text: PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University
  Nijmegen
  
  The following full text is a publisher's version.
  For additional information about this publication click this link.
  http://hdl.handle.net/2066/143177
  
  Please be advised that this information was generated on 2024-07-14 and may be subject to
  change.
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud Universiteit Nijmegen 59665+65441
  
  Jurisprudentieoverzicht
  Mr. E.M.A. van Amersfoort*
  
  November 2014
  Verkoop tot de nalatenschap behorende woning
  
  • Rb. Gelderland 5 november 2014, ECLI:NL:RBGEL:
  2014:8101
  De kinderen A, B en C zijn ieder voor een derde gedeelte gerechtigd tot de nalatenschap. Na zuivere aanvaarding zijn de erfgenamen uitsluitend gezamenlijk
  bevoegd en gerechtigd het beheer over de nalatenschap
  te voeren (art. 3:170 lid 2 van het Burgerlijk Wetboek,
  BW). Tot de nalatenschap behoort een woning en een
  tot woning omgebouwde schuur. Partijen zijn al jaren in
  geschil over de afwikkeling en verdeling van de nalatenschap en hebben hierover meerdere procedures gevoerd.
  In dit kort geding vorderen A en B medewerking van C
  aan de verkoop van de woning met schuur aan de familie
  X voor € 335.000. C weigert de medewerking, omdat zij
  de bij de woning behorende schuur zelf wil kopen.
  Omdat C dit niet volledig kan financieren, stelt ze een
  constructie voor waarin C de woning met bijbehorende
  schuur overneemt voor € 337.500, de schuur vervolgens
  zelf houdt tegen een waarde van € 95.000 (te verrekenen
  met haar erfdeel) en de woning doorlevert aan Y (die
  zich bereid heeft verklaard een onverdeeld aandeel in de
  woning over te nemen). C vordert in reconventie medewerking van A en B aan deze constructie en daarmee aan
  de levering van de woning met schuur aan zichzelf voor
  € 337.500.
   De rechtbank wijst de vordering van A en B toe, omdat
  de iets hogere koopprijs van C niet opweegt tegen de
  voordelen van de snelle en eenvoudige levering aan de
  familie X. Daarbij komt dat C in het verleden telkens
  *
  
  Rubriek verzorgd door Netwerk Notarissen onder verantwoordelijkheid
  van de hoofdredactie.
  doi: 10.5553/TE/187416812015016002005
  
  heeft verhinderd de woning te gelde te maken en al
  regelmatig zonder concreet aanbod en zonder succes de
  woning heeft willen kopen. Tot slot is niet duidelijk of
  voldoende in depot overblijft om de volledige waarde
  van de schuur te kunnen verrekenen met het erfdeel
  van C.
  December 2014
  
  37
  
  Rekening en verantwoording executeur;
  legitimaire massa
  
  • Hof Amsterdam 2 december 2014, ECLI:NL:GHAMS:
  2014:5168
  Erflaatster heeft vier kinderen (A, B, C en D). In haar
  testament heeft erflaatster bepaald dat de kinderen A-C
  niet meer uit haar nalatenschap ontvangen dan hun legitieme portie, te berekenen op het moment van haar
  overlijden. D wordt benoemd tot enig erfgenaam voor
  het overige en tot executeur-testamentair. D is ook
  belast met het beheer en de vereffening van de nalatenschap. A-C en D zijn in geschil over de afwikkeling van
  de nalatenschap. A-C vorderen dat D in zijn hoedanigheid van executeur rekening en verantwoording moet
  afleggen (art. 4:151 jo. art. 4:161 BW).
  Het hof oordeelt dat uit het testament van erflaatster
  volgt dat A-C erfgenaam zijn. Dit betekent dat zij D in
  zijn hoedanigheid van executeur mogen houden aan zijn
  informatieplicht (art. 4:148 BW) en zijn verplichting tot
  het afleggen van rekening en verantwoording bij het eindigen van zijn beheer (art. 4:151 jo. art. 4:161 BW).
  Bovendien moet voor de berekening van de legitimaire
  massa worden gekeken naar artikel 4:65 e.v. BW.
   Het hof ziet in de negen door A-C aangevoerde onderdelen over de omvang van de legitimaire massa geen
  aanwijzing voor de onjuistheid daarvan en daarmee geen
  aanleiding voor het toewijzen van een aanvullende rekening en verantwoording. Nu D niet alleen executeur,
  TE april 2015 | nr. 2
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud Universiteit Nijmegen 59665+65441
  
