text: 172
  
  MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
  
  private taak, dat zij voortvloeit uit de opdracht, dientengevolge door
  den opdrachtgever in overleg met den accountant wordt bepaald en
  zich niet verder uitstrekt dan uit de aanvaarde opdracht voortvloeit.
  3) Hierbij zij nog eens verwezen naar: „C. A. Blazer, Contrôle bij
  Banken”, blz. 14:
  „Maar al kan de Directie (de opdrachtgever in het algemeen R. A.
  ,,D.) de objecten der controle aanwijzen, de manier waarop de con­
  trô le zal moeten worden uitgevoerd, dient door den controleur zelf
  „te worden vastgesteld, zal hij zijn verantwoordelijkheid kunnen dra­
  d e n ”.
  4) Hierop werd naar ik meen in het bijzonder door Prof. Dr. J. G.
  Ch. Volmer verwezen bij een polemiek over de grenzen der controle.
  5) Aan de stellingen welke de heer James Polak dezer dagen op een
  lezing over „De Accountant en het Beheer’ op de Zuid-Hollandsche
  Club van Accountants verdedigde ontleen ik het volgende:
  „Als neventaak kan den accountant worden opgedragen:
  „a. beoordeeling van het ondernemersbeheer, bij speciale opdracht
  „(investigations).
  „b. op speciaal verzoek (Commissarissen tegenover Directie; Directie
  „tegenover lager personeel)
  „(kan slechts worden aanvaard onder voorbehoud dat de
  „accountant als regel niet de meest aangewezen persoon is)”.
  Collega James Polak spreekt hier blijkbaar van een „neventaak”
  omdat naar zijn meening controle op het ondernemersbeheer niet tot
  de eigenlijke taak van den accountant behoort. Voor die collega’s,
  welke meenen dat de controle op het ondernemersbeheer wel tot hun
  werkkring behoort, is een uitbreiding der controle boven de normale
  grens in deze richting er een in de „private taak”.
   6) Onder „Beperkte Opdracht” verstaat Dr. Sternheim waarschijn­
  lijk een controle, welke „beperkt” blijft tot een bepaald onderdeel der
  administratie (zie de opsomming onder no. 200). Onder „Investiga­
  tion” een controle waarbij het doel waarom zekerheid omtrent de
  juistheid eener rekening moet worden verkregen, nauwkeurig be­
  paald is en tot beperking van taak en verantwoordelijkheid kan leiden.
  De omstandigheid dat de controles op het naleven van kartellovereenkomsten onder de „.beperkte opdrachten” zijn opgenomen,
  doet mij „waarschijnlijk” in plaats van „blijkbaar” schrijven en deze
  meening „onder voorbehoud” verkondigen.
  7) Men spreekt wel van „Investigations” als tegenstelling ten op­
  zichte van opdrachten, welke periodiek terugkeeren. Een „Investiga­
  tion” is dan een opdracht voor één keer. Deze onderscheiding moge
  nuttig zijn voor de organisatie van het accountantskantoor, ze is m.i.
  zonder eenig nut voor de bespreking van de vaktechnische eischen
  aan de controles te stellen, voor de Contrôleleer dus.
  Het zal bovendien niet in alle gevallen gemakelijk zijn te bepalen,
  welke controle voor één keer, dus een „Investigation” is en welke
  controles met geregelde tusschenpoozen periodiek zullen terugkeeren,
  door telkens nieuwe opdrachten. Men denke hierbij in ’t bijzonder
  aan het credietonderzoek.
  Een onderscheiding in „publieke” en „private taak” lijkt mij voor
  de Contrôleleer nuttiger dan: Controle, Beperkte controle en Investi­
  gation.
  8) In het verslag van het debat, dat is gevolgd op mijn lezing voor
  het Nederlandsch Instituut van Accountants (5 Maart 1927) leest men
  van den heer Dr. Sternheim:
  „De propaganda van den heer Dijker is vurig en maakt
  „indruk. Het zou struisvogelpolitiek zijn, wanneer men niet zou
  „erkennen dat de heer Dijker veld wint.”
  Ook op andere plaatsen in dit debat spreekt hij van een propa­
  ganda door mij gevoerd.
  Ik volsta met te verwijzen naar de literatuuropgave bij den aan­
  vang van mijn eerste artikel (blz. 113).
   Ik ben, zooals daaruit kan blijken alleen in de verdediging, niet in
  de aanval en dus ook niet in propaganda.
  BESLECHTE G ESCHILLEN
  Red. Mr. P. J. DE KANTER
  (Bedragen en mededeelingen zende men aan den Secretaris
  der Redactie)
  Aansprakelijkheid voor huishoudelijke schulden
  Kort geleden werd een wetsontwerp tot wijziging van het
  huwelijksvermogensrecht ingediend; waar echter der gelijke ont­
  werpen vaak een lang leven hebben, bestaat er geen grond hier­
  
