text: PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University
  Nijmegen
  
  The following full text is a publisher's version.
  For additional information about this publication click this link.
  http://hdl.handle.net/2066/143176
  
  Please be advised that this information was generated on 2024-07-14 and may be subject to
  change.
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud Universiteit Nijmegen 59665+65441
  
  Jurisprudentieoverzicht
  Mr. E.M.A. van Amersfoort*
  
  digd. Bovendien wilde A volgens haar worden gecremeerd.
  Augustus 2014
  
  Oktober 2014
  
  Draagplicht kosten van lijkbezorging
  •
  18
  
  Hof Den Haag 12 augustus 2014,
  ECLI:NL:GHDHA:2014:3652
  
  A pleegt suïcide in een penitentiaire inrichting. De
  vader en de echtgenote van A zijn in geschil wie de kosten van lijkbezorging draagt, die de vader heeft gemaakt
  na het overlijden van A. De vader heeft de begrafenisondernemer de opdracht gegeven het lichaam van A op te
  halen uit de penitentiaire inrichting, te verzorgen en op
  te baren in een rouwkamer. Vervolgens heeft de vader
  ook de begrafenis van A verzorgd en geregeld met de
  begrafenisonderneming.
  De kosten van lijkbezorging komen als schulden van de
  nalatenschap in principe voor de echtgenote (art. 4:13 en
  4:14 van het Burgerlijk Wetboek, BW), maar in deze
  zaak gaat het niet om door haar gemaakte kosten van
  lijkbezorging. De vader heeft geen opdracht, volmacht
  of last van de echtgenote gekregen. Hij beroept zich op
  zaakwaarneming (art. 6:200 BW).
   Het hof maakt onderscheid tussen de kosten van het
  ophalen en doen opbaren in een rouwkamer, die worden
  vergoed op grond van zaakwaarneming door de vader,
  en de kosten van de uitvaart en teraardebestelling, die
  niet voor vergoeding in aanmerking komen, nu deze
  vooral het belang van vader dienden. De echtgenote had
  zelf de uitvaart en teraardebestelling van A kunnen en
  willen regelen. Haar rol was tot een minimum teruggebracht en haar familie en vrienden waren niet uitgeno-
  
  *
  
  Rubriek verzorgd door Netwerk Notarissen onder verantwoordelijkheid
  van de hoofdredactie.
  TE februari 2015 | nr. 1
  
  Onderzoeksplicht vereffenaars naar omvang
  nalatenschap
  •
  
  Rb. Gelderland 17 oktober 2014,
  ECLI:NL:RBGEL:2014:6626
  
  X maakt bezwaar tegen de uitdelingslijst van de nalatenschap van erflater (art. 4:218 lid 3 BW). X maakt onder
  meer bezwaar tegen het feit dat de vereffenaars de aanspraken van zijn moeder (als van tafel en bed gescheiden
  echtgenote van erflater) op het vermogen van erflater
  niet hebben onderzocht dan wel hebben betwist. De
  rechtbank wijst dit bezwaar af. Uit correspondentie tussen X en de vereffenaars blijkt dat de vereffenaars de
  vermogensrechtelijke positie van X’ moeder wel hebben
  onderzocht, maar dat zij hierover een ander standpunt
  innemen dan X. De enkele omstandigheid dat X zich
  niet in het standpunt van de vereffenaars kan vinden, is
  geen aanleiding voor de vereffenaars om hun eigen
  standpunt te herzien. X had de (impliciete) stelling dat
  zijn moeder nog een vordering had op erflater beter in
  rechte kunnen laten vaststellen of op zijn minst nader
  moeten onderbouwen.
   Het bezwaar van X dat onvoldoende is onderzocht welke onroerende zaken erflater op het moment van overlijden op zijn naam had staan, wordt ook afgewezen. De
  vereffenaars hebben tweemaal per datum overlijden de
  kadastrale registers geraadpleegd. Voor een vereffenaar
  bestaat er geen aanleiding om onderzoek te verrichten
  naar de omvang van het vermogen vóór het overlijden
  van erflater als er geen concrete aanwijzingen zijn dat
  erflater niet in de openbare registers opgenomen onroerende zaken in eigendom had.
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud Universiteit Nijmegen 59665+65441
  
