text: PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University
  Nijmegen
  
  The following full text is a publisher's version.
  For additional information about this publication click this link.
  http://hdl.handle.net/2066/175701
  
  Please be advised that this information was generated on 2024-07-13 and may be subject to
  change.
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  Jurisprudentieoverzicht
  Mr. E.M.A. van Amersfoort*
  
  Maart 2016
  
  80
  
  Daad van zuivere aanvaarding
  Rb. Den Haag 23 maart 2016, ECLI:NL:RBDHA:
  2016:4522
  
  In geschil is onder meer de vraag of X de nalatenschap
  zuiver heeft aanvaard op grond van artikel 4:192 lid 1
  van het Burgerlijk Wetboek (BW). X heeft namelijk
  vóór de inschrijving van de verklaring van beneficiaire
  aanvaarding met nalatenschapsgelden kosten betaald die
  volgens Y geen nalatenschapskosten zijn als bedoeld in
  artikel 4:7 BW. Y verwijst naar de kosten voor de bloemen van de crematie, het diner op de dag van de crematie (deze kosten zijn later aan de boedel terugbetaald), de
  huur van een City Box, de akte van beneficiaire aanvaarding, bloemen voor de notaris, bedankkaartjes en het
  gebruik van de telefoon. X voert gemotiveerd verweer
  en stelt dat dit beheerskosten zijn.
   De rechtbank overweegt dat het betalen van kosten met
  nalatenschapsgelden slechts leidt tot een daad van zuivere aanvaarding als uit de gedragingen van X ook kan
  worden afgeleid dat zij de bedoeling had de nalatenschap zuiver te aanvaarden. Dit wordt beoordeeld naar
  de omstandigheden van het geval. De rechtbank verwijst
  hierbij naar de conclusie van advocaat-generaal Hammerstein bij HR 22 mei 2015 (ECLI:NL:HR:
  2015:1284): ‘Door zuivere aanvaarding van een nalatenschap worden erfgenamen persoonlijk aansprakelijk
  voor de schulden van de erflater. Als deze aanvaarding
  te makkelijk wordt aangenomen, kunnen erfgenamen in
  grote problemen geraken. Er is dus alle reden de zuivere
  aanvaarding niet al te klakkeloos uit ondoordacht gedrag
  *
  
  van een erfgenaam af te leiden.’ Gelet op de gevolgen
  van een zuivere aanvaarding is het volgens de rechtbank
  op voorhand niet aannemelijk dat X bewust de bedoeling heeft gehad de nalatenschap zuiver te aanvaarden.
  Uit handelingen die betrekking hebben op de uitvaart
  kunnen geen daden van zuivere aanvaarding worden
  afgeleid. Het begrip kosten moet in het kader van de uitvaart niet te krap worden opgevat. Het gaat niet alleen
  om de kosten van lijkbezorging, maar om alle kosten die
  zijn gemaakt voor een voor erflater passende uitvaart.
   De rechtbank oordeelt aldus dat de kosten voor de bloemen van de crematie, het diner na afloop en de bedankbriefjes vallen onder de kosten van de uitvaart. Hieruit
  kan geen daad van aanvaarding worden afgeleid. Ook
  het maken van kosten op rekening van erflater voor de
  beneficiaire aanvaarding is geen daad waaruit zuivere
  aanvaarding volgt, omdat gelet op de aard van de kosten
  hieruit niet de bedoeling tot zuivere aanvaarding kan
  worden afgeleid. Ten aanzien van de kosten voor de
  bloemen voor de notaris, de huur van de City Box en de
  telefoonrekening overweegt de rechtbank dat Y heeft
  verzuimd nader toe te lichten waarom uit het maken van
  deze kosten zuivere aanvaarding kan worden afgeleid.
  Van Y mag worden verlangd dat hij dit motiveert,
  omdat zuivere aanvaarding niet klakkeloos mag worden
  aangenomen. Bovendien is het goed mogelijk dat X deze
  kosten, als enig erfgenaam, in hoedanigheid van vereffenaar heeft gemaakt. Zonder nadere motivering kan niet
  worden geoordeeld dat met het maken van deze kosten
  de nalatenschap zuiver is aanvaard.
  Rubriek verzorgd door Netwerk Notarissen onder verantwoordelijkheid
  van de hoofdredactie.
   TE augustus 2016 | nr. 4
  
  doi: 10.5553/TE/187416812016017004004
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  April 2016
  Omvang en verdeling nalatenschap
  Hof
  Arnhem-Leeuwarden
  12
  april
  ECLI:NL:GHARL:2016:2885
  
  2016,
  
  De erfgenamen (A-D) zijn in geschil over de omvang en
  de verdeling van de nalatenschap. A stelt dat de rechtbank bij de verdeling ten onrechte de waarde van een
  grafrecht niet heeft meegenomen. Het hof oordeelt dat
  grafrechten in beginsel overdraagbaar zijn en in het economisch verkeer een waarde vertegenwoordigen als er
  nog één of meer personen in het graf kunnen worden
  bijgezet. In deze zaak ziet het eeuwigdurend grafrecht
  op een graf dat plaats biedt aan drie lichamen, waarin
  nog ruimte is voor één lichaam. Het grafrecht is daarmee een boedelbestanddeel dat voor verdeling in aanmerking komt. Het hof deelt het grafrecht toe aan B,
  omdat het grafrecht al op zijn naam is gesteld. De partijen hebben weliswaar geen (te verdelen) waarde afgesproken toen zij het grafrecht op naam van B hebben
  gesteld, maar niet voldoende gesteld of gebleken is dat A
  hiervan ondubbelzinnig afstand heeft gedaan. Volgens
  het hof is de waarde van een ligplaats in een graf waarin
  reeds twee andere lichamen zijn bijgezet lager dan een
  derde van de waarde van het volledige grafrecht
  (€ 2.530). Het hof stelt de waarde van het grafrecht in
  redelijkheid vast op € 700.
   Voorschot erfdeel
  Rb. Overijssel 29 april 2016, ECLI:NL:RBOVE:
  2016:1800
  
