text: Eind februari werd in een Kamerbrief terug- en vooruitgeblikt op een jaar Russische oorlog in Oekraïne.77 In de
  brief informeert het kabinet onder andere over de inzet
  op een breed palet aan anti-omzeilingsmaatregelen. Het
  gaat hierbij bijvoorbeeld om het opzetten van een anti-omzeiling-contactpunt in Brussel voor het delen van
  informatie en het maken van analyses. Twee weken na
  deze Kamerbief berichtte onder andere Het Financieele
  Dagblad dat het OM 45 strafrechtelijke onderzoeken
  heeft gestart in het kader van het omzeilen van de Russische sanctiewetgeving door bedrijven en personen.78
  Verder was het op 8 maart 2023 voor het eerst na de Russische invasie in Oekraïne dat een plaatsing op de Europese sanctielijst stukliep bij het Hof van Justitie van de
  Europese Unie.79 Het Hof verklaarde de toegepaste beperkende maatregelen op mevrouw Violetta Prigozhina
  nietig. Zij was op de sanctielijst geplaatst wegens de
  banden met haar ook op de sanctielijst geplaatste
  zoon.80 Het Hof achtte die banden uitsluitend gebaseerd
  op hun familierelatie, hetgeen niet volstaat om haar opneming op de sanctielijst te rechtvaardigen.
  In de vorige editie berichtten wij over het voorstel van
  de Raad van de Europese Unie voor een richtlijn op het
  gebied van de strafbaarstelling van schendingen van
  EU-sancties.81 Begin 2023 publiceerde de minister van
  Justitie en Veiligheid een beslisnota waaruit volgt dat
  het kabinet dit voorliggende voorstel steunt.82
  
  75
  
  76
  
  77
  78
  79
  80
  81
  82
  
  Aangenomen op 24 februari 2023, zie onder meer: www.rijksoverheid.nl/
  actueel/nieuws/2023/02/26/eu-sancties-tiende-sanctiepakket-ruslandnieuws.
  Aangenomen op 23 juni 2023, zie onder meer: www.rijksoverheid.nl/
  actueel/nieuws/2023/06/23/europese-unie-elfde-sanctiepakket-nieuwssancties.
  Kamerbrief 20 februari 2023, Terug- en vooruitblik na een jaar Russische
  oorlog in Oekraïne.
  ‘Al 45 strafrechtelijke onderzoeken naar overtredingen sancties tegen Rusland’, Fd.nl 4 maart 2023.
  ‘Eerste plaatsingen op Europese sanctielijst na Russische invasie Oekraine sneuvelen bij HvJ EU’, Bijzonderstrafrecht.nl 16 maart 2023.
  HvJ EU 8 maart 2023, T-212/22, ECLI:EU:T:2023:104.
   B. van der Vorm (red.), ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Tweede helft
  2022’, TBS&H 2023, p. 39.
  Beslisnota bij BNC-fiche Richtlijn Strafbaarstelling schending van beperkende maatregelen van de EU, minister van Justitie en Veiligheid 18 januari 2023.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009004008
  
  Op 31 maart 2023 besloot de Raad van de Europese Unie
  tot wijziging van een aantal besluiten van de Raad betreffende beperkende maatregelen. De wijziging ziet op
  de invoeging van bepalingen inzake een humanitaire
  vrijstelling van de maatregelen op bevriezing van tegoeden.83
  Ook deed DNB onderzoek naar de naleving van de sanctieregelgeving door financiële instellingen. In dit onderzoek bekeek DNB of die instellingen hun bedrijfsvoering
  hiervoor goed hebben ingericht. DNB concludeert dat
  sprake is van ‘een stevige basis, maar ook ruimte voor verbetering’.84
  vi. Marktmisbruik
  Op het gebied van marktmisbruik wijzen wij op de aangifte van de AFM wegens handel met voorwetenschap
  bij de overname van Hunter Douglas. Deze zaak is geseponeerd door het OM.85
  vii. Ontneming
  Uit het OM Jaarbericht 2022 blijkt het aantal ontnemingsvorderingen dat sinds 2018 is ingesteld, is gehalveerd: van 2.200 naar 1.100 ingestelde vorderingen. Ook
  blijkt dat zowel de gerealiseerde incasso van afpakgelden als de gerealiseerde waarde van beslag zijn afgenomen.86
  In februari van dit jaar lag een zaak op het gebied van
  ontneming bij de Hoge Raad voor.87 De kwestie betrof
  een belastingadviseur die aangiften inkomstenbelasting
  van zijn cliënten valselijk had opgemaakt en bij de Belastingdienst had ingediend. Het hof Arnhem-Leeuwarden had hem ter zake van valsheid in geschrifte veroordeeld. Naar het oordeel van het hof bleek echter niet dat
  betrokkene uit het bewezenverklaarde handelen wederrechtelijk voordeel had genoten. Cliënten betaalden de
  adviseur € 60, ongeacht of de aangifte juist of onjuist
  was opgemaakt. Daarom kon volgens het hof niet gezegd worden dat betrokkene er zelf een voordeel van
  had als een aangifte valselijk werd opgemaakt. Dat zou
  anders zijn geweest als betrokkene deze handelswijze
  hanteerde om zijn klantenbestand te vergroten en zodoende meer inkomsten genereerde. Volgens de Hoge
  Raad getuigt dit oordeel niet van een onjuiste rechtsopvatting over het begrip ‘wederrechtelijk verkregen voordeel’ in de zin van artikel 36e Sr.
   83
  
  84
  85
  86
  87
  
  Besluit van de Raad tot wijziging van een aantal besluiten van de Raad
  betreffende beperkende maatregelen met het oog op de invoeging van
  bepalingen inzake een humanitaire vrijstelling, 31 maart 2023, te raadplegen via: https://eurlex.europa.eu/legal/content/NL/TXT/HTML/?uri=
  CELEX:32023D0726.
  ‘Sanctiewet-onderzoeken: een stevige basis, maar ook ruimte voor verbetering’, Dnb.nl 31 mei 2023.
  ‘OM veegt felbevochten aangifte AFM in zaak rond Hunter Douglas van
  tafel’, Fd.nl 27 februari 2023.
  OM Jaarbericht 2022, te raadplegen via www.om.nl/documenten/jaarverslagen/
  om/map/2019enverder/omjaarbericht2022.
  HR 7 februari 2023, ECLI:NL:HR:2023:123, NJ 2023/138, m.nt. A.J. Machielse.
  TBS&H 2023 | nr. 4
  
