text: Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  Kroniek ondernemingsstrafrecht
  Tweede helft 2018
  
  Prof. mr. H.J.B. Sackers (red.), mr. A.A. Feenstra, prof. dr. R.C.P. Haentjens, mr. dr. I. Koopmans, mr. J. Boonstra-Verhaert,
  mr. dr. E. Sikkema, mr. dr. drs. B. van de Vorm en mr. dr. J.S. Nan
  
  Inleiding
  Prof. mr. H.J. B. Sackers (red.)
  60
  
  Als er één onderwerp is dat de laatste tijd de (politieke)
  agenda domineert, dan is dat (naast de Brexit natuurlijk)
  het ferme voornemen van de regering om het ‘veelkoppige monster van de ondermijning’ aan te pakken en
  ondermijning te voorkomen. Hoewel niet zonder meer
  duidelijk is wat in strafrechtelijk opzicht onder het verzamelbegrip ‘ondermijning’ wordt verstaan, is met de
  behoefte om verduidelijking en/of met het maken van
  tegenwerpingen gewacht op het in het Regeerakkoord
  aangekondigde voorstel voor een ‘Ondermijningswet’.
   Immers, bijzondere strafwetten worden gekenmerkt
  door de systematiek om in het eerste artikel relevante
  definities op te nemen. Welnu, die ‘Ondermijningswet’
  komt er niet. In een overleg met de Tweede Kamer
  heeft de minister in november 2018 meegedeeld niet
  langer naar de totstandkoming van een aparte wet te
  streven, maar te focussen op meerdere (lopende of nieuwe) bestuursrechtelijke of strafrechtelijke wetsvoorstellen, die gemeen hebben dat zij geheel of mede tot doel
  hebben de aanpak van ondermijning te versterken. In dit
  verband wordt gewezen op het wetsvoorstel ‘Herwaardering strafbaarstelling actuele delictsvormen’. Om
  actuele strafwaardige fenomenen beter te kunnen
  bestrijden introduceert dit voorstel twee nieuwe strafbaarstellingen in het Wetboek van Strafrecht, te weten
  het misbruik van seksueel beeldmateriaal, waaronder
  wraakporno, en het hinderen van hulpverleners (niet
  direct gedragingen waaraan wordt gedacht bij ondermijning). Verder worden de wettelijke strafmaxima voor
  een aantal delicten verhoogd en vindt verruiming van de
  TBS&H 2019 | nr. 1
  
  strafrechtelijke aansprakelijkheid voor deelneming aan
  een ernstig ondermijnende criminele organisatie en
  liquidatiegeweld plaats.1 Dat laatste zal het dan moeten
  worden.
  Veel succes verwacht de minister ook van het initiatiefwetsvoorstel ‘Wet bestuurlijk verbod ondermijnende
  organisaties’ dat in een eerder stadium de pijlen vooral
  op de ‘outlaw motorcycle gangs’ leek te hebben gericht.2
  Van andere aard is de discussie over hoge transacties en
  de wens bij het tot stand komen van zo een hoge transactie niet alleen meer transparantie te bevorderen, maar
  wellicht te overwegen (zoals na de Libor-affaire van
  diverse zijden was bepleit) een vorm van rechterlijke
  toetsing mogelijk te maken. Voor een verdere bespreking van de schikking die met de ING werd getroffen
  wordt verwezen naar de bijdrage in deze kroniek van
  Haentjens.
  De veelzijdigheid aan strafrechtsgebieden die het ondernemingsstrafrecht kleurt dwingt bij het aanbieden van
  de kroniek over de tweede helft van 2018 tot keuzen.
   Die betreffen de rechtsgebieden waarvan hierna verslag
  wordt gedaan met de meest relevante ontwikkelingen op
  het gebied van rechtspraak, wet- en regelgeving. Ondertussen dient de in het ondernemingsstrafrecht geïnteresseerde lezer ervan bewust te worden gemaakt dat deze
  kroniek enerzijds geen verdere reikwijdte heeft dan de
  periode die zij beslaat, en anderzijds dat zich ook elders
  in het strafrecht ontwikkelingen hebben voorgedaan
  waarvan het signaleren hier niet misstaat.
  1.
  2.
  Kamerstukken II, 2018/19, 29 911, nr. 214.
  Kamerstukken II, 2018/19, 30 080, nrs. 1-3 (Initiatiefwetsvoorstel van
  de leden Kuiken, Van Toorenburg, Van Oosten, Van der Graaf en Van
  der Staaij, houdende regels over het bestuursrechtelijk verbieden van
  organisaties die een cultuur van wetteloosheid creëren, bevorderen of in
  stand houden).
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002019005001009
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  Te noemen zijn in de eerste plaats enkele arresten van
  de Hoge Raad met belangrijke overwegingen over materieel strafrechtelijke kwesties, zoals over het plegen van
  ‘openlijk’ geweld in artikel 141 lid 1 Sr (HR 3 juli 2018,
  ECLI:NL:HR:2018:1008, NJ 2018/436), en over het
  ‘zwaar lichamelijk letsel’ bij mishandeling (HR 3 juli
  2018, ECLI:NL:HR:2018:1051). Strafvorderlijke rechtspraak die het signaleren waard is, betreft onder meer
  het aanwezigheidsrecht van de verdachte (HR 16 oktober 2018, ECLI:NL:HR:2018:1934), de discriminatoire
  uitoefening van controlebevoegdheid (HR 9 oktober
  2018, ECLI:NL:HR:2018:1872, NJ 2019/24) en het
  aanwenden van de wraking (HR 25 september 2018,
  ECLI:NL:HR:2018:1770). In de tweede plaats zijn
  enkele recent in werking getreden wetten het vermelden
  waard, zoals de Implementatiewet vierde anti-witwasrichtlijn (Stb. 2018, 239-240), de Wet versterking strafrechtelijke terrorismebestrijding (Stb. 2018, 338, 355),
  de Wet bronbescherming in strafzaken (Stb. 2018,
  264-265), de Wet herziening tenuitvoerlegging strafrechtelijke beslissingen (Stb. 2017, 82, 496) en de Wet
  vergoeding affectieschade (Stb. 2018, 132).
   Van de aanhangige en conceptwetsvoorstellen springt
  het voorstel tot verplichte publicatie van fiscale vergrijpboetes eruit. De openbaarmaking richt zich op vergrijpboetes opgelegd aan deelnemer aan een beboetbaar feit,
  dus de (juridische) beroepsbeoefenaren, consulenten en
  (andere) adviseurs. Het naming & shaming rukt op!
  Daarnaast wordt de indiening verwacht van een wetsvoorstel tot wijziging van de Wet Bibob, teneinde rijk,
  provincie en gemeente meer mogelijkheden te geven
  eigen onderzoek te doen naar de achtergrond van personen die een vergunning of subsidie aanvragen, of een
  vastgoedtransactie met de overheid willen aangaan, dan
  wel op een overheidsopdracht intekenen. Een van de
  instrumenten die daaraan moeten bijdragen is de (verruimde) mogelijkheid justitiële gegevens op te vragen bij
  het onderzoek naar de zakelijke omgeving van een
  bedrijf of een persoon.
  Literatuur uit de verslagperiode is ruim voorhanden.
  Enkele suggesties betreffen themanummers van tijdschriften, zoals de ‘onorthodoxe reflecties’ over de
  modernisering van het Wetboek van Strafvordering
  (Rechtsgeleerd Magazijn Themis, 2018/5),3 ‘Digitalisering van georganiseerde misdaad’ (Justitiële Verkenningen, 2018/5), ‘De Transactie’ (Sanctierecht & Onderneming, 2018/2-3), ‘Groene criminologie’ (Tijdschrift voor
  Criminologie, 2018/2), en ‘Facilitators in het strafrecht’
  (Strafblad, 2018/3).
   Fiscaal strafrecht
  Verzorgd door mr. A.A. Feenstra
  Regelgeving en beleid
  In de vorige kroniek is reeds aandacht besteed aan de
  Mandatory Disclosure Richtlijn.4 Daarin zijn de meest
  recente Europese maatregelen tegen zowel belastingontduiking als -ontwijking vervat. Naar aanleiding daarvan heeft de wetgever op 19 december 2018 een consultatiewetsvoorstel gepubliceerd, waarin de implementatie
  van deze richtlijn in de Wet op de internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen (WIB)
  wordt voorgesteld. Los van alle kritiek die is geuit op de
  vage bepalingen en open normen die deze meldingsverplichting met zich brengt, is in het kader van deze kroniek relevant om op te merken dat een schending van
  deze meldplicht zowel beboet als strafrechtelijk vervolgd
  zal kunnen gaan worden (artikel 11 WIB juncto artikelen 68 en 69 AWR).
  Op 19 december 2018 is ook het wetsvoorstel tot openbaarmaking van vergrijpboetes in consultatie gegeven.
  Hiermee wordt beoogd te bewerkstelligen dat onherroepelijke fiscale vergrijpboetes, die worden opgelegd aan
  professionele overtreders, door de inspecteur openbaar
  kunnen worden gemaakt. De openbaar te maken gegevens betreffen de naam van de overtreder, het kantoor
  waaraan de overtreder is verbonden en de vestigingsplaats van het kantoor. Openbaarmaking vindt plaats
  door het plaatsen van het bericht op de website van de
  Belastingdienst. De tekst van dit wetsvoorstel is reeds
  aangepast aan de hand van eerdere reacties op een consultatie naar aanleiding van een beleidsdocument,
  hetgeen ertoe heeft geleid dat publicatie pas mogelijk zal
  zijn na het onherroepelijk worden van de boetebeschikking en/of van het besluit tot openbaarmaking. Ook bij
  dit wetsvoorstel zijn wederom een aantal kanttekeningen
  te plaatsen, waarbij vooral de publicatie van de kantoornaam van een overtreder grote vraagtekens oproept.
   Ervan uitgaande dat publicatie van een boete, net als in
  het strafrecht, als bijkomende straf moet worden aangemerkt en het persoonlijke karakter van een straf, is
  publicatie van de kantoornaam niet toegestaan. Bovendien is er geen overgangsrecht opgenomen, terwijl het
  legaliteitsbeginsel met zich meebrengt dat nieuwe strafmodaliteiten pas van toepassing kunnen zijn op strafbare
  feiten, die na datum van inwerkingtreding zijn gepleegd.
  Jurisprudentie
  
