text: MARTINUS NIJHOFF ~ UlTGEVER
  
  H
  
  'S~GRAVENHAGE;
  
  Zooeven verscheen:
  
  HANDBOEK
  VAN HET BESTUUR DER
  KATHOLIEKE KERK
  DOOR
  
  P. J. L. M. GOULMY
  1931. X en 151 blz. 8vo. Prij s f 2.40; in linnen f 3.25
  INHOUD: Voorwoord. ~ De Heilige Stoel. ~ De Kardinalen. ~ De Patriarchen, Primaten en Legati Nati. ~ De Metropolitanen, Aartsbisschop~
  pen, Suffraganen, Bisschoppen, Abten en Prelaten "Nullius". ~ Aposto~
  lische Vicarissen en Prefekten, Superioren van Missies. ~ Ordinarissen,
  Apostolische Administratoren. Apostolische Visitatoren, Hulpbisschop~
  pen ... De Lagere Geestelijkheid. ~ Hoe worden Bisschoppen benoemd? Hoe wordt de geestelijkheid opgeleid ? ~ De Orden en Kerkelijke Congregaties. ~ De Kerkvergaderingen en Conferenties. ~ De H. Kerk en de
  Mogendheden. - Wereldlijke Titels van Kerkelijke Hoogwaardigheidsbekleeders. - De Romeinsche Curie. - De Heilige Congregaties. - De
  Rechtbanken. - De Bureaux of Secretariaten. - De Commissies. - De
  Pauselijke Familie ofhet Pauselijk Hof. - De Pauselijke Kapel. ~ De Palatijnsche Diensten en Administraties. - De Staat van de Stad van het
  Vaticaan. ~ De Hierarchie. - Het Bisdom Rome. - De VIJF WeRELDDEe~
  LEN: I. Afrika. - 11. Amerika. 1. Noord-Amerika. ~ 2. Centraal~ of Midden~
  Amerika. - A. Antillen - B. Vasteland. - 3. Zuid-Amerika. ~ 4. Amerika
  in totaal. ~ IlI. Australie of Oceanie. - IV. Azie. ~ V. Europa. 1. Katholieke
  landen. - 2. Mohammedaansche landen. - 3. Orthodoxe landen. - Protestantsche landen. ~ 5. Aigemeen Totaal van Europa. ~ De VijfWerelddeelen Totaal. - Ressorten van de Oostersche Kerken. - Aanhangsel. De
  Heilige Tijden der Kerk. - Feestdagen. - Onthoudings~ en Vastendagen.Bijlagen. - Register.
  MARTINUS NIJHOFF
  
  UITGEVER
  
  'S~GRA VENHAGE
  
  Uit het Voorwoord:
  In de dag~ en weekbladen. in boeken en tijdschriften wordt zonder
  ophouden geschreven over de Romeinsehe Curie. het Pauselijk Hof.
   het Pauselijke Gouvernement en alles. wat er mede in meer of minder
  verwijderd verband staat. Ook nemen de grootsche katholieke plechtig~
  heden in onze dagen meer en meer toe en bladen van allerlei kleur
  meenen er het hunne van te moeten zeggen. Een en ander vordert
  een groote kennis van het fijne raderwerk. hetwelk het bestuur der
  Heilige Roomsche Kerk I) nu eenmaal iso Zeer dikwijls geeft men
  blijk. op de inrichting van dat bestuur volstrekt geen kijk te heb ben.
  Wij hebben ons voor oogen gesteid. een eenigszins beknopt werk
  te leveren, hetwelk kan dienst doen als handboek voor scholen en
  cursussen en als veilige gids voor al degenen, katholieken en ander~
  denkenden, die met deze stof te maken krijgen.
  Wij hopen en vertrouwen, dat dit werk velen van groot nut zal
  wezen en hun een beter inzlcht zal geven in de inrlchtlng van het
  bestuur der Katholieke Kerk, welke de grootste eeredlens~organlsatle
  Is. welke op de were1d bestaat.
  I) Olt Is de olllcieele titel der Katholieke Kerk blijkens tal van plaataen van hel
  oIBcleele .. Annuarlo PontI6c1o".
  Mijnheer,
  Gelieve te zenden door bemiddeling van:
  .............. exx. GOULMY, Handboek van het bestuur'
  
  der Katholieke Kerk. f 2.40 ; in linnen f 3.25
  Hoogachtend.
  Adres:
  
  · . .·. .·. .· . ·. . ·. ·. .· . .·. ·. . d
  Naam:
  
