text: Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  Kroniek ondernemingsstrafrecht
  Eerste helft 2017
  
  Prof. mr. H.J.B. Sackers (red.), mr. A.A. Feenstra, prof. dr. R.C.P. Haentjens, mr. dr. I. Koopmans, mr. J. Boonstra-Verhaert,
  mr. dr. E. Sikkema, mr. A. Verbruggen, mr. dr. drs. B. van der Vorm en mr. dr. J.S. Nan
  
  Inleiding
  Prof. mr. H.J.B. Sackers (red.)
  Ondernemingsstrafrecht is een containerbegrip. In algemene zin zou men kunnen stellen dat het al het strafrecht omvat waarmee ondernemingen en hun leidinggevenden te maken (kunnen) krijgen. Die veelzijdigheid
  noopt de omvang van een kroniek te beperken tot datgene wat zich in het afgelopen half jaar aan interessante
  ontwikkelingen heeft gemanifesteerd. Materieel strafrechtelijk is, na het vorig jaar gewezen overzichtsarrest
  aangaande het feitelijk leidinggeven aan een door een
  rechtspersoon begaan strafbaar feit (HR 26 april 2016,
  ECLI:NL:HR:2016:733, NJ 2016/ 375, m.nt. Wolswijk), geen nieuws te melden. Actuele rechtspraak volgt
  de lijn van de Hoge Raad.1 Men zie in dit kader overigens ook het in 2016 verdedigde proefschrift van Hornman over de strafrechtelijke aansprakelijkheid van leidinggevenden van ondernemingen.2 Over het bijzondere
  
  strafrecht waarmee ondernemingen te maken kunnen
  krijgen, verschenen naast de hieronder te bespreken
  rechtspraak, diverse publicaties met onderwerpen uiteenlopend van fraude en fraudebestrijding, tot het
  spoorwegrecht toe.3 Procesrechtelijk lijkt het ondernemingsstrafrecht zich de afgelopen tijd vooral met het
  vraagstuk van het verschoningsrecht te hebben beziggehouden.4 Na-ijlend is vooral de belangstelling die de in
  2016 herziene corporate governance-code gold,5 terwijl
  enkele wetsvoorstellen de spreekwoordelijke schaduw
  vooruitwierpen. Te noemen is (als voorbeeld) het vorig
  jaar ingediende wetsvoorstel Bestuur en toezicht rechtspersonen.6 Anderzijds is van enige ophef door de inwerkingtreding van de Wet vrouwelijke bestuurders nauwelijks sprake.7 Ten slotte mag ook het bestuurlijke
  sanctierecht zich binnen het ondernemingsstrafrecht in
  toenemende mate in belangstelling verheugen, al was
  3.
   4.
  1.
  2.
  Enkele recente art. 51 Sr-zaken: HR 4 juli 2017, ECLI:NL:HR:2017:1231
  (feitelijk leidinggeven aan door rechtspersoon begane valsheid in
  geschrift); HR 11 juli 2017, ECLI:NL:HR:2017:1303 (feitelijk leidinggeven aan door rechtspersoon begane bedrieglijke bankbreuk);
  Hof ’s-Hertogenbosch 20 juni 2017, ECLI:NL:GHSHE:2017:2770 (feitelijk leidinggeven bij fraude subsidieprogramma); Hof ‘s-Hertogenbosch
  4 juli 2017, ECLI:NL:GHSHE:2017:2996 (opdracht geven tot het doen
  van onjuiste belastingaangiften door een rechtspersoon); Hof Amsterdam 28 juli 2017, ECLI:NL:GHAMS:2017:3103 (feitelijk leidinggeven
  aan grootschalige fraude binnen internationaal transportbedrijf). Het
  signaleren waard is voorts Rb. Amsterdam 14 februari 2017, NJFS
  2017/88 (feitelijk leidinggeven aan het doen van onjuiste belastingaangifte door gebrek aan effectieve controle).
  M.J. Horneman, De strafrechtelijke aansprakelijkheid van leidinggevenden van ondernemingen, Pompe-reeks nr. 82, Den Haag: Boom juridisch 2016, 546 pp.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002017003003011
  
  5.
  6.
  7.
  E. Muller e.a. (red.), Fraude en fraudebestrijding in Nederland, Handboeken Veiligheid, Deventer: Wolters Kluwer 2016, 772 pp.; A. Hagdorn e.a., Handboek Spoorwegrecht, Zutphen: Paris 2017, 878 pp.
  J. Mooijen, ‘Geheimhoudersstukken in een kantooradministratie’, Sanctierecht & Onderneming, 2017/1; zie ook het themanummer verschoningsrecht van dit blad, TBS&H, 2017/2.
  Zie bijvoorbeeld het themanummer ‘De herziene Corporate Governance
  Code’, Maandblad voor Ondernemingsrecht, 2017/1-2; H.-J. de Kluiver, ‘Over ondernemingsrecht en “corporate governance”’, NJB
  2017/15, p. 1057 e.v.
  Kamerstukken II 2016/2017, 34 491, nrs. 1-3, wijziging van het BW in
  verband met de uniformering en de verduidelijking van enkele bepalingen omtrent het bestuur en de raad van commissarissen van rechtspersonen. In dit kader valt voorts te wijzen op het rapport Modernisering
  personenvennootschappen, te raadplegen via: www.rijksoverheid.nl/
  documenten/rapporten/2016/09/26/moderniseringpersonenvennootschappen, besproken door H.E. Boschma & J.B. Wezeman, ‘De personenvennootschap op weg naar 2020’, AA 2017/3.
  Wet van 10 februari 2017, Stb. 2017, 68 (Kamerstukken 34 435) tot
  wijziging van Boek 2 BW in verband met het opnemen van streefcijfers
  voor het aantal vrouwelijke bestuurders van rechtspersonen.
   TBS&H september 2017 | nr. 3
  
  171
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  het alleen maar vanwege de soms torenhoge bestuurlijke
  boetes die ondernemers kunnen treffen.8 Bestuurlijke
  beboeting levert soms lastige vraagstukken op over de
  samenloop tussen bestuursrechtelijke sancties en strafrechtelijke vervolging. Over de verhouding tussen de
  strafrechter en bestuursrechter bevestigde de Hoge
  Raad begin dit jaar nog eens de leer van de formele
  rechtskracht (HR 17 januari 2017, ECLI:NL:HR:
  2017:41). Zodra de bestuursrechter (in dit geval het College van Beroep voor het bedrijfsleven) heeft geoordeeld
  dat de appellant in casu zonder vergunning taxivervoer
  heeft verricht, kan in de daarna volgende strafzaak
  (wegens overtreding van de Wet personenvervoer 2000)
  niet met vrucht worden gesteld dat het geen taxivervoer
  was, maar vervoer met verhuurde limousines.
   Op het gebied van de handhaving is nog te melden het
  voornemen van de minister om de bevoegdheden van de
  mededingingsautoriteiten te versterken.9
  
