text: 39.
  40.
  41.
  42.
  43.
  44.
  45.
  Aanhangsel Handelingen II 2020/21, nr. 599.
  ‘Europese Bankenautoriteit vreest dat witwasregels doel voorbij schieten’, Het Financieele Dagblad 3 september 2020.
  Ibid.
  Aanhangsel Handelingen II 2020/21, nr. 599, p. 5.
  Rb. Midden-Nederland 14 november 2017, ECLI:NL:RBMNE:
  2017:5713; aldus ook ‘#397: criminele cryptomunten?’, Vaklunch.nl
  11 november 2020.
  Rb. Rotterdam 13 maart 2019, ECLI:NL:RBROT:2019:2408, r.o. 4.1;
  aldus ook ‘#397: criminele cryptomunten?’, Vaklunch.nl 11 november 2020.
  Rb. Rotterdam 23 oktober 2020, ECLI:NL:RBROT:2020:10073; aldus
  ook ‘#397: criminele cryptomunten?’, Vaklunch.nl 11 november 2020.
   TBS&H 2021 | nr. 1
  
  Ontneming
  
  In de vorige editie van deze kroniek kondigden wij een
  reeks van initiatieven aan in het kader van het brede
  offensief tegen ondermijnende criminaliteit.46 Inmiddels
  heeft de minister van Justitie en Veiligheid de Kamer
  geïnformeerd over uitwerking hiervan.47 Onder het adagium ‘oprollen, afpakken en voorkomen’ heeft de minister enkele incidentele concrete maatregelen aangekondigd om crimineel vermogen beter aan te kunnen
  pakken.48 Deze maatregelen reiken van het beter zicht
  krijgen op (crimineel) vermogen in de beginfase van het
  strafproces tot aan maatregelen die zien op de fase van
  het afpakproces. Zo wordt onder meer een project
  gestart om de vormgeving en invoering van het ‘vermogensdossier’ te bepalen. Met een dergelijk dossier wordt
  beoogd om in zaken waarin vermogen kan worden afgepakt steeds actueel in beeld te brengen welk vermogen
  een verdachte heeft, waarop en wanneer beslag kan worden gelegd en welke onderzoekshandelingen hebben
  plaatsgevonden naar dat vermogen. Dit is ter bevordering van de samenwerking tussen ketenpartners en het
  sneller te gelde maken van in beslag genomen voorwerpen.49 Ook voor de executiefase worden projecten
  opgezet om een actueel beeld te krijgen van hoge openstaande ontnemingsvorderingen.50 Een ander initiatief
  op het gebied van het afpakken van crimineel vermogen
  ziet op de zogeheten ‘non-conviction based confiscation’. Dit betreft de confiscatie van vermogensbestanddelen zonder voorafgaande veroordeling. Dit voorstel
  voorziet allereerst in een oplossing voor het afpakken
  van crimineel vermogen in geval de verdachte is overleden of opgebouwd crimineel vermogen onbekend blijft.
  Ten aanzien van deze vorm van confiscatie wordt daarom eerst een wettelijke regeling voorbereid met betrekking tot de verbeurdverklaring van voorwerpen van
  criminele erfenissen en voorwerpen zonder rechthebbende.51 Tevens wordt de samenwerking en informatie-uitwisseling tussen opsporingsdiensten geïntensiveerd en verbeterd.52 Dit is in lijn met de inmiddels
  geïmplementeerde vijfde anti-witwasrichtlijn.
   De Hoge Raad heeft in september 2020 een arrest gewezen ten aanzien van de schatting van het wederrechtelijk
  verkregen voordeel door het hof, in het bijzonder ten
  aanzien van aanvullende contante inkomsten van de
  betrokkene.53 Volgens de Hoge Raad heeft het hof niet
  toereikend gemotiveerd dat het contant betaalde deel
  van het salaris volledig van enig misdrijf afkomstig is.
  Immers, zo oordeelt de Hoge Raad, de aanwezigheid van
  46.
  47.
  48.
  49.
  50.
  51.
  52.
  53.
  H.J.B. Sackers (red.), ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Eerste helft
  2020’, TBS&H 2020/4, p. 195-196; Brief van de minister van Justitie en
  Veiligheid ‘Structurele financiering van het brede offensief tegen georganiseerde ondermijnende criminaliteit’ van 24 april 2020.
  Brief van de minister van Justitie en Veiligheid, ‘Uitwerking breed offensief georganiseerde ondermijnende criminaliteit’ van 18 juni 2020.
  Ibid., p. 9-11.
  Ibid., p. 9.
  Ibid., p. 9-10.
  Ibid.; zie hierover ook de paragraaf ‘confiscatie’ in de rubriek ‘Europees
  strafrecht’.
  Ibid., p. 11.
  HR 15 september 2020, ECLI:NL:HR:2020:1414.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002021007001009
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Universiteitsbibliotheek Utrecht (202441)
  
