text: De vergroting van de participatie van allochtonen op de arbeidsmarkt is niet
  zo'n eenvoudig ondenverp. Het is dan ook, zo komt het de raad voor, moeilijk te
  vermijden, en ook in overeenstemming met de beginselen van ons constitutionele bestel, dat regering en wetgever zich uitdrukkelijk reservecompetenties
  voorbehouden, die zij kunnen activeren indien de organisatie van de arbeidsvoorziening in haar nieuwe opzet tekort mocht schieten.
  Het wetsontwerp biedt de overheid vanzelfsprekend de mogelijkheid om initiatieven in het Centraal Bestuur in te brengen die er toe strekken om gewenste
  ontwikkelingen, centraal en decentraal, uit te lokken. Het zal hier kunnen
  gaan om rechtstreeks tot de ondernemingen gerichte prikkels, zoals het belonen van beroepsgerichte scholing en werving van leden van minderheden. De
  prikkels kunnen ook worden gericht op de arbeidsvoorzieningsorganisatie zelf,
  en in het bijzonder op de geregionaliseerde doelorganisaties, ter stimulering
  van bepaalde initiatieven of ter beloning van bijzondere prestaties bij de
  (re-)integratie van allochtone minderheden op de arbeidsmarkt.
  Ofschoon dergelijke vormen van outputfinanciering in de publieke beleids- en
  voorzieningensfeerin Nederland nog ongebruikelijk zijn, dwingt de ernst en de
  omvang van de hier aan de orde zijnde problemen tot het zoeken naar middelen
  met een weinig orthodox karakter. Zij passen overigens bij de veranderde
  inzichten over verzelfstandiging en eigen verantwoordelijkheid van organisaties die met de uitvoering van publiek beleid zijn belast.
   Bij de tripartisering gaat het om een gezamenlijke verantwoordelijkheid van
  overheid en sociale partners voor het arbeidsvoorzieningsbeleid. Het gaat hierbij om een onderdeel van het arbeidsmarktbeleid. Buiten het domein van het
  arbeidsvoorzieningsbeleid vallen het algemene werkgelegenheidsbeleid en
  ook de regeling van veel institutionele aspecten van de arbeidsmarkt. De verantwoordelijkheid van de regering wettelijke voonvaarden te stellen aan het
  functioneren van de arbeidsmarkt, blijft dan ook onverlet. In dit kader zal de
  raad verderop in deze paragraaf voorstellen om te komen tot een wettelijke
  regeling tot bevordering van de arbeidskansen van minderheden.
  In de in het wetsontwerp inzake de tripartisering neergelegde structuur voor
  de uitvoering van het arbeidsvoorzieningsbeleid is niet voorzien in een gei'nstitutionaliseerde relatie tussen de regionale besturen en de organisaties van
  WETENSCHAPPELIJKE RAAD VOOR HET REGERINGSBELEID
  
  allochtonen. Dit zou ook moeilijk realiseerbaar zijn, gezien de veelheid van in
  het geding zijnde autochtone en allochtone 'doelgroepen'. De gemeentebesturen worden terecht geacht de gehele bevolking in hun gemeenten te representeren en ook de sociale partners hebben allochtonen onder hun leden. Niettemin
  is een goede samenwerking met deze organisaties van groot belang om allochtonen te activeren tot het gebruikmaken van beschikbare voorzieningen.
  Omgekeerd is het evenzeer belangrijk dat deze organisaties de verrichtingen
  van het arbeidsbureau kritisch-constructief volgen, ten einde te bewerkstelligen dat voldoende en adequate initiatieven worden genomen om allochtonen
  aan het werk te krijgen. De door het ministerie van WVC gefinancierde zogenaamde 'steunfunctie-instellingen' vervullen hierin een belangrijke intermediaire rol. Deze specifiek op allochtonen gerichte instellingen acht de raad
  vooralsnog onmisbaar. We1 moet er voor worden gezorgd dat de activiteiten
  plaatsvinden in nauwe samenwerking met de arbeidsbureaus, zodat doublures
  worden vermeden.
   Het huidige arbeidsmarktbeleid is uiterst terughoudend bij het treffen van
  specifieke maatregelen voor subcategorieen onder de werklozen, inclusief de
  minderheden. In de praktijk blijkt dat minderheden maar weinig gebruik
  maken van het instrumentarium dat het meest direct is gericht op inschakeling in het arbeidsproces. Kennelijk zijn deze instrumenten onvoldoendetoegesneden op de specifieke omstandigheden van deze groepen. Daarom pleit de
  raad voor een aantal maatregelen die samenvallen onder de noemer specifiek
  beleid. Een eerste prioriteit hierbij is vanzelfsprekend het terugbrengen van
  de disproportioneel hoge werkloosheid onder bepaalde groepen allochtonen.
  De algemene maatregelen die de raad in zijn rapport Activerend arbeidsmarktbeleid (1987)heeft aanbevolen, zijn voor een deel ook in dit verband opportuun,
  maar deze vragen we1 een op minderheden toegespitste uitwerking. Het onderwerp scholing en vorming zal in paragraaf 1.4.2.3worden uitgewerkt. Voorts is
  door het Centraal Bestuur Arbeidsvoorziening i.0. onlangs een akkoord
  bereikt over een stelsel van werkervaringsplaatsen. Men is een gei'ntegreerde
  maatregel overeengekomen, die voortbouwt op de fonnule die ten grondslag
  ligt aan de Wet-VermeendIMoor. Er is voorzien in een verruiming van deze wet
  en in een geleidelijke ontwikkeling van een stelsel van werkervaringsplaatsen. Voorts ontstaat de mogelijkheid dat werklozen na een jaar werkervaring
  in een reguliere arbeidsplaats kunnen worden geplaatst. Minderheden krijgen
  aparte aandacht. Toepassing van de Wet-VermeendIMoor kan bij hen a1 plaatsvinden na Ben jaar werkloosheid in plaats van na twee jaar; bij de toetreding tot
  werkervaringsplaatsen wordt er op toegezien dat minderheden evenredig aan
  bod komen. In 1989 is voorzien in 5500 werkervaringsplaatsen en in de daar op
  volgende jaren in het viervoudige.
   Dit akkoord kan zeker worden gezien als een doorbraak, gezien de voorheen
  bestaande weerstanden tegen zo7nstelsel van werkervaringsplaatsen. Juist
  voor allochtonen lijkt de opstap via een werkervaringsplaats van groot belang
  om iiberhaupt voor arbeid in aanmerking te komen. Hun toetreding tot de
  arbeid wordt immers zeer sterk belemmerd door een gebrek aan arbeidservaring en door onbekendheid van werkgevers met hun mogelijkheden. Deze vaak
  zeer hoge drempel voor toetreding zou via een werkervaringsplaats kunnen
  worden verlaagd. Het zou in dit opzicht dus voor de hand liggen de vereiste termijn van BBn jaar werkloosheid voor hen niet alleen - zoals in het CBA i.0. is
  overeengekomen - te hanteren voor toepassing van de Wet-VermeendNoor,
  maar ook voor toetreding tot een werkervaringsplaats.
  Scholing en werkervaring zijn op zichzelf niet voldoende om ook daadwerkelijk
  in de arbeid te worden opgenomen. Door wervingsmechanismen, zoals elders
  in dit rapport beschreven, blijken allochtonen, ook als ze behoorlijk zijn gekwalificeerd voor beschikbare functies, hier vaak toch niet voor in aanmerking te
  komen.
  Bestrijding van directe discriminatie door individuele werkgevers verdient
  ALLOCHTONENBELEID
  