  om alleen een onder de thans nog vigeerende bepalingen gerezen
  aardige juridische vraag niet te bespreken.
  De vraag is deze: verbindt een vrouw, welke buiten gemeen­
  schap van goederen gehuwd is) indien zij handelt ter zake van
  de gewone en dagelijksehe uitgaven der huishouding, hetzij zich
  zelf alleen, of den echtgenoot alleen, of beide?
  De huishoudelijke uitgaven geven nog al eens stof tot procedeeren.
  In de gepubliceerde rechtspraak vindt men, met meerdere of
  mindere argumentatie, aangetoond of ontkend dat de aankoop
  door de vrouw des huizes van een tennisracket, ledikant, het
  sluiten van een geldleening, het koopen van een stofzuiger of
  kunstgebit, een dagelijksche uitgave voor de huishouding op­
  levert.
  Zeer veel zeldener het even huishoudelijk, maar juridiek veel
  interessanter vraagstuk, waarop wij thans onze krachten gaan
  beproeven.
  De vraag kan zich practisch alleen voordoen bij uitsluiting
  van gemeenschap, daar bij bestaan van huwelijksgemeenschap
  de vrouw geen eigen goederen heeft (tenzij krachtens art. 175
  B. W. bij erfstelling, legaat of schenking bepaald zou zijn dat
  de goederen buiten de gemeenschap zouden vallen) en een
  gebondenheid van haarzelf, dus in haar eigen goederen, der­
  halve onbestaanbaar is, terwijl dan voorts alle schulden van
  ieder der echtgenooten, ten laste der huwelijksgemeenschap
  komen (Art. 17G B. W.).
   Met de wet in de hand is een oplossing niet eenvoudig; een
  tekst, dit geval regelende, ontbreekt. Het vraagstuk, dat zich
  eenige malen in de rechtspraak heeft voorgedaan en dat, ook
  door de commentatoren van het Burgerlijk Wetboek verschil­
  lend werd beslist, moet derhalve bezien worden vanuit het alge­
  meen systeem der wet en uit den samenhang der verschillende
  bepalingen. Thans geven eenige recente arresten van den Hoogen Raad een goed richtsnoer voor de oplossing. Dit leidt ons
  dan ook tot historische beschouwingen, die in de materie van
  het huwelijksvermogensrecht de aantrekkelijke zijde hebben, nu
  eens niet terug te gaan tot oud-Fransche, ja zelfs Romeinsche
  geleerden, maar tot de Oud-Hollandsche. Ofschoon er menig
  geval aangewezen kan worden, waar dit gebeuren moet, is dat
  toch steeds iets bijzonders. De eeuwenlange ontwikkeling die
  verschillende rechtsinstituten op onze eigen bodem doorgemaakt
  hadden is, gelijk bekend genoeg, ten tijde der Fransche revolutie
  veelal wreed afgesneden, toen een buitenlandsch recht op den
  Oud-Hollandschen stam werd geënt en het uit overoude tijden
  ontstane hier goeddeels werd verdrongen.
  Niet zoo het huwelijksgoederenrecht; daar werd veel van het
  inheemsche behouden en tot recht verstand van wat nu geldt,
  mogen wij teruggaan ook tot de speciale Nederlandscho rechts­
  historie. Ons onderwerp dus heeft daarom veel aantrekkingskraeht.
   *
  