  Fiscaal strafrecht
  Verzorgd door mr. A.A. Feenstra
  
  172
  
  In een brief van 17 januari 2017 heeft staatssecretaris
  Wiebes maatregelen aangekondigd tegen belastingontduiking.10 Dit betreft zowel internationale als nationale
  maatregelen. Zo wordt aandacht gevraagd voor de internationale inlichtingenuitwisseling, het UBO-register en
  een voorstel van de Europese Commissie met betrekking
  tot het openbaar maken van belastingstructuren door
  financiële tussenpersonen en adviseurs. Op nationaal
  niveau kondigt de staatssecretaris een voorstel tot
  afschaffing van de inkeerregeling aan. Daarnaast stelt de
  staatssecretaris voor om fiscale vergrijpboetes die aan
  juridische beroepsbeoefenaren zijn opgelegd in de toekomst openbaar te maken. Ten slotte heeft de staatssecretaris aangekondigd dat hij het voornemen heeft om het
  wettelijke fiscale verschoningsrecht ex artikel 53a AWR
  in te perken. De argumenten die de staatssecretaris voor
  deze maatregelen noemt, zijn summier en lijken de
  leden van de Tweede Kamer in ieder geval nog niet te
  hebben overtuigd, aangezien kritische vragen zijn
  gesteld.
  Op 23 februari 2017 verdedigde M. Kors aan de Nijmeegse faculteit haar proefschrift over het pleitbaar
  standpunt.11 Zij stelt zich op het standpunt dat het vanuit het oogpunt van rechtseenheid en rechtsgelijkheid
  niet mag uitmaken of het opzettelijk doen van een
  onjuiste aangifte gevolgd wordt door bestuurlijke afdoe8.
  9.
  10.
  11.
  Te noemen is de Wet van 23 augustus 2016, inhoudende wijziging van
  de socialezekerheidswetten in verband met de herziene regeling van de
  bestuurlijke boete (Stb. 2016, 318, Kamerstukken 34 396), in werking
  op 1 januari 2017.
  Kamerbrief minister binnenlandse zaken, Kamerstukken II 2016/2017,
  22 112, nr. 2339.
  Kenmerk 2017-0000009651.
  M.M. Kors, Pleitbaar standpunt in het fiscale boete- en strafrecht,
  Deventer: Wolters Kluwer 2017, 350 pp.
   TBS&H september 2017 | nr. 3
  
  ning door de belastingrechter of berechting door de
  strafrechter.
   Op 21 april 2017 heeft de belastingkamer van de Hoge
  Raad zich uitgelaten over het pleitbaar standpunt.12
  Daarbij oordeelt de Hoge Raad ten aanzien van het
  opleggen van vergrijpboetes dat geen boetes kunnen
  worden opgelegd indien aan de belastingaangifte een
  standpunt ten grondslag ligt dat kan worden gebaseerd
  op een pleitbare uitleg van het (fiscale) recht, in die zin
  dat de belastingplichtige ten tijde van het doen van die
  aangifte, naar objectieve maatstaven gemeten, redelijkerwijs kon en mocht menen dat deze uitleg en daarmee
  de door hem gedane aangifte juist was. Omdat dit standpunt naar objectieve maatstaven moet worden beoordeeld is in dit verband niet relevant of de belastingplichtige bij het doen van de aangifte de pleitbare, maar later
  onjuist bevonden uitleg voor ogen heeft gestaan. De
  Hoge Raad wijdt specifiek een overweging aan het strafrecht. Ook daarbij overweegt de Hoge Raad dat het
  pleitbare standpunt naar objectieve maatstaven moet
  worden beoordeeld en dat dit in de weg staat aan het
  opzettelijk onjuist of onvolledig doen van een belastingaangifte, en plaatst dit vervolgens in het kader van de
  aanmerkelijke kans. Aldus kiest de Hoge Raad voor een
  andere benadering dan voorgestaan door A-G Wattel.13
  Die stelde zich op het standpunt dat de objectieve pleitbaarheid strafrechtelijk valt in te passen in het niet-voldaan zijn aan het strekkingsbestanddeel van artikel 69
  AWR.  12.
  13.
  14.
  15.
  HR 21 april 2017, ECLI:NL:HR:2017:638.
  ECLI:NL:PHR:2016:897.
  HR 6 maart 2012, ECLI:NL:HR:2012:BQ8596.
  HR 9 mei 2017, ECLI:NL:HR:2017:830.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002017003003011
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  Te signaleren (en op enig moment nader te bespreken)
  is voorts EHRM 18 mei 2017, Jóhannesson e.a. tegen
  IJsland, het vervolg op de uitspraak A en B tegen Noorwegen (EHRM 15 november 2016, over het toetsingskader inzake het ne bis in idem-beginsel.16 Voorts wordt
  gewezen op Hof van Justitie EU 5 april 2017, C-217/15
  en C-350/15: geen verbod op dubbele bestraffing vennootschap en directeur in btw-fraude, en op HR 2 juni
  2017 (belastingkamer): over belastingaanslagen na
  afdoening door sepot.17
  
  Financieel strafrecht
  Verzorgd door prof. dr. R.C.P. Haentjens
  Richtlijnen
  
  De Wet implementatie verordening en de Richtlijn
  marktmisbruik zijn op 11 augustus 2016 in werking
  getreden (Stb. 2017, 297). De uitvoeringsrichtlijn
  2015/2392/EU van 17 december 2015 bij de Verordening (EU) nr. 596/2014 (verordening marktmisbruik) is
  nog niet op orde. De uiterste implementatiedatum was
  3 juli 2016. Deze uitvoeringsrichtlijn legt (art. 32) aan
  lidstaten de plicht op te zorgen dat de bevoegde autoriteiten ‘doeltreffende mechanismen instellen’ om het
  melden van daadwerkelijke of potentiële inbreuken op
  de verordening marktmisbruik aan de bevoegde autoriteiten mogelijk te maken. De uitvoeringsrichtlijn vult de
  plicht nader in en bevat daartoe bepalingen omtrent de
  wijze van registratie van meldingen en het waarborgen
  van de privacy van personen die een potentiële inbreuk
  hebben gemeld. Vanwege vertraging in het wetgevingsproces met betrekking tot de implementatie is prioriteit
  gegeven aan dat wetsvoorstel, en is het niet gelukt tijdig
  de uitvoeringsrichtlijn te implementeren. De oorzaak
  daarvan ligt vooral in de wijziging van het bestuurlijke
  boetestelsel en van het regime voor openbaarmaking van
  bestuurlijke boetes van de Wet op het financieel toezicht. De implementatie van de uitvoeringsrichtlijn,
  moet ‘toekomstbestendig’ en ‘in lijn met de Europese
  ontwikkelingen’ op het terrein van de waarborgen van
  de privacy zijn.  Om de zoveel jaren bestaat er behoefte de Wft aan te
  passen aan nieuwe eisen, uit te breiden naar aanleiding
  van nieuwe Europese richtlijnen of uit overwegingen
  van gewenste regelgeving voortvloeiende uit maatschappelijke ontwikkelingen, dan wel omdat de wet, waarvan
  sommigen zeggen dat deze uit z’n krachten is gegroeid,
  onoverzichtelijk is geworden en innerlijk niet geheel
  consistent is, te herstellen.24 Dat laatste is thans gebeurd
  bij de Herstelwet financiële markten 2017. Deze wet
  voorziet in het herstel van gebreken en omissies die zijn
  opgetreden bij de implementatie van Europese
  regelgeving op het terrein van de financiële markten.
  Vanwege het technisch karakter van de wet beperkt het
  zich tot hetgeen noodzakelijk is voor een goede en correcte implementatie. Dit betekent dat het alsnog toepassen van lidstaatopties geen onderdeel uitmaakt van deze
  wet.25 Het betreft onder meer hoofdzakelijk de implementatie van de Richtlijn 2013/36/EU betreffende toe-
  
