text: BESCHRIJVING DER MALEISCHE HANDSCHRIFTEN VAN
  DE BIBLIOTHÈQUE ROYALE TE BRUSSEL
  
  DR. PH. S. VAN RONKEL.
  Te Brussel was ik in de gelegenheid kennis te nemen van het
  bestaan van een tiental Maleische handschriften in de Bibliothèque
  Royale, en enkele aanteekeningen over den inhoud en het uiterlijk
  dier manuscripten te maken; later werden de handschriften door
  den conservator zeer bereidwillig naar den Haag gezonden tot
  nader onderzoek, waardoor ik in staat gesteld werd den in der
  haast opgemaakten inventaris vollediger te maken.
  Bedoelde handschriften zijn gecatalogiseerd onder de nummers
  21507—21516, met de volgende benamingen:
  Tarjoe Salatheem.
  Hakayat Kalila dan Damina.
  „
  In dra Poutra.
  „
  Goudzoq.
  „
  Jawa = Histoire de Java.
  „
  Brikama Sukti = Histoire de Brikama Ie magicien.
  Chapitre 7" du Bostanou es Salatini.
  Hakajat Dewa Mandou.
  „
  Djouhar Manikam = Histoire de Djouhar Ie poignardé,
  welk laatste woord eene zonderlinge vertaling is van Mauikam
  dat voor «$MZ&»« is aangezien en als lijdende vorm begrepen.
  Deze tien handschriften zijn den 27^n Juni 1857 aan de
  Bibliothèque Royale verkocht door de weduwe van „Payen, peintre et dessinateur a Java".
  Antoine Auguste Joseph Payen was Brusselaar van geboorte;
  over zijn levensloop vindt men in den Catalogus der afdeeling
  * 7e Volgr. VI.
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 09:11:08AM
  83
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  f>02
  
  BESCHRIJVING DER MALH1SCIIE HANDSCHRIFTEN
  
  Nederlandsche Koloniën van de internationale koloniale en uitvoerhandeltentoonstelling in 1883 te Amsterdam, Groep I, blz. 55 het
  volgende vermeld: „werd te Brussel 10 November 1792 geboren,
  „on aldaar tot schilder gevormd in de school van Van Asche.
   „In 1817 werd hij als teekenaar toegevoegd aan den Hoogleeraar
  „Reinwardt, aan wien eene wetenschappelijke zending naar Nederlandsen Indië was opgedragen. Payen vervaardigde in Indië een
  „verbazend aantal teekeningen en schetsen in olieverf, en werkte
  „na zijne terugkomst vijftien jaar lang aan eene reeks van schil„derijen, bestemd voor eene Indische Galerij te 's Gravenhage.
  „Den 31»fc» December 1838 werd hij te Doornik, vanwaar zijne
  „ouders afkomstig waren, aangesteld tot Professor in de schilderwen beeldhouwkunst aan de Teekenakademie. Hij overleed aldaar
  „18 Jan. 1853."
  De tien Maleische handschriften zullen in.de volgende bladzijden
  beschreven worden in de volgorde hunner catalogusnummers, wat
  bij een zoo gering aantal geen bezwaar kan opleveren; van de
  drie Javaansche lontars welke in 1873 door zekeren Franssen aan
  de Bibliothèque Royale gegeven zijn, kon door mij geen inventaris gemaakt worden.
  N». 21507.
  Tïidj as Salatma of Makoeta sëgala radja-radja.
  39 X 23 c.M., 104 blz., 23 regels per blz.
  Compleet exemplaar; de inleiding beslaat twee pagina's, met
  het Arabisch in rood schrift.
  Het slot is: yó"sL aü** *NJ,IÏ j
  «1)1
  
  Ül
  
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 09:11:08AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  YAN DB BIBLIOTHÈQUB ROYALE TE BRUSSEL.
  ^ 1
  
  503
  
  •
  
  1! Cl s^\£> ^jjj wUi ,_L*/« t j
  
  Uit het kreupele Arabisch en het onderschrift blijkt dat het
  handschrift is geschreven in den pekodjan te Bezoeki en beëindigd
  den 19*» Djoemad II 1239 = 1823 A. D.
  Andere handschriften bevinden zich te:
  Z«<fc»: codices 1692, 1693(2), 1728, 1759, 1918, 3053 en
  3234(2) (Catal. van Dr. H. H. Juynboll, bl. 213—216).
  : Royal Asiatic Society, n°s 17, 42, 47 II en 64.
  /»: Collectie-Bataviaasch Genootschap, n°» 122 en 286 A.
  : Collectie-Von de Wall, n". 65.
   ia: Collectie-Brandes, n°. 394.
  N°. 21508.
  Hikajat Kalilah dan Daminah.
  39X23'/, c.M., 222 bl., 21 r.
  B e g i n : XJIJCS»- ^__ii
  
