text: Zijn jongere broeder nu, zocht zijn ouderen broeder. En hij
  zag een huis; dat huis, er was alleen maar een vrouw. Maar
  haar man was er niet. En de vrouw zeide: «wacht maar als
  straks mijn man komt, praat dan met hem. > De knaap antwoordde:
  «waar is hij heen gegaan?» «Naar boven naar de kampong,»
  zeide de vrouw. «Waarom viert men feest,» zeide de knaap. En
  de vrouw zeide tot hem: «er is een vorstenzoon, gezien door
  den vorst in de kampong; daarom viert men feest, zijn naam
  is I Hadoe.»
  Toen antwoordde de knaap: «dat is gelijk aan den naam van
  mijn oudere broeder,» zeide hij tot haar. Maar de vrouw antwoordde: «ha, praat toch geen onzin; als de vorst daar boven
  je hoort, zal hij je slaan.»
  En daar kwam I M b a t a R o e k o e aan; hij riep zijn vrouw:
  «ha daar boven , kom naar beneden , neem aan wat ik meebreng.»
  En zij kwam naar beneden; toen zij 't door hem meegebrachte
  had aangenomen, riep zij den knaap: «nu knaap daar beneden,
  klim eens in huis.*
  En hij klom naar boven; toen zeide I M b a t a R o e k o e :
  *van wie zijt gij een zoon?» Hij antwoordde; «ik ken mijn
  ouders niet.» Toen zeide de vrouw: «wij zijn kinderen, weggeworpen in 't bosch, naar ik hoorde is dat dezelfde naam als
  mijn broeder, daar boven in de kampong.» Maar I M b a t a
  R o e k o e antwoordde: «ha, praat toch geen onzin , de vorst
  zal je hooren, hij zal je slaan; 't is een echte vorstenzoon,
  zeide hij toch; maar gij: 't is mijn oudere broeder, zegt gij
  daar maar.» «Hoe is je naam?» en hij antwoordde: «I H i n a
  is mijn naam.» Maar I M b a t a R o e k o e antwoordde: «je naam
  is niet goed, ik zal je naam verwisselen, I Dai Wë (varkenshoeder) moet gij heeten; morgen
  vroeg, roep de varkens bij
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  247
  
  elkaar, geef hun hun eten, drijf ze in de omheining, als zij
  klaar zijn met wentelen in de plas.» 's Morgens opgestaan zijnde
  ging I M b a t a R o e k o e naar de kampong; maar I D a i Wê
  (varkenshoeder) paste op de varkens. En hij joeg de varkens bij
  elkaar en bracht ze naar de plas; terwijl ze aan 't wentelen
  waren, klom hij weer op 't drooge, nadat hij gebaad had en
  zette zich neer en trok een mond tegen de varkens; al de
  varkens stierven, niet één bleef leven.
  Hij ging nu naar huis en hij zeide tot zijn meesteres: «ha
  ramboe, daar boven, hoe heb ik toch nu met de varkens, zij
  zijn allemaal dood.s «Waaraan zijn ze dood?» zeide de vrouw.
  Maar de knaap antwoordde: «weet gij 't soms, wat de oorzaak
  voor hen is?» En de vrouw antwoordde: «gij zult straks wel
  dood gaan, als je heer komt.
  Toen zijn heer nu kwam, zeide zijn heer: «ha D a i Wê daar
  boven, kom 't vleesch aannemen, v En hij kwam naar beneden
  en nam 't vleesch aan: breng 't aan je meesteres, dat zij 't
  opberge. Toen zeide de vrouw: «ha D a i W e , kom 't vuur eens
  oprakelen en zet den pot op 't vuur.» Hij ging en rakelde 't
  vuur op en deed water in den pot en zette dien op 't vuur.
   Toen hij ze opgezet had, stak hij over naar de groote zitbank
  en trok een mond tegen den pot. Toen hij er een mond tegen
  trok, stortte 't water er uit en ook ging 't vuur uit. En de
  vrouw zeide: «ha D a i W ê , kom 't vuur opstoken.» Toen lachte
  hij; 't water was weer terug in den pot en 't vuur vlamde weer
  op, De meesteres kookte eten; toen 't eten gaar was en zij
  gegeten hadden, zeide zijn heer: «ha D a i W ë , welaan zijn de
  varkens in de omheining?» Maar de vrouw antwoordde: «wat
  zou er nog zijn, daar de varkens allemaal dood zijn.»
  Toen zeide M b a t a R o e k o e : «uw lijnen zijn niet goed, als
  gij varkens hoedt; je moet I Dai Kamambi (geitenhoeder) zijn;
  verander je naam; morgen vroeg kijk dan naar de geiten.
  's Morgens vroeg opgestaande zijn, ging I M b a t a R o e k o e
  naar de kampong, en die knaap I D a i K a m a m b i (geitenhoeder)
  dreef de geiten bij elkaar; hij bracht ze naar de grasvlakte. Toen
  de zon boven zijn hoofd (12 uur) was, ging hij ze hun water te drinken
  geven; nadat hij ze gedrenkt had en de geiten weer op 't drooge
  geklommen waren, trok I D a i K a m a m b i een mond tegen de
  geiten, ze stierven allen, zij bewaarden hun overblijfsel niet.