  Omvang legitieme portie
  •
  
  Hof Arnhem-Leeuwarden 21 oktober 2014,
  ECLI:NL:GHARL:2014:8057
  
  Erflater was in de wettelijke gemeenschap van goederen
  getrouwd en laat drie kinderen (A, X en Y) achter. In
  1977 en 1992 verkocht erflater twee stukken grond aan
  X tegen een te lage prijs. In erflaters testament van 1992
  is een ouderlijke boedelverdeling opgenomen. Als de
  echtgenote van erflater in 2010 als langstlevende overlijdt, verwerpen X en Y hun erfdeel en doen een beroep
  op de legitieme portie. A stelt zich op het standpunt dat
  de verkoop en levering van de twee stukken grond aan X
  zijn aan te merken als gift en dat deze gift in aanmerking
  komt bij de berekening van de legitieme portie.
  Het hof oordeelt dat niet van belang is of de verkoop en
  levering van de twee stukken grond aan X kwalificeren
  als gift. Als al sprake is van een gift, dan is deze gedaan
  door vader. Erflater had in zijn testament opgenomen
  dat schenkingen niet in zijn nalatenschap hoeven te worden ingebracht. X en Y hebben geen beroep op de legitieme gedaan in de nalatenschap van hun vader en dit is
  niet meer mogelijk op grond van artikel 4:85 lid 1 BW.
   In de nalatenschap van moeder wordt een eventuele gift
  niet in aanmerking genomen, omdat deze niet door moeder is gedaan. Het feit dat de ouders in de wettelijke
  gemeenschap van goederen waren gehuwd en dat de gift
  daardoor ten laste van hen beiden is gekomen, maakt dat
  niet anders.
  Interingsbevoegdheid vruchtgebruikvermogen
  •
  
  Rb. Midden-Nederland 22 oktober 2014,
  ECLI:NL:RBMNE:2014:5043
  
  Erflater heeft in zijn testament uit 1991 zijn kinderen X
  en Y benoemd tot zijn erfgenamen en heeft aan zijn
  tweede echtgenote B – mede ter voldoening aan zijn
  verzorgingsverplichting – het vruchtgebruik van de
  nalatenschap gelegateerd. X en Y hebben een procedure
  gestart omdat B volgens hen onbevoegd inteert op het
  vruchtgebruikvermogen. B is van mening dat zij wel
  interingsbevoegdheid heeft verkregen vanwege de verzorgingsgedachte die in het testament is opgenomen. En
  op het moment van het opstellen van het testament was
  te voorzien dat het rendement van het vermogen onvoldoende was om van te leven.
   De rechtbank leest in het testament geen impliciete of
  expliciete uitzondering op het wettelijke uitgangspunt
  dat het vruchtgebruikvermogen niet mag worden verbruikt (art. 3:214 BW). Dat bij het maken van het testament al duidelijk was dat dit vruchtgebruik niet toereikend was om in het levensonderhoud van B te voorzien,
  is door X en Y voldoende weerlegd. Bovendien zou het
  logisch zijn geweest om dan juist hiervoor een expliciete
  voorziening te treffen. De in het testament opgenomen
  vrijstelling van zekerheidstelling voor B en de bepaling
  dat B het kapitaal zo goed mogelijk in stand moet houden, leiden niet tot een (gedeeltelijke) interingsbevoegdheid. Het zonder recht interen op het vermogen wordt
  door de rechtbank aangemerkt als het tekortschieten van
  B in de nakoming van haar verplichtingen (art. 6:74
  
  BW) en het in ernstige mate tekortschieten als bedoeld
  in artikel 3:221 lid 1 BW. De rechtbank wijst de vordering tot terugbetaling van het bedrag waarmee het
  vruchtgebruikvermogen is verminderd toe en stelt het
  vruchtgebruik onder bewind.
  Verdeling nalatenschap; ontkenning vaderschap
  •
  
  Hof Arnhem-Leeuwarden 28 oktober 2014,
  ECLI:NL:GHARL:2014:8258
  
  De Ontvanger vordert verdeling van de nalatenschap
  van A (art. 3:180 BW). X heeft een verzoek ingediend
  tot ontkenning van het vaderschap van A en dit verzoek
  is toegewezen. Dit betekent dat het door het huwelijk
  ontstane vaderschap van de ondertussen overleden A
  wordt geacht nimmer gevolg te hebben gehad (art. 1:202
  lid 1 BW). Hieruit volgt dat X geen erfgenaam van A is
  en geen deelgenoot in de nalatenschap van A. De Ontvanger kan als schuldeiser van de nalatenschap geen verdeling van de nalatenschap vorderen op grond van artikel 3:180 BW.
   Uitleg testament
  •
  
