text: Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  Jurisprudentie
  
  Kroniek ondernemingsstrafrecht
  Tweede helft 2023
  
  Mr. dr. B. van der Vorm (red.), mr. A.A. Feenstra, mr. M.N.H. Hintzen, prof. mr. M. Nelemans, mr. N.M.D. van der Aa,
  mr. F.A.L. Leegstra, mr. dr. I. Koopmans, mr. J. Boonstra, mr. R.S. Wijling, mr. L.S.E. Hinrichs, em. prof. mr. H.J.B. Sackers,
  mr. dr. S.S. Buisman, mr. dr. W.S. de Zanger, mr. N. van der Voort en prof. mr. J.S. Nan
  
  Inleiding
  Mr. dr. B. van der Vorm (red.)
  In de tweede helft van 2023 hebben zich verschillende
  ontwikkelingen voorgedaan die relevant zijn voor het
  ondernemingsstrafrecht (in ruime zin).1 Voordat een
  blik wordt geworpen op deze ontwikkelingen, is het aanbevelenswaardig om eerst naar het heden te kijken. Per
  1 januari 2024 is de Omgevingswet namelijk in werking
  getreden. De Eerste Kamer stemde op 14 maart 2023 in
  met het conceptbesluit tot vaststelling van dit moment
  van inwerkingtreding van de Omgevingswet. Het besluit
  tot vaststelling van het tijdstip van inwerkingtreding
  van de Omgevingswet is op 22 maart 2023 gepubliceerd
  in het Staatsblad.2 Naar aanleiding van deze inwerkingtreding zullen in 2024 ongetwijfeld nieuwe publicaties
  over deze wet het levenslicht gaan zien.
   toegankelijke lokalen en de bijbehorende erven te sluiten. Burgemeesters en gezaghebbers hebben nu de bevoegdheid een woning te sluiten op het moment dat de
  openbare orde rond de woning is verstoord doordat ernstig geweld, of bedreiging daarmee, in of in de onmiddellijke nabijheid van de woning wordt gepleegd, of daar
  ernstige vrees voor bestaat. Hierbij valt te denken aan
  schietpartijen rondom een pand of beschieting van het
  pand zelf. Ook deze uitbreiding is per 1 januari 2024 in
  werking getreden.3
  Afgezien van deze twee belangrijke ontwikkelingen, zijn
  er ook in de tweede helft van 2023 wetsvoorstellen aanhangig gemaakt, die de moeite van het vermelden waard
  zijn. Zo kan worden gewezen op de Wet strafbaarstelling
  ecocide,4 de Wet versterking strafrechtelijke aanpak ondermijnende criminaliteit II,5 het wetsvoorstel tot de
  Invoering van de bevoegdheid voor het lokaal gezag van
  de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba
  tot de oplegging van een last onder bestuursdwang ten
  3
  
  Daarnaast is de sluitingsbevoegdheid van de burgemeester en de gezaghebber ter handhaving van de openbare orde uitgebreid. Deze uitbreiding geeft de burgemeester en de gezaghebber ruimere mogelijkheden om,
  indien de openbare orde verstoord wordt, of dreigt verstoord te worden, een woning of niet voor het publiek
  
  1
  
  2
  
  In dit verband dient ook te worden gewezen op M.L. Batting, C. de Rond
  & K. Winterink, ‘Handhaving van bestuursrecht’, NTB 2023/319, p. 497507.
  Besluit van 20 maart 2023 tot vaststelling van het tijdstip van inwerkingtreding van de Omgevingswet, Stb. 2023, 89.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002024010001008
  
  4
  
  5
  
  Besluit van 4 december 2023 tot vaststelling van het tijdstip van inwerkingtreding van de Wet van 25 oktober 2023 tot wijziging van de Gemeentewet, de Wet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba en enkele andere wetten in verband met uitbreiding van de sluitingsbevoegdheid van de burgemeester en de gezaghebber ter handhaving van de
  openbare orde en om enkele omissies te herstellen (Stb. 2023, 387), Stb.
  2023, 448.
  Voorstel van wet van het lid Van Raan houdende wijziging van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafrecht BES in verband met
  het strafbaar stellen van ecocide (Wet strafbaarstelling ecocide), zie: Kamerstukken II 2023/24, 36475, nr. 2.
  Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering en enige andere wetten in verband met verdere versterking van
  de strafrechtelijke aanpak van ondermijnende criminaliteit (versterking
  strafrechtelijke aanpak ondermijnende criminaliteit II), zie: Kamerstukken
  II 2023/24, 36463, nr. 2.
   TBS&H 2024 | nr. 1
  
  55
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  aanzien van drugspanden6 en het op 5 september 2023
  ingediende wetsvoorstel tot wijziging van de Wet milieubeheer en de Wet op de economische delicten.7
  In de jurisprudentie hebben zich ook belangrijke ontwikkelingen voorgedaan. In dit verband wil ik – nogmaals8 – in het bijzonder aandacht vragen voor twee
  belangrijke uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak inzake het strafrechtelijke begrip ‘functioneel
  daderschap’. De nuancering van de Afdeling ten aanzien
  van het begrip ‘overtreder’ in het bestuursstrafrecht in
  de zaken ‘Weerselose marktreclame’9 en de ‘Amsterdamse woonruimteontrekking’10 heeft auteurs ertoe aangezet om de pen te pakken.11 Met deze twee uitspraken
  sluit de Afdeling bij de uitleg van het begrip ‘overtreder’
  in rechtszaken over bestuurlijke boetes, bestuursdwangof dwangsombesluiten sluit de Afdeling voortaan aan bij
  de uitleg die in het strafrecht aan het begrip ‘functioneel
  daderschap’ wordt gegeven. Dit geldt zowel voor zaken
  waarin de overtreder een natuurlijk persoon is als voor
  zaken waarin de overtreder een rechtspersoon is.12
  Daarnaast kan de jurisprudentie van de Afdeling over
  het evenredigheidsbeginsel ‘nieuwe stijl’ niet worden
  genegeerd.13 In de bestuursrechtelijke literatuur is er
  veel aandacht voor deze ontwikkeling,14 die ook belang-
  