  189
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  Voorts wijzen wij nog op een uitspraak van de rechtbank
  Amsterdam van 16 maart 2023.88 In deze zaak achtte de
  rechtbank het niet redelijk om het totale geschatte wederrechtelijk verkregen voordeel te ontnemen, waardoor de rechtbank naar redelijkheid bepaalde dat veroordeelde 10% daarvan niet hoeft terug te betalen.
  Ook noemden wij in de twee meest recent verschenen
  edities van deze kroniek reeds het wetsvoorstel Versterking aanpak ondermijnende criminaliteit II.89 Dit wetsvoorstel is op 29 december 2022 voorgelegd aan de Afdeling advisering van de Raad van State, die vervolgens
  op 3 mei 2023 haar advies heeft uitgebracht.90 Daarin
  maakt de Afdeling een aantal opmerkingen bij het voorstel. Zo ziet de Afdeling onder andere graag een toelichting op de meerwaarde en reikwijdte van de voorgestelde uitbreiding van de hoofdelijke aansprakelijkheid bij
  de ontnemingsmaatregel, en adviseert zij de samenhang
  tussen de verschillende onderdelen van het wetsvoorstel helder toe te lichten.
   190
  
  Ten slotte bespraken wij in de vorige editie dat het wetsvoorstel Confiscatie criminele goederen voor advies aan
  de Raad van State was voorgelegd.91 Dat advies is inmiddels gepubliceerd.92 De Afdeling schrijft begrip te
  hebben voor de wens om nieuwe instrumenten te verkennen die kunnen bijdragen aan een effectievere bestrijding van de georganiseerde en ondermijnende criminaliteit. Daarbij dient tegelijkertijd wel een balans te
  worden gevonden met het belang van de bescherming
  van fundamentele rechten en andere belangrijke constitutionele uitgangspunten, en dat gewenste evenwicht is
  in het wetsvoorstel nog niet bereikt. De Afdeling vraagt
  daarom om aanpassing van de wettekst en toelichting.
  viii. Procesafspraken
  Op het gebied van procesafspraken in het financieel
  strafrecht vermelden wij ten eerste een witwaszaak
  waarin procesafspraken zijn gemaakt in de vorm van
  een afdoeningsvoorstel.93 Ten laste van de verdachte is
  bewezen verklaard dat zij zich schuldig heeft gemaakt
  aan het medeplegen van gewoontewitwassen en aan
  deelname aan een criminele organisatie. Het afdoeningsvoorstel houdt het volgende in: (i) de veroordeling
  van verdachte tot een gevangenisstraf voor de duur van
  1048 dagen, waarvan 720 voorwaardelijk; (ii) de verbeurdverklaring van enkele inbeslaggenomen voorwerpen; en (iii) de verrekening van de waarde van de verbeurdverklaarde voorwerpen met de betalingsverplichting die aan verdachte is opgelegd in de gelijktijdig
  behandelde ontnemingszaak en de bepaling dat een
  
  88
  89
  
  90
  91
  92
  93
  
  Rb. Amsterdam 16 maart 2023, ECLI:NL:RBAMS:2023:2596.
  B. van der Vorm (red.), ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Tweede helft
  2022’, TBS&H 2023, p. 41; H.J.B. Sackers (red.), ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Eerste helft 2022’, TBS&H 2022, p. 257.
  Afdeling advisering van de Raad van State 3 mei 2023, W16.22.00219/II.
  B. van der Vorm (red.), ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Tweede helft
  2022’, TBS&H 2023, p. 41.
  Afdeling advisering van de Raad van State 10 mei 2023, W16.22.00186/
  II.
  Hof ’s-Hertogenbosch 3 maart 2023, ECLI:NL:GHSHE:2023:822.
   TBS&H 2023 | nr. 4
  
  eventueel resterend gedeelte in mindering gebracht zal
  worden op de betalingsverplichting die aan medeverdachte is opgelegd in de jegens hem behandelde ontnemingszaak. Het hof ’s-Hertogenbosch was van oordeel
  dat de in het voorstel opgenomen sanctiebeslissingen in
  redelijke verhouding staan tot de ernst van de zaak en
  ging met dit afdoeningsvoorstel akkoord. Daarbij nam
  het hof mede in overweging dat sprake is van oude feiten en dat de redelijke termijn in de zin van artikel 6
  EVRM was overschreden. Ook achtte het hof van belang
  dat de verbeurdverklaring van de voorwerpen in feite teruggave aan de maatschappij met zicht brengt. Bovendien speelde voor het hof mee dat met het voorstel het
  ontnemingsvonnis definitief zal worden.
  Ten tweede berichtte het OM afgelopen mei over gemaakte procesafspraken met twee verdachten van witwassen.94 De strafeisen, die het OM zelf mild in hoogte
  noemde, zijn onderdeel van de procesafspraken die zijn
  gemaakt. Er is onder andere afgesproken dat verdachten
  geen verweer kunnen voeren tegen de ten laste gelegde
  feiten en dat de verdachten afstand doen van hoger beroep.
   ix. Strafbeschikkingen
  Ter afronding van deze rubriek benoemen wij nog de
  strafbeschikking die het OM oplegde aan een farmaceutisch bedrijf en zijn beheermaatschappij. In dit strafrechtelijk onderzoek naar het medeplegen van valsheid
  in geschrifte en witwassen werd aan beide bedrijven een
  strafbeschikking van ruim € 1 miljoen opgelegd. De bestuurder van de ondernemingen kreeg een geldboete
  opgelegd. Het OM achtte een strafbeschikking passend
  ‘vanwege de hogere leeftijd en de persoonlijke omstandigheden van de bestuurder, de omstandigheid dat de bedrijfsactiviteiten van de rechtspersonen op eigen initiatief zijn
  gestaakt en door de bestuurder volledige medewerking is
  verleend aan het strafrechtelijk onderzoek’.95
  
  Milieustrafrecht
  Verzorgd door mr. dr. I. Koopmans
  Recente ontwikkelingen
  Mijn vorige kroniek sloot ik af met de opmerking dat ik
  hoopte dat er in 2023 wat beweging zou komen op de
  rapporten van Van Aartsen, het CCV en de Algemene Rekenkamer.96 Wel, er kwam beweging, maar misschien
  niet de beweging waar ik op had gehoopt. Op dinsdag
  14 maart 2023 stemde de Eerste Kamer in met de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024.
  Dat de wet nu per 1 januari a.s. in werking treedt, maakt
  deze niet minder omstreden. De Afdeling bestuursrecht94
  95
  96
  
