text: ' Dit, verwisselen van namen, bij verschillende volkeren meer voorkomend,
  wordt hier ontleend aan 't bevel van den kampong-geest, die in oen slang
  geïncarneerd is. Door zijn woorden op te volgen, zal men er rustig en
  zonder schade kunnen leven.
  't Verwisselen van de hier genoemde woorden vindt men ook te Wai
  mbidi in Mahoe. Deze menschen komen oorspronkelijk van P a r ai Madita.
  Tegenwoordig laat men echter veel van die dingen na en gaat kalmpjes
  zijn gang.
  Een algemeen gebruik is echter bij ,'t dorschen van de padi, als men
  de rijst in de manden doet en 't dan opneemt, mag men niet zeggen:
  inbotoe (zwaar), maar moet men zeggen: „na mbadi" ('t jeukt.).
  • p a' o o h o e = rijst geven, offeren.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  212
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  XI. P a r a i n g
  
  Madita.
   Er- was eens een kampong; toen men die pas stichtte, waren
  er zeer veel slangen, uitsluitend groote slangen. Toen zeiden
  de menschen: «als er hier geen slangen waren, zou werkelijk
  goed zijn deze kampong.»
  Er was nu een slang, hij veranderde in een mensch en zeide:
  «men moet hem een huis bouwen, als gij dat zegt, slacht dan
  een roode karbauw; ga opzoeken hem, die woont bij de riviermonding, den grooten priester.»
  Maar de man zeide: «wij weten niet, wat voor priester 't is;
  de priester is er, zegt gij ons, maar zijn lichaam wordt niet
  gezien, zijn woning wordt niet gezien.» En de slang antwoordde:
  «roep hem, zeg ik, wenk hem (met de handen), daar zijn
  lichaam niet gezien wordt.»
  De man keerde nu terug naar huls en ging zoeken een roode
  karbauw, 't moest rood zijn, als 't rood van Makassaarsch goed.
  Hij vond 't echter heelemaal niet; hij had er genoeg van,
  te bezoeken elke kampong. Toen keerde hij terug naar huis
  en hij ging wederom en zeide: «geest der kampong vertoon u
  zelven.»
  En hij vertoonde zich zelven, gelijk een mensch. Toen hij
  hem zag zeide hij: «ik heb geen rooden karbauw gevonden.»
  En de slang zeide: «als 't zoo is, dat gij 't niet vindt, kom
  dan en breng varkens en geiten, daar gij mijn bevel niet kunt
  volbrengen; als gij geslacht hebt, maak hem dan zijn huis;
  als gij hem zijn huis gemaakt hebt, dan zal ik mijn honden
  bevelen dat zij en ik op zij gaan, dan zal ik gaan naar een
  ander dal en er in de schaduw vertoeven. Ik zal u nu zeggen
  de adat van deze kampong: als gij dorst hebt: «ik heb dorst»,
  moogt gij niet zeggen: «mijn keel is brandend heet», moet
  gij maar zeggen.
   Als gij water gedronken hebt: «ik heb genoeg», zult gij niet
  zeggen; «strakjes», moet gij maar zeggen. Als gij eet en verzadigd zijt: «ik ben verzadigd», zult gij niet zeggen; «wacht
  even», zult gij zeggen; «ik ben verzadigd», als gij dat zegt
  na 't eten, dan zal uw buik voortdurend opgezwollen zijn.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  213
  
  Wat uit de zee komt, zult gij geen «visch» noemen; «brandend heet», zult gij zeggen. Wanneer gij zegt: «brandend heet»,
  dan zal 't goed zijn; maar als gij «visch» zegt, terwijl gij hun
  namen opnoemt, dan zullen zij veranderen in adders.
  Tot 't «zout», zult gij «kalk» zeggen; «kalk» zult gij «schelp»
  noemen. Wanneer gij 't «kalk» noemt, zal 't veranderen in stof.
  Dit is 't, zeg ik u, vergeet 't niet: gekleurde slimoets zult gij
  hier niet weven; als gij ze zult weven, zullen de slangen nader
  bij komen en u omkronkelen; witte slimoets en zwarte slimoets
  zult gij weven. Telken jare zult gij niet vergeten aan de kampong te offeren: een gevlekt varken en een bonte kip. Wanneer
  u iemand komt beoorlogen, zal hij niet vermogen.»
  Zij gingen nu van elkaar; hij ging naar huis; hij overdacht
  't gesprokene door den slang. Hij maakte hem zijn huis; toen
  hij hem zijn huis gemaakt had, offerde hij hem ieder jaar.
  Er waren eens menschen van Mahoe, die hem kwamen beoorlogen ; toen zij bij die kampong gekomen waren, genaderd
  bij de deur, werden verduisterd de oogen van al die menschen.
   Men keerde terug; toen men terug keerde, wist men den weg
  niet meer; men ging een bosch in; toen men't bosch ingegaan
  was, wachtten hen de slangen op, zij omkronkelden hen, zij
  maakten ze allen dood; niet één keerde terug.
  't Is een heilige plaats, zeide men er van; haar naam is
  Paraing Madita.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  214
  