  6
  
  56
  7
  
  8
  9
  
  10
  
  11
  
  12
  
  13
  14
  
  Wijziging van de Opiumwet 1960 BES in verband met de invoering van
  de bevoegdheid voor het lokaal gezag van de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba tot de oplegging van een last onder bestuursdwang ten aanzien van drugspanden, zie: Kamerstukken II 2023/24, 36462,
  nr. 2.
   Wijziging van de Wet milieubeheer en de Wet op de economische delicten ten behoeve van de implementatie van richtlijn nr. 2023/959, richtlijn nr. 2023/958 en verordening nr. 2023/957 van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 10 mei 2023 (PbEU 2023,
  L130) met het oog op aanpassingen van het emissiehandelssysteem op
  het terrein van broeikasgasinstallaties en luchtvaart en een uitbreiding
  naar scheepvaart en brandstofleveranciers, zie: Kamerstukken II 2022/23,
  36407, nr. 2.
  B. van der Vorm (red.), ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Eerste helft 2023’,
  TBS&H 2023, p. 182-183.
  ABRvS 31 mei 2023, ECLI:NL:RVS:2023:2067, AB 2023/250, m.nt. R. Stijnen; NTFR 2023/992, m.nt. J.M. Sitsen; NLF 2023/1371, m.nt. M. Hendriks; JB 2023/148, m.nt. C.L.G.F.H. Albers; M en R 2023/74, m.nt. V.M.Y.
  van ’t Lam & N.A. Nowotny.
  ABRvS 31 mei 2023, ECLI:NL:RVS:2023:2071, AB 2023/249, m.nt. R. Stijnen; NLF 2023/1372, m.nt. M. Hendriks; JB 2023/149, m.nt. C.L.G.F.H. Albers; M en R 2023/73, m.nt. V.M.Y. van ’t Lam & N.A. Nowotny, BNB 2023/107,
  m.nt. F.J.P.M. Haas.
  T.R. Bleeker, ‘Overzichtsartikel: het bijgestelde bestuursrechtelijke overtredersbegrip’, NTB 2023/383; M.J. Hornman & B. van der Vorm, ‘Het begrip ‘functioneel daderschap’ in het bestuursstrafrecht: Een artikelnoot
  bij de uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van 31 mei 2023,
  ECLI:NL:RVS:2023:2067 en ECLI:NL:RVS:2023:2071’, Gst. 2023, p. 420428; C. de Rond & W.J. Poot, ‘De Afdeling en het functioneel daderschap:
  een analyse naar de nieuwe lijn’, TBS&H 2023, p. 250-256; T.N. Sanders,
  ‘De functioneel dader als overtreder in het bestuursrecht: ABRvS sluit
  aan bij HR en CBb’, NJB 2023/2245.
  Dat dit niet altijd eenvoudig is, laat de Rijsbergense drugslozing-zaak zien.
  Zie: ABRvS 21 juni 2023, ECLI:NL:RVS:2023:2424, AB 2023/251, m.nt.
  R. Stijnen.
  ABRvS 2 februari 2022, ECLI:NL:RVS:2022:285, AB 2022/120, m.nt. M. van
  Zanten.
   Zie o.m. R. Stijnen, ‘Damocles en de herijking van het evenredigheidsbeginsel’, Gst. 2022/27; E. Adriaanse, ‘Hoe anders wordt het bestuursrecht
  na de 2/2/22-uitspraken over het evenredigheidsbeginsel? Verslag van
  de digitale studiemiddag van de VAR op 18 februari 2022’, NTB 2022, p. 230-
  
  TBS&H 2024 | nr. 1
  
  rijk is voor het bestuursstrafrecht. Het valt op dat in de
  strafrechtelijke literatuur eigenlijk geen aandacht wordt
  besteed aan deze ontwikkeling.15 Desalniettemin is deze
  ontwikkeling van de beoefenaren van het ondernemingsstrafrecht zeker relevant.
  Het laatste interessante arrest waar ik in dit verband op
  wil wijzen, is een uitspraak van de Hoge Raad, waarin
  het leerstuk van de strafrechtelijke immuniteit van
  openbare lichamen centraal staat.16 In die zaak komt het
  waterschap geen strafrechtelijke immuniteit toe, omdat
  het feit dat ‘op een waterschap de zorgplicht rust om
  schade aan waterstaatswerken veroorzaakt door muskusratten te voorkomen’, niet betekent ‘dat het feitelijk
  plaatsen van onbeschermde (muskusrat)klemmen naar
  zijn aard en gelet op het wettelijk systeem niet door anderen dan bestuursfunctionarissen in het kader van de
  uitvoering van de aan het openbaar lichaam opgedragen
  bestuurstaak kan worden verricht’.17 Er is niet veel jurisprudentie over het leerstuk van de strafrechtelijke immuniteit van openbare lichamen en om deze reden alleen al verdient dit arrest aandacht.
  Dit geldt ook van de oratie van Tollenaar. Op 17 november 2023 sprak hij zijn rede uit met als titel ‘Ondermijnend bestuursrecht: de aanpak van georganiseerde criminaliteit op lokaal niveau’.18 In zijn oratie pleit hij – in
  het bijzonder ten aanzien van de Wet Bibob19 – voor
  aanvullende instrumenten voor bestuurlijke controle.
  Dit leidt tot een pleidooi voor rechtsstatelijke governance, waarbij alternatieve mechanismen worden geïmplementeerd om bestuursorganen beter toe te rusten bij
  de toepassing van het instrumentarium bij de aanpak
  van georganiseerde criminaliteit.
   Afgezien van de bovenstaande algemene ontwikkelingen op het gebied van het ondernemingsstrafrecht
  wordt in deze kroniek aandacht besteed aan de vele gezichten van het ondernemingsstrafrecht. Achtereenvolgens aan bod komen de volgende terreinen: fiscaal
  strafrecht, financieel strafrecht, milieustrafrecht, corruptie, bijzondere wetgeving, Europees strafrecht, cybercrime en varia. De onderwerpen die in deze kroniek
  worden besproken hebben betrekking op de tweede helft
  van 2023. Ontwikkelingen die zich niet in deze periode
  
  15
  
  16
  17
  18
  
  19
  
  234; C.M.M. van Mil, ‘De nieuwe evenredigheidstoets: naar een evenredige doel-middelverhouding’, BR 2022, p. 184-188; M. Feenstra, ‘De toets
  aan het evenredigheidsbeginsel bij bestuurlijke maatregelen en herstelsancties. Praktische handvatten voor bestuursorganen n.a.v. de 2 februari 2022
  uitspraken’, NTB 2022, p. 591-599; R.J.N. Schlössels, ‘De toetsing van beleidsruimte en het evenredigheidsbeginsel: een nieuwe horizon? Van Doetinchem via Venlo naar Harderwijk’, JB Plus 2022, p. 43-58.
  Een uitzondering hierop is: B. van der Vorm, ‘Het bestraffende karakter
  van art. 13b Opiumwet in het verband van het evenredigheidsbeginsel
  “nieuwe stijl”’, DD 2024/5.
  HR 21 november 2023, ECLI:NL:HR:2023:1607, NJB 2023/2833.
  HR 21 november 2023, ECLI:NL:HR:2023:1607, NJB 2023/2833, r.o. 2.5.3.
  A. Tollenaar, Ondermijnend bestuursrecht: de aanpak van georganiseerde criminaliteit op lokaal niveau (oratie Groningen), Groningen: University of Groningen Press 2023.
  Zie ook: A. Tollenaar & B. van der Vorm, De Wet Bibob (Staats- en bestuursrecht Praktijk), Deventer: Wolters Kluwer 2023.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002024010001008
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  hebben voorgedaan zullen slechts incidenteel worden
  besproken.
   Fiscaal strafrecht
  Verzorgd door mr. A.A. Feenstra en mr. M.N.H. Hintzen
  •
  
