text: Op die daghen als men niet dan eens en etet, so sel die reven'terwaert luden totter collacie te v uren na der vesper ende als
  die susteren vergadert sijn, sel die priorinne die reventerscelle
  luden. Daerna als die susteren inghegaen sijn, so eysschet die
  leester int middel die benedictie. Hier volghet die benedictie
  noctem quietam vitamque beatam tribuat nobis omnipotens
  et misericordis Dominus. Amen. Ende alsdan een clausel ghelesen
  is ende van der priorinne een teyken ghedaen is, so seit die
  leester sittende Benedicite. En die ebdomedaria, desghelijc
  1) In het reglement van Betlehem worden nog genoemdS. Ian Baptist
  en S. Petrus en Paulus.
  2) De Kruisdragen.
  3) Noch in de statuten van Albergen, noch in die van Betlehemwordt
  gesproken van onse Vader Augustijsavont".
  -
  
  107
  sittende, benedijt den dranc mit een teiken des cruces segghende
  Largitor omnium bonorum.
  Als dan derdewerf dranc ghescencket is, so sel die leester
  totten teiken der priorinne segghen Tu autem Domine. Ende
  als Deo gratias gheseit is, seit die ouste Adiutorium ende also
  sellen si swighende wedergaen op haer werc. Buten die maeltiden ende collacien en sel niemant drincken, tensi bi oerlof
  of als men dranc doert convent andient buten den reventer.
  Van der biecht ende communiceren. XrIl
  capittel.
   Tot viertien daghen sellen die susteren eens biechten ende
  communicieren, ten waer dat enighe suster wittelike ghehindert
  43 no. dat vertoghe bi witen ende consent des rectoers. Nochtan om
  meerre dubbelde hoochtiden of solempne mach men die communicaci een deel daghen voercomen of vertoeven. Des donredaghes voer Paesschen ende opten Paeschdach sellen si allen
  communicieren. Dieghene die communicieren sellen, die gaen
  na Agnus Dei ut haer stoelen ende legghen neder op die stede
  daert ghewoenlic is. Ende als die priester comet, sellen si
  malcander nae ordinancie volghen ende den priester gheen merrinc 1) of vertoeninc maken. Ende als si dat Lichaem Ons Heren
  ontfanghen hebben, sellen si wiken totter ander side, ende als
  si daer een luttel tijds gheknielt hebben, nemen si onder hem
  abluci ende gaen weder tot haren stoelen. Het is mede te weten,
  dat die susteren altoes des daechs voer dat si communiceren
  sonder vleysch vasten sellen ende dan en sellen si oec dat
  huusghesin buten gheen vleysch gheven. Als si opten sonnendach
  communicieren omdat si den vridach ghevast hebben, sel men
  hem des saterdaghes int avontmael ten reventer gheven pottagi,
  butter en caes, een ey of een appeL Ist dat enighe suster tusschen tiden noot heeft te biechten of den rectoer te spreken,
  die sel hem dat bi der priorinnen of bi een die tot sijnre sciven
  dient laten weten ende die rectoer alset hem dient sel die
  suster ombieden ende horen in dat biechthuus of tot een ander
  stede bi die scive ende als si onboden is en sel si niet merren,
  mer terstont comen ende die schijfwaert sel dat voer of nae
  der priorinnen segghen, opdat si bekennen oec des susters utwesen of absencie.
  Yan scheren dat XVIIZ capittel.
  44.
  Achtwerve binnen siaers moghen die susteren haer hoofden
  1) Merringhe= draling, langzame voortgang.
   108
  wasschen ende scheren. 91s bi Kersmisse, omtrent Lichtmisse
  bi Paesschen, voer Pinxteren, omtrent Onser Vrouwe Visitatio,
  voer Onser Vrouwe Assumptio, voor sinte Michiel ende voer
  '
  sinte Maertijn, ten waer dat die priorinne om siecte of om ander
  sonderlinghe saken yement oerlof gave buten dese tide te scheren. Onder dat wasschen ende scheren sellen si silencium houden, ten waer of si luttel woerden binnen monts spraken die
  totten wercke noot sijn.
  Van laten XIX capittel.
