text: Verborgen prostitutie
  in Brussel
  AUTEURS Maarten Loopmans & Karolien Vermeiren
  FOTOGRAFIE Maarten Loopmans
  
  Brussel groeide het afgelopen decennium uit tot de
  hoofdstad van Europa. De stad profileerde zich sterk
  als internationale dienstenstad, maar tegelijkertijd
  groeide ook een nieuwe afzetmarkt: de verborgen
  prostitutie.
  Expats en eurocraten
  Als zetel van de NAVO ontwikkelde Brussel zich na de Tweede
  Wereldoorlog van een provinciestad tot wereldstad. Sinds de politicus
  Jacques Delors het Europees project eind jaren tachtig nieuw leven
  inblies, is Brussel op de wereldkaart geplaatst als een wereldstad. De
  groeiende Europese instellingen hebben een belangrijke agglomeratie-
  
  Gregory Ashworth was een van de pioniers van het geografisch
  
  economie gecreëerd van advocatenkantoren tot lobbyisten en van
  
  onderzoek naar prostitutie. Twintig jaar geleden al beschreef hij hoe de
  
  mediabedrijven tot ngo’s. Bovendien trekt Brussel, door zijn goede
  
  prostitutiesector in een stad drie grote afzetmarkten kent: de minder
  
  bereikbaarheid en relatief goedkope huurprijzen voor kantoren, ook
  
  gegoede lokale klanten, de rijke lokale klanten en de rijke, niet lokaal
  
  heel wat regionale en nationale hoofdkantoren van multinationals aan.
  verblijvende klanten. Minder gegoede klanten, die omwille van een
  
  De transnationale elites- hoogopgeleide, internationaal opererende
  
  lagere koopkracht een beperktere ruimtelijke reikwijdte hebben, richten
  
  kaders en specialisten in financiën, wetgeving en bestuur- werkzaam in
  
  zich vooral op centraal gelegen rosse buurten in marginale stadsdelen.
  deze sectoren vormen dan ook een belangrijke groep in de Brusselse
  
  In deze wijken bestaat een grotere tolerantie voor afwijkend gedrag en
  
  samenleving. Naar schatting bestaat 10-15 procent van de Brusselse
  
  kan prostitutie publiek adverteren. Voor de meer gegoede klanten
  
  bevolking uit hoogopgeleide buitenlanders die werken in de internatio-
  
  geldt discretie als een belangrijke factor. Zij kiezen dan ook vaker voor
  
  nale economie of instellingen. Ofschoon Brussel in de eerste plaats een
  
  de meer verspreide en anonieme voorzieningen.
   politieke wereldstad is, is het beeld van de hoogopgeleide buitenlan-
  
  Ook zijn er de gegoede klanten die van elders afkomstig zijn. Voor hen
  
  der als eurocraat wel te stereotiep. De Brusselse transnationale elites
  
  is discretie minder belangrijk, de kans op betrappen is immers beperkt
  
  vormen een gevarieerde groep die weliswaar voor een belangrijk deel
  
  wanneer ze ver van huis zijn. Door gebrek aan voldoende lokale
  
  uit een politieke en ambtelijke elite bestaat maar verder wordt
  
  informatie zijn de verspreide voorzieningen voor hen bovendien minder
  
  aangevuld met werknemers uit een waaier van andere sectoren.
  toegankelijk. Centraliteit en zichtbaarheid van de voorzieningen zijn dus
  
  Deze bevolkingsgroep woont vooral in het oosten van Brussel. Waar de
  
  belangrijk. Deze markt komt vaak voor vermengd met andere entertain-
  
  eurocraten met een vaste aanstelling bij de Europese instellingen zich
  
  mentvoorzieningen of hotels.
  vaak permanent vestigen in Brussel, is een belangrijk deel van de
  