  In HR 25 september 2018 wordt de verdachte onder
  andere strafrechtelijk vervolgd voor (het feitelijk leiding
  geven aan) het opzettelijk doen van onjuiste aangiften
  vennootschapsbelasting en inkomstenbelasting over de
  jaren 2001 en 2002.5 De verdachte zou in privé geleden
  verliezen op aandelentransacties zakelijk hebben
  4.
  3.
  In dit verband wordt ook gewezen op het nieuwe Tijdschrift Modernisering Strafvordering, waarvan het eerste nummer is gepubliceerd.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002019005001009
  
  5.
  Richtlijn 2018/822/EU van de Raad van 25 mei 2018 tot wijziging van
  de Richtlijn 2011/16/EU wat betreft automatische uitwisseling van
  inlichtingen op belastinggebied met betrekking tot meldingsplichtige
  grensoverschrijdende constructies.
  ECLI:NL:HR:2018:1772.
   TBS&H 2019 | nr. 1
  
  61
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  62
  
  geboekt, hetgeen leidt tot onjuiste aangiften vennootschapsbelasting. Het daarmee genoten voordeel is niet
  als dividenduitkering in zijn aangifte inkomstenbelasting
  opgenomen. Hij wordt onder andere hiervoor veroordeeld tot een gevangenisstraf van 20 maanden. In cassatie wordt geklaagd over het feit dat uit de bewijsmiddelen niet blijkt hoe de in de bewezenverklaring opgenomen bedragen zijn opgebouwd. A-G Paridaens concludeert dat het de stellers van deze middelen moet worden
  nagegeven dat dergelijke bewijsmiddelen inderdaad ontbreken, maar dat het in de bewezenverklaring opgenomen bedrag niet een (uiteindelijk) benadelingsbedrag
  betreft dat voor straftoemeting in fraudezaken een maatgevende rol kan geven, dat het hof in de strafmaatoverweging niet naar deze bedragen heeft verwezen en dat in
  cassatie niet wordt bestreden dat de verdachte de verliezen heeft geboekt ten laste van de vennootschap. Zij
  concludeert derhalve dat dit niet tot cassatie kan leiden
  wegens het gebrek aan belang. De Hoge Raad oordeelt
  echter met een korte overweging dat de ten laste gelegde
  bedragen inderdaad niet uit de gebezigde bewijsvoering
  kunnen worden afgeleid, waardoor het cassatieberoep
  slaagt en de zaak wordt teruggewezen naar het hof.
   In tegenstelling tot een aantal rechtbanken heeft
  Hof ’s-Hertogenbosch in een arrest van 10 juli 2018
  geoordeeld dat de parlementaire geschiedenis bij artikel
  10a AWR met geen woord spreekt over strafvervolging.6
  Ook is de koppeling met artikel 68 AWR (de strafbepaling voor een schending van fiscale inlichtingenverplichtingen) niet mogelijk, nu de suppletieplicht, anders dan
  de inlichtingenverplichting uit artikel 47 AWR en de
  aangifteplicht uit de materiële belastingwetten, niet in
  een belastingwet, maar slechts in een uitvoeringsregeling is verankerd. Dit leidt ertoe dat ontslag van alle
  rechtsvervolging dient te volgen. Overigens moet
  worden opgemerkt dat de A-G al requireerde tot schuldigverklaring zonder oplegging van straf of maatregel
  ten aanzien van de suppletieplicht. Kortom, strafvervolging wegens een schending van suppletieplicht lijkt
  hiermee van de baan. Het hof gaat echter nog een fundamentele stap verder door te verwijzen naar artikel 6
  EVRM en artikel 48 van het EU-Handvest. Het overweegt namelijk dat het verbod van zelfincriminatie zijn
  betekenis zou verliezen als zou worden aanvaard dat
  vóórdat bij de overheid een redelijk vermoeden van
  schuld is ontstaan, iemand bij wet kan worden verplicht
  uit eigener beweging te melden dat een feit is begaan dat
  aanleiding geeft tot het ontstaan van een redelijk vermoeden van schuld aan het plegen van een strafbaar feit.
  In feite komt het erop neer dat de suppletieplicht de
  Belastingdienst op het spoor brengt van (mogelijke)
  strafbare/beboetbare feiten. Het hof concludeert dan
  ook dat de suppletieplicht in strijd is met het nemo
  tenetur-beginsel en om die reden dienen deze bepalingen jegens de verdachte buiten toepassing te blijven. Als
  deze uitspraak in stand blijft bij de Hoge Raad, dan is
  daarmee zowel strafvervolging als fiscale beboeting naar
  onze mening niet meer mogelijk. Bovendien kan daar6.
  ECLI:NL:GHSHE:2018:2879.
   TBS&H 2019 | nr. 1
  
