text: SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  In 't dialect van Kambera, met vertaling en aanteekeningen
  VAN D. K. WIELENGA.
  Mïssionatr Predtfcantf op Soemfta.
  INHOUD.
  I. I D a r i , de slimme aap.
  II. K a r o b o e t o e n o e , K a r o b o e ha m o e , de twee pompoenen.
  III. I R a m b o e K a h i d&ngoe I O e m b o e Nd i l o e dftngoe
  I Mad a, I Ramboe Kahi met de twee broeders.
  IV. I R a m b o e K a h i , na m a l o e r i b e l i ; I Ramboe Kahi
  in 't leven weergekeerd.
  V. M a k a I h i X a o ë , de tol.
  VI. K a b i h o e K a r o e n g g o e W a t o e , het geslacht Karoenggoe Watoe.
  VII. T a u K a r i t a , de menschen van Karita.
  VIII. Ihi W a w a n g , het geslacht Ihi Wawang.
  IX. Na t a w o e r o e , de ring.
  X. A n a M a n o e , het kuiken..
  XI. P a r a i n g M a d i t a , de kampong Paraing Madita.
  XII. N d e w a r a n d j S n g , de geleide-geest.
  XIII. Na t a n d a n o e , de walvisch.
  XIV. Na w o e j a , de krokodil.
   XV. I D a i K a r X m b o ' a , de karbouwen-hoeder.
  XVI. I R a m b o e K a h i , die een varken baarde.
  XVII. I R a m b o e K a h i en I Mili K a m i.
  XVIII. I R a m b o e K a h i zonder hoofd.
  XIX. I R a m b o e K a h i met den boschhaan.
  XX. I R a m b o e K a h i en de uien.
  Dl. 68.
  1
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  I. I Dari.
  Toenanoe na pakiri na. Nindja da tau madoea, hina pa'ana
  ja ha'atoe na, anakeada mini ja.
  Toenakanoe bana dedi ka, ngalang tiloe mboea lodoe, meti
  na nja na ina na. Mandai ki hakoedoe meti na nja na ama na.
  Didi meha ki ja ka na ana rara. Toenanoe ngéa ngéa bana
  hi. Tau lihi oema da ndaningoe; marau. Da ina na da ama na
  ndaningoe matanindja, loepa hala ha da ahoe.
  Toenanoe na anakeada noena, nggiki ma na ka ihoe! mbiha
  ma na nja; na ngalang hakamboeloe lima mboea lodoe, na
  ngalang be ja pa'ataloe, kabeli nggoboe. Toenakanoe hili
  mandai na pingoe pabeli; ngada na na ngeri S, na pangga
  ndjoroe. PalSng&ng hau woelang, na St&loe ka papangga.
   Toenanoe na kaka ja nShoe na pSdang mandjioe na. Toenanoe na piti mboala pahSpa na na ina na hina boenggShoe ja;
  na t&ngaroe ja, hau na na teanga; .na piti ja hina lo'a pakê
  w&nja wataroe, hau mSngoe poalang. Toenanoe hina ng5ndi
  ja la oema; bana taka ka la oema, ©pi ndena pingoe papadoekoeloe; na wat&roe noena na nga mata nja, hau lodoe halara..
  Toenanoe bana h&la ja ka na watïr, na hili lo'a patangSroe
  ja na mboSla pahSpa na na ina na; na ita ja hau na na
  ri malokoe.
  Toenanoe hina lakoe, lo'a pahimboe watSr, wSna I5ti. Toenanoe hi hamboeroe na nja na mangandi boeti, hina pa'Srftng
  na madoekoe ja na boeti: ka nggi lo'a moe nja, wSna nja na
  anakeada.
  Taka hina heama na anakeada: «lo'a nggoe nja pamandara,
  rimbang nggoe nja ka.» Na heama njoena na boeti: «kë ka
  njoengga.» Na heama na anakeada: «nggSra ta toe kan? rimbang ma doe dïnja.
  Taka hina heama na boeti: «kê.ka!» Toenanoe hina karai ja
  na madangga nja na boeti: «pira wSmoe nja na boeti?» Na
  heama njoena na madangga nja: »hau ri malokoe, w&nggoe
  nja.» Taka hina heama: mala ka! Toenanoe kë doe na nja ka
  na boeti; lakoe doe na nja ka la oema.
  Toenanoe bana taka ka la oema, na anakeada noena, mahoeroe
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
   •
  
  3
  
  na, malidjang ka na ihi na, rimbangoe na. Tüka hiwSna njoena
  na boeti : «kanggiki na. oemboe, heana!» Na heama njoena
  naanakeada: «rimbang nggoe nja jéa! lo'a nggoe nja pakëwatSr,
  wSnggoe kawai, kë ka njoengga, \v3moe». T3ka na' heama na
  boeti: «amboe handoeka, Xmboe hondoe mftnoe manoe ka,
  ka pekoe lakoe nggoe». Toenanoe hina pahala ja; bana pahala
  ja ka, lakoe doe na nja ka na boeti; na lo'a pamanganga
  watSr la woaka tau, na moeti oehoe, na papoe karoboe, hina
  ngSndi ja la oema. Toenanoe hina padoekoeloe nja epi, toenoe
  ja watar, manahoe ja karoboe hina wönja hina ngangoe noena
  na anakeada. Hina ka hina pingoe pangangoe pamémi.
  Toenanoe hiwana na boeti: »nggamoe ja na ngara moe,
  oemboe?» «Ndakoe pinja na ngara nggoe!* wftna na anakeada.
  Toenanoe hina heama na boeti: «kanggiki na hi nclau pinja
  na ngara moe?» Taka hiwana na anakeada: «na ina nggoe,
  na ama nggoe ndakoe ita ha, ndakoe pindja, djaka da meti
  ka, djaka ndeda meti, ndakoe pindja.) «Madja ka tocna, wana
  na boeti, mata kakoe toenggau ngara moe; O e m b o e N d i l o e
  mi la ' kan; djéa ba njoengga I D a r t , wamoe ngga.»
