text: OVER
  
  HIER
  
  GLASBLAZERS
  
  TE
  
  LANDE
  
  DOOR
  A. J. SERVAAS
  
  VAN
  
  ROOYEN.
  in den Haag 't "glashuis".
  Gelegenheid
  daarover te spreken in den Nederlandschen
  van 1881. Eerst over DE VOIX, aan wien door
  
  CNMAAL bestond
  vonden
  
  we
  
  Kunstbode 1)
  den Haagschen
  1000 gulden was verstrekt op
  Magistraat
  van
  een
  onderpand
  "quantiteyt
  glasen" ter waarde van
  eri later over HENDRICK HEUCK, den reeds
  f 1200.-,
  DE VoIx, LE SAGE en het glashuis. 2)
  genoemden
  Na dien tijd verzamelden
  we nog allerlei aanteekeningen
  om
  door
  achten
  ze
  den
  te vereeuwigen.
  we belangrijk
  druk
  Eerst iets
  genoeg
  te Rotterdam.
  over glasblazers
  Van 20 October 1640 is eene verklaring
  van JOHAN ZON en AUGUSTINO
  te hebben
  PERUGINO, uit naam van SIEUR VINCENT CASTAGNA, constateerende
  welke
  
  gehuurd
  October
  
  en
  
  in
  
  hun
  
  dienst
  
  genomen
  
  SANTO TIRALAGO"; I55
  homme
  "honnest
  ZON, AUGUSTIN PERUGINO en VINCENT
  
  1641 compareeren
  JOHAN
  et ce touchant toutes sortes de
  CASTAGNA: "ils se sont accordeez
  par ensemble
  au christallin
  et autres
  choses que les dicts AUGUSTIN et VINCENT en
  verres
  l)bt.279.
  2) bI. 333, 334.
  '.
  166
  a la forme des verres
  ou quilz travailleront
  en consideration
  que ledit SR. JOHAN ZON.
  leur a sollicit6 et obtenu des octroies et privileges."
  1642 lezen we: "VINCENTIO CASTANGNA et AUGUSTINO
  Op 22 April
  christallines
  a la forme de Venise a
  verres
  PERUGENO maistres
  faiseurs des
  
  feront à Rotterdam
  de Venise lesquelles
  
  et
  
  autres
  
  lieux
  
  maistres
  
  deux
  
  au Sieur JOHAN ZON
  confessaient
  estre redevuables
  lesquelles
  a leur preste pour commencer
  somme de sept mille florins procedant
  d'argent
  faire le dicts verres et cequi depend de la dite art."
  Rotterdam
  
  la
  a
  
  acte blijkt,
  dat deze JOHAN ZON betiteld
  werd als
  la
  tres
  de
  de
  illustrissime
  Venise
  resident
  république
  Seigneur,
  pres
  ,1'illustrissime
  In die acte wordt hem afgevraagd
  des Pays-Bas".
   les Estats .6n6raux
  "s'il luy
  Uit
  
  plaise
  jongen
  
  eene
  
  nadere
  
  deslivrer
  
  de Farret
  
  les vairres
  
  In
  
  woonde
  
  in
  
  1647
  de kunst
  
  te leeren
  
  et utensile
  
  de notre
  
  compagnie".
  MR. ROBBERT POSTER, die aannam
  van ,Emaus-')wercken
  ende glaesblaesen",
  den
  
  Haag
  
  een
  
  In i 659 vinden we genoemd ESTIENNE BLONDEL die spiegels zou hebben
  gegoten. 2) We komen hem nog eens tegen op 23 Juli 1664 als Mr. robijnslijper,
  DANIEL LAURENS. We teekenden
  in gezelschap
  van een anderen
  robijnsnijder
  JEAN DENIS POUCET leerling was van BLONDEL. Er is daarbij
  van twaalf dozijn spiegelsteenen
  sprake
  tegen 5 a 6 stuivers 't stuk. Volgens
  VAN DALE, Woordenboek
  der Ned. Taal, 1884, wordt daardoor aangewezen
  een
  van
  soort
  ,
  spaath.
  er
  
  bij
  
  aan
  
  dat
  
  in den Haag, neemt aan
  (ESTIENNE) BLONDEL, robijnslijper
  VAN
  BASTIAEN
  SCHOONDERHAGE, eveneens in den Haag, te zullen leeren "sijn
  kunst van robijnen
  en andere gesteenten
  te sullen konnen
  ende
  prepareeren
  daeronder
  het
  van allerhande gesteenverven ende couleureren
  slijpen,
  begrepen
  voor 50 carolusguldens
  ten, het slijpen van hoorlogecassen,
  signetten,
  pendanten,
  STEVEN
  
  eens sonder
  
  meer".
  Het robijnslijpersvak
  was wel in de mode in de ye eeuw.
  vonden
  we op 17 Juni 1669 dat Mr. ADRIANUS PETIT, Mr. robijnin den Haag aanneemt
  om aan SULPICE FRANCELLES in anderhalf jaar
  