  HR 11 juli 2023, ECLI:NL:HR:2023:1090, NTFR
  2023/1298, m.nt. R.B.H. Beune
  De Hoge Raad heeft nogmaals arrest gewezen over de
  straftoemeting in een btw-fraudezaak, waarbij naast de
  in de tenlastelegging opgenomen belastingaangiften
  door het hof ook rekening was gehouden met overige in
  het dossier opgenomen belastingaangiften. Het oordeel
  dat het hof op dit punt velt, strookt met de eerder gewezen jurisprudentie. In zoverre geen nieuws, maar het
  valt op dat de Hoge Raad de overige cassatiemiddelen
  met een extra vingerwijzing afwijst. Er wordt immers
  overwogen dat ook de overige klachten – die niet inhouden dat bij het hof een pleitbaar standpunt is ingenomen als bedoeld in het arrest van de Hoge Raad (belastingkamer) van 7 juli 2023, ECLI:NL:HR:2023:1049,
  NTFR 2023/1351, m.nt. C. Presilli – over de uitspraak
  van het hof zijn beoordeeld. Het lijkt erop dat de Hoge
  Raad hiermee aandacht vraagt voor dit specifieke arrest
  van de belastingkamer, waarin een beroep op een pleitbaar standpunt werd gehonoreerd voor btw-aangiften
  die zijn ingediend, vóórdat het HvJ EU-arrest Italmoda
  werd gewezen.20
  •
  
  Hof Den Haag 20 november 2023, ECLI:NL:GHDHA:
  2023:2253 en 2254
  In deze fiscale strafzaak draait het (uiteindelijk) om een
  documentaire (‘Nederland Fraudeland’) die gemaakt is
  over de FIOD. Het OM heeft destijds besloten de verdachten in de Fuji-zaak, pas over het bestaan van de documentaire te informeren na de uitspraak van de strafrechter in eerste aanleg. Naar aanleiding van een publicatie hierover in NRC in juni 2019 zag het OM zich
  echter genoodzaakt het bestaan van de documentaire al
  eerder, nog tijdens de behandeling van de strafzaak, bekend te maken aan de verdachten en aan de rechtbank.
   De verdachten zijn bij vonnis van 23 juli 2020 van de
  rechtbank Rotterdam schuldig verklaard aan – kort gezegd – belastingfraude. Aan hen is geen straf of maatregel opgelegd omdat het OM het bestaan van de documentaire naar het oordeel van de strafrechter met opzet
  buiten de strafzaak heeft willen houden en aldus de integriteit van het strafgeding in gevaar heeft gebracht.
  Het hof verwerpt de niet-ontvankelijkheidsverweren in
  relatie tot de gang van zaken omtrent deze documentaire. Er is weliswaar sprake van ernstige vormverzuimen,
  maar die leiden niet tot niet-ontvankelijkheid. Daarnaast wordt een verweer over de schending van het una
  via-beginsel verworpen. Ook in hoger beroep wordt de
  belastingfraude bewezen verklaard. Wel concludeert het
  
  hof dat géén straf of maatregel dient te worden opgelegd wegens het volledig voldoen van de belastingschuld, het lichtzinnige optreden van het OM in relatie
  tot de documentaire, de lopende Bibob-procedures en
  de overschrijding van de redelijke termijn. De uitspraak
  van het hof staat inmiddels onherroepelijk vast.
   •
  
  Hof Den Bosch 21 november 2023, ECLI:NL:GHSHE:
  2023:3893
  In deze zaak procedeert een belastingadviseur tegen een
  aan hem opgelegde strafbeschikking. Deze is in eerste
  aanleg vernietigd, waarna de verdachte alsnog tot een
  taakstraf is veroordeeld voor het medeplegen van het
  opzettelijk gebruikmaken van een valse creditfactuur en
  het opzettelijk niet voldoen aan de fiscale administratieplicht. In hoger beroep wordt de verdachte evenwel
  volledig vrijgesproken. Het hof verwijst daarbij naar
  oude jurisprudentie van de Hoge Raad. Bij arrest van
  15 oktober 1985 (ECLI:NL:HR:1985:AC4353, NJ
  1986/295, m.nt. Th.W. van Veen) heeft de Hoge Raad geoordeeld dat het door een bv in haar administratie opnemen van ten laste van haar opgemaakte valse facturen niet gebruik is van die facturen door de bv in de zin
  van artikel 225 lid 2 Sr. Van gebruik is zelfs geen sprake
  ingeval het enkele doel van het opnemen van die facturen in de administratie van het bedrijf zou zijn geweest
  om eventuele controlerende ambtenaren en eventueel
  later de curator te misleiden. Daarbij komt dat volgens
  het arrest van de Hoge Raad van 6 oktober 2015 (ECLI:
  NL:HR:2015:2920, RvdW 2015/1108) van de aan de fiscale administratieplicht als bedoeld in artikel 52 AWR
  gekoppelde bewaarplicht onjuiste of valse stukken niet
  zijn uitgezonderd. Daarnaast wordt vastgesteld dat de
  verdachte door de bv mede is aangetrokken om de administratie op orde te brengen. Daardoor was er geen opzet
  van de bv om de administratie zodanig te voeren dat er
  een niet sluitende administratie was waardoor niet te
  allen tijde de rechten en verplichtingen van de bv en andere voor de heffing van belasting van belang zijnde gegevens konden worden gekend. Omdat de verdachte
  zich er juist voor inspande om de administratie van de
  bv op orde te krijgen en daarnaast niet hijzelf maar de bv
  de administratieplichtige is in de zin van artikel 52 lid 2
  AWR, wordt hij ook hiervoor vrijgesproken. Het is best
  uitzonderlijk dat een verdachte zich verzet tegen een
  strafbeschikking. Veel verdachten zullen een strafbeschikking op de koop toe nemen om een langdurige procedure te voorkomen. Gelukkig blijkt uit deze uitspraak
  dat de aanhouder wint.
   Schuldonderzoek in het fiscale boeterecht
  Op 21 augustus 2023 heeft het ministerie van Financiën
  de Fiscale verzamelwet 202521 ter consultatie aangeboden. Daaruit blijkt dat het ministerie per 1 januari 2025
  een aantal belangrijke veranderingen wil doorvoeren in
  het fiscale boeterecht. Eén daarvan betreft de invoering
  van artikel 67h AWR, waarmee het ministerie een grond21
  
  20
  
  HvJ EU 18 december 2014, ECLI:EU:C:2014:2455, (Italmoda, Mariano Previti, Turbu.com), BNB 2015/61, m.nt. D.B. Bijl.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002024010001008
  
  Zie: www.internetconsultatie.nl/fiscaleverzamelwet2025/b1. Zie ook:
  A.J.C. Perdaems & J.R.J. Gijsen, ‘Schuldonderzoek ook bij de adviseur’, TFB
  2023/35, p. 14-20.
  TBS&H 2024 | nr. 1
  