  Vierwerve des iaers sel men ghemeenlic later buten welken tiden men niemant lichtelic ende sonder openbaer ende wittelike
  sake oerlof gheven en sel. Die eerste sel wesen bi Onser Vrouwe
  Lichtmisse : voer of nae, die anderde in Meye, die derde na
  sinte Berthelmeeus of in Septembri, die vierde sel wesen in
  Novembri. Als die susteren 1) laten, sel die rectoer den later
  helpen totten slote toe ende die priorinne sel bereit staen mit
  die- suppriorinne of mit die procuratrix om die later te ont.
   fanghen ende te leiden tot dier stede daer men laten sel ende
  die rectoer gaet weder tot syn woninghe ende als dat laten
  ghedaen is, doet hi dat slotdoer op ende laet die later weder
  ut. Die priorinne sel bi 2) die susteren bliven die wile dat si
  laten ende vermanen dat si hem scameliken ende ripelic hebben
  ende dieghene die niet en laten en sellen niet comen tot dier
  44 vo. stede daer men latet. Op die ghemeen lateltiden sellen die niet
  ghelaten en hebben dieselve goedertierenheit ghenieten mitten
  ghenen die ghelaten sijn, ende dieghene die laten sellen, die
  sellen te samen laten. Op die tijt dat men latet, moghen si
  spreken binnen mondes ende mit luttel woerden sonder gheruchte
  van den dinghen die in die tijt noot sijn oec mitter later;
  nochtan dattet enighe van den outsten susteren hore. Ende drie
  daghe aftereen eten si tweewerf wat beter spises nemende, ten
  waer of daer een botvast tusschen quamen. Men sel nochtan
  voersien of men ghemalic mach dat binnen tween daghen alsulke
  vasten niet en comet. Die susteren en sijn oec niet verbonden
  binnen desen daghen totter strenghicheit des swighens, behalve
  van compleet tot na der primen ende onder die ghetide ende
  '.
  in der tijt der lessen ende in der steden die ghesacket sijn dat
  men daer swighen sel. Des eersten daghes na den eten of in
  1) In margine achter "susteren" : ut.
  2) Id. achter "bi" onderstreept.
   '_
  
  109
  die somer alser gheslapen is als die priorinne een teiken hevet
  laten doen, sellen si al te samen comen int pant. Ende daerna
  als een cleyn lessen ghelesen is gaen si te samen ut in den
  boemgaert ende in den hof, tot dat men dat eerste teiken ter
  versperen doet, ten waer dat den ousten goetdochte, dat men
  eer weder soude ingaen. Des anderen ende des derden daghes
  als si te samen eten, sellen si wat goets spreken. Die susteren
  die buten die ghewoenlike lateltiden mit oerlof laten, die sellen
  hebben des eersten daghes die goedertierenheit als hem pater
  45. ende mater sacken, mar die twee naevolghende daghen wordt
  hem alleen ghegheven dat avontmaal, ten waer datter botvast waer.
  Van die conversinnen XX (capitteo.
  Die conversinnen sel men ontfanghen als die nonnen. Want
  ghelyc den nonnen, worden hem harde ende scarpe dinghen
  voergheset, ende dieselve dinghen worden hem gevraghet die
  men die nonnen vraghet. Hier en boven sel men hem die oefeninghen der utwendigher arbeiden te voren segghen. Want haer
  staet sonderlinghe ingheset is totten diensten des huses. Si
  sellen haer proeveliaer hebben als die nonnen ende men sel
  hem een meestersse setten die dat oghe op hem heeft. Haer
  dinghen sellen si der priorinnen of een ander diet die priorinne
  beveelt te bewaren gheven. Als men se cleden sel, doet men
  den dienst als van den nonnen, mer si en singhen dat vaers
  niet van Regnum mundi. Haec habijt sel wesen een witten roc met
  een swart scapulier, mer der novicenscapulier sel corter wesen
  totten knyen toe ende die professyt sijn beneden ten halven
  kuut toe. Als dat iaer haerre proevinc ut is, worden si in den
  capittel totter professien ontfanghen ende si scriven haer professi.
   Ende ist dat si niet lesen of verstaen en konnen, so sel haer
  meestersse leren verstaen, opdat si weten moghen wat haer
  professi inhoudet. Na derselver manier doet men haer professi
  als der ander nonnen, utghenommen dat si dat vaers Suscipe
  me Domine niet en lesen, mer vluchts als si ghecledet sijn ende
  Regnum mundi mitter collect gheyendet is, lesen si haer professi
  45 vo. in dier maniere als voer van den nonnen ghescreven is. Die
  ander dinghen sel men doen als dat manuael inhoudet. Haer
  clederen ende bedden sellen wesen als der nonnen, utghenomen
  dat si die wijl niet en hebben ende voer dat subtijl draghen
  si een scapulier. Diegheen die ontfanghen sijn totten staet der.
  conversinnen ende gheprofesayt, die en sel men niet verheffen
  . totten staet der nonnen sonder oerlof des generaels capittel, welke
  
  110
  oerlof men nochtan niet lichtelic gheven en sel. Voer die conversinnen die ghesturven sijn, doet men datselve dat men voer
  den nonnen doet, utghenomen dat men die souter int choer
  niet en leset.
  Hoe si hem hebben sellen in den dienste Goods ende van
  haer ghetiden XXI (capittel).