  a.
  b.
  c.
  blijvende aandacht, maar is onvoldoende om de bestaande barrieres voor toetreding te overwinnen.
  Ten einde de toegankelijkheid van arbeidsorganisaties te vergroten, pleit de
  raad niet voor het opleggen van ongespecificeerde evenredigheidsformules of
  quota aan werkgevers en evenmin voor andere vormen van dwang om allochtonen in dienst te nemen. De ervaringen met de toepassing van de Wet arbeid
  gehandicapte werknemers leren dat verplichte minimum-quota heel moeilijk
  afdwingbaar zijn, tenvijl de consequenties ervan voor de werkgevers sterk uiteenlopen. Publieke dwang pleegt hier een slecht substituut te zijn voor autonoom genomen verantwoordelijkheid en autonoom te geven verantwoording.
  'lbgelijk is duidelijk dat, wanneer de sociale partners deze verantwoordelijkheid niet op zich nemen, de barrieres voor minderheden te hoog zullen blijven.
   Het is daarmee we1 degelijk een publieke verantwoordelijkheid een kader voor
  het door werkgevers te voeren personeelsbeleid te scheppen dat bijdraagt aan
  het slechten van deze barrieres.
  De raad meent een originele benadering van dit probleem te hebben aangetroffen in de recente Canadese Employment Equity Act. In deze wet zijn publieke
  en particuliere verantwoordelijkheden op een aan elkaar complementaire
  wijze verbonden.
  De hoofdelementen van deze wet zijn:
  een niet-gesanctioneerde verplichting van de werkgever om in overleg met
  werknemersvertegenwoordigers 'employment equity' tot stand te brengen,
  door:
  na te gaan welke elementen van zijn personeelsbeleid hindernissen opwerpen
  tegen leden van 'zichtbare' minderheidsgroepen, vrouwen en gehandicapten,
  en deze hindernissen weg te nemen;
  positieve maatregelen te treffen die een evenredige of meer dan evenredige vertegenwoordigingvan deze groepen in het personeel bewerkstelligen;
  de eveneens niet-gesanctioneerde verplichting van de werkgever tot het jaarlijks
  opstellen van een plan, inhoudende doelstellingen en termijnen voor de verwezenlijking van meer evenredigheid in de samenstelling van zijn personeel;
  de we1 gesanctioneerde verplichting tot jaarlijkse rapportage aan de Minister
  voor Werkgelegenheid en Immigratie over onder andere de mate waarin leden
  van 'zichtbare' minderheden, vrouwen en gehandicapten deel uitmaken van de
  verschillende geledingen van het personeel van de betrokken werkgever. Deze
  rapporten zijn openbaar; op basis ervan wordt jaarlijks een algemeen rapport
  over de ontwikkeling van evenredigheid in de tewerkstelling aan het Canadese parlement uitgebracht.
   Het opvallende en tevens aantrekkelijke aspect van dit type wetgeving is dat
  het met heel lichte interventies de werkgevers ertoe brengt hun medeverantwoordelijkheid voor een evenredige tewerkstelling van vrouwen en leden van
  minderheidsgroepen te onderkennen en hiervan rekenschap af te leggen. De
  enkele verplichting tot het in het openbaar afleggen van rekenschap brengt
  mee dat betrokkenen ook in de openbaarheid moeten motiveren waarom zij in
  hun personeelsbeleid hun verantwoordelijkheidjegens de ondervertegenwoordigde groepen meer of minder zwaar laten wegen. Indirecte maatschappelijke
  pressie treedt zo in de plaats van directe overheidsdwang. Waar deze laatste,
  naar de ervaringen in Nederland leren, heel snel zijn grenzen van uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid bereikt, is er reden om de andere methode op haar
  effectiviteit te beproeven. Dit geldt des te meer daar een hogere participatie
  van leden van allochtone minderheidsgroepen, vrouwen en gehandicapten we1
  een doelstelling van overheidsbeleid kan zijn, maar als doelstelling naar haar
  aard nooit een uitsluitende overheidsverantwoordelijkheid mag zijn.
  Gelet op het bovenstaande meent de raad dat er veel is te zeggen voor een wettelijke regeling ter bevordering van arbeidskansen, ten behoeve van allochtone
  minderheden, analoog aan het Canadese model. Zo'n regeling sluit op vrij
  natuurlijke wijze aan bij a1 bestaande Nederlandse wetgeving, met name de
  Wet op de ondernemingsraden. De ondernemingsraden zijn naar hun plaats en
  WETENSCHAPPELIJKE RAAD VOOR HET REGERINGSBELEID
  
