text: ECONOMISCHENALEZINGENEN BERICHTEN.
  Aan een nieuwe studie van professor Helfferieh over de
  K u s s i s e h e en J a p a n s e h e f i n a n e i ~ n i) ontleenen wij het
  hier volgende overzicht van de, bij het einde van den RussisehJapanschen oorlog, door dezen in de beide landen veroorzaakte
  vermeerdering der staatssehuld.
  tgussische oorlogsleeningen.
  B u i t e n l a n d s c h e leeningen.
  Bedrag in
  Jaarl. ronteMiUioenenroebels,
  last in
  Nomiaaal. Opbrengst. Mill. rbs.
  5
  
  pCts. Schatkistbons in Mei
  1904 te Parijs uitgegeven.
  4~ pCts. Leening in Januari 1905 te
  Berlijn en Amsterdamuitgegeven
  5 pCts. Sehatkistwissels in Mei
  1905 uitgegeven tot een totaal
  bedrag van 200 Mill. r b s ..
  150,0
  
  14,2,9
  
  6,75
  
  Totaal
  
  681,5
  
  634,4
  
  32,15
  
  150,0
  
  5,4
  
  188,0
  
  10,0
  
  47,6
  
  2,25
  
  190,0
  575,6
  1209,0
  
  10,0
  27,65
  59,8
  
  . . ..
  300,0
  
  282,0
  
  15
  
  I~31,5
  
  209,5
  
  10,4
  
  B i n n e n l a n d s e h e leeningen.
  3rA~ pCts. Sehatkistbilletten in
  Augustus 1904 uitgegeven.
  150,0
  5 pCts. Binnenlandsche leening in
  Maart 1905 uitgegeven.
  200,0
  5 pCts. Sehatkistwissels, uitgifte
  Mei 1905, hiervau in 't binnenland geplaatst . . . . ..
  50,0
  5 pCts. Binnenlandsehe leening in
  Augustus 1905 uitgegeven.
  200,0
  Totaal . . ..
  600,0
  Totaal generaal . . ..
  1281,5
  
  1) Prof. Dr. Helfferieh. Die finanzielle Seite das russisehjapauischen Krieges, in Marine Rundschau, aft. October 1905.
  Eco~. -1905.
  62
  
  938
  
  Japansche oorlogslee~tingen.
  Buitenlandsche
  
  leeningen.
  6 pCts. Sehatkistbilletten, uitgegeven in Mei 1904, te Londen.
  en New-York, 10 Mill. pc]. st.
  6 pCts. Schatkistbilletten, uitgegeven in Nov. 1904, te Londen
  en New-York, 1E Mill. pd. st.
  489 pCts. Leening, uitgegeven ill
  Maart 1905 te Londen ell NewYork, 30 Mill. pd. st..
   4~ pCts. Leening, uitgegeven in
  Juli 1905 te Londen, Berliju en
  New-York, 30 Mill. pd. st.
  Totaal . . ..
  Binnenlandsche
  
  Beclrag i~
  5aarl. renteMillioenen yen.
  last in
  Nomina,~l. Opbrengst. Mill. yen.
  97,63
  
  89,3
  
  5,86
  
  117,156
  
  101,6
  
  7,03
  
  29~,89
  
  252,6
  
  13,18
  
  292,89
  800,566
  
  250,4,
  693,9
  
  13,18
  39,o~5
  
  95,0
  
  5,0
  
  9'2,0
  
  5,0
  
  78,6
  
  4,,0
  
  90,0
  
  6,0
  
  90,0
  440,6
  1134,5
  
  6,0
  26,0
  65,~5
  
  leeniagen.
  5 pCts. Schatkistbilletten, uitge100,0
  gegeven in Februari 1904.
  5 pCts. Schatkistbilletten, uitge100,0
  geven in Mei 1904, . . ..
  Sehatkistbilletten,
  uitge5 pCts.
  80,0
  geve~2 in November 1904,
  6 pCts. Scha~kistbilletten, uitge100,0
  geven in Maart 1905
  6 pCts. Schatkistbilletten, uitge100,0
  geveu in April 1905 . . ..
  Totaal . . ..
  480,0
  Totaal generaal . . ..
  1~80,566
  
  Aan deze tabellen voegt Helfferich eene berekening toe van
  de totaalkosten van den oorlog voor beide landen tot September 1.1.
  Voor l~uslaud zou deze rekeniug de volgende zijn:
  
