text: Zo schrijft Milieudefensie op haar website ‘dat zij vol ongeloof kennis
  heeft genomen van de aanstelling van Shell kopstuk Marjan van Loon
  in de nieuwe milieucommissie onder leiding van Van Aartsen’, en ‘is een
  commissie met een prominente rol voor de directeur van een van
  ‘s werelds grootste vervuilers niet serieus te nemen. Shell is in Nederland en ver daarbuiten bepaald niet van onbesproken gedrag’,
  www.milieudefensie.nl. De keuze is ook om een andere reden opmerkelijk, immers, in het CCV-rapport wordt nadrukkelijk als knelpunt
  beschreven dat nogal wat milieuregelgeving tot stand komt onder
  invloed van lobbygroepen uit het bedrijfsleven.
   TBS&H 2020 | nr. 4
  
  inzamelen van niet bruikbare stookolie (bunderolie). De
  vraag rees of de in de tenlastelegging bedoelde stookolie
  een afvalstof was of niet? De Hoge Raad stelt bij de
  beantwoording voorop dat de tenlastelegging is toegesneden op artikel 10.45 lid 1 Wm en dat voor de uitleg
  van het begrip afvalstoffen in die wet moet worden aangesloten bij de in artikel 3.1 van Richtlijn 2008/98/EG
  gegeven omschrijving luidend: ‘elke stof of elk voorwerp
  waarvan de houder zich ontdoet, voornemens is zich te
  ontdoen of zich moet ontdoen’. In casu ging het om een
  partij stookolie die niet voldeed aan de specificaties en
  problemen gaf met de separatoren van de motor van het
  schip die regelmatig dichtslibden. Na onderzoek van de
  stookolie bleek dat het sedimentgehalte negen keer
  hoger lag dan de in ISO-norm 8217:2010 vastgestelde
  norm en was voorts duidelijk dat de stookolie in de toestand waarin deze zich bevond niet kon dienen als
  scheepsbrandstof, terwijl deze wel met die bestemming
  op de markt gebracht was. Naar aanleiding van de uit de
  monsterneming gebleken resultaten heeft de verdachte
  geen onderzoek ingesteld naar de oorzaken voor het
  hoge sedimentgehalte, noch heeft hij opdracht gegeven
  om de stookolie zo te bewerken dat de partij alsnog aan
  de specificaties zou voldoen. Op basis hiervan was het
  hof tot het oordeel gekomen dat de verdachte zich heeft
  ontdaan van de partij niet-bruikbare stookolie en dat die
  partij derhalve als een afvalstof dient te worden aangemerkt. Daarmee heeft het hof geen blijk gegeven van
  een onjuiste rechtsopvatting, aldus de Hoge Raad.
   Samengevat is een partij stookolie die niet voldoet aan
  de daarvoor geldende specificaties niet gelijk aan te merken als een afvalstof, maar zodra de eigenaar zich
  vervolgens van die partij stookolie wil ontdoen wordt
  het wel een afvalstof. De concrete omstandigheden van
  het geval zijn dus bepalend voor de beantwoording van
  de vraag of sprake is van een afvalstof.
  Dan is er nog een uitspraak van het Hof Arnhem-Leeuwarden (Hof Arnhem-Leeuwarden 25 maart 2020,
  ECLI:NL:GHARL:2020:2875), waarin de verdachte
  met een vervoermiddel gevaarlijke stoffen heeft vervoerd waarbij een ongeval heeft plaatsgevonden. Op
  grond van artikel 47 van de Wet vervoer gevaarlijke
  stoffen (WVGS) dient van een ongeval onverwijld melding gedaan te worden bij ILenT. Vast staat dat de verdachte dat niet heeft gedaan. Uit de memorie van
  toelichting op de WVGS komt naar voren dat de onverwijlde meldingsplicht van artikel 47 WVGS soms wordt
  verward met de registratieplicht zoals bedoeld in de
  internationale voorschriften. Daarmee wordt de
  verplichting bedoeld zoals omschreven in artikel 1.8.5.1
  van de Europese overeenkomst voor het internationale
  vervoer van gevaarlijke goederen over de weg (ADR).
  De onverwijlde meldingsplicht uit artikel 47 WVGS
  dient echter een wezenlijk ander doel dan de deze registratieplicht. Kortom: het betreft hier twee zelfstandige
  verplichtingen en de vrijstelling waarop de verdachte in
  casu doelt (zoals omschreven in artikel 1.1.3.6. ADR)
  geldt uitsluitend voor de registratieplicht van artikel
  1.8.5.1 ADR en niet voor de onverwijlde meldingsplicht
  van artikel 47 WVGS.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006004007
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  Ten slotte is een andere uitspraak van het Hof ArnhemLeeuwarden inzake de omgang met afvalstoffen nog vermeldenswaard.59 In dat arrest ging het om de situatie
  waarin de beoogde ontvanger van afvalstoffen weigerde
  om deze in te nemen, waardoor het materiaal retour
  moest worden gebracht naar de locatie van herkomst.
  De verdachte stelt zich op het standpunt dat nu de wet
  niet voorziet in een duidelijke regeling hoe te handelen
  in dat soort situaties, zij heeft gedaan wat gezien de situatie van haar kon worden verlangd, namelijk aantekenen
  op het begeleidingsformulier dat de stof is geweigerd en
  dat de stof via dezelfde route als de heenweg terug moet
  worden getransporteerd. Op die manier is wat de verdachte betreft gehandeld overeenkomstig het doel van
  de strafrechtelijke norm, namelijk het bewaken van de
  traceerbaarheid van afvalstoffen. Dus wordt een beroep
  gedaan op het ontbreken van materiële wederrechtelijkheid, dan wel afwezigheid van alle schuld.
   Het hof constateert met de verdachte inderdaad dat de
  Wet milieubeheer niet voorziet in een situatie als de
  onderhavige en dat in zo een geval gehandeld moet
  worden op een manier die zoveel mogelijk in overeenstemming is met de bedoeling van de wetgever, namelijk
  het voorkomen van inbreuk op het stelsel van traceerbaarheid van afvalstoffen. Wanneer het handelen van de
  verdachte, hoewel feitelijk in strijd met de strafbepaling,
  wel met de strekking daarvan in overeenstemming is,
  kan sprake zijn van het ontbreken van de materiële
  wederrechtelijkheid. In casu doet zich deze situatie
  echter niet voor, aldus het hof, omdat uit het enkel vermelden van ‘lading afgekeurd door (naam bedrijf)’ niet
  volgt dat er geen andere (tijdelijke) bestemming van de
  afvalstoffen kon zijn dan de vestigingslocatie van de verdachte. ‘Dat de vrachtauto met de lading werd aangetroffen op de route tussen het bedrijf en verdachtes vestiging is evenmin voldoende. De verdachte had aan de
  strekking van de regelgeving kunnen voldoen door op de
  begeleidingsbrief de toevoeging: “retour ontdoener” te
  vermelden. Immers, in dat geval kon aan de hand van
  het begeleidingsformulier de heen- en terugrit geheel
  worden verantwoord zodat aan het stelsel van traceerbaarheid van afvalstoffen geen afbreuk was gedaan.’
  Voor een geslaagd beroep op het ontbreken van de
  materiële wederrechtelijkheid dient aan hoge eisen te
  worden voldaan. De verdachte was in casu weliswaar
  goed op weg, maar niet goed genoeg in de ogen van het
  hof.
   Cybercrime
  Verzorgd door mr. K.M.T. Helwegen
  
