text: TER HERINNERING AAN PROF. DR GEROLD STAHEL
  EN ZIJN WERK VOOR DE LANDBOUW EN HET
  NATUURONDERZOEK IN SURINAME
  DOOR
  
  A. REYNE
  GEROLD STAHEL is op 29 Juni 1887 te Gossau (kanton Zurich)
  in Zwitserland geboren, en in 1911 te Bazel gepromoveerd*).
  Van Mei 1914 tot September 1948 (behoudens een korte onderbreking in 1921) is hij werkzaam geweest aan het Landbouwproefstation in Suriname, aanvankelijk als plantkundige, sedert
  Januari 1919 als directeur. In September 1948 kreeg hij als zodanig eervol ontslag „onder dankzegging voor de gedurende zeer
  langen tijd aan den lande bewezen gewichtige diensten". Stahel
  bleef nog tot October 1950 in Suriname om zijn werk ten bate
  van de cacaocultuur voort te zetten. Daarna is hij met zijn vrouw
  teruggekeerd naar Zwitserland, waar zij zich te Quinten aan de
  Walensee vestigden. In de jaren 1918-1924, toen ik aan bovengenoemd proefstation verbonden was, heeft Stahel mij reeds
  foto's van de Walensee getoond, waar hij na zijn pensionnering
  zou gaan wonen. Toen het in November 1950 eindelijk zover was
  gekomen, heeft hij helaas slechts kort van zijn rust mogen genieten. Reeds in Januari 1953 is hij ziek geworden, en verhuisde
  hij naar Bern om zich daar te laten behandelen. Te Bern werd
  hij in het ziekenhuis opgenomen wegens een leverkwaal, vermoedelijk het gevolg van oude malaria. Later werd hij door zijn
  vrouw thuis verpleegd, waar hij 13 Januari 1955 is overleden.
  Stahel heeft zeer veel bijgedragen tot het natuurwetenschappelijk en landbouwkundig onderzoek in Suriname. Hij was een
  buitengewoon begaafden veelzijdig onderzoeker, met een zeldzame energie en werkkracht. Nu deze rusteloze werker is heen-
  
  ') Zijn dissertatie handelt over,.StickstoffbindungdurchPilze bei gleichzeitiger Ernahrung mit gebundenem Stickstoff" en is verschenen in
  Jahrb. f. wiss. Botanik, Bd, 49, 1911. Zijn promotor was Prof. Dr Alfr.
   Fischer. De hierbij afgebeelde foto van Prof. STAHEL werd in 1944 opgenomen achter zijn huis in de Cultuurtuin te Paramaribo.
  — 1—
  West-Indische Gids XXXVI
  
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 03:52:54PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  2
  