  functie binnen de ondernemingen de welhaast natuurlijke gesprekspartner
  voor de ondernemer bij vervulling van de hier bedoelde verantwoordelijkheid.
  Zij hebben immers ingevolge de wet een instemmingsbevoegdheid ten aanzien
  van regelingen op het gebied van aanstellings-, ontslag- of bevorderingsbeleid.
   Voorts is de ondernemer verplicht aan de ondernemingsraad gegevens te verschaffen inzake de aantallen en de verschillende groepen van in de onderneming werkzame personen, alsmede inzake het door hem in het afgelopen jaar
  ten aanzien van die personen gevoerde sociale beleid. Deze gegevens moeten
  zodanig worden gespecificeerd dat daaruit blijkt welke uitwerking het sociale
  beleid heeft gehad voor afzonderlijke bedrijfsonderdelen en functiegroepen.
  Gezien deze situatie ligt het voor de hand de ondernemingsraden eveneens
  bevoegdheden te verlenen met betrekking tot verplichtingen die in het kader
  van een wettelijke regeling 'bevordering arbeidskansen' aan de werkgever
  worden opgelegd.
  Of deze regeling een met de Canadese wet vergelijkbare personele reikwijdte
  zal moeten krijgen, en in dat geval tevens zowel vrouwen omvat als in de plaats
  treedt van de Wet arbeid gehandicapte werknemers, zijn vragen die buiten het
  bestek van dit rapport vallen.
   De Canadese wet meet de verplichting om een minimaal evenredige vertegenwoordiging van minderheden in het personeelsbestand te hebben af aan de
  situatie op de arbeidsdeelmarkt waarop de betrokken werkgevers redelijkerwijs geacht worden te opereren voor de personeelsvoorziening. Hierdoor wordt
  ook de mogelijkheid geopend van een betere toegankelijkheid van instellingen
  voor allochtonen in hogere en 'zichtbare' functies en van een betere doorstroming van allochtoon personeel. Dit is belangrijk voor de emancipatie van de
  betrokken groepen. Zo kan het multi-etnisch karakter van de samenleving ook
  in de beroepsbevolking worden weerspiegeld en wordt duidelijk dat allochtonen tot meer in staat zijn dan laag geschoold werk. De overheid dient ter bevordering van arbeidskansen bij haar eigen personeelsbeleid het goede voorbeeld
  te geven en tevens afspraken te maken met de door haar gesubsidieerde en
  gepremieerde sector. Diensten die met een multi-etnisch publiek in aanraking
  komen, zoals de politie, de gezondheidszorgen het ondenvijs, hebben een direct
  belang bij een multi-etnische samenstelling van hun personeel en dienen hiermee ernstig rekening te houden. Ook de krijgsmacht kan een rol spelen als
  integratiekader voor Nederlanders van allochtone herkomst. Het zoveel mogelijk cultureel 'fair' maken van bestaande selectieprocedures zou hierbij eveneens nodig kunnen blijken.
  De meer in het algemeen door een aan de genoemde Employment Equity Act
  analoge wettelijke voorziening te vergroten toegankelijkheid van particuliere
  instellingen vraagt om een vergelijkbare inspanning van de overheid in haar
  verschillende geledingen. Dit betekent voor de centrale overheid een systematische voortzetting van activiteiten zoals het EMO-plan en het 1000-banenplan voor Molukkers.
  De overheid zou voorts arbeidsinstellingen terzijde kunnen staan bij het voldoen aan de zojuist bepleite wettelijke verplichting door het geven van voorlichting over de wet en over positieve acties die kunnen worden ondernomen.
   Deze voorlichting zou het beste door de arbeidsbureaus kunnen worden gegeven. Het lijkt van belang dat door het CBA de relevante ervaringen worden
  gebundeld en ter beschikking worden gesteld van de RBA's en de arbeidsbureaus.
  Een maatregel die de raad in dit verband ten slotte eveneens wil bepleiten, is
  'contract compliance': bij opdrachten van de overheid wordt er rekening mee
  gehouden of ondernemingen serieuze pogingen hebben ondernomen om allochtonen in dienst te nemen. De hiervoor bepleite wettelijke regeling bevordering
  arbeidskansen ('employment equity') biedt de noodzakelijke informatie op
  grond waarvan de overheid maatstaven kan formuleren. Ondernemingen die
  ALLOCHTONENBELEID
  
  aan de maatstaven voldoen, zouden het predikaat 'gelijke-kansenwerkgever'
  kunnen krijgen en bij voorkeur in aanmerking komen voor overheidsopdrachten. In de Verenigde Staten en Groot-Brittannie is dit een effectief beleidsinstrument gebleken. De Nederlandse wetgeving staat het reeds toe en het is te
  rijmen met de vereisten van de Europese interne markt voor zover 'contract
  compliance' niet discriminerend werkt ten aanzien van ondernemingen elders
  uit de Gemeenschap.
  Bovengenoemdevoorstellen hebben alle ten doe1de deelneming van allochtone
  werknemers aan de formele arbeid te vergroten. Maar ook het ondernemerschap van allochtonen is voor de integratie in de Nederlandse samenlevingvan
  groot belang. Zoals wordt gesteld in de onlangs verschenen regeringsnota
  Beleid inzake het ondernemerschap van personen uit etnische minderheidsgroepen: 'De Nederlandse economie is er (..) bij gebaat dat het zakelijk succes
  van de etnische ondernemers verder toeneemt en het ondernemerspotentieel
  onder de etnische minderheden voldoende wordt benut'. Ondernemers van
  allochtone herkomst vervullen ook belangrijke sociale functies. Voor zover zij
  functioneren voor een allochtone klantenkring dragen zij bij aan de voorziening in specifieke groeps- en religiegebonden behoeften. Meer in het algemeen
  bevordert de succesvolle allochtone ondernemer de totstandkoming van een
  positief beeld van de betreffende allochtone groep.
   In de in genoemde nota door de regering uiteengezette beleidsvoornemens
  staat voorop de bevordering van de kans op slagen. Kennis van de Nederlandse
  taal is van groot belang voor succesvol ondernemerschap, zeker als men zich
  richt op een algemene klantenkring. Deze kennis is ook belangrijk voor het
  gebruik kunnen maken van de algemene voorzieningen die ten behoeve van
  (aspirant-)ondernemersbestaan. De specifiekevoorzieningen ten behoeve van
  allochtone ondernemers die door de regering worden voorgesteld in de sfeer
  van voorlichting, advisering, begeleiding en ondernemersonderwijs, zijn ook
  volgens de raad noodzakelijk om de drempel naar het ondernemerschap voor
  allochtonen te verlagen.
  In het algemene regeringsbeleid ten aanzien van het midden- en kleinbedrijf
  zijn ontwikkelingen gaande die eveneens van belang zijn voor het ondernemerschap van allochtonen. In zijn in 1987 uitgebracht rapport Op maat van het
  midden- en kleinbedrijf heeft de raad een aantal aanbevelingen gedaan ter
  bevordering van het midden- en kleinbedrijf. Een van die aanbevelingen had
  betrekking op vereenvoudiging van de regelgeving. Voorts beval de raad een
  vergroting van de toe- en uittredingsmogelijkheden aan.
   Een belangrijke drempel voor het ondernemerschap in de sfeer van het midden- en kleinbedrijf wordt gevormd door de vestigingswetgeving, waarin eisen
  worden gesteld ten aanzien van vakbekwaamheid, handelskennis en kredietwaardigheid. In een sector als het midden- en kleinbedrijf, die zozeer wordt
  geregeerd door het vrije-concurrentieprincipe, dienen de toetredingsvoorwaarden voor ieder gelijk te zijn. Differentiatie van deze voorwaarden naar kenmerken van bepaalde groepen zou dit principe geweld aan doen. Een dergelijke differentiatie vindt echter we1 plaats, namelijk voor onderdanen van andere EGlanden, die in Nederland een bepaald dienstverlenend bedrijf willen uitoefenen. Deze personen kunnen zich in Nederland vestigen als zij hebben voldaan
  aan de eisen van de vestigingswetgeving in het land van herkomst, dan we1
  - bij het ontbreken van Z O ' ~wet - een bepaald aantal jaren in de betreffende
  branche als ondernemer in eigen land werkzaam zijn geweest. Ook hierdoor
  doet zich de vraag voor naar de wenselijkheid van een mogelijke versobering
  van de vestigingswetgeving in ons land.
  Blijkens de nota 'Ruim baan voor ondernemen; beleid voor het midden- en
  kleinbedrijf in nieuw perspectief, waarin de regeringsreactie is vervat op
  onder meer genoemd WRR-rapport, streeft de regering naar een versobering
  van de vestigingswet. In een bij de Tweede Kamer ingediend wetsontwerp
  wordt voorgesteld de eis van kredietwaardigheid te schrappen. De beoordeling
  WETENSCHAPPELIJKE RAAD VOOR HET REGERINGSBELEID
  