  DIE WIRTSCHAFTSETHIK DER CALVINISTISCHEN
  
  KIRCHE DER NIEDERLANDE 1565-1650.
  Overdruk uit
  Nederlantlsch Archief voor Kerkgeschiedenis N. S. Deel XXIV Ajl. 2.
  DIE WIRTSCHAFTSETHIK
  DER
  
  CALVINISTISCHEN KIRCHE
  DER NIEDERLANDE 1565-1650
  VON
  
  ERNST BEINS
  DR. PHIL.
  S·GRAVENHAGE
  
  MARTlNUS NIJHOFF
  1931
  
  ISBN 978-94-015-0126-2
  ISBN 978-94-015-0604-5 (eBook)
  DOI 10.1007/978-94-015-0604-5
  
  INHALTSüBERSICHT
  Quellen- und Literaturnachweis. . . . ..
  Einleitung: Das Problem und die Aufgabe
  Hauptteil:
  I. Allgemeine Charakterisierung. . . ..
   11. Darstellung. . . . . . . . . . . ..
  § I. Die staatliche Wirtschaftspolitik und die Ethik.
  a) Ihre Befugnisse . . . . . . . . . . . ..
  b) Ihre Grenzen . . . . . . . . . . . . ..
  § 2. Das wirtschaftliche Gebaren des Einzelnen und
  die Ethik . . . . . . . . . . . . . ..
  a) Sinn und Aufgabe des Berufs . . . . . . ..
  I) Die soziale Tendenz in der Berufsarbeit..
  2) Die individualistische Tendenz in der Berufsarbeit. . . . . . . . . . . ..
  3) Reichtum und Berufsziel. . . . . ..
  b) Die Berufspraxis und ihre Erfordernisse.
  I) Der Grad der aufzubietenden Arbeitsintensität . . . . . . . . . . . . ..
  2) Die Verwaltung und Verwendung des
  Arbeitsertrages . . . . . . . . . . ..
  3) Die Achtung vor dem fremden Eigentum: die Lehre von dem rechtmässigen
  Kontrakte und Preise . . . . . . . ..
  (Die Kirche und die Monopole, S. 55;
  die Kirche und die Frage des Zinsnehmens, S. 62)
  Schluss: Zusammenfassung und Ausblick . ..
  Seite
  I
  
  6
  14
  15
  17
  
  28
  
  38
  40
  42
  
  44
  47
  
  71
  
  QUELLEN - UND LITERATURNACHWEIS.
  (NUR DIE HÄUFIGER ZITIERTEN SCHRIFTEN SIND HIERANGEFÜHRT).
  Handschriften:
  I) Kerckenraadsprotokoll der gereformeerde Gemeente te Amsterdam.
  I-VI (1578-1629). Ms. im Archiv der niederländ.-ref. Kirche von
  Amsterdam.
  Druckwerke:
  I) Acta der partik. Synoden van Zuid-Holland. 1621-45. 2 Bde. Ed.
  W. P. C. Knuttel. Den Haag 1908/09. (Zitiert als Knuttel.)
  2) Acta der provo en part. Synoden gehouden in de noordelijke Nederlanden gedurende de jaren 1572/1620. 5 Bde. Ed. Reitsma-Van Veen.
   Groningen 1892 ff. (Zitiert als Reitsma-Van Veen.)
  3) Acta van de Nederlandsche Synoden der 16e eeuw. Ed. F. L. Rutgers.
  Utrecht 1889. (Zitiert als Rutgers.)
  4) AMESIUS, G., Medulla Theologica. Ed. novissima. Amstelod. 1648.
  (1. Aufl. ca. 1620.)
  5) DERs., De Conscientia et eius iure vel casibus. Ed. nova. Amstelod.
  1670. (1. Aufl. 1632.)
  6) AMSWER, D. VAN, Een christelijcke Tragedia. Die Coopman ofte dat
  Oordeel geheeten. 2. Aufl. Groningen 1613. (I. Aufl. 1592.)
  7) BAKHUIZEN VAN DEN BRINK, Isaak Lemaire. Studien en Schetsen IV.
  Den Haag 1877.
  8) BRANDT, G., Historie der Reformatie. I/lI. Amst. 1671/74'
  9) Brieven uit onderscheidene kerkel. Archieven. Ed. H. Qu. Janssen u.
  1. 1. V. Toorenenbergen. Werken der Marnix-Vereeniging: III 2; (Emden
  U. Delft); III 4 (Delft); III 5 (Delft U. Köln). Utrecht 1877/82. (Zitiert
  als Brieven lI, IV, V.)
  10) CLOPPENBURGH, 1., Christelijcke Onderwijsinge van Woeker, Interessen,
  Coop van Renten ende allerleye winste van Gelt met Gelt. Amsterd.1637.
  11) DANAEus, L., Opuscula omnia. Genev. 1654.
  a) Ethices Christianae libri tres.
  b) Physice Christiana.
  c) Orationis Dominicae Explicatio.
  d) In D. Pauli Priorem epistolam
  ad Thimoteum commentarius.
  Seitenangabe der Zitate nach
  der Paginierung dieser Gesamtausgabe.
  12) FRUIN, R, Tien jaren uit den 80-jarigen oorlog. 1882.
  13) GEESINK, W., De Ethiek in de Gereform. Theologie. Amst. 1897.
  14) HEEL, C. 1. V., De Geschillen over Banken van Leening ... in Nederland.
  1858.
  QUELLEN- UND LITERATURNACHWEIS
  