  een vermogen in gelden waarvan niets uit de boekhouding blijkt, brengt op zichzelf nog niet mee dat het
  gehele vermogen als van enig misdrijf afkomstig dient te
  worden aangemerkt. De Hoge Raad verwijst hierbij naar
  zijn eerdere uitspraak uit 2014.54
  Toezicht en handhaving
  Te wijzen valt op een tweetal ontwikkelingen op het terrein van toezicht en handhaving: (1) de publicatie en
  inwerkingtreding van het geactualiseerde handhavingsbeleid van de AFM en DNB, en (2) het digitaal onderzoek door de AFM.
   •
  
  Publicatie en inwerkingtreding handhavingsbeleid
  AFM en DNB
  
  Inmiddels is het geactualiseerde handhavingsbeleid van
  de AFM en DNB per 3 november 2020 in werking
  getreden.55 De belangrijkste wijzigingen in het geactualiseerde handhavingsbeleid zien met name op (1) de uitbreiding van de beschrijving van de uitoefening van het
  reguliere toezicht en de samenwerking- en informatieuitwisseling met andere (Europese) instanties, waarbij
  tevens kort aandacht wordt besteed aan de relatie met
  het Europees toezicht, (2) een verduidelijking van de
  lijst van uitgangspunten en factoren die een rol kunnen
  spelen bij de inzet van de handhavingsinstrumenten in
  een concreet geval, (3) toelichting op de keuze tussen
  informele en formele handhavingsinstrumenten die
  kunnen worden ingezet ten aanzien van zowel rechtspersonen als natuurlijke personen, en tot slot (4) het
  beleid ten aanzien van de openbaarmaking van bestuurlijke sancties, gelet op de uitbreiding hiervan in verschillende toezichtwetten.56 Met betrekking tot de
  verplichting tot volledige openbaarmaking, worden niet
  langer slechts de bestuurlijke boete en de last onder
  dwangsom genoemd, maar tevens expliciet de aanwijzing, het aanstellen van een curator en het intrekken van
  een vergunning.
  •
  Digitaal onderzoek door de AFM
  De AFM is, evenals andere toezichthouders, al langer
  bezig een nadere digitaliseringsslag te maken in de uitoefening van haar onderzoeksbevoegdheden.57 Interessant op dat vlak is met name de inzet van de inzagevordering met betrekking tot digitale gegevens bij financiële
  instellingen en/of haar beleidsbepalers. Door Roth en
  Hillen wordt opgemerkt dat waar de AFM zich voorheen met name op e-mailonderzoek richtte, de aandacht
  steeds vaker verschuift naar andere digitale gegevensbronnen, zoals mobiele (privé) telefoons.58 De artikelen
  5:17 en 5:20 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb)
  betreffen de inzagevordering respectievelijk de mede54.
  55.
  56.
  57.
  58.
  HR 25 maart 2014, ECLI:NL:HR:2014:693.
  Handhavingsbeleid van de Autoriteit Financiële Markten en De Nederlandsche Bank 2 november 2020 (Stcrt. 2020, 56540).
   Ibid.; aldus ook ‘AFM en DNB actualiseren handhavingsbeleid’,
  Bijzonderstrafrecht.nl 3 november 2020.
  G.P. Roth & L.B.G. Hillen, ‘Digitaal onderzoek door de AFM. Hoe gaat
  dat in zijn werk, mag dat zomaar en hoe adequaat is de rechtsbescherming?’, Ondernemingsrecht 2020/141, afl. 15, p. 1.
  Ibid.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002021007001009
  