  *
  
  *
  
  Het huwelijksgoederenrecht zooals het thans nog geldt, gaat
  uit van een standpunt van sterke bevoogding der vrouw. Par­
  tijen mogen de gemeenschap van goederen uitsluiten, maar als
  algemeen systeem geldt dat de man, ook bij uitsluiting van ge­
  meenschap van goederen, het beheer en de beschikking heeft
  over alle inkomsten. Dit blijkt uit art. 160 B. W. (de man is het
  hoofd der echtvereeniging; hij bestuurt de goederen aan de
  vrouw persoonlijk toebehoorende, tenzij het tegendeel zij bedon­
  gen), art. 162 B. W. (de man is verpligt zijne vrouw .......... en
  haar al hetgeen noodig is, volgens zijnen staat en zijn vermogen,
  te verschaffen) en voorts uit de art. 200 en 201 B. W., luidende:
  art. 200.
  Ook kan, ingeval van uitsluiting of beperking van ge­
  meenschap, de som worden bepaald, welke de vrouw jaar-
  
  MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
  ljjks tot de huishouding en de opvoeding der kinderen uit
  hare goederen zal moeten bijdragen.
  Deze gelden komen dus ter beschikking van den man.
  art. 201.
  Bjj gebreke van bedingen daaromtrent, zijn alle de
  vruchten en inkomsten uit de goederen van de vrouw ter
  beschikking van den man.
  In het algemeen heeft dus de man ook de finantieele leiding,
  beheert hij alle goederen, al kan, in afwijking van dit beginsel,
  de vrouw bedingen dat zij zelf over de revenuen van haar eigen
  goed beschikken zal. Alle geld, waar vandaan ook afkomstig,
  komt dus bij den man; slechts hij betaalt, of verschaft aan de
  vrouw middelen tot betaling. Principieel, juridiek, komt dus
  iedere penning, waai'voor ook, uit de beurs des mans. Dit zij het
  eene uitgangspunt onzer redeneering.
   Als tweede punt waarop ons betoog te bouwen is, komt naar
  voren, dat de vrouw, in het algemeen gesproken, zonder bij­
  stand en machtiging van den man, geenerlei rechtshandelingen
  verrichten kan. Hierop geldt, behoudens eenige andere bepa­
  lingen, die voor ons niet ter zake doen, als uitzondering, dat
  de vrouw, volgens art. 164 B. W. „wegens alles wat de gewone
  en dagelijksche uitgaven der huishouding betreft, door de wet
  voorondersteld wordt de bemiddeling van haar man te hebben
  bekomen”.
  Zij mag derhalve die uitgaven doen, zonder machtiging van
  den man, maar wiens vermogen wordt verbonden? Deze vraag,
  en daar gaat het voor ons juist om, wordt in deze bepalingen
  niet beantwoord.
  * * *
  Op het eerste gezicht is men geneigd de door ons gestelde
  vraag te beantwoorden m et: zij verbindt den man. Immers in
  het algemeen is slechts de man bevoegd, in dit speciale geval
  wordt de bewilliging van den man verondersteld, de man is dus
  opgetreden als lastgever, de vrouw als gemachtigde, en derhalve
  heeft zij door haar handelen niet zich zelf, slechts den man
  verbonden. In Frankrijk, waar een bepaling, eorrespondeerend
  aan ons art. 164 B. W. niet bestaat, komt men tot dezelfde con­
  clusie door te spreken van een stilzwijgende machtiging, door
  den man verleend, of ook wel van een „mandat légal”.
  Deze oplossing, hoe eenvoudig ook, bevredigt niet. Zij strookt
  niet met de werkelijke positie die man en vrouw ten deze in­
  nemen, immers in een normaal huisgezin is er geen sprake van
  dat de vrouw als lasthebster, stilzwijgend, laat staan uitdrukke ■
  lijk, van den man zou optreden. E r is ook een juridisch bezwaar
  tegen deze oplosssing: de wet spreekt van „vooronderstelde
  bewilliging” , en ten onrechte leest men hierin lastgeving.
   Het is een fout, die meer, ook in den tekst der wet, gemaakt
  wordt: er is onderscheid tusschen goedvinden (bewilligen) en
  lastgeving. Het laatste houdt meer bepaald een opdracht in ; in
  het onderhavige geval is daarvan zeker geen sprake. De leer
  der lastgeving, vroeger vrij algemeen aangehangen, ook door
  den Hoogen Raad in de arresten van 5 December 1895 (W
  6743) en 5 Februari 1909 (W 8819) wordt op bovenstaande
  gronden thans verworpen, hetgeen duidelijk uitkomt in
  ’s-Hoogen Raads arrest van 1 Februari 1929, N. J. 1929 pag.
  587, hieronder nog nader te bespreken.
  Een tweede oplossing zou zijn, alleen de vrouw is gebonden,
  want ieder, die handelt, verbindt alleen zich zelf. Deze opvat­
  ting vindt men slechts sporadisch verdedigd, namelijk bij Land
  in zijn commentaar op het B. W„ en in een vonnis van den
  Kantonrechter te Amsterdam van 24 Maart 1908 W. 8665.
  Hiertegen valt hetzelfde bezwaar in te brengen als tegen de
  eerste oplossing; zij geeft een vertheoretiseerd beeld der werke­
  lijkheid, immers gaat het huishouden toch beiden aan.
   173
  