  ‘OM maakt procesafspraken met twee verdachten van witwassen’, Om.nl
  26 mei 2023.
  ‘Strafbeschikking voor farmaceutisch bedrijf en haar beheersmaatschappij’, Om.nl 11 mei 2023.
  B. van der Vorm (red.), ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Tweede helft
  2022’, TBS&H 2023, p. 42.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009004008
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  spraak van de Raad van State (Afdeling) stelde een position paper op waarin zij diverse bezwaren tegen de Omgevingswet op een rij zette.97
  Een belangrijk punt van de Afdeling gaat over de vraag
  of de onderdelen binnen een omgevingsplan op een
  inzichtelijke wijze en in onderlinge samenhang raadpleegbaar zijn, ook wanneer de brondocumentatie verschilt. Daarbij wijst de Afdeling erop dat de wijzigingsbesluiten die de grondslag vormen voor onderdelen van
  het omgevingsplan en de daarbij behorende achtergrondstukken (zoals bijvoorbeeld geluid- en geurrapporten) vindbaar moeten zijn en gekoppeld moeten
  kunnen worden aan de onderdelen van het plan waarop
  ze betrekking hebben.
  Ook uitte de Afdeling zorgen over de raadpleegbaarheid
  van het omgevingsplan. Die zou onvoldoende op orde
  zijn en ook het zogenoemde tijdreizen98 zou daardoor
  bemoeilijkt worden. Daarnaast waarschuwt de Afdeling
  voor het ontstaan van zogenoemde ‘witte vlekken’. Die
  zouden kunnen ontstaan nu in de nieuwe opzet van het
  omgevingsplan, waarin wordt gewerkt met een geconsolideerde regeling besluiten of onderdelen daarvan niet
  meer vervallen van rechtswege. In het besluit dient uitdrukkelijk bepaald te worden of en, zo ja, welke regels
  geheel of gedeeltelijk komen te vervallen. Door deze
  verandering zouden in het een omgevingsplan witte
  vlekken kunnen ontstaan, als de Afdeling uit een besluit
  tot wijziging van een omgevingsplan alleen een onderdeel waarin nieuwe regels worden toegevoegd vernietigt
  en niet tegelijk ook het onderdeel waarmee bestaande
  regels worden geschrapt vernietigt. In zo’n geval zijn
  namelijk zowel de nieuwe als de oude bestaande regels
  vervallen en ontstaat er een ongewenst regelvacuüm.
   Ten slotte stelt de Afdeling zich op het standpunt dat
  partijen die tegen besluitvorming op wensen te komen
  op een laagdrempelige en gebruiksvriendelijke manier
  hun rechten moeten kunnen afleiden uit het DSO. Dit
  pleit voor een gebruiksvriendelijk, laagdrempelig en
  toegankelijk systeem en de Afdeling betwijfelt of daaraan wordt voldaan.
  In zijn reactie op de zorgen van de Afdeling aan de Eerste Kamer van 10 maart 2023 stelt de minister dat er
  grote vooruitgang is geboekt en dat veel van de door de
  Afdeling gesignaleerde problemen al voor een belangrijk deel zijn ondervangen of opgelost.99 Blijkbaar was
  het merendeel van de leden van de Eerste Kamer hierdoor gerustgesteld, want vier dagen later stemden ze in
  met de inwerkingtreding van de Omgevingswet.
  97
  
  98
  
  99
  
  Position paper Omgevingswet-DSO, Afdeling bestuursrechtspraak van
  de Raad van State, 24 februari 2023, te raadplegen via: www.eerstekamer.
  nl/overig/20230307/position_paper_mr_b_j_van/f=/vm0vnnplw9.kf.pdf.
  Daarmee wordt bedoeld dat ook het verleden rondom een omgevingsplan inzichtelijk moet zijn. Welke wijzigingen zijn er wanneer opgetreden,
  welke bezwaren zijn er toen gemaakt, etc.
  Reactie position paper Raad van State door minister De Jonge aan de Eerste Kamer, 10 maart 2023, kenmerk 2023-0000140869.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009004008
  
  Tegelijkertijd kwam er ook kritiek uit een andere hoek.
   In een interview in Binnenlands Bestuur plaatsten ook de
  ex-ministers Sorgdrager en Van Aartsen kritische kanttekeningen bij de Omgevingswet en pleitten ze ervoor
  om de goedgekeurde wet alsnog te schrappen.100 Zo
  merkt Sorgdrager op dat ‘de Omgevingswet wordt gepresenteerd als meer ruimte voor de initiatiefnemer, en dan
  heeft men het altijd over iemand die een dakkapel wil bouwen (…). Maar het gaat niet over de grote partijen die
  straks kunnen doen wat ze willen’. Zo waarschuwen ze
  ervoor dat de Omgevingswet gemeenten op bepaalde
  punten best veel ruimte geeft, waardoor op termijn grote initiatiefnemers alles voor het zeggen krijgen. Een
  initiatiefnemer moet weliswaar participatie organiseren, maar over de vorm is niets vastgelegd in de wet. ‘Het
  is de vraag of omwonende burgers ook nog wat te zeggen
  krijgen. Ik ben bang dat die alleen informatie krijgen over
  wat er gaat gebeuren.’ En de Omgevingsdienst zal op
  VTH-gebied adviseren, maar de vraag zal zijn hoe zwaar
  dat advies weegt.
  Van Aartsen merkt op dat de Omgevingswet is gebaseerd op een filosofie van een aantal jaren geleden, vanuit de gedachte van decentralisatie en meer mogelijkheden voor burgers. We hebben inmiddels gezien waar dat
  toe kan leiden. Beiden zijn het erover eens dat de Omgevingswet een monstrum is en dat het niet gek is dat de
  Raad van State erover aan de bel getrokken heeft. ‘Open
  Normen, dat zijn rampen voor een bestuursrechter’, aldus
  Sorgdrager.
   Onlangs stelde Bart Jan van Ettekoven, voorzitter van de
  Afdeling nog in datzelfde Binnenlands Bestuur op het
  feit dat de invoering van de Omgevingswet heel veel extra werk met zich meebrengt in een tijd dat er allerlei
  urgente maatschappelijke opgaven liggen:
  ‘De stelselwijziging is zo omvangrijk dat we rekening
  moeten houden met honderden nieuwe rechtsvragen die
  de door bestuursrechter beantwoord moeten gaan worden. Er zal over veel zaken geprocedeerd gaan worden
  wat op zich begrijpelijk is en past bij de invoering van
  een nieuw wetgevingscomplex. Het betekent ook dat het
  jaren gaat duren eer de uitvoeringspraktijk, dus ook gemeenten houvast gaan voelen. Dat betekent tijdelijk verminderde rechtszekerheid – en dat in tijden van energietransitie, aanleg van warmtenetten en windmolenparken,
  het oplossen van de stikstofproblematiek en het realiseren van grote aantallen woningen. Majeure opgaves die
  op zich al lastig genoeg zijn als iedereen weet hoe de
  procedures lopen. Maar nu loopt het samen met een set
  compleet nieuwe spelregels. Dat is risicovol. De overheid
  moet rekening houden met tegenvallers, want er zullen
  in het begin fouten gemaakt worden, met als gevolg een
  setback voor het tijdig bereiken van publieke doelen.101
  
  100 ‘Omgevingswet gaat een “hoop ellende” teweegbrengen’, Binnenlands Bestuur 26 mei 2023.
  101 ‘Raad van State over de Omgevingswet: ‘We werden steeds minder vrolijk’, Binnenlands Bestuur 2023, p. 16 e.v.
   TBS&H 2023 | nr. 4
  
  191
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  Nu, we gaan het zien. Hoe het werkelijk is, merken we
  straks vanzelf, maar dat er wel wat hobbels genomen
  moeten worden is wel duidelijk.’
  