  Kort samengevat vordert X in kort geding een voorschot
  van € 12.500 op zijn erfdeel. Erflater heeft aan Y het
  recht van vruchtgebruik over de nalatenschap gelegateerd. Dit vruchtgebruik eindigt volgens het testament
  als Y wordt opgenomen in een bejaardenhuis of een verpleeginrichting. Y is in 2014 verhuisd naar een aanleunwoning. De woning die deel uitmaakte van de nalatenschap is in 2015 verkocht. X stelt dat het vruchtgebruik
  van Y is geëindigd nu zij naar een aanleunwoning is verhuisd. Daarnaast stelt X dat, voor zover het vruchtgebruik niet zou zijn geëindigd, hij nog steeds recht heeft
  op een zesde deel van de koopsom van de verkochte
  woning. Y is namelijk niet gerechtigd om dat bedrag te
  verbruiken, omdat oud recht van toepassing is. Y
  betwist dat het vruchtgebruik is geëindigd. Ze woont
  niet in een bejaardenhuis of verpleeginrichting, maar in
  een aanleunwoning en ontvangt daar geen zorg. Het
  vruchtgebruik is ‘ruim opgesteld in het testament’. Erflater beoogde Y verzorgd achter te laten en haar als executeur het bezit, de macht en het beheer van de nalatenschap te geven. Y stelt dat zij ook onder het nieuwe erfrecht het recht heeft om haar bestaande leefpatroon te
  kunnen voortzetten. Omdat zij verder enkel een AOWuitkering ontvangt, kan X geen voorschot van Y
  opeisen.
   De voorzieningenrechter acht het spoedeisend belang
  aanwezig. De voorzieningenrechter stelt voorop dat het
  gaat om een kortgedingprocedure, zodat alleen kan wordoi: 10.5553/TE/187416812016017004004
  
  den beoordeeld of de vordering van X een zodanige kans
  van slagen heeft in een eventuele bodemprocedure dat
  de toewijzing daarvan als voorlopige voorziening
  gerechtvaardigd is. Gelet op de gemotiveerde betwisting
  van Y kan de voorzieningenrechter niet met grote mate
  van zekerheid vaststellen dat X in de bodemprocedure
  in het gelijk wordt gesteld. De vordering van X wordt
  daarom afgewezen.
  Mei 2016
  Testamentair bewindvoerder procesbevoegd
  Rb. Midden-Nederland 4 mei 2016, ECLI:NL:RBMNE:
  2016:2184
  
  Erflater heeft zijn echtgenote B en zoon X tot erfgenaam
  benoemd. Het testament bevat een ouderlijke boedelverdeling op grond waarvan alle goederen en schulden aan
  B zijn toegedeeld en X een niet-opeisbare vordering
  wegens overbedeling heeft verkregen. Verder heeft erflater de volgende bepalingen in zijn testament opgenomen: ‘Ik verzoek mijn echtgenote om maandelijks een
  zodanig bedrag af te lossen, als mijn zoon ter aanvulling
  op zijn inkomen nodig heeft om in het normale levensonderhoud van zichzelf en zijn gezin te voorzien’ en ‘Ik
  stel al hetgeen mijn zoon [X] uit mijn nalatenschap verkrijgt onder bewind, […]’. Thans vordert X samengevat
  B te veroordelen om hem met ingang van september
  2015 maandelijks € 1.465 te betalen en daarnaast een
  bedrag van € 45.923 over de periode van mei 2011 tot
  september 2015.
   De rechtbank verklaart X niet-ontvankelijk in zijn erfrechtelijke vordering. Omdat de erfrechtelijke verkrijging van X onder testamentair bewind is gesteld, kan
  alleen de bewindvoerder ten aanzien van het uit de nalatenschap verkregen en onder bewind gestelde vermogen
  in rechte optreden (art. 4:173 BW). De vordering kan
  alleen door de bewindvoerder in hoedanigheid van testamentair bewindvoerder worden ingesteld. Het gegeven
  dat X een slechte verstandhouding met de bewindvoerder heeft en de bepaling over het testamentair bewind
  als een ‘dode letter’ beschouwt, doet niets af aan de
  rechtsgeldigheid van het testamentaire bewind.
  Aanwijzing ex artikel 4:210 BW
  Rb.
  Midden-Nederland
  10
  ECLI:NL:RBMNE:2016:2570
  
  mei
  
  2016,
  
  De kantonrechter wijst het verzoek van een vereffenaar
  om een aanwijzing ex artikel 4:210 BW over de verkoop
  van een tot de nalatenschap behorende woning af. Een
  vereffenaar heeft de taak en de bevoegdheid om goederen van de nalatenschap te gelde te maken voor zover dit
  nodig is om de schulden van de nalatenschap te voldoen
  (art. 4:215 lid 1 BW). Het te gelde maken van een
  onroerende zaak heeft vanwege de bedragen die daarmee
  gemoeid zijn per definitie grote financiële gevolgen voor
  de nalatenschap. Maar dit hoort tot de gebruikelijke
  taken en werkzaamheden van een vereffening. Het feit
  dat het actief van de nalatenschap hoofdzakelijk uit deze
  TE augustus 2016 | nr. 4
  
  81
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  onroerende zaak wordt gevormd, is geen gegronde reden
  voor het geven van een aanwijzing.
   Afgifte goederen van nalatenschap
  Rb. Overijssel 13 mei 2016, ECLI:NL:RBOVE:
  2016:1664
  
