text: B. J. HOFF
  
  P A T E R W. G. A H L B R I N C K
  
  1885-1966
  
  Op 27 augustus 1966 overleed te Paramaribo op 81-jarige leeftijd
  pater W. G. AHLBRINCK C.S.S.R., schrijver van de iswcyc/o/>a«fte
  rfer .Karaïèen en leider van twee expedities naar de bovenlandse
  Indianen.
  W. G. AHLBRINCK kwam op 25-jarige leeftijd naar Suriname.
  Einde 1911 aangesteld als kapelaan van de S. Rosa-kerk kwam
  hij meteen in aanraking met het bosleven: de nabije Saramaccastraat was het terrein van de balatableeders die de feesten van
  het einde van het jaar in de stad kwamen vieren en daarbij, tot
  zorg van de jonge missionaris, snel door hun moeizaam verdiende
  geld heenraakten. AHLBRINCK richtte zich tot hen in vergaderingen en door een brochure, maar belandde plotseling in een geheel
  ander milieu doordat hij benoemd werd tot pastoor van de
  'Chinese' kerk in de Burenstraat.
  Twee jaar later, in 1913 volgde AHLBRINCK'S overplaatsing
  naar Albina aan de Marowijne. De Caraïben van die rivier werden
  toen sinds een kleine 20 jaar door missionarissen uit Albina bezocht, en ALHBRINCK'S toewijding aan juist dit onderdeel van
  zijn taak leidde er toe dat hij ook tot geestelijk verzorger van alle
  andere Caraïben in Suriname werd aangesteld. Hiermee begon een
  periode van vijf jaar waarin AHLBRINCK steeds op reis was langs
  de Surinaamse benedenrivieren, met de trage vervoersmiddelen
  van die tijd: een tentboot, later een Indiaanse zeilkano; de lange
  uren op de rivier productief makend door Caraïbisch te leren van
  zijn Indiaanse assistent.
  AHLBRINCK'S besluit om naast het Surinaams ook het Caraïbisch te leren is kenmerkend voor zijn behoefte aan begrijpen, en
  Pater H. SCHIPPERS van het Secretariaat Suriname Missie te Amsterdam betuig ik mijn dank voor enkele missiepublicaties waarin ik gegevens over de levensloop van AHLBRINCK kon vinden.
   288
  
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 08:02:57PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  r
  
  Pater W. G. Ahlbrinck, 1885-1966
  (foto GEIJSKES,
  
  1960)
  
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 08:02:57PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  PATER W. G. AHLBRINCK 1 8 8 5 - 1 9 6 6
  
  289
  
  aan een zekere geestelijke vereenzelviging met zijn nieuwe parochianen, waarbij hij zelf ook de rol van leerling wel wilde spelen.
  Hij schrijft: "En gij gevoeldet, wildet gij den Karaïb werkelijk
  behulpzaam zijn, dat gij meer moest doen dan aanleeren een doode taal, dat gij nl. ook zijn gedachten moest kennen, zijn opvattingen, zijn levensbeschouwingen." (1). Daarin valt vooreen missionaris heel wat te prijzen, bijv.: "De Karaïb, ('t treft u zó, dat
  ge hierin bij hem schijnt achter te staan) betwist niet één plant,
  niet één dier, hoe klein en nietig ook, hun recht op bestaan. Het
  overtollig planten-uitroeien en dieren-doden veroordeelt hij en in
  de folklore wordt het onverbiddelijk gestraft". (2)
  Na vijf jaar moest AHLBRINCK, verzwakt door malaria, het
  reizen opgeven. Hij werd kapelaan in de Gravenstraat (1918)
  maar kreeg gelegenheid zijn Caraïbische studie voort te zetten
  en daartoe geregeld een dag of vijf in een Indiaans dorp door te
  brengen. Zes jaar later sloot hij zijn werk af, vertrok naar Europa,
  sprak op het Haagse Amerikanistencongres, en richtte de Surinaamse afdeling in op een grote missietentoonstelling in Rome,
  in welke stad hij het bericht ontving van zijn aanstelling als
  missionaris voor de Indonesische immigranten (1925).
   Teruggekeerd in Suriname, trachtte AHLBRINCK relaties met
  enkele Javanen aan te knopen door een stuk bos bij Copieweg te
  ontginnen en een soort landbouwcoöperatie te stichten. Zoals hij
  geprobeerd had de Caraïben nader te komen door zich in hun
  levensbeschouwing te verdiepen, trachtte hij zich nu met de Javaanse landbouwers te vereenzelvigen door zelf uren lang mee te
  hakken en te spitten in de ontginning. Na moeilijke beginjaren
  bereikte AHLBRINCK zijn doel. Tot zijn dood heeft hij nog veertig
  jaar op Copieweg gewerkt, drie maal zo lang als zijn Indiaanse
  periode.
  Toen AHLBRINCK zijn nieuwe taak op Copieweg al ter hand had
  genomen, besloot de Koninklijke Akademie van Wetenschappen
  tot uitgave van zijn if ncyc/0/>a£^'e: in 1931 kwam het omvangrijke boek van de pers. De inrichting er van is ongewoon: het is
  een lexicon van woorden en grammaticale affixen, dat uitvoerige
  ethnografische artikelen bevat onder de titels die zich daartoe
  lenen, zoals om enkele te noemen de woorden voor 'mens',
  'vlechtriet', 'tabak', 'geest'. Het motief voor deze alfabetische inrichting van het grote werk laat zich wel vermoeden. AHLBRINCK
  beschikte niet over een samenbindend theoretisch kader voor
  zijn onderzoek: wat hij van de evolutionistisch georiënteerde
  