  En hij ging naar huis; thuis gekomen, zeide hij: ha ramboe,
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  248
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  de geiten zijn allemaal dood, er leeft er niet één; ik zal straks
  wel sterven, als de heer komt.»
  Maar de vrouw antwoordde: 'maak je daarover maar niet
  bezorgd, we zullen het straks wel goed vertellen aan uw heer,
  opdat hij niet nijdig is.»
  Toen hij nu aangekomen was, zeide hij: «ha D a i K a m a m b i
  daar boven , kom eens aannemen, wat ik meebreng, de stukken
  vleesch , en geef ze aan je meesteres, dat die ze bewaart.»
  En hij klom naar boven en gaf 't vleesch aan zijn meesteres;
  de meesteres zeide: «ha D a i K a m a m b i stook 't vuur op en
  neem den pot en doe er 't water in en zet hem op 't vuur.»
  Hij stookte 't vuur op en zette den pot op; toen hij dien opgezet had, stak hij over naar de groote zitplaats en zette zich
  neer en trok een mond naar het vuur en den pot; de pot keerde
  ten onderste boven, 't vuur ging uit. Toen riep zij hem: «ha
  Dai K a m a m b i , hoe is 't, dat de pot ten onderste boven
  gekeerd is, 't vuur is ook uit, kom en stook 't vuur op.» Hij
  ging en hij lachte tegen 't water en den pot en 't vuur; het
  vuur vlamde weer op, de pot stond overeind; evenals zooeven
  toen hij dien opzette. Zij kookten nu 't vleesch; toen 't gaar
  was, aten zij.
   Toen zij gegeten hadden, zeide I M b a t a R o e k o e : «ha Dai
  K a m a m b i ! » Maar de vrouw antwoordde: »I Dai K a m a m b i ,
  zeidet gij, moest men tegen hem zeggen; terwijl de geiten
  allemaal dood gegaan zijn!» «Hoe is 't, dat zij dood gegaan
  zijn?» Maar de vrouw antwoordde: «weet gij 't soms? vraag 't
  aan I D a i Kamambi.-> Toen antwoordde I Dai K a m a m b i :
  «pas had ik ze water laten drinken, zoo maar dood waren ze.»
  Toen antwoordde I M b a t a R o e k o e : «als 't zoo is, dan is je
  zielestof niet gerust, als je I D a i K a m a m b i zijt; laten we je
  naam verwisselen; I D a i B i m b i (schapenhoeder) zult gij zijn,
  zeide I M b a t a R o e k o e ; morgen vroeg ga de schapen bezien,
  ga ze drinken geven, breng ze naar de grasvlakte en weid ze aldaar.»
  Toen hij 's morgens opgestaan was, ging I M b a t a R o e koe
  naar de kampong; I D a i B i m b i (schapenhoeder) bracht de
  schapen naar de grasvlakte. Toen de zon boven zijn hoofd stond,
  ging hij ze hun water laten drinken ; toen zij gedronken hadden,
  toen trok I Dai Bimbi een mond tegen hen, al de schapen
  gingen dood , niet één bleef er leven.
   Hij ging nu naar huis; thuis gekomen , zeide hij: «ha meesteres,
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBOENEESCHE VERHALEN.
  249
  
  de schapen zijn dood.» Toen antwoordde zijn meesteres: * wacht
  we zullen 't straks goed aan je heer vertellen, opdat hij niet
  boos zij. >
  Toen I Mb at a R o e k o e kwam, was 't al nacht; roepende
  zeide hij: «ha Dai B i m b i daar bo'ven, kom eens aannemen
  hetgeen ik meegebracht heb.» Hij kwam naar beneden, nam 't
  gebrachte aan; en I M b a t a R o e k o e zeide: breng 't naar
  boven in huis en kook het.
  En zijn meesteres zeide: «ha knaap, giet 't water in den pot
  en stook 't vuur op.»
  Hij stookte nu 't vuur op, toen hij 't opgestookt had en 't
  vlamde, ging hij naar de groote zitplaats en maakte een mond
  tegen den pot; 't vuur ging uit, de pot keerde onderste boven.
  Toen zeide zijn meesteres: «ha D a i B i m b i , kom 't vuur eens
  opstoken, 't is al uit hier.» Hij lachte, 't vuur vlamde weer
  op. Zij kookten nu eten; toen 't gaar was, schepten zij 't
  op en aten allen.
   Toen zij gegeten hadden zeide I M b a t a R o e k o e : ha D a i
  B i m b i , hebt gij de schapen in de omheining gebracht?» Maar
  de vrouw antwoordde: «zij zijn allemaal dood , zeide zij. «Hoe
  is 't toch, dat zij dood zijn?* «Hij is werkelijk hun vijand, dat
  zij dood gegaan zijn.» Toen zeide I Mbata Roekoe: «als 't zoo
  is, verwissel je naam: I D a i N d j a r a (paardenhoeder) zult gij
  zijn; als gij ze hun water hebt laten drinken, breng ze dan
  binnen de omheining.»