  Hof Den Haag 28 oktober 2014,
  ECLI:NL:GHDHA:2014:3858
  
  Deze uitspraak betreft de verwijzingsprocedure van HR
  8 februari 2013, waarin de Hoge Raad bepaalde dat bij
  de beoordeling of een testament ‘duidelijke zin’ heeft als
  bedoeld in artikel 4:46 lid 2 BW, daden of verklaringen
  die niet in het testament zijn opgenomen, kunnen worden gebruikt op grond van artikel 4:46 lid 1 BW. Het
  hof onderzoekt aan de hand van deze maatstaf wat de
  bedoeling van erflater was bij het uitsluiten van de wilsrechten van de artikelen 4:19 en 4:20 BW, waarvan vaststaat dat die op zichzelf geen duidelijke zin hebben,
  omdat deze niet gelden als de kinderen een vordering op
  een stiefouder krijgen.
  Het hof overweegt aan de hand van de verklaring van de
  betrokken notaris dat het de bedoeling van erflater is
  geweest zijn tweede echtgenote zo goed mogelijk verzorgd achter te laten en haar de volle beschikking over
  zijn vermogen te geven, temeer omdat zijn echtgenote
  geen pensioen na zijn overlijden krijgt. Hij wilde zijn
  echtgenote ontheffen van de verplichting tot overdracht
  van goederen in het testament aan de kinderen als
  bedoeld in artikel 4:21 BW. Uit de daden en verklaringen van erflater blijkt niet – zoals de andere betrokken
  kandidaat-notaris heeft gesteld – dat erflater alle wilsrechten wenste uit te sluiten en dat hij zijn kinderen na
  het overlijden van zijn echtgenote ook het recht op goederen heeft willen ontzeggen als bedoeld in artikel 4:22
  BW. Het hof komt tot de conclusie dat erflater de
  bedoeling had alleen artikel 4:21 BW uit te sluiten.
   TE februari 2015 | nr. 1
  
  19
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud Universiteit Nijmegen 59665+65441
  
  November 2014
  Aansprakelijkheid schulden erflater
  •
  
  Rb. Oost-Brabant 12 november 2014,
  ECLI:NL:RBOBR:2014:7021
  
  Erflater was in de wettelijke gemeenschap van goederen
  getrouwd en laat zijn echtgenote en dochter als erfgenamen achter. De echtgenote en dochter aanvaarden de
  nalatenschap van erflater zuiver. Erflater heeft de laatste
  tien jaar voor zijn overlijden op basis van een overeenkomst van opdracht beheer gevoerd over het vermogen
  van X (art. 7:400 BW). Erflater heeft in deze periode
  bijna € 350.000 zonder enige rechtsgrond onttrokken
  aan het vermogen van X. Op grond van artikel 7:403
  lid 2 BW moet erflater rekening en verantwoording
  afleggen aan X. De stelplicht en bewijslast ten aanzien
  van deze rekening en verantwoording liggen bij erflater
  en – na diens overlijden – bij zijn erfgenamen (art. 150
  van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, Rv).
  Het feit dat erflater geen administratie over het beheer
  heeft bijgehouden en de erfgenamen hierdoor in bewijsnood komen, komt voor rekening van de erfgenamen als
  rechtsopvolgers onder algemene titel. De rechtbank oordeelt dat de erfgenamen als rechtsopvolgers onder algemene titel de onttrokken bedragen, voor zover deze
  betalingen aan erflater zijn gedaan, aan X moeten terugbetalen op grond van onverschuldigde betaling.
   20
  
  Vereffeningskosten; uitkering van
  levensverzekering
  •
  
  Rb. Zeeland-West-Brabant 12 november 2014,
  ECLI:NL:RBZWB:2014:7704
  
  X c.s. (drie schuldeisers) voeren als belanghebbenden
  verzet tegen de rekening en verantwoording ex artikel
  4:218 lid 3 BW. Anders dan onder meer in het verzet
  wordt aangevoerd, oordeelt de kantonrechter dat een
  redelijke wetstoepassing ertoe leidt dat de vereffeningskosten moeten worden voldaan vóór de overige schuldeisers. De kantonrechter komt onder meer tot dit oordeel omdat anders niemand zich nog geroepen voelt de
  nalatenschap als vereffenaar af te wikkelen. Ook heeft de
  vereffening van een nalatenschap veel raakvlakken met
  een faillissement en is in de Handleiding Erfrechtprocedures Kantonrechter als aanbeveling opgenomen de vereffeningskosten als boedelschulden aan te merken.
  X c.s. betwisten ook dat de vereffenaars (kinderen van
  erflater) een vordering op de nalatenschap hebben uit
  hoofde van de levensverzekering van erflater en dat deze
  vordering ten onrechte in de rekening en verantwoording is opgenomen als concurrente vordering. De verzekering was afgesloten voor het verstrekken van de hypothecaire geldlening. De vereffenaars stonden na erflater
  als begunstigden aangewezen in de polis van de verzekering. De bank (tevens hypotheekhouder) heeft een
  pandrecht gevestigd op de vordering van erflater die
  voortvloeit uit de levensverzekering en heeft vervolgens
  zichzelf aangewezen als eerste begunstigde. Deze verpanding en gewijzigde begunstiging zijn in de polis aanTE februari 2015 | nr. 1
  