  A. REYNE
  
  gegaan, is het zeker gepast om een overzicht te geven van het
  vele en belangrijke werk, dat hij in en voor Suriname gedaan
  heeft.
  Toen Stahel in Mei 1914 in Suriname aankwam, werd hij al
  dadelijk voor een belangrijk probleem geplaatst, nl. dat van de
  oorzaak der krullotenziekte, waardoor de cacaoproductie in
  Suriname van 1895-1905 met 60% was gedaald. In 1901, toen de
  toestand kritiek werd, zond de Nederlandse Regering Prof. Dr
  F. A. F. C. Went, die vroeger directeur-plantkundige van een
  proefstation op Java was geweest, naar Suriname. Went heeft
  na zijn reis vier rapporten gepubliceerd over de landbouw in
  Suriname en op de Nederlandse Antillen. In het eerste rapport
  werd o.a de stichting van een proefstation te Paramaribo aanbevolen, waaraan in 1903 gevolg werd gegeven. Het vierde rapport handelde over „De ziekteverschijnselen van de cacaoplant".
  Went was de eerste, die levende krulloten ter plaatse bestudeerde.
  Hij vond tussen de cellen een schimmel, die in reincultuur
  echter niet wilde fructificeren. Infectie met het mycelium der
  reincultures had geen resultaat. Went hield deze schimmel voor
  de oorzaak der ziekte, maar stelde tevens vast, dat het bewijs
  daarvoor nog door infectieproeven geleverd moest worden.
   Dr C. J. J. van Hall, de eerste Directeur van Landbouw in
  Suriname, en de landbouwassistent Drost, onderzochten de krullotenziekte uitvoerig, en legden de resultaten vast in Bulletin 16
  van genoemd Departement. De geïsoleerde schimmel fructificeerde in hun reincultures wèl, en werd beschreven als Co//e/o<ncA«m /uxt/tcMm n. sp. maar het bewijs door middel van infectieproeven, dat deze schimmel inderdaad de oorzaak der krullotenziekte was, werd niet geleverd. Wel werd vastgesteld, dat
  soortgelijke vruchtlichamen op afstervende krulloten en versteende cacaovruchten voorkomen. In 1913 publiceerde J.B. Rorer
  een artikel, waarin vastgesteld werd, dat genoemde Co^o/nc/iMW
  in Trinidad een gewone saprophyt is op plantenresten, vooral
  op vruchten, hoewel de krullotenziekte daar niet voorkwam.
  Rorer reisde naar Suriname om de zaak nader te bestuderen,
  maar vond bij het Landbouwdepartement geen gehoor (Dr van Hall
  was inmiddels vertrokken naar Oost-Indië), zodat hij zijn
  onderzoek op de plantage St Barbara verrichtte, daartoe
  uitgenodigd door de eigenaar. Rorer isoleerde steeds dezelfde
  schimmel uit krulloten, en hield deze voor de oorzaak der ziekte,
  maar het gelukte hem niet om de schimmel tot fructificatie
  te brengen. Infecties met het mycelium hadden geen resultaat.
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 03:52:54PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  TER HERINNERING AAN PROF. DR GEROLD STAHEL
  
  3
  
  Daar dit mycelium steeds zg. ,,clamp connections" vertoonde,
  besloot hij, dat het een Basidiomyceet moest zijn.
   Nadat Stahel in Mei 1914 zijn dienst bij het Landbouwproefstation aanvaard had, heeft hij onmiddellijk zijn aandacht op dit
  probleem gevestigd. Op dode krulloten werden een drietal paddestoeltjes gevonden, o.a. een Marasmms-soort. Deze Marasmtws,
  later door Stahel beschreven als Af. ^rotctosMS, werd het eerst in
  studie genomen. Met de sporen daarvan konden krulloten kunstmatig verwekt worden, ook in het geïsoleerde Bosnegerdorp
  Gansee, dat steeds vrij van de ziekte was gebleven. De resultaten
  werden in 1915 gepubliceerd in Buil. 33 *). In 1919 werden verdere
  onderzoekingen over de biologie der krullotenziekte en haar bestrijding bekend gemaakt in Buil. 39. De bestrijding bestond in het
  geregeld wegsnijden der krulloten door een vaste ploeg arbeiders.
  Aanvankelijk werden de krulloten uit de velden gedragen en verbrand. Later bleek, dat dit niet nodig was, en zeker niet lonend.
  In 1923 onderzocht Stahel krulloten uit Ecuador, in 1928 uit
  Trinidad, en in 1935 uit Brazilië, toen de ziekte ook in deze landen in de cacaoplantages was binnengedrongen. Men verzocht
  hem naar Ecuador en Trinidad te komen voor een nader onderzoek ; alleen aan het laatste verzoek heeft hij gevolg gegeven.
  In 1917 had Stahel zijn belangrijke studie over de Zuidamerikaanse Hevea-bladziekte voltooid, en gepubliceerd in Buil.
   34. //eiitfa èrasi'/ienst's werd in 1896 in Suriname ingevoerd. Begin
  1912 waren er ca. 250.000 bomen van 1-4 jaar aanwezig, als
  tussenplanting in bacoven velden, waarin vaak ook koffie en cacao
  stond. De wilde //ewa gwianensi's, die in de bossen van Suriname
  vrij algemeen voorkomt, wordt vaak aangetast door een schimmel, Me/ano/>sammo/>st's C//«', die P. Hennigs reeds in 1904 van
  wilde Hevea aan de Boven-Amazone als Do<At'ie//a £//«' beschreven
  heeft. Bij wilde Hevea veroorzaakt deze bladziekte slechts
  weinig schade, maar in gesloten aanplant werkt de ziekte ruïneus, zoals later gebleken is. Toen de Hevea-cultuur in Suriname
  reeds was afgeschreven, was de Hevea-plantage van de „Compagnie des Mines d'Or" aan de Lawa (Boven-Marowijne) nog
  gezond. In het voorjaar van 1918 begon de bladziekte ook daar ruïneus op te treden; dit was blijkbaar een gevolg van infectie door
  wilde Hevea in de aangrenzende bossen. Binnen een half jaar
  stierf 1/3 der ca. 40.000 Hevea-bomen, waarna de plantage werd
  i) Buil. en Meded. heeft in dit artikel steeds betrekking op de bulletins
  en mededelingen van het Departement van Landbouw (resp. Landbouwproefstation) in Suriname.
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 03:52:54PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  4
  