  mee direct de vraag worden gesteld in hoeverre de hiervoor besproken beboeting en strafvervolging van een
  schending van de ‘mandatory disclosure’ stand kan houden. Voor de verdachte in deze zaak heeft dit ontslag
  van rechtsvervolging ten aanzien van de suppletieplicht
  weinig opgeleverd. Hij werd namelijk alsnog veroordeeld wegens het opzettelijk doen van onjuiste aangiften
  omzetbelasting tot dezelfde straf die in eerste aanleg
  werd opgelegd.
  Financieel strafrecht
  Verzorgd door prof. dr. R.C.P. Haentjens
  Europese regelgeving: algemeen
  
  De minister van Buitenlandse Zaken is verplicht periodiek een overzicht aan de Tweede Kamer aan te bieden
  omtrent de stand van zaken met betrekking tot de
  implementatie van EU-richtlijnen.7
  Europese regelgeving: betaaldiensten
  Uit de brief van de minister van Buitenlandse Zaken
  blijkt dat Nederland onder meer de Richtlijn (EU)
  2015/2366 van het Europees Parlement en de Raad van
  26 november 2015 betreffende betaaldienst in de interne
  markt (…) nog niet had geïmplementeerd. De datum
  daarvoor liep af op 13 januari 2018 en Nederland is
  daarvoor door de Europese Commissie in maart in
  gebreke gesteld. De richtlijn stelt regels over vergunningverlening aan betaalinstellingen en introduceert
  onder meer twee nieuwe betaaldiensten, de betaalinitiatiedienst en de rekeninginfomatiedienst.8 De implementatiewet ‘Herziene richtlijn betaaldiensten’ is uiteindelijk op 28 december 2018 in het Staatsblad verschenen.9
  Tevens zijn enkele wijzigingen uit eerdere richtlijnen
  aangebracht en is Richtlijn 2007/64/EG ingetrokken.
  Deze implementatiewetgeving is niet zonder belang
  voor de strafrechtelijke afdoening van overtredingen van
  deze wet, nu in de herziene implementatiewet een aantal
  bepalingen uit de Wet financieel toezicht (Wft) is gewijzigd die op grond van artikel 1, aanhef en onder 2
  WED, juncto artikel 2 lid 1 juncto artikel 6 lid 1, aanhef
  en onder 2, WED strafbaar is gesteld als misdrijf, indien
  opzettelijk begaan.
  7.
  8.
  9.
   Zie de laatste brief hierover van de minister van Buitenlandse Zaken van
  19 oktober 2018, Kamerstukken II 2018/19, 21 109, nr. 236.
  Een betaalinitiatiedienst wordt gedefinieerd in artikel 1 lid 1 Wft (nieuw)
  als: ‘een dienst voor het initiëren van een betaalopdracht op verzoek
  van de betaaldienstgebruiker, met betrekking tot een betaalrekening die
  bij een andere betaaldienst wordt aangehouden’, en rekeninginformatiedienst als: ‘een online dienst voor het verstrekken van geconsolideerde informatie over een of meer betaalrekeningen die de betaaldienstgebruiker bij een andere betaaldienstverlener of bij meer dan één betaaldienstverlener aanhoudt.’
  Stb. 2018, 503; de gewijzigde richtlijnen betreffen Richtlijn 2002/65/
  EG, 2009/110/EG en 2013/36/EU, en Verordening (EU) nr.
  1093/2010; de ingetrokken richtlijn is te vinden in Pb EU L 337.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002019005001009
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  Europese regelgeving: witwassen en financiering
  terrorisme
  
  In het Publicatieblad van de EU is de Richtlijn (EU)
  2018/843 van het Europees Parlement en de Raad van
  30 mei 2018 verschenen.10 De richtlijn strekt tot wijziging van de Richtlijn van (EU) 2015/849 inzake de
  voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel
  voor het witwassen van geld of terrorismefinanciering,
  en tot wijziging van de Richtlijnen 2009/138/EG en
  2013/36/EU. Uit de preambule is het volgende af te
  leiden. De Richtlijn van (EU) 2015/849 van het Europees Parlement en de Raad11 vormt het belangrijkste
  wettelijk instrument ter voorkoming van het gebruik
  van het financiële stelsel van de Unie voor het witwassen van geld en terrorismefinanciering. De richtlijn uit
  2015, die uiterlijk 26 juni 2017 moest worden omgezet,
  stelt een efficiënt en uitgebreid juridisch kader vast om
  het verzamelen van gelden of eigendommen voor terroristische doeleinden aan te pakken. De lidstaten worden
  ertoe verplicht de risico’s in verband met het witwassen
  van geld en terrorismefinanciering te identificeren, te
  begrijpen en te beperken (overweging 1). Ten tijde van
  de totstandkoming van de richtlijn van 2015 was deze in
  Nederland van toepassing op ongeveer 96.790 instellingen. De nieuwe – wijzigende – richtlijn van 2018 bevat
  een aantal uitbreidingen, bijvoorbeeld wat betreft normadressaten. De structuur en opzet blijft in beginsel
  dezelfde. In de nieuwe –wijzigende – richtlijn van 2018
  wordt ook verduidelijkt wat onder ‘risicomanagement’
  moet worden verstaan. Daarnaast beoogt de richtlijn een
  kader te scheppen waarin de autoriteiten de bevoegdheden hebben bank- en betaalrekeningen in te zien.12
  Externe accountants, belastingadviseurs in de ruime zin
  des woords en ook de gedragingen van personen die
  bewaarportemonnees aanbieden en aanbieders die zich
  bezig houden met diensten voor het wisselen tussen virtuele valuta en fiduciaire valuta, vallen voortaan onder
  de werking van de richtlijn, alsmede personen die
  handelen als vastgoedmakelaars, of zij die als tussenpersoon optreden bij de handel in kunstwerken boven een
  waarde van € 10.000. Voorts wordt het aantal strafbare
  feiten in vergelijking met de vorige richtlijn uitgebreid.
   Ook activiteiten en personen die werkzaam zijn binnen
  een trust worden scherper op de korrel genomen. De
  richtlijn dient uiterlijk 10 januari 2020 te zijn omgezet
  en in werking getreden (artikel 4 van de richtlijn). De
  lidstaten dienen uiterlijk op die dag registers van UBO’s
  en soortgelijke juridische registers te hebben opgezet.
  Op 10 maart 2021 dienen deze aan elkaar te zijn gekoppeld via het Europees platform. Op uiterlijk 10
  september 2020 dienen gecentraliseerde automatische
  mechanismen te zijn opgezet die het mogelijk maken
  houders van bank- en betaalrekeningen en kluizen te
  identificeren (overweging 53).
  10.
  11.
  12.
  Pb EU L 156, p. 43.
  Pb EU L 141, p. 73.
  Onlangs kon men in het FD lezen dat ook banken bij monde van de
  voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Banken graag in de persoonsregisters van hun cliënten willen kijken teneinde witwassen te
  kunnen bestrijden (FD, 15 januari 2019).
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002019005001009
  
