; ± 1300 straatbeens meet, XV 496;
  sunaerds meed, XV 621; 1552 vivermeet, XVI 959; ± 1300 walckins
  melt, XVI 1054; walemeet, XVI 1055; 1269-91 westmeet, XVII 411 ;
  yeenmeet, XVIII 176.
  Lapscheure (I 124) : 1267 normeet, XI 633.
  Aardenburg (I 125) : 1289 besem meet, I 879; 1395 bloume meet,
  II 195; 1589 braemmeedt, II 607; 1334 de dweersmeeden, III 731;
  1261 hoghemeet, VI 352; ± 1310 quade medekin, VIII 1063; 1342
  matte meet, X 242; 1315 priesters meed, XIII 20; ± 1300 stameet,
  XV 179; 1283 stemed, XV 428; 1397 steenmeet, XV 347; ca 1300
  stekel meet, XV, 422; 1319 verniden meet, XVI 301.
  Middelburg (I 126) : 1495 saskinsmeedt, XIV 56.
  IJzendijke (I 128) : 1313 betsmeet, I 889; blote maet, II 195;
  1224 gheilen med, IV 536 ; 1348 mu(;:,lne meet, X 835 ; ± 1300 pitmeet,
  XII 755 ; zandmeet, XVIII 266.
  St.-Kruis in Zeeland (I 129) : 1486 de mate, X 233.
  St.-Margriete (I 130) : 1371 de mate, X 233.
   St.-Jan-in-Eremo (I 132) : 1647 bertel meedeke,n, I 862; 1380
  l,anghe mate, IX 197; 1726 de mate, X 233; 1715 roode meedeken,
  XIII 737.
  Boechoute (I 135) : 1247 stekelmeet, stiefaders medekin, 1265
  
  TOPONYMISCHE VERSCHIJNSELEN GEOGR. BEWERKT
  
  259
  
  euberts meet, 1267 hegemeet, 1280 am,aertsmeet, 1290 wimartsmeet,
  PB.
  Moerkerke (I 152) : 1266 vranemeet [lees : vronemeet], XIV 796,
  hetzelfde wellicht als 1284 vromeet, XVI 817 en 1291 vormeeil,
  XVI 732.
  Oedelem (I 153) : 1270 limeet, IX 697; ± 1300 weverkins meet,
  XVII 432.
  Maldegem (I 154) : 1726 langhemaeten, IX 197; 1465 de ma,te,
  X 233; 1728 schoonen meet, XIV 332.
  Adegem (I 155) : 1641 de mate, IX 1106.
  St.-Laureins (I 156) : 1715 hooghe-, nederschoonemeeile, VI 425;
  1292 cruce rnaet, VIII 960; 1500 viermaten, XVI 430.
  Eekloo (I 158) : ± 1300 van de1· maten ten bargheline, X 234.
  Assenede (I 161) : 1242 abinsmet; 1266 crornplichtsmeet, 1600
  maet, PB.
  Wachtebeke (I 169) : het Mat, Dweirsmate (Kad.).
  Moerbeke (I 170) : de hooghmaeten, PB.
  Kemzek (I 172) : de Maat (Karl.).
  Beernem (I 183) : 1598 roomaete, XIII 783; 1840 snW,lle r,iaete,
  XIV, 940.
  Oostwinkel (I 189) : 1902 maetebosch, X 234; - de · Maeten,
  Hooge maet (Kad.).
  Waarschoot (I 190) : de Ma.a t (Kad.).
  Sinaai (I 209) : 1402-20 dassemete (RA. Gent, Boudeloo).
  Zele (I 258) : ca. 1100 avermata (Arch; Dusseldorf, Werden A
  271/2), thans gehucht Avermaat.
  Heist (H 1) : 1670 palmaet, XII 284 ; westmaet, XVII 407 ;
  twulpsche maeyken, XVII 834.
  Uitkerke (H 5) : ± 1300 davers meet, III 143; 1237 goselins meet,
  IV 786; 1315 groote maet, IV 1080; 1334 cote maet, VIII 431 ;
  • 1333 lijskin maet, IX 1048.
   Vlissegem (H 6) : ± 1300 botermaet, II 448; brandsmaet, II 637;
  1336 doutsmaet, II 489, hetzelfde wellicht als 1201 dutmed, II 731,
  1245 utmeet, XV 1150, en 1329 houds maet, VI 664; 1468 den maet,
  IX 1107; 1201 metmed, X 505; ± 1300 meinards meet, X 388;
  1245 08tmeet, XI 979; 1628 pitmadekin, XII 753; ± 1300 raghers
  meet, XIII 244.
  Nieuwmunster (H 7) : ± 1300 breile meet, II 658; doeke meet,
  III 359 ; 1337 lammerrnaet, IX 53 ; ± 1300 meet, X 358 ; 1282 noordmeet, XI 568; 1426 riets madekin, XIII 566; ± 1300 westmeet,
  XVII 408, 411.
  260
  
