text: In genoemd artikel 2 is het beginsel opgenomen, waaruit de gelijkwaardigheid van de
  verschillende, in Indonesië geldende rechtsstelsels kan worden afgeleid. Wordt echter
  afgegaan op de in artikel 2 neergelegde bewoordingen, dan zou kunnen worden geconcludeerd, dat juist géén sprake is van gelijkwaardigheid van genoemde rechtstelsels.
  Hierin is immers gesteld, dat de vrouw de staat van haar man volgt. Wordt dit evenwel
  met een voorbeeld toegelicht, dan verkreeg een niet-Europese vrouw - bijvoorbeeld een
  Indonesische vrouw - die met een Europeaan - bijvoorbeeld een Nederlander - huwde,
  door huwelijk de Nederlandse nationaliteit en kan, vanuit juridisch oogpunt bekeken,
  tot gelijkwaardigheid van alle rechtsstelsels worden geconcludeerd. Het niet-Europese
  recht wordt dan gelijkgesteld met het Europese recht; dit blijkt nog duidelijker indien
  een Europese vrouw met een autochtone Indonesiër trouwde, hetgeen statuswijziging
  voor de Europese vrouw, zowel publiekrechtelijk als privaatrechtelijk ten gevolge had
  en van een vooropstelling van het Europese recht geen sprake was. *'
  Duidelijkheidshalve dient op het hierboven genoemde begrip "gemengd huwelijk" nader
  te worden ingegaan; hieronder wordt in de onderhavige Regeling verstaan, een huwelijk
  tussen personen, die in Indonesië aan verschillend recht zijn onderworpen. Dit kan zich
  voordoen als gevolg van verschil van godsdienst, van bevolkingsgroep, verschil van
  regio of plaats dan wel verschil van nationaliteit tussen de huwelijkspartners, welk
  laatste geval relevant is voor het hier behandelde onderwerp.
   Over het feit, of huwelijken tussen personen van verschillende nationaliteit ook onder
  de geldingssfeer van deze Regeling vallen, bestaat verschil van mening. Auteurs als
  Gautama en Syahmin nemen het standpunt in, dat dit wél het geval is en vatten derhalve
  het begrip "gemengd huwelijk" in ruime zin op c.q. zijn van mening, dat huwelijken
  tussen personen van verschillende nationaliteit - vooropgesteld, dat één der huwelijkspartners Indonesisch staatsburger is - ook onder genoemde Regeling zijn te brengen, een
  standpunt ook door mij gehuldigd. *** Ter staving van dit standpunt kan worden gewezen op artikel 10 van de RGH, dat inhoudt dat gemengde huwelijken buiten het
  gebied van Indonesië aangegaan geldig zijn, indien deze huwelijken gesloten zijn naar
  de vorm, gebruikelijk in het land waarin de voltrekking heeft plaatsgevonden. Hierbij
  is echter het voorbehoud gemaakt, dat géén der partijen gehandeld mag hebben tegen
  de voorschriften of vereisten van het voor hen geldende recht, wat betreft de hoedanigheden en voorwaarden, gevorderd om een huwelijk te kunnen aangaan. Ter illustratie
  kan een geval uit de jurisprudentie worden aangehaald, waarbij een huwelijk tussen een
  
  367. Gautama, Aneka Masalah, p. 310-324, die deze aangelegenheid vanuit verschillende aspecten belicht.
  368. Bedoeld is hier de situatie vóór de inwerkingtreding van de Huwelijkswet van 1974. Zie Syahmin,
  Penyelundupan Hukum, p.58.
   98
  
  Egyptische vrouw en een autochtone Indonesiër, die de Islamitische godsdienst belijdt,
  in Cairo in het jaar 1937 voltrokken - welk huwelijk onder vigeur van genoemde
  Regeling viel - door de "Pengadilan Negeri" te Jakarta, met het vonnis van 1 september
  1954, no. 269/1954 G. als geldig werd aangemerkt. **
  Inmiddels is de Huwelijkswet van 1974 afgekondigd, waarin de term "gemengde
  huwelijken" in beperktere zin dan in de RGH wordt opgevat, met name is beperkt tot
  een huwelijk tussen partijen die van nationaliteit verschillen, waarvan één Indonesisch
  staatsburger is.
  § i /to #e<fcr/a/ttfo o/K/etóüün^c/ïü/)fcracfoe/wde W# van 7 P i 0
  Zoals in het kader van het hiervoor uiteengezette reeds opgemerkt, had de afkondiging
  van de Wet van 1892 ten gevolge dat de status van autochtone Indonesiërs en met deze
  gelijkgestelden ongeregeld bleef; deze groeperingen werden in feite "vreemdeling".
  Regeling van de status van genoemde personen vormde derhalve een noodzaak, onder
  meer omdat deze aangelegenheid tot internationale moeilijkheden leidde met China,
  welk land aanspraak wenste te maken op het verlenen van diplomatieke bescherming
  van de overzee gevestigde Chinezen. Ook het Ottomaanse rijk erkende geen diplomatieke bescherming door Nederland ten aanzien van de Indonesische Mekkagangers.'™
  Om aan genoemde bezwaren tegemoet te komen, werd de Wet van 1910, N. Stb. 191055, Ind. Stb. 1910-296 betreffende het Nederlands onderdaanschap van niet-Nederlanders afgekondigd, die verschillende malen wijziging heeft ondergaan. *"
  -
  
  369. Gautama, S., Tafsiran Undang-Undang Kewarganegaraan Republik Indonesia, Bandung, 1973,
  p.150.
  370. Hecker, Das Staatsangehörigkeitsrecht, p.42. Zie ook Sanger, Die Indonesische, p . 2 9.
   371. Met de Wet van 10 juni 1927, Ind. Stb. 1927-418 (N. Stb. no. 175) werd onder meer de toepasselijkheid van de Wet van 1910 uitgebreid tot de bevolking van Suriname en van Curasao. Met de
  Wet van 18 mei 1929, Ind. Stb. 1929-294 (N. Stb. no. 258) werd een wijziging doorgevoerd in de
  Wet van 1910 inzake het verloren gaan van het Nederlandsen onderdaanschap voor zover het
  personen betreft, die me/ behoren tot de inheemse bevolking van Nederlandsch-Indië en nalaten aan
  de aangifteplicht in geval van verblijf in een vreemd land bij een Nederlandse consulaire ambtenaar
  in dat land Ie voldoen. Voorts werd met de Wet van 21 december 1936,Ind. Stb. 1937-389 (N. Stb.
  1936-912) onder meer bepaald, dat het verloren gaan van het Nederlandsen onderdaanschap door
  naturalisatie door een man, zich uitstrekt tot de met de genaturaliseerde gehuwde vrouw, tenzij zij
  door naturalisatie van haar man een vreemde nationaliteit niet deelachtig wordt noch kan worden
  en tot de ongehuwde kinderen die nog geen 18 jaar zijn, indien deze door de naturalisatie van de
  vader, of is deze onbekend of overleden - van de moeder, in een vreemd land een vreemde
  nationaliteit deelachtig worden. Met betrekking tot een vrouw was bovendien bepaald, dat door het
  aangaan van een huwelijk met een vreemdeling zij het Nederlands onderdaanschap verliest, tenzij
  zij diens vreemde nationaliteit niet deelachtig wordt noch kan worden. Van belang is voorts de
  wijziging van de Wet van 1910 in verband mei het KB van 20 mei 1937, Ind. Stb. 1937-392 inzake
  de vaststelling van de dag van inwerkingtreding van onder meer de Wet van 21 december 1936, Ind.
   Stb. 1937-389. In de bijlage van dit staatsblad is bepaald, dat het Verdrag nopens zekere vragen
  betreffende wetsconflicten inzake nationaliteit en van het Protocol betreffende een geval van
  
