text: Voorts wordt de vraag worden besproken, of zich met betrekking tot de nationale
  autonomie van Staten om bepalingen vast te stellen ter regeling van de nationaliteit van
  hun burgers volkenrechtelijke beperkingen kunnen voordoen. Tenslotte is het van belang
  
  335
  
  te onderzoeken wat in het algemeen de nationaliteitsrechtelijke gevolgen van gebiedsovergang kunnen zijn, een onderwerp, dat gezien de geschiedenis van Indonesië, uiterst
  relevant is.
  De inhoud van een nationaliteit is niet aan een nationaliteitswet af te lezen; daarvoor
  moeten andere wetten worden geraadpleegd. Dit geldt ook voor de inhoud van het
  Indonesisch staatsburgerschap, waarvoor dient te worden afgegaan op het in de Grondwet van 1945 en in andere wetten bepaalde. Naast fundamentele rechten nauw met het
  Indonesisch staatsburgerschap verweven, zijn er ook andere rechten - en plichten waarbij dit staatsburgerschap als aanknopingspunt dient.
   Hoofdstuk 3 behandelt de voorgeschiedenis van de Wet no. 62 van 1958 betreffende het
  Indonesisch Staatsburgerschap. Hierbij is eerst ingegaan op hetgeen voorafging aan de
  afkondiging van twee belangrijke wetten uit het koloniale tijdperk, met name de Wet
  van 1892 op het Nederlander- en Ingezetenschap en de Wet van 1910 op het Nederlandsch Onderdaanschap van niet-Nederlanders. Vóór de afkondiging van de Wet van
  1892 bestond een dubbele regeling inzake het nationaliteitsrecht, in casu de bepalingen
  opgenomen in de tweede titel van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek van 1838 (de
  artikelen 5 tot en met 12) die golden voor een ieder. Hiernaast kwam de Wet van 1850
  te gelden, die het politieke Nederlanderschap regelde, waarvan de geldingssfeer echter
  beperkt bleef tot het Rijk in Europa en als zodanig als discriminatoir was aan te
  merken. Autochtone Indonesiërs en daarmede gelijkgestelden waren wel "Nederlander"
  doch slechts voor privaatrechtelijke doeleinden; aan deze personen kwamen namelijk
  geen politieke rechten toe, normaliter aan het bezit van een nationaliteit verbonden. Met
  de afkondiging van de Wet van 1892 kwam niet alleen een einde aan het bestaan van
  een dubbele regeling het Nederlanderschap betreffende; dit had voor de categorie der
  autochtone Indonesiërs en daarmede gelijkgestelden tot gevolg dat deze van hun
  "Nederlanderschap" werden beroofd en in feite een vacuüm optrad wat betreft de status
  van genoemde personen. Met het doel in dit vacuüm te voorzien werd de Wet van 1910
  afgekondigd. De afkondiging van deze Wet had echter niet tot gevolg dat deze personen
  in hun "Nederlanderschap" werden hersteld; zij moesten genoegen nemen met de
  tweederangse status van Nederlands onderdaan niet-Nederlander. Ook deze Wet was
  niet van discriminatoire trekken ontbloot; zo kwamen aan autochtone Indonesiërs en
  daarmede gelijkgestelden geen politieke rechten in het moederland toe. Het betrof hier
  een opgelegde "nationaliteit", verwerping daarvan was niet mogelijk. Dit had tot
  gevolg, dat op basis van het "ius soli" waar deze Wet van uitging, niet alleen autochtone Indonesiërs Nederlands onderdaan waren, doch ook personen reeds in het bezit van
  een nationaliteit, met name Chinezen die op deze wijze bipatride werden.
   Voor een goed begrip van de ontwikkelingen die uiteindelijk geleid hebben tot de
  afkondiging van de Wet van 1910, dient te worden gewezen op de wettelijke onderverdeling van de bevolking van Indonesië in de bevolkingsgroepen: Europeanen, autochtone Indonesiërs en Vreemde Oosterlingen ex artikel 163 van de Indische Staatsregeling
  (IS). Deze onderverdeling was noodzakelijk gezien de complexiteit en heterogeniteit
  waardoor de bevolking van Indonesië zich kenmerkt door het naast elkaar bestaan van
  de verschillende etnische groeperingen, maar ook door de immigratie van Europeanen
  336
  