  SOEMSAMEESCHE VEEHALES,
  
  Xli, X d é wa r a n dj a n g,
  Nfadja da tau tnadoea; haatoe kawïnï, haatoe mini; hida
  pa'asa tidja da anakeada mint, madoea haatue da, Toenanoe
  MwStsa na araa da, bada matoea ' ka: «nïnja na pingi ai na
  ndewa randjanggoe * njoengga, kai io'a pajapaja, kana wöngglmi
  pambiha wangoe,*
  Toenanoe hï«a paleawa woenga ja na mama'aja, lakoe pariapa wanja roedoeng, Toenanoe hina lakoe; bana taka ka Ia
  pÏ0gi ai, mbada maling na ka, Toenanoe hina pawaia ja bana
  dal ja; na oela ja papateanja; ndaningoe ndokoe rnakatlkoe. *
  Mahocroe na nja ka, loepa hari na, Toenanoe bana hars ka,
  hi lakoe na nja la oerria; bana taka ka te oema hiwana na
  ama na: «mala ndau pawaia kamodoe "* la inandalora?* * Taka
  na heama na ana na: «oela nggoe papateanja, ndakoe rongoe
  tulukoe makatikoe; toenanoe hikoe rnahoeroe loepa harf na,
  hi pamai nggoe nja namoe. Taka na heama na araa na: «ndau
  patoetoeng na papeaka nggoe, tama kau la loemboe mboamang>.
   Toenanoe na hili paleawa ja na haatoe; hina lakoe. Toenanoe
  bana taka ka la pingi ai noena, roedoeng na ka; na patea
  dira dira nja, laloe tatikoe ja; mahoeroe na nja ka loepa hari
  na. Toenanoe bana hari ka, lakoe na nja ka la oema. Toenanoe
  ' m a t o e a = oud; den huwbaroa leeftijd bereikt hebbon; rijp zijn (vau
  vruchten.).
  * n d e w a r ü n d j a n g , is 't best te vertalon door „geleide-geest", welke
  speciaal over iemand waakt. Uit dit verhaal blijkt, dat 't hier de ziel van
  zijn overleden vader is, de grootvader der kinderen. Hij wordt echter genoemd Meo R o e m b a , waaronder men verstaat een soort bosch-geesten,
  in ruw behaarde mensohon-gostalten zich soms vortoonende.
  Een eigenaardige vermenging; van geest en ziel dus.
  ' k a t i k o o v = ritselend, knappend geluid.
  * k a m o d o e = gepasseerde nacht.
  Dit „ m o d o e " komt nog voor in d o e a m o d o o n ( ; = oTer twee dagen
  (nachten), t i l o e m o d o e n g etc.
  In verschillende dialecten is m a d o o n g ' t gebruikelijke woord voor „nacht",
  in 't Kamberaasch „ r o e d o e n g ".
  " m a n d a 1 o r a = middernaoht.
  Men vindt nog: „ t a l o r a " = open ruimte tusschen de huizen. In 't
  verwante Savoeneeseh is t ë l o r a = : m i d d e n , midden in.
   Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  215
  
  bana taka nja na araa na: mala! Na heama na ana na: «oela
  nggoe papawSla ja, kê mandalora t&tikoe nggoe nja ka, hikoe
  mahoeroe; bana hari ngga ka, pamai nggoe nja ka namoe;
  nde nggSra parongoe nggoe, nde nggara pa'ita nggoe.» Hiwana
  na ama na: «ndau paw&la la marai romoe marau?» * «Nde'a!».
   «Ndau patoetoeng bakoe papeaka nggau, batoenanoe tama kau
  la loemboe mboamang d&ngoe aja moe; mata kakoe paleawa
  ja na haatoe.»
  Toenanoe hina paleèwa ja na haatoe, na mama'eri. Toenanoe
  lakoe na nja ka la maling; bana taka ka lai noe, bana roedoenja ka, t&ka hina pawaia ja, na piti weli hoe kalitoeng *
  loepa marai romoe marau ja. Toenanoe bana marai romoe
  marau ja ka hina poeroe ja na M e o R o e r a b a ; bana poeroe
  ja ka, na napa ja, na japa ma ja. Hiwana njoena na M e o
  Roem b a : «nggamoe kan ka nahoe mapajftpa?» Na heama na
  anakeada: «njoengga! oemboekoe moe ngga, padeakam ' amang,
  ba hïna koe dedi.»
  Toenanoe hiwSna na M e o R o e m b a : poeli ngga. Na heama
  njoena na anakeada: nde'a, w&na. Tftka na heama na Me o
  R o e m b a , hiwana: «nggara pakarai moe?» «Wöngga pambiha
  wangoe» «Kanggiki nggoe bakoe wönggau?» Na heama na
  anakeada: «w&ngoe pakokoeroe * ka, kana kadjilSkoe ndaba
  na ihi nggoe, hama toena na amahoe rara.»
  Toenanoe hina kokoeroe ja; bana hala ka pakokoeroe ja,
  hiwana njoena na Me o R o e m b a : «djaka ningoe na mapameti
  kau, koe lo'a papahada beli nggau.» Toenanoe hari na nja ka,
  hina mSngoe papoeli nja. Toenanoe lakoe na nja ka la oema;
  taka na ama na, talanga mandapoe na la bangga, hi ita be na
  nja ana na, hama toena na handoarakoe na na epi. Toenanoe
  ' marai romoe marau = als de morgenstond nog verre is.
  rai = zijn, (in West-Soemba.). rai male =: tegen den avond, vomou
  vindt men in har o moe = morgen.
   * k a l i t o e n g = avondschemer, vóór 't geheel donker is.
  't Voorge voegde hoe duidt een beweging aan; evenals iu h o edit a = naar
  boven; hoe \v a w a = naar beneden.
  ' deaka = 't raden van een naam voor een pas geborene.
  De zielen der voorouders zijn daarbij ongeziene getuigen on noemen by
  eiken naam, welben de menschen raden, een voorspelling of bedreiging,
  duidende op 't lot dat den pas-geborene wacht.
  * kokoeroe = klappornoot; iemand met klappernoot inwrijven, (oen geliefkoosde Soembaneesohe gewoonte.)
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  216
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
   bana ita ja ka, hina palai ja, hina hamboeroe ja, hina loenggoe
  ja, hina hê ngandi ja la oema, hina pawalahoe nja topoe kamba, ' hina pamandapoe ja, hina karai ja: mala, nggara
  pa'itam ?
  Na heama na ana na: «haatoe na na makaweada, ba hina na
  poeroe, hama toena na doeroe epi; na loendoeng la tana, na
  moenang. -» Toenanoe bana moenangka, mandai ki ka hakoedoe,
  hama toena na dandak - bokoeloe na; taka hikoe japa weli
  lima nja; bakoe japa ja ka hiwana: «ka nggamoe kau nahoe
  mapajapa?» Koe heama doekoe njoengga, hiwanggoe: «njoengga,
  oemboekoe moe.» Toenanoe ba wanggoe nja ka: poeli ngga,
  hiwana. Koe heama doekoe njoengga, hiwanggoe bakoe pani:
  uvöngga kadiroe pambiha wangoe.» Taka na heama doena
  njoena: «kanggiki hama wönggoe nggau pambiha wangoe?»
  Hiwanggoe bakoe heama nja: «kokoeroe ka, kana kadjilak
  ndaba na ihi nggoe, hiwanggoe nja.» Toenanoe hina kokoeroe
  ka; toama na nja ka na hari; taka hikoe pahala nja hikoe
  pamaingoe namoe.»
  Na heama n a a m a n a , hiwana: «hau mini kau, bau patoetoeng
  na papeaka nggoe njoengga; djaka nida pakoe, da mange'ang
  la loemboe mboamang, ndeda patoetoenja na papeaka nggoe
  njoengga; ba toenanoe pangangoe amboe wöndja, wai amboe
  wöndja, mata kada meti rimbang.»
  Mandai-ndai ba laloe mandjoé ha ka, hida palai ha la woekoe
  oamang. Toenanoe bada palai ka, taka njoena na mama'eri na
  ita ndjapoe ka bada palai; ' taka njoena hina poeroe ja, hina
  kikoendja. Toenanoe bana kikoendja ka, taka la woekoe oamang,
  hiwana njoena: «ha aja, napa ta doeta, amboe palai waroe nda.» *
  Toenanoe hida napa ja; bada napa ja ka hida japa ja, da
  poeha ja la hoemoer.
   Toenanoe palai da nja li la hau kandjoanga. Taka noena
  ' top o o ka mb a = eigenaardige samenstelling van top 00 = mat, 011
  kam ba = kapok; men bedoelt er mee een kleine bultzak.
  * dandak = een van rottan gevlochten mand, ± 1.50 M. hoog en soms
  van zoo'n omvang, dat geen drie meusehen 't omspannen kunnen. Men bewaart er maïs of padi in.
  * na ita ndjapoe ka bada palai = hij zag 't pas, toen zij al gevlucht
  waren, (ndjapoe = geëindigd.)
  * amboe palai waroe nda = vluchtende laat mij niet alleen.
  Een dergelijke samenstelling is meti waroeng = door den dood
  achterlaten.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  217
  