  JAN LINDEMANS
  
  Zuienkerke (H 8) : 1219 bredamet, II 658; geraerdsmed, III 623;
  magna-, minor haljmet, V 64, VII 964 ; ± 1300 huus meet, VI 802 ;
  ± 1352 pitmaet, XII 755; ± 1300 rietmeet, XIII 565; 1279 verdebouds meet, XVI 248; 1220 berard med, XVIII 973.
  Lissewege (H 9) : 1361 bredesrnet, II 662; ha{fmeed, V 286;
  langhe maet, IX 182 ; middelbredemeed, X 539 ; noordmeet, XI 567 ;
  1518 paelmaet, XII 211; ± 1300 smale meet, XIV 941; 1437 vlote
  maet, XVI 667 ; 1361 westmeed, XVII 408, 410; zuudmeed, XVIII
  673.
  Ramskapelle (H 10) : ± 1300 breedemaet, II 669; 1660 steenmaet,
  XV 346; 1260 westmaet, XVII 408.
  Westkapelle (H 11) : 1527 lange maet, IX 182; 1527 stiersmeet,
  XV 454.
   Dudzele (H 12) : 1507 begifne maet, I 673; 1791 biesernaet, II 22;
  ± 1300 everolj maet, IV 84; 1310 groote maet, IV 1079; 1269 hildemarsmed, VI 13; 1562 hooghe maed, VI 350, 400, 486; 1268 henderix
  meet, VI 571 ; 1272 huesmaet, VI 726; 1279 kleine nord medekin,
  VII 906; 1649 cruusmaet, VIII 923; 1284 langhe maet, IX 181;
  1343 die maet, IX 1106; 1372 die meet, X 358; ± 1300 middelmeet,
  X 571; ± 1300 nordmeet, XI 567; oostmeet, XI 978; 1250 papen
  meet, XII 351 ; ± 1300 pitrneet, XII 755; 1326 stekel maed, XV 422;
  1428 watermeet, XVII 100; 1290 westmaet, XVII 408; ± 1300 zuud
  meet, XVIII 672.
  Oostkerke (H 13) : 1550 biesemaet, II 22; ± 1300 heymeet,
  V 1058; 1201 made, IX 1113; 1437 rnusekin maet, XI 69; 1259
  nedermedekin, XI 149; ± 1300 oost-, west papen meet, XI 999,
  XVII 428; 1307 houde meet, XI 1188; 1449 spapen rnet, XII 351 ;
  1729 steenmaet, XV 346; 1238 westmeet, XVII 411 ; ± 1300 wide
  meet, XVII 498.
  · Damme (H 14) : ' 1498 papen rn6et, XII 351 ; ± 1300 rietmeet,
  XIII 565.
  · Oostende (H 16) : 1570 de meet, X 358.
  Mariakerke-Oostende (H 16) : 1364 distelmaet, III 300, 1356
  hoghe p1:tmaet, VI 417 ; 1364 coren madekin, VIII 326; scone madekin, XIV 331 ; scuere maete, XIV 434.
   Breedene (H 17) : 1271 boudersmeet, II 466; ± 1300 brede meet,
  II 658; 1178 herreds met, V 936, of ± 1300 harraeds meet, V 488 ;
  1429 madekifn, IX 1112; 1707 meijnaert meetschen, X 388; ± 1300
  meva.rds meet, X 526; 1285 middelma,ed, X 569, 571, 574; 1307
  oostmaet, XI 975; 1282 paelt meed, XII 215; ± 1300 raveho·u ds meet,
  