  zoals onder meer Nederlanders, Duitsers, Fransen en Aziaten - met de term "Vreemde
  Oosterlingen" aangeduid - waarvan Chinezen en Arabieren deel uitmaken. Genoemde
  onderverdeling geschiedde ter vaststelling van het voor de respectieve groepen geldende
  recht. De koloniale overheid poogde voorts de geldingssfeer van het Europese recht uit
  te breiden, door de introductie van instituten als de toepasselijkverklaring van het voor
  Europeanen geldende recht op andere dan deze, de vrijwillige onderwerping aan het
  voor Europeanen geldende recht en het instituut van de gelijkstelling aan Europeanen.
  Hiernaast kon nog het instituut van de oplossing in de autochtone bevolking worden
  onderscheiden en dat van de gemengde huwelijken ex Ind. Stb. 1898, waaraan nationaliteitsrechtelijke consequenties waren verbonden.
  Ook Indonesië werd verwikkeld in de tweede Wereldoorlog, gevolgd door de Japanse
  bezetting gedurende de jaren 1942-1945. Enige dagen na" de Japanse capitulatie werd
  op 17 augusutus 1945 de Republiek Indonesië uitgeroepen. In dit verband verdient de
  afkondiging van de Wet no. 3 van 1946 op het Staatsburgerschap en Ingezetenschap van
  Indonesië, zoals naderhand gewijzigd en aangevuld, vermelding. Deze Wet vormde de
  eerste nationaliteitswet van Indonesië, afgekondigd door de toenmalige Republikeinse
  regering, de zogenaamde Yogya-regering, doch heeft slechts kort en beperkt gegolden.
   Het belang van de Wet no. 3 van 1946 lag onder meer hierin, dat burgers met de
  Republikeinse nationaliteit onder de geldingssfeer van de Toescheidingsovereenkomst
  werden gebracht. Bovendien is van deze Wet op een later tijdstip gebruik gemaakt ter
  vaststelling van de nationaliteit van de ingezetenen van Irian-Jaya, nadat dit gebiedsdeel
  aan de Republiek Indonesië was overgedragen. Ter gelegenheid van de soevereiniteitsoverdracht door Nederland aan Indonesië werd in het kader van de overeenkomsten bij
  de Ronde Tafel Conferentie aangegaan, de reeds genoemde Overeenkomst betreffende
  de Toescheiding van Staatsburgers - de Toescheidingsovereenkomst - gesloten. De
  Toescheidingsovereenkomst was van wezenlijk belang, omdat deze Overeenkomst
  enerzijds aanknoopte bij de voorheen geldende wettelijke regelingen zoals de onderverdeling van de bevolking ex artikel 163 I.S., de Wetten van 1892 en van 1910 en
  anderzijds het vertrekpunt vormde van de huidige Nationaliteitswet, de Wet no. 62 van
  1958 betreffende het Staatsburgerschap van Indonesië. Ook de Wet van 1910 was op
  bedoelde onderdeling gebaseerd, maakte met name onderscheid tussen Nederlanders,
  inheemse Nederlandse onderdanen niet-Nederlanders - de autochtone Indonesiërs - en
  uitheemse Nederlandse onderdanen niet-Nederlanders, met name Vreemde Oosterlingen
  en Europeanen andere dan Nederlanders. De systematiek van de Toescheidingsovereenkomst kwam, algemeen gesteld, hierop neer dat Nederlanders hun nationaliteit bleven
  behouden, echter het recht hadden voor het Indonesisch staatsburgerschap te opteren.
  Uitheemse Nederlandse onderdanen niet-Nederlanders verkregen daarentegen automatisch het Indonesisch staatsburgerschap met het recht dit te repudiëren. De Toescheidingsovereenkomst beoogde enkel een regeling te treffen voor Nederlandse onderdanen.
  Het feit, dat volgens de Indonesische overheid na" 27 december 1949 - de datum van de
  formele soevereiniteitsoverdracht - niet langer van "Nederlands onderdanen" kon
  worden gesproken, heeft bij de vaststelling van de nationaliteit van personen met de
  status van niet-Nederlands onderdaan in de praktijk tot interpretatiemoeiiijkheden geleid.
   337
  
  Ook door het Militaire Gezag/Oorlogsgezag waren enkele bepalingen vastgesteld, die
  het Indonesisch staatsburgerschap betroffen, onder meer aangaande de verkrijging van
  een bewijsstuk inzake het bezit van dit staatsburgerschap. De door genoemd Militair
  Gezag c.q. Oorlogsgezag afgekondigde bepalingen inzake de positie van buitenlandse
  vrouwen, die nd 27 december 1949 met een Indonesisch staatsburger zijn gehuwd
  kwamen hierop neer, dat deze vrouwen slechts "werden behandeld" als Indonesisch
  staatsburger, voor zover zij in het bezit van een daarop betrekking hebbend besluit van
  de Minister van Justitie waren gesteld.
  In Hoofdstuk 4 is op de Wet no. 62 van 1958 op het Staaatsburgerschap zélf ingegaan.
  Met deze Wet werden reeds verkregen rechten geëerbiedigd in die zin, dat aan de status
  van Indonesisch staatsburger van personen die dit reeds waren sedert de proclamatie van
  de onafhankelijkheid van Indonesië, niet werd getornd. Voorts is aan onzekerheden met
  betrekking tot het al dan niet bezitten van het Indonesisch staatsburgerschap een einde
  gekomen; in deze Wet zijn met name voorzieningen getroffen teneinde aan twijfelgevallen een einde te maken c.q. het bezit van het staatsburgerschap door personen als hier
  bedoeld, te bevestigen.
   Vervolgens is ingegaan op enige belangrijke, algemene aspecten van de Wet no. 62 van
  1958, zoals het in eerste instantie uitgaan van het "ius sanguinis" en het vermijden van
  apatridie en bipatridie. Hierop aansluitend dient te worden opgemerkt, dat de Wet niet
  dermate nauwkeurig is geredigeerd, dat het optreden van bipatridie geheel is uitgesloten. Dit is met name het geval wat betreft artikel 1 sub b., c , en d., artikel 2 en artikel
  13, respectievelijk betrekking hebbende op de verkrijging van het Indonesisch staatsburgerschap "iure sanguinis", door adoptie en vanwege het volgen van de staat van de
  vader c.q. de moeder. Het in artikel 17 sub b. en sub j . bepaalde fungeert echter als
  "stok achter de deur" om bipatridie tegen te gaan! In deze artikelen is in casu bepaald,
  dat het niet prijsgeven van een andere nationaliteit die men bezit terwijl men daartoe
  de gelegenheid krijgt en het bezitten van een nog geldig, op naam staand buitenlands
  paspoort, verlies van het Indonesisch staatsburgerschap ten gevolge heeft.
  Aangezien de Indonesische overheid zich op het standpunt stelt dat bipatridie zoveel
  mogelijk dient te worden voorkomen, heeft dit geleid tot het sluiten van de Overeenkomst ter afwikkeling van de bipatridie tussen de Republiek Indonesië en de Volksrepubliek China. In deze Overeenkomst waren bepalingen opgenomen om aan bestaande
  bipatridie een einde te maken door de desbetreffende personen te verplichten een keuze
  tussen het staatsburgerschap van Indonesië en dat van de Volksrepubliek te maken. Op
  het niet maken van een keuze waren sancties gesteld in de vorm van het opleggen van
  één van beide nationaliteiten. In de onderhavige Overeenkomst waren bovendien
  bepalingen opgenomen om in de toekomst het optreden van bipatridie te voorkomen.
   Deze Overeenkomst - waarvan de inwerkingtreding daarvan lang op zich heeft laten
  wachten - is echter in 1969 unilateraal door Indonesië beëindigd. Sedert de Volksrepubliek in 1980 met een nieuwe nationaliteitswet is gekomen, waarin geen dubbel staatsburgerschap meer voor haar burgers wordt erkend - een principe met zoveel woorden
  bovendien vastgelegd in het ter gelegenheid van het herstel van de diplomatieke
  betrekkingen tussen Indonesië en de Chinese Volksrepubliek opgestelde "Memorandum
  338
  