  maar ook vereffenaar is, kunnen de kosten van de boedelnotaris in mindering worden gebracht op de legitimaire massa op grond van artikel 4:7 lid 1 onder c BW.
  Het hof neemt hierbij aan dat de kosten uit de informele
  fase ten goede zijn gekomen aan de boedelbeschrijving
  en de rekening en verantwoording.
  38
  
  Som ineens ex artikel 4:35 BW
  • Rb. Midden-Nederland 5 december 2014, ECLI:NL:
  RBMNE:2014:7147
  De affectieve relatie van erflater is enkele jaren vóór het
  overlijden van erflater geëindigd. Tot zijn overlijden
  betaalt erflater maandelijks (vrijwillig) € 250 aan zijn expartner voor de verzorging en opvoeding van X. Erflater
  heeft zijn vier kinderen voor gelijke delen benoemd tot
  zijn erfgenamen, onder wie de minderjarige X. Het erfdeel van X is onder bewind gesteld totdat X de leeftijd
  van 21 jaar bereikt. Hij wilde dat dit erfdeel op een
  spaarrekening werd gezet en pas werd uitgekeerd na het
  eindigen van het bewind. In zijn testament is het ouderlijk vruchtgenot uitgesloten. De ex-partner van erflater
  stelt in haar hoedanigheid van wettelijke vertegenwoordiger van X een verzoek in tot een som ineens (art. 4:35
  BW), omdat de vrijwillige maandelijkse bijdrage die
  vader aan moeder betaalt voor de verzorging en opvoeding van X wegvalt na het overlijden van erflater.
   De rechtbank overweegt dat sprake is van een situatie
  waar het kind in beginsel aanspraak kan maken op een
  som ineens, als de moeder van het kind niet tot onderhoud in staat is. Omdat erflater uitdrukkelijk over het
  erfdeel van X heeft beschikt en ouderlijk vruchtgenot
  heeft uitgesloten, kan het toewijzen van een som ineens
  op gespannen voet staan met de uiterste wil van erflater.
  De enkele stelling dat erflater tijdens leven maandelijks
  € 250 betaalde, is volgens de rechtbank onvoldoende
  onderbouwing voor het criterium ‘voor zover nodig’ uit
  artikel 4:35 lid 1 BW. De ex-partner van erflater heeft
  onvoldoende aangetoond dat – gelet op haar financiële
  positie – de som ineens noodzakelijk is.
  Waardering en toedeling onroerende zaak
  • Hof Den Haag 16 december 2014, ECLI:NL:GHDHA:
  2014:4303
  Tot de nalatenschap behoort een stuk recreatiegrond
  met daarop een houten noodwoning/recreatiewoning.
  Erfgenaam voor gelijke delen zijn broer A en de zussen
  B en C. Het hof heeft in 2012 in een tussenarrest overwogen dat A een deel van de grond met de recreatiewoning zal verkrijgen als hij dit kan financieren. Nu
  oordeelt het hof dat de sloopkosten van de volgens A
  noodzakelijke sloop van de recreatiewoning niet in mindering komen op de waarde van zijn verkrijging. A heeft
  deze vordering te laat ingebracht en heeft de noodzaak
  van de sloop onvoldoende onderbouwd, nu B en C de
  noodzaak ervan hebben betwist.
  Het hof wijst de vordering van B en C om de volledige
  grond met de recreatiewoning aan hen toe te delen toe,
  omdat A – gelet op zijn hiervoor vermelde stellingname – financieel slechts in staat is een deel van de
  