  na anakeada na loeri beli ja; na namatoe ha, na ita marau
  ha; taka hiwana: «ha aja, napa ta.»
  Toenanoe hida napa ja; bana toama ndja ka, hida jSpa ja,
  hida hondoe ha da wihi na, da lima na; hida boeta nja roemba, '
  hida paboendoenja, hida toenja epi. Toenanoe bada hala ja ka,
  palai da nja ka; noena na anakeada na kara mboe-mboehoe
  la epi. Toenanoe bada marau ka, hina hadang beli na anakeada; na hili nam&toe ha; bana ita marau ha, hiwana: «ha
  aja , napa ta.»
  Toenanoe hida napa ja; bana toama ndja ka, hida danda
  ndja, da ndoeha ja la keala; * meti na nja ka na anakeada.
  Taka njoeda palai da nja ka la hau kandjoanga.
  Toenanoe bada marau ka, taka na nja ka na apoe na, na
  mawönja pambiha wangoe, hina pahada beli nja.
   Toenanoe bana hadang ka , lakoe karea na nja ka. Toenanoe
  bana ita marau ha, hiwana: «ha aja, napa ta.»
  Toenanoe hida napa ja; na makaweada ndeda ita ja, didi
  jang na anakeada na pa'ita da. Toenanoe bana toama ndja ka,
  hiw&da: «mata kata japa ja, kata hondoe ja, kata pakSdaki
  nja la pingi ai, kata mata nja.»
  Toenanoe hida japa ja; bada hondoe ja la pingi ai, taka na
  makaweada hina japa ha da anakeada noeda da makadjalikoe
  eti da, hina hondoe ha. Toenanoe bana hala pahondoe ha,
  hina ndoeha ha la hoemoer. Taka hina beli ja hina wakahoe
  ja na anakeada noena na pahondoe da. Toenanoe bana hala
  ja ka pawakahoe ja, hina karea beli nja la pange'a pakokoeroe
  na nja. Taka hiwana nja: «lakoe wa la oema.»
  Toenanoe hina lakoe la oema; bana taka ka la oema, na hê
  la bangga, hiwana: «ha ina!» Ndaningoe maheama.
  Taka na hê lakaheli: «ha ama!» Ndaningoe maheama. Toenanoe hina poeroe beli ja; lakoe na nja ka hina tama la
  patóe na. •"*
  * hida b o e t a nja roemba = zij rukten gras uit, met 't oog oji hem,
  voor hem. (Een datief-construotie veel voorkomende).
  * keala = de steile helling van een ravijn; ook 't ravijn zelf.
  ' na t a m a la p a t ó e n a = hij verdween voor altijd.
  Een verklaring van „la patoé na" is mij onbekend.
  Men gebruikt deze uitdrukking steeds van menschen welke spoorloos verdwijnen. Hun verdwijnen schrijft men dan toe aan geesten, want anders had
  men tenminste toch een spoor moeten kunnen ontdekken !
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  218
  