  of Understanding" - behoren problemen rond het dubbel staatsburgerschap van personen
  als hier bedoeld tot het verleden. Moeilijkheden kunnen zich echter voordoen wat
  betreft de positie van burgers van de Republiek China, het huidige Taiwan.
  Hoofdstuk 5 wijdt een beschouwing aan de verschillende wijzen van verkrijging van het
  Indonesisch staatsburgerschap, met name krachtens het "ius sanguinis" en het "ius soli",
  door adoptie, door (geprivilegieerde, vereenvoudigde of gewone) naturalisatie, door of
  als gevolg van huwelijk, door het volgen van de staat van respectievelijk de vader of
  moeder en door aflegging van een daartoe strekkende verklaring (optie).
  Bij verkrijging door geboorte wordt het "ius sanguinis"-beginsel vooropgesteld en vindt
  het "ius soli" eerst toepassing om apatridie te voorkomen. Adoptie fungeert onder
  bepaalde voorwaarden als rechtsgrond om het Indonesische staatsburgerschap te
  verkrijgen.
   Verkrijging van het staatsburgerschap door geprivilegieerde naturalisatie staat open voor
  buiten huwelijk geboren kinderen van een vrouw die Indonesisch staatsburger is en door
  hun vader, een buitenlander zijn erkend en voor kinderen, geboren uit een gemengd
  huwelijk tussen een als hierbedoelde vrouw en een buitenlander. Aan deze kinderen, die
  de status van hun vader bezitten wordt de mogelijkheid geboden om het Indonesisch
  staatsburgerschap te verwerven. Dezelfde mogelijkheid staat open voor kleinkinderen
  van buitenlandse immigranten; de voor deze personen geldende geboorte- en woonplaatsvereisten - gebaseerd op het "ius soli" zijn als zwaarder aan te merken dan die in
  het kader van de gewone naturalisatie zijn gesteld. De nadruk dient te worden gelegd
  op het feit, dat in beide gevallen van nationaliteitsverkrijging middels een daartoe
  strekkend verzoek sprake is, hetgeen impliceert dat de daartoe competente autoriteit het
  verzoek in kwestie al dan niet kan afwijzen!
  Wat betreft de verkrijging van het Indonesisch staatsburgerschap middels (gewone)
  naturalisatie zijn voorwaarden gesteld om een verzoek daartoe te kunnen indienen.
  Wordt een als hierbedoeld verzoek ingewilligd dan dient betrokkene over te gaan tot het
  afleggen van de eed c.q. het uitspreken van de belofte van trouw aan de Indonesische
  staat c.q. te verklaren alle trouw aan een buitenlandse mogendheid prijs te geven.
   Hierdoor geeft de persoon in kwestie te kennen, het nieuw verworven staatsburgerschap
  niet alleen in juridische zin maar ook in sociologische zin te waarderen. Ook hier dient
  te worden benadrukt, dat verkrijging van het Indonesisch staatsburgerschap middels
  naturalisatie niet als een recht kan worden aangemerkt, maar het hier om een gunst gaat
  en het derhalve afhankelijk is van de daartoe competente autoriteit of het desbetreffende
  verzoek zal worden ingewilligd dan wel afgewezen. Sedert het jaar 1980 ligt de
  beslissing inzake het al dan niet inwilligen van naturalisatieverzoeken in de handen van
  de President - voorheen was dit de competentie van de Minister van Justitie - en is als
  zodanig op een hoger niveau getrokken.
   Wat betreft de verkrijging van het Indonesisch staatsburgerschap door of als gevolg van
  huwelijk kan erop worden gewezen, dat Indonesië in principe nog het "vrouw volgt
  man" beginsel volgt. Dit wil zeggen dat de verkrijging - dan wel verlies - van dit
  339
  