  TOPONYMISCHE VEE,SCHIJNSELEN GEOGR. BEWERKT
  
  261
  
  XIII 314; 1285 scmalle rnaed, XIV 940; 1178 vordermet, XVI 756;
  1490 wal maet, XVI 1117; 1707 wijntermaet, XVIII 82; ± 1300
  zuder wulgards meet, XVIII 644.
  Steene (H 18) : gheeraerdsmaet, III 312; 1626 craeyt maet, VIII
  648; 1267 meindalen meet, X 391 ; 1626 nederen goete rnaet, XI 136;
  1463 uutmate, XV 115; 1361 weerjmaet, XVII 273.
  Zandvoorde (H 19): ± 1300 doedins medekin, III 337; delbrechts
  meet, III 166 ; reinghers meet, V 26 ; avinemeet, V 562 ; lodewicx
  meet, IX 807 ; verdebouds meet, XI 904, XVI 248 ; oost-, west manenmeet, XI 975, XVII 408; 1271 herlewins rnedekin, V 917; 1401 nord
  maet, XI 565, 568; 1756 vriesmaet, XVI 806; 14e e. vrowine 1naet,
  XVI 834.
  Leffinge (H 21) : ± 1300 briggherneet, II 777; 1619 dovrnemaet,
  III 433; 1660 heerewete meytken, III 1131 ; 1361 gheeraerdsmaet,
  IV 512; 1392 hubins pit maed, VI 719; 1391 huusmaet, VI 801;
  1619 quade metkin, VIII 1029; 1503 langhe maet, IX 181; 1666
  madeken, IX 1112; 1392 meulne rnaet, X 832; 1619 netelmaet,
  XI 207; 1271 nonne meedt, XI 474; 1364 pitmaet, XII 754; 1619
  scuer rnaete, XIV 434; 1392 sluus maet, XIV 882; 1669voormadekin,
  XVI 732.
   Snaaskerke (H 22) : 1420 haven meed, IV 545; 1642 haeze maet,
  IV 599; 1642 quade mateken, VIII 1063; ± 1300 nord maet, XI
  565; 1339 pietmaet, XII 703; 1626 voormadekin, XVI 732; 1611
  caele maet, XVIII 1028.
  Klemskerke (H 23) : 1301 belien meet, I 721 ; ± 1300 delvaerds
  meet, III 170; 1256 hoelexmeet, VI 81 ; ± 1300 houtards meet, VI
  237; rnanekine meet, X 44; middelmeet, X 571 ; 1278 noodwals
  meet, XI 504 ; ± 1300 nordmeet, XI 567 ; wester boidin meet, XVII
  351; wester leiiarden rneet, XVII 351; 1301 wouter boudolfs meedekin,
  XVII 766; westmeet, XVII 410.
  Oudenburg (H 24) : 1130 avinemed, I 396; hunimed, VI 782;
  1224 methbelc, X 498; 1281 rnekelmeet, X 396; 1265, nordmet, XI
  568, XVIII 1040; 1277 oostmeet, XI 978; 1286 oost-, west waels
  meet, XI 1045, XVII 468; 1611 pit maet, XII 755; 1429 smalle
  maet, XIV 941; 1171 voplinmet, XVI 755; 1224 vronemeed, XVI
  819; 1277 wouborgh meet, XVII 750; 1429 bredemaet, XVIII 1012.
  Ettelgem (H 25) : 1271 bonte meet, XVIII 1007; 1260 hinghine
  meet, VI 55; 1611 coddins maet, XVIII 1031; 1555 nieu,we mate,
  XI 284; 1289 watermeet, XVII 101 ; 1320 westmaet, XVII 408.
  262
  