  's Morgens opgestaan zijnde ging I M b a t a R o e k o e naarde
  kampong; e n l D a i . N d j a r a (paardenhoeder) ging op de paarden
  passen. Toen de zon boven zijn hoofd stond, liet hij ze water
  drinken, en hij dreef ze bij elkaar en bracht ze binnen de omheining. Toen ging hij naar huis, hij klom in de voorgalerij en
  zette zich neer recht voor de paarden en hij trok er een mond
  tegen. Toen hij er een mond tegen getrokken had, stierven
  alle paarden. En hij riep zijn meesteres: «ha ramboe, kom eens
  kijken naar de paarden in de omheining, daar zijn ze dood
  gegaan!» En zij kwam naar beneden en keek; werkelijk, zeide
  zijn meesteres; wacht strakjes als je heer komt, daar ik 't nu
  toch zelf ook gezien heb.
   Toen 't avond was, kwam I M b a t a R o e k o e er aan en
  roepende zeide hij: «ha Dai N d j a r a , kom eens aannemen
  hetgeen ik meegebracht heb.» Hij kwam naar beneden en nam
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  250
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
   't gebrachte aan en gaf het aan zijn meesteres; vervolgens zeide
  zijn meesteres: «stook 't vuur op, wij-zullen koken om te eten.-»
  En hij stookte 't vuur op; toen hij er mee klaar was, stak hij
  over naar de groote zitplaats, hij zette zich neer en trok een
  mond tegen den pot; de pot keerde onderste boven, het vuur
  ging uit. Toen zijn meesteres zag, dat 't vuur uit was: «ha
  Dai N d j a r a , kom 't vuur eens doen ontvlammen.» Hij lachte,
  't vuur vlamde op; en zij kookten eten en zij aten; toen zij
  gegeten hadden, zeide I M b a t a R o e k o e : «ha D a i N d j a r a ,
  waar zijn de paarden?»
  Maar zijn meesteres zeide: «toen zij zooeven stierven, heb
  ik "t ook gezien; hij bracht ze de omheining binnen, toen
  schopten en trapten zij maar en gingen dood.» Toen zeide I
  M b a t a Roe k o e : «uw zielestof is niet goed, wij zullen je naam
  verwisselen, je moet maar I Dai K a r a m b o ' a zijn; morgen
  vroeg ga dan naar de karbauwen kijken, als 't 12 uur is drijf
  ze naar 't buffelwed , opdat zij zich rondwentelen.»
  's Morgens opgestaan zijnde, ging I M b a t a R o e k o e naar
  de kampong; en I Dai K a r a m b o ' a (karbauwen-hoeder) ging
  op de karbauwen passen. Toen 't nu 12 uur was, dreef hij ze
  naar 't buffelwed; toen zij bij 't buffelwed gekomen waren en
  de karbauwen in de plas waren gegaan, stak hij zijn mond er
  tegen uit, zij stierven allemaal in de plas, de karbauwen.
   Hij ging nu naar huis en zeide toen hij er aan kwam: «ha
  ramboe, de karbauwen zijn allemaal dood gegaan in de plas,
  er is heelemaal geen één, die leeft.» En zijn meesteres zeide:
  «laten ze maar dood gegaan zijn, werkelijk is er hun vijand,
  dat zij zijn gestorven. >>
  Toen kwam I M b a t a R o e k o e : «ha D a i K a r a m b o ' a ,
  neem eens aan, hetgeen ik meebreng.» Hij kwam naar beneden
  en nam aan, hetgeen hij meebracht, en bracht 't aan zijn
  meesteres, en gaf 't haar. En zijn meesteres zeide: «stook 't
  vuur wat op, doe wat water in den pot, opdat wij 't vleesch
  koken.» Hij stookte 't vuur op en deed water in den pot en
  zette dien op; toen hij er mee klaar was, stak hij over naar
  de groote zitplaats en hij maakte een mond tegen den pot en
  tegen 't vuur; 't vuur ging uit, de pot keerde onderste boven.
  Toen zeide zijn meesteres: «ha Dai K a r a m b o ' a , 't vuur
  is al uit.»
  Maar I Dai K a r a m b o ' a lachtte tegen 't vuur, 't vuur
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  251
  
  vlamde weer op, de pot stond weer recht over eind. Zij kookten
  nu het eten.
   Toen 't gaar was, aten zij; toen zij gegeten hadden, zeide
  zijn lieer: «ha D a i K a r a m b o ' a , hebt gij de karbauwen reeds
  in de omheining gebracht?» Maar de vrouw antwoordde: «zij
  zijn reeds allen dood, zeide zij. Toen zeide I M b a t a R o e k o e :
  «welaan speel jij maar slechts, laat er niets meer door je opgepast worden; de vorst zeide: ga naar 't overzeesche land,
  zeide hij; laat mij I D a i Ka ra m b o ' a meenemen, zeide ik
  tot den vorst, met hem sprekende; ja, zeide hij, ga een vrouw
  zoeken voor den vorstenzoon, die boven uit den hemel is gevallen; morgen gaat men kijken naar een schuit.»
  Toen zij gingen kijken naar een schuit en zij die gebreeuvvd
  hadden, was die in orde. Toen zeide I Mbata R o e k o e : «I
  Dai K a r a m b o ' a , mag niet gaan.» Maar I Dai K a r a m b o ' a
  maakte een mond tegen de schuit, ze was weer kapot. Toen
  zeide I Mbata Roekoe, terwijl hij sprak: «I Dai K a r a m b o ' a
  gaat mee. > Toen lachte I Dai K a r a m b o ' a tegen de schuit en
  ze was weer in orde.
  Toen spraken zij een tijd af: over twee dagen, zeiden zij.