  De derde, en o.i. juiste oplossing komt nu in het zicht : man
  en vrouw zijn beide met hun vermogen gebonden. Deze oplos­
  sing stemt met de figuur zooals deze zich in de werkelijkheidswereld voordoet, overeen, en het Recht behoort in zijn ordening
  zulks te volgen. Planiol, in zijn Traité Elémentaire de Droit
  Civil, wiens woorden ik om hun eenvoud moge ovememen, zegt
  het glashelder:
  No. 958, deel I, pag. 313 : Achats de fourniture et autres
  actes ménagers). Dans l ’opinion générale qui a cours en
  France la femme est mandataire ; mais cette idée est con­
  traire à la réalité des choses : il y a un partage naturel
  de fonctions entre les époux. La femme en s ’occupant des
  besoins du ménage, ne remplit pas le rôle de son mari,
  mais le sien propre: elle n ’agit donc pas comme manda­
  taire du mari, mais comme son associée, ayant avec lui des intérêts communs; elle s ’oblige en même temps elle-même,
  puisque les actes de son mari sont aussi les siens. La
  femme en faisant ces différents actes, agit donc à la fois
  au nom de son mari et au sien, en vertu d ’un pourvoir
  légal.
  Als wjj nu deze oplossing als de meest gewenschte beschouwen
  omdat zij met de werkelijke verhoudingen het beste overeen­
  stemt, wij moeten haar ook theoretisch kunnen fundeeren.
  Daartoe diene het volgende :
  De vrouw is gebonden omdat zij zelf bevoegdelijk handelde,
  zulks volgens art. 1351 B. W. :
  In het algemeen, kan niemand zich op zqnen eigen
  naam verbinden, of iets bedingen, dan voor zich zelven.
   Hoewel in het algemeen tot het verrichten van rechtshande­
  lingen zonder bijstand en machtiging van den man onbevoegd,
  heeft de vrouw voor wat deze uitgaven betreft, hare eerstontnomen, bevoegdheid, herkregen (164 B. W.).
  De man is gebonden, omdat hem, als ons eerste uitgangspunt
  betoogd, ook bij uitsluiting van gemeenschap, het beheer en de
  beschikking over alle inkomsten der echtgenooten toekomt en
  dus hij alleen de koorden der beurs in handen heeft en slechts
  bij hem de gelden tot het doen der betaling vereischt, zijn aan
  te treffen, (volgens de Wet dan).
  Ook historisch is onze opvatting volkomen verantwoord. Dit
  kan tweeledig worden aangetoond. In de eerste plaats blijkens
  de opvattingen der oude schrijvers, speciaal uit die welke groot
  gezag hadden, en in de tweede plaats uit de bepalingen, welke
  gegolden hebben na het verdwijnen der Republiek doch voor
  onze tegenwoordige wet tot stand kwam.
  Van de oude schrijvers kunnen wjj, den lezer een zinsnede
  uit Voet’s in het Latijn geschreven Commentarius ad Pandeetas
  sparende, volstaan met te citeeren :
  Hugo de Groot: Inleidinge 1, 5, § 23 tot de Hollandsche
  Rechts-geleerdheyd : „Alle andere vrouwen (d.i. die geen
  openbare koopvrouw zijn) mogen alleenlik handelen van
  ’t gene de Huishoudinge aengaet, ende soo veel haer selve
  ende hare man verbinden : ’t welk een man niet en kan
  beletten, ofte hij moest syn Vrouw ook dat bewint regtelijk
  vei'bieden ende ’t selve doen afkondigen: Maer in alle
  gevalle, ook buyten ’t gunt voorschreven is, kan den Man
  aengesproken werden voor soo veel hij door sijns Vrouws
  handeling soude mogen zijn gebaet”.
  Simon van Leeuwen Roomsch-Hollandsch Recht 1, 6, 8 :
  „dat ook een vrouw iets borgende, hetwelk tot voordeel
  van de gemeene huishouding verstrekt is, daardoor ver­
  staan wordt haar selve en haar man te verbinden”.
   welke beide zeer duidelijk te verstaan geven dat man en vrouw
  beide geacht werden verbonden te zijn.
  Even duidelijke taal spraken de achtereenvolgens gegolden
  