  JAN LINDEMANS
  
  Westkerke (H 26) : 1329 langhe maet, IX 182; 1510 middel maet,
  X 570; 1429 moneke meet, X 953; 1514 ne6der meedt, XI 150; 1410
  otterkins meet, XI 1105; 1510 ravens meet, XIII 325.
  Roksem (H 27) : 1285 medeken, X 267.
   Stalhille (H 28) : 1501 bredemaet, II 657; ± 1300 heghels maet,
  III 943; 1330 heinric maet, X, 73; 1429 tmatkin, X 236; 1422
  oostmaet, XI 975; 1501 pitmaet, XII 754; 1271 rietmaet, XIII 540,
  563; 1284 riedrnadekin, XIII 562; 1501 smalle maet, XIV 941;
  1501 weymaet, XVII 486; 1367 zuutmaet, XVIII 670; 1361 bonte
  maet, XVIII 1007; 1501 lazer-ij rnaet, IX 351 ; 1284 libermaet,
  IX 669.
  Houtave (H 29) : 1297 bavine maet, XVIII 960; 1317 ecghe meed,
  III 966; 1437 garde rnaet, IV 435; 1310 groote maet, IV 1079;
  ± 1300 grote priesters maet, V 24; 1274 heilewive meed, V 734;
  1364 kerkemaet, VII 570; ± 1300 cleene priesters meedekin, VII 906;
  1282 cruce maet, VIII 960; 1358 laerke maet, IX 10; 1245 lamberts
  meet, IX 40; 1238 macht meet, IX 1111 ; 1501 madelcen, IX 1112;
  1254 manemeet, X 44; 1317 meinb,u rghen rnaed, X 391 ; 1366 mekelmeet, X 396; 1294 liedine maet, IX 688; 1395 noordmaet, XI
  565, 567 ; 1269 ostmet, XI 978; ± 1300 pax meet, XII 481 ; 1255
  reinghers rru,et, XIII 420; ± 1300 smale maet, XIV 941 ; 1226
  watermeet, XVII 101; 1242 wannamed, XVII 867.
  Meetkerke (H 30) : 1250 meet, X 358; 1267 tmedekin, X 266;
  1641 haddemaet, V 186; ± 1300 nedre meet, XI 150; 1266 nord
  meet, XI, 565.
  Zerkegem (H 31) : 1357 hoghermaet, VI 351.
  Jabbeke (H 32) : 1554 hooghe maet, VI 350, 400; 1532 hulsmaet,
  VI 760; 1392 stekel maet, XV 422; 1409 clene stekel madekin, VII
  942.
  Snellegem (H 33) : 1307 batelmeet, XVII 959.
   Varsenare (H 34) : 1293 docmedekin, III 360, T ( = HELSEN en
  POLLET, Toponymie van Varsenare), 93; ± 1300 dankoljs meet,
  III 122, T 82; 1307 oechmaet, VI 486, = 1550 hoghe maet, T 208;
  ± 1300 middelmeet, X 571, T 386 ; 1636 liemaet, IX 693, T 356 ;
  1301 nedermaet, XI 149, T 429; 1301 oestmaet, XI 975, T 463;
  ± 1300 rimaet, XIII 540, T 546; 1511 scryemaet, XIV 420, hetzelfde
  als 1449 striemaet, XV 537, 576, T 570; - niet bij DE FLOU: 1337
  langhe meet, T 336; 1550-94 willemaet, T 696; 1558 vettemaet, T 645.
  St.-Andries (H 35) : 1244 langhe meed, IX 206; 1291 die meet,
  X 358; 1302 westmeet, XVII 411.
  TOPONYMISCHE VERSCHIJNSELEN GEOGR. BEWERKT
  