  82
  
  Het huwelijk tussen A en B is ontbonden door echtscheiding. A heeft tot aan zijn overlijden een eenmanszaak gedreven. Deze eenmanszaak is na zijn overlijden
  voortgezet door X. A heeft geen testament opgemaakt,
  zodat zijn twee dochters C en D erfgenaam zijn. B heeft
  in haar hoedanigheid van wettelijk vertegenwoordiger
  de nalatenschap namens C beneficiair aanvaard. D heeft
  de nalatenschap verworpen. Tot de nalatenschap van A
  behoren onder meer een woning, vier vrachtwagens en
  twee andere voertuigen. B heeft na het overlijden van A
  een volmacht gegeven aan X en Y om haar, gezamenlijk
  handelend, te vertegenwoordigen bij het beheer en de
  vereffening van de nalatenschap. Deze volmacht is later
  volledig ingetrokken en herroepen. X woont thans nog
  in de woning en heeft de sleutels van de vrachtwagens
  en andere voertuigen. B vordert in kort geding dat X de
  woning verlaat en vordert de afgifte van de sleutels van
  de woning, de vrachtwagens en andere voertuigen.
   De voorzieningenrechter is van mening dat sprake is van
  een spoedeisend belang. Volgens de voorzieningenrechter is B, en niet X, bevoegd om beheers- en/of beschikkingshandelingen ter zake van de nalatenschapsgoederen
  te verricht. B is namelijk in hoedanigheid van wettelijk
  vertegenwoordiger – namens C als enig en beneficiair
  aanvaard hebbende erfgenaam – belast met de vereffening en verdeling van de nalatenschap. De eerder verstrekte volmacht aan X en Y is ingetrokken. Bovendien
  had Y al afstand gedaan van de taak als vereffenaar en is
  de voorzieningenrechter van mening dat deze volmacht
  niet zonder meer strekte tot beschikkingshandelingen
  over de nalatenschapsgoederen en de verdeling van de
  nalatenschap. X beroept zich tevergeefs op afspraken die
  binnen de familie zouden zijn gemaakt inzake de vereffening en verdeling van de nalatenschap. Volgens X had
  B op grond van deze afspraken de nalatenschap namens
  C niet beneficiair mogen aanvaarden, maar moeten verwerpen. Omdat enig bewijs van deze afspraken ontbreekt, kan dit niet tot een ander oordeel leiden dan dat
  de nalatenschap beneficiair is aanvaard.
  De voorzieningenrechter oordeelt dat de woning, de
  vrachtwagens en de andere voertuigen tot de te vereffenen nalatenschap behoren. Er bestaan geen contracten
  of afspraken over het gebruik van de woning, zodat X
  geen recht of titel heeft (aangetoond) voor het verblijf in
  de woning. De voorzieningenrechter acht het ook niet
  aannemelijk (gemaakt) dat X de eigendom van de
  vrachtwagens heeft verkregen of dat hij het recht heeft
  verkregen om deze te gebruiken voor zijn eenmanszaak.
  X is ook niet geslaagd in zijn bewijs dat de andere voertuigen aan hem toebehoren. De vorderingen van B worden toegewezen.
   TE augustus 2016 | nr. 4
  
  Verkrijging onterfd kind valt niet onder algemene
  uitsluitingsclausule
  Hof Amsterdam 24 mei 2016, ECLI:NL:GHAMS:
  2016:1989
  
  A overlijdt in 2007. Zij heeft haar zoon X onterfd en
  haar dochter Y benoemd tot enig erfgenaam en executeur. Verder is er in het testament een uitsluitingsclausule opgenomen. X heeft berust in deze onterving. Bij
  de afwikkeling van de nalatenschap ontvangt X toch een
  geldbedrag op grond van een vaststellingsovereenkomst
  met Y. X is thans gescheiden. X en zijn ex-echtgenote
  verschillen van mening over het antwoord op de vraag
  of de uitsluitingsclausule ook rust op het geldbedrag dat
  X krachtens de vaststellingsovereenkomst uit de nalatenschap van A heeft verkregen.
   Het hof stelt voorop dat hoge eisen worden gesteld aan
  het bestaan en de kenbaarheid van een uitsluitingsclausule, omdat dit beding in het kader van verhaal en uitwinning aan derden kan worden tegengeworpen. Het
  testament van A bevat weliswaar een uitsluitingsclausule, maar X heeft op grond van het testament – dus los
  van enige wettelijke aanspraak – geen aanspraak op de
  nalatenschap van A. X is onterfd, omdat A meende dat
  X zich buiten haar medeweten en ten nadele van het erfdeel van Y uit haar vermogen heeft verrijkt. Uit een
  beëdigde verklaring van A volgt dat zij wilde dat X en Y
  na haar dood evenveel zouden krijgen. Het hof is van
  oordeel dat het de bedoeling van A was dat deze onterving in stand zou blijven zolang de kwestie van de toeeigening van een deel van haar vermogen door X niet
  vóór haar overlijden zou zijn opgelost. A is overleden
  voordat deze kwestie is opgelost. X en Y hebben na het
  overlijden van A een vaststellingsovereenkomst gesloten. Hierin is opgenomen dat de nalatenschap een vordering op X heeft in verband met de onttrekkingen en
  dat deze vordering aan X wordt toebedeeld. De vaststellingsovereenkomst bevat ook een verklaring van X dat
  hij onvoorwaardelijk berust in de onterving en dat hij
  geen aanspraak maakt op zijn legitieme portie. Er is geen
  voorziening in de vaststellingsovereenkomst opgenomen
  over enige uitsluiting. Volgens het hof valt daarom niet
  in te zien dat X krachtens erfrecht heeft verkregen. Dit
  betekent dat de uitsluitingsclausule niet rust op het
  geldbedrag dat X uit de nalatenschap van A heeft verkregen. Dat de fiscus akkoord is gegaan met een successieaangifte waarbij X krachtens erfrecht heeft verkregen,
  verandert niets aan het voorgaande in de onderlinge
  relatie tussen X en zijn ex-echtgenote.
   Verwerpen nalatenschap; aanvaarden keuzelegaat
  Hof Amsterdam 24 mei 2016, ECLI:NL:GHAMS:
  2016:1986
  