  Ba toenakanoe bada papingoe ngara, lakoe doe na nja ka
  I Dari, wana bana lakoe: «ha oemboe, djaka ndaningga, kanoama wiki moe ka pangangoe; mata kakoe lo'a pambawa,
  koe lo'a patSngSroe ha da ndjara, da pawoeloe na na ama
  moe la padang.» Toenanoe hi lakoe na nja ka; palSngSng tiloe
  mboea roedoeng, patoe mboea roedoeng hina mangoe pabeli
  ja; ndena beli djoe'a ja, na lakoe li la woaka tau pamanganga
  oehoe, watar.
   « In de Soemba-verhalen heet de „hold" steeds I O e m b o e N d i l o o ,
  onderscheiden door verschillende adjectieven: mi la = de arme; k a t i k o e
  w 5 = varkenshoofd, etc. De „heldin" heet steeds I B a m b o e K a h i , zoo
  noodig ook door een adjectief te onderscheiden. De „held" heeft langs
  allerlei moeilijke wegen de „heldin" te veroveren. Maar altijd „krijgen zij
  elkaar", "t Is hetzelfde onderwerp: „hoe I O e m b o e N d i l o e aan zijn vrouw.
  I B,amboe Ka h i " kwam", maar steeds op een andere wijze behandeld.
  Dit soort „volksroman" is zeer geliefd. Bij den oogst,'s avonds in de lichte
  maan, kan de verteller zijn hoorders in „verrukking" brengen met telkens
  nieuwe „verwikkelingen" te bedenken. Vooral als hij 't zoo weet te rekken,
  dat hij twee a drie avonden noodig heeft, dan is zijn naam als verteller
  voor goed gevestigd.
  Dit verhaal van I D a r i , is een der besten; vooral psychologisch mooi
  geteekend, hoe de aap de ouders van I Ramboe Kahi gunstig voor een
  huwelijk weet te stemmen.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  4
  
  SOEMBANEESCIIE VERHALEN.
   Toenanoe bana taka ka la oema, hiwana njoena I Oemboe
  Ndiloe: «Ka nggi'oe karai ningoe wataroe?» Na heama njoena
  I Dari: «Kandi ka, da woaka nggoe njoengga laloe dangoe ha,
  da lima nggoe njoengga da madita ' bakoe boeta roemba.»
  Toenanoe na kanoama pangangoe; bana hala ka pangangoe
  hiwana njoena I Dari: «oemboe, mata kakoe lo'a pambawa!»
  Toenanoe lakoe na nja ka la paraingoe, na pangea na I
  M b a l a r o e K a h i l o e *; laloe woeloe ja na maramba noena,
  na bokoeloe na ndaningoe mahama na, da mata na hama wöa
  kokoer, da kahiloe na laloe mbalSroe ha. Toenanoe na taka
  ka la oema na, taka hiwana noena na maramba: «Ka heana,
  Dari, nggara mai moe?» Taka hina heama njoena I Dari:
  «mbawa a nggoe nja; koe rongoe la tau, na mai I Dari pahikoe ha da tai kahiloe nggoe, wana I Oemboe, wSda bakoe
  rongoe. •> Taka na heama na maramba «langa taka, ba mai doe
  moe nja ka heana kau hikoe ha.»
  Hiwana njoena I Dari: «ba ndokoe * na nja na lodoe nahoe,
  haromoe ka badi la mbaroe, ka patarakoe * ndja lodoe mbaroe.»
  Toenanoe todoe na nja ka I Dari lai noe; da kanoama
  nja pangangoe, da wönja hina ngangoe. Ndedi bana hari ka,
  bana nanaroe * ka na lodoe, hiwana njoena I Dari: «ha oemboe,
  •* l i m a m a d i t a = lange vingers, heeft dezelfde bijbeteekenis als in het
  Hollandsch.
   * I M b a l a r o e K a h i l o e = breed oor. Een dergelijke reus, met oogen
  als klappernoten, komt in de meeste verhalen voor, met verschillende naam
  betiteld. Als een regel is hij 't, uit wiens handen de held zijn heldin moet
  verlossen.
  * n d o k o e = de fout, de schuld van iets zijn: b.v. n a n d o k o e n j a
  r o e d o e n g h i d a m a r o a m b a n g na n g a r a n g i a = de nacht was de
  schuld, dat zij den weg verloren.
  * t a r a k o e = de eerste morgenstralen uitzenden. Een typische toepassing'
  van 't praeBx p a : vlg. Schets v/d Soemb. Spraakkunst, pg. 42.
   " n a n a r o e = de zon even zichtbaar zijn. 't Soemb. is rijk aan woorden
  om de verschillende „uren"' van den dag aan te duiden, bv. b a r a k i r i
  a w a n g — de horizon wordt wit; n a n a r o e l o d o e = de zon even zichtbaar;
  t a r a k o e l o d o e = de eerste stralen uitzenden; p e r a d o e a p a h ë = halverwege 't stijgen (9 uur); t i d o e n g l o d o e — de zon op 't hoofd dragen,
  (12 uur); p i h i l l o d o e = de zon begint te draaien (-t 1 uur); h a p o e n g o e
  k o k o e r d j a n g g a n a = zoo hoog als een klapperboom (4; 4 uur); hap o e n g o e k o k o e r p a n d a k o e n a = zoo laag als een klapperboom ( ± 5
  uur); t a m a l o e n d o e n g = geheel onder.
  Dan zijn er nog vele woorden, welke meer „algemeen," zijn: h a d a r o e do e n g = ' s morgens vroeg als 't nog donker is; m b a r o e = 's morgens vroeg
  (van Ü—7 uur); m a l i n g = avond; r o e d o e n g = nacht; m a n d a l o r a =
  middernacht, etc. etc.
   Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  5
  
  tarakoe na nja ka na lodoe, poeroe kau kakoe tSngaroe ha da
  kahiloe moe.»
  Taka hiwana na marSmba: «ka nggini koe mandapoe ningoe?»