   Toen de bestemde tijd was aangebroken, gingen zij heen; gekomen bij 't land aan de overzijde, zonden zij I Dai Karam b o ' a om vuur te gaan halen. Toen hij nu vuur ging halen,
  wachtten de vreemden hem op; men hield hem vast: dat is
  de vorstenzoon, zeiden zij. Zij nu wachtten en wachtten, maar
  zagen hem heelemaal niet; zij zochten hem, maar zij zagen
  hem heelemaal niet. I Dai K a r a m b o ' a was nu reeds getrouwd met I R a m b o e K a h i , 't was reeds drie nachten
  geleden.
  Toen zeiden zij: ga I D a i K a r a m b o ' a roepen, wij zullen
  vertrekken. Zij riepen hem, hij nam ook zijn vrouw mee; toen
  zij bij de schuit gekomen waren , stegen zij in; toen zij er in
  gestegen waren, gingen zij. Gekomen midden in volle zee,
  namen zij I D a i K a r a m b o ' a op en wierpen hem in't water;
  een haai wachtte hem op, slokte hem naar binnen , bracht hem
  aan den rand van 't strand, juist voor zijn woonplaats en
  spuwde hem weer uit.
  Toen deze hem weer uitgespuwd had, ging hij naar een
  oude vrouw, die vol wonden was; zij was alleen slechts in haar
  huis, zij had geen kinderen. Toen hij daar gekomen was, zeide
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  252
  
  SOEMBANEESCIIE VERHALEN.
   hij: «'grootmoeder, geef mij te eten, ik heb zoo'n honger. > En
  zij gaf hem en hij at; toen hij gegeten had, zeide de oude
  vrouw: «ga niet overal heen, blijf steeds hier.» Toen zeide I
  D a i K a r & m b o ' a : ja, zeide hij.
  Toen nu na zekeren tijd, een maand was er voorbij gegaan,
  zeide I Dai K a r a m b o ' a : «grootmoeder, de vorst daarboven
  in de kampong, als gij hem t o e r i bloemen brengt, heeft hij
  dat zeer gaarne, ga dan vragen tabak, sirih, pinang.»
  Zij ging nu t o e r i bloemen haken (met een stok) en zijdeed
  ze in een mandje. Toen zeide I D a i K a r S m b o ' a : «grootmoeder, doe ze niet in een dichtgevlochten mandje, maar doe
  ze in een open gevlochten mandje; gij moet er zemelen onder
  in doen en dan pas de toeri bloemen er boven op doen.»
  Toen zij er mee klaar was, ging zij naar de kampong; in de
  kampong gekomen, zeide I Ra m b o e K a h i : «grootmoeder,
  kom hier, wat brengt gij daar!» De oude antwoordde: «'t zijn
  t o e r i bloemen.» Toen antwoordde I R a m b o e K a h i en zeide:
  «je bent een goed mensch, grootmoeder, dat gij mij t o e r i
  bloemen brengt.» Zij gaf haar sirih, zij gaf haar pinang, zij
  gaf haar tabak.
   Toen zeide I Ram b o e K a h i : «breng mij nog maar eens
  t o e r i bloemen.» De oude antwoordde: «dat is goed, ik zal
  nog eens terug komen.- En zij ging heen; na verloop van 4
  a 5 (dagen) ging zij wederom en bracht t o e r i bloemen. Zij
  gaf haar tabak, zij gaf haar sirih , zij gaf haar pinang. Vervolgens
  zeide I R a m b o e K a h i : «breng mij nog eens toeri-bloemen.»
  De oude antwoordde: «welaan ik zal nog eens komen.»
  De oude nu ging heen ; na verloop van vier a vijf (dagen)
  zeide I Dai K a r S m b o ' a : «grootmoeder, als gij wederom
  toeri-bloemen gaat brengen aan den vorst, moet gij 't mij
  zeggen.» En de oude antwoordde: ja.
  Zij ging nu toeri-bloemen plukken; toen zij ze geplukt had,
  bracht zij ze hem en gaf ze hem. Toen zij ze hem gegeven
  had, trok hij af den ring van zijn vinger en deed dien in de
  t o e ri-bloemen.
  De oude ging nu naar de kampong; toen zij daar gekomen
  was, zeide I R a m b o e K a h i : «grootmoeder, kom hierheen,
  wat brengt gij?» De oude antwoordde: «'t zijn toeri-bloemen.»
  En zij nam ze; toen zij ze genomen had, vond zij vervolgens
  den ring; zij herkende hem, dat 't de ring van hem was. Toen
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOKMBANEESCHE VERHALEN.
   253
  
  zij hem genomen had, verborg zij hem zorgvuldig. Toen haalde
  zij haar tabak, pinang, sirih ; en zij zeide: «breng mij wederom
  maar t o er i-bloemen , morgen vroeg.» En de oude antwoordde:
  '<'t is goed.»
  De oude nu ging heen. Toen zij 's morgens was opgestaan,
  vluchtte I K a h i, zij volgde de zemelen . totdat zij kwam aan
  't huis van de oude. Toen zij bij 't huis gekomen was, wachtte
  I I)ai K a r S m b o ' a haar op en verborg haar. En de menschen
  in de kam pong gingen haar zoeken, zij zagen haar heelemaal
  niet. Xa verloop van 10 nachten, volgden zij de zemelen. Toen
  zij die zemelen volgden, zagen zij hen, terwijl zij in de voorgalerij zaten. Toen kwam de eigenaar van de getrouwde; buitengewoon nijdig was hij.