  A overlijdt en laat als erfgenamen achter haar echtgenoot B en twee kinderen (X en Y). Haar testament bevat
  een ouderlijke boedelverdeling en onder meer een keuzelegaat ten behoeve van B voor het geval hij de nalatenschap zou verwerpen. Dit keuzelegaat ziet op alle goederen en/of rechten die tot haar nalatenschap behoren
  onder de verplichting deze te verrekenen dan wel de
  waarde in te brengen. B verwerpt de nalatenschap op
  doi: 10.5553/TE/187416812016017004004
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  31 juli 2000. X en Y zijn als gevolg van deze verwerping
  enig erfgenaam geworden, ieder voor de helft. Zij hebben aan B een volmacht verleend om de nalatenschap
  namens hen af te wikkelen. B heeft zich vanaf 1 mei
  2000 als eigenaar van alle goederen van de nalatenschap
  gedragen met uitzondering van de woning en de sieraden, die tot de ontbonden huwelijksgemeenschap
  behoorden. Thans zijn B en X in geschil over de vraag
  of het erfdeel van X opeisbaar is. B meent dat de ouderlijke boedelverdeling is blijven bestaan en dat deze
  ouderlijke boedelverdeling hun rechtsverhouding
  beheerst. Volgens X is haar erfdeel opeisbaar geworden
  op het moment dat B de nalatenschap heeft verworpen.
  Bij de berekening van hetgeen aan haar toekomt, is volgens X de inbrengverplichting van B leidend.
   De rechtbank heeft geoordeeld dat de ouderlijke boedelverdeling niet is gaan gelden, omdat B de nalatenschap
  heeft verworpen. Het toe-eigenen van de goederen van
  de nalatenschap door B kan daarom niets anders betekenen dan dat B uitvoering heeft gegeven aan het keuzelegaat. B is daarom gehouden tot inbreng van de waarde
  van alle door hem uit de nalatenschap gekozen goederen
  en rechten. Het hof bekrachtigt dit vonnis. Ook als B
  het keuzelegaat niet wilde hebben, heeft hij zich zodanig
  in overeenstemming daarmee gedragen dat X (en Y)
  erop mochten vertrouwen dat B gebruik heeft gemaakt
  van het keuzelegaat. Hij heeft niet alleen de nalatenschap verworpen, maar zich ook als heer en meester
  gedragen over het grootste deel van de nalatenschapsgoederen. Niet gesteld of gebleken is dat B uitlatingen
  heeft gedaan waaruit X had moeten begrijpen dat B
  geen gebruik wilde maken van het keuzelegaat. De
  omstandigheid dat B de nalatenschap uit fiscale overwegingen heeft verworpen, maakt dit niet anders. Ook uit
  de verklaring van erfrecht volgt dat B de nalatenschap
  heeft verworpen, omdat X en Y als enige erfgenamen
  staan vermeld. Het hof is van mening dat het door B
  gewekte vertrouwen in rechte bescherming verdient.
   Onttrokken gelden uit nalatenschap
  Hof Den Haag 24 mei 2016, ECLI:NL:GHDHA:
  2016:1575
  
  Erflaatster heeft haar drie kinderen (A, B en C) en stiefkind (D) benoemd tot erfgenaam. In het testament zijn
  de afstammelingen van erflaatster vrijgesteld van de
  inbrengplicht van giften in de nalatenschap, tenzij dit bij
  een gift schriftelijk anders is bepaald. B en C (B c.s.)
  hebben de laatste jaren de zorg van erflaatster op zich
  genomen. Kort voor het overlijden heeft B totaal
  € 14.720 van de bankrekening van erflaatster opgenomen. Volgens B c.s. heeft erflaatster ieder van hun de
  helft van dit bedrag geschonken vanwege de aan haar
  bewezen diensten, zodat sprake is van een gift. Deze gift
  hoeven B c.s. op grond van het testament niet in te
  brengen. A is van mening dat B c.s. door deze stelling
  een zelfstandig of bevrijdend verweer hebben gevoerd
  op grond waarvan de bewijslast op hen rust. Nu B c.s.
  niet kunnen aantonen dat sprake is van een gift, betekent dit dat zij deze geldbedragen zonder recht of titel
  onder zich hebben. A vordert onder meer terugbetaling
  doi: 10.5553/TE/187416812016017004004
  
  van deze bedragen aan de nalatenschap te vermeerderen
  met de wettelijke rente vanaf de datum van overlijden
  van erflaatster.
  Het hof volgt de stelling van A en oordeelt dat sprake is
  van een zelfstandig of bevrijdend verweer van B c.s.
   waardoor de bewijslast op hen komt te rusten. C heeft
  helemaal geen bewijsaanbod gedaan en B slechts een
  algemeen, niet specifiek bewijsaanbod. Het hof gaat
  voorbij aan dit bewijsaanbod, omdat het niet voldoet aan
  de vereisten. Dit betekent dat geen sprake is geweest
  van een gift van erflaatster aan B c.s. Hieruit volgt dat B
  c.s. zich deze gelden zonder recht of titel tijdens het
  leven van erflaterster hebben toegeëigend en deze bij
  wege van schadevergoeding aan de nalatenschap moeten
  vergoeden. Het hof wijst de vordering van A toe.
  Verzoek benoeming andere vereffenaar
  Hof ’s-Hertogenbosch 26 mei 2016, ECLI:NL:GHSHE:
  2016:2173
  
  A, B en C zijn de erfgenamen van erflaatster. A heeft de
  rechtbank verzocht Y te benoemen tot vereffenaar. De
  rechtbank wilde V tot vereffenaar benoemen, maar heeft
  uiteindelijk X benoemd tot vereffenaar, omdat A
  bezwaar had tegen V. A verzoekt thans in hoger beroep
  deze beschikking te vernietigen en Y alsnog tot (opvolgend) vereffenaar te benoemen. Hiertoe voert hij aan dat
  zijn verzoek tot benoeming van Y als vereffenaar voor
  toewijzing gereed lag, omdat B en C (B c.s.) geen verweer hebben gevoerd. Zij hebben weliswaar via een fax
  laten weten het niet eens te zijn met de benoeming van
  Y, maar dit is niet in de procedure gesteld. Daarnaast is
  er volgens A door de benoeming van X tot vereffenaar
  een schijn van tegenstrijdigheid ontstaan, omdat X een
  kantoorgenoot is van de eerder door de rechtbank voorgestelde vereffenaar V, en V een voormalig kantoorgenoot is van de advocaat van A.
   Het hof stelt vast dat B c.s. geen bezwaar hebben tegen
  de aanstelling van X als vereffenaar. Wel hebben zij in
  eerste aanleg (bij de mondelinge behandeling) hun twijfels geuit over de onafhankelijkheid van Y. Het feit dat
  dit niet is gesteld door hun toenmalige advocaat doet aan
  deze uitingen niets af. Beide partijen zijn ermee akkoord
  gegaan dat de rechtbank een vereffenaar zou aanzoeken.
  Volgens het hof had de rechtbank de vrijheid om Y niet
  tot vereffenaar te benoemen. Het hof oordeelt verder dat
  de opgevoerde bezwaren tegen X onvoldoende grond
  opleveren om anders te beslissen dan de rechtbank. Er
  bestaat volgens het hof geen enkele aanleiding om te
  twijfelen aan de onpartijdigheid van X. Dat X nu een
  kantoorgenoot is van V en V een voormalig kantoorgenoot is van de advocaat van A, leidt volgens het hof niet
  tot een schijn van partijdigheid (of de gestelde schijn
  van tegenstrijdigheid). X is zelf nooit werkzaam geweest
  op het kantoor van de advocaat van A. Hierbij komt dat
  B c.s. geen bezwaar hebben tegen de aanstelling van X
  en dus geen probleem zien in de (verre) link tussen X en
  de advocaat van A, terwijl ze wel bezwaren hebben tegen
  de benoeming van Y. Volgens het hof is ‘de zuiverheid
  inzake de vereffening’ voldoende gewaarborgd.
   TE augustus 2016 | nr. 4
  