  TE april 2015 | nr. 2
  
  grond met de recreatiewoning toebedeeld te krijgen als
  de sloopkosten in mindering worden gebracht.
   Afwikkeling nalatenschap
  • Rb. Oost-Brabant 17 december 2014, ECLI:NL:
  RBOBR:2014:8101
  Deze uitspraak ziet op een geschil over de afwikkeling
  van de nalatenschap van erflaatster, waarin broer en zus
  ieder gerechtigd zijn tot de helft. Partijen verschillen
  van mening over de verkoop- en laatprijs van de
  woning. De rechtbank oordeelt dat de zus zich bij de
  verkoop moet richten op de door de makelaar geadviseerde vraag- en laatprijs, nu de zus heeft ingestemd
  met het inschakelen van deze makelaar en ook haar vertrouwen in hem heeft uitgesproken. Omdat niet is te
  voorzien hoe de woningmarkt zich ontwikkelt, ziet de
  rechtbank geen aanleiding om daarbij een van de door
  partijen voorgestelde staffels te hanteren. Aanpassing
  van de vraag- en laatprijs als de verkoop uitblijft, moet
  worden overgelaten aan de makelaar.
  Het tweede geschilpunt ziet op de vraag of in de nalatenschap ook een vordering op de zus uit hoofde van een
  geldlening valt. De rechtbank geeft een bewijsopdracht
  aan de zus voor haar stelling dat moeder deze geldlening
  heeft kwijtgescholden. Deze bewijsopdracht is een
  gewichtige reden als bedoeld in artikel 3:179 lid 1 BW
  voor partiële verdeling. Bij een eventuele verkoop van
  de woning moet een deel van de verkoopprijs in depot
  bij de notaris blijven, zolang niet onherroepelijk is
  beslist of deze schuld van de zus is kwijtgescholden.
  Artikel 4:228 lid 1 BW bepaalt immers dat (op verlangen
  van de broer) de schulden van de zus op haar aandeel
  worden toegerekend bij de verdeling.
   Verhuurde onroerende zaak in nalatenschap
  • Rb. Oost-Brabant 17 december 2014, ECLI:NL:
  RBOBR:2014:8102
  Zes broers en zussen (onder wie A) zijn in geschil over
  de verdeling van de nalatenschap van erflaatster, waartoe een woning met schuur behoort. De vraag is of aan
  A – die al ruim dertig jaar in de woning woont en de
  schuur gebruikt voor zijn onderneming – de economische eigendom van deze onroerende zaak toekomt. A
  maakt al dertig jaar geld over aan zijn ouders onder de
  vermelding ‘huur’. Volgens de rechtbank is door A
  onvoldoende concreet en consistent gesteld dat aan hem
  de economische eigendom van de onroerende zaak toekomt. Dit betekent dat de onroerende zaak in de nalatenschap van erflaatster valt.
  De rechtbank is van mening dat A ten aanzien van de
  onroerende zaak een huurrecht heeft als bedoeld in artikel 7:201 BW. Bij de verdeling van de woning moet
  worden uitgegaan van de waarde in verhuurde staat,
  waarbij van belang is dat A een relatief lage huurprijs
  voldoet.
  Het verzoek in reconventie van A dat hij een vergoedingsrecht jegens de nalatenschap heeft vanwege zijn
  investeringen en uitgaven ten behoeve van de onroerende zaak wordt afgewezen. Uit de ingediende facturen
  kan niet worden afgeleid dat de nalatenschap van moe-
  
  doi: 10.5553/TE/187416812015016002005
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud Universiteit Nijmegen 59665+65441
  
  der met dezelfde bedragen is verrijkt als bedoeld in artikel 6:212 BW. Niet wordt gesteld dat destijds met moeder overleg is gevoerd over deze uitgaven, zodat niet
  duidelijk is in hoeverre het redelijk is dat A deze bedragen op de nalatenschap verhaalt, zeker met het oog op
  de lage huurprijs.
  De rechtbank houdt de zaak aan, zodat een deskundige
  voorlichting kan geven over de waarde van de onroerende zaak in verhuurde staat.
   Tweetrapsmaking; vordering tot afgifte
  overgebleven goederen
  