  werkingsplicht. Vooralsnog ontbreekt in de Awb echter
  een wettelijke regeling voor digitaal onderzoek. De
  AFM hanteert sinds een aantal jaren wel een beleidsdocument ‘Werkwijze AFM inzien en kopiëren van digitale gegevens’. Voornoemd document beschrijft een
  procedure en tracht te voorzien in enige waarborgen
  voor de (rechts)persoon die onderwerp is van onderzoek.59 Roth en Hillen stellen in hun artikel een aantal
  verbeteringen voor ten aanzien van de beoordeling van
  geprivilegieerde informatie, de beoordeling of gegevens
  voor het onderzoek relevant zijn, de bewaring van gegevens die uiteindelijk niet in het onderzoeksdossier worden opgenomen en (het ontbreken) van (effectieve)
  wettelijke mogelijkheden om op te komen tegen de
  (on)rechtmatigheid van toezichthandelingen van de
  AFM.60 Zo stellen zij voor om inzagevorderingen steeds
  te laten kwalificeren als besluiten, zodat de bestuursrechter een prominentere rol krijgt toebedeeld.61 Ook is
  de vraag of het uiteenlopen van de waarborgen op dit
  gebied in het strafrecht en in het bestuursrecht te rechtvaardigen valt.62
  Hoge transacties
  •
  
  Voortgang wetsvoorstel regeling rechterlijke toetsing
  hoge transacties
  
  Op 4 september 2020 is de eerder aangekondigde gewijzigde OM-Aanwijzing hoge transacties in werking
  getreden.63 De Aanwijzing is een voorloper op de wetswijziging die de (marginale) rechterlijke toets op de
  hoge transactie van een wettelijke basis zal voorzien64 en
  heeft tot doel ‘de staande praktijk’ vast te leggen en in
  de gewenste transparantie te voorzien.65 De Aanwijzing
  ziet niet langer (mede) op bijzondere transacties en definieert hoge transacties als ‘transacties waarbij betaling
  van een geldsom aan de Staat met een boetecomponent van
  € 200.000 of meer aan de orde is én transacties met een totale transactiewaarde van € 1.000.000 of meer’. Waar het
  gaat om delicten die publieke verontrusting hebben veroorzaakt, geldt dat slechts dan een transactie wordt
  aangeboden indien daarvoor een zeer goede reden is.
   Dergelijke gevoelige zaken worden net als voorheen aan
  het College van procureurs-generaal voorgelegd, zij het
  nu dat er een driekoppige Toetsingscommissie het voorstel voorziet van een advies.66 Als uitgangspunt geldt dat
  alleen rechtspersonen in aanmerking komen voor de
  59.
  60.
  61.
  62.
  63.
  64.
  65.
  66.
  Ibid., p. 2.
  G.P. Roth & L.B.G. Hillen, ‘Digitaal onderzoek door de AFM. Hoe gaat
  dat in zijn werk, mag dat zomaar en hoe adequaat is de rechtsbescherming?’, Ondernemingsrecht 2020/141, afl. 15, p. 9-10.
  Ibid.
  Ibid.
  Aanwijzing hoge transacties (2020A005) (Stcrt. 2020, 46166; i.w.tr. op
  4 september 2020).
  Publicatie Aanwijzing hoge transacties door het Openbaar Ministerie,
  Kamerbrief 14 september 2020.
  Aanhangsel handelingen II 2017/18, nr. 2208, antwoord op vraag 14,
  p. 4, en Kamerstukken II 2019/20, 29 279, nr. 605; aldus ook ook
  V.S.Y. Liem & L.J. Leijten, ‘De nieuwe aanwijzing hoge transacties – een
  vertaling van staande praktijk?’, TBS&H 2020/5, p. 270.
  V.S.Y. Liem & L.J. Leijten, ‘De nieuwe aanwijzing hoge transacties – een
  vertaling van staande praktijk?’, TBS&H 2020/5, p. 270.
   TBS&H 2021 | nr. 1
  