  83
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  X heeft zelf in hoger beroep aangegeven geen bezwaar te
  hebben tegen de benoeming van een opvolgend vereffenaar. Hij stelt dat het door A geuite bezwaar tegen zijn
  benoeming in principe geen gevolgen heeft/hoeft te
  hebben voor de wijze waarop hij de nalatenschap
  beheert. Wel voorziet hij in het toekomstige overleg met
  de erfgenamen discussies met A, omdat A bezwaren
  heeft tegen zijn persoon als vereffenaar. Het hof ziet ook
  in deze uitlating van X geen reden om het hoger beroep
  van A toe te wijzen. Het hof bekrachtigt de beschikking
  van de rechtbank.
  Juni 2016
  Benoeming vereffenaar
  Rb. Den Haag 2 juni 2016, ECLI:NL:RBDHA:
  2016:6087
  
  84
  
  X is hypothecair schuldeiser van A. X verzoekt de
  rechtbank om vereffenaars te benoemen in de nalatenschappen van A en B, omdat zij wil overgaan tot onderhandse c.q. executoriale verkoop van de woning die tot
  de nalatenschappen van A en B behoort. Een fotokopie
  van het verzoekschrift is verzonden aan de bekende erfgenamen (C, D en E). Zij zijn daarbij in de gelegenheid
  gesteld kenbaar te maken of zij tegen dit verzoek verweer willen voeren. De grootvader van C en D heeft
  namens hen aangegeven dat zij op geen enkele manier te
  maken hebben gehad met de afwikkeling van de nalatenschap van A. Hij kondigt niet aan dat er tegen het verzoek verweer zal worden gevoerd. E heeft niet kenbaar
  gemaakt of zij tegen het verzoek verweer zal voeren,
  zodat de rechtbank aanneemt dat zij instemt met toewijzing van het verzoek.
   De rechtbank vindt een mondelinge behandeling van
  het verzoek als bedoeld in artikel 4:206 lid 1 BW niet
  zinvol, omdat er geen executeur en/of boedelnotaris
  bekend is en de bekende erfgenamen niet hebben aangegeven tegen het verzoek verweer te willen voeren. Het
  verzoek tot de benoeming van de vereffenaars is op de
  wet gegrond en wordt toegewezen. De rechtbank sluit
  rekening houdend met de getaxeerde waarde van de
  woning niet uit dat de nalatenschappen negatief zijn.
  Vanuit het oogpunt van kostenbesparing worden de vereffenaars ontheven van de publicatieplicht in een
  nieuwsblad. Zij kunnen volstaan met het bekendmaken
  van hun benoeming in de Staatscourant.
  Verzet tegen uitdelingslijst
  Rb. Noord-Nederland 7 juni 2016, ECLI:NL:RBNNE:
  2016:2680
  
  Erflater A was samen met B bestuurder van een bv. De
  nalatenschap van A is beneficiair aanvaard en X is
  benoemd tot vereffenaar. De schuldeisers Y c.s. komen
  in verzet tegen de door X gemaakte uitdelingslijst,
  omdat X hun tijdig ingediende vorderingen niet heeft
  opgenomen. Y c.s. hebben A aansprakelijk gesteld voor
  het onrechtmatig handelen als bestuurder van de bv. Zij
  willen dat hun vorderingen alsnog door X in de uitdeTE augustus 2016 | nr. 4
  
  lingslijst worden opgenomen. X stelt zich op het standpunt dat de feitelijke grondslag voor de vorderingen
  onvoldoende duidelijk is. Er wordt te weinig gesteld en
  dat wat wordt gesteld, is onvoldoende onderbouwd.
  Volgens X is onvoldoende gebleken dat Y c.s. feitelijke
  schade hebben geleden die aan A toerekenbaar is.
   De kantonrechter oordeelt dat Y c.s. op grond van artikel 4:218 lid 3 BW in verzet kunnen komen tegen de
  uitdelingslijst. Zij worden aangemerkt als belanghebbenden, omdat zij stellen een vordering op de nalatenschap van A te hebben. De bezwaren van Y c.s. richten
  zich alleen tegen het feit dat hun vorderingen zijn
  betwist en daarom niet op de lijst van erkende vorderingen zijn geplaatst. Het is niet eenvoudig vast te stellen of
  de vorderingen van Y c.s. gegrond zijn en of de uitdelingslijst in zoverre onjuist is. Het gaat over substantiële
  vorderingen in het kader van bestuurdersaansprakelijkheid die nog inhoudelijk behandeld moeten worden,
  waarbij mogelijk bewijslevering of een nader onderzoek
  door een deskundige moet plaatsvinden. De kantonrechter oordeelt dat een verzetsprocedure zich niet leent
  voor een diepgaande beoordeling van een inhoudelijk
  geschil. De kantonrechter ziet geen mogelijkheid om een
  renvooiprocedure te starten met analoge toepassing van
  de Faillissementswet. In tegenstelling tot de faillissementsprocedure is in de vereffeningsprocedure geen
  afzonderlijke verificatie voorgeschreven en gaat de vereffenaar onmiddellijk over tot het opmaken van de uitdelingslijst. De belanghebbende kan een procedure
  instellen tot erkenning van zijn vordering en de schuldeiser kan ook tijdens de vereffening zijn vorderingsrecht
  bij vonnis laten vaststellen (art. 4:223 lid 2 BW). De
  kantonrechter geeft X een aanwijzing als bedoeld in artikel 4:210 BW. X moet Y c.s. een redelijke termijn bieden om een dagvaardingsprocedure aanhangig te maken.
  De kantonrechter stelt de redelijke termijn op drie
  maanden en verklaart het verzet voor het overige ongegrond.
  Testament ten gunste van samenwonende partner
  vervalt door geboorte van kind
  Hof Den Haag 10 juni 2016, ECLI:NL:GHDHA:
  2016:1763
  
