text: PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University
  Nijmegen
  
  The following full text is a publisher's version.
  For additional information about this publication click this link.
  http://hdl.handle.net/2066/150292
  
  Please be advised that this information was generated on 2024-07-14 and may be subject to
  change.
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud Universiteit Nijmegen 59665+65441
  
  Jurisprudentieoverzicht
  Mr. E.M.A. van Amersfoort*
  
  Uitleg testament ten aanzien van loon executeur
  • Hof Amsterdam 11 maart 2014, ECLI:NL:GHAMS:
  2014:800
  In geschil is onder meer of de executeur recht heeft op
  loon. Erflater heeft in zijn testament van 1989 opgenomen dat ‘tot uitvoerder van zijn uiterste wilsbeschikking
  wordt benoemd diegene die daartoe bij codicil zal zijn
  aangewezen zonder daarvoor het wettelijk loon te ontvangen’. Bij codicil heeft erflater notaris X aangewezen
  tot executeur. Het hof oordeelt dat het testament zo
  moet worden uitgelegd dat de executeur geen recht
  heeft op het wettelijk loon. Destijds gold een moeilijk
  werkbare regeling voor het vaststellen van het loon van
  de executeur. Kennelijk hebben de advocaat van erflater
  en X bij het opstellen van het testament bedoeld dat
  deze regeling buiten toepassing blijft. Het testament
  bevat geen aanwijzing dat de executeur helemaal geen
  recht heeft op loon en er zijn geen bijkomende omstandigheden gesteld die tot een andere uitleg leiden.
  Komt deze vordering overeen met het versterferfdeel of
  met de legitieme portie?
  Volgens de rechtbank is het testament niet eenduidig
  ten aanzien van het begrip ‘wettelijk erfdeel’ en is uitleg
  ex artikel 4:46 van het Burgerlijk Wetboek (BW) nodig.
   Onder het oude erfrecht werd onder ‘het wettelijk erfdeel’ verstaan ‘de legitieme portie’. In het testament van
  erflater wordt de echtgenote benoemd tot enig erfgenaam en wordt aan de afstammelingen ‘het wettelijk erfdeel’ toegekend. Bovendien spreekt het testament over
  ‘legitimarissen’. Dit kan erop duiden dat aan X een vordering is toegekend ter hoogte van zijn legitieme portie.
  Echter, elders in het testament worden de afstammelingen ook ‘mededeelgenoten’ genoemd. Dit zou kunnen
  duiden op een vordering van X ter hoogte van zijn versterferfdeel. Het testament is dus niet eenduidig.
  Bovendien zijn er geen aanwijzingen dat de erflater de
  bedoeling heeft gehad om de kinderen uit zijn eerste
  huwelijk (onder wie X) een lager aandeel na te laten dan
  de kinderen uit zijn tweede huwelijk. De rechtbank concludeert hieruit dat het aandeel van X in de nalatenschap gelijk is aan het versterferfdeel.
  Juni 2015
  
  Juli 2015
  
  Uitleg begrip ‘wettelijk erfdeel’
  • Rb. Amsterdam 24 juni 2015, ECLI:NL:RBAMS:
  2015:3904
  Erflater heeft in zijn – onder het oude erfrecht opgemaakte – testament de volgende bepaling opgenomen:
  ‘Ik benoem tot enig en algehele erfgenaam van mijn
  nalatenschap mijn aanstaande echtgenote, (…) behoudens het wettelijk erfdeel dat aan mijn afstammelingen
  toekomt.’ Verder bevat het testament een ouderlijke
  boedelverdeling (OBV) ten gunste van de echtgenote. In
  geschil is de omvang van de vordering van kind X.
   Verzoek vaststellen vereffeningskosten ex artikel
  4:209 BW
  • Rb. Midden-Nederland 28 juli 2015, ECLI:NL:
  RBMNE:2015:5950
  De erfgenamen – tevens vereffenaars op grond van artikel 4:195 BW – verzoeken de kantonrechter op grond
  van artikel 4:209 BW de vereffeningskosten vast te stellen en de aan dat verzoek verbonden griffierechten ten
  laste van de Staat te brengen. De kantonrechter wijst dit
  verzoek af. De vereffeningswerkzaamheden rusten op de
  erfgenamen zelf op grond van artikel 4:195 jo. artikel
  4:211 BW. Als de erfgenamen deze werkzaamheden
  door een professional laten uitvoeren, omdat zij dit zelf
  niet kunnen, leidt dit er niet toe dat de vereffeningskos-
  
  Juni 2014
  
  *
  
  Rubriek verzorgd door Netwerk Notarissen onder verantwoordelijkheid
  van de hoofdredactie.
  doi: 10.5553/TE/187416812015016006004
  
