text: Ter inleiding moge voor een goed begrip op de bepalingen inzake de Indonesische
  nationaliteit, opgenomen in respectievelijk de Grondwet van 1945, de Constitutie van
  de Republiek der Verenigde Staten van Indonesië (RVSI)*® van 1949 en de Voorlopige Grondwet van 1950 worden gewezen. "° In artikel 26, lid 1 van de Grondwet
  van 1945 - in juli 1959 wederom van kracht verklaard - is bepaald dat staatsburgers
  autochtone Indonesiërs zijn en anderen die bij de wet als staatsburgers worden erkend.
  Krachtens het tweede lid van dit artikel worden regels betreffende het staatsburgerschap
  bij wet vastgesteld. Deze bepaling heeft aanleiding gegeven tot de afkondiging van de
  Wet no. 3 van 1946, zoals naderhand herhaaldelijk gewijzigd en aangevuld, de eerste
  Indonesische Nationaliteitswet. Aangezien krachtens deze Wet tot staatsburgers van de
  Republiek Indonesië werden verklaard, alle tot de autochtone bevolking behorende
  personen en voorts afstammelingen daarvan en personen die in het gebied van de
  Republiek geboren zijn, bestond de overgrote meerderheid van de Republikeinse
  staatsburgers uit personen, die naar Nederlands recht het Nederlands onderdaanschap
  bezaten. Hieruit zou kunnen worden geconcludeerd, dat de burgers van deze Republiek
  in zekere zin bipatride waren.""
  , ; : ,.
   , s
  De Constitutie van de RVSI bepaalde in artikel 5, lid 1 dat de federale wet het staatsburgerschap van de RVSI regelt. *'* Op grond van het in het tweede lid van dit artikel
  bepaalde, geschiedt naturalisatie door of krachtens federale wet, terwijl de gevolgen van
  de naturalisatie ten aanzien van de echtgenote en minderjarige kinderen van de genaturaliseerde door de federale wet worden geregeld. In aansluiting hierop was in artikel 194
  bepaald, dat in afwachting van de regeling van het staatsburgerschap bij de in lid 1 van
  artikel 5 genoemde wet, reeds staatsburgers van de RVSI zijn, zij die het staatsburgerschap hebben ingevolge de overeenkomst betreffende de toescheiding van staatsburgers,
  gevoegd bij het Charter der Soevereiniteitsoverdracht.
  De bepalingen in de Vooiiopige Grondwet van 1950 opgenomen, kwamen vrijwel met
  genoemde bepalingen van de Constitutie van de RVSI overeen. Zo was in artikel 5,
  leden 1 en 2 bepaald, dat het staatsburgerschap van de Republiek Indonesië door de Wet
  wordt geregeld en dat naturalisatie geschiedt door of krachtens de wet, waarbij de
  
  409. In de RVSI werd de Republiek Indonesië van de Yogya-regering als deelstaat opgenomen.
  410. Zie voor de Grondwet van 1945, Engelbrecht p.1. Deze Grondwet is bekendgemaakt met de
  Kennisgeving ("Berita") van de Republiek Indonesië, jaargang II, no. 7, p.45-48; toelichting op
  p.51-56. Voor de Constitutie van de RVSI, die krachtens artikel 197 lid 1 op het tijdstip van de
  overname van de soevereiniteit in werking trad, zie Besluit van de President van de RVSI no. 48
  van 31 jan. 1950, Stb. 1950-3, afgekondigd op 6 februari 1950. Voor deze Constitutie kan naar
  Engetbrecht, p. 5 worden verwezen. De Voorlopige Grondwet van 1950 (Wet van 15 aug. van het
  jaar 1950 no. 7, Stb. 1950-56) is opgenomen in Engelbrecht, p.31.
   411. Onder het grondgebied van de Republiek werd het gehele territoir van Nederlandsch-Indië verstaan.
  Zie ook Prins, De gevolgen, p.49.
  412. Aangezien de Republiek Indonesië van de Yogya-regering als deelstaat in de RVSI was opgenomen,
  is hieruit op te maken dat de Wet no. 3 van 1946 zoals naderhand gewijzigd en aangevuld, niet als
  nationaliteitswet van de RVSI aangemerkt werd.
  «2
  
  gevolgen van de naturalisatie ten aanzien van de echtgenote en de minderjarige kinderen
  van de genaturaliseerde bij wet worden geregeld. Van groot belang voor de hier te
  behandelen Wet no. 3 van 1946 was artikel 144 van deze Grondwet. Dit artikel hield
  in, dat in afwachting van de regeling van het staatsburgerschap bij wet zoals aangekondigd in artikel 5 lid 1 van de Grondwet, reeds staatsburger van de Republiek Indonesië
  zijn:
  a. zij, die volgens de bij de Overgangsovereenkomst gevoegde Overeenkomst betreffende de Toescheiding van Staatsburgers, de Indonesische nationaliteit hebben
  verworven, alsmede
  b. zij, wier nationaliteit niet door genoemde Overeenkomst werd bepaald, doordat zij
  op 27 december 1949 reeds Indonesisch staatsburger waren, volgens de op die
  datum geldende Wet van de Republiek Indonesië, namelijk de Wet no. 3 van het
  jaar 1946, zoals naderhand gewijzigd en aangevuld.
  Het Indonesisch staatsburgerschap, verkregen op grond van de hierboven onder a. en
  b. genoemde wettelijke regelingen - derhalve verkregen vóór de afkondiging van de Wet
  no. 62 van het jaar 1958 - werd derhalve door artikel 144 van de Voorlopige Grondwet
  van 1950 erkend c.q. bekrachtigd. *"
  . • • • • •.
  -..•-.
   Voor de goede orde zij echter nogmaals op het kort en beperkt gegolden hebben van
  de Wet no. 3 van het jaar 1946, zoals naderhand gewijzigd en aangevuld, gewezen. Dit
  was hieraan te wijten, dat deze Wet - alhoewel voor het gehele grondgebied van
  Indonesië bedoeld - in feite slechts van kracht is geweest in het gebied dat onder de
  gezagssfeer van de Yogya-regering viel en de Republiek Indonesië van deze Regering
  bij het tot standkomen van de RVSI als deelstaat in de RVSI was opgenomen, zodat niet
  gezegd kan worden dat deze Wet als Nationaliteitswet van de RVSI was komen te
  gelden. Voorts werd een nieuwe Nationaliteitswet niet alleen in de Constitutie van de
  RVSI maar ook in de Voorlopige Grondwet van 1950 in het uitzicht gesteld en zijn de
  burgers van de Republiek Indonesië van de Yogya-regering onder vigeur van de
  Toescheidingsovereenkomst gebracht. Tenslotte kan niet worden gezegd, dat de Wet no.
  62 van het jaar 1958 betreffende het Indonesische Staatsburgerschap in de plaats is
  getreden van de Wet no. 3 van 1946, aangezien de afkondiging van eerstgenoemde Wet
  niet gepaard is gegaan met de intrekking van de Wet no. 3 van 1946. Dit was immers
  niet nodig, omdat laatstgenoemde Wet reeds op een eerder tijdstip niet langer van kracht
  was!
  5.2.
  De Wet no. 3 van 1946 betreffende het Indonesisch Staatsburgerschap en
  Ingezetenschap
  