  van de kredietwaardigheid wordt zo - conform de a1 gegroeide praktijk - uitsluitend een aangelegenheid van de bank waar door de (aspirant-)ondernemers een beroep op wordt gedaan.
  Voorts is thans een onderzoek gaande naar een drietal mogelijkheden:handhaving, versobering en afschaffing van de vestigingswetgeving. Bij het alternatief 'versobering' zou de wet slechts eisen stellen ten aanzien van handelskennis; er zou hierbij van worden uitgegaan dat op grond van andere wetten
  belangrijke consumentenbelangen a1 voldoende worden beschermd.
   Dit rapport is niet de plaats voor een standpunt over deze algemene problematiek. We1 meent de raad dat bij de afweging het gezichtspunt moet worden
  betrokken van de toegankelijkheid van het midden- en kleinbedrijf voor allochtone (aspirant-)ondernemers.Een stelsel waarbij de toetreding slechts afhankelijk is van de kwaliteit van het ondernemingsplan zou volgens de raad recht
  doen aan de situatie van de allochtone aspirant-ondernemers die we1 over praktijkkennis maar niet over een diploma beschikken. Wanneer gekozen wordt
  voor handhaving van de eis van vakbekwaamheid moet voorkomen worden dat
  gekwalificeerde nieuwkomers, zoals thans bij de toepassing van de vestigingswet we1 eens het geval is, moeilijk toegang krijgen tot bepaalde branches. Het
  garanderen van gelijke concurrentievoonvaarden is vanzelfsprekend een
  belangrijk kenmerk van welke nieuwe wet ook, maar deze mogen niet zodanig
  zijn dat ze de facto oneigenlijke toetredingsbarrieres opwerpen.
  1.4.2.2
  
  Onderwijs
  
  Naast arbeid dient onderwijs een speerpunt van het integratiebeleid te zijn. De
  groeiende behoefte aan hoger opgeleiden maakt het noodzakelijk het onderwijsstelsel beter toegankelijk te maken voor degenen voor wie de taal- en cultuurbarrihres te hoog zijn. Als men dit nalaat, wordt talent verspild.
  In deze paragraaf komt het ondenvijs voor leerplichtige allochtonen aan de
  orde; de volgende paragraaf gaat in op de rol van ondenvijs, vorming en scholing onder meer bij de toeleiding van allochtonen tot de arbeidsmarkt. In beide
  gevallen pleit de raad voor integratiebevorderende maatregelen die, meer dan
  bij het huidige beleid het geval is, specifiek op de allochtonen zijn toegesneden.
  Een goede controle op de voortgang van het beleid is hierbij onontbeerlijk.
   De raad meent dat meer aandacht is vereist voor de opvang in het onderwijs
  van nieuw aangekomen immigranten die nog van leerplichtige leeftijd zijn:
  ruim een derde van deTurkse en Marokkaanse leerlingen van dit moment is na
  het vierde levensjaar naar Nederland gekomen en is dus pas op de basisschool
  voor het eerst met de Nederlandse taal in aanraking gekomen. Ook hier geboren allochtone kinderen blijken het Nederlands vaak onvoldoende te beheersen wanneer zij aan het basisonderwijs beginnen. Voldoende kennis van het
  Nederlands is een essentiele voorwaarde voor een succesvolle schoolloopbaan
  bij allochtonen. Het verbeteren van de mogelijkheden om de kennis van het
  Nederlands bij deze kinderen in korte tijd op het gewenste niveau te brengen
  - en daar te houden - verdient derhalve de hoogste prioriteit.
  In verband hiermee stelt de raad voor de regelingen voor opvangondenvijs,die
  sinds enige jaren een sluimerend bestaan leiden, nieuw leven in te blazen. Er
  dienen per school of per combinatie van scholen opvangklassen te komen voor
  jonge immigranten die het Nederlands niet voldoende beheersen. Dit dient
  zowel in het basis- als in het voortgezet ondenvijs te gebeuren en de klassen dienen naar leeftijd te worden gedifferentieerd. In de voorgestelde klassen moet
  de pas gearriveerden snel zo veel kennis van het Nederlands en over Nederland
  worden bijgebracht dat zij het reguliere ondenvijs met vrucht kunnen volgen.
  Pas na het met succes afleggen van een toets kunnen zij tot het reguliere onderwijs worden toegelaten. Door deze opvangklassen bij reguliere scholen onder te
  brengen, ontstaan van meet af aan mogelijkheden voor informeel contact met
  Nederlandstaligen.
   Ook bij hier geboren allochtone kleuters dienen aanvankelijke taalachterstanALLOCHTONENBELEID
  