  J-£
  
  «ML
  
  Slot: U>^
  
  *IL*J^
  
  CKJU*
  
  J^-a-c ^ - s
  
  Q^IJU^J
  
  (^1 *JbLö Q
  
  u~_ï! y i ^ j
  
  S;
  
  ^ L « J «US
  
  t _ J V_AJ^
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 09:11:08AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  504
  
  BESCHRIJVING DER MALBISCHE HANDSCHRIFTEN
  
  Daarna volgt de datum 4 Dzóe'l Kaidah, dal awwal, jaar Ja! ^è,
  d. i. 1239 = 1823 A. D.
  De schrijver van het vorige handschrift is de bezitter van dit
  manuscript geweest; hij noemt zich ^J? L\JJ = walad goeroe, waardoor de conjectuur M^-J — ÓU.J bevestigd wordt.
  Achter in het handschrift bevindt zich eene lijst van plantennamen met botanische termen en de Maleische woorden daarvoor.
  Van dit handschrift heeft de heer Gonggrijp gebruik gemaakt
  bij zijne uitgave der Hikajat Kalila dan Damina; zie zijne inleiding, bl. 18, bl. 52 en passim. In de aanteekeningen achter de
  editie worden telkenmale plaatsen en van andere teksten afwijkende lezingen uit dit manuscript aangehaald, zoodat eene zeer
  uitvoerige bespreking hier evenmin vereischt is als eene voornamelijk citaten bevattende verhandeling gelijk die over het Kalila
  dan Damina handschrift van De Hollander door Dr. J. Brandes
  in het Tijdschrift van het Bataviaasch Genootschap van Kunsten
  en Wetenschappen, deel XXXVI, bl. 394—417.
  In het handschrift komen vele Perzische verzen voor, alle in
  zeer verbasterd en blijkbaar onbegrepen Perzisch.
   In het begin wordt verhaald dat de zoon van koning Noesjirwan bericht krijgt omtrent eenen pandita *-**=*" die een boek met
  dierenfabels bezit; ^MSJJJ neemt op zich het boek te vinden, verkleedt zich als derwisj eu sluit vriendschap met den pandita die
  hem ten slotte het boek ter copieering afstaat. De copie neemt
  hij mede om die aan zijnen vorst aan te bieden; den eersten Vrijdag
  na zijne terugkomst leest hij het aan het hof voor, en de vorst
  geeft last de namen van Barzojah en Boezoerdjmihr in het boek
  te schrijven tot belooning hunner toewijding. Van Somasanma is
  geen sprake. Op bl. 7 begint de eigenlijke inleiding in de volgende bewoordingen:
  
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 09:11:08AM
  
  via Open
  is anQjl^
  open-access
  the terms
  o*—J' ÏV'j
  >AftJ'Access.
  ^'Jij This
  OJ^JJ
  o^*^- article
  r y i ^ j distributed
  ' ^ ^ (Jï'under
  **Jj'
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  VAN DE BIBLIOTHÈQUE ROYALE TB liRUSSKL.
  t_J
  
  505
  
  Q
  
  Het citaat in den catalogus der Leidsche handschriften (bl. 225)
  luidt hier (bl. 163):
  
  ^—* **
  
  Het handschrift eindigt in het verhaal van den slechten koniDg
  die de prinses van Iraq wil huwen, die eene weigering ontvangt
  en zich toerust ten strijde, ten gevolge waarvan de prinses aan
  hem wordt uitgeleverd, zonder dat hem hekend was dat zij reeds
  gehuwd was en eenen zoon, o'cVi» genaamd, had.
  De uitgave van Gonggrijp bevat twee alinea's meer dan dit
  manuscript.
  Andere handschriften:
  £«Vfeii: codices 1729, 1757, 1931, 1989, 2010 en 3195 (Catalogus bl. 221—229).
  : Royal Asiatic Society, n°s 38, 59 en 71.
  'j'a: Collectie-Bataviaasch Genootschap, n°s 29, 135 en 229.
  i;ja: Collectie-Von de Wall, n°* 184 en 185.
  ia: Collectie-Brandes, n°s 146, 321 en 510.
  N». 21509.
  Hikajat Indra Poetra.
   33'/, X 21 c.M.,- 196 bl., 23 r.
  Voorin ligt eene „note de M. Niemann 1872. MS. malai. Sur
  une des premières pages on lit: Hikajat Indra Poutra: conte
  d'Indra Poutra." In bijna alle handschriften ligt eene korte aanduiding van bet onderwerp of althans eene opgave van den titel,
  van de hand van Prof. Niemann.
  Het handschrift is niet gedateerd en schijnt vrij oud.
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 09:11:08AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  506
  