  Maar I Dai K a r a m b o ' a zeide: 'als gij nijdig zijt, ga dan
  eerst zitten, opdat wij wat praten. ? Zij gingen zitten en spraken.
   Toen zeide I 1)ai K a r ï m b o ' a : <oudere broeder, aldus was
  toch 't begin van 't schepnetje, het mazen maken toch ('t
  knoopen) van het werpnetje: eertijds was vader ziek van een
  bloedzweer
  en dan komt het verhaal, totdat
  zij de duif opeten en I H a d o e verdwijnt
  Toen wij die duif gegeten hadden, korten tijd er na, waart
  gij toch verdwenen. En ik ging stroomop en ik ging stroomaf,
  terwijl ik je riep, terwijl ik je zocht; daar liep ik als eendwaas
  maar heen. Toen vond ik een huis, en één vrouw, de man was
  er niet; en zij zeide tegen mij: waar komt gij van daan ,
  knaap?» En ik zeide, terwijl ik antwoordde: *ik zoek mijn
  ouderen broeder, I Had o e is zijn naam. En daar kwam haar
  echtgenoot aan en hij zeide: «een kwaap waar vandaan zijt gij,
  zeide hij tot mij.» Maar ik zeide antwoordende: "ik zoek mijn
  ouderen broeder; daar boven in de kampong is er iemand van
  denzelfden naam als mijn broeder.» Maar I M b a t a R o e k o e
  antwoordde: -ha, praat toch geen onzin, de vorst zal je hooren
  en zal je dood slaan; een vorstenzoon uit den hemel gevallen
  is hij, dat zegt hij; en gij: 't is mijn oudere broeder, dat zegt
  gij daar maar zoo.» En hij zeide tot mij: <hoe is uw naam?»
  Toen antwoordde ik: ik ben I Hi n a , zeide ik. Maar hij antwoordde : * uw naam is niet goed, I D a i K a r a m b o ' a (karbauwenhoeder), zeide hij tot mij; dat was 't begin; I D a i Wc
  (varkenshoeder) zeide hij tot mij; I D a i B i m b i (schapenhoeder) zeide hij tot mij; I Dai N dj a r a (paardenhoeder) zeide
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  254
  
  SOEMBANEESCHK YKKHAT.KN.
  hij tot mij; I Dai K a r a m b o ' a (karbauwenhoeder) zeide hij
  tot mij; liij ging ze allemaal voor mij langs, de namen van
  wat zich beweegt en door menschen gehoed wordt.
  Toen ik hoorde dat I M b a t a R o e k o e naar 't vreemde land
  zou oversteken , toen zeide ik: ik steek ook over. I M b a t a
  R o e k o e antwoordde: 't is goed. En men stak over; in 't
  vreemde land gekomen, zond men mij uit om vuur te halen ;
  toen ik gekomen was, waar ik aankwam, hield men mij vast.
  «Dit is de echte vorstenzoon, zeide men van mij, en men deed
  mij trouwen, deze vrouw, die gij zegt te zoeken.?
  Toen I H a d o e nu zijn jongeren broeder hoorde spreken,
  stond hij op en omarmde zijn jongeren broeder, hij weende
  zeer.
  Van de volgende verhalen wordt alleen de Hollandsche vertaling gegeven , daar de Soembaneesche tekst niet geheel in
  orde is. Er zijn heel wat verhalen van I Ra m b o e K a h i en
  I Oemboe Ndiloe in omloop. Vooral de jeugd vermaakt er zich
  mee en weet telkens nieuwe bijzonderheden er in te voegen.
  Men zal hetzelfde verhaal nooit met dezelfde bijzonderheden
  hooren vertellen. Telkens is 't weer iets anders.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHF. VERHALEN.
  2ö5
  
  XVI. I R S m b o e K a h i , d i e e e n v a r k e n b a a r d e.
   I Do m o e W o e l an g was de vader van I Ram boe K a h i ;
  haar moeder was I H a r a b i L o d a . Haar moeder ging nu naar
  't bosch hout sprokkelen en I R. K. huilde, want zij wilde
  gaarne met haar moeder mee. Toen nam haar moeder haar
  mede; in 't bosch gekomen, ging de moeder hout sprokkelen.
  Maar I R. K. dronk de urine van een wild varken uit een holte
  in een steen, want zij had dorst. Toen haar moeder hout had
  gesprokkeld, keerden zij naar huis terug.
  Thuis gekomen werd I R. K. na verloop van tijd zwanger. *
  Haar vader en haar broeder zagen dat I R. K. zwanger was
  en zij vroegen haar. Maar I R. K. zwoer van niets te weten.
  Toen haar maand was aangebroken , baarde I R. K.; een varken
  was haar kind.
  Al de menschen waren verbaasd , want nog nooit is er iemand
  geweest, die aldus baarde — nu voor 't eerst is 't I R. K.,
  die alzoo baart.