  174
  
  MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
  
  hebbende bepalingen en de ontwerpen voor een burgerlijk wet­
  boek. Men hoore slechts het Wetboek Napoleon voor het Konin­
  krijk Holland (1809):
  art. 158:
  Zij kan ook door geene handeling of overeenkomst zich
  zelve, of haren man, op eenigerhandc wijze, verbinden,
  uitgezonderd in die handelingen, welke tot de dagelijksche
  huishouding betrekking hebben.
  art. 159:
  Alle andere handelingen en overeenkomsten, door de
  vrouw, zonder toestemming van den man, aangegaan, zijn,
  ten opzigte van de verbintenis van de vrouw, nietig en
  krachteloos, zoodat noch de man, noch de vrouw staande
  huwelijk, of na echtscheiding van hetzelve, waaruit immer
  kan worden aangesproken.
  Aansprakelijkheid van man en vrouw beide vinden wij met
  even zoovele woorden ook uitgesproken in de daarna tot stand
  gekomen ontwerpen voor onze huidige wetgeving, welke de na­
  volgende bepalingen bevatten:
  Ontwerp 1815 (1816).
  art. 219:
  Eene getrouwde vrouw kan door onderhandelingen,
  buiten bewilliging van haren man aangegaan, noch zich
  zelve, noch haren man verbinden, ten zij die onderhande­
  lingen naderhand door hem worden bekrachtigd. Zonder
  deze bewilliging of bekrachtiging, zijn hare onderhande­
  lingen zoo zeer nietig, dat zij zelfs na de scheiding des
  huwelijks daaruit niet kan worden aangesproken.
  art. 221:
  De man wordt geacht zoodanige bewilliging aan zijne
  vrouw te hebben gegeven, in en omtrent alles, wat de ge­
  wone en dagelijksche huishouding en de opvoeding der
  kinderen betreft, zoo lang zij niet gesteld is onder geregtelijke curatele.
   art. 224:
  De vrouw kan, buiten de uitdrukkelijke of stilzwijgende
  bewilliging van haren man, geene betalingen doen of ont­
  vangen, of schuldenaren ontslaan, dan voor zooverre dit
  een en ander de dagelijksche huishouding, de opvoeding
  der kinderen, of hare openbare koopmanschap of bedrijf
  aangaat.
  art. 231:
  De onderhandelingen door eene getrouwde vrouw met
  derden, onder bewilliging van haren man aangegaan, of
  door zjjne toestemming achtervolgd, verbinden haai’ on­
  herroepelijk. Het middel van relief, door de wet aan min­
  derjarigen gegund, kan door haar niet worden te baat
  genomen.
  Ontwerp 1820:
  