  BESCnilIJVINO DER M A L E I S C H B
  
  HANDSCHRIFTEN
  
  Boven de hoofdstnkken bevinden zich opschriften. Uit de eenen
  korten inhoud van het verhaal bevattende inleiding blijkt dat de
  gang der gebeurtenissen niet afwijkt van dien van andere manuscripten van dezen roman. De inleiding luidt als volgt:
  J LA'S ^ X i l
  
  il!k> (sic) _^-ci-« c>wii >5^yij
  
  *1JI Q I ~ £ Ï »
  
  \_AJ.!C
  
  l «.ita ^ b i^v—> wlïj ^ b ^**jU xib'o
  ^b
  
  ^
  
  «L
  
  (sic) Lï
  
  i^,
  
  •si
  
  Het citaat bij Juynboll, bl. 124 en 125, luidt hier aldus:
  
  Uit deze aanhalingen blijkt reeds dat de eigennamen en bewoordingen nu en dan van de handschriften te Leiden verschillen,
  hoewel van eene onderscheidene redactie geen sprake kan zijn.
  Ter vergelijking met andere manuscripten laten wij thans de
  opschriften der laatste drie hoofdstukken volgen:
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 09:11:08AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  TAN DE BIBLIOTHÈQUE ROYALE TB BRUSSEL.
  507
  
  o ^ Jib
  
  Andere handschriften:
  : Cod. 1690 en 1933 (Catalogus, bl. 121—125).
  : Royal Asiatic Society, n<>s 9, 37 en 55.
   : Kon. Inst. T. L. en V. K. T. N. T. II, III en
  IV (n°s 221, 525 en 542).
  ifalawa: Collectie-Bat. Gen., n". 125 (nu en dan andere volgorde der gebeurtenissen).
  a: Collectie-Von de Wall, n". 168.
  M". 21510.
  Pandjiverhaal.
  3 2 ' / , X 2 1 ' / , c.M., 312 bl., 17 r.
  Dit handschrift is zeer gevlekt en geschonden; het is gedeeltelijk op Chineesch papier geschreven; de schrijver is Hadji Abdallah bin Hadji Abdalwahid j ^ L y J ; de datum is 4 Rabf II 1245
  = 1824 A. D.
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 09:11:08AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  508
  
  BESCHRIJVING DER MALBISCHB ÏUNDSCHRIFTFN
  
  De titel van dit pandjiverbaal is niet aangegeven; zijn inhoud
  is als volgt:
  In Java waren drie vorstelijke broeders en twee zusters; de
  oudste heette Dewi Kili Soetji die ascese deed op den berg
  Poedjangan, waarom zij Ratoe Mas Goenoeng Poedjangan werd
  genoemd; de tweede was vorst van Djëuggala, de derde van
  Këdiri, de vierde van Oerawan en de vijfde was gehuwd met den
  vorst van Singasari, Përgiwangsa genaamd. De vorst van Djënggala had vele kinderen, van wie de oudste Raden Pandji Inoe
  Kërtapati geheeten was, bijgenaamd Oendakan Koeda Rawisërëngga;
  hij was verloofd met de prinses van Këdiri: Raden Sëkar Tadji,
  bijgenaamd Raden Galoeh Tjandra Kirana Lasmining Përi. Doch
  in Djënggala was de schoone dochter van den patih Koeda Nawarsa: Ratna Dewi Angreni; hij verbindt zich met haar in den
  echt, en Sëmar (o^wj* (^w) huwt met hare zuster Pëmadarsih,
  die van widadaris de openbaring had verkregen dat in haren
  leelijken echtgenoot Sangjang Toenggal was geïncarneerd. Inoe
  weigert het bevel zijns vaders om Raden Galoeh te huwen op te
  volgen, waarop de vorst Nila Përbangsa beveelt Angreni te dooden, aan welk bevel op eeue afgelegene plek onder groote beroering in de natuur wordt voldaan. Niet lang daarna vindt Inoe
  haar lijk en gaat scheep met zijne volgelingen; na zware stormen
  die velen deden omkomen, komen zij op i j *i, een ieder is radeloos, maar Sëmar, «j*.o en Jby' ( = Petroek en Nalagareng) overreden Inoe te gaan ronddolen op avontuur. Alzoo doet hij, en
  noemt zich Këlana Djajeng Sari, zijne panakawans: Gadjah Woeloeng en Matjan Woeloeng; eindelijk stemt hij er in toe het lijk
  zijner Angreni te doen verbranden. In Djënggala rouwt men over
  Inoe; zijn broeder Raden Tjarang Tinangloe, ook Tjarang Wisapa
  geheeten, gaat met Sitoli ascese doen op den Tjamara Wilis.
   Këlana Djajeng Sari en de zijnen ouderwerpen Bali, de prinses
  Raden Galoeh ^l^s ^'Jol wordt hem als joë?«oc»^^o<?^ gegeven;
  evenzoo geschiedt met Bëlambangan en Raden Galoeh Tjitrasari,
  met Poegër, met Loemadjang, met Wirasaba, met Oerawan en
  vele andere rijken. Acht vorsten lieten dingen om de hand van
  de prinses van Këdiri, te weten die van Mënggada, van Lasëm,
  van Toeban, van Padjang, van Djipang, van Soesoeragi, van
  Manggoewa en van Lamongan, en de vorst van Këdiri, wanhopend
  geworden, ontvangt in eenen droom den raad Këlana Djajeng Sari
  om hulp aan te zoeken; deze Downloaded
  komt enfrom
  erlangt
  de belofte van de
  Brill.com 06/29/2024 09:11:08AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  VAN DE BIBLIOTHÈQUE ROYALE TB BRUSSEL.
  509
  
