text: UvA-DARE (Digital Academic Repository)
  
  Hochschilds zorgen over de uitbesteding van het privéleven [Bespreking van:
  A.R. Hochschild (2012) the outsourced self: intimate life in market times]
  de Beer, P.
  DOI
  10.5117/SOC2013.2.BEER
  Publication date
  2013
  Document Version
  Final published version
  Published in
  Sociologie
  License
  CC BY-NC-ND
  Link to publication
  Citation for published version (APA):
  de Beer, P. (2013). Hochschilds zorgen over de uitbesteding van het privéleven [Bespreking
  van: A.R. Hochschild (2012) the outsourced self: intimate life in market times]. Sociologie,
  9(2), 233-235. https://doi.org/10.5117/SOC2013.2.BEER
  
  General rights
  It is not permitted to download or to forward/distribute the text or part of it without the consent of the author(s)
  and/or copyright holder(s), other than for strictly personal, individual use, unless the work is under an open
  content license (like Creative Commons).
  Disclaimer/Complaints regulations
  If you believe that digital publication of certain material infringes any of your rights or (privacy) interests, please
  let the Library know, stating your reasons. In case of a legitimate complaint, the Library will make the material
  inaccessible and/or remove it from the website. Please Ask the Library: https://uba.uva.nl/en/contact, or a letter
  to: Library of the University of Amsterdam, Secretariat, Singel 425, 1012 WP Amsterdam, The Netherlands. You
  will be contacted as soon as possible.
  UvA-DARE is a service provided by the library of the University of Amsterdam (https://dare.uva.nl)
  Download date:29 Jun 2024
  
  Dit artikel van Boom Lemma Tijdschriften is gemaakt voor Universiteit van Amsterdam
  
  Hochschilds zorgen over de uitbesteding van het
  privéleven
  Paul de Beer
  Arlie Russell Hochschild (2012) The Outsourced Self: Intimate Life in Market Times.
  New York: Henry Holt and Company. 300 pagina’s, € 22,99, ISBN
  9780805088892.
   Arlie Hochschild, die faam verwierf met boeken als The Managed Heart, The Second
  Shift en The Time Bind, heeft met The Outsourced Self een ogenschijnlijk optimis‐
  tisch boek geschreven. Het laat zien dat in een tijd waarin traditionele verbanden
  als het gezin en de kerk aan betekenis verliezen en vaak niet meer beschikbaar
  zijn om een beroep op te doen in zware tijden of bij moeilijke beslissingen, een
  leger professionals klaarstaat als substituut. Steun die vroeger alleen beschikbaar
  was via persoonlijke relaties, is nu eenvoudigweg te koop op de markt. Of het nu
  gaat om het vinden van een geschikte levenspartner, het krijgen van een kind, het
  organiseren van een verjaardagsfeestje voor je dochter, het verzorgen van je hulp‐
  behoevende moeder of het regelen van een stemmige uitvaart, voor elk doel is er
  wel een bedrijf dat een passend aanbod heeft. De samenleving valt niet uiteen in
  atomistische individuen, die ieder voor zich hun weg in het leven dienen te vin‐
  den, want de markt is in het gat gestapt om hulp te bieden en nieuwe banden te
  scheppen.
  Arlie Hochschild zelf houdt zich echter verre van zulke optimistische en hoopvolle
  conclusies. Integendeel. In het afsluitende hoofdstuk schetst ze een somber beeld
  van een markt die in toenemende mate ons privéleven doordringt en ondermijnt.
   Eigenlijk is vanaf het eerste hoofdstuk al duidelijk dat ze voor de lezer geen opti‐
  mistisch verhaal in petto heeft. Daarin schetst ze het geval van haar lievelings‐
  tante Elizabeth, die in haar eentje nog in het plattelandsdorp van haar jeugd
  woonde, maar niet langer voor zichzelf kon zorgen. Aanvankelijk konden de
  mededorpsbewoners haar nog helpen, maar toen ze na een herniaoperatie terug
  naar huis keerde, had ze permanente, professionele hulp nodig. Arlie Hochschild
  zag zich toen gedwongen, zoals ze het zelf formuleert, om zich ‘onto the market
  frontier’ te wagen. Mooi dat er zo’n alternatief bestaat als informele burenhulp
  niet langer volstaat, zou je zeggen. Maar dat is beslist niet de boodschap van
  Hochschild.
   In de volgende hoofdstukken schetst ze, op de van haar bekende aansprekende
  wijze, talloze praktijkvoorbeelden van commerciële bedrijven die Amerikaanse
  burgers helpen bij lastige keuzes en belangrijke gebeurtenissen in hun leven. Met
  veel sympathie, maar ook met een licht ironische ondertoon, schildert ze Evan
  Katz, die zich via het internet aanbiedt als persoonlijke trainer voor vrouwen ‘who
  want to fall in love’. Hij leert vrouwen met een drukke baan om zich zo op het
  internet te presenteren dat ze de meeste kans maken een geschikte partner te
  vinden. Daarbij kunnen ze kiezen uit een Basispakket, een Premiepakket of een
  
