text: Dit artikel uit Onderneming en Financiering is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Erasmus Universiteit Rotterdam 500266
  
  REDACTIONEEL
  
  Disruptie in het ondernemingsrecht
  H. Koster
  Disruptie staat voor ontwrichting of uiteenscheuring. ‘Disruptive innovation’ is
  de laatste jaren een populair verschijnsel geworden dat in verband wordt gebracht
  met nieuwe, opkomende bedrijven en technologieën die bestaande markten ontwrichten, of bestaande, grote organisaties ten val brengen. Professor Clayton
  Christensen van Harvard Business School wordt aangemerkt als de bedenker van
  disruptive innovation.1 Disruptive innovation houdt volgens Christensen verband met een product of een service bedoeld voor een nieuwe groep afnemers.
   Bekende voorbeelden zijn easyJet, Uber en Airbnb. Bij disruptie worden soms, zo
  lijkt het, de grenzen van bestaande regelgeving opgezocht. Ook op het terrein van
  het ondernemingsrecht komt disruptie, dat wil zeggen situaties waarin wordt
  gepoogd om een bestaande ordening te ontwrichten, voor. Disruptie in het ondernemingsrecht is overigens niet per se iets van de laatste tijd. Een fraai voorbeeld
  is de kwestie die zich al in 1963 voordeed bij Scholten’s Aardappelmeelfabrieken
  en waar het oordeel van de Hoge Raad werd gevraagd over de inzet van zogenaamde stromannen.2 De Hoge Raad oordeelde destijds dat de uitgifte van aandelen door het bestuur een onrechtmatige daad kan opleveren. Dit is het geval als
  – ter ontduiking van de statuten, waarin het stemrecht per aandeelhouder tot zes
  stemmen is beperkt – gebruik wordt gemaakt van stromannen, ingeval daarmee
  wordt beoogd dat gedurende de algemene vergadering op een aan het bestuur
  welgevallige wijze zal worden gestemd. Verder kan worden gewezen op het veelvuldig voorkomende gebruik van de Engelse Ltd. nog niet zo lang geleden in
  Nederland, dit teneinde de starre regels van ons (toen nog minder flexibele) bvrecht te ontlopen.3 Ook wijs ik op de ontwikkelingen rondom blockchain. Zo
  introduceerde Nasdaq Linq in 2015 in de Verenigde Staten een platform voor het
  beheer van niet-beursgenoteerde aandelen dat berust op blockchaintechnologie.
   In december 2015 leidde dat tot de eerste uitgifte van digitale aandelen met
  behulp van blockchaintechnologie. Op 15 december 2016 vond vervolgens de eerste beursintroductie plaats van digitale aandelen in een beursgenoteerde vennootschap, Overstock.com, Inc., met behulp van blockchaintechnologie. Een laatste voorbeeld dat ik noem, zijn de activistische aandeelhouders die soms de grenzen van hun bevoegdheden lijken op te zoeken.4 Bij deze disruptie in het onderne1
  
  2
  3
  4
  
  C.M. Christensen, The innovator’s dilemma: When new technologies cause great firms to fail,
  Boston, MA: Harvard Business School Press 1997. Zie ook J.L. Bower & C.M. Christensen, Disruptive technologies: Catching the wave, Harvard Business Review (73) 1995, afl. 1, p. 43-53.
  HR 4 januari 1963, ECLI:NL:HR:1963:AG2064, NJ 1964/434.
  Dat dit was toegestaan, volgt uit het arrest van HvJ EG 30 september 2003, C-167/01,
  ECLI:EU:C:2003:512 (Inspire Art).
  In dat kader kan worden gewezen op de overnamestrijd bij AkzoNobel in 2017.
   Onderneming en Financiering 2018 (26) 4
  doi: 10.5553/OenF/157012472018026004001
  
  3
  
  Dit artikel uit Onderneming en Financiering is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Erasmus Universiteit Rotterdam 500266
  
  H. Koster
  
  mingsrecht worden (ook) de grenzen van bestaande regelgeving opgezocht. Het is
  daarom van belang dat de wetgever en de rechterlijke macht bij dergelijke
  ontwikkelingen, voor zover er schadelijke (neven)effecten zijn of kunnen ontstaan dan wel nieuwe regels wenselijk zijn, adequaat en alert kunnen reageren. In
  de praktijk lijkt dat doorgaans (heel) goed te gaan. Wel is het zo, dat wetgevingstrajecten in de praktijk enige tijd in beslag nemen, omdat de totstandkoming van
  wetgeving nu eenmaal wetgevingscapaciteit en een hoge mate van zorgvuldigheid
  vereist. Kan het dus niet sneller? In dat verband is het leerzaam om eens naar de
  totstandkoming van ondernemingsrechtwetgeving in Delaware te kijken. Delaware is een van de kleinste staten in de Verenigde Staten, niettemin zijn de
  meeste rechtspersonen met een New York Stock Exchange-beursnotering alsmede
  ongeveer 60% van de zogenaamde Fortune 500-bedrijven in Delaware geregistreerd. Uit de meer dan 500 leden van de General Corporation Law Section van de
  Delaware State Bar Association (DSBA) is een council van 22 leden gekozen en
  deze council is ‘responsible for formulating and recommending to the Delaware
  General Assembly, after approval by the DSBA, amendments to the Delaware
  General Corporation Law’.5 Deze council bestaat uit advocaten en kent voorts als
  ‘non-voting’ lid de Chief Deputy Secretary of State. Dit ‘tribunal of professionals’
  is aldus verantwoordelijk voor het initiëren van aanpassingen van de ondernemingsrechtwetgeving van Delaware. Er zou mijns inziens over kunnen worden
  nagedacht om dit ook in Nederland vorm te geven. Een dergelijke rol zou bijvoorbeeld kunnen worden vervuld door de al bestaande Commissie Vennootschapsrecht. De Commissie Vennootschapsrecht zou jaarlijks, of zo vaak als nodig is,
  haar uitgewerkte suggesties voor aanpassing aan het ministerie van Justitie en
  Veiligheid kunnen laten toekomen,6 waarna aldaar na instemming met de suggesties het wetgevingsproces wordt aangevangen.7 Een dergelijke invulling sluit denk
  ik goed aan bij het streven naar een modern en up-to-date ondernemingsrecht in
  Nederland. Ik hoop nu maar dat deze disruptieve gedachte positief wordt ontvangen.
   5
  6
  7
  
  4
  
  Zie R.J. Holland, Delaware corporation law: Judiciary, executive legislature, practitioners, The
  Business Lawyer (72) 2017, afl. 4, p. 947.
  De Commissie Vennootschapsrecht zou dan kunnen worden gevoed uit praktijk en wetenschap
  met mogelijke suggesties voor wetsaanpassing.
  Staatsrechtelijk verandert er dus niets. Het ministerie blijft net als nu verantwoordelijk voor deze
  wetgeving en voor de parlementaire indiening en wat daarna gebeurt. Slechts het conceptvoorstel is afkomstig van een commissie, waarna het ministerie besluit of en in hoeverre hier iets mee
  gedaan kan worden.
  Onderneming en Financiering 2018 (26) 4
  doi: 10.5553/OenF/157012472018026004001.
  