  Zoo
  slijper
  
  te leeren slijpen.
  In 1670 vinden we in de ooievaarrobijnen als andere gesteenten
  stad genoemd DANIEL LOUWERUS, als Mr. Robijnslijper,
  terwijl 10 October 1693
  VELIX PIGOT of PIGGOTT als robijnslijper
  een huis te Delft huurt. 3)
  is eene acte van 24 Februari i676. 4) Daarin gaat NICOLAES
  Vrij belangrijk
  van
  vader
  FRANCOYS AERSCHOT, een accoord aan met JOHANNES
  AERSCHOT,
  '
  1) Van ESMAUT,Ital. = Email, Fr.
  '
  den Haag.
  2) ig Nov. 1659, acte nots. DANIELLE THUILLER,
  '
  3) Acte v. Notaris P. V. Sl'EELANDT,
  4) Notaris EGB.VANDERPYLL,'s Gravenhage.
   167
  LONDERSLOOT verbindt
  LONDERSLOOT, robijnslijper.
  zich, FRANCOYS binnen
  te maecken
  omme te connen slijpen robijnen, hiacynthen
  drie jaar "bequaem
  ende soo
  ende
  amatisten
  andere,
  egeene ter weerelt
  uytgesondert,
  saphieren,
  en mochte
  sijn binnen dien tijd ende sulcx toequam
  FRAN?OYS niet bequaem
  soo
  sal
  meester
  door desselfs meester,
  sijn
  gehouden sijn hem hetselve soodanigh
  dat hij daertoe bequaem wort geoordeelt." j «
  te onderwijsen,
  Na dit
  
  kleine
  
  in de
  
  uitstapje
  
  vroegere
  
  robijnindustrie
  
  keeren
  
  we tot de
  
  terug.
  glaskunst
  eene
  Eerst
  
  van 3 Maart 1671
  van FERDINANDUS PARTZER
  verklaring
  van JOSEPH WILIANT te Brussel, thans in
  NICOLAAS MASON ten verzoeke
  hadden met HENDRICK
  die comparanten
  den Haag, "dat onder andere discourssen,
  en
  
  LUCK
  
  wordt
  
  (bedoeld
  
  glasen,
  christalynen
  t cristal van Venetien".
  glasblaser
  HEUCK) christalyne
  dese seyde, dat sijn materie
  
  alhier, over t maecken van
  van christal
  beter was dan
  
  NICOLAO POLLADE en JOHAN EUGEROO,
  Op 26 Juni 1670 verklaarden
  in den Haag, ter requisitie van Sieur ARON MORIEUX, koopman,
  kristalblazers
  aan zeker koopman
  mede in den Haag, dat requirant heeft vertoond te Amsterdam
  een kastje van "cristeleyn".
  Ook
  vinden
  we genoemd
  
  10 Augustus
  1672 Sr. HENDRICK HEUCK,
  in den Haag, en MATHEUS DU QUESNE,
  ...
  alhier
  
  van de christalblaserye
  alhier.''
  
  "meester
  
  glasdriller
  Dezen
  
  HEUCK
  
  vinden
  
  we
  
  terug
  Courant"
  
  in eene
  
  advertentie
  
  in No. 36 van de
  
  van 5 September
  I6?5. Zij is belangrijk
  "Amsterdamse
  Donderdaghsche
  te
  om
  hier
  over
  nemen.
   genoeg
  geheel
  van den Heer Kapiteyn HEUCK in's Gravenhagen,
  "Alsoo de Kristal-blasery
  den Oorlogh
  eenige tijt heeft stil gestaen, soo wort bekent gemaeckt,
  ,vermits
  dat sijn Ed. van meeninge
  is om de selve jegens
  den Winter wederom in
  driederhande
  te
  om
  wit
  kristal de Montaingne
  beginnen,
  onghemeyn
  qualiteyten
  en wonderlijcke
  wercken daer van te fourneren tot cieraet seifs van Saletten, en
  Tafel
  en
  
  Kandelaers
  en Soutvaten,
  Schotels,
  Lampetten,
  Teljooren,
  tot een Tafel behoort.
  Pilaren en Knoopen in
  Item, Kroonen,
  tot
  om
  Tafels,
  Brant-ysers,
  compartementen
  Ceridoms,
  Koelvaten,
  en Tabeletten,
  en alles voor een
  Wijn en Bier Glasen, en Botteljens,
  soo in schoonheyt
  daer is noyt diergelijcke
  van cristal als curieusheyt
  