  staatsburgerschap door de man, van rechtswege ook voor de vrouw geldt, tenzij zij
  daardoor bipatride dan wel apatride zou worden. Hieruit blijkt, dat aan het beginsel om
  apatridie en bipatridie te voorkomen voorrang wordt gegeven boven het "vrouw volgt
  man" beginsel. Laatstgenoemd beginsel vindt echter geen toepassing, indien het
  gemengde huwelijken betreft. Een buitenlandse vrouw met een Indonesisch staatsburger
  gehuwd, verkrijgt niet automatisch het staatsburgerschap van de man; zij dient daarvoor
  te opteren. Automatische verkrijging van het Indonesisch staatsburgerschap is in het
  hierbedoelde geval slechts mogelijk indien aan twee voorwaarden is voldaan, met name
  de vrouw geen bipatride wordt en haar echtgenoot zijn Indonesisch staatsburgerschap
  niet prijsgeeft. Dat hier aan de man de mogelijkheid wordt geboden zijn staatsburgerschap middels "negatieve optie" prijs te geven, dient te worden gezien in het licht van
  de gedachtengang, dat wellicht slechts op deze wijze de eenheid van nationaliteit van
  man en vrouw behouden blijft. Hij mag hierdoor echter niet staatloos worden; het ligt
  voor de hand aan te nemen dat de man zijn staatsburgerschap prijsgeeft om de buitenlandse - nationaliteit van zijn vrouw te verkrijgen. Omgekeerd geldt dat een
  vrouw die Indonesisch staatsburger is en met een buitenlander trouwt in principe haar
  staatsburgerschap blijft behouden, ook al zou zij hierdoor bipatride worden.
   Ook de Huwelijkswet van 1974 bevat bepalingen inzake het gemengde huwelijk,
  waarmede in deze Wet is bedoeld, een huwelijk tussen personen, die van nationaliteit
  verschillen. Ter vergelijking diene, dat in de Regeling op de Gemengde Huwelijken
  (RGH) ex Ind. Stb. 1898, van een veel ruimer begrip "gemengd huwelijk" wordt
  uitgegaan; krachtens de RGH kan van een gemengd huwelijk sprake zijn op grond van
  verschil in bevolkingsgroep, godsdienst, plaats en regio van de huwelijkspartners. Vóór
  de afkondiging van de Huwelijkswet vielen gemengde huwelijken in de zin van verschil
  in nationaliteit ook onder de RGH. Het verschil zit hierin, dat de RGH van het "vrouw
  volgt man" beginsel uitgaat, anders dan de Huwelijkswet, die ter zake de Wet no. 62
  van 1958 volgt.
  Met betrekking tot de verkrijging van het Indonesisch staatsburgerschap wegens het
  volgen van de staat van de vader c.q. moeder door een kind zijn bepaalde voorwaarden
  gesteld, waarvan moge worden genoemd dat het kind in kwestie in Indonesië woonplaats dient te hebben en zich aldaar de facto dient te bevinden. Van deze voorwaarde
  kan echter worden afgeweken, indien het kind vanwege het verkrijgen van het Indonesisch staatsburgerschap door de desbetreffende ouder staatloos zou worden. Dit impliceert, dat een buitenlands verblijvend kind dat zijn (buitenlandse) nationaliteit zou
  verliezen vanwege het feit dat zijn vader/moeder het Indonesisch staatsburgerschap
  verwerft, in het hierbedoelde geval de status van Indonesisch staatsburger wordt
  toegekend.
   Met betrekking tot de verkrijging van het Indonesisch staatsburgerschap door aflegging
  van een verklaring - optie - kan worden opgemerkt, dat deze mogelijkheid in de Wet
  slechts summier is geregeld. Hiernaast komt het voor, dat in enkele gevallen niet van
  optie in de zuivere betekenis kan worden gesproken, doch het in feite om vereenvoudigde naturalisatie gaat. Het gaat hier om personen, die vanwege langdurig verblijf in het
  buitenland en het niet te kennen hebben gegeven van de wens Indonesisch staatsburger
  340
  
  te willen blijven, dit staatsburgerschap hebben verloren, volgens de Indonesische
  wetgever echter te wijten aan omstandigheden "buiten hun schuld". Ingevolge de Wet
  no. 3 van 1976, afgekondigd ter aanvulling van artikel 18 van de Wet no. 62 van 1958
  ligt de oorzaak hiervan in het indertijd lopende geschil tussen Nederland en Indonesië
  naar aanleiding van de kwestie Irian Jaya en het daardoor niet optimaal kunnen functioneren van de Diplomatieke Vertegenwoordiging van Indonesië in Nederland. Ook voor
  buitenlanders in de Indonesische krijgsmacht, die deel hebben genomen aan de vrijheidsstrijd van Indonesië ter verkrijging van de onafhankelijkheid is een soortgelijke
  mogelijkheid opengesteld. Anders dan in het eerste geval - waarin in feite sprake was
  van de herkrijging van het Indonesisch staatsburgerschap - gaat het in het tweede geval
  om buitenlanders. Wil men toch van optie spreken, dan dient te worden benadrukt, dat
  het hier gevallen van "oneigenlijke" optie betreft. Waar het in feite om gaat, is nationaliteitsverkrijging door vereenvoudigde naturalisatie.
   Hoofdstuk 6 handelt over de wijze van verloren gaan van het Indonesisch staatsburgerschap. Algemeen gesteld kan dit staatsburgerschap verloren gaan indien een verklaring
  wordt afgelegd teneinde dit prijs te geven met het doel een andere nationaliteit te
  verkrijgen of - eveneens middels een daarop gerichte verklaring - het verworven
  Indonesisch staatsburgerschap te verliezen met het doel om de oorspronkelijke status
  terug te krijgen. In de hier omschreven gevallen treedt verlies van het staatsburgerschap
  vrijwillig op, door een opzettelijk daarop gerichte handeling met een vooropgezet doel.
  Hiernaast vindt verlies van staatsburgerschap ook plaats in het geval dat een kind van
  rechtswege deelt in het verloren gaan van het staatsburgerschap van de desbetreffende
  ouder en in het geval een vrouw, eveneens van rechtswege, deelt in het verloren gaan
  van het staatsburgerschap door haar man, onafhankelijk van de wil van de desbetreffende personen.
  De Wet no. 62 van 1958 geeft nochtans ook uitdrukkelijk de gronden aan die tot verlies
  van het Indonesisch staatsburgerschap leiden. Hiervan kan worden genoemd, het
  verloren gaan van het staatsburgerschap als gevolg van het vrijwillig verkrijgen van een
  andere nationaliteit. Bevindt betrokkene zich echter nog in Indonesië, dan gaat zijn
  staatsburgerschap eerst verloren indien dit door de Minister van Justitie verloren gegaan
  wordt verklaard..
  . ..
  Ook het niet verwerpen c.q. prijsgeven van een andere nationaliteit, terwijl betrokkene
  daartoe de gelegenheid krijgt vormt een verliesgrond, die tot doel heeft aan de status
  van bipatride van de betrokken personen een einde te maken. Het betreft hier de in
  artikel 17 sub b. omschreven verliesgrond, in het voorgaande reeds aan de orde
  gekomen. Erkenning en adoptie door een buitenlander leidt voorts tot het verloren gaan
  van het staatsburgerschap.
   Een andere verliesgrond is gelegen in de vervallenverklaring van het Indonesisch
  staatsburgerschap door de Minister van Justitie op verzoek van betrokkene. Alhoewel
  in het hierbedoelde geval de persoon in kwestie zich in het buitenland bevindt, neemt
  