   Toen zeiden haar vader en haar broeder I O e m b o e N d i l o e :
  «wij moeten die K a h i maar dooden, daar zij nu toch een
  varken gebaard heeft'. Maar I O e m b o e M a d a , de jongere
  broeder, zeide: "dood haar niet; laten wij haar in 't bosch
  gaan brengen.» Toen ging I M a d a zijn zuster wegbrengen,
  met haar varken, in 't bosch beneden de kampong. Maar I
  O e m b o e N d i l o e zag haar en wilde haar dooden. Toen
  grepen de menschen I X d i l o e vast. Wederom nam nu I Mada
  ' In 't Animisme van Alb. C. Kruyt, pg. 48 lezen wij: „Veelvuldig zijn do
  verhalen in den Indischen Archipel , waarbij dieren worden bezwangerd mot
  menschen, doordat zij de urine van een man hadden opgelikt , en ook planten
  of boomen, die van menschen zwanjjer worden, omd.it een man or togen
  lieeft geurineerd."
  Dergelijke verhalen heb ik op Soemba niet, kunnen vinden. Wel 't omgekeerde. Ken vrouw, drinkt bij vergissing do urine van een dier (varken,
  duif.) en baart dan straks zoo'n dier. Dit dier nionsi'h verandert dan tenslotte in een schoone jongeling, welke trouwt met I R a m b o o K a h i.
  Als type van een dergelijk verhaal zie ook: Schets van een Booinb.
  Gramatica. Bat. Gen. v. K. en \V. 1910, pg. 100.
  Vergel, ook: Kruyt Animisme, pg. 122.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  256
  
  SOEMBANKESCHK YKKIIALKN.
   zijn zuster, en deed haar verhuizen naar een huis, waarin geen
  menschen waren, midden in een bosch. Als zijn ouders eten
  gaven aan I Ma da, dan wikkelde hij 't in en bracht 't aan
  zijn zuster. Hij liet 't niet zien aan zijn ouders. Omdat hij veel
  van zijn zuster hield, deed I Mad a aldus eiken dag, wanneer
  zijn moeder hem eten gaf. I Ma da at 't zelf niet, maar bracht
  't aan zijn zuster.
  Toen zag I R. K. wat spaansche peper-struiken en andere
  soorten groenten en zij zeide: "als ik maar een scherf van een
  pot had, dan zou ik die groenten daar plukken, ik zou ze
  koken en bij mijn eten gebruiken», zeide zij, sprekende tot
  zich zelf. Toen antwoordde 't varken en knorde: «moeder, daar
  ginds is een platte pan, neem die en kook er mee. > En zijn
  moeder nam 't en plukte groenten en kookte. Toen zeide I
  R. K.: «ik heb geen lepel.» Maar 't varken zeide knorrend:
  «moeder, daar boven in de alang alang is een lepel gestoken.»
  En zijn moeder nam den lepel van de plaats, waar die tusschen
  gestoken was.
   Wederom zeide I R. K.: «dit hier is mijn klapperdop, om
  uit te eten , maar wat moet ik doen, als de groente gaar is?»
  Wederom knorde 't varken : «er zijn klapperdoppen daarboven
  op 't zoldertje.»
  Wederom zeide zijn moeder: «als er maar was een kapmes,
  dan zou ik 't bosch hier vellen en kalabassen planten en maïs,
  opdat ik wat kippen zou krijgen.» En 't varken hoorde het en
  zeide knorrend: <moeder, daarboven is een kapmes ergens
  tusschen in gestoken.» Toen nam zijn moeder 't en begon 't
  bosch te vellen om een tuin te maken. Zij verbrandde nu 't
  bosch , door haar omgehakt, 't Was goed schoon , toen zij er
  naar keek. En I R. K. zeide: «als ik maar wat maïs en kalabassen had, clan zou ik ze mij wel planten.? Het varken hoorde
  het en hij zeide knorrend tot zijn moeder: «moeder daarboven
  is maïs op 't zoldertje en pitten van kalabassen heeft men daar
  in de alang alang verborgen ; neem ze en plant ze.»
  En zijn moeder nam 't en plantte. De maïs en de kalabassen
  groeiden; buitengewoon mooi waren ze. Wederom zeide I R.
  K.: «als ik maar wat padi had, en als ik ze plantte, dan zou
  ze even mooi worden als deze maïs.» 't Varken hoorde haar
  en zeide knorrend: «moeder, daar boven op't zoldertje is padi in
  een pot, neem 't en plant het.» En zijn moeder nam 't en plantte.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
   257
  
  Na vele dagen en vele nachten, was de padi hoog en ook
  de maïs; de kalebassen hadden ook reeds vruchten. Toen zeide
  knorrend 't varken: < moeder zijn de kalabassen nog niet groot?»
  En zijn moeder zeide: «de eerste vrucht is al rijp. > «Ga en
  pluk ze, met blaren een handvol en ga het brengen aan oom
  Ma d a in de kampong.»
  Zijn moeder ging van de kalabas vrucht plukken en één
  handvol bladeren en ging 't brengen aan I O e m b o e M a d a
  in de kampong.
  En 't varken zeide, terwijl hij sprak tot zijn moeder: «als
  gij in de kampong komt, zeg dan tegen oom M a d a , dat hij
  de bladeren van de kalabas niet buiten mag leggen , hij moet
  ze in een gesloten mand doen.»
  En als hij de kalabeisvrucht wil stuk snijden ^ om aan de
  varkens te geven, laat hij 't dan niet doen op den vloer, maar
  hij m o e t ' ' t op een mat doen.) J a , zeide zijn moeder.