   Die 1) conversinnen sellen des heilighen daghes in den kercken
  te metten ende totten anderen ghetiden comen op dieselve tijt
  ende mitter selver haeste als die andere in die stede die hem
  daertoe ghesacket is ende daer haer ghetide lesen. Ende ist
  datter enighe ghemercket worden dat si, dat si den capittel haer
  scult spreken ende men sel se corrigieren. In die meerre dubbelde
  feesten ende daerboven sellen si wesen in die eerste vesper ende
  compleet, ten waer of si om sonderlinghe saken mit oerlof
  behoefden ut te bliven. Des werckedaghes als men metten
  leset, sellen si in der kercken wesen tot die Laudes toe, ghelikerwijs als die nonnen die niet te choer en gaen ende daer
  en binnen lesen si haer ghetiden ende also gaen si op haer
  were. Si sellen missen horen, is dat is ghemaclic moghen.
  ist datter enighe meer of dicker, overmits enighen dienst
  Ende
  46.°
  of werc, uter kerc bliven, dat sel gheschien mit oerlof der
  priorinnen of des procuratrixs. Dese verlichtinghe sel men oec
  houden in anderen observancien der conversinnen als sommighe
  tot sulke wercken of diensten gheset sijn in welken si ghemeen
  insettinghe niet wel houden en moghen, want die ghehoersamheit wort voer alle haer observancien gheset. Wanneer die conversinnen tot haren ghetiden in of utgaen so nighen si ten
  oesten ende staen totten oesten, thent dat luden ghelaten is
  ende dan lesen si haer Pater Noster knyelende of nighende.
   Tot Deus in adiutorium teikenen si hem mitten convent. Tot
  Gloria Patri nighen si. Nae A.lleluia of Laus tibi Domine lesen
  si haer ghetiden. Die haer vrouweghetide in duutsche niet lesen
  . en
  konnen, die sellen voer die metten lesen driewerf ses Pater
  Noster ende ses Ave Maria ende na elke ses Pater noster sellen
  si lesen Gloria Patri, sicut erat. Ten laetsten naedat alle die
  Pr. nr. ghelesen sijn, sellen si an Gloria Patri ende sicut erat
  lesen Kiri eleyson, Christe eleyson, Kiri eleyson, Pater noster,
  Benedicamus Domino, Deo Gratias. Mer in hoochtiden van neghen
  1) In margine staat
  verandert.
  Waarschijnlijk moet zulks beteekenen:
  
  -
  
  ',
  
  111
  lessen ende daerboven sellen si vijfwerf ses Pater Noster lesen
  mit Gloria Patri tot elke ses, ende mit eynde Kiri eleyson, als
  voer ghescreven is. Voer elken van den anderen ghetiden sellen
  si lesen vijf Pater Noster ende vijf Ave Maria, Kiri eleyson,
  Christi eleyson, Kiri eleyson, Pater Noster, Benedicamus Domino.
  Mer voer die vesper tien Pr. Nr. mit Kiri eleyson. Wanneer
  haer metten ut is, sellen si, naedat si van haren meesterssen
  46 vo, gheleert sijn, devotelic den Heer bidden voer menigherhande
  personen ende staten der heiligher kercken, als voer den paeus,
  voer den biscop, voer den Keyser of coninc, voer den prince
  van onsen lande, voer alle die heilighe Kereke ende prelaten
  ende princen of vorsten, voer vrede ende vruchten der aerden,
  voer den rectoer, voer die priorinnen ende haer convent ende
  voer den ghemenen staet des huses ende onser ander husen.
  Yoer den becoerden ende doden ende voer ander toecomende
  saken na der tijt ende dierghelyc ende lesen Pr. Nr. voer sommighe meer of min of ander ghebeden naedat si die tijt hebben.
   Wanneer men dat evangelium totter metten of ter missen, Te Deum,
  Benedictus, Magnificat ende Nunc dimittis leset of singhet ende
  oec als men Sanctus ende Agnus singhet staen si alle op. Tot
  Confiteor ende totten collecten, als sijt mercken dat ment leest,
  nyghen si als die andere. Mer ist, dat si in der kercken niet
  en sijn, soe sellen si nochtans des morghens vroech haer prym
  betalen ende onder die misse, ist dat si se horen of onder misse
  tijt, sellen si tercie, sext ende noen lesen, mer opten daghen
  dat men tweewerf etet, sellen si noen billiker na den eten
  lesen, ende vesper te vespertijt of te minste voer dat avontmael
  ende compleet mit dat convent of naedat si werc gbelaten hebben. Van den beghinnen van der vasten tot Paesschen toe, utghenomen die sonnendagen, sellen si alle daghen die seven
  penitenci psalmen lesen of seven Pr. Nr. Si sellen hem truwelic
  47. gheven tot haren hantwerc; noch si en sellen gheen dinc dat
  hem bevolen wort traechlic of versumelic doen of die procuratrix sel se berispen, ende ist dat si hem niet en beteren, so
  sellen si van den rectoer of van der priorinnen spaerlic ghecorrigiert worden. Haer silencium sellen si pinen te houden in
  tiden ende in steden als die ander die in den arbeit sijn. Ende
  als men mit hem ende mit die nonnen eens tot viertien daghen
  capittel hout, so ontfanghen si haer capittel nae die donatinnen
  ende so gaen si ut. Ende gheliken die nonnen ontfanghen si
  '
  disciplyn.