  192
  
  Rechtspraak
  Tot zover de bestuurlijke en beleidsontwikkelingen op
  het terrein van het milieu(straf)recht. Gelukkig hadden
  we ook nog wat interessante rechterlijke uitspraken, onder meer op het terrein van de gewasbeschermingsmiddelen. Zo kwam de rechtbank Gelderland onlangs tot
  een veroordeling voor valsheid in geschrifte en het zonder toelating op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen.102 Het ging in casu om het grootschalig
  op de markt brengen van nagemaakte uit China afkomstige gewasbeschermingsmiddelen. Het belangrijkste
  verweer van de verdediging stelde dat de handhaving
  van de Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden
  (Wgb) primair een bestuursrechtelijke en niet een strafrechtelijke aangelegenheid is. Het OM had dan ook het
  Specifiek Interventiebeleid moeten volgen, aldus de verdediging. Mocht de rechtbank daar anders over denken,
  dan had het OM conform de Sanctiestrategie moeten
  handelen nu de vervolgingsbeslissing in deze zaak al in
  2019 is genomen, ruim voordat de Sanctiestrategie werd
  ingetrokken. Volgens de verdediging werd daardoor niet
  voldaan aan de criteria die in de Sanctiestrategie worden genoemd om tot strafrechtelijke vervolging over te
  gaan en handelde het OM in strijd met haar eigen handhavingsbeleid. Dat levert strijd op met het gelijkheidsen vertrouwensbeginsel, aangezien verdachte erop
  mocht vertrouwen dat op basis van het handhavingsbeleid een bestuurlijke reactie zou volgen. Daarom dient
  het OM niet-ontvankelijk verklaard te worden.
   Bij de beoordeling van het verweer stelt de rechtbank
  voorop:
  ‘dat het OM op grond van artikel 167 van het Wetboek
  van Strafvordering zelfstandig de bevoegdheid heeft om
  te beslissen of naar aanleiding van een ingesteld opsporingsonderzoek (strafrechtelijke) vervolging moet
  plaatsvinden. De beslissing om tot vervolging over te
  gaan, leent zich immers in zeer beperkte mate voor een
  inhoudelijke rechterlijke toetsing in die zin dat slechts in
  uitzonderlijke gevallen plaats is voor een niet-ontvankelijkverklaring van het OM in de vervolging op de grond
  dat het instellen of voortzetten van die vervolging onverenigbaar is met beginselen van een goede procesorde
  (vgl. HR 6 november 2012, ECLI:NL:HR:2012:BX4280).
   Zo’n uitzonderlijk geval kan zich voordoen wanneer de
  vervolging in strijd is met gepubliceerde handhavingsdocumenten indien die bij verdachte het gerechtvaardigde vertrouwen hebben gewekt dat hij niet zal worden
  vervolgd.’103
  
  ‘artikel 94 van de Wgb voorziet erin dat overtredingen
  aan het OM worden voorgelegd, indien de ernst van de
  overtreding of de omstandigheden waaronder zij is begaan daartoe aanleiding geven. Uit de Memorie van
  Toelichting bij de Wgb blijkt dat, waar het gaat om
  handhavingsinstrumenten, de nadruk op bestuurlijke
  boetes komt te liggen en dat het strafrecht dient als
  vangnet. Bestraffing door middel van bestuurlijke boetes
  zal het uitgangspunt zijn. Een rol voor het strafrecht
  blijft echter zonder meer aangewezen in ieder geval
  waar het gaat om aanmerkelijke en opzettelijke vormen
  van illegaal middelengebruik, waarbij te denken valt
  aan moedwillige overtredingen die leiden tot ernstig lichamelijk letsel of de dood van personen, of die ernstige
  gevolgen voor het milieu hebben. Ook ingeval van recidive ligt een strafrechtelijke aanpak in de rede. Uit de Memorie van Toelichting blijkt voorts dat hierover in een
  nog op te stellen handhavingsdocument concrete afspraken zullen worden gemaakt (zie TK 2005-2006,
  30474, nr. 3, p. 34 en 38).’104
  Het Handhavingsdocument is verder uitgewerkt in de
  ‘Sanctiestrategie Wet gewasbeschermingsmiddelen en
  biociden’, die op 9 maart 2011 is vastgesteld. Sinds 1 december 2013 bestaat ook een Specifiek Interventiebeleid
  gewasbeschermingsmiddelen (IB02-SPEC 05). Het Specifiek Interventiebeleid gewasbeschermingsmiddelen is
  per 27 juli 2016 herzien (IB02­SPEC 05, versie 02). Per
  17 augustus 2020 is daarvoor in de plaats gekomen het
  Specifiek Interventiebeleid gewasbeschermingsmiddelen en biociden (IB02-SPEC 05, versie 03). Van belang is
  dat de rechtbank vaststelt ‘dat de verschillende versies
  van het Specifiek Interventiebeleid (eenzijdige) beleidsdocumenten van de NVWA betreffen, waaraan het OM zich
  niet heeft gecommitteerd. Reeds om die reden is de rechtbank van oordeel dat het OM niet is gehouden toepassing
  te geven aan dit beleid’.105
  De rechtbank is van voorts van oordeel ‘dat het Handhavingsdocument en de Sanctiestrategie samen het in de onderhavige zaak toepasselijke handhavingsbeleid vormen.
   De Sanctiestrategie is gepubliceerd en daarmee voor eenieder kenbaar. Daarmee is de Sanctiestrategie leidend en het
  OM is daaraan ook gebonden.’106
  De criteria die in het Handhavingsdocument en de Sanctiestrategie worden genoemd dienen als richtsnoer bij
  de beoordeling van de vraag op welke wijze handhaving
  zal plaatsvinden, via bestuursrechtelijke weg dan wel
  via strafrechtelijke weg. De Sanctiestrategie schrijft
  voor dat ‘slechts dan proces-verbaal wordt opgemaakt indien wordt voldaan aan ten minste één van de genoemde
  criteria. (…) Aan de orde is daarom de vraag of het OM aan
  de hand van die criteria tot vervolging heeft mogen overgaan.’
  