  TE december 2015 | nr. 6
  
  143
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud Universiteit Nijmegen 59665+65441
  
  ten ten laste van de nalatenschap kunnen worden
  gebracht. Er is geen wettelijke grondslag voor het vaststellen van het loon van de erfgenamen tevens vereffenaars om de vereffeningswerkzaamheden uit te voeren.
  De wet biedt alleen de mogelijkheid om het loon van de
  door de rechtbank benoemde vereffenaar vast te stellen.
  Ten aanzien van de griffierechten overweegt de kantonrechter dat deze kosten als vereffeningskosten ten laste
  van de nalatenschap moeten komen als deze kosten uit
  de baten van de nalatenschap kunnen worden voldaan.
  Nu uit de boedelbeschrijving blijkt dat de griffierechten
  uit de baten van de nalatenschap kunnen worden voldaan, wordt het verzoek afgewezen.
   (Zie ook Rb. Midden-Nederland 21 juli 2015,
  ECLI:NL:RBMNE:2015:5947; Rb. Midden-Nederland
  21 juli 2015, ECLI:NL:RBMNE:2015:5948;.Rb. Midden-Nederland 28 juli 2015, ECLI:NL:RBMNE:
  2015:5949.)
  Augustus 2015
  
  144
  
  Ontslag testamentair bewindvoerder ex artikel
  4:164 BW
  • Rb. Midden-Nederland 4 augustus 2015, ECLI:NL:
  RBMNE:2015:5532
  Een verzoek wordt ingediend tot het ontslag van A als
  testamentair bewindvoerder op grond van artikel 4:164
  BW. De kantonrechter overweegt dat A zijn taken onder
  meer heeft verwaarloosd door niet de opgelegde rekening en verantwoording af te leggen. Onbekend is of A
  een boedelbeschrijving heeft opgemaakt. Daarnaast
  heeft A privéopnames gedaan van het onder bewind
  gestelde vermogen, waardoor het wantrouwen jegens A
  gegrond is. Dit leidt ertoe dat gewichtige gronden aanwezig zijn voor het ontslag van A. Het verzoek wordt
  toegewezen.
  Verzoek machtiging tot verwerpen nalatenschap
  afgewezen
  • Rb. Midden-Nederland 4 augustus 2015, ECLI:NL:
  RBMNE:2015:5534
  Erflater heeft geen testament opgemaakt, zodat op
  grond van het versterferfrecht dochter A erfgenaam is.
  A verwerpt de nalatenschap, als gevolg waarvan de minderjarige kleindochter X erfgenaam wordt. A verzoekt
  de kantonrechter op grond van artikel 4:193 BW een
  machtiging te verlenen om namens haar minderjarige
  dochter X de nalatenschap van erflater te verwerpen. A
  heeft al 27 jaar geen contact met erflater en X heeft nog
  nooit contact met erflater gehad. De omvang van de
  nalatenschap is onduidelijk en het is onmogelijk meer
  informatie te vergaren. A wil de verplichtingen die volgen uit de beneficiaire aanvaarding – waaronder het ontruimen en verkopen van de woning van erflater in
  Duitsland – vermijden, mede gelet op de emotionele
  belasting en de afstand.
   De kantonrechter wijst het verzoek af. Weliswaar
  bestaat nog onduidelijkheid over de omvang van de
  nalatenschap, maar op grond van de nu bekende gegevens heeft de nalatenschap een positieve waarde van
  € 20.000. Met dit bedrag kan A hulp en deskundigen
  TE december 2015 | nr. 6
  
  inschakelen om te voldoen aan de verplichtingen die
  ontstaan door de beneficiaire aanvaarding. Volgens de
  kantonrechter is het verwerpen van de nalatenschap niet
  in het belang van de minderjarige X, omdat de nalatenschap ruimschoots positief lijkt te zijn en de bezwaren
  tegen beneficiaire aanvaarding kunnen worden ondervangen.
  Inbrengverplichting
  • Rb. Midden-Nederland 5 augustus 2015, ECLI:NL:
  RBMNE:2015:5764
  A en B zijn in gemeenschap van goederen gehuwd en
  hebben drie kinderen. A en B zijn overleden in 2007 respectievelijk 2011. B heeft haar kinderen tot enige erfgenamen benoemd en heeft bepaald dat zoon X niet meer
  dan zijn legitieme portie verkrijgt. In 1995 heeft A aan
  zoon Y een onroerende zaak overgedragen. In geschil is
  onder meer dat volgens X de koopsom zo laag was dat
  sprake is van een gift die moet worden ingebracht in de
  nalatenschap van A en/of B.
  De rechtbank stelt voorop dat het voor de afwikkeling
  van de nalatenschap van B niet van belang is of in de
  overdracht van de onroerende zaak een gift is besloten.
  Vaststaat dat de overdracht is gedaan door A. Dat A en
  B in gemeenschap van goederen zijn gehuwd en dat een
  (eventuele) gift uiteindelijk ten laste van beiden komt,
  leidt niet ertoe dat deze gift mede door B is gedaan.
  Voor de inbrengplicht van giften in het kader van de
  verdeling van een nalatenschap geldt volgens de parlementaire geschiedenis een formele benadering: de gift
  wordt geheel toegerekend aan degene die partij was.
   De (eventuele) gift is onder oud recht gedaan. Artikel
  139 van de Overgangswet (OW) bepaalt dat een erfgenaam die onder oud recht niet is ontheven van zijn
  inbrengplicht, ook verplicht is tot de inbreng van een
  gift in een nalatenschap die onder het nieuwe recht is
  opengevallen. Y is op grond van artikel 4:233 lid 2 BW
  niet verplicht tot inbreng voor zover de waarde van de
  (eventuele) gift groter is dan zijn aandeel in de nalatenschap van A. Omdat de omvang van de nalatenschap
  van A niet kan worden vastgesteld en daardoor evenmin
  de omvang van het erfdeel van Y, kan het bedrag van de
  inbrengplicht ook niet in rechte worden vastgesteld.
  Ontslag executeur ex artikel 4:149 lid 2 BW
  • Hof Den Haag 12 augustus 2015, ECLI:NL:GHDHA:
  2015:2523
  De erfgenamen verzoeken het hof de bestreden beschikking te vernietigen en opnieuw rechtdoende in hoger
  beroep X als executeur van de nalatenschap te ontslaan.
   Aan een executeur kan ontslag worden verleend wegens
  gewichtige redenen (art. 4:149 lid 2 BW). Het hof stelt
  voorop dat een executeur ook verplichtingen heeft bij de
  uitoefening van zijn taken, in het bijzonder de plicht om
  met bekwame spoed een boedelbeschrijving op te maken
  (art. 4:146 lid 2 BW). Het hof oordeelt dat X deze verplichting ernstig heeft veronachtzaamd, nu er na ruim
  zeven jaar nog steeds geen definitieve boedelbeschrijving is opgemaakt. Het is niet ondenkbaar dat – gelet op
  de afgelopen zeven jaar – de afwikkeling van de nalatendoi: 10.5553/TE/187416812015016006004
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud Universiteit Nijmegen 59665+65441
  