  112
  Van die Donatinnen XX 1) capittel.
   Die donatinnen, die na den gheesteliken rechten gheoffert
  worden gheheten, die sellen in die sacristie voer een notarius
  mit tughen, simpelic ghehoersamheit loven ende ghetrouwe te
  wesen den huse mit overghevinc alle haere goederen sonder
  wedereysschinghe, welken dan die rectoer van des conventsweghen wederomme loven sal sonder twivel besorghinc van
  alle dinghen tijtlic ende gheestelic ende dat se dat convent om
  ghene siecten of enighe ander saken tot enigher tijt van hem
  setten sel, ten waer dat God verbieden moet, dat si also ghe- _
  vonden waren dat men se niet corrigieren, noch -tot enighe beteringhe brenghen en mochte ende die visitierres rieden, dat.
  men se om haerre utmutende hardicheit utsetten soude ende
  dan en sel men hem van dat si inghebrocht hebben niet weder gheven. Waer dat enighe uten cloester liepen, die is dat
  convent sculdich te soecken ende weder te halen of si moghen,
  ,7 vo. ende ist dat die reden dat eysschet in die kerker te setten.
  Haer habyt sel wesen van graewen of van swarten laken mit
  een swart caproen ende dat seer simpelic ende niet curioselic
  ghemaket 2). Sie sellen hem gheven totten arbeit als die conversinnen ende datselve dat men den nonnen doe na haerre doot,
  dat sel men hem mede na doen (hierachter in margine met
  een andere hand "utge" (nomen). Ende int capittel der nonnen
  als si haer scult ghesproken hebben of haer gebreken van den
  anderen ghehoort hebben sellen si voer die conversinnen utgaen.
   Haer ghetiden sellen si mitten conversinnen ende als die conversinnen houden, ende in den reventer sellen sie nae die conversinnen sitten. Si en sellen gheen werc, hetsi in den slote
  of daer buten, om enighe snoetheit of pijnlicheit versmaden,
  mer nu binnen, nu buten, alst den rectoer ende der priorinnen
  goetduncken, sel den ghemeente truwelic dienen. Mer die den
  convente buten dienen en sel men niet henghen dat si bi die
  sieken in waerliken husen vernachten ende die rectoer sel mit
  hem alle maents buten die slote capittel houden in teghenwoerdicheit der priorinnen, suppriorinnen ende des procuratrixs.
  Si sellen die procuratrix ghelijc die conversinnen in allen arbeidelike saken ghehoersam wesen als den rectoer of der priorinnen, bekennende ende hebbende God tot een ewich ende waer4) Er moet staan XXII; de twee is echter uitgekrabt.
  2) Hetgeen nu volgt is doorgehaald.
  113
  dich loon haers arbeits. Die rectoer ende die priorinne sellen
  hem setten een meesterse die hem die letteren ende heilighe
  oefeninghen leert, opdat si alsoe overmits goede oefeninghen
  ende heilighen sweten ende arbeiden, die si voer den susteren
  om Godswillen doen, waerdich moghen wesen te comen tot.... i).
  Die donatinnen sellen der heilighen daechs inder kercke te
  48.
   metten ende totten anderen ghetiden comen op dieselfde tijt
  ende mitter selfder haest als die ander in die stede die hem
  daertoe ghescickt is ende daer haer ghetiden lesen. Ende ist
  datter enich ghemerckt worden, dat si te laet ter kercken comen,
  die sellen als die ander susteren in den capittel haer scult
  spreken ende men sel se corrigieren. In die meerre dubbelde
  feesten ende daerboven sellen si wesen in die eerste vesper
  ende compleet, ten waer of si om sonderlinghe saken mit oerlof
  behoefden ut te bliven 2). Des werckedaechs als men metten
  leest sellen si in der kercke wesen tot die Laudes toe, ghelijckerwijs als die nonnen die niet te choer en gaen ende
  daerenboven lesen si haer ghetiden ende alsoe gaen si op haer
  werck 3). Si sellen mis horen, ist dat si ghemackelic moghen.