  «Mai kau noeloea, la ngadoe keala ' , ka pekoe ita nda ha
  da kahiloe moe.» Toenanoe lakoe da nja ka la hadidi keala,
  hina mandapoe pangadoeng la keala. Taka njoena I Dari na
  mandapoe pali ditang. Toenanoe bana tSng&roe ha ka, «ndShSroe ki nggau hakoedoe la ngadoe keala, nde pekoe ita
  nggoe.» Toenanoe bana ndaharoeng ka hina djoekflroe nja la
  keala; meti doe na nja ka na maramba. Ndedi bana meti ka
  na maramba, na tau la paraingoe noena, na hadang ndaba,
  pameti ja I Dari, wada, bana pameti ja na miri nda, v&da.
   Toenanoe hiwana njoena I Dari: «ha! pündjang! rongoe ja
  na pani nggoe njoengga; na miri mi njimi jeana laloe karace
  eti ja, laloe mbana pareata ja; kai napa ja na miri nggoe
  njoengga haromoe, laloe hamoe eti ja, ndena bihoe pambana
  parèata na, na hamoe ndiïba bana pani.» Toenanoe da heama
  da tau lai noe: «langa taka ka i njoena, na mbana pareata
  ma doe na.» Toenanoe hiwana njoena I Dari: «da pawoeloe
  pawoeloe na na maramba jeana na mameti, ambi patabini
  ndja, pa'oehi ndaba ndja, kai patea wanja na miri nggoe
  njoengga.»
  Toenanoe lakoe na nja ka njoena I Dari, na lakoe li la
  woaka tau pahapi wataroe, pamoeti oehoe hina ngandi ja la
  oema. Toenanoe bana taka ka la oema hiwana njoena I Oemboe
  Ndiloe: «na lakoe moe njoemoe, nde papinggau pangéa palakoe
  moe.» Taka na heama njoema I Dari: «ho Oemboe Ndiloe,
  ndau pinja na papinggoe njoengga, napa haromoe kau tangaroe
  ja.- Toenanoe bana kanöama nja pangangoe, bada hala ka
  pangangoc, hili lakoe na nja I Dari la maramba ha'atoe, na
  mawocloc.
  Taka hininja na ana na, na ana karéa, kawini paki ma ja.
  Toenanoe bana taka ka la oema noena, na maramba na mandapoe la banorga*, hiwana nja: < Ka heana. Dari, nggara mai
  • l a n g a d o o k e a l a = waiir JMPII naar beneden ziet in 't ravijn; zoo zegt
  men ook la n i r . n l o c I n k o p = op den stoilen oevorrand van een rivier.
   = b a n s i r a = is de ^ 1 meter liooge voorgalorij, waar men zit en bezoek
  o n t v a n g t ; ka h e l i = is do vloer in h u i s , ± 2 M. boven den grond. De
  vrouwen blijven in huis (d. w. z. op de k a h e l i ) , zittend in de deuropening.
  De gasten eteu „binnen". Vreemdelingen blijven in de voorgalerij eten en slapen.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  6
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  moe?» «Lo'a ki patadaloe ja, wana i oemboe, i toeja ' , w&na
  ngga namoe, hikoe mai.»
  Toenanoe hiwana njoena na maramba: «wönja pahapa na I
  Dari, na pingoe i bana wangoe poeloeng.» Toenanoe hida
  wönja hina hapa; bana hala ka pahapa, mata kakoe hë hoedita *
  lai Ramboe, wana.
   Toenanoe bana hê ka, na mandapoe lihi nja njoena na
  kawini, hiwana: «wönda tahapa', Ramboe!» Na heama njoena
  na kawini: «lakoe hoeloea, Dari, ba miti-ndoera moe ka, mangSdatoe i nggau!» Toenanoe na heama I Dari: «ba ata doe ma
  doemoe ngga, nggiki na hioe mangadatoe ngga,» w3na. Na
  heama na kawini: * dj è ja njoena ndakoe pinggau djaka nggi
  pawelimoe.» Hina heama I Dari: «papaleawa na ngga na kalembi
  ma doemoe namoe hikoe mai; ba peaka a nda nja, kalembi
  langa taka mi, wana I Dari, mata mi ndeda padjindjing, liama
  da pani mi, na pangga mi pahama, na riki mi pahama.»
  Na heama njoena na kawini: «ka nggikina, bau tangaroe ka
  noe, Dari, hioe li ja noena; njoengga ndaningga kalembi;
  didi ma ka, bakoe dedi la ina nggoe la araa nggoe.» Toenanoe
  na heama I Dari: «amboe toemoenoe, Ramboe, lo'a kau rongoe
  ja, wana dangga namoe, hikoe pangga londoeng, hikoe lakoe
  taka nggau.» *
  Taka na heama na ama na la bangga, hiwana: «nggara
  wana pakoe ka I Dari heana, laloe dangoe ja bana pani.»
  Toenanoe na heama na kawini: «Kalembi mi ka, na oemboe
  * t o e j a = noemt men zijn oom, getrouwd met een zuster van vader. En
  mijn zusters kinderen noemen mij ook zoo. Broers kinderen mogen niet met
  elkaar trouwen. Een huwelijk v;ui kinderen van broer en zuster, is daarentegen zeer gewensoht; zonder buitengewone redenen mag hiervan niet
  afgeweken worden.
  * hë. h o e d i t a (la ka heli) is een teeken van „vriendschap", en mag men
  nooit doen, dan na eerst verlof daartoe gevraagd en verkregen te hebben.
  * h a p a = een sirihpruim kauwen. Zonder sirih kan er niets gedaan worden.
   Bij een bezoek, geeft men elkander eerst sirih, terwijl men praat over 't
  „mooie weer'' en dergelijke onderwerpen. Heeft men zich van een pruim
  voorzien, dan eerst zal men 't doel vnn zijn bezoek vertellen.
  * hikoo pangga londoeng,
  hikoe lakoe taka nggau.