  99
  
  Hoe dient de status van deze Nederlandse onderdanen niet-Nederlanders te worden
  gezien? Chalanton omschrijft deze status als volgt: "Cette loi a créé, a cóté des Néerlandais, des "sujets néerlandais" qui ne sont ni Néerlandais ni étrangers. Les Néerlandais, cela va de soi, sont sujets néerlandais également, mais tous les sujets néerlandais
  ne sont pas Néerlandais. L'on voit par conséquent, que la possession de la qualité de
  sujet néerlandais ne sous-entend pas toujours celle de nationalité néerlandaise".™
  Hierop aansluitend kan op de mening van Mannoury worden gewezen, dat zuiver
  staatsrechtelijk redenerend, kan worden volgehouden dat niet het Nederlanderschap,
  maar het Nederlands onderdaanschap "de" Nederlandse nationaliteit was.'" Alhoewel
  als Nederlandse onderdanen niet alleen niet-Nederlanders die aan de met de Wet van
  1910 vastgestelde criteria beantwoorden, doch ook Nederlanders konden worden
  aangemerkt, ben ik het met Mannoury eens, dat het Nederlands onderdaanschap een
  hoedanigheid was, die de betrekking van een bepaald individu tot het toenmalige
  Nederlandsch-Indië (resp. Suriname of Curasao) tot uitdrukking bracht; voor Nederlanders miste de hun ook toekomende kwaliteit van Nederlands onderdaan iedere betekenis.
   Er bestonden in het toenmalige Koninkrijk twee afzonderlijke nationaliteitsregelingen,
  corresponderende met de twee hoofdgedeelten van het Rijk: Nederland en Nederlandsch-Indië. "" Naar de mening van genoemde auteur bestonden er in feite niet één
  maar twee Nederlandse onderdaanschappen, het ene voor Nederlanders en het andere
  voor niet-Nederlanders; de rechtsregeling van beide hoedanigheden was geheel onafhankelijk en verschillend. Niet viel te ontkennen, dat de Nederlandse natie haar "nationaliteit" in de eigenlijke zin des woords in het Nederlanderschap en niet in het Nederlands
  onderdaanschap zag. Het Nederlands onderdaanschap "tout court", heeft het vóór de
  verdeling van het Koninkrijk niet verder kunnen brengen dan tot de bleke abstractie van
  een juridische grootste gemene deler van de onderdaanschappen van wél en van nietNederlanders, een standpunt waarbij ik mij aansluit. " '
  Het Hooggerechtshof van Nederlandsch-Indië gaf aan de Wet van 1910 dan ook een
  beperkte strekking, die het Nederlands onderdaan schap van niet-Nederlanders in het
  geval van bipatridie voor een vreemde nationaliteit deed wijken. Ter illustratie moge
  op Logemann worden gewezen, die een geval van bipatridie behandelt, dat betrekking
  heeft op uit een huwelijk tussen een in Nederlandsch-Indië gevestigde Nederlandse
  vrouw en een Duitser aldaar geboren kinderen, die derhalve zowel Duitser als Nederlands onderdaan waren. Na echtscheiding en conflict over de voogdij, steunde de Raad
  van Justitie de keuze voor het Nederlands-Indische recht op het feit, dat de kinderen
  Nederlands onderdaan waren. Door het Hooggerechtshof werd dit standpunt verworpen,
  vanwege het feit dat de strekking van de Wet van 1910 met zich bracht, dat het
  
  371.
  -
  
  staatsloosheid, beide van 12 april 1930, voor Nederland, Na/ertoK/scfc-/mfó, Suriname en Curasao
  mei ingang van 1 juli 1937 in werking treden.
  372. Chalanton, La nationalité, p.7.
  .......
  373. Mannoury, Het Nederlandse Nationaliteitsrecht, p.63.
  374. Mannoury, Het Nederlandse Nationalileitsrecht, p.64.
   375. Mannoury, J., De Herziening van onze Nationalileitswetgeving en de Status van Indonesische
  Staatsburgers in Nederland, Bestuurswetenschappen, 19S3, p. 139-141.
  100
  