  65
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Universiteitsbibliotheek Utrecht (202441)
  
  hoge transactie.67 Volgens de Aanwijzing houdt dit
  onder meer verband met de omstandigheid dat aan een
  rechtspersoon veelal geen andere straf kan worden opgelegd dan een geldboete en de mogelijke invloed van deze
  afdoeningsmogelijkheid op de compliance.68 In dat
  kader noemt de Aanwijzing een breed scala aan
  mogelijke externe toezichthouders die toezicht kunnen
  uitoefenen op de getroffen compliance maatregelen.69
  Uitgangspunt is daarnaast dat opdrachtgevers en feitelijk leidinggevers indien mogelijk ook worden vervolgd.70 De Aanwijzing noemt verder enkele aspecten
  die mee kunnen wegen bij de beslissing om al dan niet
  een hoge transactie aan te bieden, zoals de voorwaarde
  van erkenning van de feiten door de verdachte (dit betekent niet dat ook schuld wordt erkend) en enkele aspecten die meewegen bij het vaststellen van het transactiebedrag, zoals de mate van medewerking door de
  verdachte aan het strafrechtelijk onderzoek en of al dan
  niet sprake is van zelfmelding.71 Deze factoren maakten
  al langer deel uit van de bestaande transactiepraktijk.72
  
  66
  
  •
  Vervolging oud-bestuurder ING
  Het gerechtshof Den Haag heeft op 9 december 2020
  een tweetal uitspraken gewezen naar aanleiding van de
  artikel 12-procedures tegen ING Bank NV en de voormalig bestuursvoorzitter van ING Group.73 De eerste
  uitspraak betrof de klacht tegen ING Bank NV.74 Op
  3 september 2018 heeft ING Bank NV met het openbaar ministerie een transactieovereenkomst gesloten
  voor 775 miljoen euro wegens het overtreden van de
  Wet ter voorkoming van witwassen en financieren
  terrorisme en schuldwitwassen. Hoewel het hof van oordeel is dat het ‘om buitengewoon ernstige feiten’75 gaat en
  ING Bank NV als systeembank een grote verantwoordelijkheid heeft ter zake van de betrouwbaarheid en de
  integriteit van het financiële stelsel, heeft het hof het
  beklag afgewezen en de transactie in stand gelaten. Het
  hof nam daarbij onder meer het normbesef van de huidige voorzitter van de raad van bestuur, het persbericht
  met een uitgebreid feitenrelaas, de verbeterplannen en
  de hoogte van de opgelegde boete in aanmerking. De
  tweede uitspraak betrof de klacht tegen de voormalig
  bestuursvoorzitter van ING Group.76 Het hof is, anders
  67.
   68.
  69.
  70.
  71.
  72.
  73.
  74.
  75.
  76.
  Aanwijzing hoge transacties (2020A005) (Stcrt. 2020, 46166; i.w.tr. op
  4 september 2020).
  Ibid.
  H. Bisscheroux, ‘Een fair deal op basis van de Aanwijzing hoge transacties?’, Bijzonderstrafrecht.nl 22 oktober 2020, https://www.
  bijzonderstrafrecht.nl/home/column-een-fair-deal-op-basis-van-deaanwijzing-hoge-transacties.
  Dit gold op basis van de vorige aanwijzing slechts als ‘wenselijk’, zie:
  H. Bisscheroux, ‘Een fair deal op basis van de Aanwijzing hoge transacties?’, Bijzonderstrafrecht.nl 22 oktober 2020, https://www.
  bijzonderstrafrecht.nl/home/column-een-fair-deal-op-basis-van-deaanwijzing-hoge-transacties.
  V.S.Y. Liem & L.J. Leijten, ‘De nieuwe aanwijzing hoge transacties – een
  vertaling van staande praktijk?’, TBS&H 2020/5, p. 271.
  Ibid.
  Hof Den Haag 9 december 2020, ECLI:NL:GHDHA:2020:2344, en Hof
  Den Haag 9 december 2020, ECLI:NL:GHDHA:2020:2347.
  Hof Den Haag 9 december 2020, ECLI:NL:GHDHA:2020:2344.
  Ibid., r.o. 8.3.
  Hof Den Haag 9 december 2020, ECLI:NL:GHDHA:2020:2347.
   TBS&H 2021 | nr. 1
  