  Wetgeving
  
  De curator is als ‘poortwachter’ voor strafbare gedragingen in het faillissementstrafrecht geïntroduceerd. In het
  Staatsblad is de Wet van 22 maart 2017 tot wijziging van
  de Faillissementswet in verband met de versterking van
  
  19.
  20.
  21.
  22.
  23.
  16.
  24.
  17.
  18.
  EHRM 18 mei 2017 (appl. no. 22007/11), Jóhannesson e.a. tegen IJsland; A en B tegen Noorwegen (EHRM 15 november 2016, (appl. nos.
  24130/11 en 29758/11), BNB 2017/14, m.nt. Haas, ook besproken in:
  J.S. Nan, ‘Kroniek van het Straf(proces)recht’, NJB 2017/15,
  p. 1022-1023.
  HR 2 juni 2017, ECLI:NL:HR:2017:958, NTFR 2017/1432, m.nt. Jansen.
  Kamerbrief minister Buitenlandse Zaken van 21 april 2017 betreffende
  de stand van zaken implementeren richtlijnen eerste kwartaal 2017.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002017003003011
  
  25.
  Stb. 2017, 124; Kamerstukken 34 253.
  Stb. 2017, 176.
  Stb. 2016, 154.
  Stb. 2016, 153.
  Op 14 december 2017 vindt het Jaarcongres Kennisplatform Faillissementsfraude 2.0 plaats te Den Haag, waarop dit onderwerp ongetwijfeld ter sprake zal komen.
   Een systematisch overzicht van de wijzingen van de Wft sinds de invoering ervan in 2007, kan men vinden in bijlage 2 van het hierna te noemen consultatiedocument Herziening van de Wft: verkenning, Ministerie van Financiën, Den Haag 2017, p. 34 en 35
  Wijziging van de Wet op het financieel toezicht, de Faillissementswet en
  enige andere wetten in verband met het herstel van gebreken en omissies bij de implementatie van Europese regelgeving op het terrein van
  financiële markten, Kamerstukken II 2016/2017, 34 634, nr. 3, p. 1.
  TBS&H september 2017 | nr. 3
  
  173
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  gang tot het bedrijf van kredietinstellingen en het prudentieel toezicht op kredietinstellingen en beleggingsondernemingen, aanpassingen naar aanleiding van een
  groot aantal nog niet tijdig geïmplementeerde EU-richtlijnen. Ook de Richtlijn nr. 2014/57/EU van 16 april
  2014 betreffende strafrechtelijke sancties voor marktmisbruik (PbEU 2014, L. 173) moest onder de loep
  worden genomen. Er heeft geen publieke consultatie
  plaatsgevonden, wel is er afstemming met DNB en
  AFM geweest.
  174
  
  Op 1 maart 2017 liep de internetconsultatieronde Wft af
  over de vraag of, en zo ja op welke wijze de Wft
  (opnieuw) zou moeten worden vormgegeven.26 Deze
  verkenning had tot doel te onderzoeken hoe de Wft toegankelijker – eenvoud en duidelijkheid – en toekomstbestendiger kan worden gemaakt. Er zijn vijf opties voorgelegd. Drie daarvan beschrijven alternatieve modellen
  voor een gehele herziening van het wettelijk stelsel. Het
  voert te ver uitgebreid de pro’s en contra’s van de
  modellen hier te bespreken. Daarom wordt volstaan met
  het benoemen van deze vijf modellen. Het eerste model
  is de bestaande wet handhaven zoals deze is (‘nuloptie’).
   Nut en noodzaak zijn niet duidelijk en de kosten zijn
  hoog (p. 28). Optie twee beperkt zich tot wetstechnische
  en redactionele verbeteringen (p. 29). De structuur blijft
  ongemoeid, maar er zou aandacht moeten worden
  besteed aan een verbeterde toelichting. Optie drie streeft
  naar verbeteringen binnen het huidige functionele
  model (p. 29), waarbij de huidige structuur en opzet van
  de Wft vanuit het oorspronkelijke, cross-sectorale uitgangspunt wordt verbeterd. De vierde mogelijkheid
  opteert voor een sectoraal model. Er komt een nieuw
  wettelijk stelsel met een geheel nieuwe opzet. De Wft
  wordt sectoraal ingedeeld, maar met de regels voor elke
  categorie financiële ondernemingen, type dienstverlening of product zoveel mogelijk bij elkaar geplaatst
  (p. 30). De afbakening per sector vindt plaats langs de
  lijnen van de EU-richtlijnen. De vijfde optie zou betekenen een terugkeer naar het sectorale stelsel zoals dat
  bestond vóór de invoering van de Wft in 2007 met aparte, sectoraal opgezette wetten. Elk onderwerp of elke
  categorie financiële ondernemingen, financiële dienstverlening of product heeft dan zijn eigen toezichtwet(je)
  (p. 30).
  Inmiddels is de vierde implementatiewet ‘vierde antiwitwasrichtlijn,’27 die op 26 juni 2017 zou moeten zijn
  geïmplementeerd, met memorie van toelichting als
  