  hand der prinses te zullen verkrijgen zoo hij de acht vijanden
  overwint. De prinses gelijkt op Angreni.
  Intusschen had Tjarang Wisapa van Batara Indra de belofte
  ontvangen dat hij spoedig zijnen broeder Inoe zoude vinden; zijn
  naam wordt veranderd in Koedawa Singasari. Met Sitoli gaat hij
  vermomd naar Daha. In Këdiri nu had Ratna Mandaka, jongere
  zuster van Sëkar Tadji, in eenen droom vernomen dat Koedawa
  Singasari haar man zal zijn; hij weet dan ook door te dringen in
  haar verblijf en bemint haar, doch Sëmar alleen begrijpt wie hij is.
  Tjandra Kirana kwijnt door verlangen naar Inoe. Zij bezit een
  *gfoe£«£ die volgens vroegere voorspelling alleen door den prins
  van Djënggala kon hersteld worden, en na veler vergeefsch pogen
  had Kèlana Djajeng Sari het instrument gerepareerd! In den
  nacht ontmoeten zij elkander: hij doet zich als eeu dewa voor en
  vraagt haren ring Soetja Lodera en voorspelt haar de spoedige
  ontmoeting met Inoe; Angreni vergetende wordt hij bekoord
  door haar.
   Het achtvoudige vijandelijke leger nadert, een woedend gevecht
  volgt, waaruit Këlaua Djajeng Sari en Koedawa Singasari als
  overwinnaars te voorschijn treden; dan huwt Këlana Djajeng Sari
  met Sëkar Tadji. Maar hare gunsten mag hij niet verwerven, ook
  niet als hij den ring toont; eerst als hij zich bekend maakt geeft
  zij zich. Këdiri is in feestroes, de liefde viert hoogtij, vele huwelijken worden gesloten.
  Nu over Noesa Baroeng. Daar was de overleden vorst opgevolgd
  door zijne oudste dochter; hare jongere zuster heette Ratna Wigati,
  haar jongere broeder Koeda Mèngasari, en deze wilde Ratna Mëndaka van Këdiri tot echtgenoote hebben. Zijn huwelijksaanzoek
  wordt minzaam aanvaard, maar Ratna Mëndaka weigert, want zij
  is zwanger! toch krijgt Koedawa Singasari bevel den prins van
  Noesa Baroeng plechtig in te halen. Inmiddels had de vorst van
  Djënggala vernomen dat Sëkar Tadji was uitgehuwelijkt; verontwaardigd daarover gelast hij Nila Përbangsa Këdiri aan te vallen;
  hij komt tot onder de wallen, en tot ieders verbazing weigert
  Këlana Djajeng Sari hem te bevechten; Kèlana gelast slechts
  Ratna Mëndaka naar het kamp van Nila Përbangsa te voeren,
  en Sëlnar, daarmede belast, openbaart in het kamp dat Këlana
  Djajeng Sari niemand anders dan Iuoe is. Alles wordt nu opgehelderd. De prins van Noesa Baroeng, inmiddels aangekomen,
  wordt gevangen gehouden en gehoond, maar alras begenadigd
  7e Volgr. VI.
  - Downloaded from Brill.com 06/29/2024
  . 809:11:08AM
  3 *
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  510
  