  In het licht daarvan zet de rechtbank de wet en de eventueel te volgen strategieën op een rijtje. Zo overweegt
  zij:
  102 Rb. Gelderland 29 juni 2023, ECLI:NL:RBGEL:2023:3873.
  103 Rb. Gelderland 29 juni 2023, ECLI:NL:RBGEL:2023:3873, r.o. 2.
  TBS&H 2023 | nr. 4
  
  104 Rb. Gelderland 29 juni 2023, ECLI:NL:RBGEL:2023:3873, r.o. 2.
  105 Rb. Gelderland 29 juni 2023, ECLI:NL:RBGEL:2023:3873, r.o. 2.
  106 Rb. Gelderland 29 juni 2023, ECLI:NL:RBGEL:2023:3873, r.o. 2.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009004008
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  Uit het onderzoek van de NVWA volgt dat er concrete
  aanwijzingen zijn dat:
  1. er door [verdachte] grootschalig gewasbeschermingsmiddelen vanuit China zijn ingevoerd, waarvan 50% zonder toelating op de Europese markt
  zouden zijn gebracht;
  2. er sprake zou zijn van valsheid in geschrifte en/of
  het gebruik maken van valse documenten, mede gebruikt voor de invoer van die gewasbeschermingsmiddelen op de Europese markt.
   Ten aanzien van de verdenking van het invoeren zonder
  toelating van gewasbeschermingsmiddelen, zijnde een
  overtreding van een kernbepaling in de Wgb, overweegt
  de rechtbank dat het OM heeft mogen aannemen dat dit
  mogelijk een bedreiging vormde voor mens, dier en/of
  milieu, gezien het grootschalige karakter en de lange
  periode waarin de invoer plaatsvond.
  Daar komt bij dat met betrekking tot de door verdachte
  vanuit China ontvangen gewasbeschermingsmiddelen
  sprake was van ‘malversaties’, nu er meerdere concrete
  verdenkingen waren van valsheid in geschrifte. Ten aanzien van het betoog van de verdediging dat de vermoedelijke valsheden niet waren bedoeld als hulpmiddel
  voor overtreding van artikel 28 van de Verordening en
  evenmin waren bedoeld om de kans op ontdekking te
  minimaliseren en dat het causaal verband dus ontbrak,
  overweegt de rechtbank dat de verdediging daarmee een
  te beperkte uitleg geeft aan het begrip ‘malversaties’. De
  rechtbank is van oordeel dat het enkele feit dat sprake is
  van een verdenking van valsheid in geschrifte met betrekking tot de door verdachte uit China ontvangen goederen maakt dat voldaan is aan het criterium dat ziet op
  ‘malversaties’. Bovendien kwam, mede gezien die malversaties, uit het onderzoek een beeld naar voren van
  niet alleen stelselmatig, maar ook calculerend gedrag,
  zoals genoemd in het Handhavingsdocument.
  De rechtbank concludeert ‘dat gelet op het voorgaande is
  voldaan aan meerdere van de in de Sanctiestrategie vermelde criteria om strafrechtelijk te mogen optreden ten
  aanzien van de zaaksdossiers 1 tot en met 7’.107
  Een mooie en heldere uitspraak die aangeeft dat er wel
  degelijk voldoende ruimte is om ook in zaken met betrekking tot gewasbeschermingsmiddelen strafrechtelijk te vervolgen.
   Er was ook nog een uitspraak van het hof ’s-Hertogenbosch over gewasbeschermingsmiddelen.108 In deze zaak
  voert de verdediging aan dat de resultaten van het onderzoek door het RIKILT niet mogen bijdragen aan het
  bewijs. De verdachte is namelijk niet overeenkomstig de
  Aanwijzing bemonstering en analyse milieudelicten en
  de Aanwijzing technisch opsporingsonderzoek/deskundigen onderzoek op de hoogte gebracht van de resultaten van de genomen monsters en dus niet in de gelegen-
  
  heid gesteld om een tegenonderzoek te verzoeken. De
  contramonsters zijn vernietigd ruim voordat de verdediging op de hoogte was van de resultaten. Daarbij is aangevoerd dat in strijd met de Wet deskundige in strafzaken en de Aanwijzing technisch opsporingsonderzoek/
  deskundigenonderzoek het onderzoek door het RIKILT
  niet is beschouwd als een deskundigenonderzoek in de
  zin van artikel 150 Sv. Dat onderzoek had wel degelijk
  als zodanig moeten worden behandeld. Nu dat niet is
  gebeurd zijn de rechten en belangen van de verdachte in
  alle opzichten met voeten getreden. Naar de mening van
  de verdediging is sprake van een formeel beletsel om de
  onderzoeksresultaten voor het bewijs te gebruiken. Dit
  levert een onherstelbaar vormverzuim op.
  Voorts heeft de verdediging ten aanzien van de gehanteerde meetmethode door het RIKILT bepleit dat de resultaten van de meetmethode terzijde geschoven dienen te worden. Daartoe heeft de verdediging aangevoerd
  dat de betrouwbaarheid van de meetmethode ter discussie staat. Op het moment dat de monsters zijn getoetst
  was er geen validatierapport en dit betekent dat er geen
  gecertificeerd materiaal voor een meetmethode was. Op
  grond van het dossier overweegt het hof ten aanzien van
  het eerste verweer dat de verdachte in een vroeg stadium tijdig is gewezen op de uitslag van het onderzoek.
   Tijdens zijn verhoor op 25 februari 2011 is de verdachte
  geconfronteerd met de analyseresultaten van 23 februari 2011 van het RIKILT. De verdachte is daarbij echter,
  terwijl de mogelijkheid daartoe wel bestond, niet gewezen op het recht op tegenonderzoek en dit maakt dat
  volgens het hof gezien de toentertijd geldende normering van de genoemde aanwijzingen sprake is van een
  vormverzuim waardoor de verdachte nadeel heeft geleden. Voor wat betreft de vraag wat voor rechtsgevolg aan
  dit vormverzuim dient te worden verbonden overweegt
  het hof:
  ‘dat de verdediging de onderzoeksresultaten uitgebreid
  in eerste aanleg en in hoger beroep heeft kunnen betwisten. Daarnaast worden de betwiste onderzoeksresultaten ondersteund door ander bewijsmateriaal. Het bedrijf
  van verdachte heeft de gewasbeschermingsmiddelen onder de namen Bitoxybacillin en Lepidocide geleverd.
  Daarnaast waren verdachte en zijn werknemers op de
  hoogte dat het de gewasbeschermingsmiddelen Bitoxybacillin en Lepidocide betrof. Het hof is dan ook – mede
  onder verwijzing naar de overwegingen hierna betreffende de betrouwbaarheid van het door het RIKILT uitgevoerde onderzoek – van oordeel dat de onmogelijkheid
  van een tegenonderzoek aan een eerlijke procesvoering
  als bedoeld in artikel 6 EVRM niet in de weg staat, de
  onderzoeksresultaten niet van het bewijs uitgesloten
  dienen te worden en volstaan kan worden met de constatering van het vormverzuim.’
  Ten aanzien van de deskundigheid van het RIKILT en de
  gehanteerde onderzoeksmethode overweegt het hof het
  volgende:
  
  107 Rb. Gelderland 29 juni 2023, ECLI:NL:RBGEL:2023:3873, r.o. 2.
  108 Hof ’s-Hertogenbosch 15 maart 2023, ECLI:NL:GHSHE:2023:1077.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009004008
  