  den snel te worden ingelopen, en we1 voordat de lees- en schrijffuncties worden
  ontwikkeld. Meer en betere vormen van kinderopvang in de voorschoolse
  periode kunnen de taalachterstand verkleinen. Daarnaast beveelt de raad aan
  ook voor allochtone onderinstromers in het basisonderwijs zo nodig speciale
  taalklassen te formeren. Zij kunnen hierin een gedeelte van de dag doorbrengen, terwijl zij de rest van de tijd gezamenlijk onderwijs volgen met hun leeftijdgenootjes die het Nederlands reeds voldoende beheersen. Ook de kleuters
  zouden pas na een test de taalklas kunnen verlaten. Bij beide groepen, zowel de
  zij- als de onderinstromers, dient de taalontwikkeling gedurende de gehele
  schoolloopbaan goed te worden gevolgd. Indien zich opnieuw achterstanden
  manifesteren, zullen zij een aanvullende cursus moeten volgen.
  Voor het welslagen van deze aanpak dienen op uitgebreide schaal nieuwe
  methoden te worden ingezet voor het onderwijs in het Nederlands als tweede
  taal. Via onderzoek kan worden vastgesteld welke methode onder welke
  omstandigheden de meest effectieve is. De vraag of de moedertaal bij dit taalonderwijs een rol dient te spelen, en zo ja welke, kan dan ook aan de orde
  komen. Het geven van onderwijs in het Nederlands als tweede taal vereist een
  specifieke deskundigheid, ook wanneer het om jonge kinderen gaat. Hiertoe
  dienen speciale docentenopleidingen in het leven te worden geroepen; in
  afwachting hiervan moeten bestaande opleidingen in de gelegenheid worden
  gesteld applicatiecursussen aan te bieden. Het hier voorgestelde intensieve
  taal- en opvangbeleid geldt voor alle niet-Nederlands- (of Fries)talige kinderen
  in het Nederlandse onderwijs, dus niet slechts voor kinderen uit minderheden.
   De raad acht het van groot belang het rendement van het onderwijs aan minderheden ook langs andere wegen drastisch te verhogen. Een basisvoorwaarde
  hiertoe is dat de leerplicht wordt nageleefd, door jongens en meisjes, dat hierop
  voldoende controle wordt uitgeoefend en dat zo nodig sancties volgen.
  Gestreefd moet worden naar een betere doorstroming naar hogere vormen van
  voortgezet onderwijs en bovenal naar vermindering van het aantal allochtonen dat zonder diploma de school verlaat.
  Hierbij dient niet te worden getornd aan de diploma-eisen. We1 kan worden
  gedacht aan een scala van maatregelen en voorzieningen die het allochtonen
  gemakkelijker maken het onderwijs met vrucht te volgen. Zulke voorzieningen kunnen varieren van huiswerkklassen tot bijscholing van docenten, van
  het cultureel 'fair' maken van toetsen tot het vergroten van de betrokkenheid
  van allochtone ouders bij het onderwijs aan hun kinderen; van het instellen
  van verlengde dagscholen tot het stimuleren van allochtonen om de onderwijzersopleidingen te volgen. Met name het laatste is, naar de praktijk leert, zeer
  belangrijk. De effectiviteit van deze en soortgelijke voorzieningen en maatregelen zal van situatie tot situatie verschillen. De vraag waarvan in een
  bepaalde situatie gebruik wordt gemaakt, kan meestal het best door de betrokken school zelf worden beantwoord. Scholen zouden hierbij een beroep moeten
  kunnen doen op een nieuw op te richten landelijk informatiepunt, dat alle
  beschikbare kennis en ervaringen inzake onderwijs aan allochtonen bundelt.
   De zojuist genoemde maatregelen en voorzieningen zouden in beginsel passen
  in het kader van het onderwijsvoorrangsbeleid. Uit voorlopige evaluaties van
  dit beleid blijkt echter dat het in zijn huidige vorm te weinig effectief is, zeker
  waar het de allochtonen betreft. Scholen ontvangen thans een extra bedrag
  voor elke leerling die tot een van de minderheidsgroepen behoort, maar onduidelijk is in hoeverre dit geld ook werkelijk dient voor extra voorzieningen ten
  behoeve van deze leerlingen. De raad beveelt aan de hier bedoelde extra gelden
  voortaan nadrukkelijk te bestemmen voor maatregelen en voorzieningen,specifiek ten behoeve van minderheden. Niet alleen hiervoor, maar ook voor de
  eerder beschreven opvang- en taalklassen voor niet-Nederlandstaligen dienen
  financieringswijzen te worden ontwikkeld waarbij zowel met 'input' als met
  'output' rekening wordt gehouden. Met andere woorden: niet slechts het aantal
  leerlingen uit minderheidsgroepen c.q. niet-Nederlandstaligen, maar ook het
  WETENSCHAPPELIJKE RAAD VOOR HETREGERINGSBELEID
  
  behaalde resultaat telt mee bij de bepaling van het bedrag dat een school ontvan@ in het kader van het integratiebeleid.
  Uiteraard moeten hier voldoende mogelijkheden bestaan voor differentiatie.
  Net als op de arbeidsmarkt zal ook in het ondenvijs het hanteren van simpele
  evenredigheidsformules praktisch niet goed bruikbaar blijken. Een mogelijkheid zou zijn dat het jaarlijks door elke school bij de Inspectie in te dienen activiteitenplan specifieke, gekwantificeerde doelstellingen bevat met betrekking
  tot de allochtone leerlingen. Wanneer deze doelstellingen zijn bereikt, komt de
  school in aanmerking voor een extra toelage die naar eigen inzicht kan worden
  besteed. Deze aanpak is analoog aan die in de door de raad voorgestelde Wet
  bevordering arbeidskansen; zij vraagt eveneens om openbaarmaking van de
  activiteitenplannen en van de evaluaties daarvan.
   De hier voorgestelde maatregelen gelden zowel voor het basisonderwijs als
  voor het voortgezet ondenvijs, en dan met name voor de eerste fase. De deelname van bepaalde allochtone groepen aan hogere vormen van onderwijs is
  thans nog zeer beperkt. De raad meent dat dit moet veranderen; hierdoor kunnen allochtonen meer kans krijgen belangrijke posities in de samenleving te
  bezetten en zo kan ook kadervorming binnen de eigen groep worden gestimuleerd. Instellingen van hoger ondenvijs die erin slagen leden van minderheidsgroepen voor hun diploma op te leiden, zouden hiervoor kunnen worden
  beloond. Allochtone studenten die het Nederlands nog onvoldoende machtig
  zijn, dienen cursussen Nederlands voor gevorderden te kunnen volgen en daarvoor zo nodig enige verlenging van de studieduur te krijgen.
   Veel van de hier beschreven maatregelen hebben als doe1 de kwaliteit van het
  ondenvijs aan allochtonen te verhogen. Juist op scholen met veel allochtone
  leerlingen laat deze nogal eens te wensen over, ondanks de inzet van veel daar
  werkzame docenten. De zogenoemde concentratiescholen liggen veelal in verpauperde buurten. lkaditioneel is de doorstroming vanuit deze scholen naar
  hogere vormen van vervolgondenvijs beperkt. De gedachte als zou de lage kwaliteit van het onderwijs op concentratiescholen een gevolg zijn van het grote
  aantal allochtonen op die scholen, kan echter niet door onderzoek worden
  bevestigd. Dit neemt niet weg dat sommige autochtone ouders menen dat dit
  we1 het geval is en daarom hun kinderen naar een andere school sturen, soms
  ver buiten de buurt. De hier om andere redenen bepleite kwaliteitsverhoging
  van het ondenvijs kan er toe bijdragen dat deze tendens juist op concentratiescholen in haar tegendeel gaat verkeren. Overigens zal invoering van de basisvorming met gestandaardiseerde eindtermen het beter mogelijk maken de
  ondenvijsresultaten per school te vergelijken, althans in het voortgezet onderwijs. Dit biedt een extra mogelijkheid om de kwaliteit van het ondenvijs op
  scholen met veel allochtonen nauwlettend te bewaken.
  De raad ziet momenteel geen noodzaak voor maatregelen die expliciet een herverdeling beogen van allochtone c.q. autochtone leerlingen over de scholen in
  een bepaalde regio. De oprichting van scholen op levensbeschouwelijke grondslag door sommige allochtone groepen ziet de raad als een logisch uitvloeisel
  van het feit dat Nederland een multi-etnische samenleving is geworden. De
  onderwijswetgeving biedt hiertoe nu eenmaal uitdrukkelijk mogelijkheden.
  Vanzelfsprekend dient de kwaliteit van het ondenvijs op deze scholen, zoals
  ook op andere bijzondere scholen, goed te worden bewaakt.
   Het zal duidelijk zijn dat de raad het ondenvijs als een belangrijk instrument
  ziet om de integratie van minderheden te stimuleren en hun maatschappelijke
  kansen te bevorderen. Dit zal alleen lukken als het ondenvijs voldoende rekening houdt met het feit dat allochtone leerlingen een niet-Nederlandse culturele achtergrond hebben. Daarom zijn in het voorgaande diverse specifieke
  maatregelen bepleit die een overbrugging beogen van het grote verschil tussen
  thuis- en schoolmilieu waarmee sommige allochtone kinderen worden geconfronteerd. Hierbij rijst de vraag of de school daarnaast ook een taak heeft in de
  overdracht van de taal en de cultuur die de leerlingen van huis uit meebrengen.
  ALLOCHTONENBELEID
  