  26.
  27.
  Ministerie van Financiën, Herziening van de Wft: verkenning, 2017.
   Voluit: Wetsvoorstel tot implementatie van Richtlijn (EU) nr. 2015/849/
  EC van het Europees Parlement en de Raad van 20 mei 2015 inzake de
  voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld of terrorismefinanciering, tot wijziging van Verordening
  (EU) nr. 648/2012 van het Europees Parlement en de Raad en tot
  intrekking van Richtlijn 2005/60/EU EG van het Europees Parlement en
  de Raad en Richtlijn 2006/70/EG van de Commissie (PbEU 2015,
  L 141), alsmede in verband met de uitvoering van Verordening (EU)
  2015/847 van het Europees Parlement en de Raad van 20 mei 2015
  betreffende geldovermakingen te voegen informatie en tot intrekking
  van Verordening (EG) nr. 178/2006 (PbEU 2015, L 141).
   TBS&H september 2017 | nr. 3
  
  internetconsultatietekst verspreid.28 Deze vierde richtlijn op Europees niveau houdt tevens de intrekking in
  van de derde anti-witwasrichtlijn (2005/60/EG en de
  daarop gebaseerde uitvoeringsrichtlijn 2006/70/EG),
  die hun grond vonden in de FATF-aanbevelingen van
  juni 2003. De onderhavige vierde anti-witwasrichtlijn,
  waarin de jongste aanbevelingen van de FATF uit 2012
  zijn verwerkt, vervangt de derde anti-witwasrichtlijn en
  verscherpt deze. Net als de vorige derde anti-witwasrichtlijn is hier het uitgangspunt een risicogebaseerde
  benadering. De instellingen die het betreft dienen zelf
  de risico’s in te schatten, maatregelen te nemen en eventueel meldingen te doen. Zelfs in gevallen van een laag
  risico dient cliëntenonderzoek plaats te vinden. Zij
  beoogt, meer dan tot op heden, rekening te houden met
  de internationale context waarin witwasgedragingen en
  de financiering van terrorisme plegen plaats te vinden,
  en deze tegen te gaan. De twee kernverplichtingen blijven bestaan, de verplichting cliëntenonderzoek te verrichten en om ongebruikelijke transacties te melden bij
  de FIU. Het toepassingsbereik wordt uitgebreid met
  nieuwe categorieën normadressaten, te weten de aanbieders van kansspeldiensten en de personen die beroepsof bedrijfsmatig in goederen handelen in het geval waarbij contante betalingen gedaan of ontvangen zijn van
  € 10.000 of meer. Beoordelingslijsten dienen te worden
  opgesteld en in procedures dient te worden voorzien,
  teneinde de maatregelen van de instellingen helder te
  doen zijn voor de toezichthouders. Internationale
  samenwerking moet worden nagestreefd, mede in verband met de internationale verspreiding van hoofd- en
  bijkantoren, dochterondernemingen en dergelijke.
  Bovendien wordt aan de lidstaten de verplichting op
  gelegd een register aan te leggen met daarin informatie
  over uiteindelijk belanghebbenden (UBO’s). Daarover is
  een tweede wet in de maak: de Implementatiewet registratie uiteindelijk belanghebbenden (de zogenoemde
  UBO-wetgeving). Beide voorontwerpen van wet hebben
  nog niet geleid tot definitieve wetsontwerpen, maar
  bevinden zich in een internetconsultatieronde.
   Beleid
  Wat betreft het aanbieden van kansspeldiensten en de
  Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van
  terrorisme (Wwft) in de aankomende versie heeft de
  minister van Financiën de Kansspelautoriteit, afdeling
  handhaving, laten weten bij brief van 24 mei 2017, dat
  het ministerie, directie financiële markten, het voornemen heeft aanbieders van bepaalde kansspelen als
  bedoeld in de Wet op de kansspelen bij ministeriële
  regeling vrij te stellen van de verplichtingen voortvloeiend uit de Wwft, zoals deze zullen voortvloeien uit de
  implementatie van de Richtlijn (EU) 2015/849 (de vierde anti-witwasrichtlijn). Deze vrijstelling kan zijn
  gerechtvaardigd indien de aard en de omvang van de
  transacties die met deze diensten (zoals bedoeld in art. 2,
  tweede lid van de vierde anti-witwasrichtlijn) gepaard
  28.
  Zie voor een bespreking van de doorwerking van de vorige drie witwasrichtlijnen: F. Diepenmaat, De Nederlandse strafbaarstelling van witwassen, Deventer: Wolters Kluwer 2016.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002017003003011
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  gaan een ‘laag’ risico op witwassen of financieren van
  terrorisme vertegenwoordigen. Het ministerie kwam tot
  deze conclusie op basis van door het WODC-verricht
  onderzoek door middel van een quickscan. Het oordeel
  was ‘voorlopig’ en kan later op grond van nader onderzoek worden bijgesteld. Het kan dan gaan om bijvoorbeeld ‘goede doelen’-loterijen, aanbieders van winkelweekacties, de Staatsloterij, de Instantloterij, de Lotto
  e.d.
  De beleidsregeling ‘Aanwijzing opsporing en vervolging
  buitenlandse corruptie’ die gold van 1 januari 2013 en
  volgens opschrift nog steeds zou gelden, is per
  31 december 2016 geëxpireerd.29 Een opvolger is er
  thans niet (Stcrt. 2012, 26939). De aanwijzing betrof
  buitenlandse corruptie inhoudende het omkopen van
  een buitenlandse ambtenaar door een bedrijf of persoon.
   Zij was toegespitst op de reikwijdte van de strafbepalingen in relatie tot de rechtsmacht in Nederland en formuleerde de factoren waarmee rekening werd gehouden
  bij het bepalen van de opportuniteit van de vervolging
  van op zichzelf strafbare gevallen van buitenlandse ambtelijke corruptie. De aanwijzing zag zowel op de omkopende partij (burgers en bedrijven) als de omgekochte
  partij (ambtenaren) van buitenlandse corruptie.
  Sancties
  De AFM heeft een bestuurlijke boete opgelegd van
  € 10.000 aan de Spaanse vennootschap Lexon Capital
  S.L. Deze is opgelegd, omdat Lexon de koers van vier
  aan Euronext Amsterdam genoteerde aandeelhoudersfondsen heeft gemanipuleerd. Dat rechtvaardigde
  ingrijpen door de AFM. De handelswijze van Lexon
  had (een gevaar voor) misleidende signalen met betrekking tot de koersvorming tot gevolg. Ook zijn koersen
  van de aandelen van Lexon op een kunstmatig niveau
  gebracht. Dit is een overtreding van het verbod op
  marktmanipulatie. Lexon handelde op een gegeven
  moment tegen/met zichzelf. Zij was in die gevallen zelf
  verkoper van de aandelen die zij kocht. Deze handelwijze valt onder de noemer koersmanipulatie. Wat betreft
  de sanctie is het basisbedrag twee miljoen euro. De
  AFM heeft uiteindelijk rekening gehouden met de
  draagkracht. Lexon had in eerste instantie € 100.000
  opgelegd gekregen (23 februari 2015). Daartegen is door
  Lexon bezwaar aangetekend. De lagere (door Lexon
  onderbouwde) draagkracht is in beroep de overweging
  van de AFM geweest Lexon nu € 10.000 op te leggen.
  Daartegen tekende Lexon beroep aan, dat door de
  Rechtbank Rotterdam is behandeld en waarbij de rechtbank deze boeteoplegging rechtmatig bevond. De boete
  is inmiddels onherroepelijk geworden.
  29.
  Zie de tekst van de Aanwijzing betreffende de geldigheidsduur: ‘Inwerkingtreding van de intrekking voorheen door 2012/26939 gesteld op
  31 december 2016’.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002017003003011
  