  341
  
  dit niet weg dat hij een verzoek dient te doen om het Indonesisch staatsburgerschap te
  kunnen verliezen en dit derhalve niet van rechtswege plaatsvindt.
  Het verrichten van bepaalde handelingen zoals het zonder toestemming van de Minister
  van Justie treden in vreemde krijgs- of staatsdienst dan wel in dienst van een internationale organisatie waarvan Indonesië geen lid is, leidt tot verlies van het staatsburgerschap. Andere verliesgronden zijn gelegen in het deelnemen aan de verkiezing voor een
  aangelegenheid van staatsrechtelijke aard ten behoeve van een vreemd land zonder
  daartoe verplicht te zijn, het afleggen van een eed/belofte van trouw aan een vreemde
  mogendheid en het in het bezit zijn van een geldig, op naam gesteld buitenlands
  paspoort. Laatstgenoemde verliesgrond - in artikel 17 sub j . opgenomen - heeft tevens
  tot doel om aan de status van bipatride van personen die deze status mogelijk bezitten,
  een einde te maken. Ook het langdurig in het buitenland gevestigd zijn, zonder van de
  wens te doen blijken het Indonesisch staatsburgerschap te willen behouden, leidt tot het
  verloren gaan van dit staatsburgerschap.
   In Hoofdstuk 7 is ingegaan op de mogelijkheid om in het bezit van een bewijsstuk
  inzake het Indonesisch staatsburgerschap (de Indonesische afkorting luidt SBKRI) te
  komen. De desbetreffende bepalingen waren eerst streng te noemen, omdat de betrokken personen zich niet op eigen initiatief tot het Gerecht konden wenden, doch daartoe
  een urgentiebewijs van een instantie, die aan de status van betrokkene twijfelde, diende
  te worden overgelegd. Met het afkomen van de Presidentiële Instructie no. 2 van 1980
  en een hierop aansluitend Gezamenlijk Besluit van de Ministers van Justitie en van
  Binnenlandse Zaken werd in deze situatie wijziging gebracht. Voorwaarden werden
  gesteld, waaruit kan worden afgeleid dat het hier voornamelijk om Indonesische
  staatsburgers van Chinese origine ging. Het behoeft geen nadere toelichting, dat het
  bezit van een SBKRI van groot belang is voor Indonesische staatsburgers van buitenlandse origine, die deze status anders dan door (geprivilegieerde, vereenvoudigde of
  gewone) naturalisatie of door optie hadden verkregen en derhalve niet op een bewijsstuk
  betreffende het bezit van het Indonesisch staatsburgerschap kunnen buigen. Dit dient te
  worden gezien tegen de achtergrond van de verschillende verplichtingen die voor
  buitenlanders gelden, waaronder het voorgeschreven bezit van een werk- of bedrijfsvergunning, registratieplicht, betalen van vreemdelingenbelasting. Door de Overheid wordt
  evenwel de nodige soepelheid betracht, waarbij rekening wordt gehouden met het feit
  dat het hier om staatsburgers gaat die deze status reeds lange tijd bezitten.
   In Hoofdstuk 8 worden eerst enkele algemene conclusies uit de behandelde materie
  getrokken. In het kader daarvan wordt teruggekomen op het recht op een nationaliteit
  als mensenrecht. Voorts wordt ingegaan op de invloed van de uit het NederlandsIndische tijdperk daterende bepalingen op het huidige Indonesische nationaliteitsrecht;
  met de afkondiging van de Wet no. 62 van 1958 werd gepoogd van het in het koloniale
  tijdperk gehanteerde systeem af te stappen. Een ander onderwerp betreft het feit, dat
  Indonesië sedert het uitroepen van zijn onafhankelijkheid gekenmerkt is door territoirwisseling, die nationaliteitsrechtelijke vragen heeftopgeroepen. Dit heeft betrekking op
  de ter gelegenheid van de formele soevereiniteitsoverdracht in 1949 door Nederland aan
  Indonesië gesloten Toescheidingsovereenkomst, de overdracht van Irian Jaya in 1963
  
  342
  
  aan Indonesië en het worden in 1976 van Oost-Timor tot een provincie van Indonesië.
  Bijzondere aandacht is geschonken aan enkele belangrijke aangelegenheden in de Wet
  no. 62 van 1958 geregeld, zoals het "ius sanguinis" tegenover het "ius soli", apatridie
  en bipatridie en de positie van de gehuwde vrouw.
   Geconcludeerd kan worden, dat sedert de afkondiging van deze Wet een "overall"regeling aanwezig is inzake het Indonesisch staatsburgerschap, hetgeen als een verbetering kan worden aangemerkt ten aanzien van de voorheen door rechtsverscheidenheid
  gekenmerkte regelingen, waarvan enkele als minder volmaakt kunnen worden getypeerd. Dit neemt echter niet weg, dat de systematiek waarvan de Wet no. 62 van 1958
  van uitgaat, in bepaalde opzichten voor verbetering vatbaar is. Dit geldt in de eerste
  plaats voor de wijze van verkrijging van het Indonesisch staatsburgerschap in de Wet
  omschreven als "verkrijging door inwilliging van een verzoek", terwijl het in feit gaat
  om het indienen van een verzoek als onderdeel van de geprivilegieerde naturalisatieprocedure. Verschil dient voorts te worden gemaakt tussen het indienen van een verzoek
  ter verkrijging van het Indonesisch staatsburgerschap door middel van (gewone,
  geprivilegieerde of vereenvoudigde) naturalisatie, dat afhankelijk van het regeringsbeleid
  kan worden ingewilligd of afgewezen enerzijds en het afleggen van een optieverklaring
  anderzijds. Dit onderscheid is in de Wet no. 62 van 1958 niet altijd duidelijk gemaakt.
  Ook het in artikel 10 lid 2 van de Wet bepaalde strookt in het geheel niet met het door
  de wetgever gevolgde beleid, waarvan het in principe de man is, die de nationaliteit van
  de huwelijkspartners bepaalt. Dit artikel houdt in, dat verlies van het Indonesisch
  staatsburgerschap door een vrouw van rechtswege voor haar man geldt, tenzij laatstgenoemde daardoor staatloos wordt.
  Naast de hiervoor gemaakte algemene opmerkingen, geeft de Wet no. 62 van 1958 in
  verschillende gevallen aanleiding tot het doen van suggesties tot wijziging van details.
   Deze voorstellen zijn de volgende:
  -
  