  15) HOOFT, C. P., Memorien en Adviezen. 1/11. Utrecht 1871 u. 1925.
  16) Livre Synodal contenant les Articles resolus dans les synodes des
  Eglises wallonnes des Pays-Bas. I. 1563/1685. La Haye 1896.
  17) MARNIX, PHIL. DE, Werken. Ed. Toorenenbergen. I. Den Haag 1871.
  18) Ders., Werken: Aanhangsel. Haag 1878.
  19) REES, O. V., Geschiedenis der staathuishoudkunde in Nederland tot
  het einde der 18e eeuw. 2 Bde. Utrecht 1865/68.
   20) RIVETUS, A., Operum Theologicorum. 1/11. Rotterd. 1651.
  a) Exercitationes theol. et scholast.
  in primum librum Mosis.
  b) Praelectiones pleniores in cap. XX. Exodi.
  c) Summae Controversiarum.
  d) Commentarius in Hoseam.
  25)
  26)
  
  28)
  29)
  
  30 )
  
  35)
  
  Seitenangabe der
  Zitate nach der
  Paginierung der
  Gesamtausgabe.
  SOMBART, Der moderne Kapitalismus. 11 I. 2. Aufl. München 1917.
  TAFFIN, ]., Vermaninghe tot liefde ende aelmoesse. Haarlem 1591.
  Ders., Van de Merck-teeckenen der Kinderen Gods. Amst. 1590.
  TEELLINCK, Max., Grondighe Verklaringhe over de thien Gheboden.
  Middelburgh 1639.
  Ders., Vrede-Predicatie. Amst. 1648.
  TEELLINCK, W., Huysboek ofte eenvoudighe verc1aringhe van de voornaemste vraegh-stucken des nederl. Catechism. 2. Aufl. Middelburgh
  1639 (I. Aufl. 1618.)
  Ders., Laetste Predicatien .... vervattende een heylsaem onderrichtinge voor alle Rijcke deses Werelts. Amst. 1647. (Gehalten 1629.)
  TRELCATIUS jr., L., De brevitate vitae. ~in Opuscula Theol. onmia.
  Ders., Institutio.
  ~ Amstelod. 1614.
  UDEMANS, G., '" 't geestelijck Roer van't Coopmans Schip dat is
  trouw bericht, hoe dat een Coopman en Coopvaerder hemselven dragen
  moet in syne handelinge. 3. Aufl. Dordrecht 1655. (I. A. 1638).
  VOETIUS, G., Selectarum Disputationum Theol. pars Ill/IV. Utrecht
  1659/67.
  Ders., Politicae Ecclesiasticae pars I 1, 2; 111. Amstelod. 1663/76.
  Vos, G. 1., Amstels kerkelijk Leven. Amsterd. 1913.
  WEBER, M., Die protestantische Ethik und der Geist des Kapitalismus.
  Ges. Aufsätze z. Religionssoziologie. 2. Aufl. Tübingen 1922.
  WESTERMAN, A., Groote christelijcke Zeevaert in XXVI Predicatien
  Amst. 1635. (I. Aufl. 1611.)
  WITTEWRONGEL, P., Oeconomia cbristiana. 2 Bde. Amst. 1656/61.
  Woordenboek, Nieuw Nederlandsch Biografisch. Ed. Molhuysen, Blok.
  Leiden 1911 ff. (Von uns abgekürzt als N.N.B.W. zitiert.).
  