  • Rb. Noord-Nederland 19 december 2014, ECLI:NL:
  RBNNE:2014:6355
  Erflaatster heeft haar informele partner X en kind A tot
  erfgenaam benoemd. De erfstelling van X is een tweetrapsmaking met verterings- en vervreemdingsbevoegdheid, waarbij A als verwachter optreedt. A vordert – na
  het overlijden van X – afgifte van de overgebleven goederen uit hoofde van de tweetrapsmaking bij B (de erfgenaam van X). B stelt echter dat erflaatster en X een
  gemeenschappelijke huishouding voerden en dat hiermee ten onrechte geen rekening is gehouden bij het
  vaststellen van de omvang van de nalatenschap van erflaatster en de verdeling daarvan. De gemeenschappelijke
  huishouding leidde tot gemeenschappelijk vermogen
  van X en erflaatster en daarmee tot vermindering van
  het vermogen van erflaatster. Aan X en A is destijds een
  te groot erfdeel uitgekeerd. Op grond daarvan vordert B
  terugbetaling.
  De rechtbank oordeelt dat erflaatster en X geen
  gemeenschappelijke huishouding voerden. Zij waren
  niet met elkaar gehuwd of geregistreerd als partners en
  hadden geen samenlevingscontract. Het enkele feit dat
  zij enkele en/of-rekeningen aanhielden, betekent niet
  dat zij ieder gerechtigd waren tot de helft van de saldi
  op deze rekeningen. Dit hangt af van de partijbedoeling.
  Uit de verklaring van de boekhouder, de kopieën uit een
  schrift/kasboek en de afwikkeling van de nalatenschap
  van erflaatster volgt dat sprake was van twee gescheiden
  vermogens. De vordering van A tot afgifte van de overgebleven goederen wordt toegewezen.
   Verdeling nalatenschap; uitleg begrip inboedel
  • Rb. Midden-Nederland 24 december 2014, ECLI:NL:
  RBMNE:2014:6924
  Deze uitspraak ziet op de verdeling van de nalatenschap
  van de erflater, de vader van X, waarbij de rechter zich
  onder meer buigt over de vraag hoe het begrip inboedel
  uitgelegd moet worden. Erflater heeft aan zijn echtgenote de eigendom van het registergoed en zijn volledige
  ‘inboedel in de breedste zin van het woord’ gelegateerd.
  X stelt dat de kunstvoorwerpen in de woning niet onder
  het legaat vallen, omdat kunst is uitgesloten in artikel 3:5 BW. De rechtbank oordeelt dat X onvoldoende
  heeft bestreden dat haar ouders welgesteld waren, zodat
  de antieke en/of kunstwerken ook tot de inboedel behoren. Erflater heeft een ruimere betekenis aan het begrip
  inboedel willen toekennen door de toevoeging ‘in de
  breedste zin van het woord’. Onder inboedel vallen in
  