  Dergelijk soort „panton" gebruikt de Soombanees gaarne, vooral als hij
  een „naak" moet bespreken. Men heeft dan „bepaalde" uitdrukkingen, welke
  een „bepaalde" beteekenis hebben. Voor oen „vreemdeling" lastig te loeren
  on te begrijpen. Maar een studie op zich zelf overwaard.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VETHALEN.
  7
  
  nggoe» , wana. «Ka toena ka ka ihoe doena, wana na ama na
  bana heama, marau tana ja ka, nde papingoe pa nahoe dangga
  angoe nda, wana; batoenanoe bana pingoe papani I Dari,
  kanoama nja pangangoe kana ngangoe.»
  Toenanoe hida kanoama nja pangangoe, na memi ka nahoe
  da pangangoe, noe takoe doe da nja hida wönja, hiwana
  njoena na kawini: «mai kau, kau ngangoe, Dari!» Na heama
  I Dari: «njoengga ndakoe bihoe pangangoe meha, ta ngangoe
  doeang * badi hina hamoe.»
  Na heama njoena na kawini: nde'a, wana. Na heama I Dari:
  «djaka toena, ndakoe bihoe pangangoe; djaka ta doeang bé 3
  la hau toboeng, koe ngangoe bé njoena.» Toenanoe na heama
  na kawini: «doeang bawamoe, ta doeang ka doena, nda ndokoe
  wa i nja noe!»
  Toenanoe nga doeang da nja ka, loepa hala da nja ka na
  oehoe da la hau toboeng. Bada hala ka pangangoe, da wönja
  ka pahapa; na hala ka pahapa, hiwana I Dari: «mata;kakoe
  lakoe, na roedoeng doe bana marau na pangéa nggoe,» Toenanoe
  hi lakoe na nja ka.
   Toenanoe bana taka ka la oema hiwana njoena I Oemboe
  Ndiloe: «ka nggi weli, Dari?» Na heama njoena I Dari: mbawa
  a nggoe nja ka nahoe la marada, ba boeti ka doekoe.» Na
  heama njoena I Oemboe Ndiloe: «nggoemang palakoe anga,
  pangangoe ndaningoe ma!» Na heama njoena I Dari: «amboe
  handoeka ni nja na pangangoe, nahoe tai ningoe.» Toenanoe
  hadang lakoe doe na nja ka, lo'a pahapi watar la woaka tau,
  ka nggSra ka ka doena pa'ita na, na ngandi ndaba ja, na
  doekoe dira matiki. Toenanoe bana taka ka la oema, kanoama
  na nja pangangoe, toenoe ja watar, manahoe na nja karoboe
  hina wönja hina ngangoe.
  Taka hiwana njoena I Dari: «ninja na pakanandi nggoe
  njoengga, na pande pimoe, napa ngeri mandai ndai kau pinja
  ka.» Toenanoe hili lakoe na nja i la ngéa paweli na la pira
  na. Toenanoe bana ita ja ka na ama na I RSmboe Kahi,
  hiwana: hili namoe nja i ka I Dan', nggara wana ihoe namoe.»
  Toenanoe bana tiika ka hida wönja pahapa na; bada hala ka
  » ngangoe doeang = met zijn beiden uit één schotel eten. 't Is een
  bewijs dat men dan op zeer goeden voet met elkaar staat of met elkaar
  verloofd is. (Ecu dergelijk gebruik voor verloofden vindt men b.v. ook op Urk)
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  8
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
   pahapa, taka hiwana njoena na ama na I Rimboe Kahi: «ka
  heana, Dari, ka nggara mai a moe?» Na heama njoena I Dari:
  «mai nggoe nja pambawa 3.» Taka na heama njoena na ama
  na I Ramboe Kahi: «nde woekoe nggoe' papa'aranggau ,
  napa hi papaleèwa na nggau na oemboe moe, wanggoe be a.»
  Na heama njoena I Dari: «nde'a, napa mandai ndai ka badi,
  djaka na paleawa ka pamai lai njimi hikoe mai.» Taka hiwana
  na ama na I Ramboe Kahi: «kanoama nja pangana I Dari kana
  ngangoe, laloe mboehanggoe nja bana pani, na pingoe pawotoe
  angoe na bana pani.» Toenanoe da kanoama nja pangana, ba
  me mi ka hida pa'aunja. Toenanoe hina hê la kaheli, taka
  hiwSna njoena I RSmboe Kahi: «ha Dari, mai kau noeloea,
  ngangoe ningoe la lihi nggoe.» Toenanoe hina lakoe ja hida
  wönja pangana. Toenanoe hiwana I Dari: «ha Ramboe, ta
  ngangoe doeang badi.» Taka na heama njoena I Ramboe Kahi:
  «ai ha, ndakoe bihoe panga doea danggau.» «Kanggiki na hi
  ndau bihoe, Ramboe?» «Da lima moe da miting, na ihi moe
  ningoe woeloe na, djea ja hi ndakoe bihoe.» Taka hina heama
  njoena I Dari: «njoemoe oepoe la hapapa, njoengga koe oepoe
  la hapapa, handaka djoe'ang a bau oepoe.» Toenanoe hina
  dongoe.
   ~~
  Toenanoe bana hftla ka pangangoe, hiwSna njoena I Dari:
  «ha Ramboe, wönda tahapa. Toenanoe hina wönja mböala pahapa. Taka hiwana I Dari: «ha Rimboe, bakoe wSng papalakoeng mata nggoe, hama djè djea ja ka na kaba mata na na
  oemboe nggoe; pani na pahama, rikina pahama, tangaroe na
  pahama. >• Taka na heama njoena I Ramboe Kahi: «rongoe ja
  Dari, laloe pani anga be ja ka, na oemboe moe mata ma na i
  doena, njoengga mata ma nggoe i doekoe, oepahama ndaba
  nja ka na tau.»