  todiensten onder het integriteitstoezicht van DNB
  komen te vallen, nog niet bekend.60 Inmiddels heeft de
  Eerste Kamer op 21 april 2020 het voorstel aangenomen.61 De Implementatiewet wijziging vierde antiwitwasrichtlijn is op 21 mei 2020 in werking getreden.62
  Zowel wisselplatforms voor virtuele valuta als aanbieders van bewaarportemonnees zijn op grond van de vijfde anti-witwasrichtlijn aangemerkt als poortwachters.63
  Hiermee vallen zij binnen het bereik van Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme
  (Wwft)64. Zij moeten voldoen aan de kernverplichtingen
  uit de Wwft en beschikken over een integere en beheerste bedrijfsvoering.65 Tot slot geldt de registratieplicht
  bij DNB. Zonder deze registratie mogen deze diensten
  in of vanuit Nederland niet meer worden aangeboden.
  De sancties op niet-naleving van de registratieplicht
  kunnen uiteenlopen van een last onder dwangsom, een
  bestuurlijke boete of in het uiterste geval een strafrechtelijke vervolging.66
  Kamerbrief internetcriminaliteit
  Minister Grapperhaus heeft de Tweede Kamer op
  20 mei 2020 een brief gestuurd over de aanpak van
  internetcriminaliteit.67 De online criminaliteit blijft toenemen. Er wordt bekeken of aanvullende interventies
  nodig zijn voor corona-specifieke criminaliteit zoals
  phishing. Verder betreft het meest opvallende dilemma
  uit de brief de discussie over end-to-end-encryptie. Met
  publieke en private belanghebbenden inventariseert het
  ministerie welke mogelijkheden er (binnen de kaders
  van het kabinetsstandpunt) zijn om toegang te krijgen
  tot versleuteld bewijs.68 De inzet is erop gericht om de
  online anonimiteit van verdachten van strafbare feiten
  zoveel mogelijk weg te nemen. De minister benoemt het
  belang van een preventieve aanpak die vaak in samenwerking gaat met serviceproviders en aanbieders van
  content. Tot slot werkt de minister in internationaal
  verband aan het vergroten van de mogelijkheden om
  grensoverschrijdende opsporing te versnellen en te vergemakkelijken. Nederland stelt zich onder andere actief
  op bij de onderhandeling rondom het gewenste tweede
  aanvullende protocol bij het cybercrime-verdrag.
  60.
   61.
  62.
  63.
  64.
  65.
  66.
  Ontwikkelingen in de regelgeving
  •
  
  Integriteitstoezicht DNB: registratieplicht
  
  In de vorige editie van de kroniek was de precieze datum
  van de implementatiewet, waarmee aanbieders van cryp59.
  Hof Arnhem-Leeuwarden 25 maart 2020, ECLI:NL:GHARL:2020:2539.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006004007
  
  67.
  68.
  Besproken in eerdere afleveringen van deze kroniek (eerste helft 2019,
  p. 199 en tweede helft 2019, p. 44).
  Kamerstukken I, 2019/20, 35 245, nr. 25, item 15. Stemming motie via:
  https://www.eerstekamer.nl/verslagdeel/20200421/motie_wijziging_
  vierde_anti (online publiek geraadpleegd op 4 juli 2020).
  Stb. 2020, 148.
  Art. 1 lid 1 Richtlijn (EU) 2018/843.
  Stb. 2020,146.
  Art. 23j Wwft en de Sanctiewet 1977.
  Zie: de publicatie van DNB, ‘Verbod om zonder registratie cryptodiensten aan te bieden’ via: https://www.toezicht.dnb.nl/2/50-237979.jsp
  (online publiek geraadpleegd op 4 juli 2020). Onder meer: de artikelen
  23b, 29, 30 Wwft en art. 2 jo. art. 1, onder 2° WED.
  Kamerbrief d.d. 20 mei 2020, nr. 2893215 via: https://www.rijksover
  heid.nl/documenten/kamerstukken/2020/05/20/tk-brief-internet
  criminaliteit (online publiek geraadpleegd op 30 mei 2020).
  Kamerbrief d.d. 4 januari 2016, nr. 70864, van minister Van der Steur
  (V&J) en minister Kamp (EZ), via: https://www.rijksoverheid.nl/
  documenten/kamerstukken/2016/01/04/tk-kabinetsstandpuntencryptie (online publiek geraadpleegd op 30 mei 2020).
   TBS&H 2020 | nr. 4
  
  201
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  •
  
  Kamerbrief voortgang integrale aanpak van
  cybercrime
  
  Minister Grapperhaus heeft op 29 juni 2020 de Tweede
  Kamer geïnformeerd over de voortgang van de integrale
  aanpak van cybercrime en de versterking van cybersecurity.69 De minister rapporteert dat de dreiging van
  cybercrime onverminderd groot is. Online criminaliteit
  is in de coronacrisis definitief doorgebroken als businessmodel. Ransomware-aanvallen, phishing en DDoSaanvallen vormen hierbij een risico.70 De inzet op preventie van cybercrime blijft een belangrijk aspect.71 De
  politie en het OM zijn verder gestart met een eenheidsoverstijgende aanpak.72 Eenheden richten zich hierbij op
  de bestrijding van een specifiek cybercrimefenomeen
  met een integrale, multidisciplinaire aanpak.73 In 2019
  zijn in totaal 21 fenomeenonderzoeken afgerond.74
  Verder zullen cybercrime-teams in publiek-private
  samenwerkingen bestrijdingsaanpakken ontwikkelen
  voor ransomware, phishing, DDoS-aanvallen, business
  email compromise-fraude en helpdeskfraude. De politie
  en het OM richten zich verder onder meer op hostingbedrijven (zogenoemde bullet proof hosters) die bewust
  criminaliteit faciliteren.75 Tot slot bestaat meer aandacht
  voor slachtoffers van online criminaliteit.76
  69.
  202
  