  doi: 10.5553/TE/187416812015016002005
  
  dit geval niet alleen de roerende zaken die tot de huisraad, stoffering en meubilering behoren, maar ook de
  zaken ter inrichting en verfraaiing van de woning. Als
  het zou gaan om een kunstverzameling die niet onder de
  inboedel valt, had het volgens de rechtbank in de rede
  gelegen dat vader in zijn testament daarover afzonderlijk
  zou hebben beschikt, zoals hij dat ook heeft gedaan met
  zijn andere vermogensbestanddelen.
  Januari 2015
  Kosten van de uitvaart
  • Hof ’s-Hertogenbosch 13 januari 2015, ECLI:NL:
  GHSHE:2015:55
  Erflaatster heeft toen zij terminaal ziek was met een uitvaartondernemer en haar dochter X een gesprek gehad
  over haar uitvaart. X is enig erfgenaam en executeur.
  Erflaatster wilde dat deze uitvaartondernemer haar uitvaart zou verzorgen. Tijdens dit gesprek zijn de vorm en
  kosten van de uitvaart besproken.
   Na het overlijden van erflaatster verzoekt X de uitvaartondernemer de uitvaart te regelen en ondertekent de
  voorlopige kostenopgave voor akkoord. X aanvaardt de
  nalatenschap beneficiair, zodat de kosten van de uitvaart
  in beginsel alleen op de nalatenschap kunnen worden
  verhaald. De uitvaartverzekering en de nalatenschap
  boden slechts ruimte voor het voldoen van minder dan
  de helft van de kosten van de uitvaart. De uitvaartondernemer vordert het resterende bedrag bij X op
  grond van een (nieuwe) overeenkomst van opdracht die
  X volgens de uitvaartondernemer met hem is aangegaan.
  Of sprake is van een (nieuwe) overeenkomst van
  opdracht tussen X en de uitvaartondernemer moet volgens het hof worden beoordeeld aan de hand van het
  hiervoor vermelde gesprek. Daar is niet gesproken over
  een mogelijke eigen contractuele aansprakelijkheid van
  X. Partijen zijn ten onrechte ervan uitgegaan dat de verzekering en nalatenschap toereikend zouden zijn. Het
  contact tussen X en de uitvaartondernemer na overlijden valt onder de uitvoering van het contract tussen erflaatster en de uitvaartondernemer en maakt X geen
  opdrachtgever. Voor het verzorgen van de bloemen door
  de uitvaartondernemer geldt wel dat X opdrachtgever
  is, omdat de nabestaanden aanvankelijk zelf de bloemen
  zouden verzorgen en deze kosten niet in de oorspronkelijke kostenopgave waren opgenomen.
   Niet-ontvankelijkheid bewindvoerder
  
  • Rb. Noord-Nederland 14 januari 2015, ECLI:NL:
  RBNNE:2015:156
  Deze uitspraak bevat een verzoek van de broer en de
  bewindvoerder van erflaatster tot nietigverklaring van
  de uiterste wil wegens wilsonbekwaamheid op het
  moment van testeren. De rechtbank oordeelt onder
  meer dat de bewindvoerder niet-ontvankelijk is in zijn
  verzoek tot nietigverklaring van de uiterste wil. De
  bewindvoerder heeft onvoldoende procesbelang, omdat
  zijn taak ex artikel 1:448 lid 1 BW is geëindigd bij het
  
  TE april 2015 | nr. 2
  
  39
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud Universiteit Nijmegen 59665+65441
  
  overlijden van erflaatster. Dat de bewindvoerder een
  machtiging heeft verkregen van de kantonrechter om de
  nietigheid van het testament in te roepen, doet daaraan
  niet af. De broer is wel ontvankelijk in zijn verzoek als
  potentieel erfgenaam. De rechtbank geeft de broer een
  bewijsopdracht, omdat hij onvoldoende bewijs heeft
  geleverd over de wilsonbekwaamheid van erflaatster.
  Februari 2015
  