   Ende ist datter enighe meer of dicker overmits enighen dienst
  of werc uter kercken bliven, dat sel geschien mit oerlof der
  priorinnen of der procuratrix. Dese verlichtinghen sel men oec
  48 vo. houden in anderen observancien der donatinnen als sommighen
  tot sulke wercken of diensten gheset syn in welcken si die
  ghemeen insettinghe niet wel houden en moghen, want die
  ghehoersamheit wort voer al haer observancien gheset. Wanneer
  die donatinnen tot haren ghetiden in of utgaen soe neyghen si
  ten oesten ende staen totten oesten, thent dat luden ghelaten
  is ende dan lesen si Pater Noster neyghende of knielende tot
  Deus in adiutorium teikenen si hem mitten convent. Tot Gloria
  Patri neyghen si, nae Alleluia of Laus Tibi Domine lesen si
  haer ghetiden. Wanneer haer metten ut is, sellen si, naedat si
  van haerre meesterse gheleert sijn, devotelike bidden voer menighander personen ende staten der heiligher kercken: als voer den
  paeus, voer den biscop, voer den keyser of coninc, voer den
  prince van onsen lande, voer al die heilighe kerc ende prelaten
  ende princen of vorsten, voer vrede ende vruchten der aerden.
  i) Hier eindigt de doorhaling. Hetgeen nu volgt is niet op perkament,
  maar op papier, met een andere hand geschreven en naderhand in het
  HS. met garen ingenaaid.
  2) Doorgehaaldtot 3).
  114
  Voer die rectoer, voer die priorinnen ende haer convent ende
  voer den ghemenen staet des huus ende onser ander husen.
   49. Voer den becoerden ende dooden ende voer ander toecomendd
  saken na der tijt ende dierghelyc ende lesen Pater Noster voer
  sommighen meer of min of ander ghebeden naedat si die tijt
  hebben. Wanneer men dan 1) dat evangelium totter metten of
  ter misse, Te Deum, Benedictus, Magnificat, Nunc dimittis leest
  of singht ende oec als men Sanctus ende Agnus Dei leest of
  singht staen si al op. Tot Confiteor ende totten collecten als
  syt mercken dat men leest stae 2) neyghen si als die ander.
   Mer ist dat si in der kercke niet en sijn, so sellen si nochtan
  des morghens vroech haer prym betalen ende onder die misse,
  ist dat si se horen of onder mistijt, sellen si tercie, sext ende
  noen lesen. Mer op die datthem als men twiewerf eet sellen
  si noen billicker nae den eeten lesen ende vesper te vespertijt
  of ten minsten voer dat avontmael ende compleet mit dat convent, of nadat si werck ghelaten hebben van den beghin van
  der vasten tot Paeschen toe, utghenomen die sonnendaghen,
  sellen si alle daech die seven penitencie psalmen se 3) lesen of
  seven Pater Noster. Si sellen hem trouwelic gheven tot haren
  hantwerck ende totten arbeit. Ende si en sellen ghien werc,
  49 vo. hetsi in den slote of daer buten, om enighe snoetheit of pijnlicheit versmaden, mer nu binnen, nu buten, als den rectoer
  en die priorinnen goetduncken, sel die ghemeent trouwelic
  dienen. Si en sellen ghien dinc dat hem bevolen wort traechlic of versumelic doen of die procuratrix sel se berespen. Ende
  ist dat si hem niet en beteren soe sellen si van den rectoer
  of van die priorinnen swaerlic ghecorrigiert worden. Haer
  silencium sellen si pinen te houden in tiden ende stede als die
  ander die in den arbeit sijn. Ende int capittel der nonnen, als
  si haer scult ghesproken hebben of haer ghebreken van den
  '
  anderen ghehoert, sellen si utgaen. Ende datselve dat men den
  nonnen doet na haerre doet, dat sel men hem mede nadoen.
  Mer die souter en hout men niet int choer. Ende ghelijc die
  nonnen ontfanghen si disciplyn. Si sellen die procuratrix in allen
  arbeidelicken saken ghehoersaem wesen als die rectoer of der
  priorinnen bekennende ende hebbende God tot een ewich ende
  
  1) Doorgehaald»dan".
  Id.
  "stae".
  2)
  Id.
   se",
  3)
  
  '
  
  -
  
  115
  waerdich loen haers arbeits. Die rectoer ende priorinnen sellen
  hem setten een meesterse, die hem die letteren ende heilighe
  50. oefeninghen ende heilighe 1) heilighen sweten ende arbeiden,
  die si voer die susteren om Goodswillen doen waerdich moghen
  wesen te comen totten ewigher vroechden. Amen y).
  Van lichte scult XXII (capittel) 3).