   Wederom werd I R. K. gezien door I O e m b o e X d i l o e :
  «hallo! daar is ze weer», zeide hij en hij stond op en nam
  lans en kapmes. Hij wilde haar gaarne dooden, maar vele
  menschen grepen I O e m b o e N d i l o e vast. En I R. K. ging
  weer naar 't bosch. In den tuin gekomen, zeide "t varken:
  «zijt gij daar aangekomen, moeder?» «Ja, zeide zijn moeder,
  't scheelde maar weinig of ik was in de kampong gedood door
  I O e m b o e N d i l o e , als vele menschen hem niet vast gegrepen
  hadden.» En 't varken zeide: «laat hem maar, want hij is zoo
  overmoedig, want hij is toch een vorst; en gij gaat niet naar
  hem toe, maar naar h e m , die even arm is als wij.»
  Toen 't avond geworden was, sneed I O e m b o e M a d a de
  kalabas vrucht stuk op den vloer. Hij dacht er niet meer aan
  't op een matje te doen. En onder 't huis vielen nu de gouden
  ponden, de rijksdaalders, de gouden kettingen , de gouden
  oorhangers, uit de kalabas-vrucht, door hem in stukken gesneden. Hij klom nu naar beneden om ze op te rapen van
  onder 't huis en hij deed ze in een mandje. '
  Toen zeide I O e m b o e M a d a tot zijn dochter K a h i : «ga
  eens kijken daar in 't mandje met kalabas-bladeren, door uw
  ' Volgens de adat begint I O e m b o e N d i l o e v a r k e n nu reeds aanzijn
  oom een gedeelte van den bruidschat te betalen, opdat hij straks diens
  dochter tot vrouw kan krijgen. Mnn begint soms al te betalen als 't kind
  pas geboren is.
   Dl. 67.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 17
  06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  258
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  tante gebracht, en geef 't aan uw moeder, opdat zij ze kooke.»
  En I K a h i ging 't mandje openmaken, 't was vol met koperen
  gevlochten kettingen.
  Wederom zond 't varken zijn moeder en zijn moeder ging
  kalabas-vruchten en bladeren plukken. En 't varken zeide,
  sprekend tot zijn moeder: «als gij in de kampong komt, vraag
  dan aan oom Ma d a om I K a h i , opdat gij hier iemand bij u
  hebt.» Ja, zeide zijn moeder en ging heen. In de kampong
  gekomen en nadat zij sirih gekauwd had en gegeten h a d , vroeg
  zij om I K a h i aan 1 O e m b o e M a d a . Haar vader stemde
  toe en zij werd door haar tante meegenomen naar den tuin in
  't bosch.
  «Zijt gij daar weer aangekomen, moeder? > zeide 't varken.
   J a , zeide zijn moeder. En wederom vroeg hij aan I R. K.: «hebt
  gij I K a h i niet mee hierheen gebracht?» «Zij is er», zeide zijn
  moeder. Men sneed padi en' plukte maïs; voortdurend waren
  zijn moeder en I K a h i , de dochter van zijn oom, aan 't
  oogsten. En 't varken was voortdurend bezig het huis grooter
  te maken, de omwanding, de vloeren waren in orde. Des
  avonds kwam zijn moeder thuis van 't oogsten en I K a h i , de
  dochter van zijn oom, zeide: «tante, zooeven was ons huis
  maar een vervallen huis, en dit nu is een prachtig huis en dit
  is zoo groot.
  Haar tante zeide: -wees stil, en spreek er
  niet van. *
  Wederom den volgenden morgen, gingen zij oogsten, na 't
  oogsten gingen zij dorsenen en brachten 't naar huis. 't Huis
  was nu vol met kippen, zoo waren zij toegenomen. Zij legden
  eieren zelfs op den grond.
   I O. N d i l o e hakte palen voor zijn huis en I O e m b o e
  M a d a , ging zeggen aan I R. K. zijn zuster en aan I K a h i ,
  zijn dochter: »komt morgen met mij de huispalen van I O e r a b o e
  N d i l o e , trekken», zeide hij. Maar I R. K. zeide: <ik ben
  bang voor hem.» En I M a d a zeide: «wees niet bang voor
  h e m , want ik ben er toch ook.» «Als 't zoo is, zal ik gaan»,
  zeide I R. K. Toen 't morgen was geworden ging I R. K. om
  den huispaal te sleepen. Er waren tweehonderd menschen aan
  't sleepen, maar zij waren er heelemaal niet toe in staat. Daarom '
  lieten zij den paal maar liggen, omdat zij heelemaal niet in
  staat waren dien te sleepen. Al de menschen keerden naar huis
  terug, daar 't nu toch avond was.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANËESCHE VERHALEN.
  250
  
  Wederom toen 't licht werd, gingen alle menschen, tweehonderd en I R. K. ook. Zij kwamen bij 't hout, zij probeerden
  te trekken, maar steeds nog waren zij er niet toe in staat. Toen
  't avond was, keerden al de menschen naar huis terug.
   Toen I R. K. in huis was gekomen, vroeg 't varken: «zijt
  gij daar aangekomen, moeder?* J a , zeide zijn moeder. En 't
  varken vroeg: «waart gij in staat 't hout te trekken?-; '-Neen,
  zeide zijn moeder, 't blijft nog op de plaats, waar 't gehakt is.»