  De Europese Commissie heeft een voorstel ontworpen
  voor een richtlijn tot vaststelling van regels ter vergemakkelijking van het gebruik van financiën en andere
  informatie voor het voorkomen, opsporen, onderzoeken
  of vervolgen van bepaalde strafbare feiten (en tot intrekking van het Besluit 200/642/JBZ). Beperkte uitwisseling van informatie is niet gewenst om daders van strafbare feiten te verhinderen over financiële middelen te
  doen beschikken. Op dit voorstel heeft het Europees en
  Sociaal Comité (EESC) gereageerd. Deze reactie is te
  vinden in het Publicatieblad van de EU.13 Het uitgangspunt van de Commissie laat zich als volgt samenvatten:
  het EU-optreden ‘beoogt meerwaarde te creëren door
  middel van een geharmoniseerde aanpak die de binnenlandse en grensoverschrijdende samenwerking bij financiële onderzoeken naar ernstige misdrijven en
  terrorisme sterkt. Daarnaast leiden maatregelen op
  Unieniveau tot geharmoniseerde bepalingen, waaronder
  inzake gegevensbescherming, terwijl waarborgen op dat
  gebied moeilijk te realiseren zijn wanneer iedere lidstaat
  zijn eigen wetgeving vaststelt.’ Tegen deze achtergrond
  doet het EESC een aantal aanbevelingen. De eerste
  daarvan luidt dat het regelingskader voor financiële
  inlichtingeneenheden (FIE’s), dat is vastgesteld op
  grond van artikel 114, moeten worden aangevuld met
  een rechtsinstrument dat is vastgesteld op grond van
  artikel 87, lid 2 VWEU. Het EESC kiest voor een koppeling van de toegang tot financiële gegevens, conform
  de vijfde anti-witwasrichtlijn (Richtlijn (EU) 2018/843
  tot wijziging van Richtlijn (EU) 2015/849), met mechanismen voor justitiële samenwerking tussen de lidstaten
  (aanbeveling 1.3) Het EESC zou ook een nauwkeuriger
  en striktere definitie van ‘ernstige criminaliteit’ wensen.
   De thans gebruikte definitie door Europol acht het
  EESC te ruim (aanbeveling 1.4). Bovendien bepleit het
  dat de Europese Commissie een beter evenwicht vindt
  tussen de in het VWEU vastgelegde grondrechten van
  personen en de noodzaak te zorgen voor betere handhaving van de wetgeving inzake de bestrijding van
  criminaliteit en de repressie daarvan, teneinde in de
  Unie een klimaat van veiligheid en rechtvaardigheid te
  waarborgen (aanbeveling 1.5). Te algemene preventieve
  doeleinden dienen niet te worden nagestreefd. De
  beoogde richtlijn dient te worden beperkt tot naar behoren gemotiveerde gevallen (aanbeveling 1.6). Er zou
  gedacht kunnen worden aan koppelingen van de verzamelde gegevens op grond van de vijfde anti-witwasrichtlijn en de vierde richtlijn betreffende administratieve samenwerking op het gebied van de belastingen.14
  De toegang door de nationale autoriteiten van nationale
  bankrekeningregisters dient zodanig te worden gereguleerd door deze te beperken tot strafbare feiten die de
  collectieve en individuele veiligheid van de Europese
  burgers bedreigen, te weten terrorisme, mensenhandel
  en drugshandel (aanbeveling 1.10). Dit advies is bijna
  13.
  14.
  COM(2018) 213 final-2018/0105 (COD). De reactie van de het EESC
  vindt men in: Pb EU 10 oktober 2018, C 367/84 (document
  52018AE2736).
  Richtlijn (EU) 2016/881 van de Raad tot wijziging van de Richtlijn
  2011/16/EU.
   TBS&H 2019 | nr. 1
  
  63
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  unaniem (met één onthouding) aangenomen. De Nederlandse regering stelt zich ter zake op het standpunt dat
  zij hard werkt aan het nationale centrale register van
  bankrekeningen. De regering stelt zich voorts op het
  standpunt dat met de implementatie van de vierde en de
  snel daarop volgende vijfde anti-witwasrichtlijn aardig
  op weg is te voldoen aan de eisen van de voorgestelde
  richtlijn. Met name wijst zij erop dat de onderlinge uitwisseling tussen de FIU’s van de lidstaten haars inziens
  naar wens verloopt. In beginsel kan de Nederlandse
  regering zich vinden in de voorgestelde richtlijn. De
  Nederlandse wetgeving laat toe dat voor alle misdrijven
  informatieverzoeken kunnen worden gedaan aan de
  Nederlandse FIU, maar de zorgen van de regering
  betreffen de artikelen met betrekking tot de bescherming van de privacy en bescherming van persoonsgegevens.15
  
  64
  
  OLAF
  De Europese Commissie heeft een voorstel ingediend
  voor een verordening van het Europees Parlement en de
  Raad tot wijziging van de Verordening (EU, Euratom),
  nr. 883/2013, betreffende onderzoeken door het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF) wat betreft
  samenwerking tussen het Europees Openbaar Ministerie
  (EOM) en (de doelmatigheid van) de onderzoeken van
  OLAF.16 Dit voorstel dient om fraude in de gehele EU
  op te sporen, te vervolgen en te onderzoeken, met
  inachtneming van ieders mandaat en meer duidelijkheid
  te verschaffen over de instrumenten waarover OLAF
  beschikt. Het gaat om controles en verificaties, toegang
  tot informatie over bankrekeningen en instrumenten om
  btw-fraude te bestrijden. In het juridische kader worden
  de nodige bepalingen ingevoerd met betrekking tot de
  uitwisseling van informatie met het EOM en het bieden
  van ondersteuning voor EOM-onderzoeken. De Nederlandse regering houdt vast aan de eigenstandige rol van
  OLAF bij de bescherming van de financiële belangen
  van de EU. Deze rol –hoofdzakelijk van administratiefrechtelijke aard – moet zij kunnen vervullen naast en
  vooral complementair aan de rol die het EOM vervult
  bij de strafrechtelijke aanpak van EU-fraude.17 In de
  bescherming van het financiële verkeer in de EU doemt
  een ‘duaal’ beeld op, dat ook kan worden waargenomen
  in de Nederlandse aanpak: naast administratieve handhaving en toezicht (OLAF) ook strafrechtelijke aanpak
  door het EOM (al dan niet met behulp van nationale
  autoriteiten). Nederland wijst vervolgens op het subsidiariteitsbeginsel.  16.
  17.
  Kamerstukken II 2017/18, 22 112, nr. 2588, gepubliceerd 25 juni 2018
  (Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de
  Europese Unie).
  Zie Commissiedocument COM(2018) 338.
  Kamerstukken II 2017/18, 22 112, nr. 2635 (Fiche: wijziging verordening 883/2013, OLAF), p. 3.
  TBS&H 2019 | nr. 1
  