  dan de A-G, van oordeel dat er voldoende gronden
  bestaan voor een succesvolle strafvervolging van de
  voormalig bestuurder als feitelijk leidinggevende van de
  door ING Bank NV begane strafbare feiten. Het hof
  overwoog dat het om buitengewoon ernstige feiten gaat,
  dat met de voormalig bestuurder zelf geen schikking is
  getroffen en dat hij evenmin publiekelijk verantwoording heeft genomen voor zijn handelen. Het hof
  wijst naar het feit dat de beklaagde ervan heeft afgezien
  om persoonlijk in de raadkamer te verschijnen om zo
  zijn kant van het verhaal te doen en de vragen van het
  hof te beantwoorden. Het hof overweegt dat de schikking met ING Bank NV en het niet vervolgen van de
  feitelijk leidinggevenden veel los heeft gemaakt in de
  samenleving en acht het van belang ‘dat in een openbaar
  strafproces de norm wordt bevestigd dat ook
  bestuurders van een bank niet vrij uitgaan als zij feitelijk
  leiding hebben gegeven aan verboden gedragingen. De
  burger moet kunnen zien dat ook dergelijk handelen
  door de overheid niet wordt geaccepteerd.’77 Hoewel het
  hof zich ervan bewust is dat de vervolging tijdrovend zal
  zijn en een enorm beslag zal leggen op de capaciteit van
  de rechterlijke macht, acht zij de normbevestiging van
  doorslaggevend belang.78
  
  Milieustrafrecht
  Verzorgd door mr. dr. I. Koopmans
  Zoals in de vorige aflevering van deze kroniekbijdrage
  vrij uitvoerig is beschreven zijn er op dit moment talloze
  bestuurlijk-politieke ontwikkelingen gaande op het terrein van het milieustrafrecht. Deze zijn echter allemaal
  nog ‘onderweg’. Derhalve valt op dit moment niet veel
  meer te vermelden dan dat de eerste resultaten in de
  loop van het eerste kwartaal worden verwacht. In die zin
  dus (nog) geen nieuws.
  Wel is er nieuws op het gebied van die andere grote ontwikkeling, namelijk de invoering van de Omgevingswet.
   Vanaf 1 januari 2022 moeten, zoals bekend, alle wetten
  en regels die nu nog de inrichting van het landschap
  bepalen opgaan in deze wet. Burgers en bedrijven moeten straks eenvoudig vergunningen voor verbouwingen
  en evenementen kunnen regelen, dankzij overzichtelijke
  digitale bestemmingsplannen en korte procedures. De
  invoering van de Omgevingswet is al diverse keren uitgesteld. Het grootste obstakel daarbij wordt gevormd
  door het computersysteem waarop alle betrokken
  instanties (gemeenten, provincies, kadaster, waterschappen) aangesloten moeten worden. Het is cruciaal dat dit
  vlekkeloos werkt. ‘Zonder digitaal stelsel kan de wet niet
  in werking treden’, schreef minister Ollongren (binnenlandse zaken) nog in mei aan de Kamer.79 Recent is
  echter gebleken blijkt dat de ICT-systemen nog altijd
  77.
  78.
  79.
  Ibid., r.o. 8.2.
  Ibid, r.o. 8.2.
  Trouw, 13 november 2020.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002021007001009
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Universiteitsbibliotheek Utrecht (202441)
  