  getekend. Nu de bank na overlijden de volledige uitkering uit levensverzekering heeft gebruikt om de hypothecaire schuld af te lossen, is er volgens de kantonrechter geen regresvordering voor de vereffenaars ontstaan.
  Bovendien komt het aflossen van de hypothecaire
  schuld ten goede aan de nalatenschap, waarin de vereffenaars als erfgenaam gerechtigd zijn. Het verzet van X
  c.s. wordt gegrond verklaard.
   Verdeling nalatenschap gedurende vereffening
  •
  
  Hof Arnhem-Leeuwarden 18 november 2014,
  ECLI:NL:GHARL:2014:8865
  
  A en B c.s. zijn erfgenamen in de nalatenschappen van
  vader en moeder. Beide nalatenschappen zijn beneficiair
  aanvaard. B c.s. stellen een vordering tot de verdeling
  van deze nalatenschappen in, omdat A zich van meet af
  aan tegen de verdeling in het geheel heeft verzet. Nu
  onvoldoende gesteld of gebleken is dat de vereffening
  heeft plaatsgevonden, hadden B c.s. in eerste aanleg
  niet-ontvankelijk behoren te worden verklaard in hun
  vorderingen tot verdeling van de nalatenschappen van
  vader en moeder. Het vonnis van de rechtbank wordt
  vernietigd, met uitzondering van de daarin vervatte wijze van verdeling van de woning.
  B c.s. hebben naast verdeling gevorderd die beslissingen
  te nemen die in goede justitie als juist voorkomen.
  Omdat de vereffening nog niet is afgerond, valt hieronder het benoemen van een vereffenaar. Het hof verwijst
  de zaak met toepassing van artikel 69 Rv naar een
  bevoegde kamer om daar te worden voortgezet als verzoekschriftprocedure tot benoeming van een vereffenaar.
  Wilsbekwaamheid erflater; medewerking
  afwikkeling nalatenschap
  •
  
  Rb. Rotterdam (k.g.) 18 november 2014,
  ECLI:NL:RBROT:2014:9348
  
  Erflater heeft een maand voor zijn overlijden een nieuw
  testament opgemaakt. Relevant voor deze uitspraak is
  dat erflater in het nieuwe testament niet zijn echtgenote
  maar A en B gezamenlijk tot executeur en afwikkelingsbewindvoerder benoemd heeft. De executeurs vorderen
  samengevat dat de echtgenote gegevens verstrekt die
  nodig zijn voor de vaststelling van de omvang van de
  nalatenschap. De echtgenote weigert de afgifte van deze
  gegevens, omdat zij van mening is dat het laatste testament niet geldig is wegens wilsonbekwaamheid van erflater.
   De voorzieningenrechter oordeelt dat het niet aannemelijk is dat erflater wilsonbekwaam was. De notaris heeft
  op gedetailleerde en gemotiveerde wijze verklaard dat zij
  geen enkele aanleiding had om te twijfelen aan de wilsbekwaamheid van erflater. Erflater was volgens de notaris er de persoon niet naar om zich onder druk te laten
  zetten. Bovendien heeft de echtgenote – die niet bij het
  passeren zelf, maar wel op het notariskantoor aanwezig
  was – niet kenbaar gemaakt dat zij twijfelde aan de wilsbekwaamheid van erflater, terwijl ze wel de mogelijkheid hiertoe had.
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud Universiteit Nijmegen 59665+65441
  