  232
  
  Sociologie 2013 (9) 2
  
  Dit artikel van Boom Lemma Tijdschriften is gemaakt voor Universiteit van Amsterdam
  
  Hochschilds zorgen over de uitbesteding van het privéleven
  
  VIP-pakket. Een zekere Sophie helpt paren wier romantische relatie in een sleur is
  geraakt, met therapie hun relatie weer nieuw leven in te blazen. Een aanstaand
  ouderpaar dat ermee worstelt welke naam ze hun kind moeten geven, kan een
  ‘nameologist’ inschakelen. Weer een andere Sophie neemt met haar ‘party-plan‐
  ning-service’ druk bezette ouders het werk uit handen om een geslaagd verjaar‐
  dagspartijtje voor hun zoon of dochter te organiseren. En dan is er nog dr. Nayna
  Patel, die in Anand, India, een kliniek bestiert waarin Indiase draagmoeders een
  embryo van buitenlandse klanten ingeplant krijgen en gedurende negen maanden
  uitstekend verzorgd worden om het kind gezond ter wereld te brengen.
   In het grootste deel van haar boek volstaat Hochschild met het schetsen van de
  vele vormen van commerciële dienstverlening aan de hand van interviews met de
  aanbieders en hun klanten, zonder veel analyse of interpretatie. Toch laat zij er
  geen misverstand over bestaan dat zij deze uitbesteding van intieme zaken aan
  marktpartijen met zorg beziet. Waarom wordt echter niet helemaal duidelijk. Het
  fenomeen van uitbesteding dat ze zo levendig schetst, bestaat in feite uit drie ele‐
  menten. Maar welk element haar nu het meeste zorgen baart blijft onuitgespro‐
  ken. Gaat het om het uitbesteden zelf, om het feit dat er betaalde professionals
  voor worden ingeschakeld, of om het commerciële karakter ervan?
  Uitbesteding van persoonlijke dienstverlening is natuurlijk niets nieuws, zoals
  Hochschild zelf herhaaldelijk opmerkt. Beslissingen over een huwelijkspartner, de
  organisatie van een bruiloft of begrafenis, de namen van kinderen, het oplossen
  van huwelijksproblemen, et cetera, werden altijd al aan ‘deskundigen’ gedele‐
  geerd. Hetzij binnen de eigen familie – een grootmoeder of tante –, hetzij buiten
  de familie – aan sjamanen, priesters, koppelaars of dorpsoudsten. Misschien dat
  we hier, in het Westen, voor enige tijd hebben gedacht dat dit allemaal strikt per‐
  soonlijke privébeslissingen moeten zijn, maar dat was dan toch eerder de uitzon‐
  dering dan de regel, indien we dit vanuit een historisch en multicultureel perspec‐
  tief bezien. Het kan dan ook niet het uitbesteden als zodanig zijn, waar Hoch‐
  schild bezwaar tegen maakt.
  Is het dan misschien het feit dat ervoor betaald wordt, wat deze moderne vorm
  van uitbesteding anders maakt? Maar ook dat is natuurlijk allerminst nieuw.
   Immers, al die raadgevers en dienstverleners in het verleden werden net zo goed
  betaald. Misschien niet direct en misschien niet met geld, maar ze kregen wel
  degelijk iets terug voor hun hulp. Denk aan de rituelen rond giften in veel traditi‐
  onele samenlevingen of aan de donaties aan de kerk. En natuurlijk betalen we
  vandaag de dag veelal indirect, via belastingen, voor de vele diensten die worden
  verstrekt door scholen, ziekenhuizen, welzijnsinstellingen. Daarom verbaast haar
  uitspraak: ‘We are faced with an ideological dilemma – how to keep personal life
  “feeling personal” when we are paying experts to do what are defined as “perso‐
  nal” activities.’ Als we nog steeds in staat zijn tot ‘persoonlijke gevoelens’ over
  onze gezondheid na een bezoek aan de huisarts of over onze geestelijke toestand
  na een sessie bij de psychiater, waarom zouden we dat dan ook niet kunnen over
  de naam van ons kind die geopperd werd door een ingehuurde deskundige of over
  onze door professionals georganiseerde bruiloft? Mensen hebben zelfs persoon‐
  lijke gevoelens over hun auto, ook al kunnen ze hem niet zelf repareren!
  