  40
  
  Aansprakelijkheid OBV-schuld
  • Rb. Midden-Nederland 11 februari 2015, ECLI:NL:
  RBMNE:2015:642
  Partij in dit geschil zijn dochter A en zoon B van erflaatster. Erflaatster heeft B tot enig erfgenaam benoemd. B
  aanvaardt de negatieve nalatenschap beneficiair.
  A vordert dat B haar vordering op erflaatster krachtens
  ouderlijke boedelverdeling uit zijn eigen vermogen
  voldoet. A beroept zich hierbij op het vonnis van de
  kantonrechter in een geschil tussen de vereffenaar
  (nalatenschapsschuldeiser) en B, dat B door gedragingen – voorafgaand aan de beneficiaire aanvaarding – de
  nalatenschap zuiver heeft aanvaard.
   De rechter verwerpt het verweer van B dat A zich niet
  op het vonnis van de kantonrechter kan beroepen,
  omdat zij geen partij bij dit vonnis was. Het oordeel van
  de kantonrechter ziet op de hoedanigheid van B ten
  opzichte van de nalatenschap. Dat B de nalatenschap
  door gedragingen zuiver heeft aanvaard, leidt ertoe dat
  alle schuldeisers zich zowel op de goederen van de nalatenschap als op het eigen vermogen van B kunnen verhalen. De aard van dit oordeel brengt mee dat derden
  zich hierop kunnen beroepen.
  De rechter acht het naar maatstaven van redelijkheid en
  billijkheid niet onredelijk dat B deze vordering aan A
  moet voldoen, ondanks dat B niets uit de nalatenschap
  van erflaatster heeft verkregen. Deze vordering ziet
  immers op de nalatenschap van vader. Tot slot oordeelt
  de rechter dat erflaatster de vordering van A niet al
  heeft voldaan door een ‘voorschot op de erfenis’ aan A
  uit te keren. Erflaatster spreekt in haar testament van
  een voorschot op de erfenis, waarmee zij volgens de
  rechter haar eigen erfenis aanduidt, omdat zij nergens
  melding heeft gedaan over de niet-opeisbare vordering
  in verband met de nalatenschap van vader.
  verjaringstermijn twintig jaar bedraagt vanaf de dag van
  overlijden (art. 3:306 jo. art. 3:315 BW).
   Nu X enig erfgenaam is, heeft zij recht op informatie
  over de omvang van de nalatenschap en rekening en verantwoording door Y c.s. over het gevoerde beheer. Dat
  de nalatenschap van erflater grotendeels door de thans
  overleden A is afgewikkeld en bij zijn overlijden informatie over de afwikkeling van de nalatenschap verloren
  is gegaan, doet daar niet aan af. Dat de nalatenschap al is
  verteerd, doet ook niets af aan deze verplichting. Volgens de rechtbank ligt in de rechtsverhouding van X en
  Y c.s. (als erfgenamen van A) besloten dat eerst A en na
  zijn overlijden zijn erfgenamen informatie verstrekken
  over wat zij weten en rekening en verantwoording afleggen over het gevoerde beheer.
  De vordering tot afgifte van de nalatenschap met rendement wordt door de rechtbank toegewezen. Volgens de
  rechtbank waren Y c.s. op het moment dat erflater overleed niet te goeder trouw en hadden zij twijfels moeten
  hebben over de vraag of zij rechthebbenden in de nalatenschap waren. Y c.s. waren voor het overlijden van
  erflater op de hoogte van zowel de relatie tussen erflater
  en de moeder van X als de zwangerschap. Bovendien
  heeft de moeder van X zich verschillende keren tot Y
  c.s. gewend met het verzoek de minderjarige te erkennen als de biologische en juridische dochter van erflater.
  Ook heeft de advocaat van de moeder van X al in 2005
  een aangetekende brief gestuurd waarin werd vermeld
  dat X enig erfgenaam zou worden bij een gerechtelijke
  vaststelling van het vaderschap. Dat Y c.s. vervolgens
  twijfelden of erflater de biologische vader van X was,
  betekent niet dat zij te goeder trouw konden overgaan
  tot verdeling van de nalatenschap en tot het verbruiken
  en verteren daarvan.
   Afgifte nalatenschap na postume gerechtelijke
  vaststelling vaderschap
  
  • Rb. Rotterdam 11 februari 2015, ECLI:NL:RBROT:
  2015:1028
  Erflater overlijdt in 2004 ongehuwd en zonder testament. Y c.s. verkrijgen de nalatenschap als versterferfgenamen. In 2012 wordt het vaderschap van erflater
  over X postuum gerechtelijk vastgesteld (art. 1:207
  BW). Hieruit volgt dat X enig erfgenaam is. De moeder
  van de minderjarige X vordert afgifte van de nalatenschap met rendement (art. 4:183 BW). De vordering tot
  afgifte van de nalatenschap is niet verjaard, omdat de
  
  TE april 2015 | nr. 2
  
  doi: 10.5553/TE/187416812015016002005.
  