  TBS&H 2023 | nr. 4
  
  193
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  ‘Het RIKILT is per 1 juni 2019 gefuseerd met het laboratorium voor voedsel en diervoeder onderzoek van de
  NVWA. Als gevolg daarvan is de naam RIKILT gewijzigd
  in Wageningen Food Safety Research (WFSR). Het
  RIKILT, oftewel nu de WFSR, doet onafhankelijk onderzoek naar de veiligheid en kwaliteit van voedsel. Het instituut is gespecialiseerd in de detectie, identificatie,
  functionaliteit en (mogelijk schadelijke) effectiviteit van
  stoffen in voedingsmiddelen en diervoeders.
   De NVWA heeft in februari 2011 bij verschillende bedrijven bemonsteringen uitgevoerd. De monsters zijn bij
  RIKILT aangeleverd en aan het RIKILT is verzocht om de
  genoemde monsters te onderzoeken op eventuele aanwezigheid van de werkzame stof van Bacillus Thuringiensis spp. Thuringiensis: het beta-exotoxine thuringiensin. Het RIKILT heeft daartoe in 2009 een
  analysemethode ontwikkeld, omdat er nog geen bestaande analysemethode was. De analyses werden tussen 21 en 31 maart 2011 uitgevoerd. De monsters werden twee keer getest door twee verschillende medewerkers
  op twee verschillende tijdstippen. Uiteindelijk is op
  16 mei 2011 een validatierapport opgemaakt. Vervolgens zijn de validatiegegevens in 2012 in een artikel gepubliceerd van het tijdschrift Analytical and Bioanalytical Chemistry (ABC). Daarna heeft het RIKILT in 2013
  over deze methode gepubliceerd in het tijdschrift Analytical and Bioanalytical Chemistry. De methode wordt tot
  op heden nog steeds gebruikt.’109
  194
  
  Zoals eerder uiteengezet heeft de verdediging heeft in
  hoger beroep kanttekeningen geplaatst bij de gehanteerde onderzoeksmethode. In dat verband zijn twee
  deskundigen door het hof bevraagd. Deskundige 1 heeft
  daarbij aangegeven dat in het algemeen een analytische
  methode gevalideerd dient te worden alvorens die wordt
  gebruikt. Het maakt echter niet uit als de meetmethode,
  zoals in dit geval, kort voor de analyse van de monsters
  werd ontwikkeld. Ook de accreditatie ervan is niet van
  belang. Het is volgens deze deskundige mogelijk om
  zonder een goede analytische standaard de identiteit
  van een stof met voldoende betrouwbaarheid vast te
  stellen. Voorts heeft deze deskundige naar voren gebracht dat de gebruikte apparatuur (LC/MS/MS) het
  RIKILT voldoende nauwkeurigheid bood om de identiteit van het thuringiensis-toxine vast te stellen. Het
  RIKILT heeft een algemene accreditatie volgens ISO
  179025 en heeft de analyses tweemaal, onafhankelijk
  van elkaar, uitgevoerd. Dat is voldoende om de identificatie te waarborgen. Tot slot heeft de deskundige geconcludeerd dat de gehaltes van een stof die geanalyseerd
  zijn met een methode die ten tijde van het opleveren
  van het analyserapport nog niet (volledig) gevalideerd
  was, betrouwbaar genoeg is om daar rechtsgeldigheid
  aan toe te kennen. Deskundige 2 heeft verklaard dat het
  voor hem buiten kijf staat dat het onderzoek naar de
  aanwezigheid van het beta-exotoxine thuringiensin op
  de juiste manier heeft plaatsgevonden. De meetmetho-
  
  109 Hof ’s-Hertogenbosch 15 maart 2023, ECLI:NL:GHSHE:2023:1077, r.o. 4.
   TBS&H 2023 | nr. 4
  
  de is dezelfde als die in het validatierapport en wordt tot
  op heden nog steeds gebruikt, wat maakt dat de meetmethode betrouwbaar is.’110
  Het hof is gelet op het voorgaande dan ook van oordeel
  ‘dat het RIKILT deskundig is en de gehanteerde onderzoeksmethode betrouwbaar is. De door RIKILT gehanteerde meetmethode is daarmee met voldoende waarborgen
  omkleed en de onderzoeksresultaten zijn betrouwbaar te
  achten.’111
  Ten slotte was er nog een uitspraak van de rechtbank
  Amsterdam tegen een grote staalproducent.112 Hoewel
  het om meerdere feiten ging, is met name de vrijspraak
  met betrekking tot de Roza-slakken noemenswaardig.
  Het ging daarbij om de vraag of Roza­slakken kwalificeren als een afvalstof in het kader van artikel 1.1 lid 6 Wet
  milieubeheer (Wm), of niet.
   Artikel 1.1 lid 6 Wm bepaalt:
  ‘Stoffen, mengsels of voorwerpen die het resultaat zijn
  van een productieproces dat niet in de eerste plaats is
  bedoeld voor de productie van die stoffen, mengsels of
  voorwerpen worden niet als afvalstoffen maar als bijproducten beschouwd indien wordt voldaan aan de volgende voorwaarden:
  a. het is zeker dat de stoffen, mengsels of voorwerpen
  zullen worden gebruikt;
  b. de stoffen, mengsels of voorwerpen kunnen onmiddellijk worden gebruikt zonder enige verdere behandeling anders dan die welke bij normale productie
  gangbaar is;
  c. de stoffen, mengsels of voorwerpen worden geproduceerd als een integraal onderdeel van een productieproces; en
  d. verder gebruik is rechtmatig, inhoudende dat de
  stoffen, mengsels of voorwerpen voldoen aan alle
  voorschriften inzake producten, milieu en gezondheidsbescherming voor het specifieke gebruik en dat
  gebruik niet zal leiden tot over het geheel genomen
  ongunstige effecten voor het milieu of de menselijke
  gezondheid.’
  De verdediging had betoogd dat de Roza-slakken als bijproducten kunnen worden aangemerkt aangezien:
  ‘De ROZA-slak en het mee geschepte ruwijzer gaan naar
  Harsco voor verdere verwerking. Daarvoor moet het
  worden gescheiden en tot een kleiner formaat worden
  gebracht. De ROZA-slak en het ruwijzer blijft eigendom
  van verdachte. De ROZA-slakken zijn van veel waarde
  voor verdachte en zij noch een ander wil of moet zich
  hiervan ontdoen. De ROZA-slakken zijn het resultaat
  van een productieproces dat in eerste aanleg bedoeld is
  voor de productie van een andere stof of voorwerp, na-
  