  Nederlands onderdaanschap van de kinderen week voor hun Duitserschap. Naar de
  mening van Logemann was echter nergens de kwaliteitsverschil tussen de twee soorten
  Nederlands onderdaanschap - met name van 1892 en van 1910 - te bespeuren en
  behoefte de stelling van het Hooggerechtshof een scherpere formulering en nader
  bewijs."' Ik ben het niet eens met de mening van Logemann; mijns inziens was hier
  wel degelijk van een kwaliteitsverschil sprake.
  Sanger wijst er voorts op dat in de zin van het volkenrecht geen onderscheid bestaat
  tussen Nederlanders volgens de Wet van 1892 en de Nederlandse onderdanen nietNederlanders volgens de Wet van 1910; binnenlands waren de Nederlanders niet met
  niet-Nederlanders gelijk te stellen.'"
  Blijkens haar Considerans had de Wet van 1910 tot doel "de kenmerken van het
  Nederlandsen onderdaanschap van de bevolking van Nederlandsch-Indië vast te stellen".
   Volgens Nederburgh zou een dergelijke regeling een tweeledige strekking kunnen
  hebben, met name óf - zoals de Considerans zou doen denken - het in het leven roepen
  van een speciaal Indisch onderdaan schap naast het, dan als het algemene te beschouwen,
  Nederlanderschap, óf het creëren van een algemeen Nederlands onderdaanschap naast
  het Nederlanderschap, dat dan een beperkter karakter zou dragen. Deze auteur is van
  mening, dat de Wet van 1910, hinkende op beide denkbeelden, noch het ene, noch het
  andere deed. Een algemeen Nederlandsch onderdaan schap werd niet in het leven
  geroepen, aangezien de geboorteplaats - het hoofdkenmerk van dit onderdaanschap alleen daarop aanspraak gaf, als deze in Nederlandsch-Indië, niet in het Rijk in Europa
  of in West-Indië gelegen was. Een speciaal Indisch onderdaanschap bracht de Wet
  echter evenmin"', gelet op de aanhef van artikel 1, waar in de eerste plaats als
  Nederlandse onderdanen de Nederlanders zijn genoemd."'
  De Wet van 1910 vormde een belangrijke schakel in de ontwikkeling van het Indonesische nationaliteitsrecht. Wordt overgegaan op de inhoud van de Wet van 1910, dan
  rijst de vraag hoe deze Wet dient te worden gezien. Betreft het hier een volwaardige
  nationaliteitswet? Kon men zich tot Nederlands onderdaan laten naturaliseren? Kon men
  het Nederlands onderdaanschap door gebruikmaking van het recht van repudiatie
  verwerpen? Welke rechten konden aan het zijn van Nederlands onderdaan worden
  ontleend? Ziehier enkele vragen, waartoe het Nederlands onderdaanschap aanleiding
  geeft.
  ---.;• %- .--.-.
  376. Logemann, J.H.A., Nederlandsch Onderdaanschap en het Hooggerechtshof, Indisch tijdschrift van
  het Recht, 1932, p.5OO-5Ol. Ik tekent hierbij aan. dat de Wet van 1892 in feite een regeling inhoudt
  betreffende het Nederlanderschap; gelet op de aanhef van artikel 1 van de Wet van 1910, zijn echter
  in de eerste plaats Nederlanders als Nederlandse onderdanen genoemd.
  377. Sanger, Die indonesische, p.34.
   378. De aanhef van artikel I luidt als volgt "Van degenen, die de staat van Nederlander niet bezitten
  ingevolge de Wel op het Nederlanderschap en het Ingezetenschap, zijn Nederlandsche onderdanen
  " De tekst van de Wet van 1910 is in dit boek opgenomen.
  379. Nederburgh, Nederlandsch Staatsverband, p.224.
   101
  
  Het ging hier om een "opgelegde" nationaliteit, verwerping van het Nederlands onderdaanschap was niet mogelijk, evenmin als men zich tot Nederlands onderdaan kon laten
  naturaliseren. Het Nederlands onderdaanschap kon, zoals reeds opgemerkt, worden
  aangeduid als een zogenaamde "Schutzangehörigkeit", zelfs als een "sachlich beschrankte" nationaliteit, aangezien het geen toegang gaf tot alle, aan Nederlanders toekomende
  rechten, met name politieke rechten in het moederland. De onderhavige Wet betekende
  niet een rehabilitatie in die zin dat aan niet-Nederlanders het Nederlanderschap werd
  teruggegeven doch beoogde slechts te bereiken, dat niet langer van vreemdelingen kon
  worden gesproken " ° , doch van Nederlandse onderdanen. Om met de woorden van
  Heijs te spreken: de Wet van 1910 creëerde naast het bestaande Nederlands onderdaanschap voor Nederlanders volgens de Wet van 1892, een tweederangs onderdaanschap
  voor niet-Nederlanders. Wél werd met de invoering van de Wet van 1910 het recht op
  toelating tot Nederland voor alle Nederlandse onderdanen - Nederlanders en nietNederlanders - hersteld.'"
  De Wet van 1910 ging uit van het "ius soli" - het territorialiteitsbeginsel - waarbij de
  nationaliteit van een persoon, afhankelijk wordt gesteld van de plaats van zijn geboorte,
  al dan niet in verband met de plaats van vestiging van respectievelijk de vader of de
  moeder. Zo bepaalde artikel 1 sub 1 van deze Wet dat Nederlands onderdaan zijn, zij
  die in Nederlandsch-Indië zijn geboren uit ouders aldaar gevestigd. In dit verband kan
  worden gewezen op de interpretatie van het toenmalige Ministerie van Justitie - door
  Djody Gondokusumo"* naar voren gebracht - van het begrip "gevestigd zijn", waarbij het arrest van het Hooggerechtshof van 10 januari 1935 werd aangehaald.'" Naar
  de mening van het Hof, kwam het begrip "gevestigd zijn" overeen met het begrip
  "ingezetene". Laatstgenoemde status werd normaliter eerst op basis van een daartoe te
  verstrekken vergunning tot vestiging aan betrokkene verleend, na 10 jaar in Indonesië
  gevestigd te zijn. Dit impliceerde dat kinderen binnen die 10 jaar geboren, volgens deze
  opvatting géén Nederlands onderdaan waren. Volgens Logemann was genoemd arrest
  van het Hooggerechtshof op grond van historische redenen onjuist, terwijl Kollewijn
  van mening was dat bedoeld arrest in strijd was met de rechtspraktijk. De term "gevestigd zijn" diende volgens genoemde hoogleraren te worden geïnterpreteerd als "feitelijk
  gevestigd" en niet als "juridisch gevestigd zijn" - een mening door het Ministerie van
  Justie gedeeld. Eerstgenoemde interpretatie kwam niet alleen overeen met de geschiedenis of rechtspraktijk c.q.  382. Djody Gondokusumo, Siapa termasuk Warganegara, p. 14-15.
  383. Dit arrest is opgenomen in het Indisch Tijdschrift van het Recht, deel 141, p.351 e.v.
  102
  