  57
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  slag wil creëren voor het fiscale schuldonderzoek. De
  inspecteur voert zo’n onderzoek uit voordat hij een boete oplegt. Hij onderzoekt dan of er voldoende bewijs bestaat voor opzet en/of grove schuld. Op dit moment ontbreekt een zelfstandige wettelijke basis voor het
  schuldonderzoek. In afwachting hiervan voert de inspecteur het schuldonderzoek (doorgaans) uit op basis
  van artikel 47 AWR, zo blijkt uit een op 1 september gepubliceerd kennisgroepstandpunt. Met het nieuwe artikel 67h AWR voorziet de wetgever dus in een zelfstandige grondslag voor het schuldonderzoek. De bepaling
  verplicht de potentiële boeteling tegen wie een
  schuldonderzoek is ingesteld, zoals de belastingplichtige of adviseur, om informatie te verstrekken aan de inspecteur zodat aan hem een boete kan worden opgelegd.
   Aan de invoering van deze bepaling kleven de nodige
  bezwaren. Hoewel aansluiting wordt gezocht bij de geldende jurisprudentie over artikel 6 EVRM en de beperking in relatie tot wilsafhankelijk materiaal, wordt daarbij uit het oog verloren dat die rechtspraak is geënt op
  de situatie dat er ook een heffingsbelang speelt. Ook is
  onduidelijk welke gevolgen het niet-voldoen aan artikel 67h AWR kan hebben. Het is van belang dat hiermee
  rekening wordt gehouden bij het opstellen van een definitief voorstel, waarbij dan ook nog kan worden gedacht
  aan het recht op verhoorbijstand.
  Financieel strafrecht
  58
  Verzorgd door prof. mr. M. Nelemans, mr. N.M.D. van der
  Aa en mr. F.A.L. Leegstra
  Inleiding
  Deze paragraaf behandelt achtereenvolgens de ontwikkelingen van het afgelopen halfjaar op de volgende gebieden van het financieel strafrecht: (i) Wwft en witwassen: beleid, (ii) Wwft en witwassen: rechtspraak, (iii)
  Beleid op het gebied van toezicht en handhaving, (iv)
  Internationale sancties, (v) Marktmisbruik, (vi) Ontneming en (vii) Procesafspraken.
  Wwft en witwassen: beleid
  Met betrekking tot de aanpak van witwassen werden in
  augustus 2023 de resultaten gepubliceerd van het onderzoek ‘Krachten gebundeld. Naar een effectievere en
  efficiëntere invulling van de poortwachtersrol in Nederland’.22 Het onderzoek is verricht in opdracht van verschillende groepen poortwachters, waaronder banken,
  verzekeraars en trustkantoren. Het rapport schetst kansen en mogelijkheden voor poortwachters om door samenwerken en de inzet van technologie de aanpak van
  witwassen en de naleving van de Sanctiewet 1977 te verbeteren. Volgens de onderzoekers kan centrale sturing
  door de overheid, met als inzet minder fragmentatie en
  structurele publiek-private samenwerking, bijdragen
  
  aan het effectiever en efficiënter inrichten van de poortwachtersrol. Ook doen de onderzoekers de aanbeveling
  om een nationale coördinator namens de overheid aan
  te stellen, die de regie pakt in de antiwitwasaanpak van
  Nederland.
   Eveneens in het kader van de aanpak van witwassen,
  wijzen wij erop dat het wetsvoorstel Plan van aanpak
  witwassen waarover in de vorige edities is bericht,23 begin september 2023 controversieel is verklaard.24 Het
  wetsvoorstel zal pas weer op de Kameragenda komen
  nadat een nieuw kabinet is aangetreden.
  In de vorige editie bespraken wij de standaarden die de
  Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) publiceerde,
  met daarin uitgangspunten omtrent risicogebaseerd
  witwasonderzoek en de bijbehorende poortwachtersrol
  van banken.25 Als aanvulling op de vijf standaarden die
  de NVB al publiceerde, zijn nog twee nieuwe standaarden gepubliceerd.26 Eén daarvan gaat over Ongoing Due
  Diligence, de ander betreft het gebruik van modellen bij
  het genereren van alerts en signalen.
   Ook bespraken wij in de vorige editie van deze rubriek
  dat het conceptvoorstel voor de Wijzigingswet beperking toegang UBO-registers in consultatie was gegaan.27
  Inmiddels is het voorstel naar aanleiding van deze internetconsultatie op verscheidende punten aangepast. Een
  van de aanpassingen is dat gemeentes en provincies
  toegang kunnen krijgen tot de registers om te voorkomen dat de overheid misbruikt zou kunnen worden voor
  criminele activiteiten. De Wijzigingswet wordt nu naar
  de Raad van State gezonden voor advies.28
  Eind juni 2023 werd het jaaroverzicht van de Financial
  Intelligence Unit Nederland (FIU-Nederland) aangeboden aan de Tweede Kamer.29 Uit de cijfers volgt onder
  andere dat het aantal ongebruikelijke transacties gestegen is ten opzichte van het jaar ervoor. Wel zijn er volgens FIU-Nederland grote verschillen binnen meldergroepen. Het aantal verdachte transacties en dossiers is
  juist gedaald ten opzichte van 2021. Wel steeg de waarde
  van de verdachte transacties in 2022 naar in totaal bijna
  € 30 miljard. Volgens FIU-Nederland kan deze flinke stijging ten opzichte van 2021 worden verklaard ‘door een
  zeer beperkt aantal transacties met gezamenlijk een uit-
  
  23
  
  24
  25
  26
  27
  28
  
  22
  
  ‘Krachten gebundeld. Naar een effectievere en efficiëntere invulling van
  de poortwachtersrol in Nederland’, te raadplegen via onder meer www.
  vno-ncw.nl/sites/default/files/rapport_poortwachtersonderzoek.pdf.
  TBS&H 2024 | nr. 1
  
  29
  
  B. van der Vorm (red.), ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Eerste helft 2023’,
  TBS&H 2023, p. 186; B. van der Vorm (red.), ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Tweede helft 2022’, TBS&H 2022, p. 36-37.
  Besluitenlijst extra procedurevergadering Tweede Kamercommissie voor
  Financiën (FIN) woensdag 6 september 2023.
  B. van der Vorm (red.), ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Eerste helft 2023’,
  TBS&H 2023, p. 186.
  ‘Twee nieuwe NVB Standaarden voor risicogebaseerd klantonderzoek’,
  Nvb.nl juli 2023.
  B. van der Vorm (red.), ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Eerste helft 2023’,
  TBS&H 2023, p. 187.
  ‘Wetsvoorstel om toegang tot UBO-registers te beperken’, Rijksoverheid.
  nl 17 november 2023.
   Jaaroverzicht FIU-Nederland 2022, te raadplegen via www.fiu-nederland.
  nl.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002024010001008
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  zonderlijk hoge waarde van meer dan twintig miljard euro’.30
  Vanaf 1 november 2023 heeft FIU-Nederland verplicht
  gesteld om bij het melden van een ongebruikelijke
  transactie op basis van de subjectieve indicator, de
  transactie te omschrijven en toe te lichten waarop het
  vermoeden van witwassen of financieren van terrorisme
  is gebaseerd.31
  Met betrekking tot ontwikkelingen op Europees niveau
  wijzen wij nog op de fraudebestrijdingsstrategie van de
  Europese Commissie (EC) en het bijbehorende herziene
  actieplan, gepubliceerd op 11 juli 2023.32 Het actieplan
  volgt op het laatste actieplan van april 2019, en beoogt
  alle onderdelen van de fraudebestrijdingscyclus, namelijk preventie, opsporing, onderzoek en correctie, te versterken. Het plan groepeert vierenveertig acties in zeven
  thema’s, die aansluiten bij de prioriteiten van de EC
  rondom fraudebestrijding. Thema’s zijn bijvoorbeeld
  het bevorderen van digitalisering ter bestrijding van
  fraude, het doeltreffender kunnen aanpakken van douanefraude, en de verbetering van de fraudebestrijdingsarchitectuur. De coördinatie en monitoring van de uitvoering hiervan is in handen van het Europees bureau
  voor fraudebestrijding (OLAF).
   Tot slot kwam Europol op 27 september 2023 met het
  eerste European Financial and Economic Crime Threat
  Assessment.33 Dit rapport analyseert onder meer de dreigingen die uitgaan van witwassen, criminele geldstromen en corruptie, en bekijkt hoe deze dreigingen zich
  ontwikkelen als gevolg van technologische en geopolitieke veranderingen. Uit deze analyse blijkt onder andere dat bijna 70% van de criminele netwerken in de EU
  technieken voor het witwassen van geld hanteert, en
  60% corruptiemethoden gebruikt om hun illegale doelen te bereiken.34 Voor wat betreft de inbeslagname van
  crimineel vermogen concludeert Europol dat dat in 2020
  en 2021 in de EU-lidstaten gemiddeld per jaar naar
  schatting € 4,1 miljard betrof. Overigens benoemt Europol ook dat dit weliswaar een verdubbeling is ten opzichte van eerdere schattingen, maar het nog steeds een
  klein deel vertegenwoordigt van het vermogen dat criminele netwerken vermoedelijk illegaal verwerven.35
  