  Het ondenvijs in eigen taal en cultuur heeft in de afgelopenjaren sterker in het
  brandpunt van de discussies gestaan dan de relatief bescheiden plaats ervan op
  de lesroosters van de basisscholen wettigt. De praktische uitwerking van deze
  de doelstellingen &an zijn
  ondenvijsvorm verdient geen scho~nheids~rijs;
  vaag en over de effectiviteit van de kennisoverdracht is weinig bekend. De discussie over deze ondenvijsvorm heeft echter een emotionele lading gekregen,
  die telkens weer de aandacht afleidt van de werkelijke problemen in het onderwijs aan allochtonen. Hierbij wordt we1 eens vergeten dat het onderwijs in
  eigen taal en cultuur op basis van vrijwilligheid kan worden gevolgd.
   'lkgenover de genoemde bezwaren en onduidelijkheden staat dat veel docenten
  in dit vak een belangrijke schakel vormen tussen de school en de allochtone
  gezinnen. Dit bevordert de integratie. Hoewel het hier om een 'bijprodukt7
  gaat, acht de raad dit van voldoende gewicht om het onderwijs in eigen taal en
  cultuur voorlopig te handhaven. We1 meent hij dat het vrijwillig karakter van
  het onderwijs in eigen taal en cultuur duidelijker naar voren moet komen. De
  raad stelt daarom voor het onderwijs in eigen taal en cultuur voortaan buiten
  het reguliere curriculum aan te bieden, maar we1 binnen de school. Een bijkomend voordeel is dat allochtone leerlingen zo geen andere lessen behoeven te
  missen. De raad pleit ook voor terughoudendheid bij de invoering van het
  ondenvijs in eigen taal en cultuur voor groepen waaraan dit thans nog niet
  wordt aangeboden. l k venvachten valt dat de allochtone bevolking van Nederland niet alleen groter maar ook steeds heterogener zal worden; praktische problemen als de ontwikkeling van goed lesmateriaal zullen dan welhaast onoverkomelijk worden. Los hiervan rijst ook de vraag of het geven van ondenvijs in
  eigen taal en cultuur niet eerder tot de verantwoordelijkheid van de allochtone
  groepen zelf behoort dan tot die van de ondenvijsautoriteiten. In paragraaf
  1.4.3 wordt hierop teruggekomen.
   Pogingen om het intercultureel onderwijs van de grond te krijgen, zijn tot dusverre weinig succesvol geweest. Wellicht is destijds te lichtvaardig voor deze
  vorm van onderwijsgekozen; een nadere precisering van de bedoelingen van de
  overheid zou veel onduidelijkheid hebben kunnen voorkomen. De basisgedachte van intercultureel ondenvijs is dat kennis van andere culturen noodzakelijk is om te functioneren in een multi-etnische samenleving. Waar dit
  inzicht ontbreekt, zal een natuurlijke neiging bestaan de eigen cultuur tot universele maatstaf te verheffen en wat daarvan afwijkt als vreemd en minderwaardig te beschouwen. Intercultureel onderwijs zou moeten bevorderen dat
  bij alle verscheidenheid toch eenheid kan bestaan: een primaire voorwaarde
  voor het gezamenlijk functioneren in dezelfde samenleving.
  Juist met het oog op deze gewenste eenheid is het echter vooral van belang dat
  in het onderwijs alle leerlingen een gemeenschappelijkebasisvorming krijgen.
  Intercultureel ondenvijs vormt hiermee eerder een perspectief voor het gehele
  onderwijs dan een apart vak.
  In zijn rapport Basisvorrning in het ondenvijs (1986)stelde de raad dat bij ieder
  vak drie elementen steeds een rol spelen:
  kennis van basisstructuren, vaak van analytische en abstracte aard;
  vaardigheden om te handelen, om iets te 'doen';
  inzicht in de culturele omgeving, zich kunnen orienteren in de ingewikkelde
  samenleving.
  Als in de basisvorming deze drie elementen alle aan bod komen, bijvoorbeeld
  bij geschiedenis en aardrijkskunde, zal het begrip kunnen ontstaan waarom
  het bij het intercultureel ondenvijs gaat. Een apart vak loopt het gevaar dat
  bet niet kan toekomen aan het bijbrengen van de basiskennis, waardoor het
  inzicht in de 'ingewikkelde' samenleving noodzakelijkenvijs oppervlakkig
  blijft. Het gevaar bestaat dat dan bij de kennisoverdracht genoegen wordt
  genomen met uitingen van folklore. De raad meent dat intercultureel onderwijs, opgevat als een perspectief voor de gehele basisvorming, inderdaad de bijdrage aan het acculturatieproces kan leveren die de regering ervan venvacht.
   De bijdrage van de eerder in deze paragraaf voorgestelde maatregelen, met
  WETENSCHAPPELIJKE RAAD VOOR HET REGERINGSBELEID
  
  name op het punt van de Nederlandse taal en ter verbetering van de kwaliteit
  van het ondenvijs, acht hij evenwel belangrijker.
  1.4.2.3
  