  regering. ** Volgens het Ministerie van Justitie kon om te bepalen of een persoon
  deel uitmaakte van de groep uitheemse Nederlandse onderdanen niet-Nederlander
  worden afgegaan op het feit, of betrokkene in Indonesië was geboren. Niet nodig was
  te vragen of de ouders van betrokkene - feitelijk - in Indonesië gevestigd waren ten tijde
  van de geboorte van de betrokken persoon, aangezien personen die Indonesië slechts
  bezochten in de hoedanigheid van toerist, "short visitor" en dergelijke en waarvan
  aldaar een kind werd geboren, praktisch niet voorkwamen.'"
  De regeling van het Nederlands onderdaanschap berustte - in tegenstelling met die van
  het Nederlanderschap, die het "ius sanguinis" beginsel huldigde - op het "ius soli". Het
  kiezen van het "ius soli" als grondslag van de onderhavige Wet van 1910 betreffende
  het Nederlands Onderdaanschap van niet-Nederlanders dient te worden gezien tegen de
  achtergrond van het streven van de Overheid om de door zo grote verscheidenheid
  gekenmerkte bevolking van het voormalige Nederlandsch-Indië onder haar gezagssfeer
  te brengen en bemoeienis van andere landen zoveel mogelijk buiten te sluiten. Het niet
  bestaan van een Burgerlijke Stand voor vele, van de autochtone bevolking deel uitmakende groeperingen, die om genoemde reden vaak niet in staat waren hun afstamming
  te bewijzen, heeft hierbij wellicht ook een rol gespeeld. Ter toelichting diene, dat voor
  het grootste gedeelte van de autochtone bevolking het ongeschreven recht, het Adatrecht
  geldt, of indien de personen die daarvan deel uitmaken de Islamitische godsdienst
  belijden, het Islamitisch recht dat al dan niet in het Adatrecht is gerecipieerd. Het
  personaliteitsbeginsel - het "ius sanguinis" - waarbij als grondslag wordt beschouwd,
  de afstamming van de betrokken persoon, werd eerst in laatste instantie toegepast.
   Hierbij regelt de nationaliteit van het kind zich naar die van respectievelijk de vader of
  de moeder, die laatstgenoemden bezitten op het tijdstip van de geboorte van het kind
  in kwestie.
  Zoals gezegd leverde de plaats van geboorte de grondslag op voor het Nederlands
  onderdaanschap der niet-Nederlanders, al werden het huwelijk van de vrouw en in
  zekere mate ook de afstamming der buiten de koloniën geboren kinderen, als hulpkenmerken aangenomen. Krachtens artikel 1 waren naast Nederlanders, Nederlands
  onderdaan, personen in de koloniën geboren uit ouders aldaar gevestigd, of indien de
  vader niet bekend was, uit een aldaar gevestigde moeder. "* Voorts bezaten deze
  hoedanigheid personen in Nederlandsch-Indië (Suriname of Curacao) geboren, wier
  ouders niet bekend zijn, de ouders aldaar niet gevestigd en zonder nationaliteit c.q. van
  onbekende nationaliteit zijn, zolang die onbekendheid voortduurt. Ook waren Nederlands onderdaan als hierbedoelde personen, wier vader of moeder, alhoewel niet in
  Nederlandsch-Indië (Suriname of in Curacao) gevestigd, onderdaan was als in dit artikel
  
  384. De Wet no. 3 van 1946, zoals naderhand gewijzigd en aangevuld zal aan de orde komen in $ 5.2.
  385. Deze aangelegenheid is bekrachtigd met het schrijven van de Minister van Justitie no. J.B. 3/70/23
  van 28 augustus 19S4, sub ten tweede.
  386. Deze bepaling gold niet voor kinderen van beroepsconsuls van vreemde mogendheden of van
  ambtenaren van vreemde Staten, door hun Regering met een officiële opdracht belast, indien die
  kinderen krachtens geboorte een vreemde nationaliteit bezaten. Deze uitzonderingsbepaling is in
  artiel 1 sub ten eerste opgenomen.
  - •.
  ...•:--,
  .:.,.
   103
  
  bedoeld. Voor de moeder gold ter zake de voorwaarde, dat de vader zonder nationaliteit, onbekend c.q. van onbekende nationaliteit diende te zijn, in laatstgenoemd geval
  zolang die onbekendheid voortduurde. Een in de koloniën te vondeling gelegd kind
  werd, totdat het bewijs van het tegendeel was geleverd, verondersteld geboren te zijn
  op het gebied waar het is gevonden. Ook de echtgenote van een Nederlands onderdaan
  werd als zodanig aangemerkt; betrof het een vrouw, die door of ten gevolge van haar
  huwelijk haar nationaliteit had verloren en het Nederlands onderdaan schap had verkregen, dan verloor zij laatstgenoemde status na" ontbinding van het huwelijk, indien zij op
  haar verzoek haar oorspronkelijke nationaliteit terugkreeg. Buiten de koloniën (Nederlandsch-Indië, Suriname of Curacao) geboren ongehuwde kinderen beneden de leeftijd
  van 18 jaar van een Nederlands onderdaan, bezaten eveneens die status. Als hierbedoelde kinderen waren Nederlands onderdaan, wanneer zij na hun huwelijk of na het
  bereiken van de leeftijd van 18 jaar in het Koninkrijk gevestigd waren c.q. zich aldaar
  vestigden, hetgeen ook gold voor hun vrouw en ongehuwde kinderen van beneden de
  leeftijd van 18 jaar, indien deze zich mede in het Koninkrijk vestigden.
  De in 1927 doorgevoerde wijziging van de Wet van 1910, had onder meer ten gevolge
  dat de geboorte in e/te Nederlandse kolonie uit aldaar gevestigde ouders aanspraak gaf
  op het onderhavige onderdaanschap en daardoor een uitgebreider karakter verkreeg.
   Nederburgh brengt in dit verband onder de aandacht, dat hierdoor de eigenaardige
  situatie werd geschapen dat het Nederlands onderdaanschap alleen verkregen werd door
  geboorte ftwi'tó/ï dat deel van het Rijk, dat bij uitstek Nederlands is. Hij haalt als
  voorbeeld aan, dat een persoon op Nederlands Nieuw-Guinea onder de Papoea's uit
  aldaar gevestigde ouders geboren Nederlands onderdaan was - al waren de ouders dat
  niet - maar de persoon die te Amsterdam uit aldaar gevestigde ouders geboren werd,
  ontleende hieraan geen recht op enig Nederlands staatsverband. Hij kon slechts Nederlands onderdaan zijn, indien zijn ouders dit zijn of waren of de ouders onbekend zijn.
  Genoemde auteur is van mening, dat de wetgever een stap verder had moeten gaan en
  naast het beperktere Nederlanderschap - op het "ius sanguinis" gebaseerd - een algemeen Nederlands onderdaanschap had moeten instellen op basis van geboorte in enig
  deel van het Koninkrijk, welk dan ook, uit aldaar gevestigde ouders."' Het in dit
  opzicht tekort schieten van de Wet blijkt uit de hierboven aangehaalde bepalingen.
   Verlies van het Nederlands onderdaan schap trad op door naturalisatie van een man of
  ongehuwde vrouw in een vreemd land. Het verloren gaan van het Nederlands onderdaanschap door naturalisatie door een man strekte zich uit tot zijn vrouw, tenzij zij de
  door de man verkregen vreemde nationaliteit niet deelachtig werd noch kon worden. Dit
  gold ook voor een met een vreemdeling getrouwde vrouw. Wél dient nog erop te
  worden gewezen, dat indien een als hierbedoelde vrouw die het Nederlandsch onderdaanschap heeft behouden, alsnog de - vreemde - nationaliteit van de man verkreeg,
  