  Sinds de opkomst van het internet is vooral deze laatste groep minder
  
  transnationale elite op tijdelijke basis. Ook bij de Europese instellingen
  
  afhankelijk geworden van de zichtbaarheid. Via internet is er nu ook
  
  zijn er heel wat werknemers die geen definitieve keuze hebben
  
  voor niet-lokale potentiële klanten voldoende informatie voorhanden
  
  gemaakt voor Brussel, en vaak in het weekend naar huis pendelen in
  
  over de lokale seksmarkt, en is men niet langer louter afhankelijk van
  
  een ander Europees land. Daarnaast is er een grote groep hoogopge-
  
  goed zichtbare (seks)entertainmentvoorzieningen om prostituees te
  
  leide elites die zich slechts tijdelijk in Brussel bevindt, zoals bijvoorbeeld
  
  vinden. De twee markten van lokale en niet-lokale gegoede klanten
  
  mensen op zakenreis, en congresdeelnemers. Brussel is, met veertien
  
  zullen zich daardoor sterker vermengen.
  miljoen congresgangers per jaar, de vierde belangrijkste congresstad
  
  In dit artikel gaan we na wat de invloed is van deze laatste groep
  
  ter wereld.
   klanten op de diversiteit en spreiding van de prostitutiebranche in
  Brussel. De eliteprostitutie in Brussel is weinig bekend omdat het zich
  
  Van stripbar tot ‘escort on tour’
  
  grotendeels in verborgenheid afspeelt. Ons onderzoek in opdracht van
  
  De aanwezigheid van deze goedbetaalde werknemers, die vaak ver van
  
  het Brussels Gewest dat werd uitgevoerd in samenwerking met
  
  huis zijn, betekent een belangrijke markt voor de seksindustrie in
  
  Seinpost Adviesbureau licht een tip van de sluier.
  Brussel. Iedere maand werken ruim vijfhonderd vrouwen in Brussel in
  hotellobby’s, stripbars en nachtclubs. Ons onderzoek bracht echter aan
  
  24 PROSTITUTIE
  
  VERBORGEN PROSTITUTIE IN BRUSSEL
  
  AGORA 2009-3
  
  deze nieuwe vormen van prostitutie. Voor het adverteren van hun
  diensten rekenen ze vrijwel volledig op het internet, ze zijn dus niet
  langer afhankelijk van een ruimtelijke locatie. Daarnaast zijn discretie,
  en dus onzichtbaarheid een belangrijke troef. Desondanks blijken ook
  deze vormen van prostitutie nog een zekere ruimtelijke logica te
  volgen. Op basis van de internetadvertenties voor de meer besloten,
  luxueuzere vormen van prostitutie, en op basis van informatie aangereikt door de lokale politie, konden we de locatie van deze verschillende activiteiten van prostitutie in kaart brengen. Uit deze kaart blijkt
  dat bereikbaarheid een belangrijke rol speelt.
   Massagesalons en thuisontvangsten zagen we vooral in de meer
  gegoede wijken van Brussel: vooral in de hoogstad en de suburbane
  rand in het oosten, en in de meer residentiële gemeenten in het
  noordwesten. Met name de Europese instellingen blijken een belangrijke vestigingsfactor te zijn voor luxeprostituees: ‘proximité CEE’ (nabij
  Europese wijk) is een veelvoorkomende reclameslogan waarmee
  massagesalons adverteren op hun websites. Zelfs escorts mikken op
  bereikbaarheid. Ofschoon je hen ook kan vragen op je hotelkamer of
  thuis, wordt vaak een meer discretere ontmoeting in een zogenaamd
  het licht dat in Brussel de verborgen vormen van ‘luxe prostitutie’ als
  
  ‘rendez-vous hotel’ voorgesteld. Deze zijn, in tegenstelling tot de
  
  massagesalons en escortservices aan een opmars bezig zijn.
  rendez-vous hotels van de straatprostituees in het Brusselse stadscen-
  
  Deze vormen van prostitutie adverteren enkel via mond-tot-mondrecla-
  
  trum, steevast gelegen langs de grote invalswegen in het oosten en
  
  me of via internet. Tussen de zeven- en dertienhonderd vrouwelijke
  
  noordwesten van de stad.
  prostituees werken in de meer discrete massagesalons, appartementen
  