  A. REYNE
  
  afgeschreven. Na deze laatste Hevea-ramp schreef Stahel in
  het landbouwtijdschrift West Indië (Jrg. IV, 1919, blz. 64): „De
  Zuidamerikaanse Hevea-bladziekte maakt de pararubber-cultuur in Zuid Amerika onmogelijk". Dat deze conclusie juist was,
  is later duidelijk gebleken bij de grote Hevea-plantages, die Ford
  in het Amazone-gebied liet aanleggen om rubber te leveren voor
  zijn autofabrieken. Alleen in Oost-Azië, ver van het vaderland
  der Hevea, is de Hevea-cultuur tot bloei gekomen.
  In 1920 verscheen Stahel's eerste studie over de zeefvatenziekte (phloeem-necrose) der Liberia-koffie in Suriname (Buil.
   40). Deze ziekte was reeds lang in Suriname bekend, maar haar
  oorzaak niet opgehelderd. In 1917 ontdekte Stahel, dat de zeefvaten der zieke bomen gestorven waren, plat gedrukt en met gom
  gevuld. In 1930 heeft hij (samen met Bünzli) het onderzoek over
  deze ziekte voortgezet. Toen bleek hem, dat de vergomde zeefvaten eerst in het eindstadium der ziekte voorkomen, en dat in
  een vroeger stadium de jonge, nog levende zeefvaten door herhaalde deling in 3-8 kleinere gesplitst worden. Bij verder onderzoek
  vond Stahel ten slotte, dat de zieke zeefvaten aanvankelijk
  gevuld zijn met Flagellaten, die hij als PAytowonas /e^tovasorww
  beschreef (Phytopathol. Zeitschr. IV, p. 65-82, 539-544, VI,
  p. 335-357; 1931-1933). In Stahel's laatste publicatie over
  de zeefvatenziekte (Netherl. Journ. of Agric. Science, vol. 2,
  1954, p. 260-264), die een samenvatting geeft van zijn vroegere
  publicaties over dit onderwerp, wordt de betrokken Flagellaat
  Le/)tomonasrfavüfo'genoemd. Door schrijver dezes werden in 1924
  een drietal schildluizen gevonden, die in het phloeem der koffiewortels zuigen. Vermoed werd, dat deze wortelluizen, die soms
  zeer talrijk voorkomen, de ziekte overbrengen. Infectieproeven
  met /?/»2oecMS co//eae Laing, de meest algemene soort, gelukten
  echter niet, hoewel Stahel in het lichaam talrijke Flagellaten
  vond. Later heeft Stahel de wants Lmcws s^zlAult'ger Breddin
  (fam. Pentatomidae) voor de overdrager der zeefvatenziekte gehouden (Meded. 7 van Jan. 1934; J. G. Leach „Insect transmission of plant diseases", 1940, pp. 392-394). Voor zover mij bekend
  is, heeft hij het definitieve bewijs daarvoor niet kunnen leveren,
  en zijn de infectieproeven evenals die met de wortelluizen negatief uitgevallen. Stahel schreef mij eens (3.V.1951), dat de zeefvatenziekte het moeilijkste onderzoek was, dat hij ooit verricht
  had. Hij verwachtte, dat zijn opvolgers de resultaten van zijn
  onderzoek zouden bevestigen en de wijze van overdracht door
  genoemde wants nader uitwerken.
   Downloaded from Brill.com 07/13/2024 03:52:54PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  TER HERINNERING AAN PROF. DR GEROLD STAHEL
  
