text: Cora . Vreede-Stuers
  Siti Soemandiri; Ter herinnering
  In: Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde 150 (1994), no: 1, Leiden, 207-208
  
  This PDF-file was downloaded from http://www.kitlv-journals.nl
  
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 06:35:36PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0)
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  BRIEF COMMUNICATIONS
  CORA VREEDE-DE STUERS
  
  Siti Soemandari - Ter Herinnering
  Siti Soemandari werd op 9 oktober 1908 te Yogyakarta geboren als jongste
  dochter van een docent oosterse talen aan de OSVIA (Opleiding School van
  Inlandsche Ambtenaren). In 1935 ging zij de journalistiek in. Als free-lancer
  schreef zij in meerdere Indonesische tijdschriften over de ongunstige positie
  van de Indonesische vrouw. In april 1956 bood het blad Suluh Indonesia haar
  een eigen rubriek aan, die zij Gelora Wanita (De Vrouw in Opstand) noemde
  en waarin ze tot eind 1959 over de positie van de vrouw in Indonesië heeft
  geschreven. Het waren jaren van hooglopende onenigheid over de nieuwe
  huwelijkswetgeving in de DPR (Dewan Perwakilan Rakjat, de Volksvertegenwoordiging). Vooral naar aanleiding van de door de PNI (Partai
  Nasional Indonesia, bij welke partij ze zich na het totstandkomen van de
  onafhankelijke staat van Indonesië had aangesloten) ingediende ontwerphuwelijkswetgeving was zij zeer actief in de pers. In die periode was zij ook
  bestuurslid van de BPOW (Badan Penghubung Organisasi Wanita), het
  overkoepelend lichaam van de diverse vrouwenorganisaties in Jakarta.
   Onze correspondentie dateert van 1973. Toen ontving ik een brief van haar
  waarin zij schreef: 'Het zal U zeker verbazen een brief te krijgen van een
  absoluut vreemde. Ik, aan de andere kant, ken U door Uw artikelen over
  Kartini in de Bijdragen.' Mijn persoonlijke kennismaking met haar bleef
  voorlopig beperkt tot een in de loop der jaren steeds geregelder
  briefwisseling en tot een foto van haar en haar echtgenoot, de historicus Drs.
  Soeroto, met hun twee zoons en vier dochters. Wij schreven elkaar over de
  UUP (Undang-Undang Perkawinan) en over het PNI-voorstel daaromtrent, en
  ook over Kartini; zij was toen al bezig aan de biografie van deze
  Regentsdochter. Het zou echter tot 1979 duren eer deze biografie onder de
  titel Kartini, Sebuah Biografi door de uitgever Gunung Agung in Jakarta
  werd gepubliceerd. In mijn recensie van dit boek in BKI (Bijdragen tot de
  Taal-, Land- en Volkenkunde) 136 (1980), pp. 390-5, stelde ik o.a. dat
  publikatie van een nederlandse vertaling van dit lijvige boekwerk (491 pp.),
  ter aanvulling op de kort tevoren (1976) verschenen vijfde druk van Kartini's
  brieven onder de titel Door Duisternis tot Licht, mij zeer de moeite waard
  leek.
   In de jaren daarop vond ik de uitgever Wever te Franeker bereid zo'n
  nederlandse vertaling van Siti Soemandari's biografie, zij het in verkorte
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 06:35:36PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0)
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  208
  
  Brief Communications
  
  vorm, te doen verschijnen. Deze vertaling (en bewerking) van mijn hand
  verscheen in het jaar 1984 onder de door ons gezamenlijk vastgestelde titel
  Kartini; Pionierster van de Indonesische Onafhankelijkheid en Vrouwenemancipatie. Hoewel het boek in de nederlandse uitgave slechts 184 pagina's
  beslaat, is geen afbreuk gedaan aan de grote verdienste van het werk, waardoor wij door de ogen van een Indonesische vrouw, een landgenote, kennis
  kunnen maken met Kartini, haar omgeving en haar tijd.
  De laatste jaren was Siti Soemandari's gezondheid minder goed. Haar ogen
  waren slecht, maar erger nog, zij leed aan de ziekte van Parkinson. We1 heeft
  zij de verschijning van de nieuwe bundel brieven van Kartini, door de
  nazaten van Mr. J.H. Abendanon aan het KI'ILV geschonken, in 1987 nog
  mee kunnen maken. Deze publikatie, getiteld Kartini; Brieven aan rnevrouw
  R.M. Abandanon-Mandri en haar echtgenoot en bezorgd door F.G.P. Jaquet,
  verschaft veel feitelijke zekerheden, hetgeen een herziening van haar eigen
  tekst op bepaalde punten nodig maakte. In een brief van 15 januari 1989
  reageerde zij op mijn artikel in BKI 144 (1988) naar aanleiding van deze
  bundel. In deze brief, die ze niet meer zelf had kunnen schrijven, maar had
  moeten dicteren, deelde zij o.a. mee dat ze het concept voor een zesde druk
  van haar boek nog af moest maken.
   Na afgelopen Kerstmis nog als gewoonlijk, doch met steeds meer
  ongerustheid, schriftelijke Kerstgroeten met haar en haar man uitgewisseld te
  hebben, ontving ik begin februari telegrafisch bericht van Drs. Soeroto dat
  zijn vrouw 2 februari was overleden. Mijn laatste bericht aan het vertrouwde
  adres werd een telegrafische condoleance.
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 06:35:36PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0)
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0.
  