  Taka na heama njoena I Dari: «langa taka ma nggoe, djaka
  na oemboe nggoe njoengga, ndjara, karambo'a, ata, Smboe
  peaka -, laloe mawoeloe ja.» Taka na heama njoena I Kahi:
  «kana woeloe ki ka doena! noe bana woeloe, djea mai mi
  patoengga ha,» Taka na heama njoena I Dari: napa haromoe
  ' ndo woekoo n g g o e , meest gevolgd door n d e n g a h n n g g o e , is een
  „beleefde" uitdrukking en beteckent: niet zonder reden, niet uit ijdele
  nieuwsgierigheid, er zit een bepaald doel achter, dat ik
  s a m b o e p e u k a = praat er me niet van, niet uit te spreken veel.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  9
  
  djaka ndau pahSmoe ha pa da pawoeloe na na oemboe nggoe,
  pandjiloe nja na tamoe nggoe, ' nde I Dari a ka pa.»
  Toenanoe hiwSna njoena I Dari: «mSta kakoe lakoe 3.»
  Toenanoe lakoe na nja ka; na lakoe li la woaka tau, da oehoe,
  da watSr na tidoeng na doekoe.
   Toenanoe bana taka ka la oema, na kanoama pangangoe
  hida ngangoe.
  Toenanoe mandai-ndai ki ka, lakoe na nja ka njoena 1 Dari,
  hina lakoe li la woaka na I M b a l a r o e K a h i l o e , na ita
  ha da panda djawa, na papoe ha hina ngSndi nja na kawini
  noena. Toenanoe bana taka ka: <jeada da pSnda djawa, lo'a
  patoe ndja, wana I Oemboe.» Da heama njoeda da tau lai
  noe: «ka nggara ta toe ha na, ama, da mamajiloe!» Na heama
  njoena I Dari: «mSla noe, kamang bera kai ngandja, laloe
  hamoe langa taka ha!»
  Toenanoe bera doe da nja ka hida ngandja; bada ngandja
  ka nahoe, da hamoe i ka ihoe bada pakakandja. Toenanoe
  hiwana na ama na I Ramboe Kahi: «ka nggini panda djawa
  ningoe ha? Taka na heama njoena I Dari: «pSnda djawa la
  woftka na I Oemboe ha!» «Ka nde oekoe * dangoe ma ha!» Na
  heama njoena I Dari: «ai ha, Smboe peaka, hau woaka bokoel da.»
  Taka na heama na ama na I Ramboe Kahi: «djaka toengoe
  be ka makanoama ja na ana nggoe, laloe hamoe ja na eti
  nggoe, pambocha ma nggoe ha da panda djawa» Na heama
  njoena na tau kawini: «mala noe, Dari, na oemboe moe, nde
  oekoe woeloe ma ja?» Wana njoena I Dari: «Smboe peaka,
  banda dangoe.» Taka njoena na kawini hiwSna: «lSnga taka
  ma moe nja, Dari? napa hi ndena woeloe be a.» «Noe ka ka
  doena, wana I Dari, bai ita wanja mata ngeroe ngeroe.»
  'laka hiwSna na ama na noena na kawini: «kanoSma nja
  pangana I Dari kana ngangoe bana pingoe i papani, laloe
  mboeha nggoe nja bana pani.» Toenanoe bana hala ka pangangoe, bana hala ka pahapa, lakoe na nja ka I Dari.
   i p a n d j i l o e n j a na t a m o e n g g o e ; iemands naam veranderen is voor
  don Socmbanees geen zaak van geringe beleekenis. Zijn „ t a m o e " , naam van
  een naamgenoot, meestal van een grootvader, doet hem kennen als lid van
  een bepaalde familie. Dat te veranderen wil dus zeggen, uit de familie
  uittreden en zich andere voorvaderen zoeken.
  « o e k o e = gewoonte, adat; n d e o e k o e , wat niet-gewoon, dus buitengewoon is.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  10
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
   Toenanoe bana taka ka la oema, hiwana njoena I Oemboe
  Ndiloe: «Dari, laloe lakoe Snga kan, na! rimbang ma nda
  bau lakoe, ndaningoe ma doe pangangoe, lakoe eanga moe
  ka; nggi vveli ni pakoe moe?»
  Na heama njoena I Dari: «mbawa a nggoe nja ka nahoe la
  woekoe oSmang, ba boeti ka doekoe, nga nggoe nja woea ai»,
  hiwana njoena I Dari: «ka ndaningoe ma pa nahoe b&la moe?»
  Na heama njoena I Oemboe Ndiloe; «ndaningoe ndokoe & pa!»
  Toenanoe lakoe doe na nja ka I Dari, na lakoe pamanganga
  watar, oehoe, mamatoe na pa'ita na na ngandi ndaba ja. Na
  kanoSma nja pangangoe, na wönja hina ngangoe. Na hala ka
  pangangoe hiwana njoena I Dari: «toenanoe ba pingoe ma
  doemoe nja patoenoe watSr, pamanahoe pangangoe, manahoe
  ka kau ngangoe ba ndaningga, mSta kakoe lo'a pambawa.»
  Toenanoe lakoe na nja ka la oema na na kawini. Toenanoe
  bana taka ka hiwana na ama na I Ramboe Kahi: «ka heana,
  Dari?» Taka hiwana njoena I Dari: «mai pakarai lSpoe, wanggoe,
  papaleawa na i oemboe ka!» Taka na heama njoena: «nggara
  ihi wangoe lapoe?» Taka na heama njoena I Dari: «toe wandja
  da amShoe, wana I Oemboe, ndaningoe pa kanai da.» Toenanoe
  hida wönja lapoe. Toenanoe bada wönja ka lapoe, hi lakoe na
  nja i. Na taka la ngar&ngia hina kawinindja da lapoe la woekoe
  roemba hina lakoe. Mandai ki ka hawoetoe hina hili beli ja
  hina lakoe li ha da lapoe pakawini na la pira na, na piti ha
  hawiang. Toenanoe bana piti ha ka hawiang hina lo'a la paraing na I M b a l a r o e K a h i l o e. Toenanoe bana taka ka lai
  noe, hiwana: «loe wönda kadiroe hau roepi, ningoe pakê
  wangoe, \v5na I Oemboe.? Toenanoe hida wönja hau na na
  roepi; lakoe na nja ka. Taka na roepi noena na pa'oenoe nja
  la koeloeroe lapoe. Toenanoe bana taka ka la oema na na
  kawini noena, hiwana: «ndeda rakang da SrnShoe, wana I
  Oemboe, laloe mSrShoe ha da lapoe, wönda lapoe mabokoeloe,
  wana, djea ha da lapoe koedoe, mata ndja, wönda mabokoeloe.»