  Sociologie 2013 (9) 2
  
  233
  
  Dit artikel van Boom Lemma Tijdschriften is gemaakt voor Universiteit van Amsterdam
  
  Paul de Beer
  
  Gaat het dan om het derde element, de commercialisering van persoonlijke
  dienstverlening? Natuurlijk vormen betaalde professionele hulp en zorg de kern
  van de verzorgingsstaat. Hochschild lijkt zich echter geen zorgen te maken over al
  die welzijnswerkers, psychotherapeuten, jeugdconsulenten, dokters, buurtregis‐
  seurs, wijkcoaches, leraren en trainers die burgers al vele jaren helpen en onder‐
  steunen in hun persoonlijke leven. Ze richt zich uitsluitend op commerciële, op
  winst gerichte dienstverleners. Aan het eind van haar boek vat ze deze simpelweg
  samen onder de term ‘de markt’, alsof het hier om een afzonderlijke, zelfstandige
  actor gaat. Maar wat maakt de markt, oftewel commerciële dienstverlening, zo
  anders dan dienstverlening door een non-profitorganisatie? Ik kan daarbij aan
  verschillende elementen denken, maar merkwaardig genoeg noemt Hochschild
  die niet. Zo zou het winstmotief ten koste van de kwaliteit van de diensten kun‐
  nen gaan. Maar Hochschild toont zich eigenlijk heel positief over de kwaliteit en
  de toewijding van de dienstverleners. Een ander bezwaar tegen commerciële dien‐
  sten kan zijn dat ze alleen betaalbaar zijn voor welgestelde burgers – waartoe het
  merendeel van Hochschilds respondenten lijkt te behoren. Maar ook dit bezwaar
  noemt zij niet.
   Ik zie meer dan één reden waarom we ons zorgen moeten maken om de toene‐
  mende dominantie van commerciële krachten in ons privéleven. Maar dan denk
  ik vooral aan de overwaardering van betaald werk ten opzichte van onbetaald vrij‐
  willigerswerk of huishoudelijk werk, aan de overwaardering van private goederen
  boven publieke goederen en aan de overwaardering van concurrentie ten opzichte
  van samenwerking. De commercialisering van het privéleven die Hochschild
  beschrijft zou daaraan kunnen worden toegevoegd, maar lijkt mij toch niet de
  kern van het probleem. Niettemin, als Hochschilds onderhoudende en soms heel
  amusante boek nieuwe voeding geeft aan de discussie over de dominantie van de
  markt, dan is het zeer welkom.
  234
  
  Sociologie 2013 (9) 2.
  