text: Jozef Chalmet op een kiesmeeting
  
  te Maldegem in 1929
  
  Gentse syndicale middens was Chalmet opgemerkt en hij kreeg steun bij de uitbouw van
  een vakbondswerking in de regio Zelzate. Begin 1919 werd een vakbondsafdeling opgericht.
  Al snel ontplooide Jozef Chalmet ook politieke
  activiteiten: in 1925 werd hij op de strijdplaats
  verkozen als volksvertegenwoordiger; in 1933
  werd hij benoemd als burgemeester van Zelzate. Hij bleef beide functies uitoefenen tot
  zijn dood in 1962.
  KRONIEK
  Een goed christen stemt rood
  Piet Creve, departement Archief AMSAB
  
  In zijn toespraak bij de opening van de Jozef
  Chalmet-tentoonstelling in Zelzate op 13 maart
  verwees Luc Van Den Bossche onder meer naar
  het historische anti-klerikalisme van de socia^
  listische beweging in België. In Vlaanderen
  was die houding minder uitgesproken dan in
  Franstalig België. Maar aangezien precies daar
  het zwaartepunt van het socialisme lag, heeft
  dat socialisme in de beeldvorming een weinig
  genuanceerde anti-klerikale stempel overgehouden. Een van de figuren die dit beeld wat
  bijstellen, is Jozef Chalmet.
  Jozef Chalmet werd geboren in 1897 en groeide op in omstandigheden die bijna archetypisch
  zijn voor het platteland op het einde van vorige
  eeuw: een kroostrijk katholiek gezin dat de
  eindjes aan mekaar probeerde te knopen met
  de uitbating van een boerderijtje en een café.
  Hij kwam eerder toevallig in de socialistische
  beweging terecht. Als metser bij Kuhlmann,
  een groot chemisch bedrijf langs het kanaal
  Gent-Terneuzen, schreef hij op vraag van zijn
  makkers een brief over de werkomstandigheden aldaar.
   Afhankelijk van de bronnen stuurde Chalmet
  de brief naar één of twee katholieke kranten
  en naar de Vooruit. De katholieke pers weigerde publicatie; de Vooruit nam het artikel op. In
  
  Jozef Chalmet maakte een scherpe analyse van
  de omstandigheden waarin hij syndicaal en
  politiek actief was. Hij opereerde in een overwegend agrarisch milieu. De minderheid van
  de bevolking die werk vond in de industrie,
  werkte dan nog deels als seizoenarbeider in suikerfabrieken of als grensarbeider langs het Nederlandse deel van het kanaal Gent-Terneuzen. Bovendien was het overgrote deel van
  zijn doelpubliek katholiek. Chalmet beweerde
  dat van de 2000 leden die de vakbond had in
  1924, er 1900 praktiserend katholiek waren. In
  talrijke toespraken en geschriften klonken
  steevast beide thema's door: de landbouwproblematiek en de verhouding godsdienst-socialisme.
  Wat dat laatste betreft, putte Chalmet zich uit
  in het aantonen dat een christelijke overtuiging en een socialistische visie niet onverenigbaar waren. Sterker nog: een echte christen
  moest voor het socialisme kiezen. Zijn permanente aandacht daarvoor was niet alleen het
  resultaat van politieke feeling en tactisch inzicht, maar sloot naadloos aan bij zijn eigen
  wortels. Uit persoonlijke stukken spreekt bovendien een levenslange christelijke overtuiging. Dat zijn preoccupatie met de relatie religie-socialisme meer dan electorale motieven
  had, blijkt voorts uit zijn nationale en internationale activititeiten op dit terrein(1).
  TGSB 1998/ 2
  