  schap niet voortvarend zal plaatsvinden als X als executeur aanblijft. Bovendien heeft X niet voldaan aan haar
  uitgebreide informatieplicht jegens de erfgenamen. Het
  hof oordeelt verder dat de vertrouwensrelatie tussen X
  en de erfgenamen is weggevallen doordat de erfgenamen
  een diep, langdurig en niet van enige grond ontbloot
  wantrouwen hebben jegens X door haar handelen en
  met name nalaten. De ontbrekende vertrouwensrelatie
  in samenhang met het verzuimen een boedelbeschrijving op te maken leidt tot een gewichtige reden die het
  ontslag van X rechtvaardigt.
  Executeur kan vordering uit bestuurdersaansprakelijkheid instellen namens erfgenamen
  • Rb. Rotterdam 19 augustus 2015, ECLI:NL:RBROT:
  2015:5922
  De executeur wil X als feitelijk bestuurder van een
  onderneming aansprakelijk stellen op grond van artikel
  6:162 BW, omdat X bij het aangaan van een kredietovereenkomst met erflater onjuiste informatie heeft verschaft over de financiële positie van de onderneming,
  terwijl X wist of behoorde te weten dat de onderneming
  niet binnen een redelijke termijn haar verplichting tot
  terugbetaling zou kunnen voldoen en geen verhaal kon
  bieden.
   De executeur heeft een verklaring van executele overgelegd, waaruit blijkt dat hij zijn benoeming tot executeur
  heeft aanvaard en een verklaring met de instemming van
  de echtgenote van erflater tot het voeren van deze procedure. De rechtbank oordeelt dat de executeur bevoegd
  is tot het instellen van deze vordering. Omdat de executeur is benoemd tot beredderaar van de nalatenschap en
  aan hem het bezit van de goederen van de nalatenschap
  is toegekend, is de executeur bevoegd tot het beheer
  (art. 133 van de Overgangswet nieuw Burgerlijk Wetboek, OnBW) van de goederen van de nalatenschap. Op
  grond van artikel 3:1 jo. artikel 3:6 BW is een vorderingsrecht aan te merken als een goed. Volgens de rechtbank behoort het uitwinnen van een vorderingsrecht tot
  de normale exploitatie daarvan en is dus aan te merken
  als een beheershandeling. Nu artikel 4:145 lid 2 BW
  bepaalt dat de executeur gedurende zijn beheer de erfgenamen in en buiten rechte vertegenwoordigt, is de
  executeur bevoegd een vordering ex artikel 6:162 BW in
  eigen naam in te stellen ten behoeve van de erfgenamen.
  Voorschotbetalingen op loon vereffenaar
  • Hof Arnhem-Leeuwarden 25 augustus 2015, ECLI:NL:
  GHARL:2015:7022
  Het hof oordeelt dat – ondanks het uitgangspunt van de
  wet dat het loon van de vereffenaar pas wordt betaald na
  het verbindend worden van de uitdelingslijst – de kantonrechter de mogelijkheid heeft aan de vereffenaar
  (periodiek) voorschotten op zijn loon toe te kennen.
   Betaling van voorschotten op het loon van de vereffenaar kan nodig zijn als de vereffening bewerkelijk en
  complex is, veel tijd vraagt en lang duurt. Dit sluit aan
  bij artikel 6.2 van de Recofa-richtlijnen, dat ziet op de
  voorschotten van het loon van een curator in een faillissement. Een voorschot op loon is alleen mogelijk als de
  doi: 10.5553/TE/187416812015016006004
  