  939
  Mill. Rbs.
  Besehikbare middelen der Sehatkist bi,j den aafivang
  van 1904 . . . . . . . . . . . . . ..
  381
  Waarbij komt voordeelig saldo van her gewone budget
  in 1904 . . . . . . . . . . . . . ..
  107
  en idem voor 1905 volgens begrooting . . . . ..
  61
  maakt te zamen . . ..
  Waarvan is af te trekken bet bedrag der buitengewone'
  uitgaven voor andere~'dan oorlogsdoeleinden minus
  daartegenover staande buitengewone ontvangsten
  
  549
  
  235
  
  Blijft saldo der beschikbare middelen.
  Hierbij uu voegende de opbrengst der Leeniugen, t . w.
  314
  lI~09
  
  geeft een totaalsom van middelen van
  waarvan op genoemden datum nog besehikbaar gebleven
  zouden zijn ongeveer . . . . . . . . . ..
  1593
  190
  
  geeft pl. m . . . ..
   13,50
  als her bedrag dat de oorlog aan t~usland gekost zoude hebben,
  ongerekend de sommen beuoodigd voor den terugkeer der troepeu
  eu voor herstel van de vloot eu verder oorlogsmateriaal.
  Voor Japan zou de rekening luideu uls volgt:
  Mill. Yen.
  Overwijzingen nit bijzondere fondsen:
  in het oorlogsbudget van 1904/5 . . . . . . ..
  55,0
  in het oorlogsbudget van 1905/6 . . . . . . ..
  8,0
  r
  
  te zamen . . ..
  Overwijzingeu wegens budget's oversehotten en besparingen op andere uitgaveu : oorlogsbudget 1904/5 48,0
  oorlogsbudget 1905/6 . . . . . . . ..
  4,8,4,
  
  63,0
  
  96,4
  Overwijzingen wegens nieuwe of verhoogde belastingen enmonopolie-iukomsten: budget 1904/5 6~,0
  budget 1905/6 150,6 Mill. yen, hiervan 89
  75,3
  ......
  173,3
  Waarbij dan komt :
  wegens vrijwillige bijdrageu . . . . . . ..
  2,0
  de opbrengst der leeningeu . . . . . . . ..
  1134,5
  en bijzondere geldopnamen . . . . . . . ..
  31,0
  maakt een totaal bedrag van . . ..
  1464,2
  waarvan per einde September nog beschikbaar geweest
  moest zijn, ten minste . . . . . . . . ..
  300,0
  geeft pl. m . . . ..
  1160
  
  940
  als het bedrag dat de oorlog ann Japau gekost zou hebben,
  ongerekend ook weder de sommen under nit te geveu voor de
  terugtrekking tier troepen en voor herstel van de vloot en verder
  oorlogsmateriaal.
  Een bedrag van:
  voor 1~usla~ld Mill. rb. 1330 = ,~ f 1.~8 1700 Mill. gulden.
  ,f Japan
  /, yen 1160 = ,, , 1.24, 14,60 ,,
  ,,
  te zamen . . ..
  314,0 Mill. gulden.
   ziedaar tins de totaalsom welke direct door den oorlog verslonden zou zijn, behalve hog de bedragen waarmede deze
  uitgaven vermeerderd zulIeu wordeu eer de gevolgen van den
  oorlog zijn uitgewischt. En van die totaalsom zou volgens
  Helfferich door de Europeesch-Amerikaansche geldmarkt een
  bedrag vau pl. m. g~t00 millioen gulden gefourneerd zijn; zegge
  ~ 0 0 millioen gulden Europeesch-Amerikaansch kapitaal dat door
  dezen oorlog vernietigd werd, daarvoor eerie vordering van gelijk
  bedrag, of nominaaI lets grooter, op Rustand eu Japan in de
  plants getreden zijnde.
  Hut is hier de plants niet om ann deze cijfers hog beschouwingen toe te voegen. Enkele opmerkingen slechts.
  Helfferieh vestigt er de aandacht op hoe, in verhouding tot
  den toestand tier staatsfinancifin in beide landen vd6r den oorlog,
  de oorlogsui~gaven aanzienlijk reel bezwarender waren voor Japan
  dan voor Rusland. Hij doer di~ op duidelijk sprekeude wijze
  uitkomen in her bier volgende staatje, opgemaakt in Marken.
  Rusland. Japan.
  Gewone rijl~sinkomsten volgens hut laatste vredesbudget . . . . . . . ..
  Mill. Mk. 41~77 467
  Oorlogsnitgaven tot op hut einde van Augustus
  1905 . . . . . . . . ..
  Mill. Mk. ~873 ~424
  Uitmakende eene verhouding der oorlogsuitgaveu tot de rijksinkomsteu vgdr c]eu oorlog
  van . . . . . . . . ..
  Percenten.
  67
  519
  Staatssehuldbij hetbegin vanden oorlog Mill. Mk. 1~350 1170
  Oorlogslee~ingen . . . . . ..
  Mill. Mk. ~768 2676
  Uitmakende eene verhouding der oorlogsleeningen
  tot bet totaal der staatsschuld vgdr den oorlog
  van . . . . . . . . ..
  Pereenten.
  19
  ~29
  Jaarl. rentelast der oorlogsleeningen. Milk Mk.
  129
  136
  Uitmakende eerie verhoudiug der rente van de
  oorlogsleeningen tot de rijksiukomsten als vddr
  den oorlog van . . . . ..
  Percenten.
   3
  ~9
  