  5
  
  Stahel's onderzoek over de Sclerotiumziekte der Liberia-koffie
  in Suriname verscheen in 1921 (Buil. 42). In 1937 publiceerde
  hij uitvoerige onderzoekingen over twee bladziekten van de
  banaan (Buil. 53; Tropical Agriculture XIV). Verder verschenen
  van zijn hand artikelen over de krulloten van fugenia /a/j/o/t'a
  Aublet (1933), over een bladvlekkenziekte van Citrus (1940), en
  over de schimmeltuinen der bladsnijdermieren (.-Ma C^/KJ/O/MS
  en .4. se*<fews L.) in 1938, 1941 en 1943.
  Ook aan schadelijke insecten wijdde Stahel zo nu en dan zijn
  aandacht. In 1917 verscheen een korte mededeling over een
  schorskevertje (A'y/e6or«s />er/orans) in Liberia-koffie, in 1925
  volgden twee mededelingen over een Ste/>/taworft'/rs sp., die eerst
  voor de beruchte koffiebessenboeboek (S. AaMi/>« Kerr.) werd
  aangezien, maar later een onschuldige soort bleek te zijn, waarop de biologie reeds wees. Verder publiceerde hij in de jaren 19391941, in samenwerking met D. C. Geijskes, uitvoerige onderzoekingen over de reeds genoemde bladsnijdermieren (nestbouw,
  schimmeltuinen, bestrijding). In 1938 had hij reeds een uitvoerig
  verslag uitgebracht over de schimmeltuinen van /l#a ce/>/ta/otes
  aan het Botanisch Congres te Rio de Janeiro (Anais Primeira
  Reuniao Sul-Americana de Botanica, I, p. 199-213).
   Naast zijn onderzoekingen over plantenziekten heeft Stahel
  ook ander belangrijk werk verricht voor de Surinaamse landbouw,
  in het bijzonder voor de selectie van cacao. Hij hield daarover
  reeds op 28 Juni 1916 voor de Surinaamse Landbouwvereeniging een lezing, welke leidde tot de oprichting van het Surinaamsche Selectiefonds op 2 Augustus d.a.v. In 1919 verscheen zijn
  eerste verslag over het voor de selectie van koffie en cacao verrichte werk (Buil. 36), en in 1925 zijn handleiding voor het oculeren van cacao (Buil. 49). Helaas is de cacao-cultuur in Suriname vrijwel te gronde gegaan na de felle droogte van 1925-1926.
  Er scheen een noodlot op de grote cultures in Suriname te rusten,
  dat na de bacoven en de Hevea ook de cacao trof. De bevolkingscultuur van cacao aan de Goudkust in Afrika had zo langzamerhand op de wereldmarkt een overheersende positie ingenomen,
  waartegen de plantagecacao moeilijk kon concurreren. Toen de
  cultuur aan de Goudkust door ziekte sterk achteruit begon te
  gaan, en er na de oorlog van 1939-'45 een wereldtekort aan
  cacao ontstond, is men in de andere cacao-landen weer belang gaan
  stellen in de cacao als plantagecultuur, omdat de prijs door het
  tekort zeer sterk was gestegen. Op 1 Mei 1947 hield Stahel een
  lezing over de herleving der cacao-cultuur. In hetzelfde jaar
  
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 03:52:54PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  6
  