  De Wet no. 3 van het jaar 1946 op het Staatsburgerschap en Ingezetenschap van
  Indonesië, als naderhand gewijzigd en aangevuld met de Wetten no. 6 en 8 van het jaar
  
  413. Zie voor de politieke geschiedenis van Indonesië § 2.1 van Hoofdstuk 1, in het kader waarvan
  genoemde drie Grondwetten ter sprake kwamen.
   113
  
  1947 en de Wet no. 11 van 1948, was afgekondigd door de Republikeinse regering, de
  zogenaamde Yogya-regering. *'* Deze Wet vormde de eerste Nationaliteitswet, ter
  regeling van het staatsburgerschap van de ingezetenen van de Republiek Indonesië in
  het leven geroepen.
  Niettegenstaande het feit dat deze Wet niet langer geldt - de Voorlopige Grondwet
  kondigde in artikel 5 lid 1 aan, dat het Indonesisch staatsburgerschap bij wet zal worden
  geregeld - acht ik het van nut om, voor zover voor mijn onderwerp relevant, bij deze
  Wet stil te staan. Ook in de Wet no. 62 van het jaar 1958 wordt naar deze Wet verwezen; zo zijn personen, die middels naturalisatie krachtens de Wet no. 3 van het jaar
  1946 het Indonesisch staatsburgerschap hebben verkregen, in deze Wet genoemd.
  Wat betreft het in deze Wet bepaalde, kan het volgende worden opgemerkt. Krachtens
  artikel 1 sub a. waren Indonesisch staatsburger, alle personen die tot de autochtone
  bevolking behoorden en in de Indonesische staat woonachtig. Het onder b. van dit
  artikel bepaalde had tot gevolg, dat bovendien Indonesisch staatsburger waren, personen
  die niet onder artikel 1 sub a. vielen maar van als hierbedoelde personen afstamden personen van gemengde bloede - geboren en gevestigd in het gebied van de Indonesische staat en personen die niet van de onder a. genoemde personen afstamden, voor
  zover zij in genoemd gebied geboren en tenminste gedurende de laatste 5 jaar ononderbroken aldaar gevestigd waren, de leeftijd van 21 jaar hadden bereikt of reeds gehuwd
  waren. Laatstgenoemde onder b. van artikel 1 vallende Indonesische staatsburgers, die
  in het bezit zijn van het staatsburgerschap van een ander land, konden echter hun
  Indonesisch staatsburgerschap prijsgeven door bezwaar aan te tekenen tegen het worden
  van Indonesisch staatsburger.
   De Wet no. 3 van het jaar 1946 - zoals naderhand gewijzigd en aangevuld - ging van
  het passieve stelsel uit. Dit impliceert, dat personen, die niet afstamden van de onder
  a. genoemde personen, indien zij aan de hierboven genoemde voorwaarden voldeden,
  van rechtswege als Indonesisch staatsburger werden aangemerkt, zonder een daartoe
  strekkende verklaring te behoeven af te leggen.
  Met betrekking tot het hiervoor gestelde, brengt Soenario naar voren, dat uit vele,
  toenmalige politieke kringen de aanbeveling naar voren kwam, om zo gauw mogelijk
  tot een geheel nieuwe Wet op het Indonesisch staatsburgerschap te komen, mede omdat
  
  414. Zie hiervoor Engelbrecht p.306. Met de Wel no. 6 van 1947 werd onder meer de wijze van
  prijsgeving van het Indonesisch staatsburgerschap door een persoon reeds in het bezit van een
  vreemde nationaliteit middels het afleggen van een daartoe strekkende verklaring • in het geval van
  overlijden van deze persoon door de respectieve voogd der kinderen dan wel door de weduwe voor
  haarzelf - meer uitgebreid geregeld. Van belang is voorts dat de Wet no. 3 van 1946 krachtens deze
  Wet werd geacht met ingang van 17 augusuts 1945 in werking te zijn getreden. Een andere, in de
  Wet no. 6 van 1947 opgenomen bepaling regelde voorts de nationaliteit van rechtspersonen. Met
  de Wet no. 8 van 1947 werd de termijn voor het afleggen van een verklaring tot prijsgeving van
  het Indonesisch staatsburgerschap verlengd. Met hetzelfde doel, in casu om wederom tot verlenging
  van bedoelde termijn te komen, werd de Wet no. 11 van 1948 afgekondigd. Een Engelse vertaling
  van genoemde Wetten is in dit boek opgenomen.
  •.
   , .--•
  
  114
  
  men geen zekerheid had inzake het nog geldig zijn van deze Wet c.q. in hoeverre deze
  Wet al dan niet meer van kracht was. Aanbevolen werd zelfs om over te gaan op het
  actieve stelsel, opdat personen die niet tot de autochtone bevolking behoren, een
  uitdrukkelijk, op het worden aangemerkt als staatsburger gericht verzoek indienen (niet
  middels naturalisatie).'"
  •
  •, -. •
  •.; • • :
  Van de zijde van het Ministerie van Voorlichting in het jaar 1946 werd naar voren
  gebracht, dat het begrijpelijk is, dat Indonesiërs krachtens artikel 1 sub a. van rechtswege het Indonesisch staatsburgerschap verkregen. Anders lag het echter bij de andere
  bevolkingsgroepen, die in het koloniale tijdperk een min of meer bevoorrechte positie
  hebben gehad; het minst bevoorrecht was de groep der Arabieren, het meest die der
  Europeanen. Deze bevoorrechting, de zo gehate rasdiscriminatie strekte zich uit over
  de rechtsbedeling, rechterlijke organisatie, benoembaarheid tot bepaalde ambten,
  kiesrecht, militieplicht en heeft geleid tot vele dualismen, zoals in het binnenlands
  bestuur, de rechtspraak, het onderwijs etc. die tot zulke sterke sociale spanningen in het
  voormalige Nederlandsch-Indië hebben geleid. Dat ontevredenheid heerste over de toen
  geldende wettelijke rasdiscriminatie lag voor de hand. *" Wellicht lag hierin de reden, om in de Wet no. 3 van 1946 het passieve stelsel te hanteren, waardoor niet alleen
  autochtone Indonesiërs, doch ook van deze personen afstammende personen van
  gemengde bloede en anderen dan deze, voor zover zij aan de gestelde voorwaarden
  voldeden, van rechtswege Indonesisch staatsburger werden, al werd aan personen die
  deel uitmaakten van de laatste groep de gelegenheid gegeven om middels een daartoe
  strekkende verklaring van bezwaar het verkregen Indonesisch staatsburgerschap prijs
  te geven. Met deze regeling van het staatsburgerschap werd volledig gebroken met het
  stelsel van het Nederlandsen onderdaanschap met zijn rassenonderscheiding, die tot
  zoveel onbillijkheden heeft geleid.'"
  Aangezien in vele gevallen het Indonesisch staatsburgerschap van rechtswege werd
  verkregen, werd tot de afkondiging van de Regeringsverordening no. 5 van het jaar
  1947 overgegaan, op basis waarvan aan een ieder de gelegenheid werd gegeven aan de
  "Pengadilan Negeri" van zijn woonplaats het verzoek te doen, vast te stellen of hij al
  dan niet Indonesisch staatsburger is. De vaststelling als gevolg van een als hierbedoeld
  verzoek kon voorts worden voorgelegd aan de "Pengadilan Tinggi" van de woonplaats
  van betrokkene binnen 14 dagen na ontvangst van bedoelde vaststelling.  Uit artikel 1 van de Wet blijkt dat in eerste instantie werd uitgegaan van het "ius soli";
  slechts in een drietal gevallen was het "ius sanguinis" van toepassing. Zo kreeg het
  