  -
  
  -
  
  -
  
  -
  
  het opnemen van een tijdsbepaling teneinde te garanderen, dat aan kinderen die
  krachtens het "ius soli" het Indonesisch staatsburgerschap hebben verkregen ter
  vermijding van het optreden van apatridie, dit staatsburgerschap n£ de daartoe
  vastgestelde termijn niet meer kunnen verliezen;
  het redigeren van die bepalingen, die de mogelijkheid tot het optreden van bipatridie openlaten op zodanige wijze, dat deze mogelijkheid wordt uitgesloten, uitgezonderd in die gevallen dat het optreden van bipatridie kan worden gerechtvaardigd;
  het opnemen van een bepaling, dat een kind het Indonesisch staatsburgerschap van
  de moeder niet alleen volgt als het staatsburgerschap van de vader onbekend is,
  doch ook indien de vader dit niet op het kind kan overdragen en het kind in
  kwestie buiten Indonesië geboren is;
  het uitdrukkelijk stellen, dat het verloren gaan van het Indonesisch staatsburgerschap bij vrijwillige verkrijging van een andere nationaliteit en betrokkene buitenlands verblijft van rechtwege plaatsvindt;
  gelet op laatstgenoemd voorstel, zou het binden van de vervallenverklaring van het
  Indonesisch staatsburgerschap door de Minister van Justitie aan een daartoe
  strekkend verzoek van betrokkene die buitenlands verblijft slechts zin hebben,
  343
  
  indien betrokkene het verloren gaan van zijn staatsburgerschap middels een daarop
  betrekking hebbend bewijs dient te staven. Dient het desbetreffende artikel 17 sub
  e. zodanig te worden uitgelegd, dan dient dit uit de redactie te blijken;
  het opnemen van een bepaling, dat ook wettiging van een kind door een buitenlander het verloren gaan van het Indonesisch staatsburgerschap ten gevolge heeft;
  de in het kader van de adoptiemogelijkheden met het Rondschrijven van de "Mahkamah Agung" van 1983 doorgevoerde wijziging met betrekking tot de relatieve
  competentie van de "Pengadilan Negeri" - waarbij thans wordt afgegaan op de
  gewone verblijfsplaats van het te adopteren kind - dient bij wet te geschieden.
   Wat de status van de gehuwde vrouw betreft, ben ik van mening dat het huwelijk van
  generlei invloed dient te zijn op de nationaliteit van de vrouw. Ter staving hiervan kan
  worden opgemerkt, dat het "vrouw volgt man" beginsel niet consequent in de Wet no.
  62 van 1958 is doorgevoerd en Indonesië bovendien het Verdrag inzake de uitbanning
  van alle vormen van discriminatie van vrouwen van 10 december 1979 heeft geratificeerd. Er is derhalve alle reden om het "vrouw volgt man" beginsel te vervangen door
  het gelijkgerechtigdheidsbeginsel. Zou als gevolg van de toepassing van laatstgenoemd
  beginsel, de mogelijkheden dat uit een gemengd huwelijk geboren kinderen de status
  van bipatride komen te bezitten toenemen, dan dienen in de Wet voorzieningen worden
  getroffen om de gelijkheid van man en vrouw met betrekking tot de nationaliteit der
  wettige kinderen gestalte te geven. Dit kan geschieden door het combineren van het "ius
  sanguinis"-beginsel met het "ius soli"-beginsel, waardoor het aantal personen met een
  dubbele nationaliteit gereduceerd wordt.
  Afsluitend zijn enkele voorstellen gedaan tot het treffen van wettelijke maatregelen
  buiten de nationaliteitswetgeving om. Deze voorstellen betreffen het afkondigen van een
  regeling inzake de adoptie van kinderen, het treffen van een nationale regeling inzake
  de Burgerlijke Stand en het wijzigen van de Wet no. 7 van het jaar 1989 betreffende
  de Godsdienstige Rechtspraak in die zin, dat ook met een eventueel verschil in nationaliteit van personen die wél in godsdienst overeenkomen, rekening wordt gehouden.
  De Wet no. 62 van 1958 kan als een soort basiswet worden gezien, omdat kennis inzake
  het Indonesische nationaliteitsrecht onontbeerlijk is wil men een beter begrip hebben van
  andere wetten, waarin van Indonesische staatsburgers en buitenlanders wordt gesproken.
  De Wet gaat er met name vanuit, dat een ieder die het Indonesisch staatsburgerschap
  niet bezit, buitenlander is.
   :
  
  ••'.>!:'f-?
  
  344
  
  ENGLISH SUMMARY
  
  The motive to choose the Indonesian nationality law as the theme of a thesis is that in
  the Netherlands there is no monograph on this matter, in spite of the ties lasting since
  long between Indonesia and the Netherlands. The influence of these ties manifests itself
  in variousfieldsof the society, also in the field of (nationality) law. It is my intention
  to investigate as to how the Indonesian nationality law has developed as of the colonial
  era until now and furthermore to pay considerable attention to the present Indonesian
  nationality law, as appears from Chapter 1.
  In Chapter 2 of this contemplation first of all some general remarks are made. Initially
  the various meanings of the concept "nationality" are considered. Then a survey is
  made of what the function of nationality is. An interesting question is how the concept
  of nationality should be understood. Thereby in the first instance article 15 of the
  Universal Declaration of Human Rights proclaimed on December 10, 1948 by the
  United Nations General Assembly will be the starting-point. Said article implies that
  everybody is entitled to a nationality and nobody may arbitrarily be deprived of his
  nationality nor of therightto change his nationality. Although in literature the opinions
  as to the concept of "nationality" vary, in my opinion the right to a nationality is a
  human right. I therefore do not share the opinion as adopted in literature by some
  authors that the right to a nationality would be a "doubtful" human right that only has
  the character of a a technical link-concept, the value of which only comes into being
  through the legal effects linked up with it by national or international systems of law.
   This would imply that there is not a single right nor a single duty which for the
  individual arise intrinsically from nationality. Would this be the case then there would
  be not much need for a person to be worried as to whether or not possessing a nationality. On the contrary, I depart from a concept of nationality with which a package of
  rights and duties is self-evidently bound up, an opinion also shared by other authors.
  Here fundamental rights are referred to, such as the right of admittance to the country,
  the nationality of which one possesses and the right of not being expelled from such
  country, the right to diplomatic protection by that country, and political rights. Seen in
  this light, it is the nationality as a concept concerning contents that is involved here. As
  to other, non-fundamental rights the nationality serves as point of linkage, as linkconcept; it concers here rights - and duties - which can differ from one country to
  another. Any rights and duties are concerned then, which can be linked up with the
  nationality and which an individual could be beprived of. When, however, the right to
  a nationality as a humanrightis taken as starting-point, then the nationality as a concept
  concerning contents plays an important role. In this case the nationality cannot merely
  be typified as a link-concept.
  Furthermore, the question is dealt with whether limitations of international law could
  occur with regard to the national autonomy of States to lay down stipulations regulating
  the nationality of their citizens. Finally it is of importance to investigate what in general
  are the consequences in thefieldof nationality law of transfer of territory; it concerns
  here a subject which, in view of Indonesia's history, is a highly relevant matter.
   345
  