  boedel dit toelaat. Essentieel bij deze beoordeling is een
  verslaglegging als bedoeld in artikel 73a van de Faillissementswet (Fw). Volgens het hof leidt redelijke wetstoepassing ertoe dat de vereffeningskosten met inbegrip
  van loon moeten worden voldaan vóór de overige schulden van de nalatenschap (art. 4:7 lid 1 BW), met uitzondering van de kosten van lijkbezorging en de andere
  wettelijke voorrangsregels.
  Bedrijfsoverdracht met meerwaardeclausule;
  omvang legitieme portie
  • Rb. Noord-Nederland 26 augustus 2015, ECLI:NL:
  RBNNE:2015:4128
  A en B zijn gehuwd in gemeenschap van goederen. A
  heeft vóór zijn overlijden een veeteeltbedrijf overgedragen aan kind Y. Bij de overdracht is de volgende meerwaardeclausule overeengekomen: Y is verplicht bij vervreemding van (een deel van) het veeteeltbedrijf binnen
  tien jaar de meerwaarde uit te keren aan A en B of hun
  rechtsverkrijgers. Y draagt het veeteeltbedrijf binnen
  tien jaar over. Na het overlijden van A en B leidt deze
  overdracht tot een geschil tussen de kinderen X en Y.
  Na het overlijden van A en B vordert X op grond van de
  meerwaardeclausule een bedrag van Y. Volgens de
  rechtbank is X niet-ontvankelijk, omdat de meerwaardeclausule leidt tot één vorderingsrecht op Y waarin de
  erfgenamen van A en B gezamenlijk gerechtigd zijn. X
  kan als deelgenoot in deze gemeenschappelijke vordering niet voor zichzelf een rechterlijke uitspraak verlangen (HR 5 maart 1999, ECLI:NL:HR:1999:ZC2868).
   Bovendien kan X geen vordering instellen ten behoeve
  van de gemeenschap, omdat artikel 3:171 BW alleen ziet
  op vorderingen tegen derden en niet tegen een andere
  deelgenoot (HR 8 september 2000, ECLI:NL:HR:
  2000:AA7043).
  B heeft in haar testament bepaald dat X erfgenaam is ter
  grootte van zijn legitieme portie. X stelt dat B aan Y een
  gift heeft gedaan, doordat zij heeft afgezien van het
  recht tot verdeling uit hoofde van de meerwaardeclausule. Deze gift moet volgens X in aanmerking worden
  genomen bij de berekening van zijn legitieme portie
  (art. 4:65 lid 1 BW). De rechtbank oordeelt dat geen
  sprake is van een gift. Weliswaar kan ook een niethandelen onder omstandigheden leiden tot een bevoordeling uit vrijgevigheid, maar X heeft de beoogde vrijgevigheid van B niet, althans onvoldoende met feiten en
  omstandigheden onderbouwd. Dat B op de hoogte was
  van de overdracht acht de rechtbank onvoldoende.
  Bovendien heeft B geen afstand gedaan van een (eventueel) vorderingsrecht en rust op haar als schuldeiser niet
  de verplichting om de vordering op te eisen.
   Ten slotte stelt X dat het veeteeltbedrijf tegen een te
  lage waarde is overgedragen aan Y en dat hierin een gift
  ligt besloten. Deze gift moet voor de helft worden toegerekend aan de nalatenschap van B. De rechtbank oordeelt dat gezien de omstandigheden geen sprake is van
  een gift als de overdracht heeft plaatsgevonden tegen de
  agrarische waarde. Dit volgt uit het feit dat het gaat om
  de overdracht van een in familieverband uitgeoefend
  veeteeltbedrijf door A en Y. Bovendien voorziet de
  TE december 2015 | nr. 6
  
  145
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud Universiteit Nijmegen 59665+65441
  
  maatschapsakte in een eventuele bedrijfsoverdracht aan
  Y, is het advies van een deskundige bij de bedrijfsoverdracht ingewonnen en is een gebruikelijke meerwaardeclausule opgenomen.
  Omvang nalatenschap; uitvaartkosten
  • Rb. Rotterdam 26 augustus 2015, ECLI:NL:RBROT:
  2015:6303
  In geschil is de omvang van de nalatenschap van erflaatster. Erflaatster laat haar vier kinderen als erfgenaam
  achter, onder wie kind X. De andere kinderen stellen
  dat X wanprestatie heeft gepleegd bij het gevoerde
  beheer over de financiën van erflaatster, als gevolg waarvan de nalatenschap nihil is. Volgens de rechtbank komt
  zowel wanprestatie als onrechtmatig handelen door X
  bij het beheer van de financiën van erflaatster niet vast
  te staan.
  De erfgenamen hebben de nalatenschap zuiver aanvaard. Nu de nalatenschap ontoereikend is om de kosten
  van de uitvaart te voldoen, moeten de erfgenamen het
  tekort aanvullen uit hun eigen vermogen. De uitkering
  die X heeft ontvangen uit hoofde van een begrafenispolis komt volgens de rechtbank niet in mindering op de
  kosten van de uitvaart. Omdat X altijd de premies van
  de polis uit zijn eigen vermogen heeft voldaan, valt de
  uitkering van de begrafenispolis niet in de nalatenschap
  maar in het eigen vermogen van X.
   146
  