  kunnen ondersteunen.18 Hier ziet men – nog steeds – de
  terughoudendheid van Nederland met betrekking tot
  een EOM. Ook heeft Nederland aarzelingen met het
  voorstel voor zover dat ertoe strekt OLAF toegang te
  geven tot bankrekeningen en informatie van de FIU’s.
  OLAF voert, aldus het Nederlandse standpunt ‘in
  essentie administratief onderzoek uit in het kader van de
  bescherming van financiële belangen van de EU’.19
  Nederland adviseert dit Commissievoorstel te bezien
  tegen de achtergrond van het voorstel van de Commissie
  inzake het opstellen van regels ter vergemakkelijking
  van het gebruik van en andere informatie voor het voorkomen, opsporen, onderzoeken of vervolgen van bepaalde strafbare feiten.20 Getoetst aan het proportionaliteitsbeginsel heeft Nederland ook zo zijn bedenkingen.
  Nederland voelt weinig ervoor OLAF toegang te verlenen tot bankrekeningen. De uitbreiding van de mogelijkheden van OLAF op dit terrein dient in verhouding
  te staan tot de doelstelling van effectievere bestrijding
  van EU-fraude.
   Europees Openbaar Ministerie
  De Europese Commissie heeft, zoals bekend, de deelneming van Nederland aan de nauwere samenwerking bij
  de instelling van het Europees Openbaar Ministerie
  (EOM) bevestigd. Voor Nederland treedt de Verordening (EU) 2017/1939 van de Raad 20 dagen na de
  bekendmaking in het Publicatieblad in werking. Nederland wilde eerst niet meedoen met een kopgroep van lidstaten die deze nauwere samenwerking bij de instelling
  van EOM wel prefereerden. Begin 2018 liet Nederland
  weten zich toch te willen aansluiten bij de groep die
  nauwere samenwerking wenste. Nederland onderschrijft
  daarmee de overweging uit de preambule (nr. 3) dat
  ‘zowel de Unie als de lidstaten van de Europese Unie
  […] verplicht [zijn] de financiële belangen van de Unie
  te beschermen tegen strafbare feiten, die jaarlijks aanzienlijke financiële schade veroorzaken. Deze feiten
  worden op dit moment echter niet altijd voldoende
  onderzocht en vervolgd door de nationale strafrechtelijke autoriteiten.’
  De toetreding van Nederland tot de hierboven genoemde verordening brengt met zich dat Nederland niet zo
  eenvoudig eruit kan stappen.21 De Europese Commissie
  heeft voorstellen heeft gedaan tot verruiming van het
  mandaat van het EOM. Nederland stelt zich terughoudend op. Nederland heeft laten weten dat zij vasthoudt
  aan haar standpunt dat uitbreiding van het mandaat van
  het EOM niet aan de orde is.22
  
  18.
  19.
  20.
  21.
  22.
  Kamerstukken II 2017/18, 22 112, nr. 2635, p. 3-4.
  Kamerstukken II 2017/18, 22 112, nr. 2635, p. 5.
  Kamerstukken II 2017/18, 22 112, nr. 2635, p. 4.
  Kamerstukken I 2018/19, 33 709, AN, p. 3.
  Kamerstukken I 2018/19, 35 038, A, betreffende het EU-voorstel:
  Commissiemededeling inzake de uitbreiding van de bevoegdheden van
  het Europees Openbaar Ministerie, COM(2018) 641, p. 1; zie ook
  Kamerstukken I 2018/19, 33 709, AN en EU: voorstel Verordening
  oprichting Europees Openbaar Ministerie, COM(2013) 534 (zie dossier
  E130041 op www.europapoort.nl).
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002019005001009
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  Nationaal recht: witwassen en Wet voorkoming
  witwassen en financiering terrorisme
  
  De Nederlandse wetgever heeft de vierde anti-witwasrichtlijn geïmplementeerd bij Wet van 11 juli 2018, Stb.
  2018, 239.23 In de Wet ter voorkoming van witwassen en
  financieren van terrorisme (Wwft) zijn de bepalingen uit
  de richtlijn omgezet. Die wet is daardoor ingrijpend
  gewijzigd en uitgebreid. Tegelijkertijd is met het Uitvoeringsbesluit Wwft 2018 in werking getreden.24 De
  handhavingsbevoegdheden zijn eveneens aangescherpt
  (artikel 28). De wet voorziet thans in een aanwijzingsbeschikking teneinde een bepaalde gedragslijn te volgen,
  een last onder dwangsom en een bestuurlijke boete van
  € 5.000.000 per overtreding met mogelijkheden van verhogingen krachtens de leden 2, 3 en 4 van artikel 31
  Wwft. Er zijn publicatiebevoegdheden voorzien (artikel
  32e e.v. Wwft). De ingrijpende wijziging van de Wwft
  brengt evenzeer een wijziging van de WED met zich.
   Weliswaar blijft de Wwft gerubriceerd onder artikel 1,
  aanhef en onder 2, WED, maar er zijn enkele wijzigingen: de artikelen 23a en 28 Wwft zijn toegevoegd. Dit
  laatste artikel geeft de toezichthoudende autoriteit de
  bevoegdheid ‘een ieder die niet voldoet aan een ingevolge deze wet op hem rustende verplichting een aanwijzing geven om binnen een door de toezichthoudende
  autoriteit gestelde redelijke termijn ten aanzien van in
  de aanwijzingsbeschikking aan te geven punten en
  bepaalde gedragslijn te volgen.’ Kennelijk moet deze
  bepaling zo worden gelezen dat overtreding van die
  gegeven gedragslijn tot een strafbaar feit leidt, indien
  opzettelijk begaan, tot een misdrijf (artikel 2 lid 1 juncto
  artikel 6 lid 1, aanhef en onder 2, WED).25 Deze
  bevoegdheid gaat dan ook verder dan men denkt: wordt
  hier aan een toezichthouder een wetgevende bevoegdheid gegeven door straf te handhaven? In de memorie
  van toelichting is over deze bepaling niet veel anders te
  lezen dan dat zij ook geldt voor de in artikel 1 lid 5
  Wwft genoemde richtlijnen.26 Gaat deze ‘spaghettiwetgeving’ niet te ver? Realiseert de wetgever zich wel welk
  een uitbreiding hij geeft aan de strafbaarstellingen, nu
  het krachtens artikel 1 WED telkens gaat om ‘bij of
  krachtens’ het bepaalde (…)? In de bijlage van het Uitvoeringsbesluit Wwft 2018 wordt uitvoering gegeven
  aan artikel 15 Wwft, waarin de opdracht is vervat bij
  AMvB de indicatoren te vermelden die voor banken en
  23.
  24.
  25.
  26.
  In werking getreden op 25 juli 2018 (Stb. 2018, 240).
  Stb. 2018, 241.
  De verhouding tot artikel 184 Sr doemt op.
   De memorie van toelichting (Kamerstukken II 2017/18, 34 808, nr. 3,
  p. 66) luidt op dit punt: ‘Artikel 28 voorziet in de bevoegdheid voor de
  toezichthoudende autoriteit om een aanwijzing te geven aan een ieder
  die niet voldoet aan een ingevolge de Wwft op hem rustende verplichting. Dit artikel vervangt het naar huidig recht geldende artikel 32,
  waarin eveneens een aanwijzingsbevoegdheid voor de toezichthoudende autoriteiten was opgenomen. Conform de Wft wordt thans geen
  onderscheid meer gemaakt in overtredingen, maar verwezen naar een
  ingevolge de Wwft geldende verplichting. De bevoegdheid tot het
  geven van een aanwijzing strekt zich ingevolge het bepaalde in artikel
  1d, vijfde lid [Wwft, RH], tevens uit tot de in dat artikel genoemde verordeningen.’ Bedoeld zijn hier de verordeningen Verordening (EU)
  648/2012, en de uitvoering van de Verordening (EU) 2015/847 betreffende bij geldovermakingen te voegen informatie.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002019005001009
  