  A. REYNE
  
  heeft hij in Meded. 10 en 11 een uitvoerig resumé gegeven over
  de positie dezer cultuur. In Juni 1948 verscheen zijn publicatie
  over de bladstekken-methode voor het vermenigvuldigen van
  cacao (Buil. 61), een door hem gevonden methode om zo snel
  mogelijk het uit Trinidad ontvangen superieure cacao-materiaal (5
  hoog producerende clonen) te vermeerderen. Toen hij in September 1948, na 34 jaar aan het proefstation in Suriname gewerkt
  te hebben, met pensioen ging, bleef hij nog tot October 1950
  werkzaam voor deze cacao-kwekerij.
  Ook voor de sinaasappel- en de rijstcultuur heeft Stahel veel
  werk verricht; kleinere onderzoekingen hadden betrekking op
  koffiebereiding, oliepalm, perubalsem, vlechtstroo (Carludovica),
  soya enz. Verder publiceerde hij in 1942 een belangrijk werk over de
  nuttige planten van Suriname (Buil.57), waarvan in 1944 een
  tweede vermeerderde druk verscheen. Ook schreef hij in 1944 een
  brochure over „Surinam timbers" (2de druk 1947). De jaarverslagen 1914-1950 van het Departement van Landbouw (resp. Landbouwproefstation) in Suriname geven een uitvoerig overzicht over
  het vele werk, dat Stahel voor de Surinaamse landbouw heeft
  verricht. Als directeur van het Landbouwproefstation was hij ook
  belast met de Meteorologische Dienst in Suriname, waaraan hij
  veel aandacht besteedde.
  Stahel heeft verder belangrijk werk gedaan voor het onderzoek der flora van Suriname. Tezamen met de houtvester J. W.
   Gonggrijp heeft hij zeer veel herbarium-materiaal verzameld,
  dat aan het Botanisch Museum te Utrecht bewerkt is, of bewerkt
  wordt (vergl. de grote „Flora of Surinam" van Prof. Dr A. A. Pulle
  en medewerkers, die sedert 1931 verschijnt). Stahel heeft ook
  belangrijk bijgedragen tot de kennis der Surinaamse flora door
  zijn eigen publicaties. Behalve de reeds genoemde werken over
  plantenziekten, de nuttige planten en de houtsoorten van Suriname, publiceerde hij in 1918 een uitvoerige verhandeling over
  de bloeiwijze, en in 1928 over de bloembiologie van cacao; verder
  enige kleinere botanische artikels.
  Stahel voelde zich zeer aangetrokken tot de binnenlanden
  van Suriname, en vertoefde daar vaak. Met J. W. Gonggrijp ondernam hij een tocht naar de Hendriktop (zie W.I. Gids 1923),
  en in 1926 was hij leider van de Expeditie naar het Wilhelminagebergte (vergl. Bulletin 82-87 van de Maatschappij ter bevordering van het natuurkundig onderzoek der Nederlandse he
  koloniën). In 1920 reisde hij met schrijver naar een wild cacao-bos
  in het Coppename-gebied, waarbij bleek, dat deze wilde cacao
  
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 03:52:54PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  TER HERINNERING AAN PROF. DR GEROLD STAHEL
  
  7
  
  de bakermat van de krullotenziekte der cacaoplantages was (Ind.
   Mercuur 1920). In 1923, toen er sprake was van hervatting der
  bacoven-cultuur, ging Stahel in opdracht van de Gouverneur naar
  Centraal-Amerika, waarbij hij ook Brits Guyana, Trinidad, Venezuela en Curacao bezocht. Behalve aan bananen, wijdde hij op deze
  reis ook zijn aandacht aan Citrus, cacao, en andere onderwerpen (zie
  Buil. 45). Bij alle grotere reizen van natuuronderzoekers in het
  binnenland was Stahel steeds van de partij. Hij heeft ook een
  artikel geschreven over de bovenlandse Indianen (1942) en over
  het Bosneger-vraagstuk (1944); verder tezamen met Geijskes
  gepubliceerd over verkenningsvluchten boven Suriname's binnenlanden (1940), en met H. J. Muller over de vruchtbaarheid van
  de grond in die binnenlanden (1933; Buil. 52).
  In het Koninklijk Instituut voor de Tropen te Amsterdam
  bevinden zich vele foto's van het Surinaamse binnenland, die
  door Stahel opgenomen zijn, verder veel ander materiaal, dat
  van hem afkomstig is. Hij is één van de grootste bevorderaars
  van het natuurwetenschappelijk onderzoek van Suriname geweest. Destijds heeft hij ook gedacht aan een gasten-laboratorium in Suriname voor buitenlandse onderzoekers, zoals er een
  te Buitenzorg was gesticht (vergl. W.I. Gids 1920).
   Schrijver dezes heeft het voorrecht gehad met Stahel aan het
  proefstation te Paramaribo te werken in de jaren, waarin hij zijn
  belangrijke onderzoekingen over de krullotenziekte der cacao, de
  Hevea-bladziekte, en de zeefvatenziekte der Liberia-koffie verrichtte. Stahel was een zeer nauwgezet onderzoeker. Geen moeite
  was hem te veel, wanneer deze voor zijn werk nodig was. Zo
  nam hij eens 48 uur achtereen elk uur de sporenproductie van de
  krulloten-paddestoel op, en verscheen hij op het proefstation met
  een wekker, die elk uur ratelde. Voor zijn onderzoek over de
  Hevea-bladziekte had hij gegevens nodig over de dauwvorming op
  de bladen, waarvoor hij enige nachten doorbracht in de kruinen
  van Hevea-bomen in de Cultuurtuin. Zijn ijver, enthousiasme,
  en ook zijn optimisme, scheen geen grenzen te kennen. Wanneer
  hij een bepaald doel voor ogen had, was hij moeilijk daarvan af
  te brengen. Toen de planters er op wezen, dat het geen zin meer
  had om het onderzoek over de Hevea-bladziekte voort te zetten,
  omdat de Hevea-cultuur in Suriname reeds was afgeschreven,
  zette hij door, en antwoordde: „anicrs £om* m'e/s iaarwi7". Er
  fofam ook iets uit, zoals de uitstekende verhandeling van Buil. 34
  aantoont. Het is begrijpelijk, dat Stahel's onverzettelijk karakter, waardoor hij bij zijn onderzoek zo veel bereikte, meermalen
  