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 08:02:57PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  290
  
  B. J. HOFF
  
  ethnologische theorieën van zijn tijd had leren kennen stemde
  hem sceptisch, zodat hij zich liever van onderwerp tot onderwerp
  verliet op zijn eigen gezond verstand en dat van zijn informanten.
   Zo ontstond een boek waarin de latere lezer eerst de weg moet
  leren vinden, maar dat hem dan ook een massa gedetailleerde,
  ongekleurde observatie biedt. Ook voor wat de taalkunde betreft,
  probeerde AHLBRINCK zoveel mogelijk vanuit de Caraïbische
  feiten zelf zijn weg te vinden, daarmee het traditionele latiniserende kader vermijdende waarin zoveel missionarissen en anderen
  hun grammatica's gegoten hebben. In AHLBRINCK'S analyse vervult, naast het woord, het morfeem ('affix') een centrale functie.
  AHLBRINCK is in zijn Javaanse tijd nog twee maal op Indiaans
  
  terrein teruggekeerd door deel te nemen aan twee expedities naar
  het bovenland van Suriname. De eerste, met STAHEL en anderen,
  had als een van zijn taken het opmeten van het waterdebiet van
  de Koeroeni en de New River, met het oog op de grenskwestie met
  Brits Guiana (1925). AHLBRINCK ging mee omdat men hoopte met
  de Trio's in aanraking te komen, maar doordat het gebied vrijwel
  onbewoond bleek waren de ethnografische resultaten gering. Een
  verslag van de zeer zware reis verscheen in 1929. (3)
  Vruchtbaarder in ethnografisch opzicht was de tweede expeditie, naar de bronrivieren van de Marowijne, die in 1937 ondernomen werd met als uitsluitend doel het opzoeken van de daar
  wonende Indianen. Het verslag (4), pas veel later (1956) gepubliceerd, bevat belangrijke gegevens over de Wajana's, de Wajarikoele's en de Wama's; de laatste uitzonderlijk als de enige van
  de tientallen Caraïbische stammen die geen kostgronden aanlegt
  en geen boten maakt.
   In 1958 ten slotte, werd AHLBRINCK afgevaardigd naar het
  Amerikanistencongres in Costa Rica, waarover hij in dit tijdschrift een mededeling heeft gedaan. (5)
  De schrijver van deze herdenking heeft in de jaren 1956-58
  AHLBRINCK enkele malen op Copieweg bezocht. Wat gemakkelijk
  plechtige beleefdheidsbezoeken hadden kunnen worden, werd
  door pater AHLBRINCK en zijn jongere collega's zonder veel omslag veranderd in een soort kleine familiefeestjes, waar mijn vrouw
  en ik de prettigste herinneringen aan hebben. Die hem gekend
  hebben zullen zich de overledene niet alleen herinneren als auteur
  van twee boeken van blijvende waarde over de Surinaamse
  Indianen en als energiek missionaris, maar ook als een vriendelijk,
  bescheiden en wijs man.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 08:02:57PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  PATER W. G. AHLBRINCK 1 8 8 5 - I 9 6 6
  
  29I
  
  BELANGRIJKSTE GESCHRIFTEN
  der A'araïten. Verhandelingen Kon. Akademie van
  Wetenschappen, Afd. Letterk., N.R. 27, 1. Amsterdam 1931, xiv +
  555 PP- + 160 pp. illustraties. (Citaat op p. vi).
  2) De .Karaïfcen fan Suriname. Paramaribo, z.j. [1947], 50 pp. (Citaat op
  p. 24).
  3) ^v7 waanden tn /ie< oeriwwd. Rotterdam, z.j. [1929], 155 pp.
  4) O/> zoeft «aar de /ndtane«. Meded. Kon. Inst. v.d. Tropen JJ<S, Amsterdam 1956, 184 pp. [Zie hierover ook het artikel van JOHANNA FELHOEN
  
  KRAAL in JV./. Gids 37, 1957, p. 223-226].
  5) Een bezoek aan het Museum in Costa Rica. N . W J . Gids 40, i960,
  p. 50-62.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 08:02:57PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0.
  