text: hoogere wetenschap en meer gemeenschap met het geestelijk leven des tijds noodig heeft om de leeken aan de
  zal
  godsdienstige eischen des tijds the doen beantwoorden,
  hij weten zich die schatten eigen te maken, en al het
  andere volgt van zelf. "Bald wird sich zeigen, dass unser
  Yolk . von Aberglauben
  und Yorurtheilen
  frei wird und
  van
  einer nur formalistischen
  den Weg
  Gottesverehrung
  Christenthum
  findet."
  zum thatigen
  "Der lutherischen
  bediirfen wir nicht. Wir wollen verwerthen,
  Reformation
  was sie gutes enthalt, im tibrigen aber unsere eigenen
  Wege gehen. Davon aber soll die Zukunft und die kfnfder orientalischen Yolker kunde bringen."
  tige Entwicklung
  zulk een geloofsgetuigenis te lezen.
  Het is .verfrisschend
  de
  waardoor
  deze Oosterling het heden
  ook
  bril,
  Moge
  en de toekomst van het kerkelijk leven zijns volks beziet,
  wat optimistisch
  zijn, het is ons te meer een
  gekleurd
  van zaken en met zijn vermet
  zijn voorstelling
  genot
  maken.
  te
  kennis
  wachtingen
  Evenwel blijven er nag, vragen en twijfelingen over.
  ,.
  '
  '
  
  132
  Zou deze ziener de "eigen wegen", die zijn kerk te bewandelen heeft, wel tot den einde overzien?
  die door ervaring of door studie de
  Wij Westerlingen,
  hebben
  leeren'
  problemen
  kennen, die moeten worden op- ..
  van
  de
  tusschen Kerk en
  gelost: regeling
  verhouding
  van
  rechten
  de
  der
  individuen
  Staat, bepaling
  tegenover
  de gemeenschap
  en der gemeenschap
  tegenover de inditusschen individuaviduen, opheffing van de tegenspraak
  lisme en catholiciteit, 'tzij dan in gemeenten of in kerken,
  zouden nog zekere bezwaren kunnen duchten van het
  ' wij
  in het Oosten. Die gemeenschappeontwikkelingsproces
  der zeven oecumenische
  concilien en het
  lijke grondslag
  dat haar
  daarop te bouwen kerkelijk gemeenschapsleven,
  licht ontsteekt bij de wetenschap en rekening houdt met
  '_
  de eischen van den nieuwen tijd, wij zouden de mogelijkdat zij bleken kwalijk bij elkaar
  heid: kunnen onderstellen,.
   te passen. Ook dat er spraakverwarring
  ontstond, als het
  er op aankwam
  dat gemeenschappelijke
  nader vast te
  stellen en die eischen te formuleeren.
  En welk kerkbegrip zal daar in 't Oosten op den duur worden gerealiseerd ? Als Baur tegen Mohler den strijd aanbindt, betoogt
  Catholicisme en
  hij, dat men te kiezen heeft tusschen
  Protestantisme.
  Tertium non datur. Als Ronge meent zulk
  een tertium gevonden tehebben en een vereeniging grondt,.
  die noch aan Rome, noch aan Luther zich bindt, dan velt
  Baur reeds bij voorbaat het doodvonnis. "Wozu also eine
  neue Form, welche so, wie sie aufgestellt wird, als weder
  ka.tholisch, noch protestantisch, vollig in der Luft schwebt ?" 1)
  . Het Duitsch-catholisme
  is dan ook gebleken een morgenwolk te zijn, een vroeg komende wolk, die henen ging.
  Het Oud-catholisme
  moge seen ietwat taaier leaven hebben,.
  het is eenzelfde hinken op twee gedachten. Heeft Kyriareeds gesteld ? Dit wil nu
  kos zich deze beginselquaestie
  niet zeggen, dat de Anatolische kerk, 'tzij dan naar het
  model van Rome een confessie formuleeren
  en ten troon
  
  1) Kirchengesch. des 19'en Jahrh., S. 308.
   133
  verheffen moet, 'tzij gaan varen onder de eene of andere
  Protestantsche
  vlag. Maar wel, dat zij op den duur op
  haar schijnbaar nog dubbelzinnig
  standpunt niet zal kannen blijven staan. Het zal moeten komen tot een .nadere
  omschrijving van de basis en tot een nadere bepaling van
  de rechten en de plichten dergenen, die geacht worden
  op die basis te staan. Ook tot diepzinniger inzicht in het
  wezen dier kerk, die de Anatolische heet en niettemin in
  tal van nationale
  kerken uit elkander viel. 't Kan zijn,
  dat Kyriakos
  zelf dezen eisch ter nauwernood verstaat,
  dat het Westersche levenservaringen
  en inzichten zijn, die
  van dien eisch doen voelen, dat het
  ons het dringende
  Oosten lang nog kan voortglijden in het oude spoor en
  zonder het te bespeuren
  schier doortrokken wordt van
  den zuurdeesem
  onzer moderne wereld- en levensbeschouwing ; dat crisissen als die wij doorleefden daar voorshands
  niet zullen worden aanschouwd.
  Maar 't komt mij voor,
  dat dit pleiten zou tegen de diepte van voelen en denken.
  Zoo het geen politiek is, die den vrijzinnigen leider het
  der nieuwe
  dogme der oude kerk en de ontdekkingen
  zoo vredig doet naast elkander stellen, dan
  wetenschap
  is het naieveteit. De eene, noch de andere verdient aanbeveling. Wij blijven dus onze reserves maken en wachten den uitslag der bemoeiingen
  af.
   met belangstelling
  Intussschen
  brengen wij een eeresaluut aan den man, die
  met kloeken moed en vast vertrouwen
  zich aangordt
  om wij zouden misschien geneigd zijn te zeggen: een
  te reinigen, maar in elk geval om nieuw
  Augias-stal
  leven te wekken in de Anatolische kerk door het licht
  van vrij en wetenschappelijk
  in den ruimst
  onderzoek
  mogelijken kring te doen opgaan over hare leden. En
  aan Dr. Erwin Rausch brengen wij onzen dank, dat. hij
  door middelaarsdiensten
  the bewijzen ons in de gelegenheid gesteld heeft van ter zijde getuigen te zijn van den
  belangwekkenden
  arbeid, dien de Atheensche hoogleeraar
  ondernam
  en waarbij wij hem volgen met onze beste
  wenschen.
  _'.
  