  In September 1929 verscheen in Vooruit en
  Volksgazet een oproep van een Nederlandse
  voorman van de religieus-socialistische beweging. Hij spoorde de Belgische socialisten aan
  om ook zo'n beweging op te richten. Het idee
  viel in vruchtbare aarde. Midden 1930 stichtten een aantal mensen uit het Gentse een religieus-socialistisch verbond. Jozef Chalmet werd
  er voorzitter van. De organisatie richtte voordrachten in, onder andere met H. Roland Holst.
   Chalmet bracht in Het Noorderlicht, Weekblad
  der Federatie van Vakbonden te Selzaete en omliggende, B. W.P., omstandig verslag uit van deze
  bijeenkomsten. Eind 1931 probeerde een congres in het Volkshuis van Brussel de diverse
  groepjes die in België werkten rond de verhouding tussen godsdienst en socialisme, te organiseren. Jozef Chalmet fungeerde er als voorzitter; één van de deelnemers was Isabelle Blume.
  Het congres besloot onder meer tot de oprichting van een Nederlandstalige en een Franstalige federatie, wellicht een referentie naar de
  verschillende situatie in beide gemeenschappen.
  Jozef Chalmet is om meerdere redenen een
  markant en interessant figuur. Zijn leven en
  werk schreeuwen om een goede biografie.
  Dankzij de tentoonstelling over Chalmet en de
  socialistische beweging in Zelzate is er nu meer
  materiaal beschikbaar. Bovendien zijn er nog
  belangrijke getuigen in leven.
  De expositie werd gerealiseerd door het AMSAB
  en CSC-Vormingswerk-afdeling Zelzate. Ze liep
  van 13 t.e.m. 16 maart in het gemeentehuis van
  Zelzate en trok ongeveer 800 bezoekers.
  (1) grotendeels gebaseerd op: P.C. VAN GESTEL, Het
  religieus-socialisme,
  Leuven: De Vlaamsche
  Drukkerij, 1932.
   European Social Science History
  Conference (ESSHC), Amsterdam
  Rik Hemmerijckx, departement Archief
  AMSAB
  Sinds 1996 brengt de ESSHC wetenschappers
  bijeen die sociaal-historische fenomenen verklaren vanuit hun specifieke invalshoek. Het
  is dus zeker geen conferentie waar alleen historici terechtkunnen, ook politicologen, sociologen, communicatiewetenschappers, demografen en kunsthistorici vinden er ruim hun
  gading. De conferentie had plaats op 5-7 maart
  en was georganiseerd volgens 24 verschillende
  netwerken, waarvan het Labour-netwerk er
  slechts één is. In tegenstelling tot het groots
  opgezette karakter van de ESSHC - er waren
  meer dan 1000 deelnemers en 800 sprekers
  stelden er een paper voor - kan men niet zeggen
  dat het hier om een megagebeurtenis ging. De
  diversiteit aan onderwerpen en sprekers was zo
  groot dat de sessies nooit een echt grootschalig
  karakter kregen. Dit neemt niet weg dat de
  conferentie een uitgelezen plaats is om de lopende studies te toetsen aan de kritieken van
  een internationaal publiek en het soms beperkte
  geografische onderzoek te vergelijken met gelijkaardig onderzoek in het buitenland. Het is
  onbegonnen werk om hier een overzicht te
  geven van de verschillende lezingen die betrekking hadden op het onderwerp van de arbeidersbeweging. Verwijzen we enkel naar de
  lezingen van Stéphane Courtois over de verhouding tussen de Franse KP en de Komintern,
  deze van Jan Kraus over de rol van de arbeidersbeweging in de democratisering van Afrika (1988-1995), en deze van Nuno De Avelar
  Pinheiro over fotografie en sociale geschiedenis.
   Dirk Luyten (VUB) en ikzelf, stelden er even-
  
  TCSB 1098 ./ 2
  
  eens onze studie voor over Belgian Labour in
  ging soms radicale gedaanteverwisselingen
  World War II: Strategies of survival organizations,heeft ondergaan. Het manifest is gepubliceerd
  movements and labour relations. Een korte syn- op een moment dat er van een echte arbeidersbeweging nog geen sprake was. In 1848 stond
  these: door de oprichting van fabrieksraden,
  men nog maar aan het begin van de industriamet dikwijls paternalistische inslag, kwam het
  lisatie; toch was het manifest in het revolutiezwaartepunt van de arbeidsverhoudingen op
  jaar 1848 niets minder dan een oproep tot verzet.
  ondernemingsvlak te liggen. De patronale antiHet was tegelijk een weergaloze aanklacht aan
  syndicale strategie zou evenwel gecounterd
  het adres van het kapitalisme en een visionaire
  worden door het ontstaan van meer radicale
  kijk op een arbeidersmaatschappij in wording.
  organisaties vanuit het verzet. In de naoorlogse
  Tegen het einde van de 19e eeuw fungeerde
  periode kwam het tot een herstel van de
  het
  zowat als één van de belangrijkste referenvooroorlogse arbeidersverhoudingen, maar ontiewerken
  van de socialistische arbeidersbeweder druk van de syndicale verzetsorganisatie
  ging
  in
  Europa.
  Met de oprichting van de Sovwerd het overleg ook uitgebreid naar ondernejetstaat
  in
  1917
  werd het meteen het ideomingsvlak. In een volgend nummer van Brood
  logische grondvest van de communistische be& Rozen zal Brigitte De Mulder ingaan op de
  weging.
  Samen met de tanende belangstelling
  lezingen over de vrouwenbeweging die op de
  voor
  het
  marxisme raakte het bij de sociaalconferentie aan bod kwamen.
  democratie meer en meer op de achtergrond.
   De betekenis die het Communistisch Manifest
  vandaag nog heeft is moeilijk te bepalen. Voor
  Voor meer informatie over de conferentie : schrijven
  sommigen is het verworden tot een historisch
  naar ESSHC 1998, IfSG, Cruquiusweg 3 1 , 1019 AT
  document dat politiek niet meer relevant is,
  Amsterdam, Nederland. U kan ook de ESSHC website
  voor
  anderen is het dan weer een onuitputteconsulteren via Internet : http://www.iisg.NL/ESSHC
  lijke bron voor hun maatschappijkritiek.
  Vanaf 1 mei is in de leeszaal van het AMSAB
  een kleine tentoonstelling te zien van verschillende uitgaven en vertalingen van het CommunistischManifest. Naast verschillende Belgische,
  ISO jaar Communistisch Manifest
  Nederlandse, Franse, Duitse en Engelse edities
  is er ook een manifest in stripvorm te zien. Het
  originele
  manifest, uitgegeven bij Burghard te
  Rik Hemmerijckx, departement Archief
  Londen, is eveneens in het bezit van het
  AMSAB
  AMSAB, maar wordt wegens zijn onschatbare
  waarde niet geëxposeerd.
  150 jaar geleden, in 1848, stuurden Karl Marx
  en Friedrich Engels hun Communistisch Manifest de wereld in. Het is sindsdien uitgegroeid
  tot één van de meest verspreide politieke geschriften met talloze heruitgaven en vertalingen. De betekenis die vandaag aan het manifest gegeven wordt is in de loop van de jaren
  sterk geëvolueerd, zoals ook de arbeidersbewe-
  
  TGSB 1998/ 2.
  