  Sarvisen,
  voort wat
  
  Ledicanten,
  Hantblakers
  civile
  
  prijs;
  van wercken
  Glazen,
  
  voor
  
  soo
  
  in de Werelt
  
  gesien.
  een
  
  prijs,
  
  ordinare
  
  1) Nots. ADR.V. D. HEYDE.
  Ten tweeden, oock ongemeene witte kristalyne
  also die van Venetien,
  BarseParijs, Verduyn,
  
  168
  En ten derden, sal daer
  Luyck of anderen oyt gelevert of verkoft hebben.
  werden
  schoon
  wit vensterglas,
  als oock ront vierkant en ovael, tot
  geblasen
  Koetsen
  en Kalessen,
  en sulcx door driederhande
  Meesters de beste die in de
  robe,
  
  Werelt
  
  te
  
  Voorsorgers,
  
  bekomen
  
  sijn.
  En
  en
  
  alsoo
  
  tot
  
  dese
  
  Boeckhouders
  
  Opsichters
  vermits
  den
  
  hoogen
  
  onder
  
  civile
  
  ouderdom,
  
  driederhande
  
  vereysschen,
  en sich oock
  
  wercken
  en
  
  den
  
  wel
  
  drie
  
  Inventeur
  
  en
  
  nieuwe
  
  inventien
  
  Eygenaer
  eenige
  van t Lant geengageert
  en sonder soons, daer door onten dienste
  hebbende,
  is om dit alles alleen te kunnen gouverneren
  en nasien, soo soude den
  machtigh
  wel
  of
  Inventeur
  twee
  drie
  met
  voorsz.
   hem in Compagnie
  willen
  participanten
  en
  
  nemen,
  schade
  
  en sodanig dat de Liefhebbers
  conditie,
  buyten
  also
  en
  werden;
  gemelten Heer HEUCK in ervaringe
  gegarandeert
  dat eenige sijn werck na botsen, en daer mede in dese Geunieerde
  
  sulcx
  
  sullen
  
  is
  
  gekomen,
  Provintien
  gaen
  mach
  van
  
  en useren, soo wert mits desen een yder die het aengaen
  is jegens syn verkregen
  dat het selve strijdigh
  Octroyen
  stuck
  een
  boete van drie hondert gulden, te
  synde op yder
  
  venten
  
  gewaerschout,
  haer Ho: Mo:
  
  na behooren."
  appliceren
  Zie over dezen HEUCK en zijne verdere inventies Oud-Holland
  XX, bl. I e. v.
  In 1678 was hij overleden.
  Uit den inventaris ') van zijne nagelaten
  de prov. Gelderlandt
  ende besonderlyck
  blijkt dat hij naliet "buyten
  goederen
  in de Prov. v. Holland"
  een huis aan de Nieuwe Bierkade; goederen op de,,glasIets duister is de inventarispost:
  camer" en goederen int "glashuis".
  "Twe vaten
  met gemaecte
  
  fruyte
  
  om glas
  
  af te maecken"
  
  liggende
  
  in 't koetshuis.
  Dat blijkt
  fortuinlijk ging 't nooit in den Haag met de glasblazerij.
  dat
  THEODATUS
  21
  waarin
  wordt
  van
  acte
  uit eene
  medegedeeld,
  September 1 704 )
  DE VoIS, Mr. van het glashuis in gebreke was gebleven te betalen f 882 voor
  was
  In 1713 stond HENDRIK LE SAGE aan het hoofd. De glasblazerij
  loodwit.
  Heel
  
  te hebben een
  en na aan het college van ,,de Societeit"
  gepresenteerd
  het
  der
  van
  afbrande
  kennen
  te
  glasblazerij,
  gaf "syn ongeluck
  request, waarbij hij
  en hij
  was op nieuwe op te bouwen",
  in den Haag, waar door hij genootsaeckt
  maar
  te
  worden
  van
  te
  met
  verzocht
  bezwaard,
  verponding
  geen verhooging
  afgebrand,
  
  blijven
  
  staan
  Op
  
  glasblazerij
  Firmanten
  
  werd hem zijn verzoek geaccordeerd.
  ')
  op I I gulden,
  het
  van eene
  tot
  werd
  oprichten
  permissie
  gegeven
  Juli 1722
  der vroegere zeepziederij.
   aan de Dunne
  Bierkade,
  op de plaats
  waren A. en D. VAN DOOLEN, W. HENSBOOM en W. VAN DIJCK.
  20
  