  415. Soenario, Masalah-Masalah.
  '
  •
  416. Zie de uitgave van het Ministerie van Voorlichting van mei, 1946, getiteld: Wie zijn de Staatsburgers van de Republiek?
  417. Ibid., p.6. Het Nederlandsen onderdaanschap knoopte aan bij de raciale onderverdeling van de
  bevolking ex artikel 1631.S., die niet geheel van discriminatoire trekken ontbloot was. Zie hiervoor
  § 2 van dit Hoofdstuk.
  US
  
  wettig, gewettigd of door de vader erkend natuurlijk kind, waarvan de vader tijdens de
  geboorte de staat van Indonesisch staatsburger bezat, het Indonesisch staatsburgerschap.
   Dit gold ook voor het kind van een mannelijke Indonesische staatsburger, die overleed
  binnen driehonderd dagen vóór de geboorte van het kind. Evenzo was Indonesisch
  staatsburger, het alleen door de moeder wettig erkende natuurlijke kind, waarvan de
  moeder tijdens de geboorte, de staat van Indonesisch staatsburger bezat. Opvallend is,
  dat de Wet de op het Westerse recht gebaseerde terminologie hanteerde, door te spreken
  van "wettig, gewettigd of door de vader erkend natuurlijk kind", een omschrijving die
  wél op personen die onder vigeur van het Indonesisch Burgerlijk Wetboek (IBW) vallen
  van toepassing is, maar zeker niet op personen die onder vigeur van het Adatrecht of
  het Islamitische recht vallen, waarin eigen normen worden gehanteerd teneinde te
  bepalen wanneer een kind als "wettig" kan worden aangemerkt. Wat betreft het Adatrecht komt hierbij nog, dat dit recht van regio tot regio kan verschillen. Wellicht is de
  op Westerse leest geschoeide terminologie van deze Wet een gevolg van het feit, dat
  bedoelde Wet tot stand is gebracht door juristen, door Nederlanders opgeleid en
  bovendien het licht zag in een tijd, waarin de eenheidsstaat c.q. de eenheid van alle
  Indonesiërs diende te worden benadrukt, als tegenwicht tegen de Nederlandse opvatting,
  dat Indonesië nooit een eenheidsstaat zou kunnen worden, als gevolg van alle adatverschillen. Wat betreft het criterium "door de moeder wettig erkend natuurlijk kind", kan
  worden opgemerkt dat de Huwelijkswet van 1974 ervan uitgaat, dat tussen een buiten
  huwelijk geboren kind en de moeder en haar familie een burgerlijke betrekking bestaat
  (artikel 43 lid 1). Kwam de voorwaarde van erkenning van een natuurlijk kind door de
  moeder in de oudere - Nederlandse - wetgeving nog voor, wilde dit kind in de nationaliteit van de moeder delen, in de latere wetgeving is deze voorwaarde niet langer
  verplicht gesteld, doch kreeg het niet-erkende onwettige kind van rechtswege de
  nationaliteit van de moeder. Ter illustratie kan in dit verband naar de Wet van 1892 op
  het Nederlander- en Ingezetenschap worden verwezen, waar voorheen de bepaling " het
  alleen door de moeder erkend natuurlijk kind" voorkwam. Deze bepaling werd ingaande
  1 september 1948, op grond van de Wet van 10 juli 1947, N. Stb. 232, vervangen door
  de omschrijving "het niet-erkend onwettig kind, waarvan tijdens de geboorte, de moeder
  de staat van Nederlander bezit", wilde een als hierbedoeld kind door geboorte Nederlander zijn.
   De verkrijging van het Indonesisch staatsburgerschap middels naturalisatie zoals in de
  Wet van 1946 geregeld, is van wezenlijk belang, omdat deze bepaling doorwerkte in
  het huidige Indonesische nationaliteitsrecht, zoals uit § 1.1 van Hoofdstuk 4 zal blijken.
   Een verzoek tot naturalisatie kon worden ingediend door personen, die tenminste de
  leeftijd van 21 jaar hadden bereikt of op een eerder tijdstip waren gehuwd, gedurende
  de laatste vijfjaar onafgebroken woonplaats in Indonesië hebben gehad en de Indonesische taal goed beheersten. Ook een vrouw, die weduwe was, kon krachtens de Wet
  no. 3 van het jaar 1946 het Indonesisch staatsburgerschap door middel van naturalisatie
  verkrijgen; dit kwam van rechtswege mede te gelden voor haar "wettige of gewettigde
  en op wettige wijze door haar erkende kinderen" - zie de opmerkingen hiervoor in
  verband met de hier gehanteerde terminologie door mij geplaatst - voor zover deze de
  leeftijd van 21 jaar nog niet hadden bereikt dan wel niet op een eerder tijdstip in het
  huwelijk waren getreden. Hierbij zij aangetekend, dat kinderen, die krachtens naturali116
  