  941
  Deze vergelijking nu heeft ontegenzeglijk hare beteekenis en
  stelt klaar in her licht hoe zwaarwichtig bet offer is dat Japan
  zich voor den oorlog heeft moeten getroosten, tier maakt 'took
  duidelijk waarom de Japansche regeering, volkomea terecht,
  her verkozen heeft den vrede te sluiten op de thans bedongea
  voorwaarden boven bet voortzetten van den oorlog ~er verkrijging
  van hog betere.
  Maar verder zegt die tegenover-elkander-stelling van enkel
  cijfers toch eigenlijk al zeer weinig.
  Bij eeue beschouwiug der financi~n van Japan in Juni 1904,
  haalden wij ann eeu gezegde van een Engelscheu schrijver,
  volgens welken bet alle schijn had alsof Japan, door de uitmuntcnde wijze wa.~rop her zich had voorbereid om oorlog te voeren
  en daarvoor geen opofferingen te groot had geacht, nu ook
  juist in een oorlog heil zag om daardoor te ontkomen ann den
  financieelen en economischen druk door die maatregelen veroorzaakt t). Welnu, Japan heeft zijn ,,va-tout,~ gespeeld, maar . . ..
  hut heeft ook gewonnen. Eu bet rijk heeft door dezen oorlog,
  allereerst ten aanzien van zijne stelling in her Oosten, eu tevens
  wat betreft zijne verhouding tot de groote mogendheden in
  Europa en de Yer. Staten .van s
  zich eene plants veroverd waardoor, op politick alsmede op economisch gebied bet
  zich een toekomst heeft gcopend waarmede zijn vroeger bestaan
  niet meer in vergelijking komt.
  En hoe is nu daarentegen de stand van zaken in l~uslaud
  geworden ?
  In December 1904, l"4usland's ~'inaucien bier besprckende 2),
  konden wij e r o p wijzen hoezeer in het laatste tiental jaren v66r
  den oorlog met Japan de financien van bet rijk aanmerkelijk
  verbeterd en betrekkelijk waarlijk zeer krachtig geworden waren.
   De rijksinkomstcn toch waren in vergelijking met een dertigtal
  jaren te voren en inzonderheid in het laatste tiental jaren aanzienlijk toegenomen. Inmiddels was bet rijk tevens in bet bezit
  gekomen van een uitgebreid spoorwegnet en dientengevolge was,
  al onderging de staatsschuld eene niet onbelangrijke vermeerdering, her netto passief-- verschil tusschen staatsschuld en produc') Zie ,,De Financi~n van Japan". Economist 1904, bl. 527 v.
  z) Zio: l~usland's Finanei~n, Economist 1905, bl. 11 v.
  94.2
  tieve bezittingea - - van 1892 tot 1902 met meet dan een
  milliard roebels afgenomen; van 3026 miilioeh roebels op 1882
  millioen. En eindelijk was de vermeerdering der rijksinkoms~en
  wel voor een belangrijk deel veroorzaakt door wijzigingen in
  de staatshuishouding, tegenover vermeerderde inkomsten eveneens
  vermeerderde uitgaven staande, maar daarnaast stond toeh ook
  eeu verhoogde opbrengst der belastingen en van andere middelen
  tengevolge van eeu uatuurlijk aeeres, samenhangende met vermeerdering der nationale welvaart.
   Doch tegenover deze lichtpunten in den toestaud moesten wij
  ook wijzen op erns~ige schaduwzijden. Rusland, braehten, we in
  heriunering, was, niettegenstaande de industrieele ontwikkellng
  daar te lande in den lateren tijd, hOg steeds in de eerste plants
  eeu laudbouwstaat. Ell zijn landbouwproduetie was van de allergrootste beteekenis voor den algemeenen finaneieeleu toestand
  des lands omdat, gevolg van de betrekkelijke kapitaal-armoede
  der bevolking, de staatsschuld voor eeH groot deel in her buitenland .werd gehouden. Dieutengevolge ontstond nit de rente der
  staatsschuld een aanzienlijke last ten behoeve van bet buitenland
  op de voortbrenging des lands: last alleen te kwijten door uitvoer der landbouw-producten. Toeh waren eigenlijk de landbo~wtoestanden in l~usland seer onguastig. Klleen maar, de oorzaak
  hiervan moest niet gezocht wordeH in onvoldoenden rijkdom der
  natuurlijke hulpbronnen, maar in den eeonomisehen toestand
  der bevolking. Met name vormdeu de iutelteetueele aehterlijkheid
  der landbouw bevolking en hare armoede de groote moeilijkheid,
  welke overkomen moest worden ter verbetering van den stand
  van zaken.
   ~ocht - - met deze woorden besloten we onze beschouwingen - dit de uitkomst wezen, waartoe de zieh destijds openbarende
  drang naar hervorming in Ruslaud sou leidenl
  Helaas echter valt than~ slechts te constateeren, dat de
  regeering maar al te lang gedraald heeft met aan dien drang
  gehoor te geven. Geen evolutie ten goede heeft zij in tijds
  weten in her leven te roepen, en eeu revolutie is gevo!gd
  waarvan het elude en de uitkomsten door niemand meet voorzien kunnen worden. Doch welke deze ook zijn sullen, reeds
  thans heeft die revolutie aan den eeonomisehen toestand des
  lands weder onmetelijke sehade aangebraeh~, kapitaalsverwoesting
  