  70.
  71.
  72.
  73.
  74.
  75.
  76.
  Kamerbrief d.d. 29 juni 2020, nr. 2943035, van de minister van Justitie
  en
  Veiligheid
  via:
  https://www.rijksoverheid.nl/documenten/
  kamerstukken/2020/06/29/tk-voortgang-integrale-aanpak-vancybercrime (online publiek geraadpleegd op 4 juli 2020).
  Kamerbrief d.d. 29 juni 2020, nr. 2943035 van de minister van Justitie
  en Veiligheid, p 2. Zie ook: nieuwsbericht van 29 juni 2020, Grapperhaus: ontwikkeling digitale dreiging Nederland zorgwekkend via:
  https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/cybercrime-encybersecurity/nieuws/2020/06/29/grapperhaus-ontwikkeling-digitaledreiging-nederland-is-zorgwekkend (online publiek geraadpleegd op
  6 juli 2020).
  Kamerbrief d.d. 29 juni 2020, nr. 2943035, van de minister van Justitie
  en Veiligheid, p. 2 (preventie). Gerefereerd wordt aan de publiekscampagne: ‘Eerst checken, dan klikken’ en ‘Doe je updates’. Ook wordt
  gewerkt met jongeren-en ouderenorganisaties aan bewustwordingsactiviteiten.
   Zie in dit kader de Kamerbrief d.d. 18 februari 2020, nr. 2829054, van
  de minister van Justitie en Veiligheid over de aanpak van cybercrime
  door de regionale eenheden van de politie (online publiek geraadpleegd
  op 10 maart 2020 via: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/
  rapporten/2020/02/18/tk-bijlage-de-aanpak-van-cybercrime-doorregionale-eenheden-van-de-politie).
  Zie ook: het jaarbericht van het OM van 16 juni 2020 (online publiek
  geraadpleegd op 1 juli 2020 via: https://www.om.nl/documenten/
  jaarverslagen/om/map/2019-en-verder/om-jaarbericht-2019), en het
  jaarbericht van de FIOD van 9 januari 2020 (online publiek geraadpleegd op 10 januari 2020 via: https://www.fiod.nl/jaarberichtfiod-2019-financiele-opsporing-een-steeds-belangrijker-middel-bij-debestrijding-van-criminaliteit/).
  Kamerbrief d.d. 29 juni 2020, nr. 2943035, van de minister van Justitie
  en Veiligheid, p. 4 (Opsporing, vervolging, sanctionering, verstoring).
  En: ‘Jaarverantwoording van de politie over 2019’ van 20 mei 2020
  (online publiek geraadpleegd op 1 juli 2020 via: https://
  www.rijksoverheid.nl/documenten/jaarverslagen/2020/05/20/
  nationale-politie-2019).
  Kamerbrief d.d. 29 juni 2020, nr. 2943035, van de minister van Justitie
  en Veiligheid, p. 5. Als voorbeeld wordt de samenwerking met de
  politie in Duitsland genoemd waar een bullet proof hoster is ontmanteld
  en de bullet proof hoster KV Solutions die is opgerold.
  Kamerbrief d.d. 29 juni 2020, 2943035, van de minister van Justitie en
  Veiligheid, p. 5. Begin 2020 heeft Slachtofferhulp Nederland een campagne gestart: ‘Mens als maat’, de campagne: ‘Van oplichting naar
  opluchting’ en de campagne: ‘Gamechangers’.
  TBS&H 2020 | nr. 4
  
  •
  
  Europese Raad van de Europese unie verlengt
  sanctieregeling voor cyberaanvallen
  
  De EU kan sancties opleggen aan personen of entiteiten
  die verantwoordelijk zijn voor (pogingen tot) cyberaanvallen, of daarmee worden geassocieerd.77 Op 14 mei
  2020 heeft de Raad van de Europese Unie het kader
  voor beperkende maatregelen tegen cyberaanvallen die
  de EU bedreigen met 1 jaar verlengd, tot en met 18 mei
  2021.78 Beperkende maatregelen kunnen onder meer
  bestaan uit een verbod om naar de EU te reizen en een
  bevriezing van tegoeden van personen en entiteiten.
   Jurisprudentie
  •
  Cryptovaluta
  In een beklagzaak heeft de rechtbank klager niet-ontvankelijk verklaard omdat hij geen belanghebbende is in de
  zin van artikel 552a Sv. De steller van het middel is het
  hiermee niet eens. De A-G Knigge concludeert tot verwerping van het beroep. Investeerders konden investeren in het day-traden van cryptovaluta. Vermoedelijk is
  slechts een deel daadwerkelijk besteed aan de aankoop
  van cryptovaluta. Onder de noemer ‘rendement’ is geld
  uitgekeerd aan diverse beleggers, welke uitkeringen
  (vermoedelijk) zijn betaald met de inleg van andere
  (nieuwe) deelnemers. De bestuurder en enig
  aandeelhouder van de onderneming is aangehouden
  wegens verdenking van oplichting en witwassen. In het
  kader van het strafrechtelijk onderzoek is vervolgens
  conservatoir beslag gelegd op de bankrekeningen van de
  onderneming. Het komt erop neer dat de klager een
  vordering heeft op de verdachte tot terugbetaling van
  het door hem geïnvesteerde geld wegens beëindiging
  van de overeenkomst (dan wel op grond van een
  onrechtmatige daad). Uit de conclusie blijkt dat de klager niet expliciet heeft gesteld dat hij eigenaar is van
  (een deel van) de in beslag genomen banktegoeden. De
  klager heeft geld overgemaakt naar de onderneming en
  zou om die reden rechthebbende zijn van (een deel van)
  de in beslag genomen banktegoeden van de onderneming. Het recht dat de klager pretendeert te hebben,
  betreft echter geen zakelijk of persoonlijk recht op afgifte van de banktegoeden die onder de verdachte in beslag
  zijn genomen. De Hoge Raad heeft de klachten over de
  uitspraak van de rechtbank beoordeeld en begrijpelijkerwijs afgedaan met artikel 81 RO.79 Ware dit anders, dan
  zou een groot nadeel zijn geweest dat de eerste persoon
  die klaagt, zijn of haar geld terugkrijgt en latere klagers
  mogelijk niet.
   De prangende vraag in de volgende zaak is of het hof
  terecht tot het oordeel komt dat bij het ‘omzetten’ van
  geldbedragen in cryptovaluta, sprake is van gedragingen
  die zijn gericht op het daadwerkelijk verbergen of ver77.
  78.
  79.
  EU-cyberbeveiligingsverordening 2019/881, raadpleegbaar via: http://
  data.europa.eu/eli/reg/2019/881/oj.
  Zie de persmededeling van de Raad van de EU op 14 mei 2020 (online
  publiek geraadpleegd op 20 mei 2020 via: https://www.
  consilium.europa.eu/).
  Conclusie A-G Knigge, ECLI:NL:PHR:2019:1461, voor HR 10 maart
  2020, ECLI:NL:HR:2020:370 (samenhangend met 19/01426,
  19/01431, 19/01432 en 19/01435).
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006004007
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  hullen van de criminele herkomst van het geld.80
  Volgens de steller van het middel kan uit de motivering
  van het hof niet worden afgeleid welke op criminele herkomst gerichte verhullende handelingen er zijn geweest.
   De verdachte heeft nadat hij geldbedragen had verduisterd, de geldbedragen overgemaakt naar rekeningen van
  anderen en de betreffende bedragen omgezet in cryptovaluta. De toegang tot deze bedragen heeft hij versleuteld door een viervoudige versleuteling. De A-G concludeert dat in de onderhavige zaak niet een op het
  daadwerkelijk verbergen of verhullen van de criminele
  herkomst van het geld gerichte gedraging dient te
  worden vastgesteld. Ook bij het bewezen verklaarde
  ‘overdragen’ en ‘gebruik maken’ van geldbedragen hoeft
  dit niet te worden vastgesteld. De zaak verschilt wezenlijk van de gevallen waarin de verdachte onmiddellijk
  door eigen misdrijf verkregen voorwerpen ‘verwerft’ of
  ‘voorhanden’ heeft.81 De A-G benoemt dat omzetten van
  geldbedragen in cryptovaluta niet gelijk staat aan het
  enkel storten van contante geldbedragen op een op eigen
  naam staande en in Nederland aangehouden bankrekening. De conclusie strekt tot verwerping van het
  beroep.82 Ten tijde van het schrijven van de kroniek is
  de publicatie van de Hoge Raad ingetrokken door de
  betreffende instantie.83
  Het arrest van het Hof Den Haag is interessant vanwege
  het bepalen van de waarderingsgrondslag van in beslag
  genomen bitcoins die zijn vervreemd door het OM.84
  Op 18 februari 2014 is een bitcoin-wallet aangetroffen
  op een desktopcomputer die in beslag is genomen. Op
  20 februari 2014 wordt op een public key-adres van wallet een totaal van 127 bitcoins aangetroffen. Deze zijn
  vatbaar voor verbeurdverklaring omdat de bitcoins zijn
  gemined met gestolen stroom (vervolgprofijt). Op
  23 oktober 2014 bleek het public key-adres na een synchronisatie 712 bitcoins te bevatten. De bitcoins worden
  op 24 oktober 2014 door het OM vervreemd. Voor het
  restant aan 585 bitcoins wordt een last tot teruggave
  gegeven nu niet blijkt dat deze bitcoins zijn verkregen
  uit de baten van het bewezen verklaarde. Het hof sluit
  voor de waardebepaling aan bij de waarde van de bitcoin
  ten tijde van de inbeslagneming. Aangezien de private
  keys om toegang te krijgen tot de bitcoins op meerdere
  plaatsen door een verdachte bewaard kunnen worden,
  betekent een inbeslagname van bitcoins niet per definitie dat deze uit de beschikkingsmacht van de beslagene
  raken. Het moment waarop de gegevens door handelingen van de beslaglegger aan de vrije beschikkingsmacht
  van de beslagene worden onttrokken is van doorslaggevende betekenis voor de vraag wanneer deze gegevens
  