  Lichte scult is dat yemant als een teiken ghedaen is alle
  dinghen afterghelaten thants niet en comet mit riper haeste
  ende te tide totter stede daerom dattet teiken ghedaen wort.
  Oeo of enighe suster niet aendachtelike en volbrochte enighe
  officien van lesen of van singhen dat haer toegheteikent is, of
  dat yemant een respons of antiffen of anders wat beghinnen
  soude ende dat choer turbeerde. Of dat yemant qualicke lasen
  of songhe ende confuus dede ende si vluchts voer hem allen
  niet en veroetmoedichde op die aerde te tasten. Of datter enich
  boec daer men in lesen soude in die collacien of in den capittelhuse of in der kerken by yemants versumenisse ontbrake. Ohmlike scult ist of yemant van den susteren totter tafel of totter
  collacien of totter capittel of totter ghetiden in der kercken of
  totter ghemenen werchuse haestelic niet en quame of totter
  lessen der tafelen gheordineert te late quaem die benedictie te
  eysschen. Of dat yemant in den dormiter of anders waer in
  den convent enighe gherufte makede of die suster in haren
  ghebeden of in haren lesen of studeren of in haren arbeide
  erghent in verstoerde. Item lichte scult is dat yemant van die
  susteren een waskaers of enich dinc van den huusrade verloren
  brake of yet van haren clederen brake of verarghede of verloer.
   Of dat yement in den dienst Goods of in der collacien of in
  50 vo. den werchuse ontslapende 4) worde 5), of die wildelic mitten
  oghen doer dat cloester of doer dat huus tot ydelheden dicwijl
  omme saech. Of dat yement hem tot ydelen sermoenen leghede
  of lichtvaerdeliken lachte of anderen susteren tot lachen brochte,
  of dat si in enighen ghelate of zeden of in gaen of in staen
  of in habyt of in woerden berispelic scheen te wesen. Yoer
  dese sculden sel men setten een psalm of meer nae grootheit
  `1) Doorgehaald.
  de
  welke
  door
  andere hand op papier zijn
  een
  Hier
  regels
  2)
  eindigen
  geschreven. De vorige hand vervolgt het schrift op perkament.
  3) In margine staat "Non legatur ad mensam".
  4) Droomend,druilend, slaperig.
  5) Doorgehaald.Een andere hand schreef er boven 7,wort!'.
  116
  der ghebreken als denghenen die capittel hout goetduncken sel.
  Van middelbaer scult XXll1J
  capittel.
  Middelbaer scult is of enighe suster tot Gloria Patri van den
  eersten psalm niet te choer en waer, ende int midden des choers
  totten Sacrament ghekeert die aerde te cussen niet en voldede,
  of opten Kersavont in den beghin des capittels daer niet en
  waer om, als men daer leset dat beghin onser verlossinghe, dancbaer te wesen Onsen Verlosser mit harten ende mit lichame.
   Ghelike scult is of yemant van den susteren in den choer niet
  aendachtich en waer onder den dienst Goods, mer mit wilden
  oghen ende mit ongheesteliker wise daer toende licfitvaerdicheit
  haers harten. Of dat yement op ghesette tijt sijn lesse niet en
  voersaghe of ; die hem vermate anders te lesen of te singhen
  dan dat gheordiniert is. Of oec yemant in den choer lachte of
  die andere lachen dede, of in den convent enighe lichtvaerdicheit
  dede of maecte. Item middelscult is of yemant van den capittel
  51. of van der collaci of van der ghemeenre maeltiden of van den
  werchuse of van enighe ghetide sonder redelike sake bleve,
  of dat yemant enighe spisen of dranc name sonder enighe
  benedictie of segheninc. Ghelike scult is of yemant beroepen 1)
  waer ende si haerselven wrekende desselven daghes weder
  beriep daer si of beroepen is. Of dat yemant alst int spreken
  pleecht te vallen wat mit sinen eede of zweren starcte of missaecte, of enighe oneerlike reden sprake. Of dat yemant in ghewoente hadde te nomen een suster bi haer naem ende afterliet
  dat woert suster. Voer aldusdanighe sculden sel men setten
  psalmen, disciplinen in den hals ende venie nae besceydenheit
  der ouste, aenghesien die grootheit van den sculden.
  Van sware scult XXXV capittel.
  Swaer scult is of yemant kijf of twist makede in dat beroepen of tot dieghene daer si of beroepen is of tot yemant
  anders vermaledidende of ongheordinierde of ongheestelike woerde
  sprake. Ghelike scult is of enighe onder den susteren twidrachticheit sayende of een afterspraecster of ruunster 2) bevonden
  worde of dat enighe suster quade dinghen van den susteren
  boeflike utsprake; of dat yement sijnsselfs scult of eens anders
  wredelike bescermede; of dat yemant wetende loghen sprake;
  of dat yemant in ghewoenten brochte silencium niet te houden.