  30
  31
  32
  
  33
  
  34
  
  35
  
  Jaaroverzicht FIU-Nederland 2022, te raadplegen via www.fiu-nederland.
  nl, p. 8.
  ‘Transactieomschrijving voortaan verplicht’, Fiu-nederland.nl 24 oktober 2023.
  Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de raad, het
  Europees Economisch en Sociaal Comité, het Comité van de regio’s en de
  Rekenkamer, Fraudebestrijdingsstrategie van de Commissie – herziening
  2023, COM/2023/405.
  ‘European Financial and Economic Crime Threat Assessment 2023 – The
  Other Side of the Coin: An Analysis of Financial and Economic Crime’, Europol.europa.eu 27 september 2023.
  ‘European Financial and Economic Crime Threat Assessment 2023 – The
  Other Side of the Coin: An Analysis of Financial and Economic Crime’, Europol.europa.eu 27 september 2023, p. 9.
  ‘European Financial and Economic Crime Threat Assessment 2023 – The
  Other Side of the Coin: An Analysis of Financial and Economic Crime’, Europol.europa.eu 27 september 2023, p. 47.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002024010001008
  
  Wwft en witwassen: rechtspraak
  In het kader van witwasrechtspraak bespreken wij allereerst een arrest van de Hoge Raad van 5 september 2023.36 De verdachte was bestuurder van een bv.
  Deze bv had van een bank een bedrag van € 67.950 op
  haar rekening ontvangen ter financial lease van koelcontainers en heftrucks. De bedrijfsmiddelen waren niet
  aangeschaft en de facturen voor de bedrijfsmiddelen
  vervalst, hetgeen tevens als oplichting kwalificeerde. De
  bestuurder werd verdacht van het feitelijk leidinggeven
  aan het witwassen door de bv. De verdachte verklaarde
  echter dat hij niet verantwoordelijk was voor de gesloten leaseovereenkomsten, ingediende facturen en bancaire transacties. Het hof oordeelde dat de verdachte de
  aanmerkelijke kans heeft aanvaard dat de rekening van
  de bv zou worden gebruikt voor transacties die uit misdrijf afkomstig waren, door het ter beschikking stellen
  van de bankpas van de bv aan een ander. Het cassatiemiddel klaagde onder meer dat de bewezenverklaring
  ontoereikend gemotiveerd zou zijn, omdat het bewezenverklaarde opzet niet uit de bewijsvoering kon worden afgeleid. De Hoge Raad oordeelt dat uit de bewijsvoering van het hof niet zonder meer kan worden afgeleid dat de verdachte als feitelijk leidinggever bewust de
  aanmerkelijke kans heeft aanvaard dat het bedrag dat de
  bv ontving van misdrijf afkomstig was. De Hoge Raad
  benadrukt dat de enkele door het hof in aanmerking genomen omstandigheid dat de verdachte het geen bezwaar vond dat de vennootschap werd gebruikt voor
  transacties die niet te maken hadden met de vennootschap daarvoor niet voldoende is.
   Op 12 juli 2023 sprak het hof Arnhem-Leeuwarden een
  verdachte vrij van het medeplegen van zowel oplichting
  als witwassen wegens onvoldoende bewijs. Hoewel verdachte betrokken was bij een constructie die vermoedelijk werd gebruikt voor het witwassen van een geldbedrag afkomstig uit oplichting, bestempelt het hof zijn
  rol bij deze constructie als onduidelijk.37
  Verder wijzen wij op een uitspraak van de rechtbank
  Overijssel van 24 juli 2023.38 Deze uitspraak ziet op het
  opsporingsonderzoek ‘26TheVillage’, dat in 2019 is gestart en zich richt op twee recyclingbedrijven die samen
  met andere bedrijven geldbedragen zouden hebben witgewassen en valse facturen zouden hebben opgemaakt.
  De bestuurder van een van de recyclingbedrijven was de
  verdachte in deze zaak en hem was onder andere feitelijk leidinggeven aan (gewoonte)witwassen of schuldwitwassen van een bedrag van bijna € 6 miljoen ten laste
  gelegd. Volgens het OM bestond er een witwasvermoeden, dat het OM voornamelijk baseerde op vermeende
  branchevreemde en atypische transacties in de schroothandel die niet overeenkwamen met de geregistreerde
  handelsactiviteiten bij de Kamer van Koophandel. De
  rechtbank verwierp dit argument en overwoog hierbij
  dat dit geen aanleiding geeft om de conclusie te recht36
  37
  38
  
  HR 5 september 2023, ECLI:NL:HR:2023:1151, NJB 2023/2135.
  Hof Arnhem-Leeuwarden 12 juli 2023, ECLI:NL:GHARL:2023:6782.
  Rb. Overijssel 24 juli 2023, ECLI:NL:RBOVE:2023:2876.
  TBS&H 2024 | nr. 1
  
  59
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  vaardigen dat de transacties branchevreemd of atypisch
  zijn. Ook het ontbreken van weegbonnen, begeleidingsbrieven en vrachtbrieven leidt niet zonder meer tot een
  vermoeden van witwassen. De rechtbank sprak de verdachte vrij nu er naar haar oordeel onvoldoende concrete aanwijzingen waren voor witwassen.
   Wij gaan verder met een uitspraak van de rechtbank
  Amsterdam van 10 augustus 2023.39 In deze zaak werd
  een voormalig verkoopmedewerker van een Amsterdamse juwelier, naar aanleiding van informatie verkregen uit twee strafrechtelijke onderzoeken, verdacht van
  betrokkenheid bij (gewoonte) (schuld)witwassen. Vast
  was komen te staan dat bij de juwelier werd betaald met
  crimineel geld. De rechtbank oordeelde vervolgens dat
  niet kon worden bewezen dat de verdachte wist of redelijkerwijs moest vermoeden dat met crimineel geld werd
  betaald. Volgens de rechtbank heeft een (verkoper van
  een) winkel niet de wettelijke plicht om dergelijke betalingen te onderzoeken. Als uitgangspunt heeft volgens
  de rechtbank te gelden dat juweliers bij girale betalingen niet verplicht zijn tot een klantenonderzoek, anders
  dan financiële instellingen.40
  