  BESCHRIJVING DHR MALEISCHE
  
  IIANDSCHRIFTBN
  
  verkrijgt hij de regeering over Noesa Baroeng en de prinses Raden
  Wisapati. Wederom worden vele huwelijken gesloten.
   Thans wordt gesproken van Noesa Këntjaua. De vorst aldaar
  had eene zuster Dewi Angrena Soewara; hij hoorde van het huwelijk van Tjandra Kirana met eenen avonturier en spoedde zich
  naar Këdiri om haar te ontvoeren. Eerst kwam hij op het eiland
  Gandarasa, daar waren in ascese twee dochters van den vorst van
  Noesa Ratna, die in een droom aau Inoe toegezegd en naar Java
  gezonden, zich uit eene schipbreuk op dat eiland hadden gered;
  beiden neemt de vorst van Noesa Këntjana mede, hij bereikt
  Këdiri en slaat zijn kamp op aan het strand. Batara Indra waarschuwt Kxlana Djajeng Sari, nu Pangeran Dipati Anoin geheeten,
  voor de lagen van den vreemdeling; hij zendt verspieders naar
  diens kamp die de twee prinsessen van Noesa Ratna ontvoeren,
  en beiden herkennen in Pangeran Dipati Anom den held hunner
  droomen. Aan den vorst van Noesa Këntjana wordt eene logeerplaats in Tainbak Baji aangewezen; na een luisterrijk feest besluipt
  Pangeran Dipati Anom de beide prinsessen en drie vrouwen van
  zijnen gast. Deze ontbrandt in woede, een strijd volgt, en den
  tweeden dag sneuvelt de vorst van Noesa Kèntjana. Tot ieders
  ontsteltenis bezwijmt Pangeran Dipati Anom (nu Sira Pandji
  genoemd), eindelijk komt hij tot bezinning; Batara Indra geeft
  hem een wonderkris, en maakt Angreua Soewara — want ook
  met deze had hij zich vereenigd — één met Tjandra Kirana, en
  deelt hem mede dat zijne Angreni in Angrena Soewara was geincarneerd; Tjandra Kirana is dus zijne eenige echtgenoote, tot
  drio gemaakt doch weder ééne geworden. Batara Indra noemt
  haar Raden Galoeh Tjandra Soewara.
   Zekere brahmaan had een zoon Soetirta, die Sëkar Tadji van
  Këdiri wil bezitten. De vorst van Djënggala had intusschen vernomen dat alles opgehelderd was, hij kwam in Këdiri en was getuige
  vau groote feesten en plechtigheden waarmede de getrouwe vasallen
  met landen werden begiftigd; alle Javaansche vorsten kwamen
  Sira Pandji huldigen in Margasana. Een valsche Pandji verschijnt
  ten tooneele en sticht de grootste verwarring; eindelijk blijkt hij
  Soetirta te zijn; hij wordt doorschoten maar herleeft en dringt
  in het vrouwenverblijf, doch ten slotte wordt hij gekookt en is
  voor immer dood.
  De vorsten gaan terug naar hunne rijken; allen die hunne
  namen hebben veranderd maken
  zich bekend, overal is vreugde
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 09:11:08AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  VAN DB BIBLIOTTIÈQUE ROYALE TB BRUSSBTi.
  511
  
  van herkenning en wederzien, en blijdschap heerscht alom. Sira
  Pandji en zijne vrouw buigen zich eerbiedig voor zijne moeder, de
  oude përmaisoeri, welk voorbeeld door allen wordt gevolgd.
  Aldus is de inhoud van dit pandjiverhaal; thans volgen begin
  en slot van den tekst.
  Begin:
  _WJ
  
  ?C_
  
  S l o t : liLfl i
  
  >L*,' •iüb (sic)
  (lees: (^i
  Andere handschriften zijn, naar het schijnt, niet aan te wijzen.
  N°. 21511.
  Hiknjat Dewa Asmara Djaja.
  31 X 20 c.M., 474 bl., 23 r.
  De titel is in het handschrift niet genoemd, doch kon door de
  analyse van Cod. Leyd. 3243 en 3254 door Juynboll, Catalogus
  Mal. HSS., bl. lül sqq., vastgesteld worden. Het manuscript
  vertoont vele scheuren en zwarte vlekken; de eerste pagina mist
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 09:11:08AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  512
  