  110 Hof ’s-Hertogenbosch 15 maart 2023, ECLI:NL:GHSHE:2023:1077, r.o. 4.
  111 Hof ’s-Hertogenbosch 15 maart 2023, ECLI:NL:GHSHE:2023:1077, r.o. 4.
  112 Rb. Amsterdam 8 februari 2023, ECLI:NL:RBAMS:2023:568, JM 2023/51,
  m.nt. S. Pieters.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009004008
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  melijk staal. ROZA-slakken zijn niet het beoogde product, maar een productresidu.
   Na verwerking bij Harsco gaat een groot deel terug naar
  verdachte om te worden verwerkt in de Hoogovens,
  Oxystaalfabriek en de Sinterfabriek, en een deel wordt
  verkocht. Het inzetten van ROZA-slakken in verdachte ‘s
  processen wordt al 22 jaar toegepast en is bestaande
  praktijk. Economisch is het voor verdachte een drijfveer
  om de ROZA-slakken weer in te zetten. De grote ijzerhoudende ROZA-slakken (de zogenoemde ROZA-beren)
  worden verkocht aan externe partijen. Verdachte heeft
  vaste contracten met diverse firma’s waarin de afname
  van de ROZA-beren is vastgelegd. Deze worden verkocht
  als Ruwijzerberen of Pig Iron sculls. Hiermee kan worden voldaan aan onderdeel a: dat het zal worden gebruikt.
  Bij Harsco worden de ROZA-slakken gebroken en gezeefd, en worden ijzerhoudende delen gescheiden. Het
  productieproces is gelijk aan de reguliere processen van
  grondstoffen voor het ruwijzer proces, gebruikelijk voor
  de staalindustrie. Er zijn geen extra stappen in het proces aanwezig en de ROZA-slakken ondergaan ook geen
  extra bewerkingen alvorens te worden toegepast. Hiermee wordt voldaan aan de voorwaarde b dat de ROZA
  slakken onmiddellijk kunnen worden gebruikt zonder
  enige verdere verwerking anders dan die bij normale
  grondstoffen voor de staalindustrie.
  Het ontstaan van ROZA slakken is een regulier en gangbaar proces bij staalproductie. De productie van ROZA
  slakken bij verdachte is onlosmakelijk verbonden met de
  reguliere productie van staal. Het proces bij verdachte is
  erop gericht de hoeveelheid zwavel in vloeibaar ruwijzer
  zoveel mogelijk te reduceren. Hiermee wordt voldaan
  aan onderdeel c.
   Verder is het gebruik van de ROZA-slakken ook rechtmatig, althans kan niet blijken uit het procesdossier dat
  dat niet zo is.’113
  De officier van justitie stelde zich op het standpunt dat
  de Roza-slakken als afvalstoffen moeten worden aangemerkt omdat ‘de slakken ontstaan bij het productieproces
  en verdachte zich daarvan ontdoet door deze af te geven
  aan Harsco. Alle handelingen die verdachte met deze slakken verricht, zijn daar ook op gericht. Daarbij is van belang
  dat de Roza-slakken nog een bewerking moeten ondergaan,
  voordat deze weer kunnen worden ingezet in een ander
  (productie)proces. Dit maakt dat deze slakken conform bestendige jurisprudentie zijn aan te merken als afvalstoffen.
  Na de bewerking kunnen Roza-slakken pas als bijproduct
  worden aangemerkt. De economische restwaarde is niet relevant.’114
  De rechtbank komt echter tot de conclusie dat er goede
  gronden zijn te concluderen dat de Roza-slakken mogelijk kunnen worden aangemerkt als ‘bijproducten’. Im-
  
  113 Rb. Amsterdam 8 februari 2023, ECLI:NL:RBAMS:2023:568, r.o. 4.3.
  114 Rb. Amsterdam 8 februari 2023, ECLI:NL:RBAMS:2023:568, r.o. 4.3.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009004008
  
  mers gebleken is ‘dat de Roza-slakken ontstaan in de loop
  van een productieproces (en als integraal onderdeel daarvan) dat niet in de eerste plaats tot doel heeft die slakken te
  produceren en dat de Roza-slakken door verdachte worden
  gebruikt’,115 aldus de rechtbank. Waarom is deze uitspraak nu opmerkelijk? Omdat er nogal wat EU-jurisprudentie ligt die kaderstellend is als het gaat om de
  vraag wanneer sprake is van een afvalstof. In de gehele
  uitspraak wordt door de rechtbank echter met geen
  woord gerept over deze jurisprudentie.116 Op grond
  daarvan is het vaste rechtspraak dat de vraag of het iets
  een afvalstof is moet worden beantwoord met inachtneming van alle omstandigheden van het geval, rekening
  houdend met de doelstelling van de richtlijn zonder afbreuk te doen aan de doeltreffendheid daarvan. De kwalificatie afvalstof hangt vooral af van het gedrag van de
  houder en van de betekenis van de woorden ‘zich ontdoen van’.117 Daarbij heeft het hof voorts geoordeeld dat
  het begrip afvalstof alle voorwerpen en stoffen kan omvatten waarvan de eigenaar zich ontdoet, zelfs al hebben zij commerciële waarde en worden zij opgehaald
  voor handelsdoeleinden met het oog op recycling, terugwinning of hergebruik. Daarbij geldt ten slotte ook
  nog dat het begrip afvalstof niet restrictief mag worden
  uitgelegd.118 En gelet hierop ben ik van mening dat de
  Roza­slakken wel degelijk kwalificeren als afvalstof.
   Corruptie
  195
  Verzorgd door mr. J. Boonstra
  De Mos
  De volledige vrijspraken in de De Mos-zaak, oprichter en
  naamgever van de Haagse politieke partij Hart voor Den
  Haag Groep De Mos, zullen niemand zijn ontgaan. In
  deze zaak draait het om de verdenking dat Richard de
  Mos en een andere voormalig wethouder van de gemeente Den Haag zich hebben laten omkopen. Vijf ondernemers uit dezelfde stad zouden partijdonaties hebben gedaan. Volgens het Openbaar Ministerie (OM)
  houden deze donaties en andere giften verband met latere besluiten in de Haagse gemeentepolitiek waarin er
  in het voordeel van de donateurs werd beslist. Het OM
  ziet dit als omkoping.119
  De rechtbank Rotterdam sprak Richard de Mos en medeverdachten vrij van onder andere ambtelijke omkoping
  en lidmaatschap van een criminele organisatie.120 Dit na
  115 Rb. Amsterdam 8 februari 2023, ECLI:NL:RBAMS:2023:568, r.o. 4.3.
  116 Zie o.m. HvJ EU 15 juni 2000, C-419/97, ECLI:EU:C:2000:318, punt 73,
  88 en 97; HvJ EU 18 april 2002, C-9/00, ECLI:EU:C:2002:232, punt 24.
  117 HvJ EU 18 december 2007, C-263/05, ECLI:EU:C:2007:808, punt 32; HvJ
  EU 24 juni 2008, C-188/07, ECLI:EU:C:2008:359, punt 53.
  118 HvJ EU 12 december 2013, C-241/12, ECLI:EU:C:2013:821, punt 38.
  119 ‘Openbaar Ministerie beperkt hoger beroep in zaak tegen Richard de Mos’,
  OM.nl. 19 juni 2023.
   120 Eén medeverdachte is veroordeeld voor wapenbezit. Zie Rb. Rotterdam
  21 april 2023, ECLI:NL:RBROT:2023:3199; Rb. Rotterdam 21 april 2023,
  ECLI:NL:RBROT:2023:3266; Rb. Rotterdam 21 april 2023, ECLI:NL:RBROT:
  2023:3267; Rb. Rotterdam 21 april 2023, ECLI:NL:RBROT:2023:3269;
  