  Toen 't wederom licht was, ging I R. K. wederom. Al de
  menschen probeerden te trekken, maar steeds waren zij er niet
  toe in staat.
  Toen I. R. K. in den tuin kwam, vroeg het varken: «zijt gij
  gekomen, moeder?» J a , zeide zijn moeder. «Waart gij in staat
  't hout te trekken», zeide hij tot zijn moeder, haar vragende.
  Maar zijn moeder zeide: «wij waren heelemaal niet in staat om
  te sleepen, werkelijk zeer zwaar was 't.»
  Toen 't wederom licht werd, ging zijn moeder, m e t l K a h i ,
  de dochter van I O e m b o e M a d a . En I O e n i b o e N d i l o e
  v a r k e n kwam nu achteraan.
  Al de menschen waren reeds bij den boom gekomen, toen
  pas kwam 't varken. dat veranderd was in een mensch. Zijn
  rijpaard was 't rijstblok; de lans in zijn rechterhand was een
  stuk suikerriet; de sirih-tasch aan zijn schouder was een kippenmandje; de belletjes aan zijn paard, waren djarak-pitten. Hij
  had een prachtig gekleurde slimoet om zijn lendenen gewikkelcl
  en er een over zijn schouders geslagen, Hij had een hoofddoek
  van rood en groen doek.
  Gekomen bij den paal, door I O e m b o e N d i l o e gehakt,
  was 't varken buitengewoon prachtig, zijns gelijke was er niet.
   Toen bleef hij te paard en stil staan, en al de menschen.waren
  verbaasd dat hij er zoo prachtig uitzag. Toen zeide I O e m b o e
  N d i l o e v a r k e n , hen vragende: «hebt gij soms zooeven mijn
  paarden hier niet gezien, heeren en dames?» «Neen», zeiden
  zij. «Ik heb al meer dan genoeg er van ze te zoeken», zeide
  hij. «Stijg dan maar van uw paard, Oemboe, en kauw wat
  sirih!» «Ei, neen, ik kom er niet af; ik ben mijn paarden aan
  't zoeken.» Zij hielden maar steeds aan, dat hij er af zou
  komen. En hij kwam er af. Men gaf hem sirih en hij
  reikte zijn sirih-tasch over en zeide:
  leg - d e n v e r g e t e n
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  260
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  e c h t g e n o o t » ' niet op den grond.» Nadat zij sirili gekauwd
  hadden, gaven zij hem te eten, maar zij herkenden hem niet,
  waar hij vandaan kwam.
   Nadat hij gegeten had, zeiden I O e m b o e Mad a en I
  O e m b o e N d i l o e : asleep toch met ons een weinig den huispaal, Oemboe !»
  Maar I O. Nd. v a r k e n zeide: «mijn meester zal straks boos
  zijn, dat ik de paarden niet zie.» «Al sleept gij maar een
  beetje met ons, Oemboe, straks kunt gij dan heengaan.» Toen
  sleepte I O. X d. v a r k e n met zijn ooms. Zij waren nu er toe
  in staat, één paal. Wederom sleepten zij nog drie palen naar
  buiten. Zoo hadden zij in 't geheel vier palen naar buiten
  gesleept.
  «'t Is al avond, laat ik heengaan», zeide I O. Nd. v a r k e n ,
  «mijn meester zal straks nijdig zijn.» Hij besteeg zijn paard en
  ging heen. Voortdurend sloeg hij zijn paard met een rottan.
  Bij 't huis gekomen, rolde terstond 't rijstblok op den grond
  en 't kippenmandje en 't suikerriet. En I O. Nd. v a r k e n
  wroette al weer onder 't huis.
   Toen kwamen zijn moeder met I K a h i , de dochter van zijn
  oom en I O. Nd. v a r k e n zeide knorrend: «moeder, zijt gij
  daar gekomen?» Ja, zeide zijn moeder. En I K a h i , de dochter
  van zijn oom, zeide: «wat is er toch dat gij daar ligt te knorren
  onder 't huis; ik zou maar zwijgen, want gij kunt toch niet
  spreken als die man van zooeven, door mij en tante gezien;
  buitengewoon mooi was hij, die met ons hout sleepte.» Toen
  zeide knorrend I O. Nd. v a r k e n : «hoe mooi die man, zooeven
  door u gezien, moge zijn, laat hem maar mooi zijn.» "Zijns
  gelijke is er niet», zeide I K a h i , de dochter van zijn oom.
  Toen 't wederom licht was geworden, kookten zij kleefrijst
  en eieren, één mand, om mede te nemen naar 't hout. Toen
  de rijst en de eieren gaar waren, gingen zij heen om hout te
  sleepen.
  Toen besteeg I O. Nd. v a r k e n 't rijstblok-paard; hij hing
  over zijn schouder 't sirihtasch-kippenmandje; hij nam in zijn
  ' Een Soembanees geeft aan dieren en voorwerpen, waaraan hij zeer gehecht is, bijzondere nainnn. Met bijzondere toespeling wordt hior zijn sirihtasch genoemd: „de vergeten echtgenoot"; want volgerfs de adat is hij dn
  aangewezen echtgenoot voor I K a h i . Zoo noemt hij straks zijn paard: „do
  weggewoipen neef."
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESC1IE \ KK1IALKN.
  