  satie van hun vader of moeder het Indonesisch staatsburgerschap hadden verkregen, bij
  het bereiken van de leeftijd van 21 jaar c.q. zij op een eerder tijdstip huwden, gerechtigd waren te verklaren hierop geen prijs meer te stellen; genoemde verklaring diende
  schriftelijk aan de Minister van Justitie te worden gericht, die voor de verdere afwikkeling daarvan zorg droeg. Het middels naturalisatie verkregen staatsburgerschap van
  Indonesië, kwam te gelden bij de inwerkingtreding van de wet, waarbij dit werd
  verleend. *"
  Naar voren kan worden gebracht, dat een op verandering van staatsburgerschap gericht
  verzoek of een daarop gerichte verklaring, door de gehuwde vrouw niet naar voren kon
  worden gebracht c.q. afgelegd. Artikel 2 lid 1 van de Wet no. 3 van 1946 ging er
  voorts vanuit, dat gehuwde vrouwen staande het huwelijk de staat van de man volgden
  en ook bij ontbinding van het huwelijk het door of als gevolg daarvan verkregen
  Indonesisch staatsburgerschap bleven behouden. Zij waren echter gerechtigd om binnen
  het tijdvak van één jaar nadat het huwelijk ontbonden werd, schriftelijk te verklaren
  geen prijs meer te stellen op het bezit daarvan, dit krachtens het in artikel 10 bepaalde.
   Omgekeerd bepaalde artikel 9 van deze Wet, dat een vrouw die door of als gevolg van
  haar huwelijk het Indonesisch staatsburgerschap verloor, dit terug kon krijgen door
  binnen één jaar na ontbinding van het huwelijk, haar wil daartoe schriftelijk kenbaar te
  maken aan de Minister van Justitie.
  Volledigheidshalve zij nog vermeld, dat artikel 3 van de onderhavige Wet de rechtsgevolgen regelde van de verkrijging c.q. verlies van het Indonesisch staatsburgerschap
  door een ouder - vader of moeder - voor de kinderen, voor zolang deze de leeftijd van
  21 jaar nog niet hadden bereikt of niet op een eerder tijdstip in het huwelijk waren
  getreden. In het algemeen kan worden gesteld, dat genoemde kinderen in de verkrijging
  c.q. verlies van het Indonesisch staatsburgerschap van de ouder deelden, in laatstgenoemd geval evenwel indien zij mede een andere nationaliteit verkregen. Opgemerkt
  dient te worden, dat bij verlies van het Indonesisch staatsburgerschap door een moeder
  door of als gevolg van huwelijk - óók indien zij schriftelijk kenbaar maakte, het bezit
  daarvan niet langer op prijs te stellen - dit zich niet uitstrekte tot haar kinderen.
   418. Het aantal op basis van de Wet no. 3 van 1946 bij wet genaturaliseerde personen is gering te
  noemen. Het gaat hier om de volgende personen:
  1. Johana Jordan, bij Wet no. 4 van 1947, van 12 februari 1947;
  . "
  .."
  2. Salim Basjir, bij Wet no. 5 van 1947, van dezelfde datum;
  3. Frans Matheas Hesse, bij Wet no. 9 van 1947, van 12 mei 1947;
  4. Wilhelm Karl Gothfried Mewas, bij Wet no. 24 van 1947, van augustus 1947;
  5. George Wilhelm August Friederichs, bij Wet no. 25 van 1947, van dezelfde datum;
  6. Herman Oscar Gustav Fischer, bij Wet no. 26 van 1947, idem;
  7. Gurt Ulrich Grofi, bij Wet no. 27 van 1947, idem;
  8. Jean Henry Joseph de Quinze, bij Wet no. 4 van 1947, van 23 maart 1948;
  9. Joseph Comelis de Groot, bij Wet no. 31 van 1947, van 31 oktober 1948.
  117
  
  Krachtens artikel 8 van de Wet ging het Indonesisch staatsburgerschap verloren vanwege de verkrijging van een andere nationaliteit of door het zonder toestemming van de
  President worden van soldaat of ambtenaar van een ander land.
  Met verwijzing naar hetgeen in § 3 inzake het begrip "gevestigd zijn" naar voren werd
  gebracht, zij gewezen op het feit, dat door de Wet no. 3 van 1946, een termijn van één
  jaar werd aangehouden, ter bepaling van het feit, of een persoon kan worden geacht in
  Indonesië gevestigd te zijn. (artikel 14 lid 1).
  Rest mij nog op het bepaalde in de Overgangsbepalingen van deze Wet te wijzen.
   Krachtens genoemde bepalingen waren personen die op het tijdstip van inwerkingtreding
  van deze Wet geen vader meer hadden, nog geen 21 jaar en nog niet gehuwd waren
  Indonesisch staatsburger, indien hun vader op het moment van overlijden voldeed aan
  de voorwaarden als neergelegd in artikel 1 sub b. der Wet. Voorts was bepaald, dat een
  vrouw die op het tijdstip van inwerkingtreding van deze Wet geen echtgenoot had,
  omdat haar laatste echtgenoot was overleden en die echtgenoot op het tijdstip van
  overlijden aan de voorwaarden voldeed als gesteld in artikel 1 sub a. of artikel 1 sub
  b. der Wet - en zijzelf niet - Indonesisch staatsburger was. Hierbij was echter een
  voorbehoud gemaakt voor het geval deze vrouw verklaarde geen prijs te stellen op het
  bezit van dit staatsburgerschap, omdat zijzelf niet aan bedoelde voorwaarden voldeed.
  Opvallend is voorts, dat de onderhavige Wet ook de nationaliteit van rechtspersonen
  regelde. Zo bezaten rechtspersonen, volgens het in de staat Indonesië geldende recht
  opgericht en aldaar gevestigd, de Indonesische nationaliteit. Een soortgelijke bepaling
  komt in de Wet no. 62 van het jaar 1958 op het Indonesisch Staatsburgerschap niet
  voor, aangezien deze Wet - mijns inziens terecht - alleen een regeling treft voor
  natuurlijke personen.
   5.3. De Overeenkomst betreffende de Toescheiding van Staatsburgers
  
  ,:. s
  
  Een voor de ontwikkeling van het nationaliteitsrecht van Indonesië belangrijke overeenkomst, gesloten ter gelegenheid van de Ronde Tafel Conferentie (RTC) tussen het
  Koninkrijk der Nederlanden en de Republiek der Verenigde Staten van Indonesië, was
  de aan de Overgangsovereenkomst gehechte Overeenkomst betreffende de Toescheiding
  van Staatsburgers. *" Genoemde Overeenkomst vormde een belangrijke schakel in
  de ontwikkeling van het Indonesisch nationaliteitsrecht. Deze Overeenkomst greep met
  name enerzijds terug op de bepalingen die voorheen hebben gegolden, in casu de Wet
  van 1892 op het Nederlanderschap en Ingezetenschap en de Wet van 1910 op het
  Nederlands onderdaanschap van niet-Nederlanders en speelt anderzijds ook een rol in
  de toepassing van de huidige Nationaliteitswet.""" De vraag rijst evenwel of de
  unilaterale opzegging door Indonesië op 13 februari 1956 van de overeenkomsten bij
  