  A en B woonden ongehuwd en niet geregistreerd samen.
   A heeft in 2003 een testament opgemaakt waarin B is
  benoemd tot enig erfgenaam in het geval er bij zijn overlijden geen afstammelingen zijn. Een jaar later wordt uit
  hun relatie een zoon (X) geboren. A heeft het testament
  niet meer aangepast. In geschil is of B als mede-erfgenaam van X moet worden beschouwd. X heeft een aanslag erfbelasting gekregen waarin de hele nalatenschap
  aan hem is toegerekend. X is het niet eens met deze aanslag. Hij is van mening dat hij samen met B tot de nalatenschap is gerechtigd, omdat het nooit de bedoeling
  van A kan zijn geweest om B volledig uit te sluiten van
  de nalatenschap.
  De rechtbank heeft het beroep van X ongegrond verklaard. Het testament van A voorziet alleen in de situatie
  dat A zou overlijden vóór B zonder achterlating van
  afstammelingen. Nu X is geboren en als afstammeling is
  doi: 10.5553/TE/187416812016017004004
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  achtergelaten, verliest het testament zijn betekenis. X is
  hierdoor op grond van het versterferfrecht enig erfgenaam geworden.
   In hoger beroep bevestigt het hof deze uitspraak. Volgens het hof is het testament duidelijk. B is alleen als
  erfgenaam aangewezen in het geval er geen afstammelingen zijn. Het testament en het samenlevingscontract zijn
  op dezelfde dag door de notaris opgesteld. Zowel uit het
  testament als uit het samenlevingstestament is niet op te
  maken dat A wilde dat B als mede-erfgenaam zou optreden in het geval er wél afstammelingen zouden zijn. Een
  verklaring van de ouders van A doet daaraan niets af. In
  het samenlevingscontract wordt voorzien in een wederzijds nabestaandenpensioen en een verblijvingsbeding
  voor de eigen woning. Het hof neemt aan dat A en B
  hiermee beoogden uitvoering te geven aan de verzorgingsgedachte. Het hof ziet geen aanwijzingen om op
  grond van de verzorgingsgedachte in het samenlevingscontract aan te nemen dat het testament niet juist zou
  zijn. Ten slotte verwerpt het hof een beroep op het
  besluit van 25 maart 2013, nr. BLKB2013/88M, waarin
  de Staatssecretaris enkele goedkeuringen verleent voor
  ‘vergeten’ testamenten. Het hof oordeelt dat geen van de
  in het Besluit genoemde gevallen zich voordoet.
  Verdeling perceel in Suriname; de exceptio
  plurium litis consortium
  Rb. Noord-Nederland 15 juni 2016, ECLI:NL:RBNNE:
  2016:2889
  
  Dit geschil gaat over de verdeling van een perceel in
  Suriname dat tot de nalatenschap van erflater behoort.
  De vijf kinderen van erflater (A, B, C, D en E) zijn
  gezamenlijk erfgenaam. In 2013 hebben de erfgenamen
  overleg gehad over de verdeling van het perceel. Zij
  hebben – met uitzondering van B – een notariële volmacht getekend ten behoeve van de toedeling van het
  perceel aan A. Thans vordert A medewerking van B bij
  de overdracht van haar rechten in het perceel aan A.
   De partijen hebben bij de comparitie verklaard dat zij
  met hun vorderingen de verdeling van het perceel willen
  bewerkstelligen. De rechtbank oordeelt dat Nederlands
  recht van toepassing is op de verdeling van het perceel,
  omdat erflater op het tijdstip van overlijden in Nederland woonde (art. 10:149 lid 2 BW). Verder is de rechtbank van oordeel dat het instellen van een vordering die
  is gericht op het bereiken van de verdeling, beperkt kan
  blijven tot de deelgenoot die bekend heeft gemaakt geen
  medewerking te verlenen. Uit de notariële volmacht
  blijkt dat C, D en E instemmen met de verdeling. Verder zijn er in deze zaak geen vragen aan de orde die alle
  deelgenoten aangaan en beantwoording behoeven die
  voor alle deelgenoten gelijkluidend is.
   Erfgenamen kunnen op grond van artikel 3:182 BW een
  nalatenschap zelf verdelen. Volgens de rechtbank kan in
  deze zaak niet worden vastgesteld dat de verdeling in
  2013 met instemming van alle erfgenamen tot stand is
  gekomen. De rechtbank bepaalt daarom de wijze van
  verdeling ex artikel 3:185 BW. Partijen hebben overeenstemming over de toedeling van het perceel aan A, maar
  verschillen van mening over de vraag tegen welke waardoi: 10.5553/TE/187416812016017004004
  
  de deze toedeling moet plaatsvinden. A en B brengen
  ieder een taxatierapport van het perceel in. Volgens A is
  de waarde € 2.044,35, terwijl B meent dat de waarde
  € 11.924,50 bedraagt. Nu de partijen hebben aangegeven
  dat zij, vanwege de daarmee gemoeide kosten, geen
  nieuwe taxatie willen door een door de rechtbank te
  benoemen deskundige, bepaalt de rechtbank zelf de
  waarde van het perceel op € 6.984,43 (het gemiddelde
  van de twee ingebrachte taxaties). Dit betekent dat A
  – aan wie het perceel wordt toebedeeld – aan elk van de
  overige erfgenamen € 1.396.89 wegens overbedeling is
  verschuldigd. Omdat C, D en E al akkoord waren
  gegaan met een verdeling tegen de waarde van
  € 2.044,35, verbindt de rechtbank aan de afrekening met
  B, C en D de voorwaarde dat A het meerdere pas verschuldigd is indien en voor zover de broers, uiterlijk bij
  de levering, daarop aanspraak hebben gemaakt. De zaak
  wordt doorverwezen.
   Bijzondere bewijslastverdeling misbruik van
  omstandigheden bij schenking
  HR 24 juni 2016, ECLI:NL:HR:2016:1272
  