   1) Beschuldigen.
  2) Fluisteraarster.
  _
  
  117
  Item swaer scult is of yemant die ghesette vasten brake of in
  den spraechuse bi den luden van buten ate of droncke; of dat
  yemant teghen enighe suster smadelike woerde of lelike reden
  sprake. Voer als dusdanighe sculden ende deser ghelyc sel men
  51 vo. setten penitencie : een middachmael op die aerde te eten ende
  een disciplyn te nemen in den capittel 'voer alle die susteren,
  of meer, ende psalmen ende venien naedattet recht ende behoerlic schijnt te wesen nae den misdaden meerre of minre.
  Item dat enighe suster mit een ander kijf hadde of oneersamlike twiste, of dat yemant den anderen lasterliken sprake_ of
  den anderen enighe scult verweet daer si of voldaen heeft. Voer
  dusdanighe sculden sel die voerghescreven penitencie doen ende
  daerenboven sellen si malcander in die camer nae die gracie
  voer alle die susteren haer voeten wasschen ende cussen. Item
  of dat sake waer dat enighe suster enighe dinghen naem sonder
  oerlof die enighe suster toe ghescicket sijn, nochtan niet mit
  wille te houden; of dat yemant bleve van den ghemenen slape
  sonder sake of oerlof, die sel een middachmael op die aerde
  eten ende oec in den capittel een disciplyn nemen.
  Van die swaerre scult XXYI capittel.
   Swaerre scult is dat yemant mit hardicheit ende mit openbaer wederspannicheit sinen oversten onghehoersam waer, of
  die so koen waer, dat si mit haren oversten twiste in wreetheit. Of dat yemant den anderen boselike smete. Of dat
  yemant enighe dinghen die enen anderen ghegonnet waren of
  van den ghemenen goede name mit wille te houden of als
  sijn eyghen hielde. Ghelike scult is of yemant ghiften of ander
  dinghen sonder oerlof wechgave of ontfeng; of als sijt ontfanghen hadde verhude 1). Of dat yemant brieve of enighe dinghen
  52. in scrifte seynde of ontfeng sonder oerlof, of lase of liete lesen.
  Of dat yemant enich oneersamich dine des huus of der susteren
  of enich dinc dat heymelic is enich mensch buten huus te kennen
  gave. Of, dat God verbieden moet, enighe openbaer dootsonde
  bedreef. Voer aldusdanighe sculden dieghene die daer sculdich
  is sel venien bidden in den capittel ende disciplinen ontfanghen
  ende mit dat penitencicleet op die aerde eten een dach of meer,
  nae goetduncken der ousten. In deserselver manieren sel penitenci doen of yemant, dat God verbieden moet, ghevallen waer
  in die sonde des vleyschs, welke wi oerdelen, dat men se swaer1) Verhuden = verbergen.
   118
  likar corrigieren sel dan enighe ander sonden ende meer in onwaerde hebben dan alle anderen sonden. Dese sel venia bidden
  ende die grootheit haerre scult sel si screyelic in den capittel
  beliden ende sel haer bloot maken totten gordel toe ende sel
  slaghe nemen voer den voeten van alle die susteren : ten eersten
  van de priorinnen ende daernae van beiden siden der susteren
  die daer sitten ende si sel die laeste bliven ende comen. Daerna
  sel men se ofsceiden van dat gheselscap der susteren ende sluten
  se in een ofgesceiden stede also langhe als dat den capittel of
  den oversten prior of den visitierres bi sijn consent goetduncken
  sel. Ende als si bi consent van hem, als voer ghešeitis, utghelaten wort en sel si oec in den reventer totter ghemeenre tafelen
  mitten anderen niet eten een wijl tijts naedat dat den rectoer
  ende der priorinnen goetduncken sal, mer int middel des reventers van der aerde ende men sel haer besorghen grover broot
  ende dunne bier, tensi dat sake dat die ouste haer anders wat
  52 vo. ut ontfermhtigheit ghevet; noch dat relyf 1) van haren eten en
  sel men niet doen mitten anderen. Totten ghetiden van den
  choer en totter gracie na den eten sel si legghen voer die
  kercdoer, dat die susteren, als si in ende utgaen, over haer
  treden moghen. Gheen suster en sel soe koen wesen dat si bi haer
  si of haer wat ombiede. Dese auster also langhe als si in dese
  penitenci is en sel si niet communicieren, noch men sel se
  ghenen dienst setten in de kercken, noch men sel haer gheen
  offici of dienst bevelen. Mer die priorinne, opdat dese suster niet
  en valle in mishope, sel tot haer senden sommighe van den
  ousten, die se vermanen tot penitenci, stercken tot verduldicheit,
  voeden overmits mededoghen, troesten tot beteringhe ende helpen
  mit haren ghebeden. Ende dat ghemeen convent sel haer te
  hulpe comen ist dat in haer scijnt behoerlike oetmoedicheit.