  419. Zie voor de tekst van deze Overeenkomst, Engelbrecht p.314. Deze tekst is in dit boek opgenomen.
  4 2 0 . De Wet van 1892 is inmiddels vervangen door de Rijkswet op het Nederlanderschap van 19
  december 1984, N. Stb. 628 jo. N. Stb. 1985 no.660, waarin enkele belangrijke beginselen zijn
  opgenomen, waarvan het gelijkgerechtigdheidsbeginsel kan worden genoemd.
   118
  
  de RTC aangegaan™, geen effect heeft gehad op het indertijd nog van kracht zijn
  van de Toescheidingsovereenkomst. Sanger is van mening, dat de status van de Toescheidingsovereenkomst als volkenrechtelijk verdrag van haar status als binnenlandse
  regeling van Indonesië dient te worden onderscheiden. Laatstgenoemde status is op te
  maken uit artikel 144 van de Voorlopige Grondwet van 1950. Als binnenlandse regeling
  kon de Toescheidingsovereenkomst slechts door een wet ter uitvoering van artikel 5 van
  de Voorlopige Grondwet gewijzigd of worden opgeheven. De Wet ter opheffing van de
  RTC had wel aan de volkenrechtelijke status van de Overeenkomst een einde gemaakt,
  doch niets gezegd over de binnenlandse status en derhalve laatstgenoemde status
  behouden. Deze uitleg is voor mij alleszins aanvaardbaar. ***
  In eerste instantie dient te worden opgemerkt, dat deze Overeenkomst beoogde een
  regeling te treffen ten aanzien van personen, die op het tijdstip van de soevereiniteitsoverdracht aan Indonesië te weten 27 december 1949, onderdanen waren van het
  Koninkrijk der Nederlanden.''" In bedoelde Overeenkomst zijn met betrekking tot
  elk der respectieve groepen van Nederlandse onderdanen, namelijk:
  Nederlanders;
  Inheemse Nederlandse onderdanen niet-Nederlanders, dat wil zeggen "Inlanders"
  (ik geef er de voorkeur aan van autochtone Indonesiërs te spreken);
  Uitheemse Nederlandse onderdanen niet-Nederlanders, dat wil zeggen de zogenaamde Vreemde Oosterlingen en Europeanen, andere dan Nederlanders
  regelingen getroffen, krachtens welke bepalingen, personen die van genoemde groepen
  deel uitmaakten, hetzij de Indonesische, hetzij de Nederlandse nationaliteit verwierven.
   Niettegenstaande van officiële Nederlandse zijde naar voren is gebracht, dat bij de
  onderverdeling van personen is uitgegaan van de onderverdeling in artikel 55 IS - van
  belang voor het kiesrecht - gaat dit, niet geheel op, met name wat betreft de van de
  autochtone bevolking ("orang yang asli") deel uitmakende personen. *** Aangezien
  in de literatuur aan de op artikel 163 IS gebaseerde onderverdeling van de bevolking
  van Indonesië veel aandacht is besteed en deze onderverdeling ook in de praktijk (nog)
  een rol speelt, geef ik er de voorkeur aan van deze onderverdeling van de bevolking
  van Indonesië uit te gaan. In de hierboven genoemde driedeling is echter getracht om
  met zowel de onderverdeling ex artikel 55 IS als met die ex. artikel 163 IS rekening te
  
  421. Zie hiervoor § 2.1 van Hoofdstuk 1.
  422. Zie Sanger, Die indonesische, p.67-68. Dat ook thans de Toescheidingsovereenkomst een rol speelt
  teneinde vast te stellen, of een persoon al dan niet het Indonesisch staatsburgerschap bezit, blijkt
  uit hetgeen in § 4 van Hoofdstuk 4 en in § 1 van Hoofdstuk 7 is uiteengezet.
  423. Van Indonesische zijde wordt de voorkeur gegeven aan de term "soevereiniteitserkenning",
  aangezien de onafhankelijksverklaring reeds op 17 augustus 1945 werd geproclameerd.
  424. In artikel 4 van de Toescheidingsovereenkomst wordt niet gesproken van inheemse Nederlandse
  onderdanen-niet-Nederlanders, doch van "lot de inheemse bevolking (orang2 jang asli = personen
  die deel uitmaken van de autochtone bevolking) van Indonesië behorende meerderjarige Nederlandse
  onderdanen-niet-Nederlanders".
  ,: ,
  :.
  119
  
  houden."" Niettegenstaande Sanger in beginsel uitgaat van artikel 55 IS noemt hij
  ook de volgende driedeling:
  •
  a.
  Nederlanders;
  
  b.
  Indonesiërs;
  
  c.
  niet-Indonesiërs
  
  •
  - ~
  
  •
  
  •••••..-•.
   welke driedeling min of meer overeenkomt met de hierboven door mij gemaakte
  onderverdeling van de bevolking van Indonesië. *" Dat ook een andere driedeling op
  grond van de bepalingen van de Toescheidingsovereenkomst gevolgd wordt ter verkrijging van het Indonesisch staatsburgerschap, blijkt uit de door Imam Bardjo aangehouden
  driedeling, als volgt:
  a.
  b.
  c.
  tot de autochtone bevolking behorende personen;
  personen die het Indonesisch staatsburgerschap verkrijgen krachtens het recht van
  optie;
  personen die Indonesisch staatsburger zijn geworden, door geen gebruik te maken
  van het recht van repudiatie.
   :.'
  
  Uit bovenstaande driedelingen blijkt, dat met betrekking tot het Indonesisch staatsburgerschap niet slechts één homogene groep van personen doch verschillende groepen van
  personen worden onderscheiden. *"
  De Toescheidingsovereenkomst hield in hoofdzaak slechts een regeling in ter vaststelling van de nationaliteit van personen die Nederlands onderdaan waren, in leven op het
  tijdstip van de sluiting daarvan. Bij de uitwerking van de in deze Overeenkomst
  opgenomen bepalingen, werd ook rekening gehouden met de mogelijkheid, dat sommige
  belanghebbenden, die bovendien nog onderdaan waren van een andere Staat, alleen op
  deze derde nationaliteit prijs zouden stellen. Bij de behandeling van de uitheemse
  Nederlandse onderdanen niet-Nederlanders zal deze aangelegenheid nader aan de orde
  komen.''" Aangezien de Toescheidingsovereenkomst alleen afging op personen, in
  leven op het tijdstip van de totstandkoming van deze Overeenkomst, bevatte zij als
  zodanig geen bepalingen ter regeling van toekomstige gevallen. Ook door Djody
  Gondokusumo is een overeenkomstig standpunt naar voren gebracht door erop te wijzen
  dat de status van nd 27 december 1949 geboren personen en na" genoemd tijdstip
  optredende wijzigingen in de status van personen géén regeling hebben gevonden in de
  Toescheidingsovereenkomst. Het viel onder de competentie van respectievelijk
  Indonesië en Nederland om hiervoor een regeling te treffen. *" Wat Indonesië betreft,
  impliceerde dit het optreden van een vacuüm ten aanzien van nationaliteitsrechtelijke
  
  425. Zie voor de onderverdeling op basis van artikel 163 IS en het voorde respectieve groepen geldende
  recht ex. artikel 131 IS Imam Bardjo, Masaalah Kewargaan, p.44-46.
  --.
  426. Sanger, Die Indonesische, p.40.
  •'-•'• - ^ ' * 427. Imam Bardjo, Masaalah Kewarganegaraan, p. 16.
  428. Zie ook Prins, De gevolgen, p.51.
  ?•
  429. Djody Gondokusumo, Siapa termasuk Warganegara, p. 11.
   " -,„'-Ai^ :. ;•
  