  andere financiële ondernemingen van belang zijn in acht
  te nemen.
  In de Wijzigingswet financiële markten 2018 wordt een
  groot aantal wetten gewijzigd die het financiële recht
  raken.27 De wetgever vernummert, verplaatst, voegt in
  en verklaart vervallen dat het lieve lust is. Een van die
  wetten is de Wft, maar ook de Wwft.
   Implementatie Europese Prospectusverordening
  
  Half december is bij de Tweede Kamer, na een niet al te
  positief rapport van het ATR,28 een voorstel van wet
  ingediend betreffende de Wet implementatie prospectusverordening.29 Deze wet is noodzakelijk nu het Europees Parlement en de Raad op 14 juni 2017 betreffende
  het prospectus dat moet worden aangeboden of tot de
  handel op een gereglementeerde markt worden toegelaten een Prospectusverordening hebben vastgesteld.30
  Deze verordening vervangt de oude Prospectusrichtlijn
  2003/71/EG, die wordt ingetrokken.31 In artikel IV
  wordt voorgesteld de WED te wijzigingen door in artikel 1, aanhef en onder 2 WED van deze verordening
  artikel 3, eerste en derde lid, in te voegen. De techniek
  die al eerder was toegepast bij de implementatie van de
  verordening van marktmisbruik: de tekst van de verordening wordt rechtstreeks in artikel 1, aanhef en onder 2
  WED ingevoegd. De consequentie daarvan is dat
  regelgeving die bij of krachtens artikel 3, eerste en derde
  lid, wordt vastgesteld in Europese gremia rechtstreeks
  werkt in de Nederlandse rechtsorde, zonder tussenkomst van Nederland. De verordening zal op enkele
  punten na per 21 juli 2019 van toepassing zijn. De verordening is tot stand gekomen als onderdeel van het
  actieplan van de Europese Commissie om tot een Europese kapitaalmarktunie te komen. ‘Het is van belang dat
  informatie over de aanbieding of toelating van effecten
  openbaar gemaakt met het oog op de bescherming van
  de belegger, zodat informatieasymmetrie tussen de
  belegger en de uitgevende instelling wordt weggenomen.’32 In beginsel, aldus de minister, geldt voor het
  aanbieden van effecten aan het publiek of toelaten van
  effecten tot de handel op een gereglementeerde markt
  de verplichting om een prospectus te publiceren. De
  uitzonderingen en vrijstellingen uit de oude richtlijn van
  27.
  28.
  29.
  30.
  31.
  32.
   Stb. 2018, 408, uitgegeven op 15 november 2018, Kamerstukken
  34 859. Aan de considerans is het volgende te ontlenen dat de AFM ten
  minste over bevoegdheden zou dienen te beschikken die zij thans heeft:
  (1) de bevoegdheid ‘gegevens die zij verkrijgt in het kader van haar toezicht op grond van de Wet op het financieel toezicht en die relevant zijn
  voor het toezicht voor de (AC&M) te verstrekken’; (2) ‘ten behoeve van
  het toezicht op de naleving van bepaalde vakbekwaamheidseisen gegevens te verkrijgen uit het informatiesysteem inzake beroepskwalificaties’; (3) ‘om derdenbeslag op rekeningen die bij DNB worden aangehouden ten behoeve van het betalingsverkeer te verbieden’; (4) ‘de termijn voor het nemen van een besluit op aanvraag van een bankvergunning te verruimen’ en ‘enige andere wijzigingen en verbeteringen in de
  wetgeving op het terrein van de financiële markten aan te brengen.’
  ATR: Adviescollege toetsing regeldruk, Rapport van 27 september
  2018.
  Kamerstukken II 2018/19, 35 108, nrs. 1-3 (11 december 2018).
  Verordening (EU) nr. 2017/1129 (Pb EU 2017 L 168).
  Daarmee vervalt ook het bestaande hoofdstuk 5.1, dat opnieuw wordt
  vastgesteld.
  Kamerstukken II 2018/19, 35 108, nrs. 3, p. 2.
  TBS&H 2019 | nr. 1
  
  65
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  2003 zijn grotendeels ongewijzigd gebleven, wel is de
  vrijstellingsdrempel verhoogd naar € 5 miljoen (was
  € 2,5 miljoen) teneinde de toegang voor het MKB tot de
  kapitaalmarkt te vergemakkelijken.33 De AFM krijgt op
  grond van de prospectusverordening nieuwe bevoegdheden. Zij kan bijvoorbeeld een aanbieding van effecten
  opschorten of verbieden indien er gegronde redenen zijn
  aan te nemen dat inbeuk is gepleegd op de verordening,
  of de handel op een handelsplatform onder bepaalde
  voorwaarden opschorten of verbieden.
   66
  
  Oplichting
  Aan de oplichtingsbepalingen in het Wetboek van Strafrecht is een nieuw artikel 326d toegevoegd.34 Deze
  bepaling beoogt de online handelsfraude tegen te gaan. In
  2014, een jaar voor de indiening van het ontwerp, werd
  bij het Landelijk Meldpunt Internetoplichting (LMIO)
  ruim € 7,9 miljoen aan internetfraude gemeld. In totaal
  werd 44.000 keer aangifte gedaan.35 Het artikel is slechts
  een klein deel van een veel groter doel van deze wet: de
  verruiming van de wettelijke bevoegdheden voor de
  opsporingsambtenaren, te weten ‘heimelijk te kunnen
  binnendringen met het oog op opsporing van ernstige
  misdrijven, gegevens op doeltreffende wijze ontoegankelijk te kunnen maken of ter voorkoming van nieuwe
  strafbare feiten, de strafbaarheid van grooming en van
  verleiding van een minderjarige tot ontucht te verruimen (…).’ Kortom de wetgeving dient tot het op de
  hoogte van de tijd brengen van een aantal opsporingsbevoegdheden. Dit artikel 326d Sr beoogt het veelvuldig
  voorkomend verschijnsel tegen te gaan dat een aanbieder van goederen of diensten via het internet de koper
  voor de goederen laat betalen, vervolgens niet levert en
  daarna onbereikbaar is voor koper en politie.
  Een nieuw fenomeen op het gebied van oplichting is de
  laatste tijd gesignaleerd: de ‘CEO-fraude’ per e-mail.
  Vooral bedrijven en ondernemingen waar grote geldbedragen digitaal worden overgemaakt zijn het haasje.36
  Het lijkt op een ‘Nigeria’-fraude: de slachtoffers wordt
  gevraagd met het oog op een gesloten deal geld over te
  maken, waarvan de opdracht daartoe lijkt te zijn ondertekend door de eigen CEO of CFO, die echter niet de
  CEO of CFO van het eigen bedrijf blijkt te zijn. Het
  geld blijkt vervolgens te zijn gestort op een onbekende
  of valse bankrekening. Door de ondertekening van de email met opdracht tot betaling wordt de indruk gewekt
  dat ‘alles wel in orde’ zal zijn. In de getroffen bedrijven
  