  feitelijk in beslag zijn genomen. Het hof sluit voor de
  585 bitcoins aan bij de datum van vervreemding door
  het OM.  De A-G concludeert dat in dit geval de teruggave van de
  bitcoins feitelijk niet meer mogelijk is omdat deze zijn
  vervreemd. Dit brengt volgens de A-G mee dat de
  bewaarder over dient te gaan tot uitbetaling van in
  beginsel de prijs die de bitcoins bij verkoop door hem
  hebben opgebracht. De A-G merkt hierbij op dat de
  waardebepaling niet aan de rechter is. Tegen die achtergrond heeft het hof met zijn overwegingen over de
  waardebepaling van de 585 bitcoins, waarop de last tot
  teruggave betrekking heeft, blijk gegeven van een
  onjuiste rechtsopvatting. Aangezien de waardebepaling
  in deze zaak overeenkomt met de opbrengst van de vervreemding kan het middel wegens het ontbreken van
  belang niet tot cassatie leiden. De Hoge Raad doet de
  zaak uiteindelijk af via artikel 81 RO.86
  Tot slot de megazaak Liechtenstein, waarin het OM
  erin is geslaagd de versleutelde chatapplicatie Ironchat
  te ontsleutelen. Van die applicatie werd gebruik gemaakt
  op PGP-telefoons. In de megazaak Metaal kreeg het
  OM via een Europees opsporingsbevel van de Britse
  autoriteiten zelfs een kopie van de inhoud van de server
  (‘een image’).87 Na onderzoek was het mogelijk om
  verdachten te identificeren als gebruikers van de
  accounts. Vervolgens is bekeken of de verdachten
  betrokken waren bij de ten laste gelegde strafbare feiten
  en hoe deze betrokkenheid gekwalificeerd kan worden.
  De verdachten in deze zaken hebben door de opbrengsten van de grootschalige drugshandel via het darkweb
  aanzienlijke bedragen verworven en voorhanden gehad,
  die van misdrijf afkomstig waren. Daarnaast hebben zij
  zich schuldig gemaakt aan het witwassen van bitcoins.88
  Betalingen vonden plaats met bitcoins die werden omgewisseld in contant geld. De betrokkenheid bij de ten laste gelegde wissels is vastgesteld op basis van de inhoud
  van chatgesprekken, observaties door de politie en
  analyses met het programma Chainalysis.89
  
  80.
  86.
  87.
  81.
  82.
  83.
  84.
   Hof ’s-Hertogenbosch 11 maart 2019, ECLI:GHSE:2019:965, kwam
  eerder aan bod in een eerdere editie van deze kroniek (eerste helft
  2019, p. 199).
  Zie HR 25 maart 2014, ECLI:NL:HR:2014:716, r.o. 3.3-3.4.2.
  Conclusie A-G Keulen, ECLI:NL:PHR:2020:148. Het tweede middel ziet
  erop dat het hof ontoereikend heeft gemotiveerd dat geen sprake is van
  een voortgezette handeling.
  HR 30 juni 2020, ECLI:NL:HR:2020:1171 (in cassatie op: ECLI:NL:
  GHSHE:2019:965, (gedeeltelijke) vernietiging en zelf afgedaan. Conclusie: ECLI:NL:PHR:2020:148).
  Hof Den Haag 24 oktober 2018, ECLI:NL:GHDHA:2018:2821.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006004007
  
  85.
  88.
  89.
  Conclusie A-G Bleichrodt, ECLI:NLPHR:2020:249. De A-G heeft geconcludeerd tot verwerping van het beroep. (Ter verduidelijking het eerste
  middel behelst een klacht over de motivering van de verbeurdverklaring
  van de in beslag genomen apparatuur voor het ‘minen’ van bitcoins, zie
  pnt. 7-10).
  HR 12 mei 2020, ECLI:NL:HR:2020:845.
  Zie ook het persbericht van de rechtspraak over het onderzoek Metaal
  en Liechtenstein via: https://www.rechtspraak.nl/Organisatie-encontact/Organisatie/Rechtbanken/Rechtbank-Overijssel/Nieuws/
  Paginas/Jarenlange-gevangenisstraffen-voor-internationaledrugshandel-witwassen-voorbereiden-aanslag.aspx (online publiek
  geraadpleegd op 30 april 2020).
  Rb. Overijssel 23 april 2020, ECLI:NL:RBOVE:2020:1587, 1589, 1596,
  1597, 1590, en 1592 (onderzoek Metaal).
  Rb. Overijssel 23 april 2020, ECLI:NL:RBOVE:2020:1559, 1558, 1560,
  1561, 1562, en 1563 (onderzoek Liechtenstein).
   TBS&H 2020 | nr. 4
  