  120
  
  aangelegenheden. Immers, de Wet no. 3 van 1946 van de Yogya-regering kon niet
  langer van kracht worden geacht te zijn, zoals uit het voorgaande is gebleken. Ook in
  de regelingen vastgesteld door het Militair c.q. Oorlogsgezag - het onderwerp van § 5 waren nationaliteitsaangelegenheden slechts summier geregeld. Eerst met de afkondiging
  van de Wet no. 62 van het jaar 1958 kwam aan deze situatie een einde."'°
  Volgens artikel 8 lid 1 van de Overgangsovereenkomst - waarvan de Toescheidingsovereenkomst een bijlage was - bleven alle wettelijke regelingen en administratieve voorschriften, die golden op het tijdstip van de soevereiniteitsoverdracht tot nader order als
  eigen regelingen van zowel Nederland als van Indonesië gelden - tenzij zij met de
  soevereiniteitsoverdracht zelf onverenigbaar waren - zolang zij niet door de bevoegde
  organen van partijen buiten werking werden gesteld of gewijzigd. Prins merkt in dit
  verband op, dat in beginsel iedere wet, waarvan de werking niet tot Nederland of tot
  Indonesië beperkt was, met de soevereiniteitsoverdracht een dubbel leven was gaan
  leiden: als Nederlandse wet, vatbaar voor wijziging en intrekking door de Nederlandse
  wetgever en als Indonesische wet, vatbaar voor wijziging en intrekking door de Indonesische wetgever. Hoewel de Toescheidingsovereenkomst kennelijk uitging van de
  veronderstelling, dat er in de toekomst slechts één soort Nederlanderschap zou bestaan,
  waren de Wet op het Nederlanderschap van 1892 en de Wet op het onderdaanschap van
  1910 na de soevereiniteitsoverdracht beide in stand gebleven als delen van het Nederlandse recht. Indonesië beschouwde bovendien, in afwachting van de totstandkoming
  van een eigen nationaliteitswetgeving, voorlopig de Wet van 1910 mutatis mutandis als
  een deel van het Indonesische recht, omdat men anders in moeilijkheden zou komen met
  de n£ de soevereiniteitsoverdracht geboren kinderen van Indonesische staatsburgers,
  wier positie immers nergens geregeld was. *"
  Het tweede lid van artikel 8 diende te voorkomen, dat Nederlanders in Indonesië en
  Indonesiërs in Nederland in moeilijkheden zouden komen, doordat zij niet langer
  beschouwd werden als Nederlands onderdanen in de zin van de geldende wetgeving. De
  op het tijdstip van de soevereiniteitsoverdracht bestaande rechten werden voorlopig
  gehandhaafd door genoemd artikellid, dat bepaalde dat overal waar in de toen geldende
  wetgeving van Nederlandse onderdanen wordt gesproken, daaronder zowel staatsburgers
  van het Koninkrijk als van de RVSI werd verstaan. Eén van de vraagstukken die zich
  volgens Mannoury op dit vlak voordeed, was de status van degenen, die de nationaliteit
  van de Republiek Indonesië bezitten.  431. Prins, De gevolgen, p.70.
   121
  
  aangemerkt. Voor "Nederlandse onderdanen" diende in casu te worden gelezen:
  "staatsburgers van Nederland of van Indonesië" met als gevolg, dat staatsburgers van
  Indonesië géén vreemdelingen waren, een standpunt volgens de Nederlandse overheid
  als onjuist aan te merken, zonder daarbij echter argumenten aan te voeren/" Mannoury is van mening, dat men twee kanten uit kon gaan. Werd ervan uitgegaan dat
  Indonesië niet meer tot het Rijk behoort, dan zijn Indonesiërs vreemdeling in Nederland. Werd daarentegen afgegaan op artikel 8 van de Overgangsovereenkomst, dan kan
  worden aangenomen, dat hieraan de gedachtegang ten grondslag lag om de bepalingen
  der bestaande wetgeving die op respectievelijk Nederlandse onderdanen en vreemdelingen betrekking hebben, niet en bloc af te wijzen doch de bestaande toestand voorlopig
  te handhaven en het aan latere overwegingen over te laten om elk van deze bepalingen
  afzonderlijk te bekijken en te beslissen. Volgens deze auteur kan uit technisch-juridisch
  oogpunt, niet anders dan tot de slotsom worden gekomen, dat Indonesische staatsburgers in Nederland niet als vreemdelingen konden worden beschouwd.'" Ik ben van
  mening, dat ook de politieke kant van het vraagstuk dient te worden onderkend, met
  name of Indonesië als soevereine Staat zich met het hierboven uiteengezette standpunt
  zou kunnen verenigen, hetgeen door mij wordt betwijfeld, mede gelet op latere ontwikkelingen. Heijs brengt naar voren, dat van Nederlandse zijde eind 1951 werd besloten
  om Indonesiërs voortaan als vreemdeling te beschouwen. De Nationaliteitswet werd
  gewijzigd middels de Wet van 21 december 1951, N. Stb. 593 en zijdens de Nederlandse Regering werd verklaard deze Wet niet langer als een op het moment van de
  soevereiniteitsoverdracht bestaande regeling in de zin van de Overgangsovereenkomst
  te beschouwen. *** Ook Prins wijst op deze Wet, onder aantekening dat volgens de
  Considerans daarvan deze Wet tot doel had de nationaliteitswetgeving aan te passen aan
  de Toescheidingsovereenkomst. Ingevolge artikel 1 van deze Wet waren of werden allen
  die krachtens de Toescheidingsovereenkomst de Nederlandse nationaliteit bezitten of door optie - zullen bezitten, Nederlanders in de zin van de Wet van 1892. Als gevolg
  hiervan was artikel 8 lid 2 der Overgangsovereenkomst uitgewerkt! *"
  5.3.1. Enige opmerkingen inzake de gehanteerde terminologie
  In aansluiting op hetgeen in de Toescheidingsovereenkomst inzake de van autochtone
  bevolking deel uitmakende personen is bepaald kan op Prins worden gewezen, die naar
  voren brengt dat de terminologie van de Toescheidingsovereenkomst kennelijk is
  
  432.  433. Ibid-, p.131-134.
  434. Heijs, Nederlanderschap, p.30, die ter zake verwijst naar de Memorie van Antwoord, Bijlage
  Handelingen Eerste Kamer, 1951-1952, 2027, p.5.
  435. Prins, De gevolgen, p.71. Zie van dezelfde auteur, Jurisprudentie inzake de Wel op het Nederlanderschap en de Toescheidingsovereenkomst, Het Personeel Statuut, 1953, p.35-36, die naar voren
  brengt dat tot op de dag van aanneming van de Wet van 21 december 1951 door de Tweede Kamer
  .s.
  nog de min of meer vage voorstelling overheerste, dat de Indonesiërs uit hoofde van het Unieverband een positie zouden innemen tussen Nederlanders aan de ene en vreemdelingen aan de andere
  kant. Eerst tijdens de debatten in de Eerste Kamer kwam aan het licht, dat naar het oordeel van de
  Overheid met de aanneming van genoemde Wet de Indonesiërs vreemdelingen zouden worden.
   122
  