  60
  
  In een eerdere editie bespraken wij al een uitspraak van
  het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) tussen bunq en De Nederlandsche Bank (DNB) ten aanzien
  van een door DNB aan bunq opgelegde aanwijzing.41 Op
  14 augustus 2023 heeft de rechtbank Rotterdam uitspraak gedaan met betrekking tot twee door DNB aan
  bunq opgelegde boetes op grond van overtredingen van
  de Wwft.42 De rechtbank laat het boetebesluit van DNB
  deels in stand, maar oordeelt dat een deel van de verweten overtredingen niet zijn bewezen en matigt beide
  boetes.
   Verder wijzen wij in dit verband op twee uitspraken van
  het CBb van 17 oktober 2023 over opgelegde boetes wegens niet-naleving van de Wwft. De eerste uitspraak ziet
  op een boete van € 10.000 die het Bureau Financieel
  Toezicht (BFT) had opgelegd aan een administratiekantoor wegens diverse overtredingen van de Wwft.43 Het
  hoger beroep zag op het niet tijdig melden van een ongebruikelijke transactie van een zorgonderneming. Volgens het administratiekantoor kon deze transactie niet
  eerder worden gemeld omdat de administratie van de
  zorgonderneming in beslag was genomen in verband
  met een fiscaal (strafrechtelijk) onderzoek door het OM.
  De rechtbank oordeelde dat het administratiekantoor
  wel degelijk eerder op de hoogte was van het ongebruikelijke karakter van de transactie. Zo had het administratiekantoor volgens de rechtbank bij het verwerken
  van de financiële administratie en het opstellen van de
  39
  40
  
  41
  42
  43
  
  Rb. Amsterdam 10 augustus 2023, ECLI:NL:RBAMS:2023:5440.
  Ten overvloede wijzen wij nog op een uitspraak met een overeenkomstig
  thema waar wel sprake was van een veroordeling tot witwassen, zie Rb.
  Rotterdam 9 juni 2023, ECLI:NL:RBROT:2023:5808.
  B. van der Vorm (red.), ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Tweede helft
  2022’, TBS&H 2022, p. 37.
  Rb. Rotterdam 14 augustus 2023, ECLI:NLRBROT:2023:7380.
  CBb 17 oktober 2023, ECLI:NL:CBB:2023:583.
  TBS&H 2024 | nr. 1
  
  jaarrekeningen over 2016 en 2017 geconstateerd dat er
  geen leningsovereenkomst was en hier toen om gevraagd. Deze leningsovereenkomst heeft het echter
  nooit ontvangen. Ook was duidelijk dat in het kader van
  deze leningsovereenkomst geen rentebetalingen en aflossingen plaatvonden. Volgens de rechtbank vormde
  dat gegeven al aanleiding voor het administratiekantoor
  om de transactie als ongebruikelijk bij FIU-Nederland te
  melden. Het CBb volgt de rechtbank in deze redenering,
  bevestigt de uitspraak en houdt de boete in stand.
   De tweede uitspraak betreft een zaak tussen een trustkantoor, zijn bestuurder en DNB.44 Het trustkantoor
  werd verweten dat het een ongebruikelijke transactie
  niet onverwijld had gemeld aan FIU-Nederland en dat
  de bestuurder feitelijk leiding zou hebben gegeven aan
  deze gedraging. DNB legde aan het trustkantoor een
  boete op van € 50.445 die wegens het nieuwe boetetoemetingsbeleid werd gematigd tot € 29.790. De feitelijk
  leidinggever kreeg een boete van € 25.000. De transactie
  draaide om een lening binnen een in 2008 opgezette
  vennootschapsstructuur voor een Mexicaanse politicus.
  Het trustkantoor richtte een Nederlandse doelvennootschap op, waarvan de politicus Ultimate Beneficial Owner (UBO) was. Deze doelvennootschap ontving een lening van $ 10 miljoen voor de financiering van een
  Mexicaans vastgoedproject. Het trustkantoor raakte er
  op 24 september 2012 mee bekend dat dit vastgoedproject niet tot stand was gekomen en het geld werd gebruikt om een lening aan de betrokken bank terug te
  betalen. Bovendien ontving het trustkantoor informatie
  van het Amerikaanse Financial Crimes Enforcement
  Network (FinCEN) dat de betrokken bank werd getypeerd als ‘primair een witwasonderneming’ en de voormalige CEO van de bank was aangehouden op verdenking van witwassen. Ook had de toenmalige accountmanager bij een herbeoordeling van het dossier gewezen
  op enkele alarmerende aspecten. Mede in het licht van
  bovenstaande redenen concludeert het CBb dat de lening van $ 10 miljoen kwalificeerde als een ongebruikelijke transactie die gemeld had moeten worden. Het CBb
  oordeelt daarbij dat de rechtbank de bestuurder terecht
  heeft aangemerkt als feitelijk leidinggever.
   Voorts bespreken wij een uitspraak van het hof Amsterdam van 27 november 2023.45 Deze zaak gaat over twee
  vennootschappen die in het kader van de Seed Capital-regeling van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland46 geldbedragen ontvingen van een startersfonds. De ontvangen gelden werden vervolgens door
  middel van kasrondes ‘rondgepompt’, waardoor de herkomst van het geld werd verhuld. De bestuurder van een
  van de betrokken vennootschappen werd als verdachte
  in deze zaak aangemerkt. Volgens het hof moet de ver-
  
