text: BOEKBESPREKING.
  ZORN, BERNHARD. Ueber familiiire atypische Pigmentdegeneration der Netzhaut (totale Aderhautatrophie) von Graefe's
  Arch. f. Ophth. Bd 101. Heft 1. S. 1. Oct. 1919.
  In deze verhandeling wordt erop gewezen, dat wii in de laatste
  decenni~n naast de typische familiaire retinitis pigmentosa 1) verwante ziektebeelden h e b b e n leeren kennen. Naast de g e n o e m d e
  kwaal, die bestaat in een progressieve over jaren verloopende ontaarding van de staafies- en kegellaag van het netvlies 2), waarop
  secundair pigmentveranderingen volgen, kennen wii thans kwalen,
  die zich bf eveneens in her netvlies nestelen (retinitis pigmentosa
  sine pigmento, retinitis punctata albeseens) bf meer in het vaatvlies
  (retinitis pigmentosa met verspreide atrophische plekken van de
  chorioidea, chorioretinitis pigmentosa, chorioideremie of totale
  atrophie van her vaatvlies, atrophia gyrata chorioideae et retinae
  of pIaatseliik systematisch gerangschikte atrophische haarden). Daarnaast is reeds sedert lang bekend de zoogen, congenitale stationaire nachtblindheid3), die vroeger als zelfstandige ziekte z o n d e r
  aantoonbare oogveranderingen werd opgevat, maar waarbij thans
  gevonden zijn gebrekkige ontwikkeling van her retina pigment,
  zwarte of witte chorio'/ditisvlekken in de uiterste periferie van
  het netvlies, minder vaak diffuse witgrijze verkleuring van den
  achtergrond van het oog, waarop in den loop der jaren pigmentverschuivingen als bij retinitis pigmentosa kunnen volgen en griizig
  opalesceerende verkleuring van de lens.
  1) Waarover DE WILDE onlangs een proefschrift schreef, dat in dit tijdschrift besproken werd (Ref.).
  2) En waarvan ruim 25 ~ in verwante huwelijken wordt aangetroffen (Ref.).
  3) Waaromtrent de beroemde stamboom v a n N E T T L E S H I P - T R u c - C U N I E R
  over 10 geslachten (Ref.).
  BOEKBESPREKING.
   415
  
  ZORN spreekt de meening uit, dat aUe bovengenoemde kwalen
  bijeen hooren op grond van de gemeenschappelijke symptomen,
  die zij vertoonen: nachtblindheid, concentrische gezichtsveldbeperking vooral ook voor kleuren, vermindering van den lichtzin
  en het familiaire optreden der ziekte. De stationaire hemeralopie
  zou dan een uiterst langzaam verloopend proces zijn (WILBRAND
  en StiNGER). Voor deze opvatting pleiten ook de volgende feiten,
  dat na een acute nachtblindheid zonder aantoonbare afwijkingen
  later sommige der b o v e n g e n o e m d e ziektebeelden kunnen volgen
  en dat in eenzelfde familie verschillende ziektebeelden kunnen
  voorkomen bijv. hemeralopie en retinitis pigmentosa (MooREN,
  NETTLESHIP); retinDis pigmentosa, retinitis punctata albescens en
  hemeraloPie met albinisme (GROENOUW), retinitis pigmentosa met
  witte chorio'fditishaarden en atrophia gyrata chorioideae et retinae
  (JACOBSOHN).
  AI deze kwalen moeten gescheiden worden van de al of niet
  familiaire door syphilis veroorzaakte netvlies- en vaatvliesaandoeningen, daar hierbij de bovengenoemde symptomen ontbreken;
  ook van de ziekte van TRy-Sachs Waarbij de verblinding een gevolg
  is van degeneratie der hersengangli~ncellen en van de hereditair
  familiaire chorioretinitis (LuTz, STARGARDT, STIRLING) waarbij geen
  nachtblindheid, maar juist een degeneratie der gele vlek met een
  centraal geziehtsveldefect voorkomt.
  ZORN beschrijft zelf een stamboom van 3 geslachfen met directe
  erfelijkheid van net- en vaatvliesaandoeningen bii 5 personen; n.l.
   r
  grootmoeder, haar zoon en dochter, een kleindochter(dochter
  van zoon), kleinzoon (zoon v a n dochter) en kleinzoon (zoon van
  andere dochter, die niet onderzocht kon worden en waarbij gezondheid gemeld werd, zoodat hier een geslacht zou zijn overgesprongen?~ Deze 3 kleinkinderen hadden tezamen 9 gezonde
  broers en zusters, die echter evenmin onderzocht zijn. De gevonden afwijkingen waren: volledige chorioideremie, atrophia
  gyrataachtige chorioretinitis, hemeralopie met normalen achtergrond
  van bet oog, hemeralopie met zeer perifere vaatvliesveranderingen
  en hemeralopie met atrophie ' van het netvliesepithelium. Twee
  personen hadden een zwart gesprenkelde plek in d e gele vlek~
  die echter geen centraal gezichtsveld defect gaf.
  Ref. acht de mededeeling van ZORN een belangriike biidragr
  
  416
  
  BOEKBESPREKiNG.
   tot de kennis van erfelijkheid en variabiliteit bij net- en vaatvliesa a n d o e n i n g e n l maar verschilt van ZORN in appreciatie :
  De Schr. gaat n.1. te zeer uit van de nog o n b e w e z e n stelling
  dat alle b o v e n g e n o e m d e kwalen variaties zijn van de b e k e n d e
  retinitis pigmentosa. ZORN'S bijdrage kan zeker niet tot bewijs
  d i e n e n daartoe, want deze kwaal komt in zijn familie niet v o o r ;
  daar staan de v a a t v l i e s v e r a n d e r i n g e n op d e n voorgrond. Ook
  wordt door ZORN z o n d e r m e e r genegeerd, d a t e r twee typen van
  erfelijkheid bestaan n.1. - - om cijfers van de WILDE te n o e m e n - bestaat bij retinitis p i g m e n t o s a in 25O/o der gevalien directe
  erfelijkheid en gingen in 220/0 der gevallen b l o e d v e r w a n t e huwelijken
  vooraf, 75 0/0 der gevallen gedraagt zich dus recessief. De stationaire
  h e m e r a l o p i e is d o m i n a n t evenals de meeste met vaatvliesveranderingen gepaard g a a n d e v e r a n d e r i n g e n.  P. J WAARDENBURG.
  