  Milieustrafrecht
  Verzorgd door mr. dr. I. Koopmans
  Het laatste half jaar overziende zijn er eigenlijk twee uitspraken die van belang zijn. De eerste dateert van
  22 november 2016 inzake de verhouding tussen de
  (bestuursrechtelijke) randvoorwaardenkorting en de
  oplegging van een strafrechtelijke straf. Kort gezegd
  komt het erop neer dat de verdachte vanwege overtreding van wet- en regelgeving op het gebied van identificatie en registratie van dieren bestuursrechtelijk een
  strafkorting op verleende subsidies krijgt, terwijl daarnaast voor diezelfde feiten een strafvervolging plaatsvindt. Deze gang van zaken zou in strijd zijn met het ne
  bis in idem-beginsel zoals neergelegd in art. 50 Handvest. Dit probleem speelde al enige tijd en ermee werd
  zeker door de economische politierechters verschillend
  omgegaan. Soms werd het verweer verworpen, en soms
  werd het OM niet-ontvankelijk verklaard. Uiteraard
  werd in verschillende zaken hoger beroep ingesteld,
  maar ook daar lieten de uitspraken een wisselend beeld
  zien. Zo verwierp het Hof ’s-Hertogenbosch het beroep
  op dubbele bestraffing,30 maar verklaarde het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden het OM niet-ontvankelijk.31
  Tegen die laatste uitspraak is beroep in cassatie ingesteld.
   De vraag of een door de staatssecretaris van Economische Zaken opgelegde randvoorwaardenkorting op
  GLB-inkomenssteun voor het niet naleven van de regels
  voor de identificatie en registratie van dieren gevolgen
  heeft voor de strafrechtelijke vervolgbaarheid van diezelfde gedraging, wordt door de Hoge Raad ontkennend
  beantwoord. Daarbij overweegt de Hoge Raad dat ‘uit
  de aan de orde zijnde regelgeving en de daarop betrekking hebbende rechtspraak van het Hof van Justitie van
  de EU blijkt dat (i) de op grond van de verordeningen
  betreffende het GLB opgelegde sancties niet als van
  strafrechtelijke aard worden aangemerkt, (ii) dat dergelijke sancties slechts kunnen worden opgelegd aan
  marktdeelnemers die in alle vrijheid een beroep doen op
  die bij die verordeningen ingestelde steunregelingen en
  die sancties slechts tot gevolg hebben dat de betrokkene
  de aanspraak of het vooruitzicht op ingevolge de steunregeling te ontvangen inkomenssteun verliest en (iii) dat
  het opleggen van die sancties verband houdt met de
  niet-naleving van de aan die regeling verbonden beheereisen, alsmede dat het met de opgelegde sancties nagestreefde doel niet repressief is, maar in essentie strekt tot
  het bevorderen van de naleving van de aan de steunregeling verbonden voorwaarden en het verzekeren van een
  goed beheer van de middelen van de Unie.’ Voorts
  merkt de Hoge Raad op dat ‘het daarbij niet uitmaakt
  dat bij het opleggen van de korting aan verdachte is
  gelet op het feit dat er opzettelijk is gehandeld of dat de
  korting is toegepast op een subsidie die betrekking heeft
  30.
  31.
  ECLI:NL:GHSHE:2016:275.
  ECLI:NL:GHARL:2016:8975.
   TBS&H september 2017 | nr. 3
  
  175
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  op het jaar van de geconstateerde onregelmatigheden.’
  Derhalve kan de aan de verdachte opgelegde randvoorwaardenkorting op GLB-inkomenssteun niet worden
  aangemerkt als een veroordeling voor een strafbaar feit
  in de zin van artikel 50 Handvest. En daarmee is het
  pleit beslecht.
   In dat verband is van belang dat de Hoge Raad terzijde
  nog opmerkt dat nu samenloop van het bestuurlijke en
  strafrechtelijke traject wel vaker voorkomt, ‘er geen
  sprake is van een uitzonderlijke situatie die op gespannen voet staat met het aan art. 68 Sr ten grondslag liggende beginsel dat iemand geen twee keer vervolgd en
  bestraft kan worden voor hetzelfde feit en de strafrechter bovendien, wanneer hij daartoe aanleiding ziet, de
  randvoorwaardenkorting als relevante omstandigheid bij
  de strafoplegging kan betrekken.’32
  
  176
  
  Van recenter datum is de opmerkelijke uitspraak van het
  Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden inzake de artikel 12
  Sv-klacht gericht tegen de beslissing van de officier van
  justitie, de NAM niet te vervolgen ter zake van overtreding van de artikelen 170, 350 en 352 Sr, volgens de klagers gepleegd in de periode tussen 1963 en 2015 in de
  provincie Groningen.33 Het hof heeft vastgesteld ‘dat er
  aanwijzingen zijn dat de NAM zich schuldig heeft
  gemaakt aan overtreding van art. 170 Sr, aanhef en
  onder 2 Sr. Door de vertegenwoordigers van de NAM is
  in raadkamer erkend dat rond 1993 duidelijk werd dat er
  een relatie lag tussen het winnen van gas en het ontstaan
  van aardbevingen. Desalniettemin heeft beklaagde haar
  werkzaamheden voortgezet, hetgeen tot het voorzienbare gevolg leidde dat de daardoor veroorzaakte bevingen
  schade aan gebouwen en infrastructuur veroorzaakten,
  waardoor de veiligheid van personen in het aardbevingsgebied toenam en slachtoffers financieel gedupeerd
  raakten. Dit gevolg is door beklaagde, na een afweging
  van belangen, op de koop toe genomen. De vraag of dat
  ook betekent dat er ten aanzien van iedere individuele
  klager sprake is van voldoende wettig en overtuigend
  bewijs voor overtreding van art. 170, aanhef en onder 2
  Sr (en in het verlengde daarvan, of, indien die vraag
  bevestigend wordt beantwoord, vervolging dient plaats
  te vinden) kan het hof thans niet beantwoorden omdat
  een onderzoek naar de bewijsbaarheid van het feit hier
  ten onrechte achterwege is gebleven.’ Daarom gelast het
  hof ‘de vervolging van de NAM ter zake van vernieling
  of beschadiging van gebouwen, voor zover daarvan
  levensgevaar voor een ander te duchten is, gepleegd tussen 1 januari 1993 en 14 april 2015 in de provincie Groningen’, en gelast voorts dat er alsnog onderzoek dient
  plaats te vinden onder toezicht en begeleiding van de
  rechter-commissaris.  33.
  ECLI:NL:HR:2017:241.
  ECLI:NL:GHARL:2017:3248.
  TBS&H september 2017 | nr. 3
  