  SOEMBANEESCIIE VERHALEN.
  XII. De
  
  geleide-geest.
  Er waren eens twee menschen; één vrouw, één man; en zij
  baarden drie jongens. En hun vader zeide, toen zij groot geworden waren: «er is een boom van mijn geleide-geest, gaat
  hem vangen opdat hij u wondermacht geve.»
  Hij zond nu eerst den oudste om hem des nachts op te gaan
  wachten. Hij ging en bij den boom gekomen, was 't reeds
  avond.
   En hij bleef wakker, terwijl hij oppaste; hij had genoeg van
  't wachten; er was heelemaal niets dat bewoog, Slapen ging
  hij, totdat 't licht werd. Toen 't nu licht geworden was, ging
  hij naar huis; thuis gekomen, zeide zijn vader: «welaan was
  gij van nacht ter middernacht wakker?» Maar zijn zoon antwoordde: «ik had genoeg van 't wachten, ik hoorde heelemaal
  niets bewegen; aldus ging ik maar slapen tot 't licht werd en
  ik kwam hier.» Maar zijn vader antwoordde: < gij hebt niet
  gedaan, wat ik gezegd heb, ga onder 't huis!»
  Wederom zond hij een ander; en hij ging. Bij den boom
  gekomen, was 't al donker; hij wachtte zonder einde, hij werd
  zeer slaperig; en hij sliep tot 't licht werd. Toen 't licht geworden was, ging hij naar huis. Toen hij bij zijn vader gekomen
  was (zeide deze): welaan ! Zijn zoon antwoordde: «ik had genoeg
  van 't wakker blijven, 't was ongeveer middernacht dat ik
  slaperig werd en ik sliep; toen 't mij licht was geworden, ben
  ik hierheen gekomen; er is door mij niets gehoord en niets
  gezien.) En zijn vader zeide: «was je niet wakker van morgen
  heel vroeg?•» "Neen.» «Gij gebt niet gedaan wat ik je gezegd
  heb, daarom ga onder 't huis bij je broeder; laat mij den
  andere zenden.»
  En hij zond den andere, den jongste. Hij ging des avonds
  heen; daar gekomen , terwijl 't reeds nacht was, bleef hij
  wakker, hij deed 't van toen 't pas donker werd tot 't heel
  vroeg in den morgen was. Toen 't nu heel vroeg in den morgen
  was, kwam de Meo R o e m b a naar. beneden; toen hij naar
  beneden kwam, wachtte hij hem op en greep hem vast. En
  de Meo R o e m b a zeide: «wie zijt gij nu, die mij vast
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  219
  
  grijpt?» De knaap antwoordde: «ik! ik ben uw kleinzoon, door
  u een naam gegeven, toen ik pas geboren werd.» En de Me o
  R o e m b a zeide: «laat mij gaan.» De knaap antwoordde: neen,
  zeide hij. En de Meo R o e m b a antwoordde en zeide: «wat
  wordt door u gevraagd?» 'Geef mij wondermacht.» «Hoe zal
  ik 't u geven?» De knaap antwoordde: «door mij in te wrijven,
  opdat geheel mijn lichaam schittere als goud.
  Hij wreef hem in; toen hij hem ingewreven had, zeide de
  Meo R o e m b a : «als er iemand is, die u doodt, zal ik u
  weder komen opwekken.» 't Was nu licht, geworden en toen
  pas liet hij hem gaan. Hij ging nu naar huis; en zijn vader
  zat juist in de voorgalerij en hij zag zijn zoon, als 't schitterend
  schijnsel van vuur. Toen hij hem zag, liep hij snel en ging
  hem tegemoet en omarmde hem en bracht hem in huis en
  spreidde voor hem een matras en deed hem neerzitten en vroeg
  hem: welaan, wat hebt gij gezien.
   *
  En zijn zoon antwoordde: «een oude man, toen hij pas naar
  beneden kwam, was hij als de vlam van 't vuur; hij kwam
  geheel op den grond en hij verdween. Toen hij verdwenen
  was, na verloop van korten tijd, was hij zoo groot als een
  groote mand; toen greep ik hem bij zijn hand; toen ik hem
  gegrepen had, zeide hij: «wie zijt gij nu, die mij vast grijpt?»
  Ik antwoordde en zeide: «ik, uw kleinzoon.»
  Toen ik 't hem gezegd had: laat mij gaan, zeide hij. Maar
  ik antwoordde en sprekende zeide ik: «geef mij eerst wóndermacht.» Maar hij antwoordde: «hoe moet ik u wondermacht
  geven?» Hem antwoordende zeide ik: «wrijf mij in, opdat mijn
  geheele lichaam schittere, zeide ik tot hem.» En hij wreef mij
  in; hij deed 't tot het licht werd; vervolgens liet ik hem los
  en kwam hier.»
  Zijn vader antwoordde en zeide: «je bent een kerel, daar
  gij gedaan hebt, wat ik gezegd heb; maar wat dezen betreft,
  die daar onder 't huis zijn, zij hebben niet gedaan, wat ik
  zeide; daarom geef hen geen eten, geef hen geen water, laat
  ze van honger omkomen.»
  Na langen tijd, daar zij ergen honger hadden, vluchtten zij
  naar 't dichtte van 't bosch. Toen zij vluchtten, zag de jongere
  broeder, terwijl zij reeds gevlucht waren; vervolgens ging hij
  naar beneden en volgde hen. Toen hij ze gevolgd had en gekomen was in 't dichtte van 't bosch, zeide hij: broeders,
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  220
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
   wacht toch op mij, laat mij door uw vlucht niet alleen.»
  Zij wachtten op hem; toen zij op hem gewacht hadden,
  duwden zij hem in een put.
  Weer vluchtten zij naar een ander dal. Maar die knaap kwam
  weer in 't leven terug; hij speurde ze na en zag ze van verre;
  en hij zeide: «broeders, wacht mij.»
  Zij wachtten op hem; toen hij hen bereikt had, grepen zij
  hem en bonden zijn voeten en zijn handen; en zij trokken voor
  hem gras uit en stapelden 't voor hem op en staken 't in
  brand. Toen zij dat gedaan hadden, vluchtten zij heen; die
  knaap was geheel verschroeid en verbrand in 't vuur. Toen
  zij ver weg waren, stond de knaap wederom op; hij speurde
  ze wederom na; toen hij ze van verre zag, zeide hij: «broeders,
  wacht mij.»
  En zij wachtten op hem; toen hij ze bereikt had, namen zij
  hem op en wierpen hem in een afgrond; de knaap stierf. Maar
  zij vluchtten heen naar een ander dal. Toen zij ver weg Waren,
  kwam daar zijn grootvader aan, die hem wondermacht had
  gegeven en hij deed hem weer opstaan.
  Toen hij opgestaan was, ging hij met hem mede. Toen hij
  ze van verre zag, zeide hij: «broeders, wacht mij.» En zij
  wachtten op hem; den oude zagen zij niet, alleen de knaap
  werd door hen gezien. Toen hij hen bereikt had, zeiden zij:
  «laten wij hem grijpen en hem binden en hem vast maken
  aan een boom en hem achterlaten»
  En zij grepen hem; toen zij hem aan den boom gebonden
  hadden, greep de oude die knapen, stout van hart en bond ze.
   Toen hij ze gebonden had, wierp hij ze in een put. Toen
  keerde hij terug en maakte dien knaap, door hen gebonden,
  los. Toen hij hem losgemaakt had, bracht hij hem weer naaide plaats, waar hij hem ingewreven had. En hij zeide tot hem:
  «ga maar naar huis.»
  Hij ging naar huis; thuis gekomen klom hij in de voorgalerij en zeide: «ha moeder!» Niemand antwoordde. Hij klom
  in huis: «ha vader!» Niemand antwoordde. Hij klom nu weer
  naar beneden; hij ging heen en verdween voor altijd.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  221
  