  art. 226:
  Eene getrouwde vrouw kan door onderhandelingen,
  buiten bewilliging van haren man aangegaan, noch zich
  zelve, noch haren man verbinden, tenzij die onderhande­
  lingen naderhand door hem worden bekrachtigd. Zonder
  deze bewilliging of bekrachtiging, zjjn hare onderhande­
  lingen zoo zeer nietig, dat zij zelfs na de scheiding des
  huwelijks daaruit niet kan worden aangesproken. Zelfs
  om onderhandelingen voor hare kinderen uit een vroeger
  huwelijk, uit kracht van hare ouderlijke magt te kunnen
  aangaan of toestemmen, heeft de vrouw deze assistentie
  van haren man noodig.
  art. 228:
  Gelijkluidend met art. 221, Ontwerp 1815.
  art. 236:
  Gelijkluidend met art. 231, Ontwerp 1815.
  Hierop volgen dan 1838 onze tegenwoordige bepalingen. Het
  blijkt niet, dat men bij de vaststelling daarvan van het van ouds­
  her gegoldene heeft willen afwijken. Derhalve bevat onze tegen­
  woordige wet, al is ’t dan niet meer met zoovele woorden gezegd,
  nog de principes' die in de vorige bepalingen wel duidelijk wer­
  den uitgesproken. Wij kunnen ze terugvinden, en zij blijken
  voor ons ook thans nog van waarde.
   •
  
  #
  
  *
  Gelijk in den aanhef van ons betoog gezegd, geven sinds kor­
  ten tijd eenige arresten van den Hoogen Raad de richtlijn aan
  voor ons probleem. Waren vroeger de meeningen verdeeld in
  drie kampen, deze recente rechtspraak geeft de bevestiging van
  ons betoog.
  Wel had de Hooge Raad bij arresten van 5 December 1895
  (W. 6743) en 5 Februari 1909 (W. 8819) reeds beslist dat de
  man voor de huishoudelijke uitgaven verbonden is, over eventueele aansprakelijkheid van de vrouw, die in die processen
  nimmer in ’t geding was, werd gezwegen.
  Trouwens, in de lastgevings opvatting van art. 164 B. W.
  paste zoodanige aansprakelijkheid niet. De kentering kwam,
  toen op 1 Februari 1929 (N. J. 1929 pag. 587) het lastgevings
  theorema werd geworpen. In dit arrest wordt beslist dat de
  vrouw in ieder geval gebonden is ; de vraag, of de man mede
  wordt verbonden wordt opengelaten, omdat zij aan het oordeel
  van den Hoogen Raad niet was onderworpen. Wij mogen de be­
  langrijke overwegingen citeeren:
  dat de bewilliging, waarvan hier (art. 164) evenals art.
   173 wordt gesproken, kennelijk niet anders is dan de bij­
  stand van den man in de akte of diens schriftelijke toe­
  stemming, welke volgens het voorgaande art. 163 noodig
  is om de vrouw bevoegd te maken rechtshandelingen te
  verrichten, waardoor zij zelve wordt verbonden;
  dat dit medebrengt dat de vrouw, die de in art. 164
  bedoelde overeenkomsten sluit zelve gebonden en gerech­
  tigd wordt;
  dat de Rb. dus ten onrechte heeft beslist, dat de wet in
  art. 164 onderstelt, dat de vrouw bij dagelijksche overeen­
  komsten handelt namens, derhalve als lasthebster, van
  den man en zelve niet gebonden w ordt;
  dat de Rechtbank daarbij heeft opgemerkt, dat de uit­
  legging dat de vrouw zich zelve bindt door de bewoor­
  dingen van het artikel niet wordt uitgesloten, doch die
  uitlegging zou meebrengen, dat zij alleen zich zelve zou
  verbinden, hetgeen niet de bedoeling der wet kan zijn,
  maar deze opmerking niet juist is, daar zeer goed een
  aansprakelijkheid van de vrouw op grond van art. 164
  kan bestaan naast een aansprakelijkheid van den man
  voor bedoelde door de vrouw aangegane verbintenissen op
  grond van andere wetsbepalingen.
  Eenige maanden later, 4 April 1929 (N. J. 1929, pag. 727)
  werd de redeneering voltooid en nevens de vrouw ook de man
  aansprakelijk gesteld. Uit het arrest citeeren w ij:
  O. dat de Rechtbank terecht heeft aangenomen dat een
  getrouwde vrouw, die ten behoeve der huishouding een
  der in art. 164 B. W. bedoelde overeenkomsten sluit, zelve
  als partij door die overeenkomst wordt gebonden en ge­
  rechtigd.
   O. dat bij gemeenschap van goederen de man, evenals
  voor andere verbintenissen der gemeenschap, kan worden
  
  MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
  aangesproken ook voor die, welke de vrouw ten behoeve
  der huishouding heeft aangegaan, terwijl ingeval er geen
  goederengemeenschap bestaat, de man tegenover derden
  voor laatstbedoelde verbintenissen aansprakelijk is blij­
  kens de bepalingen van de art. 160—162, 200, 201 en 248
  B. W., daar in zijn handen zich in het algemeen bevinden
  de middelen ter bestrijding van de kosten der huishou­
  ding.
  De hoogste rechter in het land heeft derhalve thans bevestigd
  de reeds in 1913 (10 Maart, N. J. 1913 pag. 603, W. 9473)
  voorzoover mij bekend toen voor ’t eerst, door de Haagsche
  Rechtbank verdedigde stelling, dat voor huishoudelijke schulden
  èn de vrouw èn de man aansprakelijk zijn. Reeds dat vonnis
  vatte de argumentatie in enkele zinnen knap te zamen, toen het
  overwoog:
  
  175
  
  heid onevenwichtig, althans nog niet „in ru st” is. Dat is voor
  iemand, die uit hoofde van zijn beroep verantwoordelijkheid
  moet kunnen dragen, juist niet geschikt om zijn zelfrespect te
  verhoogen, noch om anderen respect af te dwingen.
  Ik ben altijd op mijn hoede voor den man, die mij telkenmale
  met nadruk verzekert „alleen eerlijk” te willen handelen. Hij
  acht dat blijkbaar niet vanzelfsprekend; hij heeft het noodig
  zichzelf — over het hoofd van den toehoorder heen — dit begin­
  sel voor te houden. Met een accountant die het altijd druk heeft
  over zijn verantwoordelijkheid zou ik om dezelfde reden voor­
  zichtig willen zijn.
   Het is mij niet bekend dat er collega’s zijn, die de verant­
  woordelijkheid voorstellen als een begrip waarover te avond of
  te morgen wel voor bijna 100 % overeenstemming zal zijn be­
  reikt. De heer Keuzenkamp zegt, dat er „velen” van zijn colle­
  ga’s zoo over denken. Hoe is hem dat bekend? Waar hebben zij
  „dat ook buiten het geval van gemeenschap van goe­ hun denkbeelden gepubliceei’d? Collega Keuzenkamp bemint
  deren tusschen de echtgenooten, in welk geval de man het voorbehoud. Had hij bij deze zinsnede niet zelf een voorbe­
  reeds naar art. 176 B. W. *) aansprakelijk is, de man, als houd moeten maken?
  het hoofd der echtvereeniging en als ingevolge art. 162
  Ongetwijfeld is verantwoordelijkheid een zuiver persoonlijk
  B. W. verplicht zijn vrouw al hetgeen noodig is volgens begrip en ik deel niet alleen de meening van den heer Keuzen­
  zijn staat en vermogen te verschaffen, aansprakclijk is kamp dat nimmer een paar honderd menschen daarover gelijk
  voor de huishoudelijke schulden;
  zullen gaan denken, maar ik meen zelfs dat het tot de uitzon­
  dat zulks ook blijkt uit de artt. 200 en 201 van gezegd deringen zal belmoren, wanneer twee menschen daarover geheel
  ■Wetboek, die het beginsel huldigen dat in de eerste plaats gelijk oordeelen.
   de man de kosten der huishouding betaalt;
  Verschil in verantwoordelijkheidsbegrip behoeft evenwel niet
  dat mitsdien zelfs bij uitsluiting of beperking der ge­ te weerhouden het bereiken van overeenstemming omtrent vak­
  meenschap van goederen, gelijk onderwerpeljjk, waar technische aangelegenheden. Ook met een subjectief verantwoor­
  appellanten zijn gehuwd in gemeenschap van vruchten en delijkheidsbegrip kunnen de accountants vaststellen, welke ver­
  inkomsten, naar de wet de vrouw, handelende krachtens antwoordelijkheid ten opzichte van de juistheid zjj bij het onderart. 164, bindt zoowel zich zelve als den man, en zulks te teekenen van de jaarrekening in principe op zich nemen. Zij
  meer aannemelijk is te achten, omdat die wetsbepaling kunnen omtrent de principieele punten, waaromtrent zij thans