  A en B zijn ieder gerechtigd tot de helft van de nalatenschap van erflaatster. Erflaatster heeft tussen 2003 en
  2005 schenkingen gedaan aan B. A stelt zich op het
  standpunt dat de schenkingen van erflaatster aan B (in
  de vorm van effectenoverdrachten) van december 2014
  en maart 2005 nietig zijn. Zij stelt daartoe dat B de overdrachten van de effecten eenzijdig heeft bewerkstelligd
  en dat de documenten die aan de opdrachten aan de
  bank ten grondslag liggen, zijn vervalst. Secundair voert
  A aan dat de effectenoverdrachten nietig zijn, omdat de
  wil van erflaatster hiertoe ontbrak wegens misbruik van
  omstandigheden.
  Het hof heeft in een tussenarrest A de bewijslast van
  haar stellingen opgelegd, omdat B deze gemotiveerd
  heeft betwist. In het eindvonnis oordeelt het hof vervolgens dat A niet is geslaagd in het leveren van het bewijs
  van deze feiten en omstandigheden. De Hoge Raad oordeelt dat het hof heeft miskend dat bij een beroep op
  vernietigbaarheid van een schenking wegens misbruik
  van omstandigheden een bijzondere regel van bewijslastverdeling geldt (art. 7:176 BW). Als de schenker zich
  beroept op de vernietigbaarheid van een schenking
  wegens misbruik van omstandigheden, rust de bewijslast van het tegendeel op de begiftigde, tenzij de schenking bij notariële akte heeft plaatsgevonden of deze verdeling van de bewijslast in de gegeven omstandigheden
  in strijd met de redelijkheid en billijkheid is. In deze
  zaak kan A worden gezien als ‘schenker’, omdat zij
  rechtsopvolger onder algemene titel van erflaatster is.
  Het hof had B de bewijslast moeten opleggen dat de
  schenkingen niet door misbruik van omstandigheden tot
  stand zijn gekomen.
   Conservatoir beslag op niet-opeisbare legitieme
  portie; artikel 128 Ow NBW
  HR 24 juni 2016, ECLI:NL:HR:2016:1271
  
  A heeft in 2000 een testament opgemaakt en daarin zijn
  echtgenote B benoemd tot enig erfgenaam. Verder heeft
  TE augustus 2016 | nr. 4
  
  85
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  86
  
  hij bepaald dat de legitimaire vorderingen en de daarover verschuldigde rente, mede ter voldoening van zijn
  natuurlijke verbintenis tot verzorging en onderhoud van
  B, pas opeisbaar zijn bij het overlijden van B. A overlijdt
  in 2001. X en Y (X c.s.) hebben in 2004 aangegeven dat
  zij hun legitieme portie wensen te ontvangen. Y heeft, in
  tegenstelling tot X, geen aanspraak gemaakt op directe
  uitbetaling van zijn legitieme portie. Als B in 2013 de
  voormalige echtelijke woning verkoopt, leggen X c.s.
  met verlof van de voorzieningenrechter beslag op een
  deel van de koopsom (€ 130.000) dat in depot is gebleven bij de notaris.
  B vordert in kort geding opheffing van het derdenbeslag. Het hof oordeelt dat onder de gegeven omstandigheden (onder meer ruime financiële middelen van B (91
  jaar) en het verzwijgen van een bankrekening in Zwitserland) het belang van X c.s. om het verhaal voor hun
  legitimaire vorderingen zeker te stellen, zwaarder weegt
  dan het belang van B om vrij over het beslagen bedrag
  van € 130.000 te kunnen beschikken, ook al zijn de vorderingen nog niet opeisbaar. Het is aannemelijk dat B
  over voldoende middelen beschikt om in haar behoeften
  te voorzien. Daarbij hebben X c.s. aangevoerd dat B
  door schenkingen aan haar eigen kinderen over haar
  eigen vermogen beschikt en dat verhaal voor hun vorderingen gevaar lopen zonder het beslag.
   B stelt cassatie in. Het hof zou hebben miskend dat conservatoir beslag niet mogelijk is voor een niet-opeisbare
  vordering en het hof zou zijn uitgegaan van een onjuiste
  rechtsopvatting van artikel 128 lid 2 Overgangswet
  nieuw BW (Ow NBW). B stelt dat de legitimaire vordering van Y op grond van artikel 128 lid 2 Ow NBW is
  vervallen, omdat hij niet tijdig zijn legitieme portie heeft
  opgeëist.
  De Hoge Raad verwerpt het beroep. Volgens de Hoge
  Raad is een conservatoir beslag dat strekt tot de verzekering van een vordering die (nog) niet opeisbaar is niet
  uitgesloten. Hij verwijst hierbij naar een passage uit de
  totstandkomingsgeschiedenis van artikel 441 Wetboek
  van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv) die is geciteerd in
  de conclusie van de plaatsvervangend Procureur-Generaal en HR 3 mei 1996 (ECLI:NL:HR:1996:ZC2063).
  Ten aanzien van artikel 128 lid 2 Ow NBW overweegt
  de Hoge Raad dat dit een overgangsregeling betreft voor
  legitieme porties in nalatenschappen die zijn opengevallen voor 1 januari 2003. Als – net als in deze zaak – erflater voor de inwerkingtreding van het huidige erfrecht,
  maar ná 1 januari 1999 is overleden, behoudt degene die
  onder oud recht zijn bevoegdheden als legitimaris kon
  uitoefenen, deze bevoegdheden gedurende vijf jaar na
  het overlijden van erflater. De wetgever heeft voor de
  uitoefening van deze ‘oude’ bevoegdheden aansluiting
  gezocht bij de termijn van artikel 4:85 BW. De Hoge
  Raad oordeelt dat redelijke uitleg van artikel 128 lid 2
  Ow NBW met zich brengt dat Y zijn bevoegdheid kon
  uitoefenen door binnen deze termijn een verklaring als
  bedoeld in artikel 4:85 BW af te leggen. Het is dus voldoende dat Y heeft verklaard dat hij zijn legitieme portie
  wenst te ontvangen. Niet is vereist dat Y binnen deze
  