  Opheffing vereffening, vaststelling vereffeningskosten en griffiekosten ten laste van de Staat
  • Rb. Midden-Nederland 27 augustus 2015, ECLI:NL:
  RBMNE:2015:6409
  De erfgenamen verzoeken de kantonrechter om opheffing van de vereffening, het vaststellen van de vereffeningskosten en de griffierechten ten laste van de Staat te
  doen komen. De nalatenschap is negatief. Met het saldo
  van de baten is – met inachtneming van de rangorde van
  schuldeisers – een deel van de schulden voldaan. Er resteert geen geld om verdere betalingen te doen.
  Volgens de kantonrechter is er voldoende reden tot de
  opheffing van de vereffening ex artikel 4:209 lid 1 BW.
  Daarnaast oordeelt de kantonrechter dat de griffierechten die aan het indienen van dit verzoekschrift zijn verbonden, ten laste van de Staat komen. Dit volgt uit de
  overeenkomsten tussen de regeling van de kosteloze
  behandeling van een faillissement (art. 16 Fw) en de
  regeling van de kosteloze vereffening van een nalatenschap (art. 4:209 BW).
  Het verzoek tot het vaststellen van de vereffeningskosten wordt deels toegewezen. De kosten die de notaris
  heeft gemaakt met het maken van een eerste opzet van
  de brieven, het maken van de volmachten in verband
  met de beneficiaire aanvaarding en het toezenden van
  deze volmachten aan de rechtbank zijn volgens de kantonrechter geen vereffeningskosten.
   TE december 2015 | nr. 6
  
  September 2015
  Inkorting; privatieve vertegenwoordigingsbevoegdheid executeur
  • Rb. Midden-Nederland 2 september 2015, ECLI:NL:
  RBMNE:2015:6265
  Erflaatster heeft tot erfgenaam benoemd dochter A, drie
  stiefkinderen B, C en D en pleegdochter E. Erflaatster
  heeft tijdens leven aan alle vijf de erfgenamen € 22.500
  geschonken. A doet een beroep op haar aanvullende
  legitieme portie. Haar verkrijging krachtens erfrecht
  bedraagt € 13.541, terwijl haar legitieme portie € 90.103
  bedraagt. Hierop komt in mindering haar verkrijging
  krachtens erfrecht (€ 13.541) en de schenking
  (€ 22.500), zodat een legitimaire aanspraak van € 54.062
  resteert (art. 4:71 BW).
  Vervolgens is de vraag ten laste waarvan de legitimaire
  aanspraak van A moet worden gedaan. Op grond van
  artikel 4:87 jo. artikel 4:91 BW worden de makingen en
  giften aan B, C en D niet ingekort. Niet is voldaan aan
  de uitzondering dat inkorting wel plaatsvindt als de
  waarde van de verkrijgingen van de stiefkinderen hoger
  is dan tweemaal het bedrag dat de legitieme portie van A
  was geweest als deze stiefkinderen de eigen kinderen van
  erflaatster waren geweest (art. 4:91 lid 1 BW). Dit betekent dat alleen de making en giften aan E voor inkorting
  in aanmerking komen.
  Eerst komt het erfdeel van E voor inkorting in aanmerking (art. 4:87 lid 2 BW). De rechtbank oordeelt dat A
  niet-ontvankelijk is ten aanzien van haar vordering tot
  inkorting van het erfdeel van E, omdat een executeur is
  benoemd. A moet bij de executeur aankloppen, omdat
  de executeur privatief bevoegd is om bij de vervulling
  van zijn taak – waaronder het voldoen van de legitieme
  portie – E in en buiten rechte te vertegenwoordigen.
   Deze niet-ontvankelijkheid geldt niet voor de vordering
  tot inkorting van de giften aan E, omdat A een rechtstreekse vordering tot inkorting heeft op E (art. 4:79 sub
  b jo. art. 4:89 lid 1 en 4:90 lid 1 BW). De rechtbank
  wijst deze laatste vordering toe.
  Niet opeisen legitieme portie een schenking?
  • Rb. Limburg 3 september 2015, ECLI:NL:RBLIM:
  2015:8068
  De rechtbank oordeelt dat het niet opeisen van de legitieme portie door X, waardoor haar kinderen een hoger
  bedrag uit de nalatenschap van erflaatster verkrijgen,
  niet wordt aangemerkt als een schenking van X aan haar
  kinderen. Voor een schenking is vereist dat X ten koste
  van haar vermogen de kinderen verrijkt. Het vermogen
  van X blijft onveranderd en vermindert niet doordat zij
  geen aanspraak maakt op haar legitieme portie, dus er is
  geen sprake van een schenking.
  Verstrekken ‘financiële administratie’; afleggen
  rekening en verantwoording
  • Hof Den Haag 8 september 2015, ECLI:NL:GHDHA:
  2015:2563
  Erflater overlijdt en laat twee dochters (A c.s.) en zoon
  B achter als erfgenaam. B is tevens benoemd tot executeur. Omdat alle partijen de nalatenschap beneficiair
  doi: 10.5553/TE/187416812015016006004
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud Universiteit Nijmegen 59665+65441
  