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 03:52:54PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  8
  
  TER HERINNERING AAN PROF. DR GEROLD STAHEL
  
  aanleiding gaf tot onenigheid met anderen, hoewel hij overigens
  een goedhartige natuur bezat. „Chacun a les défauts de ses vertus". Dit gold ook voor hem, maar zijn fouten werden zeer ver
  in de schaduw gesteld door zijn deugden.
   Stahel's werk heeft buiten Suriname al spoedig de aandacht
  getrokken. Toen hem een betrekking in Oost-Indië werd aangeboden met een belangrijk hoger salaris, pasten de Surinaamse
  planters het tekort bij. In Maart 1921 werd Stahel benoemd tot
  hoogleraar in de phytopathologie en mycologie aan de Landbouwhogeschool te Wageningen. Op 1 Juli 1921 hield hij zijn inaugurale rede over: „De infectieproef in de phytopathologie", maar
  op de laatste dag van dat jaar was hij al weer teruggekeerd in
  Suriname. Hij had in Wageningen alleen een collegezaal en een geheel leeg laboratorium tot zijn beschikking en diende onmiddellijk
  een begroting in voor drie kassen a f 20.000, maar dit voorstel
  werd afgewezen, omdat het viel in een periode van bezuiniging.
  Stahel was niet bereid om onder deze omstandigheden te beginnen,
  en hij vroeg ontslag aan zonder ooit een college gegeven te
  hebben. Toen hij voor zijn vertrek bij de Minister kwam, en nog
  eens zijn bezwaren te berde bracht, zei deze tegen hem: „maar U
  had toch kunnen beginnen met college te geven", waarop Stahel
  (wiens Nederlands toen nog niet volmaakt was) had geantwoord:
  „Maar, Excellenz, er is daar geen glasje in dat hele labor". Stahel
  was niet politiek aangelegd, hij hield niet van schipperen of halve
  maatregelen, en dus keerde hij dadelijk naar Suriname terug.
   In 1924 werd Stahel benoemd tot correspondent van de
  Koninklij ke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, en in 1926
  (na zijn expeditie naar het Wilhelmina-gebergte) tot ridder in de
  Nederlandse Leeuw. Voor zover ik weet, zijn hem na het professoraat te Wageningen geen andere betrekkingen meer aangeboden
  gedurende de 29 jaren, die hij nog in Suriname doorbracht. Ik heb
  wel eens de indruk gekregen, dat zijn werk daar later niet meer
  voldoende gewaardeerd werd. Stahel schreef mij eens, dat het
  onder Gouverneur Rutgers prettig dienen was. Deze Gouverneur,
  die zijn loopbaan zelf als phytopatholoog begon, later directeur
  van het proefstation der A.V.R.O.S. te Medan was, en Directeur
  van Landbouw te Buitenzorg, heeft zeker Stahel's verdiensten
  beter kunnen beoordelen dan één van zijn voorgangers.
  Onder de proefstation-werkers in Oost- en West-Indië was
  Stahel een van de meest uitblinkende onderzoekers; zijn veelzijdige arbeid, vastgelegd in tal van uitstekende publicaties, zal
  nog lang nawerken, en niet spoedig vergeten worden.
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 03:52:54PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0.
  