  TBS&H 2023 | nr. 4
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  flinke strafeisen: tegen De Mos werd een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van 22 maanden en ‘beroepsverbod’ voor vier jaar geëist.121
  De vonnissen in deze zaak zijn zeer lezenswaardig. De
  lezer wordt bij de hand genomen en meegenomen in de
  gedachtegang van de rechters, waaronder Jacco Janssen
  die eerder zitting nam in de combinatie die de zaak van
  Van Rey behandelde in eerste aanleg.122
  De rechtbank heeft weinig aardige woorden over voor
  het onderzoek van het OM in deze zaak. Het 200 pagina’s tellende requisitoir is gebaseerd op een dossier van
  ruim 15.000 pagina’s:
  ‘Deze onderbouwing is grotendeels feitelijk van aard en
  vindt haar basis in processen-verbaal van onderzoek,
  inbeslaggenomen documenten, verhoren van verdachten en getuigen, afgeluisterde vertrouwelijke communicatie en – voor een belangrijk deel – in (afgetapte) telefoongesprekken, sms-berichten, WhatsAppberichten en
  inbeslaggenomen e-mailverkeer van en tussen de diverse verdachten.’
  
  196
  
  De rechtbank kenmerkt de visie van de officier van justitie daarnaast als ‘een rechttoe rechtaan-visie op de feiten
  en omstandigheden, waarin de voornamelijk achteraf aangetroffen communicatie en documenten door een corruptiebril worden bezien’. De rechtbank heeft er dan ook
  voor gekozen deze visie niet over te nemen, omdat ‘deze
  naar het oordeel van de rechtbank te eenzijdig is, hier en
  daar zelfs rigide en echt onvoldoende oog heeft voor de lezing van de verdachten van de gebeurtenissen’. In plaats
  daarvan is de rechtbank in haar bewijswaardering uitgegaan van ‘een vrijere, meer reële interpretatie van de feiten
  en omstandigheden binnen de bredere context die het procesdossier en met name de zitting hebben geboden. Dat uitgangspunt past goed in een ambtelijke omkopingszaak, die
  in het algemeen naar zijn aard en achtergrond bewijsrechtelijk niet gemakkelijk is. Deze zaak vormt op dat punt zeker geen uitzondering.’
  De beoordeling van de rechtbank start met de weerballonvisie of het waarschijnlijkheidsoordeel. Wat de combinatie zich aan de voorkant heeft afgevraagd is of het
  logisch is dat twee ambtenaren van een net startende
  lokale politieke partij van een grote stad worden omgekocht met partijdonaties.  121 ‘OM eist forse straf voor voormalige wethouder De Mos’, Het Parool 1 februari 2023.
  122 Rb. Rotterdam 12 juli 2016, ECLI:NL:RBROT:2016:5272, JG 2016/60, m.nt.
  C. Raat.
  TBS&H 2023 | nr. 4
  
  feiten als ambtelijke omkoping met partijdonaties als basis’. En ‘ook van de zijde van een omkoper ligt het in algemene zin niet voor de hand om een startende partij uit te
  kiezen om invloed te kopen, omdat die invloed simpelweg
  nog verre van zeker is. Bestaande structuren zijn er niet, de
  echte macht ontbreekt en de te corrumperen personen zijn
  simpelweg nog niet bekend. Zittende gevestigde partijen
  met vaste structuren en werkwijzen bieden een veel gemakkelijker corruptieperspectief met de om te kopen volksvertegenwoordigers en/of bestuurders op key posities. Een context die een compostrijke voedingsbodem biedt voor strafbare feiten, wat zo’n partij voor de omkoper tot een veel
  logischer “slachtoffer” maakt.’
  Daarnaast stelt de rechtbank vast dat de strafrechtelijke
  beoordeling van partijdonaties aan een startende lokale
  politieke partij, die centraal staan in deze zaak en het
  uitgangspunt vormen van de vermeende ambtelijke omkopingen, ‘een juridisch onontgonnen en ook wel hobbelig terrein’ is. Om die reden vindt de rechtbank het
  daarom van belang dat er ook met een staatsrechtelijke
  – hier en daar zelfs voorzichtig politieke, of rechtsstatelijke – bril wordt gekeken naar de feiten en omstandigheden. Ook dat maakt deze zaak uniek.
  De rechtbank komt uiteindelijk tot de conclusie dat de
  partijdonaties in beginsel geen giften betreffen zoals
  bedoeld in onze omkopingsbepalingen. Deze zijn namelijk gedaan aan de partij en niet aan de ambtenaren.
   Daarentegen is er via de partijdonaties wel sprake van
  enige niet-geldelijke waardeoverdracht van de ondernemers aan de ambtenaren. Een goed gefinancierde verkiezingscampagne leidt bijvoorbeeld wellicht tot meer
  bekendheid, status en trotse gevoelens. Op zichzelf genomen is dit om die reden wel een gift in de zin van de
  omkopingsbepalingen. Hierbij wordt anderzijds aangetekend dat het van groot belang is dat deze ‘waarde’ niet
  te begroten is en dat dus ook niet vast te stellen is dat
  sprake is van een substantiële waardeoverdracht.
  Daarnaast kregen De Mos c.s. niet alleen geld voor de
  partij, maar werden ze zelf ook getrakteerd op onder andere boottochtjes en lunch. De totaalwaarde is echter
  zeer gering: € 269 en ‘twee leuke dagen’. Ook dit zijn giften in de zin van de omkopingsbepalingen.
  Dat is echter niet voldoende voor een veroordeling: voor
  het bewijs van ambtelijke omkoping is nodig dat komt
  vast te staan dat de giften aan de ambtenaren met een
  bepaalde bedoeling zijn gedaan. Vast moet komen te
  staan dat de ondernemers de giften aan de ambtenaren
  deden om deze te bewegen om iets te doen of iets niet te
  doen.
   Voor de beoordeling hiervan kijkt de rechtbank naar de
  voor- en achterkant van corruptie. Aan de voorkant kan
  een kwade bedoeling worden gegrond op de uiterlijke
  verschijningsvorm van de gift en/of het geven. Van belang daarbij zijn bijvoorbeeld de hoogte van de gift, de
  vorm en de aard daarvan en/of de omstandigheden
  waaronder de gift is overgedragen. Aan de achterkant
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009004008
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  van ambtelijke omkoping kan de initiële (oorspronkelijke) kwade bedoeling van de gever met de gift worden
  afgeleid uit – de uiterlijke verschijningsvorm van – de
  concrete gunsten/tegenprestaties van de ambtenaar aan
  de gever of de gebleken voorkeursbehandeling van de
  gever door de ambtenaar. Deze voorkant en achterkant
  van een ambtelijke omkoping vormen daarbij in zekere
  zin communicerende vaten.
  Conclusie van de rechtbank is dat zowel de voor- als de
  achterkant geen soelaas biedt voor de vaststelling van
  een kwade bedoeling.
  