  203
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  •
  
  204
  
  Phising- en smishingpraktijken
  
  Ook in deze kroniek een selectie aan uitspraken, waarin
  verdachten zijn veroordeeld voor onder meer phishingen shmishingfraude.90 In de vorige aflevering van deze
  kroniek kwam het onderzoek Vari/Willis reeds aan
  bod.91 De volgende zaak betreft een vervolg op dit
  onderzoek genaamd Korculu. De rechtbank benoemt
  dat de mate van organisatie en coördinatie die vereist is
  om dit soort feiten te kunnen plegen, de ‘gewone’ fraudezaken overschrijdt. Dat de bestrijding complex is,
  blijkt uit het feit dat het de verdachte is gelukt om in het
  onderzoek Vari buiten schot te blijven. De organisatie
  verstuurde misleidende e-mails uit naam van een bank
  of andere financiële instelling, met daarin een link naar
  een ‘phishing-website’. Op deze website werd slachtoffers verzocht hun gegevens achter te laten, waarmee de
  verdachte en zijn mededaders toegang verkregen tot de
  online-bankierenomgeving van de slachtoffers. Nadat
  een nieuwe pinpas was aangevraagd, kon de rekening
  van het slachtoffer middels overboekingen naar ‘money
  mules’ en via pintransacties en betalingen aan diverse
  webshops, worden leeggehaald. De rechtbank komt tot
  een gevangenisstraf van 36 maanden, waarvan twaalf
  voorwaardelijk met een proeftijd van drie jaar, met
  aftrek van voorarrest.92
  In de volgende zaak lieten de verdachte en de medeverdachte hun slachtoffers klikken op een betaallink, waarna gegevens werden ingevuld op een phishingwebsite.93
  Vervolgens maakten de verdachten geld over van de
  rekening van de slachtoffers naar de rekening van
  moneymules.94 De rechtbank houdt in deze zaak rekening
  met de jonge leeftijd van de verdachte. Er wordt uiteindelijk een gevangenisstraf opgelegd van twintig maanden, waarvan acht maanden voorwaardelijk, met een
  proeftijd van drie jaren. Daarnaast werden een aantal
  bijzondere voorwaarden opgelegd, zoals de plicht om
  gedurende de proeftijd op elk moment mee te werken
  aan het steekproefsgewijs laten controleren van zijn
  digitale gegevensdragers.95
  90.
   91.
  92.
  93.
  94.
  95.
  Rb. Midden-Nederland 6 maart 2020, ECLI:NL:RBMNE:2020:853 en
  854, Rb. Den Haag 6 maart 2020, ECLI:NL:RBDHA:2020:2595, Rb.
  Zeeland-West-Brabant 18 maart 2020, ECLI:NL:RBZWB:2020:1245, Rb.
  Amsterdam 25 maart 2020, ECLI:NL:RBAMS:2020:1961 en 1960, Rb.
  Zeeland-West-Brabant 26 juli 2020, ECLI:NL:RBZWB:2020:2699. Rb.
  Den Haag, 29 juni 2020, ECLI:NL:RBDHA:2020:5798 en 5797.
  Eerste helft 2019, p. 205.
  Rb. Zeeland-West-Brabant 26 juli 2020, ECLI:NL:RBZWB:2020:2699.
  Rb. Midden-Nederland 6 maart 2020, ECLI:NL:RBMNE:2020:853, r.o.
  5.3.3. Toelichting: volgens de rechtbank waren de websites gericht op
  het plegen van computervredebreuk, waarbij de inloggegevens door de
  websites werden verwerkt en overgedragen aan de gebruiker die
  vervolgens in de bankrekening van de slachtoffers het kon doen lijken
  alsof hij een geldbedrag naar hen had overgemaakt. De phishingwebsites worden aangemerkt als een technisch hulpmiddel dat hoofdzakelijk
  geschikt gemaakt of ontworpen is tot het plegen van een misdrijf als
  bedoeld in art. 138ab Sr. Het verweer dat een phishingsite niet gezien
  kan worden als een technisch hulpmiddel wordt verworpen.
  Rb. Midden-Nederland 6 maart 2020, ECLI:NL:RBMNE:2020:853, r.o.
  5.3.1.
  Rb. Midden-Nederland 6 maart 2020, ECLI:NL:RBMNE:2020:853 en
  854. Ten aanzien van medeverdachte wordt een jeugddetentie opgelegd voor de duur van negen maanden, waarvan zeven maanden
  voorwaardelijk met een proeftijd van twee jaren en bijzondere voorwaarden, alsmede een werkstraf voor de duur van 200 uren.
  TBS&H 2020 | nr. 4
  
  De rechtbank legt een gevangenisstraf van negen maanden, met aftrek van voorarrest, op aan een verdachte die
  zich op geraffineerde wijze bezighield met phishingfraude, waarbij bankrekeningen van met name zakelijke
  klanten van de Rabobank werden gebruikt. De verdachte heeft hierbij geldbedragen opgenomen met
  wederrechtelijk verkregen bankpassen en pincodes.96
  De Rechtbank Amsterdam rekent het de verdachte aan
  dat zij geen openheid van zaken heeft gegeven, maar
  houdt in het voordeel van de verdachte rekening met het
  gegeven dat de feiten twee jaar geleden zijn gepleegd.
   De verdachte wordt veroordeeld tot een taakstraf van
  veertig uren. Zij heeft zich samen met anderen schuldig
  gemaakt aan oplichting van ICS door middel van computercriminaliteit. Zij zijn binnengedrongen in de Webportals van creditcardhouders en hebben hierbij gegevens gewijzigd. Voor het verkrijgen van persoonlijke
  gegevens hebben zij phishingsoftware voorhanden
  gehad.97
  Het zwijgen heeft de verdachte in de volgende zaak in
  ieder geval niet geholpen.98 Voor het medeplegen van
  identiteitsfraude, marktplaatsoplichting, gewoontewitwassen en deelname aan een criminele organisatie wordt
  een gevangenisstraf opgelegd van 36 maanden, waarvan
  zes voorwaardelijk met een proeftijd van twee jaren.99
  Tot slot een variant op de bekende ‘tikkie-fraude’,
  waarbij door middel van het versturen van een smsbericht met misleidende informatie wordt geprobeerd
  om persoonlijke informatie te verkrijgen.100 Aan een
  jeugdige verdachte wordt uiteindelijk een gevangenisstraf van negentien maanden, waarvan negen maanden
  96.
  Rb. Zeeland-West-Brabant 18 maart 2020, ECLI:NL:RBZWB:2020:1245
  r.o. 4.3. (modus operandi). ‘(…) Medewerkers van de bank worden
  bewogen tot afgifte van een nieuwe (extra) bankpas en een pincode op
  naam van een bestaande zakelijke rekeninghouder. Een persoon belt
  met een vestiging van de bank, vraagt een nieuwe bankpas en pincode
  aan en geeft soms een adres- of postadreswijziging door. De bankpassen en pincodes worden door de bank opgestuurd naar het ten
  onrechte gewijzigde adres dan wel – als er geen adreswijziging is
  gedaan – wordt de post afgevangen.’
  97. Rb. Amsterdam 25 maart 2020, ECLI:NL:RBAMS:2020:1961 en 1960.
  Op beide laptops stonden diverse softwareprogramma’s, waaronder
  Sendblaster, waarmee bulk-e-mailberichten kunnen worden verstuurd.
  Ook de programma’s Havij en Filezilla hebben bijgedragen aan de
  gepleegde computerbreuk.
  98. Rb. Den Haag 6 maart 2020, ECLI:NL:RBDHA:2020:2595, r.o. 3.3.2.
   ‘(…) Dat is zijn goed recht maar bij gebreke van enige andere logische
  verklaring, is naar het oordeel van de rechtbank de enige reden waarom
  verdachte bij de inval door de politie bezig was met het vernietigen van
  de apparaten, het voorkomen dat deze apparaten gelinkt konden
  worden aan de daarmee gepleegde oplichtingen en identiteitsfraude.’
  99. Rb. Den Haag 6 maart 2020, ECLI:NL:RBDHA:2020:2595, r.o. 3.3.1.2.
  ‘(…) De verkoper/oplichter reageerde altijd via WhatsApp als de koper
  contact zocht met het in de advertentie opgegeven mobiele nummer.
  Vervolgens werd het vertrouwen van de koper gewonnen door het sturen van een (selfie met een) identiteitsbewijs en door het gebruik van
  een gelijkende profielfoto op WhatsApp. Na ontvangst van de betaling
  bleef de verkoper enige tijd bereikbaar voor de koper en kreeg de koper
  een valse track en trace code. Vervolgens was de verkoper niet meer
  bereikbaar.’
  100. Rb. Den Haag 29 juni 2020, ECLI:NL:RBDHA:2020:5798 en 5797. In de
  tweede zaak wordt de verdachte vrijgesproken van smishing. Hoewel
  verdachte hiertoe feitelijke handelingen verricht ziet dit in overwegende
  mate – zo niet uitsluitend – op (strafbaar) handelen van de verdachte na
  de ten laste gelegde periode.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006004007
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  voorwaardelijk, opgelegd, met een proeftijd van twee
  jaren en bijzondere voorwaarden. Met het voorstel van
  de officier van justitie om als voorwaarde op te nemen
  dat de verdachte verplicht is om medewerking te verlenen aan controle op het computergebruik wordt niet
  meegegaan.101
  •
  Betaalpasfraude: skimmen
  De verdachte heeft zich met de medeverdachte schuldig
  gemaakt aan het voorhanden hebben van complete
  skimsets, waarvan één set kort daarvoor in werking is
  geweest op een pinautomaat. Daarnaast heeft de verdachte gegevensdragers met daarop videobeelden van
  pintransacties voorhanden gehad. Hiermee kunnen
  bankpassen worden vervalst. De rechtbank heeft bij het
  bepalen van de straf gekeken naar de LOVS-oriëntatiepunten, waarin voor het voorhanden hebben van skimapparatuur een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van
  negen maanden is geïndiceerd.102
  •
  Computervredebreuk
  Het Hof Den Haag heeft zich gebogen over een zaak
  waarin de verdachte zich heeft beziggehouden met het
  klonen van modems en het verkopen en aansluiten van
  die modems, met als doel de afnemers van gratis
  internet te voorzien.103 Met behulp van hacksoftware,
  genaamd [suite 1337], werden unieke modemgegevens
  van honderden betalende klanten van VodafoneZiggo
  verkregen. Vervolgens werden deze geplaatst op andere
  modems. Tegen betaling van een eenmalig geldbedrag
  konden de afnemers van deze gekloonde modems gratis
  internetten via de infrastructuur van VodafoneZiggo.
   Dit was mogelijk zolang de betalende klant wiens
  modem was gekloond een abonnement aanhield. De verdachte heeft niet alleen geopereerd en heeft deelgenomen aan een criminele organisatie met als doel het plegen van computervredebreuk. Door deze werkwijze is
  op grote schaal en zonder kosten gebruik gemaakt van
  de internetinfrastructuur van VodafoneZiggo. Daarnaast is op de laptop van de verdachte een enorm klantenbestand aangetroffen met vele MAC-adressen en certificaten die nodig zijn om modems te klonen. Uiteindelijk is de verdachte veroordeeld tot een gevangenisstraf
  voor de duur van dertien maanden, waarvan zeven
  maanden voorwaardelijk met een proeftijd van twee
  jaren.
  De Rechtbank Gelderland heeft een verdachte veroordeeld voor computervredebreuk en vernieling van gegevens in het systeem van de school. De verdachte wist
  wat hij deed, want hij was in het verleden al een keer
  gewaarschuwd. Hij heeft met gebruikmaking van inloggegevens, die hij in zijn hoedanigheid van stagebegeleider had verkregen, ingelogd in het computersysteem
  van de school. Na het constateren en melden van een lek
  in het computersysteem heeft hij meermalen ingelogd,
  accounts aangemaakt, wachtwoorden veranderd en
  gegevens welbewust gewijzigd. Een onvoorwaardelijke
  101. Zie in dit kader: HR 23 februari 2016, ECLI:NL:HR:2016:302, r.o. 2.4.
  102. Rb. Amsterdam 18 maart 2020, ECLI:NL:RBAMS:2020:1791.
  103. Hof Den Haag 24 maart 2020, ECLI:NL:GHDHA:2020:529.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006004007
  