  BESCHRIJVING DBR MALEISCHB HANDSCHRIFTEN
  
  het bovenste gedeelte, waardoor enkele regels ontbreken. Het verhaal is van Dalang Samir, die verliefd wordt op de dochter van
  Pangeran Adidjaja Wirati, genaamd Baden Tjandra, en om zich
  te troosten dezen lëlakon maakte.
  Omstreeks het midden bevinden zich vier bladzijden met aanhalingen uit het Boek der Spreuken en uit Jezus Sirach door
  zekeren Johannes De Monte, in eeu schrift dat een achttiendeeeuwschen indruk maakt,
  • Evenals het Leidsche handschrift XCI—XCII gaat ook dit geschrift in de gewone Pandjigeschiedenis over, maar terwijl in
  eerstgenoemd manuscript slechts het begin dier geschiedenis vermeld wordt, wordt hier bijna de geheele Pandjilegende verhaald.
  De eigennamen komen met die van het Leidsche handschrift
  overeen; maar de broeder van Asmara Djaja heet hier Danta
  Asmara Dewa en Eaden Koesoema hier: Eaden Nila Koesoema.
  Aan het slot wordt verhaald hoe de vorst van Singasari afstand
  doet van de regeering en op den Nagasari ascese gaat verrichten.
  De vorst vau Gagëlang stelt zijnen kleinzoon tot vorst aan, en
  wordt asceet op den Sëkar Djëlëma. Praboe Sotjawindoe, Praboe
  Inoe Wiraboemi, Praboe Manggada en de vorsten van Mataram
  en Lasëm gaan terug naar hunne steden, en brengen die in
  beteren staat. Sri Bagawan en Ratoe An om Koesoema Joeda
  trachten zich te troosten over het vertrek van al hunne verwanten,
  vooral de pörmaisoeri anom is zeer bedroefd, en tevergeefs spreekt
  Ratoe Auom haar troostwoorden toe. Zij komen in Koeripan,
  waar alle mantris hen inhalen, en dadelijk in den paseban wordt
  gerecipieerd.
   Het slot is abrupt, aldus: «Jua** dLo ÏÜ' ^'t—-y -,U
  
  Dit handschrift bevat alzoo de inleiding tot de Pandjigeschiedenis
  met die geheele geschiedenis zelve. Het in dit manuscript vervatte verhaal is echter geen compositum van de inleiding (Hikajat Dewa Asmara Djaja) en eene Pandjigeschiedenis naar een typeTjekel Waneng Pati of ander type, doch één geheel, volkomen
  Paudjiverhaal, en de veronderstelling ligt voor de hand dat de
  inhoud der Leidsche handschriften XCI en XC11 eveneens één
  
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 09:11:08AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  VAN DE BIBLIOTHÈgUE ROYALE TE BRUSSEL.
  513
  
  Pandjiverhaal vertegenwoordigt waaraan een belangrijk deel der
  eigenlijke Pandjilegeude ontbreekt.
  Ander handschrift:
  irfirfe»: cod. 3243-3254 (Catalogus, n°* XCI en XCII, bl. 101).
  N°. 21512.
  Hikajat Maiiaradja Bikrama Sakti.
  3 1 ' / , X 2 0 c.M., 220 bl., 17 r.
  Een andere titel van het in dit keurige manuscript vervatte
  verhaal is Hikajat Nachoda Moeda, welke titel ook gegeven wordt
  aan de Hikajat Sitti Sara (zie Juynboll, Gatal. Mal. HSS., bl. 171);
  voorin
  
  staat:
  
  ^jjli-'
  
  yj*^'
  
  *»•*>'• ^ ^
  
  X J I £ > _^JI J_^CÜ*V *J^J XJI£>"
  
  (hikajat Bikrama Sakti atau hikajat nachoda moeda, A. Payen).
  Het handschrift is gedateerd: Kroekoet 14 Januari 1823.
  Begin: ^!„3-l$/i ,^j.&o
  
  -'_, üoüC=- ^_jt
  
  ^._c AJJL ^ « X . ~ 3 «_JJ
  
  (sic) QtLs^J'j c^isb OLJ ^ J ^,tl>yii ^ L LX_S
  
  (Sic) jt*jl>-< 8_Üw ii>_jl
  
  «jij ii—J i"-J,.
  Ü ' JJ^
  
  Slot:
  