  De vordering van de executeurs tot afgifte van de gegevens wordt toegewezen, behalve ten aanzien van een
  aantal door de voorzieningenrechter apart behandelde
  gegevens.
  De voorzieningenrechter doet vanwege het ontbreken
  van spoedeisend belang geen uitspraak over de vraag of
  de verstoorde verhouding tussen de echtgenote en de
  executeurs dusdanig slecht is dat sprake is van ‘gewichtige redenen’ voor het ontslag van de executeurs
  (art. 4:149 lid 2 BW). Wel stelt de voorzieningenrechter
  dat het grotendeels aan de houding van de echtgenote is
  te wijten dat haar verstandhouding met de executeurs
  minder goed is. Geen medewerking kan contraproductief uitwerken en ertoe leiden dat de echtgenote nog
  langer op haar huurpenningen krachtens legaat moet
  wachten. Niet zeker is of de nalatenschap positief zal
  uitvallen, omdat er misschien nog een fiscale claim in de
  nalatenschap valt. Doorprocederen over een mogelijk
  negatieve nalatenschap is volgens de voorzieningenrechter weinig zinvol. Partijen kunnen beter inzicht krijgen
  in de omvang van de nalatenschap.
   Einde bevoegdheden vereffenaar
  •
  
  Rb. Noord-Nederland 19 november 2014,
  ECLI:NL:RBNNE:2014:5749
  
  De Stichting beheer en bewind treedt op als vereffenaar
  in de nalatenschap van X. De Stichting heeft jegens A
  vorderingen ingesteld. Deze vorderingen zijn ook op de
  uitdelingslijst opgenomen en aan de gezamenlijke deelgenoten toebedeeld. Door het verbindend worden van
  de uitdelingslijst is de vereffening voltooid. De vorderingen zijn onder algemene titel op de gezamenlijke
  deelgenoten overgegaan. De taak van de Stichting als
  vereffenaar is hiermee geëindigd en de Stichting is niet
  meer gerechtigd tot incasso van de vorderingen. De
  Stichting wordt niet-ontvankelijk verklaard in haar verzoek.
  neef, dat later nietig is verklaard, en de verschillende
  medische rapporten over de geestelijke toestand van X.
  De huidige wetgeving leidt ertoe dat het testament van
  X niet tijdens het leven kan worden herzien. Pas na
  overlijden kan het testament worden aangevochten. Volgens de kantonrechter heeft X er groot belang bij dat het
  testament wordt herroepen en dat haar (wettelijke) erfgenamen niet worden opgezadeld met de last dit testament aan te tasten, omdat X dan het risico loopt dat de
  erfgenamen dit achterwege laten. Onder deze omstandigheden dient de curator op grond van artikel 8 van het
  Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van
  de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) en artikel 1 Eerste Protocol EVRM een machtiging te worden
  verleend om namens de onder curatele gestelde de uiterste wil te herroepen.
   Vordering tot verdeling nalatenschap
  •
  
  Rb. Rotterdam 26 november 2014,
  ECLI:NL:RBROT:2014:9355
  
  De curator van de failliete X vordert (partiële) verdeling
  van de nalatenschap van de vader van X. X is door vader
  uitgesloten als erfgenaam en is daardoor geen deelgenoot in de nalatenschap. Ook bij een beroep op de legitieme portie ontstaat geen deelgenootschap in de nalatenschap, omdat de legitimaris slechts een vordering op
  de nalatenschap heeft. De rechtbank verklaart de curator niet-ontvankelijk in zijn vordering en veroordeelt de
  curator in de werkelijk gemaakte proceskosten, omdat
  hij op eenvoudige wijze had kunnen onderzoeken of X
  erfgenaam van zijn vader was.
  Machtiging curator tot herroepen testament
  •
  
  Rb. Midden-Nederland 26 november 2014,
  ECLI:NL:RBMNE:2014:6455
  
  De rechtbank verleent de curator een machtiging voor
  het herroepen van de uiterste wil van X, waarin haar
  achterneef tot enig erfgenaam is benoemd. X is onder
  curatele gesteld en feitelijk onbekwaam. Op grond van
  artikel 4:55 lid 2 BW kan deze machtiging niet worden
  verleend, omdat X niet in staat is haar wil te bepalen
  over het herroepen van het testament. De kantonrechter
  is echter van mening dat artikel 4:55 lid 2 BW in dit
  geval onvoldoende bescherming biedt. De buitengewone
  omstandigheden leiden ertoe dat de voorwaarde voor
  het opmaken van een uiterste wil met machtiging van de
  kantonrechter – te weten dat de onder curatele gestelde
  de gevolgen van de uiterste wilsbeschikking overziet – in
  dit geval en voor zover nodig buiten toepassing moeten
  blijven. Volgens de kantonrechter was X ten tijde van
  testeren al wilsonbekwaam. Dit leidt de kantonrechter af
  uit de wijze waarop het testament tot stand is gekomen,
  het in 2008 gesloten huwelijk tussen X en haar achterTE februari 2015 | nr. 1
  
  21.
  