  gevangenisstraf had passend kunnen zijn, ware het niet
  dat het gaat om een jonge verdachte die zijn leven
  verder op de rit heeft. Er volgt een taakstraf van de
  maximale duur, met aftrek van voorarrest volgens de
  gebruikelijke maatstaf, en een gevangenisstraf van twee
  maanden voorwaardelijk met een proeftijd van twee
  jaar.104
  De Rechtbank Noord-Nederland veroordeelt een verdachte voor onder meer computervredebreuk die is
  gepleegd in de relationele sfeer. De verdachte is het emailaccount en bol.com-account van het slachtoffer binnengedrongen en heeft vervolgens seksartikelen bij het
  slachtoffer thuis laten bezorgen. De rechtbank legt aan
  de verdachte een gevangenisstraf van twaalf maanden
  op, waarvan zes maanden voorwaardelijk.105
  Tot slot nog twee veroordelingen voor onder meer computervredebreuk. De verdachten hebben enige tijd
  gereisd met gekraakte kaarten. Het saldo werd opgeladen met een kaartlezer. Ook is bestaande software door
  de medeverdachte doorontwikkeld. De rechtbank verwerpt het verweer van de raadsvrouw dat geen sprake is
  van het vervaardigen van software. Niet valt op te
  maken waarom het doorontwikkelen van software in dit
  geval getypeerd kan worden als vervaardigen. Dit impliceert dat software is gecreëerd die voorheen nog niet
  bestond. Een taakstraf van 120 uur wordt passend en
  geboden geacht, omdat het gaat om first offenders. Wel
  moeten ze Trans Link Systems een substantieel bedrag
  bestalen voor de door hen veroorzaakte financiële
  schade.106
  •
  
  Malware
  
  De jonge verdachte in de onderhavige zaak heeft zich
  schuldig gemaakt aan het vervaardigen, verkopen, verspreiden en voorhanden hebben van malware. Hij had
  deze malware, bestaande uit drie programma’s (Rubella,107 Dryad en Cetan108) zelf vervaardigd en daarna verkocht op hackersfora.109 Deze typen malware zijn
  104. Rb. Gelderland 23 maart 2020, ECLI:NL:RBGEL:2020:1964.
  105. Rb. Noord-Nederland 18 maart 2020, ECLI:NL:RBNNE:2020:1291.
   106. Rb. Midden-Nederland 17 juni 2020, ECLI:NL:RBMNE:2020:2276 en
  2277. Toelichting: de verdachten zijn veroordeeld voor de artikelen
  138ab Sr, 232 lid 1 Sr. 232 lid 2 Sr en art. 234 Sr. De werkwijze van de
  verdachte en de medeverdachte bestond onder meer uit het plaatsen
  van de ov-chipkaart op de NFC-kaartlezer en het met een script een
  brute force aanval op de ov-chipkaart uitvoeren totdat de key is achterhaald. Met de key kon toegang worden verschaft tot de ov-chipkaart,
  waarna het saldo kon worden veranderd. Voor het veranderen van het
  saldo werd het programma OVChipAppV6 gebruikt.
   107. Rb. Rotterdam 19 maart 2020, ECLI:RBROT:2020:2395, r.o. 4.2.3. ‘(…)
  De verdachte heeft verklaard dat Rubella gezien moet worden als een
  ‘lege huls’, die ongedetecteerd door antivirussoftware toegang kan
  verkrijgen tot andermans computer. Het is mogelijk dat met gebruik van
  deze “lege huls” andere (kwaadwillende) malware op een computer
  geplaatst wordt.’
  108. Rb. Rotterdam 19 maart 2020, ECLI:RBROT:2020:2395, r.o. 4.2.3. ‘(…)
  Cetan en Dryad werken op dezelfde manier als Rubella: met behulp van
  deze programma’s lukt het om een macro te genereren in een Worddocument. Zodra dit document wordt geopend, downloadt de macro een
  bestand van een externe server en voert deze uit. Cetan Macro Builder
  is een meer geavanceerde, dan wel verbeterde, macro builder ten
  opzichte van Rubella.’
  109. Rb. Rotterdam 19 maart 2020, ECLI:RBROT:2020:2395, r.o. 4.2.1. ‘(…)
  Voor zover de software ook geschikt is voor legale activiteiten (bijvoor-
  