   Ende die ouste en sel niet versmaden mit haer ontfermherticheit te doen. Die al sulc is mach men ofnemen haer wile
  also langhe als si in deser penitencien is. Mer ist dat dese
  sonde heimelic is, so sel men dat ondersoeken ende dan sel si
  waerdighe penitencien daervoer doen. Waer dat sake dat enighe
  susteren mit tsamenspanninc of besweringhen of mit boser eendracht teghen den rectoer of der prioninnen openbaerlic hem
  oprichten, die sellen in gheliker wise, als voer gheseit is van
  awaare scult, penitenci doen ende si sellen die laetste stede
  1) Overblijfsel.
  '
  
  _
  
  119
  houde, ende in den capittel en sellen si gheen stemme hebben,
  noch gheenrerhande offici of dienst, en sel men hem bevelen.
  53. Mer waert dat enighe susteren niet boseliken, mer inder waerheit
  yet hadden teghen der priorinnen dat men niet verdraghen en
  soude, so souden si haer doer die suppriorinne mit alre oetmoedicheit vermanen, ende waert dan als si dicwijl vermaent
  waer, dat si haer versuumde of versmade te beteren, dat soud
  men den rectoer of den visitierres te kennen gheven of den
  ousten prior.
   Van die alreswaerste scult X-XV1 (capittel).. Die alreswaerste scult is als yement niet ghecorrigiert en wil
  wesen, die hem niet en ontsiet dat quaet te bedriven ende versmaet penitencien daervoer te doen. Daerom ist datter yemant
  alsulc ghevonden wort, dien sel men uttrecken dat habyt der
  susteren ende sluten se in ofghesceiden stede ende si sel ghebruken alsulke spisen als voer ghesproken is van die sonde des
  vleyschs. Tot correctien deser susteren sel men hebben sommighe steden die daertoe dienen, daer men niet alleen die men
  niet corrigieren en mach, mer oec die proeflic scadelic sijn of
  daer men qaet op vermoedet van enighe scade te doen in personen of in goederen of van wech te lopen insluten mach. Men
  mach oec om ghebreke die minre s?jn dan dese sommighe setten
  in die dusdanighe steden ghesceiden van den convent om daer
  een wijl tijts te wesen nae dattet ut sel scinen te wesen.Item
  waer dat yemant enighe broeder of suster van onser oerde of
  int ghemeen van der oerden enighe sonde valsehelic opleide daer
  53 vo. hi of si nae utwisinghe onser statuten die kerker mede verdient
  hadde of alsulke sonden enighen waerliken personen, of die
  onder die obedienten onser oerden niet en stonden te kennen
  gave, daer der oerden of den persoen enighe scande of scade
  of quaem, dese soud men in die kerker setten ende daer niet
  utghelaten worden dan bi den capittel. Mer waer dien sonde
  heimelic of soud men daer een heimelic ondersoec of doen, ende
  setten haer penitenci naedat die tijt ende persoen eysschet.
  Van den verlopen susteren XXFIIJ
  (capittel).
   Is dat enighe suster wechloopt uter oerden mitter daet is si
  verbanct; welke sentenci wi nu gheven mit desen teghenwoerdighen statuten van welken ban si niet absolveert en mach
  worden dan van den visitierres of van den ousten prior. Wort
  yement begrepen in sijn wechlope ende teghen haren dane
  weder ghebrocht, die sel die correccie liden die voer gheseit 19
  
  120
  van dien die niet ghecorrigiert en willen wesen. Mer waert
  dat yemant die wechgelopen is willens weder quame ende begheerde ontfermherticheit, die en sel men gheensins weder ontfanghen in den convent, ist dat ment proeflic mach vermoeden
  dat si ghevallen sie in die sonde des vleischs, ten waer dattie
  vaders van onse capittel of die ouste prior als hem die sake claerlic
  ghetoent wort somtijts anders goetdochte. Ende wanneer men
  se ontfanghen sel, so sel si, al bloot ghemaket totten gordel
  toe, komen in den capittel ende nederlegghende bidden venia
  en sel alle die correctie liden, dairof ghesproken is van swaerre
  scult of van den val des vleyschs of van tesamen spanninc,
  nochtans sel si van den penitencien die daer gheset syn meer
  of min langher of corter ontfanghen, nadat die voergaende ghebreken eysschen ende nae die teikenen der naevolghender
  penitencie. Bier eyndet die statuten.
  -.
  