  Toenanoe bada wönja ka lapoe mabokoel, lakoe na nja ka
  I Dari. Ndedi na marau bada piti ha da lapoe hina kanaboe
  hau na na roèpi maweli la oenoe lapoe.  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  11
  
  hapa.» Toenanoe lakoe na nja ka I Dari, bana tfika ka la
  padoea ngarSngia, na kawini ndja da lapoe noeda la woekoe
  roemba. Toenanoe hina lakoe pangalang la oema na; bana
  taka ka la oema hina kanoama nja pangana I Oemboe Ndiloe.
   Toenanoe bada hala ka pangangoe hiwana njoena I Dari: «mata
  kakoe lo'a patangaroe ha da ndjara pawoeloe na na ama moe
  la marada.» Taka hiwana njoena I Oemboe Ndiloe: «amboe
  lakoe anga anga, Dari!» Taka na heama njoena I Dari: «nde'a,
  lo'a nggoe nja patangaroe ha da ndjara da pawoeloe na na
  ama moe handaka na.» Toenanoe lakoe na nja ka hina lakoe
  li ha da l&poe pakawini na hina piti ha hawiangoe hina lakoe
  li la paraingoe noe kawai na mameti maramba na. Toenanoe
  bana taka ka, hiwana: -wönda hau rimalokoe, ningoe pake
  wangoe, I Oemboe.» Da wönja ha» na, bana kê ja ka, na
  poehi ja la oenoe koeloeroe lapoe. Hili lakoe na nja i la oema
  na na kawini. Toenanoe bana taka ka, hiwana njoena na ama
  na na kawini: "Kanggikina Dari! handaka mai moe papiti lapoe,
  ngandi beli ha; handaka mai moe papiti lapoe, hili ngandi
  beli ha.» Na heama njoena I Dari: ha Oemboe, ndena manggawa nja na oemboe nggoe njoengga, na nggoemang padiha
  ha da amahoe, na tangaroe ha dangoe da, nde dangoe da,
  ngganapoe da, nde ngganapoe da.»
  Taka hiwana njoena na ama na: «pareangganja pangana I
  Dari; laloe pingoe ja papani.» Toenanoe kanoama na nja pangangoe, da wönja, na ngangoe doe'ang dangoe noena na
  kawini. Bada hala ka pangangoe hiwana njoena I Dari: «batoena
  nahoe, njoengga pa mangangoe doea danggau, mandai ndai
  1 Oemboe ka na mahiloe ka ba kalembi mi dimi, njoengga
  doekoe hau ngara ka, djea ja hiwanggoe.»
  Taka na heama na kawini: «langa taka, ka nde oekoe woeloe
  ma ja na oemboe moe?» Na heama I Dari hiwana: *ai ha,
  laloe mawoeloe langa taka ja na oemboe nggoe njoengga, la
  lapoe la koeroeng na patapoe-tapoe ndja da amahoe na.»
  Toenanoe bada hala ka pahapa hiwana I Dari: mata kakoe
  lakoe wa, piti ha da lapoe!» Toenanoe lakoe na nja ka; ba
  talioe na ka hida piti ha da lapoe, hina da piti ha, na kanaboe
  hau na na ri malokoe. Taka hiwana na ama na I Ramboe Kahi:
  «kajiggSra pakarai nda, wana ihoe na oemboe na I Dari!» '
  ' wiina — do Soembiuipes gebruikt gaarne de zin constructie met wa, om
  een doel aan te duiden, dat uu-n wil bereiken; bv. zij gingen heen om hem
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access.  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  12
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  Njoena I Dari bana lakoe, na lakoe li pamanganga oehoe,
  watar, katabi, na ngandi nja na oemboe na hina ngangoe.
   Bada hala ka pangangoe: «ha Oemboe Ndiloe, poeroe kau la
  tana, lakoe nda la hoemoer!» Na heama njoena I Oemboe
  Ndiloe: «ka pameti ja, wamoe ka, kau pa'aungga la hoemoer.»
  Na heama I Dari: «nde tau makatoaba ka njoengga, mai kau
  kata ihoe kau, wanda nggamoe.» Toenanoe hina lakoe, na
  jila ja wai, na ihoe ja; na hala pa'ihoe ja, «lakoe la mamarau
  hawoetoe. Kau ndoalak kakoe tangaroe kau.» Toenanoe hina
  lakoe la mamarau hawoetoe, na tangaroe ja, hiwana njoena
  I Dari: «laloe timbi ha da woetoe rara • moe.» Toenanoe
  hina pa'aunja hina hili ihoe ja, na piti nja kawita ai hina kori
  ja na woetoe rara na. Na hala pakori ha hina ihoe ja: lakoe
  marau hawoetoe kakoe tangaroe kau.» Toename hina lakoe
  marau, djaka ka, wana, lakoe nda la oema. Toemanoe hida
  lakoe la oema; na "kanoama pangangoe hida ngangoe. Na hala
  ka pangangoe, hiwana I Dari: «mata kakoe lo'a pambawa.»
  Lakoe na nja ka I Dari, na lo papiti ha da hinggi komboe,
  da pawoeloe na I Mbalaroe Kahiloe, tera na, roehi banggi na,
  kabeala oeloe nggeding, kaloemboetoe pakamboeli *, kanai *
  kapoe pakamboeli, likoe pakarandja *, toangaloe paboroe na,
  nimboe padoekoe na. Toenanoe hina ngandi nja, hadang kau
  boroeng; na pabanggi nja kabeala, na pahili kaloemboetoe, na
  papeaka nja patera; bana ngganapoe ndaba ka la ihi na nahoe:
  malau poeroe kau la tana, kakoe tangaroe kau. Na poeroe ja
  la tana I Oemboe Ndiloe, taka I Dari na mandapoe labangga:
  to vangen = da l a k o e : ka ta j a p a j a , w a d a : (zij gingen: wij zullen hem
  vangen, zeiden zij.). Zie do talrijke voorbeelden in dit verhaal.