  TBS&H 2020 | nr. 4
  
  205
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  hoofdzakelijk geschikt voor het voorbereiden van het
  plaatsen van afluister- en/of hackapparatuur. Daarnaast
  heeft de verdachte van 42 personen creditcardgegevens
  voorhanden gehad, terwijl hij wist dat het mogelijk was
  om met deze persoonlijke financiële gegevens creditcardfraude te plegen. De rechtbank heeft, mede op basis
  van de zitting, de indruk verkregen dat de verdachte
  inmiddels van de ernst van de feiten en alle mogelijke
  consequenties daarvan, ook in strafrechtelijke zin, doordrongen is. Dit geeft voor de rechtbank uiteindelijk de
  doorslag om als strafmodaliteit niet te kiezen voor een
  onvoorwaardelijke gevangenisstraf die langer is dan de
  voorlopige hechtenis destijds heeft geduurd.
   Omkoping
  Verzorgd door mr. dr. E. Sikkema en mr. J. BoonstraVerhaert
  Ontwikkelingen Nederland
  
  206
  
  •
  SNS Property Finance
  Op 21 april 2020 deed de Hoge Raad uitspraak in de
  fraudezaak rond SNS Property Finance (hierna: SNS
  PF). De zaak draaide om een groep personen die was
  ingehuurd door SNS PF, de vastgoedtak van SNSbank. Zij maakten onderling de afspraak dat zij de uurvergoeding die ze van SNS PF ontvingen gedeeltelijk
  doorbetaalden aan de personen die hen hadden aangebracht bij SNS PF, zonder dat te melden aan SNS.
  SNS was dus niet op de hoogte van de onderlinge
  betaalafspraken (‘kickbacks’). Verschillende natuurlijke
  personen en rechtspersonen waren bij de zaak betrokken. SNS was zelf geen verdachte in deze zaak. Het hof
  veroordeelde de verdachten voor niet-ambtelijke omkoping, valsheid in geschrift, witwassen en deelneming aan
  een criminele organisatie. De cassatiemiddelen over de
  veroordelingen wegens valsheid in geschrift en deelneming aan een criminele organisatie leiden niet tot vernietiging van die uitspraken. Wel oordeelt de Hoge
  Raad, in lijn met het advies van de A-G, dat de strafzaken tegen verschillende verdachten over moeten op het
  punt van het door het hof bewezen verklaarde witwassen.
   Voor deze kroniek is interessant dat de Hoge Raad in
  een van de arresten (ECLI:NL:HR:2020:572, NJ
  2020/188) inhoudelijke overwegingen wijdt aan de
  uitleg die moet worden gegeven aan artikel 328ter Sr
  (niet-ambtelijke omkoping). Een van de cassatiemiddelen klaagt onder meer erover dat het hof een onjuiste
  uitleg heeft gegeven aan het in de tenlastelegging opgenomen en aan het genoemde artikel ontleende bestanddeel ‘lasthebber’, althans dat het oordeel van het hof
  beeld het testen van de eigen beveiliging) dit er niet aan af doet dat de
  software van de verdachte hoofdzakelijk geschikt gemaakt en ontworpen is om de delicten van eenvoudige computervredebreuk (artikel
  138ab eerste lid WvSr), en vervolgens/tevens de delicten van 138b
  WvSr (belemmering van een geautomatiseerd werk) en/of 139c WvSr
  (het aftappen of opnemen van gegevens) mogelijk te maken.’
  
  TBS&H 2020 | nr. 4
  
  daarover onbegrijpelijk is. Het hof had overwogen dat
  voor interpretatie van begrippen in het Wetboek van
  Strafrecht niet altijd aansluiting hoeft te worden gezocht
  bij de definities uit het civiele recht (in dit geval artikel
  7:418 BW). De Hoge Raad geeft om te beginnen een
  overzicht van de wetsgeschiedenis, waaruit blijkt dat het
  door artikel 328ter Sr te beschermen rechtsbelang primair gelegen is in de zuiverheid van de dienstbetrekking. Gelet op deze wetsgeschiedenis, waaruit kan
  worden afgeleid dat de wetgever een ruime uitleg van
  het begrip ‘lasthebber’ heeft beoogd, is de opvatting
  onjuist dat uitsluitend het civiele recht in dit verband
  bepalend is. Volgens de bewijsvoering heeft het hof
  vastgesteld dat de betrokkene door SNS PF in het kader
  van een overeenkomst tot opdracht is aangesteld als
  directieadviseur en dat hij als externe medewerker
  werkzaam was bij SNS PF. Gelet hierop getuigt het
  oordeel van het hof dat de betrokkene in zijn relatie tot
  SNS PF als lasthebber in de zin van artikel 328ter Sr
  kan worden beschouwd, niet van een onjuiste rechtsopvatting en is het evenmin onbegrijpelijk.
   In zijn conclusie voor het arrest (ECLI:NL:PHR:
  2020:38) had A-G Bleichrodt al erop gewezen dat
  begrippen die ook vóórkomen in het civiele recht in de
  strafrechtelijke context een eigen, autonome invulling
  kunnen krijgen. Noch de wetsgeschiedenis, noch de
  strekking van de bepaling wijst in de richting van een
  restrictieve interpretatie van het begrip ‘lasthebber’,
  aldus de A-G. Bovendien strookt een beperking tot lasthebbers in de specifieke betekenis die daaraan op grond
  van artikel 7:414 BW moet worden toegekend niet met
  de ruime reikwijdte van de verschillende internationale
  anticorruptieverdragen, die verplichten tot strafbaarstelling van actieve en passieve omkoping in de private sector. De A-G wijst in dit verband op het Verdrag inzake
  de strafrechtelijke bestrijding van corruptie van de Raad
  van Europa, het Kaderbesluit 2003/568/JBZ van de
  Raad van de Europese Unie van 22 juli 2003 inzake de
  bestrijding van corruptie in de privésector en het Verdrag van de Verenigde Naties tegen corruptie. Ook in de
  literatuur is onder verwijzing naar de ratio van de strafbaarstelling en de toepasselijke anticorruptieverdragen
  een ruime uitleg van het begrip ‘lasthebber’ bepleit.110
  •
  
  Hof Amsterdam 11 maart 2020, ECLI:NL:
  GHAMS:2020:776 en 777 (Mega Malmedy)
  
  Het Hof Amsterdam heeft een voormalig gemeenteambtenaar wegens passieve ambtelijke omkoping (artikel 363
  Sr) en valsheid in geschrift veroordeeld tot een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van dertig maanden. De
  verdachte heeft zich als gemeenteambtenaar gedurende
  een periode van twee jaar schuldig gemaakt aan het aannemen van giften in ruil voor het leveren van tegenprestaties. Om te verhullen dat in werkelijkheid sprake was
  van ambtelijke corruptie, heeft hij zich in dat verband
  schuldig gemaakt aan het vals opmaken en versturen van
  facturen. De medeverdachten hebben deze facturen
  110. Zie onder meer T.R. van Roomen & E. Sikkema, Corruptiedelicten,
  Deventer: Wolters Kluwer 2016, p. 119-123.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006004007
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  betaald in dezelfde periode waarin de gemeente hun
  ondernemingen verschillende opdrachten heeft gegund.
  De verdachte fungeerde als leidinggevende bij de
  gemeente. Hij heeft volgens het hof de hem uit hoofde
  van die functie toekomende bevoegdheden misbruikt en
  hij heeft het in hem als ambtenaar en clustermanager
  gestelde vertrouwen ernstig beschaamd. Door als vertegenwoordiger van de overheid grenzen van integer
  handelen te overschrijden, heeft de verdachte schade
  toegebracht aan het publiek vertrouwen in het openbaar
  bestuur en het objectief en zakelijk functioneren van
  ambtenaren. Voorts heeft hij door steeds de ondernemingen van zijn medeverdachten een voorkeurspositie
  te gunnen, het systeem van eerlijke marktwerking verstoord. Het totale bruto geldbedrag dat de verdachte
  naar aanleiding van zijn facturen in de bewezen verklaarde periode heeft ontvangen is ruim € 350.000. De
  ondernemer die de giften aan deze gemeenteambtenaar
  heeft gedaan wordt door het hof wegens actieve ambtelijke omkoping (artikel 177 Sr) en valsheid in geschrift
  veroordeeld tot een gevangenisstraf van zes maanden.
  •
  