  33.
  34.
   35.
  36.
  Kamerstukken II 2018/19, 35 108, nrs. 3, p. 2, p 3.
  Stb. 2018, 322 (Kamerstukken 34 372, Computercriminaliteit III). Het
  nieuwe artikel 326d Sr luidt: ‘Hij die een beroep of gewoonte maakt
  van het middel van een geautomatiseerd werk verkopen van goederen
  of verlenen van diensten tegen betaling met het oogmerk om zonder
  volledige levering zich of een ander van die betaling van die goederen
  of diensten te verzekeren, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten
  hoogste vier jaren of een geldboete van de vijfde categorie.’
  Kamerstukken II 2015/16, 34 372, nr. 3, p. 72 -74.
  Ook wel Business E-mail Compromise (BEC) genoemd. Afgelopen jaar is
  in Nederland de schade op € 2,5 miljoen geschat; wereldwijd door de
  FBI op $ 12,5 miljard.
   TBS&H 2019 | nr. 1
  
  wordt kennelijk veelal onvoldoende controle op de uit
  betalingsopdrachten uitgeoefend.37
  Trustkantoren
  Staatsblad 2018, 443 bevat de Wet toezicht trustkantoren (Wtt 2018). De regels met betrekking tot het toezicht op de trustkantoren moest worden herzien door
  een uitbreiding van de normen inzake integere en
  beheerste bedrijfsvoering van trustkantoren. Tevens is
  voorzien in een aanscherping van de verplichtingen ten
  behoeve van het verrichten van cliëntenonderzoek en
  het uitbreiden van het instrumentarium voor toezicht en
  handhaving. Dit alles teneinde de integriteit van het
  financiële stelsel in Nederland te bevorderen, aldus de
  preambule.38 Hoofdstuk 1 bevat definities en inleidende
  bepalingen; hoofdstuk 2 betreft vergunningen; hoofdstuk 3 geeft voorschriften voor een integere en beheerste
  bedrijfsvoering; hoofdstuk 4 bevat bepalingen voor het
  cliëntenonderzoek, waarin de artikelen 24 en 25 zien op
  de verificatie van en onderzoek naar de (uiteindelijke)
  identiteit van de belanghebbende; hoofdstuk 5 geeft
  regels voor vastlegging van gegevens; hoofdstuk 6
  betreft toezicht en handhaving: DNB is belast met
  bestuursrechtelijke handhaving van de bij of krachtens
  deze wet gestelde regels, waarbij in artikel 50 de hoogte
  van de bestuurlijke boetes wordt vastgesteld; hoofdstuk 7 betreft geheimhouding en publicatie; hoofdstuk 8
  behandelt overige bepalingen en hoofdstuk 9 bevat overgangs- en slotbepalingen. De strafbepalingen worden in
  de WED door deze wetgeving (artikel 80 Wtt 2018) uitgebreid met een aantal nieuwe en oude gestroomlijnde
  bepalingen uit de Wtt 2018 door deze bepalingen onder
  artikel 1, aanhef en onder 2, juncto artikel 2 lid 1, juncto
  artikel 6 lid 1, aanhef en onder 2, WED te brengen. De
  overtredingen zullen als misdrijf worden gekwalificeerd
  indien opzettelijk begaan en bedreigd met twee jaren
  gevangenisstraf of een geldboete van de vierde categorie.
   In het Staatsblad is eveneens verschenen het Besluit van
  3 december 2018 (Besluit toezicht trustkantoren 2018),
  houdende regels met betrekking tot onder meer aanvullende trustdienst en nadere regels over de beoordeling
  van de betrouwbaarheid van beleidsbepalers, de integere
  en beheerste bedrijfsuitoefening, de compliance- en
  auditfunctie en uitbesteding door trustkantoren.39 Het
  betreft het handhaven van de betrouwbaarheid en integriteit van beleidsbepalers. De Wet toezicht trustkantoren (Wtt 2018) en het onderhavige besluit vervangen de
  Wet toezicht trustkantoren met inbegrip van de onderliggende regelgeving.40 In de Wtt 2018 zijn drie kernverplichtingen opgenomen: a) de vergunningplicht;
  b) het verrichten van cliëntenonderzoek, en c) het
  beheersen van integriteitsrisico’s.41 Artikel 4 van dit
  besluit bepaalt dat de toets van de betrouwbaarheid door
  37.
  38.
  39.
  40.
  41.
  Recentelijk is het Pathé concern Nederland op deze wijze voor ten minste € 19 miljoen opgelicht.
  Kamerstukken II 2017/18, 34 910, nrs. 1-3. Stb. 2018, 464 bepaalt de
  inwerkingtreding van deze wet (en het Besluit toezicht trustkantoren
  2018) op 1 januari 2019.
  Stb. 2018, 463, vergezeld van een nota van toelichting.
  Stb. 2018, 463, Nota van toelichting, p. 15.
  Stb. 2018, 463, Nota van toelichting, p. 20.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002019005001009
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  DNB wordt gesteld aan de hand van de vraag of buiten
  twijfel staat of de betrouwbaarheid is gewaarborgd op
  basis van diens voornemens, handelingen en antecedenten. Artikel 5 en artikel 6 aanhef en onder a, van het
  besluit verwijzen vervolgens naar de lijsten op grond
  waarvan kan worden bepaald of sprake is van strafrechtelijke antecedenten. Deze worden in de bijlagen 1
  en 2 bij dit besluit vastgelegd. Het betreft de vraag of de
  betrokkene in Nederland of in het buitenland is veroordeeld ter zake van poging tot, voorbereiding van, doen
  plegen van, uitlokking van, medeplegen van, medeplichtigheid aan of plegen van strafbare feiten met betrekking
  tot voorwetenschap (zowel onder de oude als de nieuwe
  wetgeving); of ter zake een andere overtreding van de
  Wft waarop straf is gesteld via artikel 2 en 6 WED; of
  ter zake van de artikelen 140, 225, 227a, 311, 312, 322,
  323, 340-348 Sr, ter zake witwassen, financieren van
  terrorisme of overtreding van een of meer in het buitenland geldende strafbepalingen, vergelijkbaar met de
  hierboven genoemde. Ook kunnen van vele autoriteiten
  de nodige inlichtingen worden opgevraagd (artikel 8
  Besluit). Dat kan nog een hele klus worden voor DNB.
   Geruststellend lijkt in elk geval dat er nog een rechtsgang openstaat tegen de besluiten van DNB op te
  komen. Dit besluit bepaalt vervolgens in artikel 23 de
  rubricering van de bestuursrechtelijke boetecategorieën
  in het Besluit bestuurlijke boetes financiële sector, waarin artikel 16 van dit besluit is verwerkt. Deze wet- en
  regelgeving is er niet voor niets. Het ‘geschonden imago
  van de sector moest – ook volgens insiders – te lijf
  worden gegaan.’42
  Beleidsregels en trends AFM, crypto- of virtual
  currency’s
  