  387. Nederburgh, Nederlandsch Staatsverband, p.225. Deze auteur brengt naar voren, dat één van de
  consequenties van artikel 1 in de huidige redactie is, dat in het geval in de koloniën gevestigde
  ouders bijvoorbeeld wegens onder meer zaken, studie en verlof in Nederland vertoefden en daar
  * • •. kinderen kregen, deze kinderen vreemdeling konden zijn, terwijl hun in Azië op Nederlands gebied
  geboren broers of zusters Nederlands onderdaan waren.
  •.
   104
  
  haar onderdaanschap verloren ging. Ongehuwde kinderen die nog geen 18 jaar oud zijn
  deelden in dit verlies, indien deze door de naturalisatie van de vader, of - is deze
  onbekend of overleden - van de moeder, in een vreemd land de vreemde nationaliteit
  deelachtig werden. De vrouw die door of tengevolge van haar huwelijk het Nederlands
  onderdaanschap verloren had, kreeg dat na ontbinding van het huwelijk echter terug,
  indien zij binnen een jaar daarna, haar wil daartoe aan de daartoe competente autoriteit
  kenbaar maakte. Het verloren gaan van dit onderdaanschap trad voorts op tengevolge
  van het zonder verlof van de Koning - of in de koloniën van hem, die aldaar in naam
  van de Koning het algemeen bestuur uitoefende - zich te begeven in vreemde krijgs- of
  staatsdienst. Ook verzuim van aangifte bij verblijf buitenlands leidde tot verlies van het
  onderdaan schap, onder aantekening dat door vestiging in het Koninkrijk het Nederlands
  onderdaanschap werd herkregen. Hierop aansluitend kan de aandacht worden gevestigd
  op een praktijkgeval dat betrekking had op twee Indonesiërs, die de status van Nederlands onderdaan-niet-Nederlander bezaten en werden geacht deze status verloren te
  hebben vanwege verzuim van aangifte bij verblijf buitenlands. Door de in 1929 doorgevoerde wijziging in voornoemde bepaling (Ind. Stb. 1929-294, N. Stb. 1929-258)
  werden tot de inheemse bevolking behorende personen van voormelde aangifteplicht
  uitgesloten, waardoor bedoelde Indonesiërs nog steeds Nederlands onderdaan waren.
   Zijdens de Nederlandse overheid werd echter naar voren gebracht dat de wetswijziging
  van 1929 niet van toepassing was op genoemde personen, aangezien zij hun Nederlands
  onderdaanschap reeds vóór 1929 hadden verloren. Ook deze, naar voren gebrachte
  reden ging echter niet op, omdat de desbetreffende bepaling vóór de wijziging van 1929
  reeds wijziging had ondergaan, waarbij herkrijging van het Nederlands onderdaanschap
  afhankelijk werd gesteld van vestiging in het Ko/ii/utri/A:. ^** Dit impliceert, dat de
  mogelijkheid om het verloren gegane Nederlands onderdaanschap te herkrijgen verruimd
  was en aan beide personen de gelegenheid en het recht werd gegeven, hun door
  nalatigheid verloren gegane Nederlandsch onderdaanschap door vestiging in het Koninkrijk en derhalve ook in het Rijk in Europa, alsnog te herkrijgen. Verlies van het
  Nederlands onderdaanschap kon ook het gevolg zijn van de van regeringswege uitgesproken vervallenverklaring daarvan, op het verzoek van de meerderjarige man of
  ongehuwde vrouw, die naast genoemd onderdaanschap een vreemde nationaliteit bezat,
  en beide had verkregen zonder daartoe de wil kenbaar te hebben gemaakt en gedurende
  de laatste vijfjaar gewoon- en hoofdverblijf buitenlands had.
   Opvallend is dat het verloren gaan van het onderdaanschap door naturalisatie in een
  vreemd land, door de vrouw en minderjarige kinderen werd gedeeld, zoals uitdrukkelijk
  in de Wet gesteld - zoals opgemerkt trad in het geval de vrouw de vreemde nationaliteit
  niet deelachtig werd of kon worden, voor haar géén verlies van het onderdaanschap op terwijl dit niet is bepaald, met betrekking tot het verloren gaan wegens vreemde krijgsof staatsdienst en wegens verzuim van aangifte bij verblijf buitenlands. Dit geeft
  aanleiding tot de vraag of de vrouw en kinderen in de hierbedoelde twee gevallen het
  Nederlands onderdaanschap bleven behouden. Aangenomen kan worden, dat dit niet in
  
  388. Met de Wel van lOjuni 1927, Ind. Stb. 1927418 (N. Stb. 1927-175) werd de term "NederlandschIndië" in het desbetreffende derde lid van artikel 2 vervangen door de woorden "het Koninkrijk*.
   105
  
  de bedoeling van de wetgever heeft gelegen, aangezien eenheid van nationaliteit in het
  gezin in de Wet van 1910 - overeenkomstig de Wet op het Nederlanderschap in die
  tijd - voorop stond. Dat de Wet op dit punt gebrekkig is geredigeerd blijkt bovendien
  uit de bepaling, dat de aangifte door de man of vader voor zijn vrouw of kinderen - en
  door de weduwe voor haar kinderen - gold voor eigen aangifte van deze. Hieruit zou
  kunnen worden opgemaakt, dat die vrouw en kinderen terwijl de man c.q. vader
  Nederlands onderdaan bleef, vreemdeling konden worden, indien noch zijzelf, noch de
  man of vader voor hen de aangifte tijdig deed; omgekeerd kon zich het geval voordoen
  dat zij Nederlands onderdaan bleven door tijdig aangifte te doen, terwijl hun man of
  vader door in gebreke te blijven, deze status kwam te verliezen!'"
  Wat betreft de positie van de gehuwde vrouw kan worden opgemerkt, dat de hierop
  betrekking hebbende bepalingen de situatie op dit vlak in Nederland hebben gevolgd.
   Aanvankelijk werd strikt de hand gehouden aan de gezinseenheid in die zin dat de
  vrouw bij aangaan van het huwelijk de staat van haar man volgde. De hieraan ten
  grondslag liggende gedachte was, dat de vrouw bij het sluiten van het huwelijk van de
  nationaliteit van de man op de hoogte was. Anders lag dit echter bij verandering van
  de nationaliteit van de man tijdens het huwelijk. Werd de vrouw geacht elke verandering in de nationaliteit van de man bijvoorbeeld door naturalisatie van rechtswege te
  volgen? De op het al dan niet aanhouden van de gezinseenheid betrekking hebbende
  discussies in de Eerste en Tweede Kamer leidden ertoe, dat de Wet van 1892 bij Wet
  van 21 december 1936, N. Stb. 1936-209 in zoverre gewijzigd werd dat de vrouw
  staande huwelijk de staat van haar man volgt, behoudens in het geval dat de vrouw van
  een Nederlander die in een ander land genaturaliseerd werd en de Nederlandse vrouw
  die met een niet-Nederlander trouwde, de staat van Nederlander zelfstandig zouden
  bezitten, indien zij - in het eerste geval door de naturalisatie van de man, in het tweede
  geval bij het aangaan van het huwelijk - de andere nationaliteit niet deelachtig werden
  nog konden worden."" Bij Wet van 21 december 1936, Ind. Stb. 1937-389, werd
  de Wet van 1910 gewijzigd in die zin dat met het bovenstaande overeenkomende
  bepalingen in de Wet werden opgenomen. Aanleiding daartoe was de ondertekening te
  Den Haag op 12 april 1930 van het Verdrag nopens zekere vragen betreffende wetsconflicten inzake nationaliteit, waarvan de geldingssfeer ook werden uitgebreid tot Nederlandsch-Indië, Suriname en Curacao. Bij de ondertekening had Nederland echter een
  voorbehoud gemaakt betreffende de artikelen 8 tot en met 10 die op de nationaliteit van
  de gehuwde vrouw betrekking hadden, terwijl ook voor de koloniën geen enkele
  verplichting was aangehouden. De oorzaak hiervan was hierin gelegen, dat de Nederlandse regering het beginsel van eenheid van nationaliteit in het huwelijk zoveel
  mogelijk wenste te handhaven. De artikelen 8 tot en met 10 van het Verdrag kenden de
  vrouw het recht toe zelfstandig een nationaliteit te handhaven. Deze artikelen moesten
  