  Volwasseneneducatie
  
  De zwakke arbeidsmarktpositie van veel allochtonen hangt in belangrijke
  mate samen met gebrekkige opleidingen edof onvoldoende kennis van de
  Nederlandse taal. Veel volwassen allochtonen ontberen een initiele edof
  beroepsopleiding; een relatief groot aantal van hen heeft een in Nederland
  begonnen beroepsopleiding niet voltooid. Van de pas aangekomen migranten
  hebben velen niet het eindniveau bereikt van het Nederlandse basisondenvijs,
  laat staan dat zij een beroepsopleiding hebben genoten. Degenen die in het
  land van herkomst we1 een beroepsopleiding volgden, hebben vaak onvoldoende aansluiting bij de in Nederland gevraagde kwalificaties. Volwasseneneducatie in de vorm van basiseducatie, orientatie, schakeling en beroepsgerichte opleiding, kan daarom voor velen een belangrijk middel zijn om hun
  kansen op de arbeidsmarkt te verbeteren. Bovendien kunnen cursussen Nederlands edof kennis van de Nederlandse maatschappij allochtonen helpen hier
  hun weg te vinden. Dit vergt echter we1 een infrastructuur voor de volwasseneneducatie die aansluit bij de kenmerken en scholingsmogelijkheden van
  de (beoogde) allochtone deelnemers.
  EBn van de oogmerken van dit rapport is minderheden en toekomstige immigranten op den duur een in economisch opzicht waardevolle en in sociaal-cultureel opzicht verrijkende aanwinst van de Nederlandse maatschappij te doen
  zijn. Dit oogmerk heeft belangrijke raakvlakken met de benadering in het rapport Activerend arbeidsmarktbeleid (1987), waarin het scheppen van voorzieningen tot scholing of het deelnemen aan een werkervaringsplaats centraal
  staat.
  Met betrekking tot het in dit rapport voorgestelde integratiebeleid vergt de
  voornoemde benadering twee verbijzonderingen.
   De eerste verbijzondering is dat naast beroepsgerichte scholing en werkervaring ook de andere vormen van volwasseneneducatie voor veel allochtonen meer nog dan voor autochtonen - noodzakelijk zijn om hun weg in de Nederlandse maatschappij te vinden en zich kansen op de arbeidsmarkt te venverven. Het gaat hierbij om de basiseducatie en het dag-Iavondondenvijs.Het cursusaanbod van de basiseducatie is gericht op het venverven van taalvaardigheid (alfabetisering, Nederlands als tweede taal, elementair Engels),
  rekenvaardigheid, sociale vaardigheid en (soms)beroepenorientatie. Het dag-1
  avondondenvijs biedt volwassenen een tweede kans op een diploma algemeen
  vormend onderwijs, of op een deelcertificaat, bijvoorbeeld benodigd om toegang te krijgen tot een door hen gewenste beroepsopleiding.
  De tweede verbijzondering is dat een 'activerend scholingsbeleid' niet alleen
  moet aanknopen bij werklozen en herintreedsters, maar tevens bij alle overige
  allochtonen die gebreken kennen op het punt van de basiseducatie of wier kennis van de Nederlandse maatschappij tekort schiet. Het doe1 is immers ruimer
  dan alleen integratie van werklozen in het arbeidsbestel. De inzet is de integratie van de allochtone minderheden in de Nederlandse maatschappij, ongeacht
  of het om werkzoekenden gaat of niet.
  Een activerend scholingsbeleidten behoeve van allochtonen dient naar het oordeel van de raad drie pijlers te hebben: een basiseducatieplicht, een leerrecht en
  maatwerk met betrekking tot scholing. De basiseducatieplicht en het leerrecht
  zouden betrekking moeten hebben op elementaire kennis van de Nederlandse
  taal en de Nederlandse maatschappij en zo nodig ook op elementaire reken- en
  sociale vaardigheden. Een voonvaarde voor het effectueren van een scholingsplicht en het opleggen van een basiseducatieplicht is uiteraard de beschikbaarheid van voldoende educatieve voorzieningen.
   De basiseducatieplicht kan gedeeltelijk worden beschouwd als een negatieve
  formulering van een leerrecht. De raad is voorstander van een leerrecht voor
  ALLOCHTONENBELEID
  
  volwassen leden van minderheden (met uitzondering van de asielzoekers). Dit
  maakt duidelijk dat een bepaald kennisniveau zo onontbeerlijk wordt geacht
  voor het functioneren in de Nederlandse maatschappij, dat de overheid niet
  alleen jongeren, maar ook volwassenen in de gelegenheid stelt hiertoe gratis
  onderwijs te verkrijgen. Het leerrecht zou zich ten minste moeten uitstrekken
  tot het recht op het kosteloos deelnemen aan een nader te bepalen aantal cursussen op het niveau van de basiseducatie. Voorts zou het zich moeten uitstrekken tot deelname aan cursussen 'functioneeVberoepsgeorienteerd Nederlands'. Dit laatste is met name belangrijk voor die allochtonen die een opleiding op het niveau van ten minste basisonderwijs hebben genoten en bovendien het meer alledaagse Nederlands meester zijn, maar die zich in het kader
  van hun beroep of het door hen geambieerde beroep onvoldoende in de Nederlandse taal kunnen uitdrukken.
   De basiseducatieplicht, dat wil zeggen de verplichting van het leerrecht
  gebruik te maken, zou in ieder geval moeten gelden voor pas aangekomen
  migranten die op enigerlei wijze ten laste van de overheid komen en werkloze
  allochtone uitkeringsgerechtigden wier opleidingsniveau beneden het eindniveau van het Nederlandse basisonderwijs ligt, inclusiefjonge allochtone vrouwen wier man een sociale uitkering geniet. Het lijkt zinvol een maximumleeftijd van bijvoorbeeld 50 jaar te hanteren voor het verplicht gebruik maken van
  het leerrecht. (De vraag of, mede gelet op het anti-discriminatiebeginsel, een
  basiseducatieplicht ook voor bijvoorbeeld groepen autochtone analfabeten zou
  moeten gelden, valt buiten het bestek van dit rapport.)
  Pas aangekomen immigranten dienen mogelijkheden te worden geboden zich
  kennis en vaardigheden te verwerven die hen kunnen helpen hun weg in
  Nederland te vinden. Degenen onder hen die nog leerplichtig zijn, dienen daadwerkelijk naar school te gaan, ook de meisjes; in de eerste periode dient het
  leren van Nederlands daar de hoogste prioriteit te hebben. De met het oog
  hierop (her) in te voeren voorzieningen kwamen a1 in paragraaf 1.4.2.2 ter
  sprake.
   Ook voor nieuwe immigranten boven de leerplichtige leeftijd moeten betere
  opvangfaciliteiten worden ontwikkeld. In het kader van de basiseducatie moeten op ruime schaal intensieve en naar de capaciteiten en kenmerken van de
  deelnemers gedifferentieerde introductiecursussen Nederlandse taal (zonodig
  inclusief alfabetisering) en orientatie op de Nederlandse samenleving worden
  aangeboden. Gedacht wordt hierbij aan een cursusduur van ten minste een
  half jaar. Het volgen van deze cursussen dient verplicht te zijn voor iedereen,
  ongeacht sekse of godsdienst, die na binnenkomst ten laste van de overheid
  komt en die niet over kennis op het eindniveau van het Nederlandse basisondenvijs beschikt, op straffe van korting op het inkomen. De raad meent dat dit
  van de betrokkenen mag worden verlangd, omdat de kennis en de vaardigheden waarover veel immigranten thans bij aankomst beschikken hen veelal
  voor hun verdere verblijf in Nederland kansloos op de arbeidsmarkt maken en
  moeilijk aanspreekbaar door de Nederlandse instellingen. Een bijkomend
  argument is dat Nederland niet voor niets een leerplicht van twaalf jaren
  heeft, aanzienlijk langer dan veel allochtonen in hun land van herkomst onderwijs hebben genoten. Voor degenen die niet ten laste van de overheid komen,
  geldt de verplichting niet, voor hen geldt uiteraard we1 het voorgestelde leerrecht (basiseducatie en functioneel Nederlands).
   De hier aanbevolen opvangfaciliteiten voor pas aangekomen immigranten vergen een opvang- en begeleidingsstructuur. De raad stelt voor om hiertoe in de
  grote en middelgrote gemeenten bureaus op te richten. Deze vangen pas aangekomen immigranten op, wijzen hun de weg naar de a1 dan niet verplichte educatieve voorzieningen, dragen zorg voor de begeleiding onderweg en leiden toe
  naar het arbeidsbureau of een samenwerkingsverband GAB-GSD. Het moet
  dus niet om een eenmalige opvang gaan, maar om een geregeld contact, totdat
  