  XIII. Na t a n d an oe.
  Toenanoe na pakiri na; handaka na nindja da ata maramba,
  da doea; ana mamila ha. Toenanoe hiwSna ndja: lakoe \va la
  woaka, kai boeta roemba; djakai hala ja ka, kai beli kami la
  paraing.
  Toenanoe lakoe da nja ka; bada taka ka la woaka hida tangaroe ja na woaka, hiwSda: kanggiki boeta nda nja jea na
  roemba, ba laloe timbi ' ma ja; hakamboeloe roedoeng ndedi ta
  hala ja, wada bada pani; ' djaka toenanoe, mala kata palai,
  talakoe lai toeja hoepapa la hapapa tana».
   Taka hina heama na karea na: «ka nggara wangoe teana
  kata hë?» Taka na heama na haatoe: «kakoeta kaloé, kata lo'a
  pataraba ja, kata ngandi ja la wai; djaka ta bandjaloe la wai,
  djaka na halinding, kata hë nja kata mandapoe pahamoe —
  hamoeng la koeroe * na.»
  Toenanoe hida lakoe hida ita ja hareti na na kaloé, na mabidi wili; hida piti ja na hawala. Toenanoe bada piti ja ka hida
  ngöndi ja; bada taka ka la lokoe hida bandjaloe ja la wai; na
  halinding. Hiwana na haatoe: «na, ba wanggoe, ai ha, koe
  mbiha ka i doekoe, ai!»
  Toenanoe hë da nja ka; balang da ndaningoe. Toenanoe na
  mili-mili na kakoeta kaloé, loepa na taka la tehikoe; bada taka
  ka la tehikoe, na toengoe na ngiloe dangoe na ngaling, na
  tiki patamboeloe •"• ka a mang.
  Toenanoe hi ninja na tandanoe*, hama toena na noeha;
  bada ita marau ja, hiwada: «pareanggang bata boehi, kata
  toama ja na noeha noena.» Toenanoe hida boehi; bada toama
  ja ka hida pahadiding wiki da, * hida hê. Toenanoe bada hë
  ' timbi = dik; dicht op elkaar.
  * koeroeng = een afgesloten ruimte; kamer; kajuit.
  * na t i k i p a t a m b o e l o e = zij zou bijna gezonken zijn.
  tiki = bijna iets doen.
  * tandanoerj=walvisch; eigenlijk „potvisch"; wordt soms op 't strand
  gespoeld.
  * hida p a h a d i d i n g wiki da = zij brachten zich langs zij.
  hadidi=zijde, kant.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  222
  
  SOËMBANEESCHE VERHALEN.
   ka, na kakoeta na pakaliti da, na inili ka; na ngeri marau-rau;
  taka hiwada: «kanggiki a nda ka, na mili ka na teana nda?
  ta ngeni, wanda, ndeta pingoe pangeni.»
  Toenanoe mandai ki ka hakoedoe, taka hiwada: «meti ri*
  mbang nda nja ka njoeta.» Taka hina heama na tandanoe,
  hiwana; «taba la karaha nggoe, ningoe oehoe tai; taba la papoe
  nggoe, na dedi toloe \vë tai. > Toenanoe hida taba la karaha
  na, taka hida hili taba ja na papoe na, na dedi ja oehoe, na
  dedi ja toloe \vë. Toenanoe ngangoe da nja ka; bada hala ka
  pangangoe hiwada: «na noeha jeana na pingoe papani, na
  mbiha mboe, djea ningoe be ja mamemi.»
  Toenanoe ba hala ka pawada, • lakoe na nja ka na tandanoe;
  taka hiwada: na opoeng, djea ngga mo! Ba hala ka pawada,
  ndena pandjang ndokoe, la-lakoe be na nja na tandanoe hau
  roedoeng hau lodoe na. Toenanoe hiwada: «é ha, meti mboeta *
  nda nja ka, ba tandanoe be ja, na hoaba hala ta ka.» Taka
  na heama na karea na: «m&la wa njoena, meti ki ka doena,
  pakarai ma nda nja.»
  Toenanoe mandai ka nahoe hida ita ja hau na na noeha,
  hiwada: «mili Marapoe ki, * kana palakoe li nda , kana papoeroe
  ni nda lai ni.» Toenanoe palangang hau lodoe hau roedoeng,
  taka na nja ka la ngaroe mananga, hiwana njoena na tandanoe:
  «ba taka dimi nja lai jehoe, poeroe wa». Toenanoe hida poeroe,
  bada poeroe ka, hiwada: «ha apoe tandanoe, pangama ndaningoe.» Na heama na tandanoe: «hë haatoe kana lindi ngga *
  kada loehoe oehoe la karoeng. > * Toenanoe hina hê hina lindi
  nja. Bana beli ja ka, mbada ninja ka oehoe la karoeng la mamara.
   ' b a h a l a k a p a w a d a — toen zij 't gezegd hadden.
  wada~-=hun zeggen; 't verbaal substantief wordt geconstrueerd als zuiver
  verbum met p a , afhankelijk van 't voorgaande verbum h a l a -met iets
  klaar zijn.
  ' m e t i m b o e t a -sterven zonder nageslacht.
  m b o e t a = uitgerukt; uitgeroeid.
  ' m i l i M a r a p o e ki —als 't een Marapoe is (beschermgeest on geen
  gewone walvisch !)
  De walvisch is de incarnatie van één der voorvaderen, welke aldus zijn
  nageslacht helpt en rijk maakt. Gelijk ook blijkt uit hun aanspraak: apoe
  t i i n d i n o e - grootvader walvisch!
  * k a n a l i n d i n g g a -.- in de lengte over mij heen loopen; mij als een
  l i n d i d.i. brug, verbindingsweg gebruiken.
  • o e li o e la k a r o e n g — rijst in. een zak; een zak ï'ijst.
  Zoo zegt men ook: o e h o e la m b o a l a —een mandje rijst.
  Het woord „karoeng" is ontleend aan „knrong" - zak.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  223
  