  Antwoorden Kamervragen over het bericht ‘Justitie
  laat het bedrijfsleven lelijk in de steek bij
  corruptiezaken’111
  
  Op 20 april 2020 heeft minister Grapperhaus een aantal
  vragen beantwoord die waren gesteld door het Kamerlid
  Groothuizen (D66) naar aanleiding van berichtgeving in
  Het Financieele Dagblad. De minister meldt dat er
  momenteel enkele tientallen strafrechtelijke onderzoeken door het Functioneel Parket en het Landelijk
  Parket van het OM lopen naar verdenkingen van buitenlandse en niet-ambtelijke omkoping. De afgelopen
  vijf jaar is sprake geweest van omstreeks vijf bedrijven
  waaraan een (hoge) transactie is aangeboden en geaccepteerd voor corruptiedelicten. Ten aanzien van verschillende lopende corruptieonderzoeken is het onderzoek
  nog in volle gang en is een vervolgingsbeslissing derhalve nog niet genomen.
   De minister herkent zich niet in het beeld dat wij in
  Nederland te maken hebben met ‘primitief, onderontwikkeld recht’ op het gebied van corruptie. De plaatsing
  in het Wetboek van Strafrecht wordt bepaald door het
  belang dat met de strafbaarstelling wordt beschermd.
  De plaatsing van deze artikelen heeft geen invloed op de
  strafbaarstelling. De minister ziet op dit moment dan
  ook geen aanleiding tot modernisering van de anticorruptiewetgeving. De Nederlandse wet voldoet aan de
  eisen die daaraan worden gesteld. Indien de lopende
  internationale evaluaties hiertoe wel aanleiding geven,
  zullen de aanbevelingen die daaruit voortvloeien ter
  hand worden genomen. Ook wordt er gewerkt aan de
  invoering van een rechterlijke toets bij hoge transacties
  (zie hiervoor in de rubriek ‘financieel strafrecht’).
  111. Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019/20, nr. 2530.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006004007
  
  Omkoping – Internationale ontwikkelingen
  •
  Airbus
  Het meest in het oog springend, als wordt teruggeblikt
  op het afgelopen half jaar, is de door Airbus getroffen
  schikking van circa € 3,6 miljard met de autoriteiten in
  Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde
  Staten. Met de schikking wordt de zaak afgedaan die
  ziet op het betalen van steekpenningen via tussenpersonen in zestien landen voor de bouw van vliegtuigen.112
  Het betreft de eerste schikking die door samenwerking
  tussen de autoriteiten van de betrokken landen tot stand
  is gekomen. Jarenlang werkten zij gezamenlijk aan deze
  zaak, waarbij het Franse Parquet national financier
  (PNF) een leidende rol had en nauw samenwerkte met
  de Serious Fraud Office (SFO). Tussen de autoriteiten
  is in januari 2017 een Joint Investigation Team (JIT)
  gevormd. Een JIT betreft een Europees rechtshulpinstrument waarin opsporingsambtenaren uit verschillende landen met elkaar kunnen samenwerken en onder
  voorwaarden op elkaars grondgebied kunnen acteren.113
  Het onderzoek, uitgevoerd met de hulp van de adviseurs
  van Airbus, omvatte het verzamelen en beoordelen van
  156 miljoen documenten, meer dan 300 interviews,
  invallen bij zonsopgang en meerdere verzoeken om
  wederzijdse rechtshulp. Er werd vastgesteld dat Airbus
  tussen 2004 en 2016 meer dan € 2 miljard aan provisies
  aan tussenpersonen betaalde. Het JIT faciliteerde de
  communicatie tussen het Verenigd Koninkrijk en
  Frankrijk, waardoor Airbus tegelijkertijd informatie aan
  beide autoriteiten kon melden en hen in staat stelde om
  te gaan met eventuele belemmeringen die door het
  Franse blokkeringsstatuut werden opgeworpen.114 Het
  U.S. Department of Justice (DOJ) deed een stapje
  terug, nam een ongebruikelijke rol weg van het centrale
  toneel, en voerde een parallel onderzoek uit naar schendingen van de Foreign Corrupt Practices Act (FCPA)
  en de International Traffic in Arms Regulations
  (ITAR). Het DOJ erkende dat er een beperkte nexus
  met de VS was, die voornamelijk was gebaseerd op Airbus-werknemers en -agenten die e-mails met betrekking
  tot de regeling in de VS stuurden en luxe reizen verzorgden voor buitenlandse functionarissen die de VS
  bezochten.
   Het forse bedrag van de schikking is verdeeld over de
  betrokken autoriteiten en landen. Met de SFO is een
  Deferred Prosecution Agreement (DPA) overeengekomen als gevolg waarvan Airbus 991 miljoen betaalt
  wegens overtreding van de UK Bribery Act (section 7),
  112. https://fd.nl/opinie/1333479/nederlandse-accountants-moeten-zichcorruptieschandaal-airbus-aanrekenen.
  113. De verdragsrechtelijke basis voor het opzetten van een JIT is neergelegd
  in de Overeenkomst van 29 mei 2000 betreffende de wederzijdse
  rechtshulp in strafzaken tussen de lidstaten van de Europese Unie
  (EU-RHO). Art. 13 betreft een regeling voor het oprichten van een JIT
  welke is uitgewerkt in het Kaderbesluit van de Raad van Europa inzake
  gemeenschappelijke onderzoeksteams (2002/465/JBZ) van 13 juni
  2002. In onze nationale regelgeving is dit verankerd in de artikelen
  552qa tot en met 552qe Sv.
  114. Het statuut verbiedt Franse individuen en bedrijven om economische
  informatie aan buitenlandse autoriteiten bekend te maken.
  TBS&H 2020 | nr. 4
  
  207
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  vijfmaal gepleegd. De met Airbus getroffen DPA is de
  zevende van de SFO. Het bedrag overstijgt echter dat
  van alle voorgaande bij elkaar opgeteld. Met het PNF is
  een zogenaamde Public Interest Agreement (PIA)
  getroffen voor een bedrag van 2 miljard. Ook met het
  DOJ is een DPA getroffen, voor een bedrag van € 527
  miljoen. Van alle autoriteiten ontving Airbus ‘korting’
  (credit), doordat het bedrijf meewerkte aan het onderzoek en herstelmaatregelen trof. Het DOJ heeft bovendien het bedrag verlaagd vanwege het aan de andere
  autoriteiten voldane bedrag. Dit in overeenstemming
  met zijn piling-on-beleid.
  