  afgestemd op die van artikel 55 IS. Deze auteur wijst erop, dat twee groepen, de
  Nederlanders en de uitheemse onderdanen niet-Nederlanders geheel in dezelfde bewoordingen zijn omschreven, doch bij de inheemsen op een verschil wordt gestoten, aangezien aldaar niet van inheemse onderdanen wordt gesproken, maar van "tot de inheemse
  bevolking van Indonesië behorende onderdanen", waarbij tussen haakjes in het Indonesisch de woorden "orang2jangasli" zijn gevoegd, hetgeen "personen, die deel uitmaken
  van de autochtone bevolking" betekent. Hij concludeert daaruit dat alle reden bestaat
  om aan te nemen, dat aan deze afwijking van de gebruikelijke terminominologie
  gewichtige betekenis dient te worden gehecht. Prins brengt echter onder de aandacht dat
  van regeringswege uitdrukkelijk is verklaard, dat men nooit iets anders op het oog heeft
  gehad dan de indeling van artikel 55 IS; de afwijkende formulering van de Toescheidingsovereenkomst (artikel 4) is volgens de Regering waarschijnlijk te wijten aan de
  "psychologische" reden, dat men speciaal in de Indonesische tekst cfe au/oc/j/on^
  fcvo/fóflg wilde kunnen vermelden als een omschrijving van het Indonesische bevolking.
   Volgens genoemde auteur dient in het licht van deze verklaring aan de in artikel 55 IS
  gebruikte term "inheems" een andere betekenis te worden toegekend, omdat deze meer
  omvat dan de "orang yang asli". Hij haalt als voorbeeld het kind van een Europese
  vader en een autochtone moeder aan, dat naar zijn mening bezwaarlijk als "autochtoon"
  kan worden aangemerkt; is het echter door zijn vader niet erkend, dan behoort dit kind
  wel tot de "Inlanders" van artikel 163 en tot de "inheemsen" van artikel 55 IS. Hetzelfde geldt voor de in geen enkel opzicht autochtone Europese weduwe van een
  Indonesiër, die verzuimd heeft gebruik te maken van haar recht om tot haar vroegere
  staat terug te keren."'
  Welke opvatting huldigde ter zake de Nederlandse overheid? Enig houvast bood het
  antwoord van de Regering op in de Eerste Kamer der Staten-Generaal gestelde vragen
  bij de behandeling van het ontwerp van de wet houdende nadere regelen omtrent
  nationaliteit en ingezetenschap"'; het betreft hier de Wet van 21 december 1951, in
  § 5.3 reeds aan de orde gekomen. De vraag werd gesteld, of in de Toescheidingsovereenkomst (artikel 4) opzettelijk geen gebruik is gemaakt van de terminologie van artikel
  55 IS "inheemse onderdanen-niet-Nederlanders" en of ten aanzien van dit artikel gezien het verschil in redactie - een volkenkundige of een rechtskundige uitleg dient te
  worden gevolgd. Behoort bijvoorbeeld een onmiddellijk vóór de soevereiniteitsoverdracht Nederlands onderdaan niet-Nederlander die als natuurlijk kind niet door zijn
  Europese vader is erkend doch Europees is opgevoed en door administratie en samenleving als Nederlander is behandeld tot de uitheemse Nederlandse onderdanen? Wat is de
  status van een persoon, die oorspronkelijk volgens de Indische Staatsregeling als
  behorende tot de inheemse bevolking tot de Inlanders werd gerekend, doch op wie bij
  gouvernementsbesluit de bepalingen voor Europeanen toepasselijk zijn verklaard;
  
  436. Prins, De gevolgen, p.54. Deze auteur haalt in dit verband de Regeling Gemengde Huwelijken Ind.
   Stb. 1898 aan, het onderwerp van § 2.4. Ik voeg hieraan nog toe, dat ook in artikel 1 van de Wet
  no. 3 van 1946 zoals naderhand gewijzigd en aangevuld, onderscheid wordt gemaakt tussen 'orang
  yang asli" - Prins gebruikt de term "inheems" - afstammelingen daarvan en andere dan deze, die
  aan bepaalde voorwaarden dienen te voldoen.
  437. Kamerstukken Zitting 1950/1951 - 2027, 2a en 2b.
  123
  
  maakte deze persoon deel uit van de uitheemse onderdanen bedoeld in de Toescheidingsovereenkomst (artikel 5)? Zou het antwoord in één van - of beide - bovenstaande
  gevallen ontkennend luiden, zou het dan bevestigd luiden, indien in eerstbedoeld geval
  betrokkene bovendien met Europeanen gelijkgesteld zou zijn en in het tweede geval,
  betrokkene bovendien geheel in de Europese samenleving zou zijn opgegaan? Zijdens
  de Regering werd naar voren gebracht dat artikel 4 van de Toescheidingsovereenkomst
  geacht moet worden dezelfde terminologie te gebruiken als artikel 55 IS, derhalve:
  "inheemse onderdanen-niet-Nederlanders." Onzekerheid bestaat echter in gevallen van
  gemengde afstamming. Of met betrekking tot het hierboven aangehaalde natuurlijke,
  niet door de vader erkende kind gesproken kan worden van uitheems Nederlands
  onderdaan is volgens de Overheid niet uit te maken, zolang de nationaliteit en landaard
  van de moeder niet bekend is. De mening wordt gehuldigd, dat een Europese opvoeding
  geen verandering in de status heeft gebracht; is de persoon door administratie en
  samenleving als Nederlander behandeld, dan kan die behandeling slechts een maatschappelijke zijn geweest c.q. had deze voor het recht geen betekenis. Van een juridische
  behandeling kan volgens de Overheid slechts sprake zijn geweest, indien betrokkene
  door een Nederlandse vader was erkend of uit andere hoofde Nederlander is geworden.
   Is hij door een Europese vader erkend die zelf geen Nederlander is, dan behoort hij tot
  de uitheemse Nederlandse onderdanen. Evenzo is een persoon die volgens de Indische
  Staatsregeling als behorende tot de inheemse bevolking tot de Inlanders werd gerekend,
  doch op wie n i 1892 bij Gouvernementsbesluit de bepalingen voor Europeanen toepasselijk werden verklaard, tot de inheemse bevolking blijven behoren. In dit antwoord
  komt volgens de Nederlandse overheid geen verandering indien in het eerste geval
  betrokkene né de inwerkingtreding van de Wet van 1892 met Europeanen gelijkgesteld
  zou zijn, hetgeen ook geldt voor het tweede geval, indien betrokkene geheel in de
  Europese samenleving zou zijn opgegaan. *"
  :
  Doorgaande op het instituut van de gelijkstelling - het onderwerp van § 2.2 - in het
  kader van de toepassing van de Toescheidingsovereenkomst, moge de aandacht op het
  navolgende worden gevestigd. " ' Naar de mening van Prins kan de in de Toescheidingsovereenkomst (artikel 4) gebezigde omschrijving "tot de inheemse bevolking
  (orang2 jang asli) van Indonesië behorende" ook, met een beroep op de terminologie
  van + 1939, worden opgevat als een synoniem van "Inlander"; gelijkgestelden vallen
  daardoor niet onder genoemd artikel zodat niets anders overblijft dan deze personen als
  "uitheemsen" in de zin van de artikelen 5 en 6 van deze Overeenkomst te beschouwen. " ° Hierop aansluitend kan een uitspraak van de Haagse rechtbank van 2 januari
  1952 worden aangehaald, dat een Indonesiër die bij besluit van de Gouverneur-Generaal
  van Nederlandsch-Indië van 26 september 1914, no. 50 (Ind. Stb. no. 638) gelijkgesteld
  is, deel uitmaakt van de onmiddellijk vóór de soevereiniteitsoverdracht meerderjarige
  uitheemse Nederlandse onderdanen niet-Nederlanders, die krachtens de Toescheidingsovereenkomst (artikel 5) de Indonesische nationaliteit verkregen, doch bevoegd waren
  