  Toenanoe hiwana na tandanoe: «mata kakoe lakoe \va doekoe
  la pange'a nggoe». Toenanoe lakoe na nja ka.
   Taka da tau noeda hiwada: «nggara ka ihoe la hau karoeng,
  ndjara-ndjara i da bakoe mandapoe ndja?» Taka hiwana na
  angoe na: «mala pa kata tangaroe ha, djaka nggara ha.»
  Toenanoe hida loala ja na ngaroe na na karoeng hida ita ka
  noedaloe: amahoe rara ha hawiang, amahoe bara ha hawiang.
  Taka hiwada: «oera ma nda, la oera ana manoe, ' eti ma
  nda, la eti ana \vë, bata ngalang marara, mabara: ta woeloe
  ka haromoe, nggara pakarai nda pa.»
  Toenanoe hi ninja haatoe na na tau, na malo'a padjala, hiwana ndja: <kai jea, nggi lakoe nlngoe mi nja?» Taka da
  heama njoeda: «lakoe ma nja lai toeja» ' Taka na heama njoena
  na tau: «ka nggamoe toeja?» Taka da heama njoeda: «lai toeja
  L a k i andoeng.»
  Taka na heama njoena na tau, na malo'a padjala: «lai toeja
  Laki an d o e n g , wami?» Taka da heama njoeda: «\vö hi! lai
  toeja L a k i a n d o e n g , wama doe.» Taka na heama njoena na
  tau: «njoengga jea, ana na I L a k i a n d o e n g ka». Taka da
  heama njoeda: «madja ka toena, djaka ama doe moe nja, mala
  \va kata kareangoe la oema».
  Toenanoe kareangoe da nja ka; da doekoe ha da banda da.
  Toenanoe bada taka ka la oema, hiwana mangoe oemang:
  «nggamoe ha heana?» Taka na heama njoena na makareandja
  «tau la hapapa tana ha.» «Ka nggara padangga da?»
  Da heama njoeda: «nde'a, nda nggara a padangga ma;
  pamaingoe ma nja lai toeja, wama.» Hïna ka, hina poeroe la
  ' oera ma n d a , la oera a n a m a n o e = 't was onze lijn, in de lijnen
  van een kuiken.
   oera —zenuw, pees, lijn, voorteeken. Uit de lijnen van darm en lever
  maakt men iemands lot op; daaruit leest men de toekomst, welke den
  mensen te wachten staat.
  Deze uitdrukking, evenals de volgende „ e t i ma n d a "
  wil dus zeggen:
  't was ons bestemde lot, onze goede fortuin, dat wij zouden vinden 't roode
  (goud) en 't witte (zilver.)
  - na m a l o ' a p a d j a I a == die ging vissohen met een werpnet.
  dj al a =1= werpnet.
  * t o e j a = oom, vader van mijn moeder.
  De adat eischt dat iemand trouwt met een kind van zijn toeja. Heeft
  deze geen kinderen, dan moet hij toch uithuwelijken de kindereu van zijn
  zuster.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  i
  
  224
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  bangga njoena I L a k i a n d o e n g , hiwana: «ka ngga kami
  jea?»
  Toenanoe da tau madoea: I P i n a n g ' ka, wana ka na
  haatoe; na haatoe hama. Hiwana I L a k i a n d o e n g : «djea
  ja na ngara na na ama nggoe, heana na patiki moe.» Toenanoe hiwana: «mili toedoe na nja njoena, kai pamaingoe lai
  jehoe; djaka ningoe doe nggoe, koe ndani kami ka la mboala,
  koe tapoe kami ka la tera; * palérangoe ka woaka, wanggoe
  nggami ka doena, la pambeli ndaung, la pandjiloe woelang'» *
  ' I P i n a n g = wij zouden zeggen: N.N.
   ' koe ndani kami ka la m b o a l a ,
  koe tapoe kiimi ka la t e r a . .. = manden zal ik voor u op olkaar
  zetten en goed op elkaar leggen.
  Hij heeft vroeger zijn zuster (hun moeder) uitgehuwelijkt, (manden met
  goudwerk en kleedingstukken gegeven). Hetzelfde zal hij nu ook doen voor
  haar kinderen.
  • la pambeli n d a u n g ,
  la pandjiloe woelang -als 't jaar verandert, als de maan verwisselt;
  d.w.z. na verloop van tijd; een volgend jaar.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  9OEMBANEESCHE VERHALEN.
  225
  