  389. Zie Nederburgh, Nederlandsch Staatsverband, p.227-228 die een gelijksoortig standpunt inneemt.
   390. Brouwer, J., De Nationaliteit van de gehuwde vrouw in België en in Nederland, Assen/Amsterdam,
  1955, p. 190-191.
  106
  
  derhalve van de bekrachtiging uitgesloten worden.'" Op genoemd Verdrag zal nader
  worden teruggekomen.
  •-••••••.»-.
  Meldenswaardig is voorts het streven van de "Pergerakan T i o n g h o a " ( C h i n e s e B e w e ging), die mede op het treffen van een nationaliteitsrechtelijke r e g e l i n g v o o r d e g r o e p
  van niet-Nederlanders heeft aangestuurd, aangezien d e W e t van 1 8 9 2 a u t o c h t o n e
  Indonesiërs en daarmede gelijkgestelden van het daarin g e r e g e l d e N e d e r l a n d e r s c h a p
  uitsloot.'" Het streven van deze Beweging naar een gelijke b e h a n d e l i n g , w a s tevens
  van belang voor de groep van autochtone Indonesiërs.
  Wie waren nu Nederlands onderdaan? Ter beantwoording v a n d e z e v r a a g dient t e
  worden teruggegrepen op zowel de Wet van 1892 als o p d e o n d e r h a v i g e W e t van 1910.
   Met inachtneming van hetgeen hiervoor werd u i t e e n g e z e t m e t b e t r e k k i n g t o t h e t
  karakter van het Nederlands onderdaanschap, kan samenvattend w o r d e n gesteld, dat d e
  bevolking van het toenmalige Nederlandsch-Indië k o n w o r d e n o n d e r v e r d e e l d in d e
  volgende groepen:
  1. Nederlandse onderdanen, te onderscheiden in:
  
  • , •• •••
  
  •
  
  • ••-
  
  a. allen die volgens de Wet van 1892 op het N e d e r l a n d e r - e n I n g e z e t e n s c h a p
  Nederlander waren;
  b. zij die vielen onder de toepassing van de Wet van 1910, in casu d e n i e t - N e d e r landers, waartoe behoorden:
  - Inheemse Nederlandse onderdanen niet-Nederlanders, d a t w i l zeggen d e
  "Inlanders" (autochtone Indonesiërs);
  - Uitheemse Nederlandse onderdanen niet-Nederlanders, t e weten d e z o g e naamde Vreemde Oosterlingen en Europeanen, a n d e r e dan N e d e r l a n d e r s.
  2. Vreemdelingen, met name allen, die géén Nederlands o n d e r d a a n waren.
   Zoals uit het voorafgaande is gebleken, kon ten aanzien van de c a t e g o r i e d e r N e d e r l a n d se onderdanen, onderscheid worden gemaakt tussen N e d e r l a n d e r s enerzijds en nietNederlanders anderzijds. Krachtens de Wet van het j a a r 1910, k o n h e t N e d e r l a n d s
  onderdaanschap, algemeen gesteld, op drieërlei wijze w o r d e n v e r k r e g e n , m e t n a m e d o o r
  geboorte in Nederlandsch-Indië, door feitelijke vestiging a l d a a r - zie hetgeen h i e r o m trent reeds werd opgemerkt- en voor wat betreft v r o u w e n , d o o r huwelijk. Z o a l s
  uiteengezet, werd als criteria voor het verkrijgen van het N e d e r l a n d s o n d e r d a a n s c h a p ,
  voornamelijk uitgegaan van de plaats van geboorte c . q . v a n vestiging d e r o u d e r s ,
  respectievelijk van de vader of moeder. Dit had ten g e v o l g e , d a t in eerste instantie
  personen die van de autochtone bevolking van het v o o r m a l i g e N e d e r l a n d s c h - I n d i ë deel
  uitmaakten, Nederlands onderdaan waren. Voorts vielen o o k p e r s o n e n v a n v r e e m d e
  
  391. Zie Brouwer, De Nationaliteit, p. 170-171. Zie voor de tekst van dit Verdrag, de Groot, G.R.,
  Personen- en familierecht, p. Nat.29-31.
   392. Gautama, Warganegara, p.48-52.
  107
  
  nationaliteit onder de toepassing van voornoemde criteria, vooropgesteld dat zij aan de
  in de Wet gestelde voorwaarden voldeden. Als gevolg hiervan ontstond de mogelijkheid, dat een persoon een vreemde nationaliteit bezat, doch daarnaast Nederlands
  onderdaan was op grond van het in de Wet van 1910 bepaalde! Dit was bijvoorbeeld
  het geval met de in Nederlandsch-Indië geboren Chinezen.
  § 4 ƒƒ« /Zaagje VeroVag van V9J0
  In § 3 werd ingegaan op het Haagse Verdrag nopens zekere vragen betreffende wetsconflicten inzake nationaliteit. Bij die gelegenheid werd naar voren gebracht, dat
  genoemd Verdrag van 12 april 1930 met ingang van 1 juli 1937 voor Nederland,
  Nederlandsch-Indië, Suriname en Curacao (de huidige Nederlandse Antillen en Aruba)
  in werking is getreden."'
  Aangezien het Haagse Verdrag van 1930 geheel aan nationaliteitsrechtelijke vraagstukken is gewijd en de toepasselijkheid daarvan ook voor het voormalige NederlandschIndië was komen te gelden - met uitzondering van de artikelen 8 tot en met 10 aangaande de nationaliteit van de gehuwde vrouw - acht ik het van belang om hieraan een enkel
  woord te wijden.
  De vraag kan worden gesteld, hoe het staat met het verbindend zijn van het Haagse
  Verdrag van 1930 - door Nederland aangegaan en ook van kracht voor NederlandschIndië - voor het huidige Indonesië? Hecker zegt hieromtrent het volgende: "Nach Art.
  192 der Verfassung der Vereinigten Staaten v. 1949 (und Art. 142 der Verfassung v.
  1950)'** blieben alle bestehenden Rechtsvorschriften unverandert in Kraft, soweit sie
  nicht dieser Verfassung widersprachen. Da Art. 194 nur auf den Vertrag über die
  Aufteilung der StA'en v. 1949 verwies, der den Haager Vertragen v. 1930 nicht
  widerspricht, blieben diese für Indonesien danach anwendbar. Anhlich bestimmte Art.
   8 I des Vertrages über Ubergansmaflnahmen von 1949, dal? alle Rechtsvorschriften, die
  nicht dem Vertragszweck widersprechen, in Kraft bleiben."'"
  In de literatuur is deze aangelegenheid omstreden; er zijn auteurs die het verbindend
  zijn van het Haagse Verdrag van 1930 voor Indonesië afwijzen, maar ook auteurs die
  een tegengesteld standpunt innemen. Naar de mening van Ko Swan Sik en Teuku Moh.
  Rhadie is het inzake het Haagse Verdrag van 1930 - en twee Protocollen'" - twijfelachtig, of Indonesië als afzonderlijke partij moet worden geacht automatisch te zijn
  