   * w o e t o e r a r a = een schurftige uitslag, waaraan de zich nooit badende,
  maar zich met klappervet insmeerendo Soembanees zeer veel lijdt.
  * p a k a m b o e l i = de sirihtasch van panda bladeren gevlochten, wordt
  versierd met rood en zwart garen, waarmee men heel aardige figuren op de
  tasch weet in te naaien.
  ' k a n ai = 't algomoene woord voor een voorwerp, waar men iets in kan
  doen, hoo groot of hoe klein ook. Echter altijd gebruikt voor eon kalknotie
  of kalktasohje.
  « l i k o o p a k a r a n d j a = om de 4 & 5 IL langen lendendoek, gewikkeld
  om zijn buik, vast to houden, maakt men eon gordel van touw (likoe). Dit
  ±- 20 M. lange dunne touw, wordt tot een streng gewonden, welke juist
  om 't lichaam past, Dit touw is aan de twee bochten met rotan omvlochten
  ( p a k a r a u d j a ) , welke uiteinden dan met een touwtje aan elkaar gebonden
  worden.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
   13
  
  mala palo'angoe maingoe la hangga nggoe, kakoe tSngXroe kau ,
  djakau paraka mining kakoe pinggau, djaka ndau paraka
  mining, kakoe hoekoetoe ja na eti nggoe.» Toenanoe palo'angoe
  maingoe I Oemboe Ndiloe, taka hiwana njoena I Dari: «ndjala
  hawoetoe na tera moe.» Toenanoe na hili patera ja hiwana:
  djea ja ka, na kana la eti nggoe!» '
  Toenanoe hiwana njoena I Dari: «rongoe ja na papani nggoe
  njoengga, ningoe haatoe na na kawini, Ialoe manandftngoe ja,
  mala kata lo'a papiti ja.» Taka na heama na oemboe na:
  «djaka jéa p&koe, Dari, oehimboe himboe be ja lambongoe
  nge'a pakanaboe nda.» Taka na heama njoena I Dari: «amboe
  handoeka nja lai noe, djaka talo'a, na wö be nda; napa doea
  modoeng kata lo'a.»
  Toenanoe bana toama ja ka na rehi, lakoe da nja ka. Toenanoe bada taka ka lai noe, hiwana na ama na I Ramboe
  Kahi: -toe ma na I Dari, mbada karea na nja na oemboe na,
  ndedi ningoe a nggara nggara la oema nda.» Taka na heama
  njoena I Dari: <toena hikoe mai kareanja na oemboe nggoe,
  kana mai papiti ja I RSmboe Kahi, wanggoe.» Taka na heama
  na ama na: > ai ha, banda ndena ngandi, ndjara ndena ngandi,
  ata ndena ngandi, ndakoe bihoe pawönja ja na ana nggoe.»
  Taka hiwana njoena I Oemboe Ndiloe: «djaka jéa pakoe, Dari,
  Ialoe pahandoeka ka njoengga, tau mila ma doeta.» Taka na
  heama njoena I Dari: «ha Oemboe, amboe handoeka nja lai
  noe, njoengga matanggoe wöngoe banda.» *
  Toenanoe hiwana I Dari: «ha oemboe noedita, djaka djea
  ha da banda, amboe handoeka ndja lai noe, ndjara, ata, karambo'a koe wönggau hau parangoe ata djoea, milioe patama
  nja la koeroeng » na oemboe nggoe.» Taka na heama njoena
  " n a k a n a la e t i n g g o e = 't treft mijn hart, d. w. z. 't is geheel naar
  mijn zin.
   2 b a n d a = goederen, bezittingen. Zoo zegt men: b a n d a la o e m a ,
  b a n d a la m a r a d a d.w.z. goederen in huis (goud en kleeren) en goedereu
  O]) 't veld (paarden, karbouwen etc.)
  Ook wordt 't gebruikt in de beteekenis van b r u i d s c h a t , welke bestaat
  uit die twee soort goederen.
  * t a m a la k o e r o o n g = de kamer binnengaan, wil zeggen, met een
  vrouw afzonderlijk in een kamertje slapen, 't Groote Soemba huis is van
  binnen verdeeld in tal van kleine hokjes, met wanden van klapperbladeren
  of matten van pandan bladeren gevlochten. Deze zijn voor de getrouwde
  paren. Andere menschen slapen op lange bale bate's. De maagden worden
  ook in zoo'n kamertje opgeborgen, onder de hoede vnn een oude vrouw.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  14
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
   na ama na I Ramboe Kahi: «toenanoe ba ngaroe na I Dari
  ja, koe patamanja la koeroeng na oemboe moe.»
  Toenanoe hina patama nja la koeroeng. Toenanoe bana patama nja ka la koeroeng, lima mboea nomoe mboea roedoe
  na na mandai na, taka hiwana na ama na I Ramboe Kahi:
  «toenanoe ba mangoama na nja ka na ana nggoe, ta kangaratoe ja hakoedoe, toboeng karambo'a he'au na, doea ngioe
  da da we", he'au kamambi.» Toenanoe bana hSla ka patoboeng ',
  pahoendjoe *, hiwana njoena I Dari: «haromoe la mbaroe
  kai lo'a papiti banda la parai na i oemboe.»