  dat er ruimte is voor vervolging ter zake van artikel 170,
  aanhef en onder 2 Sr.
  Ten slotte heeft de Hoge Raad zeer recent een uitspraak
  gedaan met betrekking tot de reikwijdte van de in artikel
  5 lid 1 Besluit risico’s zware ongevallen (BRZO) neergelegde zorgplicht.34 De zaak had betrekking op een
  bedrijfsongeval in een BRZO-bedrijf, waarbij door een
  medewerker van het bedrijf in een tank met n-propylbromide abusievelijk de stof CeTePox TFA is toegevoegd, terwijl dit de stof Ecepox had moeten zijn. Tijdens het mengen van deze stoffen heeft er vervolgens
  een onbedoelde en ongewenste reactie plaatsgevonden
  tussen de stoffen n-propylbromide en CeTePox TFA.
   Deze reactie heeft geleid tot een temperatuur- en drukverhoging in de meng- en doseertank met als gevolg het
  falen van het mangatdeksel op deze tank en het vrijkomen van een deel van de inhoud van deze tank. Uit
  voorzorg zijn elf medewerkers ter observatie naar het
  ziekenhuis gebracht. Uit onderzoek is gebleken dat deze
  personen geen letsel of nadelige gevolgen aan het incident hebben overgehouden. Het hof heeft de verdachte
  vrijgesproken waarbij het hof stelde dat bij het oordeel
  over de vraag of de werkgever alle maatregelen heeft
  getroffen in de zin van artikel 5 eerste lid BRZO de
  vraag moet worden beantwoord ‘of dit specifieke incident had kunnen uitgroeien tot een zwaar ongeval’. De
  Hoge Raad komt echter tot een ander oordeel en overweegt ‘dat in de tekst noch de geschiedenis van de totstandkoming van het Besluit aanknopingspunten te
  vinden zijn voor een dergelijke uitleg van voormelde
  bepaling, die neerkomt op het stellen van een in het
  Besluit niet voorziene bijkomende voorwaarde voor
  strafbaarheid. Een dergelijke uitleg zou ook tekortdoen
  aan doel en strekking van de bepaling zoals die naar
  voren komt uit de geschiedenis van de totstandkoming
  van het besluit. Niet vereist is dat een zwaar ongeval
  moet hebben plaatsgevonden of dat een incident had
  kunnen uitgroeien tot zo een ongeval of dat er een incident is geweest. De enkele omstandigheid dat in de
  onderhavige tenlastelegging – overbodig en daardoor
  wellicht tot verwarring aanleiding gevend – een concreet
  incident wordt genoemd, maakt dat niet anders. Het
  gaat immers bij art. 5 eerste lid BRZO om het antwoord
  op de vraag of de noodzakelijke maatregelen zijn getroffen ter voorkoming van zware ongevallen.’ Hiermee
  geeft de Hoge Raad duidelijk aan dat de zorgplicht zoals
  neergelegd in artikel 5 lid 1 BRZO een zelfstandige
  zorgplicht is die losstaat van de eventuele gevolgen die
  schending van de zorgplicht met zich kan brengen. De
  Hoge Raad benadrukt dit bovendien daar waar hij
  opmerkt dat de in het eerste lid vervatte zorgplicht zich
  onderscheidt van de in het tweede lid, onderscheidenlijk
  het derde lid, van die bepaling vervatte verplichtingen.
   Overigens laat dat onverlet dat de naleving van de laatstgenoemde verplichtingen kan worden betrokken bij het
  oordeel of de zorgplicht in lid 1 is geschonden, maar dat
  doet aan de zelfstandigheid van de zorgplicht in het eer34.
  ECLI:NL:HR:2017:1279.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002017003003011
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  ste lid niet af. Daarmee haalt de Hoge Raad het niet
  naleven van de verplichtingen voortvloeiend uit artikel 5
  lid 1 BRZO en het eventuele gevolg daarvan, namelijk
  het optreden van een zwaar ongeval nadrukkelijk uit
  elkaar. De gevolgen van een daadwerkelijk zwaar ongeval kunnen separaat worden ten laste gelegd onder de
  vlag van artikel 173a Sr, zoals bijvoorbeeld in de zaak
  tegen Dow Benelux BV is gebeurd.35 Aardig is voorts
  dat de Hoge Raad ook impliciet aangeeft dat dit ook, in
  tegenstelling tot in de onderhavige casus, in de tenlastelegging tot uitdrukking zou moeten komen.
  Cybercrime
  Verzorgd door mr. J. Boonstra-Verhaert
  Wetgeving
  •
  Wet Computercriminaliteit III
  Het op 21 december 2015 ingediende voorstel voor de
  Wet Computercriminaliteit III, in het spraakgebruik ook
  wel aangeduid als de ‘hackwet’, is op 20 december 2016
  aangenomen door de Tweede Kamer en ligt nu ter
  beoordeling bij de Eerste Kamer. De (commissie Veiligheid en Justitie van de) Eerste Kamer bleek afgelopen
  april echter zeer kritisch. Verschillende Eerste Kamerfracties die cruciaal zijn voor succes van het voorstel in
  de senaat, waaronder CDA en ChristenUnie, lijken nog
  te twijfelen. De Eerste Kamerleden van het CDA ‘zijn
  op zichzelf voorstander’ van het verbeteren van de aanpak van computercriminaliteit, ‘maar vragen zich af of
  dit wetsvoorstel daar de beste oplossing voor is’, zo
  schrijven zij.
   Daarnaast zijn zorgen geuit over de proportionaliteit van
  het wetsvoorstel en de impact op de privacy van burgers. De bevoegdheid zou de politie meer digitale mogelijkheden bieden dan er nu in de offlinewereld mogelijk
  zijn. Het effect van het wetsvoorstel zou volgens sommigen hetzelfde zijn als het plaatsen van camera’s in huizen van verdachten.36 Het wetsvoorstel introduceert
  onder meer een nieuwe opsporingsbevoegdheid: het heimelijk en op afstand binnendringen in een geautomatiseerd werk en hierin onderzoek doen.37 Deze opsporingsbevoegdheid is uitgewerkt in het Ontwerp Besluit
  onderzoek in een geautomatiseerd werk38 dat op 10 mei
  2017 aan de Tweede Kamer is gezonden.39 In dit besluit
  worden nadere regels gesteld over het onderzoek in een
  geautomatiseerd werk ter uitvoering van een bevel van
  de officier van justitie als bedoeld in de artikelen
  126nba/uba/zpa Sv.
  35.
  36.
  37.
  38.
  39.
  ECLI:NL:RBZWB:2014:1911.
  Kamerstukken I 2015/2016, 34 372, nr. B.
  Art. 126nba, 126uba en 126zpa Sv (nieuw).
  Te raadplegen via: https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/
  documenten/rapporten/2017/05/10/tkbijlage-besluit-onderzoek-ineen-geautomatiseerd-werk/tk-bijlage-besluit-onderzoek-in-eengeautomatiseerd-werk.pdf.
  Kamerstukken I 2015/2016, 34 372, nr. C.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002017003003011
  