  393. Zie voor dit Verdrag eveneens Brinkman, C.J., de Nederlandse Nationaliteilswetgeving, Zwolle,
  1985. De Nederlandse, Franse en Engelse tekst zijn opgenomen in Ind. Stb. 1937, 17, zie ook Trb.
  1967, 73.
  394. Beide Grondwetten zijn in § 2.1 van Hoofdstuk 1 aan de orde gekomen.
  395. Hecker, Das Staatsangehörigkeitsrecht, p.48.
  396. Bedoeld zijn hier het Protocol nopens militaire verplichtingen in bepaalde gevallen van dubbele
  ; nationaliteit en het Protocol betreffende een geval van staatloosheid, beide evenals het Haagse
  verdrag op 14 april 1930 te 's-Gravenhage tot stand gekomen en resp. opgenomen in Trb. 1976,75
  en Trb. 1967,74.
   108
  
  opgevolgd met betrekking tot verdragen van vóór de onafhankelijkheid als gevolg van
  de RTC-overeenkomsten, in het bijzonder de Overgangsovereenkomst. Deze auteurs
  vestigen er de aandacht op, dat het sedert 1949 verschillende keren is voorgekomen, dat
  Indonesië in strijd met een veronderstelde opvolging heeft gehandeld en stellen vervolgens dat "it appears safer to assume that Indonesia adheres to the clean-slate doctrine,
  but there seems to be no absolute certainty whether acceptance of a pre-independence
  treaty, whether a bilateral or mulilateral one, can only be assumed when made explicitly". ' " Van de Indonesische auteurs kan Sidik Suraputra worden aangehaald, die voor
  het onderzoeken van de positie van internationale verdragen door de Nederlandse
  overheid aangegaan en ook voor Nederlandsch-Indië van kracht verklaard en de houding
  van Indonesië ten aanzien van bedoelde overeenkomsten, als aanknopingspunt neemt het
  tijdstip, waarop door Indonesië de overeenkomsten bij de Ronde Tafel Conferentie
  (RTC) werden bekrachtigd. "* Deze auteur gaat uit van artikel 5 van de Overgangsovereenkomst in het kader van de overeenkomsten ter gelegenheid van de RTC aangegaan - waarvan de Toescheidingsovereenkomst een bijlage vormt - waarvan het tweede
  lid onder meer bepaalt, dat de Indonesische regering bevoegd is de toepasselijkheid van
  internationale verdragen en overeenkomsten in haar rechtsgebied te beëindigen. Deze
  bepaling wekt de indruk, dat alle internationale verdragen en overeenkomsten rechtstreeks de regering van de RVSI binden tot het beëindigen van de werking daarvan.
   Lemaire is dan ook van mening, dat de onderhavige overgangsbepaling zodanig dient
  te worden uitgelegd, dat overeenkomsten tussen Indonesië en Nederland niet alleen
  partijen binden, doch ook de eenzijdige verklaring van Indonesië aan derde landen
  inhoudt inzake haar bereidheid gebonden te zijn aan internationale verdragen. *" De
  Muralt is daarentegen van mening, dat de nadruk niet dient te worden gelegd op de
  internationale verdragen zelf, doch op de daaruit voortvloeiende rechten en verplichtingen. *°° Volgens deze auteur kunnen niet alle internationale verdragen verbindend
  worden geacht voor Indonesië, doch dient ook de inhoud van die verdragen zélf met
  zorg te worden onderzocht. *' Volgens Sidik Suraputra kan de Indonesische regering
  middels een juiste interpretatie van ieder verdrag, haar houding bepalen inzake het nog
  gebonden zijn aan internationale verdragen. Deze auteur deelt de visie van de Muralt,
  dat bij het interpreteren van verdragen de nadruk niet dient te worden gelegd op die
  verdragen zelf, doch op uit de daaruit voortvloeiende rechten en verplichtingen, zodat
  de hierbedoelde verdragen niet automatisch van toepassing zijn voor Indonesië. *"
  
  397. Zie Nationality and International Law in Asian Perspective, Ko Swan Sik en Chang H y o Sang,
  redacteuren', de bijdrage over Indonesië is samengesteld door Ko Swan Sik en Teuku Moh. Rhadie,
  's-Gravenhage, 1990, p. 137-138.
  398. Sidik Suraputra, D., Sikap Indonesia terhadap Perjanjian Intemasional yang dibuat Pemenntah
  Belanda, tijdschrift Hukum dan Pembangunan, 1980, p.227-228.
  399. Lemaire, Het Recht, p.211.
  400. De Muralt, R.W.G., The Problem of Sute Succession with regard to Treaties, 's-Gravenhage,
  1954, p.134.
  •l„«.;*S!V-.-...,. ;•
  
  4 0 1 . Ibid.
  •
  
  •
  , ,.
  •
  ,.
  - .,,.
  - -,,\
  ,.. :
  
  -:,
  
  : „ : •••.
  ...: ,-, .; ,-,.,, .- i ..-. • ....
  402. Sidik Suraputra, Sikap Indonesia, p.230.
   109
  