  stamt uit het Oud-Hollandsche recht en volgens dat recht onderling van gevoelen verdeeld zijn, zich een gedragslijn kie­
  zulks evenzeer het geval was als zijnde huishoudelijke zen, zoodat het publiek weet of b.v. de onderteekening van een
  schuld gemeenschapsschuld ’’;
  jaarrekening door den accountant inhoudt de verzekering dat
  *
  *
  geen geheime reserves aanwezig zijn, de goederenvoorraad door
  *
  den accountant zelf is opgenomen en hij er dus voor instaat dat
  Wij kunnen derhalve de lijn volkomen dóórtrekken: vanaf de hij in natura naar aard en kwaliteit aanwezig is, dat hij de no­
  oude rechtsgeleerden tot de latere bepalingen heeft steeds als tulen gelezen heeft en deze niets bevatten wat een ander licht
  systeem gegolden dat èn man èn vrouw gebonden waren.
  op de gegevens van de jaarrekening zou doen vallen, dat hij
  De jurisprudentie, welke dit principe nu erkent, staat der­ alle cijfer-contróles zelf heeft uitgevoerd en niet op eenige wijze
  halve historisch sterk en tevens op den bodem der realiteit.
  heeft gesteund op de interne controle enz. enz.
   F. J. DE KANTER
  Het komt mij voor dat het publiek recht heeft om te weten
  i) Art. 176 B. W. zegt dat de gemeenschap van goederen „omvat, of zulks al dan niet het geval is en dat de accountants recht
  wat hare lasten betreft, alle de schulden, door ieder der echtgenooten, hebben om te weten of zulks bij hun contrölearbeid al dan niet
  hetzij voor, hetzij staande huwelijk, gemaakt”.
  van hen wordt geeischt.
  Het is bekend dat de accountants angstvallig weigeren zich
  LASTIGE GEVALLEN
  omtrent deze eischen op deze punten definitief uit te spreken en
  het streven om tot een definitieve uitspraak te komen kan niet
  Be bedoeling van deze rubriek is gelegenheid te bieden lastige worden weggevaagd met het te ridiculiseeren door het overdre­
  gevallen, die zich in de praktijk den accountant in zijn beroep ven voor te stellen.
  voordoen of kunnen voordoen, — lastig, omdat er een onoplos­
  Het bepalen der afschrijving is in zekeren zin, het bepalen
  bare tegenstrijdigheid tusschen theorie en praktijk schijnt te
  bestaan — hier ter sprake te brengen, resp. ter oplossing aan van het toekomstig nut — in geld uitgedrukt — dat men van
  den lezer voor te leggen. Be Redactie doet een voortdurend be­ het object verwacht. Wanneer — wat vrijwel regel is — de eco­
  roep op allen, die op zulke „gevallen” stuiten, om ze te formu- nomische levensduur van het object korter is dan de technische
  levensduur, zal de schatting in hoofdzaak berusten op economi­
  leeren en bij den Secretaris in te zenden.
   sche en bedrijfs-economische overwegingen. Het beoordeelen van
  Antwoord op Lastig Geval IX
  afschrijvingen behoort daarom zeker tot de taak van den accoun­
  tant. In het bedrijfsleven zijn voor bepaalde activa ten opzichte
  Verantwoordelijkheid voor afschrijving bij het ontbreken
  van de afschrijvingen „normen” ontstaan, b.v. meubilair 10 %.
  van een vergelijkingsbasis
  Zich daarbij aanpassende zal de accountant als regel die nor­
  Wanneer een accountant „het altijd druk heeft over zijn ver­ men aanvaarden. Hieruit vloeit evenwel volstrekt niet voort, dat
  antwoordelijkheid” blijkt daaruit m.i. nog niet dat „hij zichzelf hij zich van een oordeel zou moeten — of zelfs zou kunnen -—
  respecteert” . E r blijkt m.i. alleen uit, dat die accountant om­ onthouden, wanneer er geen norm is.
  Is het inderdaad de bedoeling van collega Keuzenkamp om te
  trent zijn verantwoordelijkheid nog niet met zich zelf tot klaar­
  heid is gekomen; dat hij op het gebied van zijn verantwoordelijk­ stellen dat de „vergelijkingsbasis” bet voornaamste middel voor.
  