  WETENSCHAPPELIJKE RAAD VOOR HET REGERlNGSBELElD
  
  de immigrant zijn of haar plaats in Nederland heeft gevonden, of totdat een
  bepaalde periode, bijvoorbeeld vijf jaar, is verstreken.
  Aan niet-leerplichtige leden van minderheden die reeds langer in Nederland
  uerblijven, wordt het leerrecht geboden (basiseducatie en functioneel Nederlands), alsmede kansen op verdere beroepsgerichte scholing. De scholing dient
  primair in te spelen op de behoeften van de Nederlandse arbeidsmarkt en,
  waar mogelijk, ook aan te sluiten bij de kennis en vaardigheden van betrokkenen. Dit kan in het bijzonder van belang zijn voor de vele allochtone jongeren
  die in het recente verleden het reguliere onderwijs voortijdig hebben verlaten.
  De scholing dient de betrokkenen de instrumenten aan te reiken om zelfstandig in de Nederlandse samenleving te kunnen functioneren. Ook in dit kader
  is het van belang te wijzen op de betekenis van de door het ministerie van WVC
  gesubsidieerde steunfunctie-instellingen. Deze instellingen kunnen niet
  alleen allochtonen informeren over de mogelijkheden op het punt van scholing
  en basiseducatie en hierbij wervend optreden, maar zij kunnen tevens een functie vervullen bij het signaleren van culturele 'partijdigheid' in de organisatie
  en vormgeving van de volwasseneneducatie of van bepaalde onderdelen hiervan.
   De hieronder volgende aanbevelingen beogen in de eerste plaats een algemeen
  'activerend scholingsbeleid', zij het dat dit, gelet op het grote aantal allochtone
  werklozen, we1 in het bijzonder van belang is voor de integratie van minderheden. Een kenmerk van dit activerend scholingsbeleid is dat het gaat om maatwerk: de scholing zal moeten aansluiten bij de reeds aanwezige kennis en de
  mogelijkheden van de deelnemers. Dit impliceert ook dat de volwasseneneducatie, voor zover dit nog niet of niet voldoende gebeurt, rekening moet houden
  met deelnemers met een niet-Nederlandse culturele achtergrond, en in het bijzonder moet streven naar het ondervangen van culturele 'partijdigheid' in leeromstandigheden, leermiddelen en examens.
  De capaciteit van de basiseducatie is reeds nu onvoldoende, met name voor cursussen Nederlands als tweede taal. Voor het cursusaanbod alfabetisering is ook
  extra capaciteit gewenst ten aanzien van de 'intake' en de begeleiding van
  docenten en cursisten. Indien gestalte wordt gegeven aan de hiervoor aanbevolen basiseducatieplicht en aan een complementair leerrecht, zal de capaciteit
  van de basiseducatie veel verder moeten worden verruimd.
  Aan het voltooien van cursussen in de basiseducatie zijn geen landelijk
  erkende certificaten verbonden. De raad acht de institutionalisering hiervan
  voor de onderdelen taal- en rekenvaardigheid gewenst. Voor cursisten kan zo'n
  certificaat de motivatie bevorderen; het behalen van een certificaat betekent
  immers dat aan bepaalde eisen is voldaan. Bovendien kunnen certificaten een
  functie hebben bij de toelating tot vervolgopleidingen en bij sollicitaties.
   Het dag-/avondonderwijs heeft op dit moment onvoldoende middelen om
  allochtone leerlingen bij te werken voor de opleidingen voor de reguliere diploma's en certificaten. Dit zelfde geldt voor het cursusaanbod dat naar voortgezette beroepsopleidingen schakelt. Hierbij gaat het in het bijzonder om versnelde cursussen Nederlands en cursussen functioneel Nederlands. Deze cursussen kunnen met name voor allochtonen die in hun land van herkomst reeds
  een zekere opleiding hebben genoten, van belang zijn om snel aansluiting te
  vinden bij de Nederlandse manier van leren en werken. Het is gewenst het
  dag-/avondonderwijs middelen toe te kennen om hiertoe meer en ruimere faciliteiten te scheppen.
  De betrokkenheid van het bedrijfsleven bij de beroepsgerichte scholing van
  werkzoekenden kan op verscheidene manieren worden vergroot. Een manier is
  het openstellen van interne en externe bedrijfsopleidingen voor werkzoekenden. De financiering hiervan is reeds mogelijk via de Kaderregeling Scholing.
   Een andere manier, die de eerste zelfs kan versterken, is het bieden van enigerALLOCHTONENBELEID
  
  lei vorm van baangarantie aan deelnemers aan scholingscursussen. Dit wil
  zeggen dat degenen die de scholing met goed gevolg voltooien, uitzicht wordt
  geboden op een baan. In het bijzonder voor de vele allochtone voortijdige schoolverlaters kan dit een aantrekkelijk alternatief vormen. Voor zo'n baangarantie
  zijn allerlei varianten mogelijk. Deze kan aan alle deelnemers of aan een
  bepaald percentage van de deelnemers worden geboden. Het kan hierbij gaan
  om vaste dan we1 om tijdelijke banen, het kan een garantie zijn van een afzonderlijk bedrijf of van een branche in een regio. Baangaranties kunnen worden
  aangeboden door belanghebbende bedrijven of branches, worden uitgelokt
  door een arbeidsbureau of worden afgesproken in een cao. Baangarantie blijkt
  de motivatie tot het deelnemen aan en het voltooien van beroepsgerichte scholing sterk te bevorderen. In het kader van de tripartisering van de arbeidsvoorziening kan dit soort impulsen vanuit het bedrijfsleven een aanzienlijke
  omvang krijgen.
  De eerder bepleite introductie van een wettelijke regeling inzake de bevordering van arbeidskansen zou een belangrijke impuls kunnen geven aan beroepsgerichte scholing in combinatie met enigerlei vorm van baangarantie. In het
  voetspoor van de verplichte jaarlijkse rapportage over de mate waarin allochtonen deel uitmaken van het personeelsbestand, kan overleg van werkgevers en
  werknemers de ontwikkeling van dit soort scholingstrajecten en de toelating
  van specifieke groepen bevorderen.
  Een belangrijk ervaringsfeit, dat onder meer in de herorienteringsgesprekken
  wordt opgedaan, is dat de scholing van langdurig werklozen maatwerk vereist.
  