  Hoe is de positie van internationale verdragen nd de unilaterale opzegging door de
  Indonesische regering van de overeenkomsten bij de RTC aangegaan, waarvoor de Wet
  no. 13 van het jaar 1956, Stb. 1956-27 werd afgekondigd? In dit verband is van
  regeringswege naar voren gebracht, dat in een zodanige gewijzigde en dringende situatie
  die geleid heeft tot het ongeldig verklaren van de overeenkomsten bij de RTC aangegaan, de Indonesische overheid geen andere keuze had om tot opzegging van bedoelde
  verdragen te komen op basis van de "rebus sic stantibus" clausule, die in het internationale recht geldt. *" Ter illustratie moge voorts dienen, dat Indonesië in een "verbal
  note" van 16 september 1959 zich heeft uitgesproken met betrekking tot het Protocol
  te 's-Gravenhage op 12 april 1930 ondertekend met betrekking tot de militaire verplichtingen in gevallen van bipatridie, waarbij het volgende naar voren werd gebracht: "The
  Republic of Indonesia is of the opinion, that all agreements signed by the Netherlands
  on behalf of or declared to be valid for the former Netherlands East Indies do not
  automatically apply to the Republic of Indonesia as a successor of the former Netherlands East Indies. The Republic of Indonesia therefore does not consider itself bound
  by said Protocol"."*'
  Ook Gautama nam het verbindend zijn van enkele, met name genoemde internationale
  verdragen *°* - die ook voor Nederlandsch-Indië zijn komen te gelden - voor
  Indonesië aan, aangezien dit nooit officieel door dit land is afgewezen; Asikin Kusumaatmadja, daarentegen, achtte bedoelde verdragen niet langer van kracht voor Indonesië. ** Sidik Suraputra brengt in dit verband naar voren, dat het standpunt van Gautama verwijst naar de theorie van de "Universal Succession", die in de praktijk niet door
  de Indonesische overheid wordt gevolgd. In aansluiting hierop kan op het standpunt van
  het Departement van Buitenlandse Zaken worden gewezen, dat de huidige door Indonesië aangehangen praktijk hierop neerkomt, dat de Republiek Indonesië slechts partij
  wordt bij een verdrag vroeger door Nederland aangegaan en voor Nederlandsch-Indië
  van toepassing verklaard, voor zover de Republiek Indonesië dit uitdrukkelijk verklaart
  
  403. Deze clausule houdt in, dat wegens hel optreden van fundamentele binnenlandse veranderingen van
  een partij die de desbetreffende overeenkomst heeft ondertekend, de onderhavige partij het recht
  heeft zich terug te trekken uit de werking van die overeenkomst.  404. U.N. Document A/L.N. 4/149 and ADD. 1, p. 110. Zie Sidik Suraputra, Sikap Indonesia, p.234.
  405. Het betreft hier het in het voormalig Nederlandsch-Indië geldende Protocol betreffende Arbitrageclausules, Genève, 24 september 1923 en het Verdrag nopens de Tenuitvoerlegging van in het
  buitenland gewezen Scheidsrechlerlijke Uitspraken, Genève, 26 september 1927. Respectievelijk
  opgenomen in Trb. 1952,73 en Trb. 1952,74.
  406. Gautama, S., Indonesia dan Arbitrase Intemasional, Bandung, 1986, p.67-69. In het Verdrag
  nopens de Erkenning en de Tenuitvoerlegging van in het buitenland gewezen Scheidsrechlerlijke
  Uitspraken, Trb. 1958, 145 door Indonesië in 1981 goedgekeurd met hel PresidentiëleBesluitno.34
  van dat jaar, zijn voornoemde regelingen echter niet meer van kracht verklaard, waardoor het
  hiervoor genoemde meningsverschil tussen Gautama en Asikin Kusumaatmadja niet langer opportuun is.
  110
  
  in overeenstemming met het internationale verbintenissenrecht, uitgezonderd indien het
  grensverdragen betreft."""
  Uit het bovenstaande kan worden opgemaakt, dat de Indonesische overheid van mening
  is dat internationale verdragen, voorheen ook van kracht voor Nederlandsch-Indië, niet
  automatisch voor Indonesië zijn komen te gelden. Dit geldt derhalve ook voor het al dan
  niet meer van kracht zijn van het Haagse Verdrag van 1930. De vraag kan worden
  gesteld of het Indonesische standpunt overeenkomt met het internationale recht. Sidik
  Suraputra wijst in dit verband op het Verdrag van Wenen van 23 augustus 1978 inzake
  Statenopvolging met betrekking tot Verdragen'"*; in deel III van dit Verdrag is met
  betrekking tot "Newly Independent States", in artikel 16 inzake de "Position in respect
  of the treaties of the predecessor State" het volgende bepaald: "A newly independent
  State is not bound to maintain in force, or to become a party to any treaty, by reason
  only of the fact that at the date of the succession of States the treaty was in force in
  respect of the territory to which the succession of States relates".
   Gelet op op de hierboven aangehaalde bepalingen van het Weense Verdrag wordt,
  vanuit het Indonesische standpunt gezien, het van kracht zijn van het Haagse verdrag
  van 1930 voor Indonesië niet zonder meer aangenomen, doch dit afhankelijk gesteld van
  een hierop betrekking hebbende bevestiging van Indonesische zijde. Hiertegenover kan
  echter worden gesteld, dat het Weense Verdrag ten spijt - van een later tijdstip dan het
  tijdstip van de soevereiniteitsoverdracht aan Indonesië - dit land niet aan de volkenrechtelijke verplichting tot beëindiging van de geldigheidskracht van het Haagse Verdrag
  van 1930 voor Indonesië heeft voldaan, noodzakelijk wil dit Verdrag niet voor genoemd
  land zijn komen te gelden.
  § 5 De 1% no. 3 ran 7P45 en de Toejcnetó/'n^overecnjtoffiï/
  
  ' :
  
  Ondanks het feit dat de Wet no. 3 van 1946, zoals naderhand gewijzigd en aangevuld,
  slechts kort en beperkt gegolden heeft, lag het belang van deze Wet onder meer hierin,
  dat in de Toescheidingsovereenkomst naar deze Wet verwezen werd en de daaronder
  vallende burgers onder vigeur van de Overeenkomst werden gebracht.
  Voorts is van deze Wet op een later tijdstip gebruik gemaakt om de status van de
  ingezetenen van Irian Jaya vast te stellen, nadat de overdracht van dit gebiedsdeel aan
  Indonesië had plaatsgevonden.
  Gezien het voorgaande, acht ik het van nut om zowel op de Wet no. 3 van 1946 als op
  de Toescheidingsovereenkomst in te gaan.
  407. Schrijven van het Departement van Buitenlandse Zaken van de Republiek Indonesië no. 12727/72/19
  van 19 december 1972 aan het Kantoor van rechtsconsultanten Mochtar, Karuwin & Komar gericht,
  betreffende de participatie van Indonesië in verdragen door Nederland aangegaan en voor Nederlandsch-Indië van toepassing verklaard.
  408. Trb. 1989,51. De volledige tekst van dit Verdrag is ook opgenomen in het American Journal of
  Internationale Law, Vol. 72, October 1978, p.971-988.
  111
  
  5.1. Algemeen
  
  . ..
  