  •
  
  Wet op de inlichtingen en veiligheidsdiensten
  
  Op 11 juli 2017 heeft de Eerste Kamer ingestemd met
  de nieuwe Wet op de inlichtingen en veiligheidsdiensten
  (Wiv 20XX)40 die de huidige Wiv 2002 moet vervangen.
  In deze wet worden de taken, de diensten, (de inzet van)
  de (gemoderniseerde) bevoegdheden van de AIVD en
  MIVD alsmede wettelijke waarborgen voor de inzet van
  die bevoegdheden wettelijk vastgelegd.
  Bijzondere bevoegdheden worden gemoderniseerd door
  het onderscheid tussen kabelgebonden en niet-kabelgebonden telecommunicatie te vervangen door de zogenoemde onderzoeksopdrachtgerichte interceptie. Op
  grond van de Wiv 2002 dient ‘ongerichte’ interceptie
  van telecommunicatie zich te beperken tot ‘niet-kabelgebonden telecommunicatie’. Dit betekent dat het
  merendeel van alle telecommunicatie zich op dit ogenblik per definitie aan het zicht van de diensten onttrekt.
   Het wetsvoorstel maakt het mogelijk datastromen ook
  op de kabel te onderscheppen. Dit is nodig omdat een
  merendeel van de telecommunicatie zich sinds de invoering van de Wiv 2002 heeft verplaatst van de lucht naar
  kabelnetwerken, die de ruggengraat zijn gaan vormen
  van het digitale domein. Het gaat bij deze nieuwe
  bevoegdheid niet om een specifieke tap op een concreet
  persoon, maar om de mogelijkheid om telecommunicatie
  te intercepteren zonder dat er specifieke aanwijzingen
  tegen een specifieke persoon zijn. Dat levert inbreuk op
  in het recht op privacy en andere grondrechtelijk
  gewaarborgde belangen van burgers. Deze bedreiging
  wordt het hoofd geboden via de in de wet verankerde
  waarborgen. Voordat deze bevoegdheden worden ingezet, is toestemming van de minister en een onafhankelijke commissie, de zogeheten Toetsingscommissie Inzet
  Bevoegdheden (TIB), nodig.41 De onafhankelijke toetsing vooraf gaat niet alleen gelden voor de datastromen
  (telefonie, internet, e-mail en sociale media) via de
  kabel, maar ook voor de inzet van bestaande bijzondere
  bevoegdheden zoals het tappen van telefoongesprekken
  en het maken van inbreuken op computers. De Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) wordt een zelfstandige klachtinstantie die bindende uitspraken kan doen over klachten van
  burgers.42
  •
  Wet gegevensverwerking en meldplicht cybersecurity
  De Eerste Kamer heeft op 11 juli jl. ook het eerste wetsvoorstel aangenomen dat specifiek over cybersecurity
  gaat en dat aanbieders van vitale infrastructuur verplicht
  om digitale veiligheidsincidenten en datalekken bij de
  staatssecretaris van Veiligheid en Justitie te melden. De
  verwachting is dat deze Wet gegevensverwerking en
  meldplicht cybersecurity (Wgmc) in het najaar van 2017
  in werking zal treden. Dit wetsvoorstel introduceert een
  meldplicht voor een inbreuk op de veiligheid of een ver40.
  41.
  42.
  Voluit: Regels met betrekking tot de inlichtingen- en veiligheidsdiensten
  alsmede wijziging van enkele wetten (Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 20..).
  Artikel 32 e.v.
   Artikel 97 e.v.
  TBS&H september 2017 | nr. 3
  
  177
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  lies van integriteit van elektronische informatiesystemen, ook wel ernstige ICT-inbreuken genoemd. Deze
  meldplicht geldt alleen voor aanbieders van producten
  of diensten waarvan de beschikbaarheid of betrouwbaarheid van vitaal belang is voor de Nederlandse samenleving. Daarnaast bevat het voorstel regels over het verwerken van gegevens ten behoeve van de taken van de
  minister van Veiligheid en Justitie op het terrein van
  cybersecurity. De meldplicht geldt uitsluitend voor bij
  algemene maatregel van bestuur aan te wijzen (categorieën van) vitale aanbieders van daarbij aan te wijzen
  producten of diensten. Bij vitale aanbieders moet
  gedacht worden aan energienetwerkbeheerders, drinkwaterbedrijven, telecombedrijven, banken en Rijkswaterstaat als beheerder van primaire waterkeringen. De
  melding moet worden gedaan aan de staatssecretaris van
  Veiligheid en Justitie en wordt in behandeling genomen
  door het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC).
  De melding geeft het NCSC de mogelijkheid om hulp te
  verlenen aan de getroffen aanbieder en om andere aanbieders te waarschuwen en daarmee de schade te beperken. De Wgmc vormt een belangrijke basis voor deze
  publiek-private samenwerking. Zo biedt de wet een
  kader voor de wijze waarop het NCSC met vertrouwelijke informatie moet omgaan. Daarnaast wordt nu ook de
  wettelijke grondslag van de taken en bevoegdheden van
  het NCSC vastgelegd.
   Jurisprudentie
  178
  
  •
  Eisen onderzoek smartphone
  De Hoge Raad heeft in zijn arrest van 4 april 201743
  geoordeeld dat de regelgeving voor de doorzoeking van
  een smartphone niet toereikend is. Volgens de Hoge
  Raad is de huidige regelgeving, die bij de doorzoeking
  van een smartphone geen voorafgaande rechterlijke toets
  of tussenkomst van de officier van justitie vereist, toereikend indien bij de doorzoeking van de smartphone
  slechts een beperkte inbreuk wordt gemaakt op de privacy van verdachten. Dit zal het geval kunnen zijn
  indien het onderzoek slechts bestaat uit het raadplegen
  van een gering aantal gegevens. Indien het onderzoek
  echter zo verstrekkend is dat een min of meer compleet
  beeld wordt verkregen van bepaalde aspecten van het
  persoonlijk leven van de gebruiker van de gegevensdrager of het geautomatiseerde werk, dan kan dat onderzoek onrechtmatig zijn. Daarvan zal in het bijzonder
  sprake kunnen zijn wanneer het gaat om onderzoek van
  alle in de smartphone opgeslagen gegevens.44 De Hoge
  Raad is het dan ook niet eens met het oordeel van het
  gerechtshof45 dat artikel 94 Sv een voldoende wettelijke
  grondslag vormt voor het door een opsporingsambtenaar verrichte onderzoek aan de smartphone van de verdachte en casseert het arrest van het Gerechtshof
  Amsterdam. Na terugwijzing van de zaak zal het hof
  beoordelen of ten aanzien van de op de voet van artikel
  94 Sv in verbinding met artikel 95 en 96 Sv in beslag
  43.
  44.
  45.
  HR 4 april 2017, ECLI:NL:HR:2017:588.
  https://www.jahae.nl/hoge-raad-casseert-in-smartphone-zaak.
  Hof Amsterdam 13 november 2015, ECLI:NL:GHAMS:2015:5007.
  TBS&H september 2017 | nr. 3
  