  hebben aanvaard, is de taak van B als executeur geëindigd ex artikel 4:149 lid 1 sub d BW. De rechtbank heeft
  – na meerdere tussenvonnissen – B bevolen inzage in en
  desgewenst afschrift van de gehele financiële administratie aan A c.s. te verstrekken en rekening en verantwoording af te leggen over het door hem gevoerde
  beheer over de nalatenschap. B vordert vernietiging van
  dit vonnis.
   Het hof oordeelt dat de rechtbank in het bestreden vonnis niet duidelijk heeft aangegeven wat van B wordt verwacht ten aanzien van het verstrekken van de ‘financiële
  administratie’, omdat de rechtbank in de tussenvonnissen telkens andere begrippen hanteert. Verder merkt het
  hof op dat A c.s. geen commentaar hebben geleverd op
  de reeds geleverde stukken. Daar komt volgens het hof
  nog bij dat A c.s. als vereffenaars deze gegevens ook zelf
  hadden kunnen opvragen bij de bank en de voormalige
  boekhouder van erflater.
  Over de rekening en verantwoording oordeelt het hof
  dat B heeft voldaan aan zijn verplichting. Hiertoe overweegt het hof dat B in verband met de beneficiaire aanvaarding slechts een korte periode executeur is geweest,
  de partijen broer en zusters zijn, de omvang van de nalatenschap beperkt is, A c.s. op de hoogte waren van de
  inhoud van het testament en dat zij een boedelbeschrijving en bankafschriften hebben ontvangen. Bovendien
  hadden A c.s. als vereffenaars ook zelf bij de bank en de
  accountant de gewenste gegevens kunnen opvragen.
  Ontvankelijkheid in vordering tot nietigverklaring
  uiterste wilsbeschikking
  • Rb. Rotterdam 9 september 2015, ECLI:NL:RBROT:
  2015:6755
  X vordert onder meer de vernietiging van de uiterste
  wilsbeschikking wegens wilsonbekwaamheid van erflater
  en ontslag van A en B als executeur-afwikkelingsbewindvoerders. De rechtbank verklaart X niet-ontvankelijk in haar vorderingen. X heeft ten onrechte de erfgenamen in persoon gedaagd. Omdat het aandeel in de
  nalatenschap van de erfgenamen onder bewind is
  gesteld, hadden de executeurs in hun hoedanigheid van
  testamentair bewindvoerder in rechte moeten worden
  betrokken. Daarnaast zijn ook A en B in persoon
  gedaagd in plaats van in hun hoedanigheid van executeur-afwikkelingsbewindvoerder.
   Uitleg legaat; artikel 4:49 BW
  • Hof Arnhem-Leeuwarden 22 september 2015, ECLI:NL:
  GHARL:2015:7099
  Erflater heeft zijn twee neven A c.s. benoemd tot enig
  erfgenaam. Aan B is onder meer zijn woning gelegateerd. In geschil is of het legaat van de woning voor de
  helft is vervallen op grond van artikel 4:49 lid 1 BW.
  Erflater was namelijk op het moment van testeren weliswaar enig rechthebbende van de woning, maar hij was
  slechts voor de helft onvoorwaardelijk gerechtigd. Voor
  de andere helft was hij gerechtigd onder de ontbindende
  voorwaarde dat A c.s. nog in leven zijn op het tijdstip
  van zijn overlijden (verkregen krachtens tweetrapsmaking, waarbij A c.s. als verwachters optreden). A c.s.
  doi: 10.5553/TE/187416812015016006004
  
  stellen dat door het overlijden van erflater de ontbindende voorwaarde is vervuld, als gevolg waarvan de
  helft van de onverdeelde woning niet meer tot zijn nalatenschap behoort.
  Het hof oordeelt dat uitleg van de uiterste wil antwoord
  moet geven op de vraag of de helft van het legaat is vervallen of niet, omdat uit de uiterste wil zelf moet kunnen worden afgeleid dat erflater de beschikking niettemin heeft gewild (art. 4:49 lid 1 BW). Volgens het hof
  biedt de uiterste wil geen steun voor het standpunt dat
  erflater beoogde het legaat ook te maken voor de woning
  in zijn geheel voor het geval dat de woning – door de
  vervulling van de ontbindende voorwaarde – niet volledig tot zijn nalatenschap zou behoren. Dit betekent dat
  het legaat van de woning op grond van artikel 4:49 lid 1
  BW deels is vervallen.
  Wilsbekwaamheid erflater
  • Rb. Den Haag 23 september 2015, ECLI:NL:RBDHA:
  2015:11176
  Erflater heeft 14 juli 2008 een uiterste wil opgemaakt.
   De kinderen uit zijn eerste huwelijk (A c.s.) stellen
  onder meer dat de uiterste wil nietig is, omdat erflater
  de uiterste wil heeft gemaakt onder invloed van een
  geestelijke stoornis (art. 3:34 lid 2 BW).
  De rechtbank oordeelt dat erflater niet wilsonbekwaam
  was. De fysieke beperkingen (afwezig zijn en nauwelijks
  kunnen praten) als gevolg van zijn ziektes en – mogelijk
  – medicijngebruik brengen niet zonder meer met zich
  dat erflater ook wilsonbekwaam is. De rechtbank acht
  hierbij van belang dat de uiterste wil is verleden ten
  overstaan van een notaris, die heeft geoordeeld dat erflater voldoende wilsbekwaam was. Bovendien heeft erflater al in februari 2008 het besluit genomen zijn uiterste
  wil te wijzigen en is toen de inhoud van de uiterste wil al
  bepaald, terwijl uit de verklaringen van A c.s. volgt dat
  de fysieke toestand pas korte tijd voor het testeren
  (14 juli 2008) was verslechterd. Ten slotte geeft ook de
  inhoud van de uiterste wil geen aanleiding wilsonbekwaamheid aan te nemen. Erflater heeft tijdens leven
  verklaard zijn kinderen goed verzorgd achter te willen
  laten. In de uiterste wil is niet van de wettelijke verdeling afgeweken, zodat hieraan is voldaan. Dat de wilsrechten (art. 4:19-22 BW) zijn uitgesloten, doet daaraan
  niet af, omdat dit overeenkomt met de wens van erflater
  dat zijn bezittingen bij elkaar zouden blijven.
   Verdeling nalatenschap; overgeslagen goed
  • Rb. Midden-Nederland 23 september 2015, ECLI:NL:
  RBMNE:2015:6791
  Deze uitspraak ziet op een geschil tussen de twee broers
  A en B of een collectie affiches wel of niet tot de nalatenschap van hun vader behoort en of daarvan nog verdeling kan worden gevorderd. B heeft de affiches al
  jaren onder zich en stelt dat erflater deze affiches heeft
  geschonken. De rechtbank leidt uit een brief van erflater
  af dat erflater deze affiches niet aan B heeft geschonken
  en evenmin volgt uit deze brief dat erflater de affiches
  als waardeloos beschouwde, waardoor B de eigendom
  zou hebben verkregen ex artikel 5:4 BW. Ook het
  TE december 2015 | nr. 6
  