  943
  op groote sehaal veroorzaakt hebbende alsmede verstoring van
  de nijverheids- en han delsverhoudingen. En dat ook de Staatsfinancien daardoor reeds aanmerkelijke schade ondervonden zullen
  hebbe~n, spreekt van zelf. De toestand komt nu iuderdaad hoogst
  bedenkelijk en zorgwekkend voor.
  Op ggn bijzonder punt moeten wij ten ten slotte hog wijzen.
   Bij den aanvang van den oorlog gaf de regeering haar voornemen te kenuen, den verbeterden munttoestand te willen handhaven en daarop geen inbreuk te zullen maken ten behoeve
  van tijdelijke versterking der rijksmiddelen..Ann dat voornemen
  is zij gedurende den oorlog getrouw gebleven. Wel onderging
  de cireulatir tier billetten van de Staatsbank een aanzienlijke
  vermeerdering, ook hare gouddekking ham echter toe ; en ofschoon
  goudonttrekking ann de binnenlandsche circulatie hiertoe ook
  moest meewerken, de eigenlijke bank-positie was laatstelijk hog
  alleszins bevredigend. Maar tijdens de vredesonderhandelingen
  te Portsmouth heeft niemand minder dan Minister Witte zetf,
  reeds op den goudvoorraad tier bank gewezen als op een fiuaneieele reserve der schatkist, welke bet ann de regeering mogelijk
  gemaakt zou hebben den oorlog nog geruimen tijd voort te
  zetten, al konden ook geen nieuwe buitenlandsche leeningen
  gesloten worden. .Deze aantasting van den goudvoorraad der
  bank is door den vrede onnoodig geworden. Doch de geldbehoeften der schatkist moeten thans toch niet miuder groot en
  dringend geworden zijn. Hoe daarin te voorzien, indien de binnenlandsehe toestand voortgaat her plaatsen eener nieuwe leening
  in het buitenland onmogelijk te maken? De regeering zal zich
  dan wel gedwongen zien om haar toevlucht te nemeu tot de bank
  en deze, staatsbank als zij is en van de regeering absoluut afhankelijk, zal de gevraagde hulpmiddelen niet kunnen weigeren. Uitgifte van ongedekte billetten of vermindering der dekking van
  de reeds uitgegevene, werd dan onvermijdelijk. En eenmaal
  de billetten weder uitgegeven met, inplaats van een goed gereglementeerde dekking, als onderpand alleen eene vQrdering
  op den staat, zoo zal de munthervorming, vrucht der zorgen
  van drie ministers gedurende her vierendeel van een eeuw,
  weder voor goed ten einde, en Rusland ook financieel van zijn
  reef zooveel moeite veroverd standpunt teruggevallen zijn.
  Einde November 1905.
  G . M . BoIss~,wn~.
  