  genomen smartphone en het ten behoeve van de opsporing vastleggen van de daarin opgeslagen of beschikbare
  gegevens sprake is van meer dan een beperkte inbreuk
  op de persoonlijke levenssfeer van de verdachte.
   •
  Door banken geleden rechtstreekse schade
  Op 22 november 2016 heeft de strafkamer van de Hoge
  Raad een interessante uitspraak46 gedaan voor banken
  die te maken hebben met frauduleuze overschrijvingen
  en hun klanten hiervoor schadeloos dienen te stellen.
  Eind jaren negentig47 oordeelde de Hoge Raad dat het
  voor een bank niet mogelijk is om in zo’n geval de aan
  de klant vergoede schade binnen het strafproces te verhalen op de fraudeur. De betrokken bank werd niet-ontvankelijk verklaard in haar vordering tot schadevergoeding omdat zij geen rechtstreekse schade zou hebben
  geleden. Niet de bank, maar de klant was immers rechtstreeks slachtoffer van de frauduleuze overschrijving.
  Banken hadden om die reden lange tijd geen andere
  mogelijkheid dan het voeren van een civiele procedure.
   In de daaropvolgende jaren heeft de Hoge Raad langzaam afstand genomen van deze conservatieve lijn,
  waarbij met de uitspraak van 22 november 2016 het licht
  zelfs definitief op groen staat voor banken om binnen
  het strafproces hun schade te verhalen op fraudeurs.48
  
  Het gaat in deze zaak om een medewerker van de Royal
  Bank of Scotland die de tenaamstelling van twee bankrekeningen heeft veranderd waarna deze rekeningen door
  zijn medeverdachten worden geplunderd. De bank vergoedt de schade aan het gedupeerde bedrijf en voegt
  zich als benadeelde partij in het strafproces. De zaak
  komt uiteindelijk bij de Hoge Raad, waarbij de centrale
  vraag dan is of al dan niet sprake is van rechtstreekse
  schade en dus of door de bank om schadevergoeding kan
  worden verzocht. In zijn conclusie gaat de advocaatgeneraal uitgebreid in op deze vraag. Na een analyse van
  de rechtspraak van de Hoge Raad sinds 1999 en enkele
  andere ontwikkelingen die sinds die tijd hebben plaatsgevonden, wordt geconcludeerd dat de kaarten inmiddels anders moeten liggen voor banken. Het is niet
  logisch (meer) om een onderscheid te maken tussen de
  fraudeurs zelf en hun katvangers. De Hoge Raad is het
  kennelijk eens met dit oordeel, hij verwerpt het cassatieberoep onder verwijzing naar artikel 81 RO.
  •
  Gebruik van softwarematige keylogger
  Aydin C., met name bekend vanwege de tragische dood
  van Amanda Todd nadat zij door hem werd gechanteerd
  met webcamopnamen, is afgelopen maart49 veroordeeld
  tot een gevangenisstraf van tien jaren en 243 dagen. Het
  betreft een interessante uitspraak nu de rechtbank zich
  onder meer diende te buigen over de vraag of het
  gebruik van een softwarematige keylogger, die is ingezet
  op de desktop en de laptop in de woning van verdachte,
  bij de bewijsgaring in deze zaak rechtmatig is toegepast,
  46.
  47.
  48.
  49.
  HR 22 november 2016, ECLI:NL:HR:2016:2659.
   Hoge Raad 23 maart 1999, ECLI:NL:HR:1999:ZD1154, NJ 1999/403.
  T. Dieben, ‘Definitief “groen licht” Hoge Raad voor schadevergoeding
  banken binnen strafproces’, NJB 2017, nr. 19.
  Rb. Amsterdam 16 maart 2017, ECLI:NL:RBAMS:2017:1627.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002017003003011
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  of de resultaten van het hulpmiddel betrouwbaar zijn en
  dus of zij voor het bewijs mochten worden gebruikt. Het
  gaat om de inzet van een softwarepakket dat in werking
  trad wanneer bepaalde programma’s werden gestart,
  waarbij toetsaanslagen werden geregistreerd, en ook
  schermafbeeldingen werden gemaakt. Volgens Oerlemans50 is het gebruik van een hardwarematige keylogger
  toegestaan nu de wetgever in de memorie van toelichting van de Wet bijzondere opsporingsbevoegdheden
  voldoende duidelijk heeft gemaakt dat onder de bijzondere opsporingsbevoegdheid van direct afluisteren51 het
  gebruik van een ‘bug’, dat ook toetsaanslagen kan registreren, is toegestaan. Het gebruik van een softwarematige keylogger ligt echter lastiger. De rechtbank heeft
  alle verweren van de verdediging op dit punt verworpen
  en daartoe overwogen dat (i) uit het Besluit technische
  hulpmiddelen strafvordering kan worden afgeleid dat
  een technisch hulpmiddel niet altijd uit een (hardwarematig) apparaat hoeft te bestaan, maar ook uit software
  kan bestaan (ii) dat de software door de inspectie is
  gekomen en is goedgekeurd. De rechtbank heeft hierbij
  nagelaten in te gaan op de vraag of het maken van
  schermafbeeldingen wel een functionaliteit is die de
  wetgever voor ogen had toen de bevoegdheid voor het
  direct afluisteren van communicatie in het Wetboek van
  Strafvordering werd geregeld. Dit punt wordt overigens
  geregeld in de Wet computercriminaliteit III doordat
  wordt vastgesteld dat de software verschillende functionaliteiten mag bevatten, waaronder het maken van
  schermafbeeldingen.52,53
  
  Omkoping
  Verzorgd door mr. dr. E. Sikkema & mr. A. Verbruggen
  Dwaling omtrent de eigen ambtelijke
  hoedanigheid
  
  Zoals bekend heeft de Hoge Raad een zeer ruime betekenis gegeven aan het begrip ‘ambtenaar’, die ook medewerkers van geprivatiseerde organisaties met een publieke taak kan omvatten. Op grond van de jurisprudentie
  moet onder een ‘ambtenaar’ namelijk mede worden
  begrepen degene die onder toezicht en verantwoording
  van de overheid is aangesteld in een functie waaraan een
  openbaar karakter niet kan worden ontzegd (HR 30 mei
  1995, NJ 1995/620). Deze interpretatie kan zelfs ertoe
  leiden dat iemand ambtenaar is zonder dat hij het zelf
  weet.54 Deze kwestie was aan de orde in een arrest van
  14 februari 2017, waarin de Hoge Raad zich moest bui50.
  