  147
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud Universiteit Nijmegen 59665+65441
  
  beroep van B op het feit dat erflater afstand heeft gedaan
  van de affiches (art. 5:18 BW), dat natrekking heeft
  plaatsgevonden wegens oneigenlijke vermenging met de
  lijsten en dat verkrijgende verjaring (art. 3:99 BW) heeft
  plaatsgevonden, wijst de rechtbank af. Volgens de rechtbank zijn de affiches eigendom van erflater gebleven en
  maken dus onderdeel uit van de nalatenschap.
   Op grond van artikel 3:179 lid 2 BW kan A een nadere
  verdeling van de nalatenschap vorderen, omdat bij de
  verdeling één of meer goederen zijn overgeslagen. Een
  vordering ex artikel 3:179 lid 2 BW is niet aan verjaring
  onderhevig (HR 27 maart 2015, ECLI:NL:HR:
  2015:762). Voor de vraag of een overgeslagen goed alsnog kan worden verdeeld, is niet relevant of het goed
  opzettelijk of onbewust is overgeslagen. Het beroep op
  de redelijkheid en billijkheid treft geen doel. Ten slotte
  is ook geen sprake van rechtsverwerking door de eerder
  gevoerde procedures, omdat deze procedures zijn geroyeerd. Dit brengt mee dat enkel de verdeling van de nalatenschap is afgerond voor zover op dat moment bekend.
  Dit betekent dat een vordering tot nadere verdeling voor
  toewijzing vatbaar is. (De beslissing wordt thans aangehouden, omdat de zwager als derde erfgenaam in de
  procedure moet worden betrokken.)
  
  148
  
  Wilsbekwaamheid erflater
  • Rb. Zeeland-West-Brabant 23 september 2015, ECLI:
  NL:RBZWB:2015:6246
  De rechtbank maakt uit het aangevoerde bewijs op dat
  erflater in de laatste jaren voor zijn overlijden enigszins
  symptomen van ouderdomsdementie vertoonde. Dit
  leidt echter niet zonder meer tot de conclusie dat erflater bij het opmaken van zijn testament niet wilsbekwaam
  was. De rechtbank betreurt het dat de notaris niet als
  getuige naar voren is gebracht, omdat verhoor van de
  notaris meer duidelijkheid zou kunnen verschaffen. Nu
  moet de rechtbank het doen met het aangevoerde
  bewijs. Doorslaggevend acht de rechtbank de (schriftelijke en daarna telefonisch herhaalde) uitlating van de
  notaris dat zij geen reden zag om het Stappenplan
  Beoordeling Wilsbekwaamheid te volgen, omdat erflater
  voldoende in staat was om zijn wil te verklaren.
   Oktober 2015
  Erfrechtspauliana
  • Hof Arnhem-Leeuwarden 1 oktober 2015, ECLI:NL:
  GHARL:2015:7355
  A heeft de nalatenschap van zijn moeder verworpen. X
  (een schuldeiser van A) heeft een verzoek ex artikel
  4:205 BW ingediend, omdat X meent dat hij is benadeeld door de verwerping van A. Het hof overweegt
  eerst dat voldoende vaststaat dat X een vordering op A
  heeft. Vervolgens is de vraag of X door de verwerping
  van A klaarblijkelijk is benadeeld. Van klaarblijkelijke
  benadeling is sprake als X zijn vordering niet (geheel)
  op A kan verhalen en aan A een aandeel in het overschot
  van de nalatenschap zou zijn toegekomen, indien A niet
  had verworpen. Vaststaat dat A onvoldoende verhaal
  biedt voor de vordering van X. De nalatenschap had op
  de sterfdatum van erflaatster een positief saldo en volTE december 2015 | nr. 6
  