  263
  
  St.-Pieter-op-den Dijk, onder Brugge (H 36) : 1323 hoghe maed,
  VI 350; 1219 ridmed, XIII 529.
  Brugge (H 36) : 1307 priesters meed, XIII 20; ± 1280 scoude
  · maet, XIV 402.
  Koolkerke (H 37) : ± 1300 heysmeet, V 1063; 1243 die meet,
  X 358 ; ± 1300 muusekens meet, XI 90 ; nordmeet, XI 567 ; volprechts maet, XVI 715; 1463 wyde maedt, XVIII 6; ± 1300 zuudmeet, XVIII 672.
  St.-Michiels (H 39) : 1358 broekemaet, II 819; 1337 westmaet,
  XVII 408.
  Assebroek (H 40) : 1501 noordmeet, XI 567 ; 1908 zevenmetje,
  XVIII 467.
  Westende (H 44) : 1628 madeken, IX 1112.
  Oostduinkerke (H 49) : 1237 walmeth, XVI 1118.
  Wulpen (H 51) : 1453 kercmaet, VII 571 ; 1607 :whelmaet, XIV
  249.
   Slijpe (H 53) : 1419 distelmaet, III 301 ; 1627 huusmaet, VI 802;
  1392 case maed, VII 271 ; 1627 coockmaet, VIII 234; 1419 cruusmaet, VIII 923 ; 1627 laete maet, IX 12 ; 1627 langhe maet, IX 182 ;
  1627 madehn, IX 1113; l299middelmaet, X 569; oostrnaet, XI 975;
  1627 pessemaet, XII 625; 1344 pietsmaet, XII 703; 1419 werfmaet,
  XVII 273.
  Gistel (H 54) : 1219 gevaerdmed, IV 647; 1552 cromme met, VIII
  831 ; 1552 de maet, IX 1106; 1334 die meet, X 358 ; 1552 'VOormadeki'.n , XVI 732.
  Schore (H 55) : 1284 cruce maet, VIII 960.
  St.-Pieters-Kapelle (H 56) : 1336 langhe maet, IX 182 ; 1524
  voormadekin, XVI 732.
  Zevekote (H 57) : 1544 huysmaet, VI 808; 1538 oude mate, XI
  1185; 1503 zuntmaet, XVIII 670.
  Zande (H 58) : 1362 scuere maet, XIV 434; 1490 zwijns maet,
  XVIII 889.
  Moere (H 59) : 1556 de maet, IX 1106; 1399 westmaet, XVII 408.
  Leke (H 60) : 1521 werfmaet, XVII 273.
  Koekelare (H 61) : 1364 te1· meet, X 358; 1364 oostmeet, XI 978;
  1414 zuud meet, XVIII 673.
  Bekegem (H 62) : 1634 romme meedeken, XIII 696.
  Aartrijke (H 66) : 1907 hoogrneet, VI 487; 1695 quaemet, VIII
  1029; 1388 de meede, X 266.
  Loppem (H 68) : 1641 maetkin, IX 1107.
  Oostkamp (H 69) : 1661 lijmaeten, IX 695; 1575 de meete, X 359.
  264
  
  JAN LINDEMANS
  
  Uksem (H 80) : 1620 hellemeet, V 815.
  Adinkerke (H 83) : 1527 peerde mea, XII 220, 521 ; 1527 scaeprneet, XIV 102.
  Veurne (H 84) : 1154 *luuld meld, 1241 luulde meet, IX 1021 _;
  1239 muelne meet, X 835; 1460 pellel maet, XII 574; z. d. t presmeet,
  XIII 7 ; 1710 priesters meet, XIII 20.
   Houtem (H 87) : 1620 oostmeet, XI 978; 1515 snelrnaet, XIV 941.
  Wulveringem (H 88) : 1739 elvesmeet, III 1035; z. d. crucemeet,
  VIII 961 ; 1270 pitmaet, XII 755.
  Steenkerke (H 90) : ± 1460 hofrneede, VI 112; 1449 nedermeet,.
  XI, 150.
  AvekapeJle (H 91): 1607 crusemaet, VIII 960; nedermaet, XI 149.
  Stuivekenskerke (H 94) : 1537 hoghe maet, VI 351 ; 1581 nedermaet, XI 149.
  Oostkerke (H 97) : 1244 pit meedt, XII 755.
  Oeren (H 98) : z. d. groote zantmaete, V 58 ; 1296 wulghe maet"
  XVIII 811.
  Alveringem (H 100) : ± 1300 botermaet, II 448.
  Oudekapelle (H 102) : 1364 distelmaet, III 300.
  Keiem (H 103) : 1642 den hoymete, VI 708.
  Vladsloo (H 105) : 1176 bertild med in di e, I 872; 1569 de maet"
  IX 1106 ; watermaet, XVII 100.
  Eesen (H 109) : 1735 schoemaete, XIV 304; 1878 pallemaet, XII
  282.
  Werken (H ll0) : 1901 de maat, IX ll07.
  St.-Jacobs-KapelJe (H lll): 1719 driesmaet, III 589, 612.
  Woumen (H 112) : 1624 distelmaet, III 301 ; 1512 machte maet,.
  IX 1111; 1818 marchymaet, X 87; 1460 de meyde, X 379; 1726nachtmaet, XI ll3; 1462 pellemaet, XII 575; 1537 wermaet, XVII
  288.
  Zwevezele (H 118) : 1625 den grooten end(, cleenen rnet, X 498.
  Koolskamp (H 120): 1562 de groote matte, IV 1082; 1566 de m atte"
  X 240.
  Aremboudskapel (N 1) : 1475 le yroote meed, IV 1082; 1267
  sluce meed, XIV 882.
  Koudekerke (N 2) : 1250 voghelmet, XVI 689.
  St.-Winoksbergen (N 5) : 1248 galgemed, IV 379.
  Warhem (N 6): 1620 hellerneet, V 815; meet te waele, X 368; 1580
  muusekens meet, XI 40; 1464 platemeet, XII 840, 849.
   Hondschote (N 13): 18e e. biesemeedeken, II 22; 1512 cauwe meet"
  