  XIII J)e wal vise h.
  Aldus was 't begin; vroeger waren er eens twee slaven van
  een vorst; 't waren weezen. En hij zeide tot hen: ga maar
  naar den tuin en wiedt onkruid; als gij er mee klaar zijt, komt
  dan terug naar de kampong.
  Zij gingen heen; in den tuin gekomen, bekeken zij den
  tuin eens en zij zeiden: hoe moeten wij dit onkruid wieden,
  want 't is veel te dicht; wij zijn er nog niet mee klaar in tien
  jaar, zeiden zij sprekende; als 't zoo is, laat ons vluchten,
  laten wij gaan naar oom in 't overzeesche land.
   Maar zijn metgezel antwoordde: «wat voor schuit zullen wij
  gebruiken, om er in te gaan?» De andere antwoordde: «de
  bloem van een pisang; wij zullen die van de bast ontdoen en
  naar 't water brengen; als wij die in 't water leggen en als
  die drijft, zullen wij er in klimmen en heel goed zitten in haar
  kamer.»
  Zij gingen en zagen een pisangboom, welke pas bloeide;
  zij namen een bloem. Toen zij die genomen hadden, namen
  zij die mee; bij de rivier gekomen, legden zij haar in 't water;
  ze dreef. En de een zeide: «daar, ik heb 't wel gezegd, ai na,
  wat ben ik toch alvermogend , ai! >
  Zij klommen er in ; reis-voorraad hadden zij niet. De pisangbloem dreef maar steeds af, totdat ze kwam in zee; in zee
  gekomen, sloegen wind en golven tegen haar aan; zij zonk
  bijna.
  Er was nu een walvisch, evenals een eiland; toen zij dien
  van verre zagen, zeiden zij: < laten wij vlug roeien om dat
  eiland te bereiken.» En zij roeiden; toen zij 't bereikten, brachten
  zij zich langs zij en klommen er op. Toen zij er op geklommen
  waren , dreef de pisang-bloem , door hen beklommen , met den
  stroom af; langzaam ging ze verder, en zij zeiden: wat moeten
  wij nu, onze schuit is afgedreven ? wij zullen zwemmen , zeggen
  wij, maar wij kunnen niet zwemmen.»
  Na korten tijd zeiden zij: «wij zullen van honger sterven.»
  Maar de walvisch antwoordde en zeide: «sla op mijn zijde, en
  straks zal er rijst zijn; sla op mijn wang, straks ontstaat er
  Dl. 68.
  1506:12:56PM
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  226
  
  SOEMBANEESCHK VKRHALEN.
  varkensvleesch.» Kn zij sloegen op zijn zijde en wederom sloegen
  zij op zijn wang, er ontstond rijst, er.ontstond varkensvleesch.
  Zij aten nu, toen zij gegeten hadden, zeiden zij: «dit eiland
  kan praten , 't is ook alvermogend , gekookt eten is er maar zoo. *
  Toen zij dit gezegd hadden, ging de walvisch vooruit; en
  zij zeiden: er is aardbeving — daar heb ik 't nu al! Toen zij
  dit gezegd hadden, hield 't heelemaal niet op, hij ging maar
  steeds door , de walvisch één nacht en één dag. En zij zeiden:
  «é ha, wij zullen heelemaal dood gaan, want 't is een walvisch,
  hij zal ons heelemaal opslokken.-> Maar zijn metgezel antwoordde:
  •laat 't maar zoo zijn, laat 't maar sterven zijn, want dat
  hebben wij gevraagd.Toen 't nu lang geduurd had, zagen zij een eiland en zij
  zeiden: «als 't een Marapoe is, dan zal hij ons daar doen
  aangaan en ons hier doen afstijgen.» Nadat één dag en één
  nacht voorbij was, kwam men in de riviermonding, en de
  walvisch zeide: «daar gij hier gekomen zijt, klimt er maar af.»
  En zij klommen er af; toen zij er afgeklommen waren , zeiden
  zij: «Nu grootvader walvisch, wij hebben geen eten» De walvisch antwoordde: «laat één er op klimmen en over mij heen
  loopen, dan zullen er zakken rijst uitkomen.» En hij klom er
  op en liep er over heen. Toen hij terugkeerde, was reeds een
  zak rijst op 't drooge.
  Toen zeide de walvisch: «laat mij nu maar gaan naar mijn
  plaats.? En hij ging heen.
   En die menschen zeiden: «wat zou er toch wel zijn in dien
  eenen zak, 't klinkt zoo, terwijl ik er op zit?» Zijn makker
  zeide: «welaan dan, laat ons kijken wat 't is.» En zij sneden
  overlangs open den mond van den zak en zagen er in: gedeeltelijk was 't goud, gedeeltelijk was 't zilver. Toen zeiden
  zij: «'twas onze lijn, in de lijn van 't kuiken; 't was onze lever,
  in den lever van een varkentje, dat wij verwerven 't roode, 't
  witte; wij zullen morgen rijk zijn; wat hebben wij nog meer
  te vragen.»
  Er was nu een man, die ging visschen en hij zeide tot hen:
  «gijlieden daar, waar gaat gij heen?» En zij antwoordden: wij
  gaan naar oom.» En de man antwoordde: < wie is oom?» Zij
  antwoordden: naar oom L a k i a n d o e n g.
  En de man, die ging visschen, antwoordde: «naar oom
  L a k i a n d o e n g , zegt gij?» Zij antwoordden: «ja hoor!» naar
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  227
  
  oom Laki a n d o e n g , zeggen wij toch.? En de man antwoordde:
  «ik hier, ik ben een zoon van L a k i A n d o e n g » . Zij antwoordden: "laat 't zoo zijn, als 't uw vader is, welaan laten
  wij medegaan naar huis.»
  En zij gingen met hem mee; zij droegen hunne bezittingen.
   Bij 't huis gekomen, zeide de heer des huizes: «wie zijn dat
  daar?» En die hen begeleidde, antwoordde: 't zijn menschen
  van 't overzeesche land. > «Wat komen ze verkoopen?» Zij
  antwoorden: neen, wij hebben niets te verkoopen; wij gaan
  naar onzen oom, zeiden wij.» Toen eerst kwam Laki A n d o e n g
  naar beneden in de voorgalerij en hij zeide: «wie zijt gij dan?»
  En zij beiden: N. N. ben ik, zeide de een; de ander eveneens.
  En L a k i a n d o e n g zeide: •'dat is de naam van mijn vader,
  welken gij daar noemt.» Toen zeide hij: «mits 't aldus maar is,
  dat gij hier gekomen zijt; als ik wat heb, zal ik ook u uithuwelijken ; maak maar een grooten tuin; zeg ik u toch, 't
  andere jaar, de andere maan.»
  