  In vorige afleveringen van deze kroniek is naar voren
  gekomen dat DNB en AFM verschillend dachten over
  de aanpak van cryptocurrency’s zoals bijvoorbeeld de
  bitcoin. DNB zag geen (macro)economische problemen,
  nu slechts sprake was van 1% bbp, verwaarloosbaar
  klein derhalve: nauwelijks een economisch risico en nauwelijks gebruikt als betaalmiddel. De AFM, vanuit het
  perspectief van de beschermheer van de consument,
  waarschuwde al langer voor de gevaren van deze valuta.43 In de vijfde anti-witwasrichtlijn worden deze vir42.
  43.
  Zie interview met Stephanie Miller, bestuursvoorzitter van Intertrust, FD
  27 oktober 2018: ‘Wij helpen onze klanten good corporate citizens te
  zijn.’ In het strafonderzoek naar trustkantoor HJC gebruikte het OM
  een undercoveragent teneinde over de werkwijze van het trustkantoor
  duidelijkheid te verkrijgen (FD 30 oktober 2018). Zie ook Rb. Amsterdam 10 december 2018, ECLI:NL:RBAMS:2018:8757 (36 maanden
  gevangenisstraf) en Rb. Amsterdam 10 december 2018,
  ECLI:NL:RBAMS:2018:8764 (gedeeltelijk onvoorwaardelijke, gedeeltelijk voorwaardelijke straf en taakstraf). In beide zaken werden de
  natuurlijke personen nog verder getroffen door het voor de verdachten
  ingrijpende ‘beroepsverbod’ om gedurende een aantal jaren in de sector
  te mogen werken.
   In het afgelopen jaar is de virtuele waarde van de bitcoin dramatisch
  gedaald van ongeveer € 20.000 eind december 2017 naar – met ups en
  downs – thans (medio januari 2019) € 3.661. Overigens nog een
  behoorlijke stijging ten opzichte van de initiële nominale waarde van
  $ 0.09 in 2008 bij de eerste ‘uitgifte’. Nogal ‘volatief’ wordt dan in
  beurskringen gezegd. Zie ook ‘AFM, Investeringen in crypto’s in Nederland, marktonderzoek onder Nederlandse consumenten’, juli 2018.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002019005001009
  
  tual currency’s voor het eerst op internationaal niveau
  gejuridiseerd. Daarin wordt duidelijk gemaakt dat in
  casu sprake is van een situatie waarin de digitale representatie van de waarde niet wordt ondersteund, laat
  staan gegarandeerd door een centrale bank (in Nederland: DNB), dan wel een andere publieke autoriteit, en
  het geen wettelijke status van geldmiddel of geld bezit,
  maar slechts wordt geaccepteerd als ruilmiddel tussen
  natuurlijke of rechtspersonen en elektronisch kan
  worden overgedragen, opgeslagen en verhandeld.44 In
  de vijfde anti-witwasrichtlijn zijn de problemen van
  deze valuta onder ogen gezien. Met andere woorden, op
  Europees niveau worden cryptocurrency’s in verband
  gebracht met witwaspraktijken en onder de nieuwe
  regelgeving gebracht. Die richting willen DNB en AFM
  (die een gezamenlijke werkgroep had ingesteld) ook op.
  In hun rapport van december 2018 doen zij een aantal
  aanbevelingen. Daaraan is het volgende te ontlenen.
  Beide instanties hebben regelmatig gewaarschuwd voor
  de significante risico’s van crypto’s op het terrein van
  financieel-economische criminaliteit en de kwetsbaarheid voor misleiding, oplichting, manipulatie en cybercriminaliteit. De interesse bij het grote publiek is weliswaar afgenomen, maar zeker nog niet verdwenen.
   Bovendien zien AFM en DNB de potentie van bepaalde
  toepassingen van crypto’s en de achterliggende (blockchain)technologie.45 Zij pleiten voor een internationaal
  afgestemd kader teneinde de risico’s effectief aan te
  pakken. Zij komen tot de volgende twee aanbevelingen:
  (1) voer een Wwft-vergunningenstelsel in voor fiatcrypto omwisselplatforms en aanbieders van crypto
  bewaarportemonnees om zo op effectieve wijze invulling
  te geven aan de gewijzigde [vierde, dus vijfde, RH]
  Europese anti-witwasrichtlijn, en (2) pas het Europees
  regelgevend kader aan zodat kleinschalige ondernemingsfinanciering via blockchaintechnologie zich kan
  ontwikkelen en breng de nationale definitie van effect in
  lijn met Europese wetgeving. Een typisch compromis
  van de eerdere standpunten van DNB (aanbeveling 2)
  en AFM (aanbeveling 1).46 De (getrapte) strafrechtelijke
  bemoeienis zit in de strafbedreiging van allerlei administratiefrechtelijke verplichtingen, zonder dat het aanwezig hebben of verhandelen als zodanig van cryptocurrency strafbaar wordt gesteld.
  Kort voor de publicatie van dit standpunt van de werkgroep DNB/AFM had de minister een internetconsultatie geopend over de implementatie van de wijziging
  van de vierde anti-witwasrichtlijn, ook wel de vijfde
  anti-witwasrichtlijn genoemd. Aanbieders van diensten
  met virtuele valuta, ook wel cryptovaluta genoemd,
  44.
  45.
  46.
  De opvatting van een bitcoin als (civielrechtelijk) ruilmiddel vindt men in
  Rb. Overijssel 14 mei 2014, ECLI:NL:RBOVE:2014:2667, en Hof Arnhem-Leeuwarden 31 mei 2016, ECLI:NL:GHARL:2016:4219. De Belastingdienst rekent bitcoins en andere cryptovaluta als ethereum, ripple
  tot vermogensbestanddelen die dienen te worden opgegeven in box 3
  voor de vermogensbelasting. De civielrechtelijke complicaties van cryptocurrency’s blijven hier buiten beschouwing. Zie o.a. T.J. de Graaf, ‘De
  kwalificatie van bitcoins’, NJB, 2019/2, p. 6-19.
  DNB en AFM, Crypto’s, Aanbevelingen voor een regelgevend kader,
  december 2018, p. 4.
  Zie aflevering september 2018, nr. 3 van dit tijdschrift, p. 195 e.v.
  