  TOPONYMISCHE VERSCHIJNSELEN GEOGR. BEWERKT
  
  265
  
  VII 423; 18e e. clooster meet, VII 1092 ; koudemeedeken, XI 1185;.
  snoucmeet, XIV 1017.
  Roesbrugge-Haringe (N 17) : 1571 hooghen meet, VI 401.
  Pollinkhove (N 20) : 1561 distelmaet, III 301 ; 1303 hoghe maet"
  VI 351 ; 1908 lange maat, IX 182; 1561 weremaet, XVII 266.
  Loo (N 21): 1494 buschmaet, II 1094; thalew1:jns ryernaet, V 281;.
  hooghemaet, VI 350; langhe maet, IX 182; 1469 madekin, IX 1112;.
  1494 neder werrnaet, XI 162 ; 1119 roiameth, XIII 665.
  Stavele (N 22) : 1303 distelmaet, III 301 ; 1726 medeken, X 267.
  Westvleteren (N 24) : 1608 bree meet, II 692; 1907 meet, X 359.
  Oostvleteren (N 25) : 1908 meet, X. 358; 1540 medeken, X 266;
  ± 1400 pitmaet, XII 755.
  Reninge (N 26) : 1479 groote-, cleene madekin, IV 1079, VII 869;.
  1502 hoghe meet, VI 352, 401 ; 1599 huuze meet, VI 803 ; 1903 lange
  meed, IX 206; merrie meed, X 465; 1599 neeren meet, XI 168.
  Noordschote (N . 27) : 1623 tuemeden, XV 1070; groote meet,
  XVIII 1025.
  Merkem (N 29) : 1284 Ze grant maet, IV 1080; heinemaet, hemmaet, V 749, 868; 1537 coemaet, VIII 93; 1284 langhemaet, IX 182;
  rietmaet, XIII 563; walmaet, XVI 1117; 1460 welfmate, XVII 791"
  841.
  Rumbeke (N 39) : 1652 vijf namaet, .XVI 919.
  Kachtem (N 44) : 1623 clavermetken, VII 805.
  Eringem (N 48) : ISe e. langemaete, IX 181.
  Zonnebeke (N 74) : 1171 vicus hosmet, VI 556; woburgmet~
  XVII 699.
  Desselgem (0 79) : 1570 craie made, VIII 634.
  Craywick (b 3) : ± 1300 de botermeet, II 449.
   Broekburg (b 4) : 1501 brede maet, II 658; ± 1300 broucmeet"
  II 831 ; eernou,ds rneet, III 1125; hardemeet, V 441 ; 1271 heinrismeed, V 751 ; husmeed, VI 802; ± 1300 coolmeet, VIII 255; cortemeet, VIII 367; quade meet, VIII 1029; le meet, le met, X 357, 498;.
  1271 middelmeed, X 570; ± 1300 moenkemeet, X 953; 1183 nordmed,
  XI 657 ; ± 1300 reepy meet, XIII 373 ; rietmeet, XIII 565 ; snellinghesmeet, XIV 1005 ; stocrneet XV 469 ; waite boenres meet, XVI
  1028 ; watermeet, XVII 100 ; wisselmaet, XVII 652 ; wulmaersmeet"
  XVII 816; zoutmeet, XVIII 607.
  Broeckkerke (b 7) : ± 1300 tmedekin, X 266.
  Spijker (b 8) : 1392 mansmeèt, X 70.
  Holke (b 13) : ll80 enmed, III 1086; 1097 fronemed, IV 341.
  266
  