  The contents of a nationality cannot be derived from a nationality act; for that purpose
  other acts should be consulted. This applies also for the contents of the Indonesian
  citizenship for which the stipulations laid down in the 1945 Constitution and other acts
  should be taken in consideration. Besides fundamental rights closely tied up with the
  Indonesian citizenship, there are also otherrights- and duties - whereby this citizenship
  serves as point of linkage.
   Chapter 3 deals with the previous history of Act no. 62 of the year 1958 concerning the
  Indonesian citizenship. In this context first of all a survey is given of the previous
  history of two important acts dating from the colonial era, viz. Act of the year 1892 on
  Dutch Nationality and Residence and the Act of the year 1910 on Dutch subjects of
  non-Dutchmen. Before the promulgation of Act of the year 1892 there was a dual
  regulation on nationality law, i.e. the stipulations inserted in the second title of Book
  1 of the 1838 Civil Code (the articles 5 up to and including 12) which applied to
  everybody. Besides, Act of the year 1850 came into being regulating the political Dutch
  nationality. The sphere of validity of this Act, however, was limited to the Realm in
  Europe and could as such be considered discriminatory. Autochthonous Indonesians and
  those placed on the same footing were, indeed, "Dutchman" but only for private law
  purposes; notably, they were not entitled to political rights which normally are related
  with the possession of a nationality. The promulgation of the Act of the year 1892 did
  not only put an end to the existence of a double regulation concerning the Dutch
  nationality; for the group of autochthonous Indonesians and those placed on the same
  footing this had the result that they were robbed of their "Dutch nationality" and that
  in fact a vacuum arose as to the status of these persons. With the purpose of meeting
  this vacuum Act of the year 1910 was promulgated. The promulgation of this Act,
  however, did not result in the restoration of the "Dutchmanship" of these persons; they
  had to content themselves with the second-rate status of Dutch subject of non-Dutchman. This Act, too, was not devoid of discriminative traits; autochthonous Indonesian
  and those placed on the same footing, for instance, were not entitled to political rights
  in the mother country. It concerned here an imposed "nationality", repudiation of which
  was not possible. As a result of the promulgation of this Act, which departed from the
  "ius soli" principle, not only autochthonous Indonesians were Dutch subjects, but also
  persons who had already a nationality, namely Chinamen who in this way became
  persons with a dual nationality.
   For a good understanding of the developments which ultimately have led to the promulgation of Act of the year 1910, reference should be made to the legal division of the
  population of Indonesia into the groups: Europeans, autochthonous Indonesians and
  Foreign Orientals ex article 163 IS (IS= Indische Staatsregeling, the Netherlands East
  Indies State Regulation). This division was necessary in view of the complexity and
  heterogeneousness which is a distinctive characteristic of the population of Indonesia,
  because of the coexistence of different ethnical groups, but also as a result of the
  immigration of Europeans such as Dutchmen, Germans, Frenchmen and the like and
  Asians - indicated as Foreign Orientals - such as Chinamen and Arabs. This division
  was made in order to determine the law applying to the respective groups. Furthermore
  the colonial government tried to extend the sphere of validity of European law by
  346
  
  introducing institutes such as the declaration of applying the law on Europeans to others
  than these, the voluntary submission to the law applying to Europeans and the institute
  of placing on the same footing with Europeans. Besides this, the institute of the solution
  in the autochthonous population and the institute of mixed marriages ex State Gazette
  1898 to which consequences in the field of nationality law were related, could be
  distinquished.
   Indonesia, too, was involved in World War II, followed by the Japanese occupation
  during the period 1942-1945. A couple of days after Japan's capitulation the Republic
  of Indonesia was proclaimed on August 17, 1945. In this connection, mention should
  be made of the Act No. 3 of the year 1946, subsequently altered and supplemented,
  concerning Citizens and Residents of the Republic of Indonesia. This Act was
  Indonesia'sfirstnationality act promulgated by the Republican government at that time,
  the socalled Yogya-govemment, but it was only valid during a short period of time and
  in a limited way. The importance of this Act laid in the fact that citizens with the
  Republic nationality were brought under the sphere of validity of the Assignment
  Agreement. Besides, at a later time this Act was used to determine the nationality of
  the residents of Irian Jaya, after the transfer of this territory to Indonesia. On the
  occasion of the formal transfer of sovereignty by the Netherlands to Indonesia, within
  the framework of the agreements made at the Round Table Conference, the already
  mentioned Agreement on the Assignment of Citizens - the Assignment Agreement - was
  concluded. The Assignment Agreement was of essential importance because on the one
  hand this Agreement linked up with the legal regulations valid previously, such as the
  division of the population ex article 163 IS and the Acts of the years 1892 and 1910,
  while on the other hand it formed the point of departure of the present Nationality act,
  viz. Act No. 62 of the year 1958 on the Indonesian Citizenship. Act of the year 1910,
  too, was based on the aforementioned division; distinction was made between Dutchmen, native Dutch subjects non-Dutchmen - the autochthonous Indonesians - and foreign
  Dutch subjects non-Dutchmen, namely Foreign Orientals and Europeans other than
  Dutchmen. In general, the systematics of the Assignment Agreement came to the fact,
  that Dutchmen retained their nationality, however, with the right to opt for the
  Indonesian citizenship. Foreign Dutch subjects non-Dutchmen, namely Foreign
  Orientals and Europeans other than Dutchmen, on the contrary, automatically acquired
  the Indonesian citizenship with the right to repudiate this citizenship. The Assignment
  Agreement, merely aimed at making a regulation for Dutch subjects.  The Military/War Authority, too, laid down some stipulations concerning the Indonesian
  citizenship, int. al. regarding the acquisition of a certificate of evidence as to being an
  Indonesian citizen. The stipulations promulgated by said Military/War Authority
  concerning the position of foreign women married to an Indonesian citizen after
  December 27, 1949, came to this that these women were only "treated" as Indonesian
  