  Toenanoe bana hadang ka la mbaroe, lakoe da nja ka, na
  ama na I Ramboe Kahi, na ina na, na poelangéa na, da dawa
  na, da laleaba na, da bokoe na, lakoe ndaba. Taka hiwüna
  njoena I Dari, na peaka nja na oemboe na: «ha oemboe,
  djaka ta lakoe, ndeta beli la pangéa nda amang; ninja na
  paraing na patoera nggoe, mbinoe tau, mbinoe ata na.» Taka
  na heama njoena I Oemboe Ndiloe: «koe kikoe-kikoeng be lai
  njoemoe, Dari, nde nggara ndokoe papani nggoe, pingoe ma
  moe nja doemoe.» Taka na heama njoena I Dari: «djea doe ja
  hiwanggoe, mata kakoe tanggoe wöngoe banda la ama jera moe.»
  Toenanoe lakoe da nja ka, bada tSka ka la paraingoe noena,
  hiwana njoena I Dari: «pa'oehi tau dangoe dangoe ata, kai
  rongoe bakoe pareata, wana I Dari.» Toenanoe mareni ndaba
  ka na tau. Taka hiwana njoena I Dari: «tangaroe, na maramba
  ba wanggoe, ninja ka, laloe hamoe eti ja, ndena mbana na
  pareata na; toenanoe hiwanggoe, pa'oehing banda, pa'oehing
  ata, ka wönja wili na na maramba kawini.»
  Toenanoe hida pa'oehing ata, ndjara, karambo'a, vvë, kamambi,
  ahoe, na pa'oehi ndaba ndja, hina wönja na ama jera na I
  Oemba Ndiloe Toenanoe bana hala ka pawönja, na toboeng,
  na hoendjoe. Toenanoe bana hala ka pangangoe, lakoe na nja
  ka na ama jera na I Oemboe Ndiloe.
   Toenanoe bana lapahoe ka hiwana njoena I Dari: «Oemboe
  Ndiloe, hala nggoe nja ka palalê * kau , parada nggau ; njoengga
  ' t o b o e n g = slachten, d. w. z. met een kapmes de strot inhakken, bv.
  van een karbouw, paard.
  ^ h o e n d j o e = slachten d. \v. z. steken met een mes, bv. van oen varken.
  Zoo gebruikt men r o e r i = slachten van kippen, d. w. z. de kop afhakken.
  » 1 a 1 ë = trouwen (van den man), lë = echtgenoot, lal 5 = tot echtgenoot worden.
  p a h a = trouwen (van den man) m a n g o a m a = trouwen (van de vrouw.)
  Hiervoor gebruikt men ook wel k a n o a m a = klaar maken.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  15
  
  doekoe lakoe nggoe nja ka palalê.» TSka na heama njoena I
  Oemboe Ndiloe: «amboe lakoe, mata kakoe paha nggau ka
  kawini lai jehoe. >
  • Taka hiwana njoena I Dari bana heama: < ai
  ha, oemboe, ndakoe bihoe, njoengga tau ningoe woeloe ihingoe
  ka, na tau lai jehoe na kadoadahoe na manoela na; na palingoe
  ki pa djaka koe himboe hama nggoe, banda ndakoe wöngoe,
  woaka ndakoe toengoe.»
  Toenanoe lakoe na nja ka I Dari la angoe na paboeti la
  woekoe oatnang.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  16
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  I.
   I D a r i , de s l i m m e a a p . •
  
  Aldus is 't begin. Er waren eens twee menschen en zij
  baarden één kind, een jongen was 't. Toen 't geboren was, na
  drie dagen, stierf zijn moeder. Korten tijd daarna stierf zijn
  vader. De zuigeling bleef nu alleen over. En 't bleef maar
  huilen. Menschen in de buurt, waren er niet; ver weg (waren
  zij). Er was niemand die zijn ouders begroef; totdat de honden
  ze geheel (opgegeten) hadden.
  Wat dit kind betreft, hoe zou 't daarmee zijn! dat was
  wónder-machtig; 't werd 15 dagen, 't werd wat sterker, 't kon
  zich op zijn rug keeren. Na verloop van tijd, 't kon zich omwentelen; vervolgens langzamerhand, struikelend liep hij. Na
  verloop van een maand, hij was sterk genoeg om te stappen.
  Toen meende hij dat hij honger voelde. Hij nam de sirihmand van zijn moeder en maakte die open; hij keek er in,
  een halve gulden; hij nam dien en ging er maïs voor koopen,
  één klos. En hij bracht 't thuis; toen hij thuis gekomen was,
  vuur wist hij niet te maken; die maïs at hij rauw, iederen dag
  een rijtje.
   Toen hij de maïs op had, ging hij wederom de sirih-mand
  van zijn moeder nazien; hij zag één rijksdaalder. En hij ging;
  maïs gaan zoeken, zeide hij maar. En hij ontmoette iemand,
  die een aap bij zich had; en hij, die den aap droeg, vroeg:
  waar gaat gij heen, zeide hij tot den knaap. En de knaap
  antwoordde: «ik ga eten zoeken, ik lijd honger». De aap
  antwoordde: koop mij. De knaap antwoordde: wat moet ik met
  je doen? 't is hongerlijden met je. Maar de aap antwoordde:
  koop mij. Toen vroeg hij hem, die den aap verkocht: hoeveel
  zegt gij voor den aap? En hij, die hem verkocht, antwoordde:
  één rijksdaalder, zeg ik er voor. En hij antwoordde: in orde!
  Hij nam den aap en ging naar huis. Toen hij thuis gekomen
  was, ging de knaap slapen, zijn lichaam was slap, hij leed
  honger. Toen zeide de aap: wat scheelt u daar toch, heer!
  De knaap antwoordde: ik hier heb zoo'n honger! ik ga maïs
  koopen, zei ik zooeven; koop mij toch, zeidet gij! Toen
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  17
  
  antwoordde de aap: wees niet bezorgd, bind mij niet voortdurend vast, maak mij los opdat ik gaan kan. En hij maakte
  hem los, toen hij hem losgemaakt had, ging de aap heen; hij
  ging maïs stelen in een anders tuin, hij sneed padi, hij plukte
  pompoen en hij bracht 't naar huis. Toen maakte hij vuur,
  roosterde maïs, kookte de pompoen en hij gaf 't en de knaap
  at. Nu voor 't eerst leerde hij kennen gekookt (eten) te eten.
  