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 09:11:08AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  514
  
  BESCHRIJVING DBR MALEISCHE HANDSCHRIFTEN
  
  Andere handschriften:
  Collectie-Von de Wall, n°' 165, 166 en 167.
   Collectie-Cohen Stuart, n°s 121 en 128, waar dit verhaal Hikajat Bigrama Indra genoemd wordt.
  N°. 21513.
  Hïkajat Tjarang Koolina.
  23'/, X 19 cM., 508 bl., 15 r.
  Gedateerd Zondag 22 Moeharram, zonder jaar; het jaar kan zijn
  1800, 1808, 1815, 1823, 1831 enz., doch daar bijna alle gedateerde
  manuscripten het jaartal 1823 hebben, is het alleszins waarschijnlijk, dat ook dit handschrift in genoemd jaar vervaardigd is.
  De titel wordt geheel achteraan vermeld in de woorden iiL«
  
  Het was niet mogelijk den geheelen inhoud van dit handschrift
  op te teekenen; ter vergelijking met de beide Londensche manuscripten, waarvan echter geenerlei citaat in de catalogi is opgenomen, worden hier het begin en het slot uitvoeriger dan tot
  nog toe afgedrukt.
  In den aanvang worden de vier vorsten van Java vermeld:
  Tila Eadja Pati, de kluizenares, de vorst van Koeripan, die van
  Daha en die van Bali. De vorst van Koeripan heeft twee zonen,
  bij de mahadewi: Eaden Kartaboewana en bij de përmaisoeri
  Raden Asmaradjaja. Daarna volgt de geheele Pandjigeschiedenis,
  welker traditioneel einde men uit het slotcitaat zal leeren kennen.
  Van dit verhaal bestaau slechts te Londen twee handschriften,
  een van welke door Raffles uit Builenzorg naar Engeland is overgebracht (zie mijn opstel in het Tijdschrift voor Indische Taal-,
  Land- en Volkenkunde, uitg. door het Batav. Gen. v. K. en W.,
  deel XLII, bl. 309—322); dat thans te Brussel een derde handschrift kan aangewezen worden is dus niet zonder belang.
  Begin: ^ b
  
  yyü"^
  
  f»Jól c^J
  
  i.j
  
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 09:11:08AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  VAN DB BIBLIOTHÈQUE ROYALB TE BRUSSEL.
   515
  
  i
  
  ,_L*.« t j J ^ « _^*lï ^viw ^ U £ J I & > C5^L> ^ J
  
  C .jl
  
  Slot: | i H
  
  JO
  
  '/.**** >>^«
  
  (sic)
  
  LXÏ.J
  
  .iXjjLj (_5-*« iA.s x^fv» |«.j^^jj jjy**"' c^^"^ slii*» ié\ «
  
  (sic) ^ £ A
  
  J ^XA^Ü^JJ
  
  ^aj.
  UW.CU/« (lees: J»
  
  •***»
  
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 09:11:08AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  516
  
  BESCHRIJVING DER MALE1SCHE HANDSCHRIFTEN
  
  Andere handschriften:
  : Britsch Museum, n". 8.
  : Royal Asiatic Society, n°. 14.
  F \ 21514.
  Boestan as Salatina.
  2 4 X 1 9 c.M., 276 bl., 15 r.
  Dit keurige handschrift bevat het zevende hoofdstuk van den
  Vorstentuin, van welk omvangrijk werk zelden volledige exemplaren zijn aan te treffen. Deze zevende ö«i is verdeeld in vier
  paragrafen (fa<jl), evenals Cod. Leyd. 3234(1), zie Juynboll, Oatal.
  Mal. HSS. ad 00XXII1, terwijl het handschrift der Royal Asiatic
  Society in vijf paragrafen verdeeld is. Het manuscript draagt geen
  datum en eindigt abrupt.
  Begin: ^«Jij J,fi*it ^ L * J j , y^.~Jt
  
  ^
  
  J
  
  woLsbtil (sic) JülXi
  
  JJic
  XsLS ^ b
  
  De opschriften der paragrafen:
  1". ^/Ux*
  
  ^b yijA
  
  2". (bl. 52).
  3". (bl. 85).
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 09:11:08AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  VAN DE BIBLIOTHÈQUE ROYALE TB BRUSSEL.
  517
  
  4». (bl. 141).
  oU
  Al deze opschriften zijn vertalingen van Arabische titels welke
  met roode inkt zijn geschreven.
   Het handschrift eindigt in het verhaal van Ma'móen ar Itasjid
  en zijnen wezier Fadl ibn 'Abbas, en wel in de vertaling van het
  
  koeranvers l
  ^AJUÏ
  
  ï
  
  °
  
  C^
  
  '
  