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  228
  
  SOEMBANEESCHÈ VERHALEN*.
  XIV. Na woe ja.
  Toenanoe handaka na, ninja haatoe na na tau; laloe kaborangoe ja la kawini, kawini mangoSma; la n dj ara manganga;'
  na poetoe ndaba ja na pabandjaloe tau, ndaningoe na pahili na.
  Toenanoe hi ninja haatoe na na kawini, laloe manandangoe
  ja, - hina pa'anga ja, hiwana nja: «mala noe nlmboe! djaka ta
  karai ja na tawoeroe la lima moe, ndau pamadja nja?
  Taka hina heama na kawini: «nahoe, bau kali rongoe ka,
  koe kali danggangoe ma tawoeroe?* Taka hina heama na tau
  mini, hiwana: «nde'a njoena, napa hioe dangga a nja, wanggoe,
  hikoe toroe mbeni * pakarai ja».
   Taka hina heama na kawini: «ndakoe kambanga, djèpa ndau
  nggeli wangga patoekoe lomboe * kanatar.» Taka na heama na
  tau mini: «ka nggiki a nda, wSmoe?» Na heama na tau kawini:
  «djaka ta pakoetang * a, koe bihoe be njoena, paha loepa ja.
  djaka wSmoe, ndakoe bihoe.» Taka na heama na tau mini:
  «madja ka toena, peaka ngga rehi, djaka nggini tapahamboeroe
  ningoe.» Taka hiwana na kawini: -napa tai, djaka na kalitoe
  ka, kata patoamangoe, ka lai noe.» Na heama na tau mini:
  «mala ka>\ Toenanoe paheawa da nja ka.
  Toenanoe bada paheawa ka, njoena na tau kawini, lakoe na
  nja ka la oema na, nde papinja na pange'a na. Toenanoe bana
  ' la n d j a r a m a n g a n g a
  wat betreft gestolen paarden.
  Vasto uitdrukking voor „gestolen paarden", hoewel men p a m a n g a u g n
  zon verwachten, evenals b.v. djaVa pakïï
  gekochte paarden.
  * l a l o e m a n a n d a n g o e ja —zij was zeer schoon.
  l a l o e —zeer; eischt steeds de vorming van een bijzin: er was een zeer
  wild varken n i n j a h e ' a u n a n a w ê . l a l o e rnboni j a.
  * toroe mbeni
  durven; moed vatten,
  toroe-—- uithouden, verdragen., m b e n i
  dapper.
  * djèpa ndau nggeli wangga patoekoe lomboc
  al zoudt gij mij
  willen overhalen met oude mamoeli's.
   Eigenaardig dat w a n g o e
  met (alleen instrumentaal gebruikt.) 't object
  tot zich trekt, en niet 't instrument, waarmee de handeling verricht, wordt,
  na p a l o e w a n g g a i wi hij slaat mij mot oen rotfan.
  * p a k o e t a n g " - m e t elkaar sirih kauwen.
  Dit zegt men van menschen, die niet wettig getrouwd zijn on maar nu't
  elkaar leven; natuurlijk togen de adat, in.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  •" SO'EMBANEESCIIE VERHALEN.
  229
  
  toama ka na rehi, bana kalitoe ka, lakoe na nja ka na tau
  mini. Toenanoe bana lakoe ka, hina ita ja haatoe na na kawini, taka hiwana bana karai ja: «djea kau ka nahoe>. Na
  heama na kawini: «djea doe ka*. Toenanoe hiwana: nggini ta
  lakoe ningoe patodoe». Taka na heama njoena na tau kawini:
  «mai kau, kikoengga njoengga».
   Toenanoe hina kikoenja; hina ita ja hau na na ana oema;
  hida tama lai noe. Toenanoe bada tama ka lai noe, mandai ki
  ka hakoedoe, na oema na pambeli ja wai. Taka na kawini na
  panibeli ja woeja. ' Toenanoe japa na nja ka na tau mini, hina
  kaoe ja, ndena pameti ja, la wihi na, la lima na, na ihi dana *
  na manoea ndaba. Taka hiwana na woeja: «mala noe, p&dang
  doe ka malara?» Na heama njoena na tau: «padang ka.» Na
  heama njoena na woeja: «mala bau padang ka, ndau mandjare'a?» * Na heama njoena na tau: «mandjare'a weli nggoe
  nahoe, loepa koe meti.»
  ' na p a m b o l i j a woeja
  zij veranderde in een krokodil.
  De zielen der voorouders, treden niet alleen zegenend en helpend op, gelijk in 't vorig verhaal, maar ook straffend; want zij zijn de wachters over
  de adat, en kunnen niet dulden, dat die overtreden wordt.
  ' na ihi d a n a
  't geheele lichaam.
  In 't dialect van Kambera komt dit d a n a alleen voor in deze uitdrukking.
  In West-Soemba (Laura, Wadjewa, Lauli) is 't een praepositie, met do botcekenis van t e , i n , n a a r ; en wordt steeds gevoegd a c h t e r 't nomen:
  b. v. wa'è o e m a d a n a - - h i j is in huis.
  * 111 a n d j a r e ' a : : berouw hebben; iets niet meer zullen doen; zich bekoeren van oen slechten daad.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  230
  
  SOEMBANEESCI1E VERHALEN.
  