  Voor deze zaak is 't geheele register interessant.
  1) Nots. D. v. D. BOSSCHE.
  V. COESFELT.
  2) Nots. TERBEECK
  3) Resol. SOci6teit14 Nov.
  169
  Nader
  
  werd
  
  GROMMT, staande
  Op 22 Oct.
  voor
  geld
  
  een
  gedespecieerd
  in het Voorburgstraatje.
  daartoe
  
  erf of
  
  tuin
  
  behoorende
  
  a.d. Predikant
  
  r725 werd
  toegezegd eene jaarlijksche bijdrrage v, f 300 ("Wet")
  van zes jaren, doch 29 Mei 1726 werd, door die van den Haag,
  
  den
  
  tijd
  intrest
  op
  geweigerd.
  DIEUDONNT DE Vmx
  om
  
  koming
  werd hem
  
  verzocht hebbende
  eene tegemoetBurgemeesteren
  naar
  den
  van
  Amersfoort
  over
  te brengen,
  Haag
  zijne glasblazerij
  om van LE SAGE in huur aan te nemen een erf voorheen
  toegestaan
  
  aan hem behoord
  beruchte
  
  Deze
  
  hebbende,
  Schout had
  
  en eerder
  
  aan Mr. JOH. v. BANCHEM, a.d. Westsingel.
  twee huizen doen bouwen. De huurprijs
  was
  
  daarop
  600 wijl zulks werd gedaan op hoop van commercie
  in den Haag van
  en naderhand
  werden hem nog meer gelden voorgetijd te krijgen,
  
  slechts f
  tijd tot
  schoten.
  Al
  
  de namen
  
  sprong.
  201
  bladz.
  welke
  
  we genoemd hebben, klinken als van Franschen
  oorwat
  Mr.
  W.
  E.
  BERG
  Jhr.
  gesteund
  J.
  schrijft op
  er buiten die van Haarlem nog eene
  werk '):
  "ofschoon
  
  wordt
  
  Hierdoor
  
  van zijn
  en ruitenfabriek
  
  spiegelglasDict. de Comm.
  zullen
  
  III
  
  bestaan
  
  heeft
  
  II(?c? ons vermeldt,
  
  in den Haag, naar hetgeen SAVARY in
  is het schier zeker, dat in die fabrieken
  
  hebben
  
  gewerkt".
   memoreeren
  we dat er ook leefde CORN. PyTLRSZ., glasschrijver
  en
  die
  een
  te
  dat
  van
  menigte schilderijen bezat, zonder't jaar
  weten;
  glasmaker,
  19 April
  1 637 een contract bestaat,,van
  de compagnie ende Societeyt omme salpeter te maecken,
  refugies
  
  Ten slotte
  
  testwerck
  
  te smelten,
  
  mitsgaders
  
  eenige
  
  water te trecken
  eenich starck
  ende olye
  ANDRIES
  PIETER
  NOBLETII
  en
  SAVANJE (hij
  1707
  kermis met elkaar
  zich Dr. A. SALVANIE) na t einde van de Haagsche
  teekent
  met alle de ap- en dependentien".
  een compagnie
  van ?lacqwerck
  aanvaarden.
  noemen we ten slotte
  Chronologisch
  
  van metallen,
  ende reductien
  vitiroell" 3), en dat op 18 Mei
  
  item
  
  I596.
  Bourgons
  
  1635.
  Terpentynkanne.
  Moscovisch
  glas (een printken
  Vier pimpelkens
  of brandewijn
  
  1639.
  glas.
  becleet
  
  met
  
  moscovisch
  
  kroeskens.
  1) De Refugiesin de Nederlanden, ie deel. Amsterdam1845.
  2) Voor mij onleesbaar.
  3) Nots. Nic. CLAASEMOY,Leiden. Zie ook de acte van 28 Dec. 1635, No. 201.
  glas,)
  
  ,
  
  170
  Een
  
  ,
  
  momglas.
  Een hooch mom glaesge.
  Een clockglas sonder voet.
  Een
  Een
  
  kelckge met een suygertge.
  olie van tegelen, ende
  met
  glas
  noch een glas met balsem olie.
  glase
  
  1667.
  Een clapmuts-romer.
  Drie marmelade
  glaesies.
  I78I.
  Een
  
  oud hoog
  
  Ander
  
  glazen,
  
  1666.
  een
  
  met anijsolie,
  
  glas
  
  '
  
  en groen singulier
  kannen en flesschen.
  1) Inven8,v. Mr. C. J. VANRENESSF.
  '
  
  ende.
  