  ^ T ^
  
  (Soêrah XXIV, vers 4).
  Andere handschriften:
  Z«7k»: Cod. 1694, 1918(2), 1971, 1973, 1974, 2199(1) en
  .3234(1).
  : Royal Asiatic Society, n°. 17.
  wa: Collectie-Bat. Gen., n»s 286 B, (twee verhalen) C eveneens het 7e boek, verdeeld in 4 facl's), D (enkele verhalen), en
  310 (vierde fac,l van het 7<= boek).
  N°. 21515.
  Hikajat l)ewa Maudoe.
  20 X 15'/, c.M., 516 bl., 13 r.
  Dit bijzonder nette handschrift is gedateerd: Kroekoet 31 Mei
  1823; het is geschreven door Moehamnaed Tjeng Sa'id Allah, den
  schrijver van vele, ook te Leiden zich bevindende, manuscripten.
  Begin: ^Lwüts: ^ b \_AJ.(C o**' i j
  
  Slot: ^jjji likiJ
  
  tj
  
  JU/ ^^_ï, iLJ
  
  »y»
  
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 09:11:08AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  518
  
  BESCHRIJVING DER MALBISCHE HANDBCHItlFTEN
  
  De inhoud van dit verhaal wordt medegedeeld in den eerlang
  uit te geven Catalogus der Bataviasche handschriften, waar ook
  de bestaande redactieverschillen ter sprake zullen komen.
  Andere handschriften:
  : Britsch Museum, n°. 1.
  : Royal Asiatic Society, n°. 46.
  : Eest India House, n". 210.
  ia: Collectie-Bat. Gen., n°s 16 (kortere redactie) en 202.
  ;itf: Collectie-Von de Wall, n<« 157 en 158.
  *'«: Collectie-Cohen Stuart, n°* 136 (ander begiu) en 137
  (enkele afwijkingen).
  N». 21516.
  Hikajat Djauhar MaDikam.
  20 X 15'/, c.M., 80 bl., 13 r.
  Begin: gj^*" ^' o^'Vlr^*'* *^*j^ *rf^** Q^.' J>^ «JJL
  
  . LJL<
  Slot: ^ j
  
  (lees:
  
  o^r
  
  ^
  
  ^-^
  
  ^
  Uw
  
  Het begin wijkt niet af van dat der Leidsche handschriften.
   De heldin van het verhaal heet in dit manuscript QLÖW J*J.:>,
  haar broeder ^XS>1& <_***> in HS. Leid. CXXX
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 09:11:08AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  TAN DB BIBLIOTHÈQUB ROTALE TE BRUSSEL.
  519
  
  id. CXXXI ^ U v_^u, Royal Asiatic Society n°. 58
  De verdeeling in negen hoofdstukken komt in dit handschrift
  niet voor.
  Andere handschriften:
  : cod. 1691(1), 1727, 2199(4), 3215 en 326G.
  : Eoyal Asiatic Society, n". 58 II.
  : Collectie-Von der Wall, n°* 121, 122 en 123.
  De beschrijving der tien Brusselsche handschriften is hiermede
  beëindigd. De in openbare bibliotheken zich bevindende verzamelingen Maleische manuscripten zijn thans alle bekend,') de catalogus der Bataviascbe handschriften is in bewerking; weldra zal
  men den geheelen omvang der Maleische litteratuur kunnen overzien. Alleen de belangrijke Berlijnsche collectie-Schömann is nog
  niet aan de belangstellenden bekend gemaakt; moge het niet lang
  meer duren, dat de verscheidene jaren geleden geschrevene catalogus dier verzameling worde gepubliceerd!
  Te Londen zijn, naar mij bij onderzoek aldaar gebleken is, noch
  in het Britsch Museum, noch in het India Office Maleische handschriften welke nog niet door Niemann en Van der Tuuk beschreven zijn, behalve enkele geheel onbelangrijke, zooals brieven,
  kleine godsdienstige verhandelingen, een enkele catechismus in
  Maleische vertaling, e. d. welke geene afzonderlijke vermelding
  behoeven.
  1) Ook de Universiteitsbibliotheek te Amsterdam, het Nederlanilsch Bijbelgenootschap
  en de Bibliothèque Nationale te Parijs bezitten verzamelingen Maleische manuscripten.
  JUYNBOLL.
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 09:11:08AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0.
  