  44
  45
  46
  
  CBb 17 oktober 2023, ECLI:NL:CBB:2023:596.
  Hof Amsterdam 27 november 2023, ECLI:NL:GHAMS:2023:2848.
  Via de Seed Capital-regeling verstrekt de Staat een renteloze geldlening
  aan een investeringsfonds, met een maximale looptijd van twaalf jaar, waarbij minimaal drie onafhankelijke aandeelhouders (minimaal) hetzelfde bedrag inleggen, zie: www.rvo.nl/subsidies-financiering/seed-capital.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002024010001008
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  dachte zich er in ieder geval bij de tweede en derde kasronde van bewust zijn geweest dat hij en de betrokken
  vennootschappen ‘als vehikel’ werden gebruikt, en dat
  het dus niet om reguliere betalingen tussen rechtspersonen ging. Het hof komt daarom tot de conclusie dat de
  verdachte feitelijk leiding heeft gegeven aan schuldwitwassen.
   De volgende uitspraak betreft een arrest van het hof
  Amsterdam van 15 september 2023, waarbij de verdachte in een vertrekhal in Denemarken was aangetroffen
  met meer dan € 10.000 aan contant geld zonder dat hij
  daarvan aangifte had gedaan.47 Deze overtreding werd in
  Denemarken afgedaan met een transactievoorstel. Vervolgens werd aan de verdachte in de Nederlandse strafprocedure witwassen ten laste gelegd. Dit verwijt zag op
  het voorhanden hebben en verhullen van het contante
  geld door het naar het buitenland te vervoeren, met het
  kennelijke doel dit aan het zicht van de Deense autoriteiten te onttrekken. Het hof oordeelt dat hier sprake is
  van ‘hetzelfde feit’ zoals bedoeld in artikel 50 van het
  Handvest van de grondrechten van de Europese Unie
  (EU-Handvest). Het vervoeren van het bedrag zonder
  daarvan aangifte te doen, en het voorhanden hebben en
  verhullen van het bedrag tijdens het uitreizen, zijn volgens het hof namelijk ‘onlosmakelijk met elkaar verbonden in tijd, plaats en wat het voorwerp betreft’. De procedure in Denemarken was definitief afgedaan en dus verklaarde het hof het OM niet-ontvankelijk ten aanzien
  van het witwasverwijt.
  Ook wijzen wij nog op een tuchtrechtelijke uitspraak
  van het Hof van Discipline ’s Gravenhage van 8 september 2023.48 De advocaat in deze zaak had verschillende
  verplichtingen op grond van de Wwft niet nageleefd en
  had meegewerkt aan een ongebruikelijke transactie. Om
  die reden werd hij van het tableau geschrapt.
   Tot slot noemen wij nog een opgelegde boete van
  € 3 miljoen door de Kansspelautoriteit (Ksa) aan Betent
  B.V. wegens overtreding van de Wwft.49 Betent biedt onlinekansspelen aan onder de naam Betcity. Volgens de
  Ksa voerde Betent cliëntenonderzoeken onvoldoende
  uit. Zo werd in veel gevallen pas in een laat stadium, nadat al grote bedragen vergokt waren, onderzoek ingesteld. Hierdoor kon een cliënt al beginnen met gokken
  en grote bedragen verliezen of storten, zonder dat de
  bron van deze middelen werd onderzocht. Daarnaast liet
  Betent volgens de Ksa in meerdere gevallen na om ongebruikelijke transacties te melden bij FIU-Nederland. Betent ontving op 8 september 2022 al een aanwijzing,
  waar zij volgens de Ksa niet aan heeft voldaan.
  Beleid op het gebied van toezicht en handhaving
  Voor wat betreft het beleid op het gebied van toezicht en
  handhaving wijzen wij op drie ontwikkelingen: (i) de ac47
  48
  49
  
  Hof Amsterdam 15 september 2023, ECLI:NL:GHAMS:2023:2148.
  Hof van Discipline ’s Gravenhage 8 september 2023, ECLI:NL:TAHVD:
  2023:158.
  ‘Wwft-boete van € 3 miljoen opgelegd aan Betent’, Kansspelautoriteit.nl
  30 november 2023.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002024010001008
  
  tualisatie van het Samenwerkingsconvenant tussen de
  Autoriteit Financiële Markten (AFM) en DNB; (ii) het
  Trendzicht 2024 van de AFM; en (iii) het jaarplan 2024
  van het Financieel Expertise Centrum (FEC).
   In juli 2023 werd het herziene Samenwerkingsconvenant tussen de AFM en DNB gepubliceerd in de Staatscourant.50 Het convenant legt afspraken vast over de samenwerking tussen de beide toezichthouders. Volgens
  de AFM en DNB heeft dit vernieuwde convenant ‘meer
  aandacht voor data en digitalisering’ en reikt het verder
  dan toezichtstaken, door ook afspraken te bekrachtigen
  ‘op het gebied van bedrijfsvoering, digitalisering en personeelszaken’.51
  Begin november 2023 publiceerde de AFM het Trendzicht 2024, dat ingaat op trends en risico’s in de financiele sector.52 Volgens de AFM zijn het de terugvallende
  economische groei, verregaande digitalisering, het achterlopen van de duurzaamheidstransitie, de introductie
  van veel nieuwe Europese wet- en regelgeving en de
  aanpak van financiële criminaliteit die het beeld bepalen voor komend jaar. Risico’s die worden gesignaleerd
  zijn onder andere: risico’s door mogelijk onbeheerste
  inzet van AI, grensoverschrijdende risico’s door internationaler wordende financiële dienstverlening en de vergroting van de mogelijkheden voor crimineel gedrag
  door digitalisering en internationalisering.
  Ten derde benoemen wij het op 14 december 2023 gepubliceerde FEC-jaarplan 2024. Het FEC is een samenwerkingsverband tussen verschillende autoriteiten binnen
  de financiële sector.53 Het FEC kondigt in het jaarplan
  onder andere aan dat in 2024 zal worden gestart met een
  aantal nieuwe projecten die zien op de volgende thema’s: aanbieders van cryptoactiva en cryptoactivadiensten, money transfer organisations en derdenbetalingen
  vanuit Nederland.54
  Internationale sancties
  In de vorige editie van deze kroniekrubriek berichtten
  wij dat de Europese Unie een tiende en elfde sanctiepakket aannam naar aanleiding van de Russische oorlog in
  Oekraïne.55 Daar is op 18 december 2023 een twaalfde
  sanctiepakket bij gekomen.56 Net als in het tiende en elfde sanctiepakket, staat in het twaalfde sanctiepakket de
  anti-omzeiling van sancties centraal. Deze focus is ook
  50
  51
  52
  53
  
  54
  55
  56
  
  Samenwerkingsconvenant tussen de Stichting Autoriteit Financiële Markten en De Nederlandsche Bank, Stcrt. 2023, 19513.
   ‘Meer aandacht voor data en digitalisering in vernieuwd convenant AFM
  en DNB’, Afm.nl 17 juli 2023 en DNB.nl 17 juli 2023.
  Trendzicht AFM 2024, te raadplegen via: www.afm.nl/nl-nl/over-deafm/
  verslaglegging/trendzicht.
  Deze autoriteiten betreffen onder meer de AFM, DNB, FIU-Nederland,
  de Fiscale inlichtingen- en opsporingsdienst (FIOD), het OM en de politie.
  FEC Jaarplan 2024, te raadplegen via: www.fec-partners.nl/nieuws/fecjaarplan-2024-nu-online/.
  B. van der Vorm (red.), ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Eerste helft 2023’,
  TBS&H 2023, p. 189.
  Aangenomen op 18 december 2023, zie onder meer: www.rijksoverheid.
  nl/actueel/nieuws/2023/12/18/europese-unie-eu-neemt-twaalfdesanctiepakket-aan-tegen-rusland.
  TBS&H 2024 | nr. 1
  