  gens het hof is onvoldoende gesteld of gebleken dat de
  waarde van de woning dusdanig veel lager is dan de
  WOZ-waarde of dat de vereffeningskosten zo hoog zijn
  dat de nalatenschap negatief uitvalt. Hieruit volgt dat
  aan A een aandeel in het overschot zou zijn toegekomen
  als hij de nalatenschap niet had verworpen. De wet eist
  niet dat de benadeling klaarblijkelijk bestond op het
  moment van verwerping en als de wet deze eis wel stelt,
  is volgens het hof daaraan voldaan. Het verzoek wordt
  toegewezen en het hof benoemt een vereffenaar.
  Bevoegdheid executeur tegeldemaking goederen
  ex artikel 4:147 BW
  • Hof Arnhem-Leeuwarden 6 oktober 2015, ECLI:NL:
  GHARL:2015:7486
  Executeur A heeft in weerwil van de erfgenamen het
  landgoed dat tot de nalatenschap behoort, verkocht aan
  X. Het hof buigt zich over de vraag of A de erfgenamen
  heeft gebonden aan de koopovereenkomst.
   Het hof stelt voorop dat A op grond van artikel 4:145
  BW bevoegd is de goederen uit de nalatenschap te beheren en de schulden te voldoen. Bij de vervulling van
  haar taak vertegenwoordigt A de erfgenamen. A is
  bevoegd goederen van de nalatenschap te gelde te
  maken, maar alleen voor zover dit nodig is om de schulden uit de nalatenschap te voldoen (art. 4:147 BW). Volgens het hof ontbrak de noodzaak om het landgoed te
  gelde te maken, omdat de erfgenamen hadden afgezien
  van de opeising van hun vordering op erflater ex artikel
  4:13 BW. Ook voor de voldoening van de andere schulden als bedoeld in artikel 4:7 BW was tegeldemaking
  niet nodig.
  Omdat het voor een derde moeilijk te beoordelen is of
  de executeur bevoegd is tot de tegeldemaking van goederen van de nalatenschap, is het voldoende dat de derde redelijkerwijs mag aannemen dat de tegeldemaking
  voor de voldoening van de schulden van de nalatenschap
  noodzakelijk is. In dit geval is X afgegaan op het advies
  van de notaris, die op de hoogte was van zowel de wens
  van de erfgenamen om het landgoed binnen de familie te
  houden als het feit dat zij hadden afgezien van de opeising van hun vordering op erflater. Deze kennis van de
  notaris is volgens het hof aan X toe te rekenen. Voor
  zover de notaris niet wordt geacht mede ten behoeve
  van X te zijn opgetreden, bestond er – mede gelet op de
  inhoud van het koopcontract – aanleiding voor X een
  nader onderzoek in te stellen naar de bevoegdheid van
  A. De bovenstaande overwegingen leiden ertoe dat X
  redelijkerwijs niet mocht aannemen dat de tegeldemaking van het landgoed nodig was en dat A bevoegd was
  tot het sluiten van de koopovereenkomst.
   Afwikkeling nalatenschap
  • Rb. Den Haag 14 oktober 2015, ECLI:NL:RBDHA:
  2015:11889
  Na het overlijden van hun ouders is tussen de broers A
  en B een omvangrijk erfrechtelijk geschil ontstaan,
  waarvan de belangrijkste onderwerpen hier aan bod
  komen. Vader overlijdt eerst en heeft een OBV in zijn
  
  doi: 10.5553/TE/187416812015016006004
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud Universiteit Nijmegen 59665+65441
  
  testament opgenomen. Moeder heeft A benoemd tot
  enig erfgenaam en executeur.
  De rechtbank buigt zich eerst over de omvang van het
  erfdeel van B in de nalatenschap van vader. B had schulden bij zijn ouders. Volgens de rechtbank kwalificeren
  drie schulden als verbintenissen tot nakoming na onbepaalde tijd. Deze vorderingen verjaren vijf jaar na de
  opeising daarvan. Omdat de ouders deze vorderingen
  niet hebben opgeëist, verjaren deze twintig jaar na de
  dag dat opeising op zijn vroegst mogelijk was (art. 3:307
  lid 2 BW). Op grond hiervan is volgens de rechtbank
  een deel van de vorderingen verjaard.
  Vervolgens buigt de rechtbank zich over de schenkingen
  van vader aan B. B is niet verplicht de schenkingen van
  vader in diens nalatenschap in te brengen, omdat vader
  de schenkingen bij testament heeft vrijgesteld van
  inbrengplicht (oud recht). Voor de omvang van de nalatenschap van moeder houdt de rechtbank geen rekening
  met de schenkingen, omdat deze door vader zijn gedaan.
  Dat vader en moeder in gemeenschap van goederen
  waren gehuwd en dat de schenkingen uiteindelijk ten
  laste van hen beiden zijn gekomen, doet daaraan niets af,
  omdat uit de parlementaire geschiedenis volgt dat de
  schenkingen in het geheel moeten worden toegerekend
  aan degene die partij was bij de schenking.
   Voor het vaststellen van de legitieme portie van B in de
  nalatenschap van moeder gaat de rechtbank in op de
  schulden en schenkingen van moeder. Voor de berekening van de legitieme portie komen in aanmerking de
  niet-verjaarde schulden van B aan zijn ouders en de
  door moeder betaalde successierechten over de erfdelen
  van A en B in de nalatenschap van vader. De rechtbank
  oordeelt dat niet ten laste van de legitimaire massa
  komen: de advocaatkosten van A, omdat deze niet zien
  op een algemeen belang waarvoor redelijke kosten van
  boedelafwikkeling moeten worden gemaakt, de kosten
  van de notarisklerk, omdat A deze eerder en beter
  onderbouwd had moeten indienen, en de kosten van
  executele, omdat deze laatste kosten volgens de rechtbank niet aftrekbaar zijn bij de berekening van de legitieme portie.
  doi: 10.5553/TE/187416812015016006004
  
  149
  
  TE december 2015 | nr. 6.
  