  De groei van de internationale dienstensector heeft in Brussel een
  
  of in de escort. Hier liggen de basisprijzen aanmerkelijk hoger dan op
  
  nieuwe markt doen ontstaan voor de seksindustrie. Deze markt is nog
  
  straat of in de raamprostitutie (vanaf 250 euro per uur). Daarnaast
  
  relatief onbekend bij onderzoekers en beleidsmakers. Er is weinig
  
  zouden er ook een vier- tot negenhonderd mannelijke prostituees zijn
  
  behoefte om de diensten openlijk te adverteren in de publieke ruimte.
  die zich via internet als escort aanbieden.
   Een eerste verkenning van deze sector levert opmerkelijke resultaten
  
  Opvallend is dat deze sector, die vooral mikt transnationaal publiek,
  
  op. De verborgen vormen van prostitutie blijken een heel eigen
  
  ook zelf een transnationaal karakter aanneemt. De prostituees komen
  
  vestigingslogica te volgen. In het internettijdperk blijkt voor verborgen
  
  uit alle windstreken, en verblijven vaak niet lang in Brussel. Zo vonden
  
  vormen vooral bereikbaarheid voor het beoogde publiek het belangrijk-
  
  we bijvoorbeeld een bureau dat vanuit Warschau ‘binnen twaalf uur’
  
  ste te zijn. Net als de meer publieke vormen van prostitutie lijkt deze
  
  escorts naar iedere bestemming in Europa vliegt. Daarnaast is een
  
  sector tenslotte erg geïnternationaliseerd. Omdat men veronderstelde
  
  populaire formule de ‘escort on tour’: hierbij circuleert de prostituee
  
  dat deze sector weinig sociale problemen kende, bestond er tot op
  
  tussen de verschillende wereldsteden.
  heden weinig aandacht voor, maar ons onderzoek toont aan dat er wel
  
  Brusselse beleidsmakers hebben tot op heden deze verborgen vormen
  
  degelijk ook reden is tot ongerustheid over deze vormen van prostitu-
  
  van prostitutie grotendeels links laten liggen. Niet alleen waren deze
  
  tie.
  vormen moeilijk bereikbaar, ook werd ervan uitgegaan dat de vrouwen
  die in deze specifieke branche werkzaam zijn minder last hebben van
  
  Literatuurselectie
  
  sociale problemen. Onze screening laat echter zien dat slechts weinig
  
  Ashworth, G.,White, P. & Winchester, H. (1988) ‘The red-light district in the
  
  escorts daadwerkelijk zelfstandig werken. Daarnaast doet de herkomst
  
  west European city: a neglected aspect of the urban landscape’, Geoforum,
  
  van de prostituees (de meeste komen uit landen buiten de Europese
  
  19, pp. 201–12.
  Unie) vermoeden dat er ook in deze sector sprake kan zijn van
  
  Hubbard, P. & M. Whowell (2008) Revisiting the red light district: still
  
  mensenhandel.
  neglected, immoral and marginal? Geoforum, 39, pp. 1743-1755.
   Loopmans, M. , R. van den Hazel & S. van Oijen(2008) Grensoverschrijdende
  
  Escorts die binnen twaalf uur
  naar iedere bestemming in
  Europa vliegen.
  prostitutie: beleid nodig met drie I’s, Inzicht, Integraal en Internationaal,
  Secondant, 22 (6), 26-29
  Ryder, A. (2004) The changing nature of adult entertainment districts: between
  a rock and a hard place or going from strength to strength? Urban studies, 41,
  9, pp. 1659-1686.
  Oijen, van, S, M. Loopmans, R. van den Hazel, K. Gabiam, D. Lesger & C.
  Luxe prostitutie in kaart
  
  Kesteloot (2008) Prostitutie Brussel in Beeld: Bouwstenen voor een Integraal
  
  Op het eerste gezicht lijken ruimte en locatie niet langer relevant voor
  
  Prostitutiebeleid, Arnhem-Brussel: Brussels Hoofdstedelijk Gewest.
  AGORA 2009-3
  
  VERBORGEN PROSTITUTIE IN BRUSSEL
  
  PROSTITUTIE 25.
  