  438. Adnaanse en van der Weg, Nationaliteitswetgeving, p.lA-8, 1A-9.
   •• ' - •
  439. Zie Van der Weg, S., Is een met Europeanen gelijkgestelde een inheemse in de zin van de
  Toescheidingsovereenkomst? Het Personeel Statuut, 1952, p.44-48.
  440. Prins, De gevolgen, p.54-55.
  •.".•;•*.
  •:-. . : >•,<,':: v:>.
  124
  
  deze te verwerpen."' Betrokkene had van de mogelijkheid tot het verwerpen van de
  Indonesisch nationaliteit gebruik gemaakt - hetgeen zou betekenen dat hij de Nederlandse nationaliteit "herkreeg" - door de Haagse rechtsbank rechtsgeldig verklaard. Tegen
  deze uitspraak van de Haagse rechtbank tekende de Staat der Nederlanden evenwel
  beroep bij het Hof aan, die de Staat in het gelijk stelde, daarbij in overweging nemende
  dat een inheemse die na" de inwerkingtreding van de Wet van 1892 met Europeanen is
  gelijkgesteld, onder artikel 4 van de Toescheidingsovereenkomst valt, conform de
  opvatting van de Nederlandse overheid. ^
  5.3.2. Indonesisch staatsburger krachtens de Toescheidingsovereenkomst
  De Overeenkomst betreffende de toescheiding van staatsburgers - de Toescheidingsovereenkomst - stelde regels, volgens welke de onderdanen van het Koninkrijk-oude stijl
  werden verdeeld tussen het Koninkrijk-nieuwe stijl (Nederland, Suriname en de Nederlandse Antillen omvattende) en de RVSI (thans de Republiek Indonesië). Volgens
  Adriaanse en van der Weg heeft aan de verdeling de mate van verbondenheid tot één
  van de beide Staten ten grondslag gelegen. Zij, die meer met Nederland, Suriname en
  de Nederlandse Antillen verbonden waren, zijn aan Nederland toebedeeld; zij die meer
  met Indonesië verbonden waren, zijn tot de Republiek komen te behoren. *" Mijns
  inziens gaat genoemde grondslag voor de verdeling echter niet altijd op; zo vielen onder
  de groep uitheemse Nederlandse onderdanen niet-Nederlanders ook Europeanen, andere
  dan Nederlanders en was van een "meer verbonden zijn met Indonesië" geen sprake.
   Krachtens het in de onderhavige Overeenkomst bepaalde, werd op grond van de
  hierboven genoemde onderverdeling van Nederlandse onderdanen, zowel naar geboorteplaats als naar woonplaats toegescheiden, welke twee factoren derhalve beslissend waren
  voor de toescheiding. Hierbij zij echter aangetekend, dat aan betrokkenen onder daartoe
  gestelde voorwaarden gelegenheid werd geboden om in de vastgestelde termijn tot
  verwerping van het toebedeelde Indonesische staatsburgerschap of tot verkiezing
  daarvan, over te gaan. Aan betrokkenen werd derhalve een zekere ruimte gelaten om
  te ontkomen aan voornoemde toebedeling, indien dit als onaanvaardbaar werd gevoeld.
  Ook hierin ligt mijns inziens een motief, om het criterium "mate van verbondenheid tot
  één der Staten" niet als absoluut geldend aan te merken.
  441. Verzoeker had Ier bekrachtiging van zijn status naar voren had gebracht, dal de term "inlanders*
  gelijk is aan de omschrijving 'inheemse bevolking", tot welke bevolkingsgroep hij als gevolg van
  zijn gelijkstelling met Europeanen niet meer behoort, zodat hij uitheems Nederlands onderdaan is
  in de zin van de Toescheidingsovereenkomst; dat aan de begrippen "inheems" en "uitheems" in geen
  geval een uitleg mag worden gegeven, die de onderscheiding zoekt in het zijn van een bepaald ras,
  van bepaalde bloede of van bepaalde huidskleur, daar krachtens de in artikel 3 van het Unie-statuut zie hiervoor § 2.1 van Hoofdstuk 1 - vervatte fundamentele menselijke rechten en vrijheden, in de
  uitoefening van rechten geen onderscheid mag worden gemaakt naar ras, bloed of huiskleur; dat de
  begrippen "uitheems" en "inheems" geen etnologische of physische begrippen doch rechtsbegnppen
  zijn en hij tengevolge van zijn gelijkstelling met Europeanen rechtens is overgegaan van de groep
  "inheemse bevolking" naar de bevolkingsgroep der Europeanen.
  442. Het betreft hier de zaak Hehanussa, zie Prins, Jurisprudentie, p . 34-38.
  443. Adriaanse en van der Weg, Nationaliteitswetgeving, p . l A - 4.
  ••-
  
  -.
   125
  
  De Toescheidingsovereenkomst ging, kort samengevat, uit van het volgende:
  1.
  De artikelen I en 2 waren als interpretatieve bepalingen te beschouwen. Zo was
  in artikel 1 aangegeven wie als meerderjarig krachtens deze Overeenkomst was aan
  te merken. Op grond van artikel 2 vielen onder vigeur van de onderhavige Overeenkomst tevens personen, die volgens de nationaliteitswetgeving van de Republiek
  Indonesië van de Yogya-regering burgers waren van deze Republiek;
  
  2.
  Artikel 3 bevatte voorzieningen voor Nederlanders die hierop neerkwamen, dat
  deze het Nederlanderschap bleven behouden, doch het recht hadden in de daartoe
  gestelde termijn voor de Indonesische nationaliteit te opteren. Hiertoe was de
  voorwaarde gestelde, dat zij in Indonesië geboren of aldaar tenminste zes maanden
  woonachtig dienden te zijn;*"
  '. .:•
  
  3.
  Artikel 4 trof voorzieningen met betrekking tot inheemse Nederlandse onderdanen
  niet-Nederlanders. De tot bedoelde categorie van autochtone Indonesiërs behorende
  personen werden, voor zover in Indonesië geboren en woonachtig, Indonesisch
  staatsburger. Was dit niet het geval, dan golden de in de Overeenkomst opgenomen
  bepalingen, waarbij werd afgegaan op geboorteplaats of op woonplaats van betrokkenen; ***
  
  4.
  