  TE augustus 2016 | nr. 4
  
  termijn zijn legitieme portie ook daadwerkelijk heeft
  opgeëist.
   doi: 10.5553/TE/187416812016017004004
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  Tijdschrift Erfrecht
  Tijdschrift Erfrecht 2016/afl., p. ...
  Formule
  Tijdschrift Erfrecht signaleert en volgt het nieuwe erfrecht
  aan de hand van vaste korte rubrieken. Er is aandacht voor
  wetenschappelijke achtergronden, de praktijk, jurisprudentie
  en het wetgevingsproces. Ook ontwikkelingen op het gebied
  van het huwelijksvermogensrecht worden besproken. Centraal staat de betekenis van het erfrecht voor de dagelijkse
  notariële praktijk.
  Artikelen
  63
  
  67
  
  Waarom er fiscaal nog iets zou moeten worden geregeld.
   ‘Ways to tackle inheritance cross-border tax obstacles facing
  individuals within the EU’
  Mr. dr. K.M.L.L. van de Ven
  Beschikkingen ten behoeve van geestelijk verzorgers
  Mr. H.J. de Jonge
  
  Jurisprudentie
  
  75
  
  (Niet-)ontvankelijkheid procespartijen na overlijden eiser
  Prof. mr. W.D. Kolkman en mr. P.G. Knoppers
  
  80
  
  Jurisprudentieoverzicht
  Mr. E.M.A. van Amersfoort
  
  Hoofdredactie
  Prof. mr. W. Breemhaar, bijzonder hoogleraar notarieel recht
  UvA en senior raadsheer Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden
  Mw. mr. E.G.A. Gubbels-Janssen, kandidaat-notaris
  Rivierdael Notarissen te Venlo (redactiesecretaris)
  Mr. J.G. Knot, universitair docent internationaal privaatrecht
  RUG en wetenschappelijk adviseur bij PlasBossinade,
  Groningen
  Prof. mr. W.D. Kolkman, hoogleraar Privaatrecht, in het bijzonder Notarieel recht RUG en adviseur bij Elan Notarissen
  Mw. prof. mr. T.J. Mellema-Kranenburg, notaris Verhees
  Notarissen Katwijk en hoogleraar UL
  Prof. dr. Bernard M.E.M. Schols, hoogleraar Centrum voor
  Notarieel Recht RU Nijmegen, tevens verbonden aan ScholsBurgerhartSchols, Nijmegen
  Redactie
  Mr. dr. N.V.C.E. Bauduin, kandidaat-notaris bij Vrijthofnotarissen te Maastricht en Fellow Centrum voor Notarieel Recht
  RU Nijmegen
  Mr. dr. G.G.B. Boelens, universitair docent UL en kandidaatnotaris bij mr. W.J. Boelens te Delft
  Mr. dr. R.E. Brinkman, notaris te Hardenberg, docent aan de
  Rijksuniversiteit Groningen en raadsheer-plaatsvervanger in
  Hof Arnhem-Leeuwarden
  Mr. P.C. van Es, universitair hoofddocent notarieel recht UL
  Mw. mr. L.A.G.M. van der Geld, juridisch directeur Netwerk
  Notarissen, partner en docent Centrum voor notarieel recht
  RU Nijmegen
  Mr. J.L.D.J. Maasland, kandidaat-notaris bij Bluelyn,
  Rotterdam en universitair gastdocent Erasmus School of Law,
  Erasmus Universiteit Rotterdam
  Mw. mr. dr. K.M.L.L. van de Ven, docent belastingrecht
  Universiteit Maastricht, tevens werkzaam bij Athena Advies
  en Praktijk
  Redactiesecretariaat
  Een auteursinstructie voor de wijze van aanlevering van de
  kopij is verkrijgbaar bij de redactiesecretaris:
  e.gubbels-janssen@rivierdael.nl.
   Aanwijzing voor auteurs
  Een auteur die een bijdrage voor dit tijdschrift aanlevert, geeft
  de uitgever tevens een niet-exclusief recht de bijdrage geheel
  of gedeeltelijk op te nemen in de door Boom juridisch (al dan
  niet in samenwerking met derden) geëxploiteerde database(s).
  Open Access beleid
  Zes maanden na verschijning van het artikel staat het de
  auteur vrij om de definitieve pdf van zijn wetenschappelijke
  publicatie op het internet toegankelijk te maken. Voor meer
  informatie zie www.boomjuridisch.nl/open_access. Boom
  juridisch gaat ervan uit dat de auteur akkoord is met de daar
  te vinden licentievoorwaarden.
  Uitgever
  Boom juridisch, Kanonstraat 4-IV, Postbus 85576, 2508 CG
  Den Haag, tel. 070-330 70 33, e-mail info@boomjuridisch.nl,
  website www.boomjuridisch.nl
  Abonnementen
  Tijdschrift Erfrecht verschijnt zes keer per jaar. De abonnementsprijs bedraagt € 267 per jaar (excl. btw, incl. verzendkosten. Een abonnement biedt u naast de gedrukte nummers
  tevens toegang tot het online archief en een
  e-mailattendering. Kijk op www.tijdschriften.boomjuridisch.nl
  voor meer informatie en onze algemene voorwaarden. Voor
  een abonnement kunt u contact opnemen met Boom distributiecentrum via tel. 0522-23 75 55 of tijdschriften@boom
  distributiecentrum.nl. Het abonnement kunt u tevens afsluiten via www.tijdschriften.boomjuridisch.nl/abonnementen.
  Advertenties
  Voor het plaatsen van een advertentie in dit tijdschrift kunt u
  contact opnemen met Capital Media Services BV,
  tel. 024-3607710, e-mail mail@capitalmediaservices.nl.
  ISSN 1874-1681
  
  TE_2016_17_04_omslag.indd 85-86
  
  5-8-2016 12:38:55
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  JAARGANG 17 • NR 4 • 2016
  
  Waarom er fiscaal nog iets zou moeten worden geregeld
  ‘Ways to tackle inheritance cross-border tax obstacles facing
  individuals within the EU’
  Mr. dr. K.M.L.L. van de Ven
  
  Beschikkingen ten behoeve van geestelijk verzorgers
  Mr. H.J. de Jonge
  
  (Niet-)ontvankelijkheid procespartijen na overlijden eiser
  Prof. mr. W.D. Kolkman en mr. P.G. Knoppers
  
  Jurisprudentieoverzicht
  Mr. E.M.A. van Amersfoort
  
  TE_2016_17_04_omslag.indd 83-84
  
  5-8-2016 12:38:55.
  