  61
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  zichtbaar in de door de EC op 7 september 2023 gepubliceerde richtsnoeren om Europese marktdeelnemers te
  helpen bij het beoordelen van risico’s op het omzeilen
  van sancties.57 De richtsnoeren hebben als doel om Europese marktdeelnemers te beschermen tegen blootstelling aan constructies waarmee sancties worden omzeild. Verder wijzen wij nog op een in oktober gepubliceerd rapport van het Europese Parlement met
  betrekking tot de uitvoering van en het toezicht op Europese sancties, waarin aanbevelingen worden gedaan
  om dit te versterken.58
  Op 10 oktober 2023 is een onderzoek naar de effectiviteit en impact van EU sancties gepubliceerd. Het onderzoek is verricht in opdracht van de European Parliament’s Committee on Foreign Affairs (AFET committee).59 In het onderzoek worden knelpunten die de
  huidige implementatie en handhaving van sancties belemmeren geïdentificeerd en aanbevelingen gedaan
  voor het verbeteren van de effectiviteit en impact van
  Europese sancties. Zo wordt onder andere aan EU-instellingen en -lidstaten aanbevolen om expertise op het
  gebied van uitvoering en handhaving reeds in de planningsfase van sanctieregelingen te betrekken.
   62
  
  Het OM heeft op 13 oktober 2023 bekendgemaakt dat
  het het strafrechtelijk onderzoek naar verschillende
  bouw- en ingenieursbedrijven die betrokken zijn geweest bij de bouw van de Krimbrug tussen Rusland en
  Oekraïne in de periode van 2014 tot en met 2017 heeft
  afgerond.60 Uit het onderzoek is volgens het OM gebleken dat Nederlandse bedrijven en personen goederen
  hebben ontwikkeld en geleverd ten behoeve van de
  bouw van de Krimbrug. Naar aanleiding hiervan zijn
  strafzaken tegen vier bedrijven en acht personen buitengerechtelijk afgedaan. Volgens het OM blijkt uit het
  strafrechtelijk onderzoek dat ook andere bedrijven betrokken zijn geweest bij het plegen van strafbare feiten.
  De afdoeningsbeslissing in die strafzaken volgt nog.
  Op 17 oktober 2023 heeft de rechtbank Rotterdam een
  man uit Rusland veroordeeld tot achttien maanden celstraf wegens het overtreden van sancties die van toepassing zijn op de handel met Rusland.61 De verdachte had
  een constructie opgezet en uitgevoerd waarmee hij
  elektronische goederen voor tweeërlei gebruik en goederen die kunnen bijdragen aan militaire versterking
  leverde aan in Rusland gevestigde bedrijven die in nauw
  verband stonden met de Russische wapenindustrie en
  57
  
  58
  
  59
  
  60
  61
  
  ‘Sanctions: Commission publishes guidance to help European operators
  assess sanctions circumvention risks’, finance.ec.europa.eu 7 september 2023.
  ‘Implementation and monitoring of the EU sanctions’ regimes, including
  recommendations to reinforce the EU’s capacities to implement and monitor sanctions’, Europarl.europa.eu 10 oktober 2023.
  ‘Implementation and monitoring of the EU sanctions’ regimes, including
  recommendations to reinforce the EU’s capacities to implement and monitor sanctions’, Europarl.europa.eu 10 oktober 2023.
  ‘Straffen voor Nederlandse bedrijven en personen vanwege betrokkenheid bij bouw Krimbrug’, Om.nl 13 oktober 2023.
  Rb. Rotterdam 17 oktober 2023, ECLI:NL:RBROT:2023:10071 en ECLI:
  NL:RBROT:2023:10071.
   TBS&H 2024 | nr. 1
  
  defensie. Het bedrijf waaraan hij feitelijk leiding gaf,
  werd veroordeeld tot een boete van € 200.000. Bovendien heeft het OM in het kader van dit sanctieonderzoek
  ook civiele bevoegdheden ingezet.62 Het OM diende op
  14 november 2023 een verzoekschrift in bij de rechtbank
  tot ontbinding van de betreffende vennootschap en tot
  benoeming van een onafhankelijke vereffenaar. De uitkomst hiervan is op het moment van schrijven nog onbekend.
   Verder wijzen wij op een uitspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie van 15 november 2023.63 Verzoeker in deze zaak is grootaandeelhouder van het Russische concern Alfa Group, waar ook de gesanctioneerde
  Russische bank Alfa Bank onder valt. Verzoeker is opgenomen in Bijlage I van de Verordening (EU) nr. 269/2014,64
  en verzocht om het verwijderen van zijn naam op grond
  van misbruik van bevoegdheid. Het Hof van Justitie wijst
  dit verzoek af en overweegt daartoe onder meer dat verzoeker een invloedrijke zakenman is die betrokken is bij
  economische sectoren die een aanzienlijke bron van inkomsten vormen voor de regering van de Russische Federatie. Bovendien zou hij nauwe banden hebben met
  president Poetin. Volgens het Hof van Justitie is van
  misbruik van bevoegdheid geen sprake, nu daar alleen
  sprake van kan zijn ‘indien uit objectieve, relevante en ondersteunende elementen blijkt dat de handeling uitsluitend
  of althans op beslissende wijze is vastgesteld voor andere
  doeleinden dan die waarvoor de betrokken bevoegdheid is
  verleend, of om een procedure te omzeilen die in de Verdragen uitdrukkelijk is voorzien om rekening te houden met de
  omstandigheden van de zaak’. In dit geval was het nagestreefde doel, te weten maximale druk uitoefenen op de
  Russische Federatie om een einde te maken aan de oorlog in Oekraïne, op geen enkele wijze gewijzigd en was
  er dus geen sprake van misbruik van bevoegdheid.
   In een eerdere editie van deze rubriek schreven wij al
  over de modernisering van de Sanctiewet 1977 en het
  streven van het kabinet om in juli 2023 aan te vangen
  met de consultatiefase van het wetsvoorstel.65 De preconsultatie is op 25 augustus 2023 gesloten waarbij negentien openbare reacties zijn geleverd. In enkele van
  deze reacties wordt onder meer kritiek geuit op het
  voornemen om de geheimhoudingsplicht van notarissen en advocaten te doorbreken door middel van een
  meldplicht bij de overtreding of omzeiling van sancties.66
  
  62
  63
  64
  
  65
  66
  
  ‘OM zet civiele bevoegdheden in bij sanctieonderzoek’, Om.nl 15 november 2023.
  HvJ EU 15 november 2023, ECLI:EU:T:2023:716 (OT t. Raad van de Europese Unie).
  Verordening (EU) nr. 269/2014 van de Raad van 17 maart 2014 betreffende beperkende maatregelen met betrekking tot acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen.
  B. van der Vorm (red.), ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Tweede helft
  2022’, TBS&H 2022, p. 39.
  Zie: www.internetconsultatie.nl/sanctiestelsel/b1.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002024010001008
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  Marktmisbruik
  Op het gebied van marktmisbruik noemen wij een zaak
  met betrekking tot Airbus, een bedrijf dat in 2020 een
  schikking trof met buitenlandse autoriteiten met betrekking tot internationale corruptie en omkoping.67
  Volgens eiseres had Airbus voorwetenschap over deze
  corruptie en omkopingspraktijken in haar bedrijf en had
  zij deze koersgevoelige informatie eerder openbaar
  moeten maken. Eiseres vorderde een verklaring voor
  recht dat Airbus hierdoor onrechtmatig heeft gehandeld. De rechtbank oordeelde echter dat Airbus haar beleggers tijdig en op juiste wijze heeft geïnformeerd en
  wees de vorderingen af.
  