  JAN LINDEMANS
  
  Watten (b 16) : 1093 cumed, VIII 1016; 1494 watermeed, XVII
  101.
  St.-Omaars (b 23) : 1590 Ze meet, X 359.
  St.-Folquin : 1445 langhemet, IX 206.
  Audruicq : 1590 le meet, X 357.
  N oordkerke : 1907 de. rnatte, X 240.
  Beuvrequin: ± 1400 wydemet, XVIII 7.
  Landrethun-le-Nord : 1286 hovernet, VI 700.
  Wissant : 1228 scoutete met, XIV 406.
  Eperleques : 1296 vossmite, 1517 vossemette, XVI 772.
  Dohem : 1845 la mette, ~ 506.
  Quelmes : 1623 au bremeht, II 692; 1411 Ze mate., X 233.
  Calais : 1296 vronemeed, XVI 818.
  Ales : 1324 holmeet, VI 199.
  Coutiches : 1776 Ze met, X 498.
   De oudste getuige van meet, in Vlaanderen, is ongetwijfeld 961 madlcercka, 968 madkerka, l 040 matkerke, 1089
  madkerka (DE FLOU, X 360); de vormen met e verschijnen
  maar eerst op het einde van de 12e eeuw : 1193 meetkerka,
  1203 metkerka, enz. ; grafieën meta komen dan niet meer
  voor (Ibid., X 360-367). Welke waarde aan a, in mad moet
  toegekend worden is niet gemakkelijk te zeggen. Misschien
  een tweeklank zooals in Ags. mead-, waaruit Eng.
  meadow (1).
  Wat er van zij, de ons bekende overige naamvormen,
  van het einde van de 11 e eeuw tot ongeveer het midden
  van de 13e eeuw, verschijnen met korte e : med, met. Het
  zijn :
  1093-94 fronemed, curned (Holke-Watten) ; 1101 avinemed,
  hunimed (Oudenburg); 1154 luuld *meid [lees : med] (Veurne);
  1171 voplinmet (Oudenburg); 1171 hosmet, woburgmet (Zonnebeke);
  (1) Men kan vergelijken met 988 latfinga, 1058 leffengas (DE FLOU,
  IX 473), Leffinge, een gemeente in de nabijheid van Meetkerke.
  De persoonsnaam die hierin schuilt, Latfa, kan niet anders zijn
  dan een verkorte vorm van *Leatfrid, *Leatfa (*Leud-frid), ook
  voorhanden in Leffrinkhoek (1241 Lefringhehoec, FL., IX 485).
  Blijkbaar hebben wij hier te doen met Friesche of Angelsaksische
  namen.
  TOPONYMISCHE VERSCHIJNSELEN GEOGR. BEWERKT
  
  267
  
  ca. 1171 comet (Kadzand); 1176 bertild med (Vladsloo); 1178
  herreds met (1), vorder met (Breedene); 1180 enmed (Holke);
  1189 husmet (Kadzand); 1201 dutmed, metmed (Vlissegem); 1219
  gevaerd med, bredamed (Gistel); 1219 ridmed (Brugge); 1219 bredamet, geraerdsmed, halfmet (Zuienkerke) ; 1220 berard med (Zuienkerke) ; 1228 sèoutete met (Wissant) ; 1237 walmeth (Oostduinkerke),
  1239 muelnemed (Veurne) ; 1242 abins met (Assenede) ; 1242 wannamed (Veurne) ; 1248 galgemed (St.-Winoksbergen) ; 1250 voghelmet (Koudekerke) ; 1265 destelmet (Oostburg); 1265 nordmet
  ,( Oudenburg) ; 1269 ostmet (Houtave) ; 1269 hildemarsmed (Dudzele) ; 1283 stemed (Aardenburg) ; 1286 hovemet (Landrethun),
  laatste voorbeeld.
  