  347
  
  citizens in so far that they had been given a decree on this matter by the Minister of
  Justice.
  Chapter 4 deals with the Act No. 62 of the year 1958 on the Indonesian citizenship
  itself. With this Act rights already obtained were respected in the sense, that the status
  of persons who since the proclamation of independence by Indonesia already had been
  Indonesian citizens was maintained. Furthermore, uncertainties with regard to the
  question whether or not a person possesses the Indonesian citizenship have come to an
  end; in this Act, namely, provisions have been made with the purpose to put an end to
  cases of doubt c.q. to confirm the citizenship of the persons meant here.
  Moreover this chapter goes into some general aspects of Act No. 62 of the year 1958,
  such as the fact that in the first instance the "ius sanguinis" principle is taken as point
  of departure and that occurrence of statelessness and dual citizenship should be avoided.
   Linking up with this, however, it should be noted that the Act is not formulated
  accurately to such an extent that dual citizenship is entirely excluded, This namely is
  the case as to article 1 sub b . , c. and d., article 2 and article 13, respectively referring
  to acquiring the Indonesian citizenship "iure sanguinis", through adoption and by way
  of following the father's c.q. the mother's status. The stipulations laid down in article
  17 sub b. and j . , however, function as "safeguard" to prevent the occurrence of dual
  citizenship! In these stipulations the provisions are made that not releasing another
  nationality a person possesses whilst the person concerned gets the opportunity to do
  so, and possessing a valid foreign passport in one's own name result in the loss of the
  Indonesian citizenship.
   Since the Indonesian government takes the position, that dual citizenship should be
  avoided as much as possible, this led to the conclusion of the Agreement for the
  settlement of dual citizenship between the Republic of Indonesia and the People's
  Republic of China. In this Agreement stipulations were inserted in order to end dual
  citizenship by obliging the persons concerned to make a choice between the citizenship
  of the Republic of Indonesia and that of the People's Republic of China. In case of not
  having made a choice, sanctions were applied in the form of imposing one of both
  nationalities. In addition, said Agreement contained stipulations to avoid the occurrence
  of dual citizenship in the future. However, this Agreement - which came into force only
  after a long time - was terminated unilaterally by Indonesia in 1969. Since the People's
  Republic of China introduced a new nationality act in 1980 which includes non-recognition of dual citizenship for her citizens - a principle that, moreover, was laid down
  explicitly in the Memorandum of Understanding, drawn up on the occasion of the
  restoration of the diplomatic relations between Indonesia and the People's Republic of
  China - the problems around the dual citizenship of persons referred to above belong
  to the past now. However, dificulties may arise as to the position of citizens of the
  Republic of China, the present Taiwan.
  Chapter 5 is dedicated to a contemplation on the different ways of acquiring the
  Indonesian citizenship, viz.: by virtue of "ius sanguinis" and "ius soli", through
  adoption, through (privileged, simplified or common) naturalization, by way of or as
  348
  
  p..
  a result of marriage, by way of following the status of respectively the father or the
  mother, and by making a statement as to that effect (option).
   In case of acquiring the Indonesian citizenship by birth the "ius sanguinis" principle is
  putfirst,while the "ius soli" principle is only applied in order to avoid the occurrence
  of statelessness. Subject to specific conditions adoption functions as legal ground to
  acquire the Indonesian citizenship.
   Aquiring the Indonesian citizenship through privileged naturalization is open to a child
  born out of wedlock whose mother is an Indonesian citizen and whose father, who is
  a foreigner, has acknowledged him and to a child bom of a mixed marriage of a woman
  as meant here with a foreigner. To these children who have their fathers' status, the
  possibily is offered to acquire the Indonesian citizenship. A similar possibility is open
  to grandchildren of foreign immigrants; the requirements applying to these persons as
  to birth and residence - based on the "ius soli" principle - are heavier than those within
  the framework of common naturalization. As to both aforementioned cases the fact
  should be emphasized that here it concerns the acquisition of nationality by means of
  a request submitted for that purpose, which implies that the competent authority may
  or may not grant it!
  As to acquiring the Indonesian citizenship by means of (common) naturalization,
  conditions have beenfixedin order to be able to submit a request to that effect. When
  such a request is granted, the person concerned has to take an oath or pronounce a
  promise of allegiance to the Indonesian state c.q. has to declare to release all loyalty
  to a foreign power. By doing so the person concerned intimates that he does not only
  appreciate the newly acquired citizenship in juridical sense but also in sociological
  sense. Here, too, the fact should be stressed that acquiring the Indonesian citizenship
  through naturalization cannot be regarded as a right since here it concerns a favour and
  it depends as such on the competent authority whether the relevant request will be
  granted or refused. Since 1980 the decision on granting or refusing a request for
  naturalization rests with the President - formerly the Minister of Justice - and has thus
  been levelled up.
  