  ontoereikend zijn. In een eind 2020 verstuurd advies aan
  de minister staat dat Bureau ICT Toetsing zich zorgen
  maakt ‘over de tijdige en succesvolle invoering’ van het
  systeem. ‘Kritieke onderdelen (…) zijn niet af en niet
  voldoende beproefd.’ Gelet hierop lijkt het twijfelachtig
  of de wet in 2022 kan worden ingevoerd. Nieuw uitstel
  ligt aldus op de loer.
   Een bijkomend probleem is dat de rekening van de
  invoering van de wet intussen hoog oploopt. KPMG
  heeft becijferd dat de totale ‘transitiekosten’ voor de
  betrokken instanties tot 2029 1,5 tot 1,8 miljard euro
  bedragen. Gemeenten moeten het leeuwendeel hiervan
  betalen (1,2 tot 1,5 miljard euro). Bovendien vrezen de
  gemeenten structureel geld kwijt te zijn als de wet eenmaal in werking is. Hoewel het uitgangspunt van de wet
  is dat de kosten moeten opwegen tegen de baten, hebben
  de gemeenten wel kosten aan personeel, voorlichting en
  ICT, maar lijken daar nauwelijks inkomsten tegenover
  te staan. Wethouders hebben de Vereniging van
  Nederlandse Gemeenten (VNG) in september 2020 dan
  ook opgeroepen om met het kabinet te onderhandelen
  over extra geld. Dus ook dit blijft een spannend traject
  en daarom zullen we dit de komende tijd wat nadrukkelijker volgen.
   Verder zijn er ook in de tweede helft van 2020 weer een
  paar aardige uitspraken gedaan. In Hof ’s-Hertogenbosch 16 september 2020, ECLI:NL:GHSHE:2020:
  2869, ging het om het opslaan van afvalstoffen in strijd
  met de vergunning. Er werden te veel afvalstoffen opgeslagen en bovendien werd de maximale opslaghoogte
  daarbij overschreden. Er werd een natuurlijk persoon
  vervolgd en daarbij was opmerkelijk dat primair ten laste was gelegd het feitelijk plegen van deze overtreding
  en subsidiair het handelen als feitelijk leidinggever. Het
  hof spreekt vrij van het primaire feit nu niet is gebleken
  dat de verdachte uitvoeringshandelingen heeft verricht
  bij het opslaan van buiten de inrichting afkomstige
  afvalstoffen op de in de tenlastelegging genoemde
  locaties. Ter zake van het impliciet tenlastegelegde
  functioneel plegen en het expliciet tenlastegelegde
  medeplegen stelt het hof dat de rechtspersoon 1 vergunninghouder was, en rechtspersoon 2 de bestuurder van
  rechtspersoon 1 was. De verdachte was bestuurder van
  rechtspersoon 2 en had de feitelijke leiding binnen
  rechtspersoon 1. De omgevingsvergunning bevatte
  voorschriften met betrekking tot de opslag van afvalstoffen en richtte zich tot rechtspersoon 1. Deze rechtspersoon werd dan ook door het hof aangemerkt als drijver van de inrichting en was derhalve normadressaat van
  de voorschriften als bedoeld in de artikelen 2.1. en 2.3.
  van de Wabo. In het licht hiervan alsook gelet op de specifieke voorwaarden waaraan functioneel daderschap en
  de deelnemingsvorm medeplegen dienen te voldoen,
  merkt het hof de gedragingen van de verdachte aan als
  feitelijk leidinggeven.
   In een uitspraak van de Hoge Raad van 8 september 2020 stond de vraag centraal of het op ondeskundige
  wijze ontgraven en ontruimen van een stortplaats door
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002021007001009
  
  een gecertificeerd asbestverwijderingsbedrijf waardoor
  onnodig asbestvezels in de lucht zijn gebracht, te
  duchten gevaar oplevert voor de openbare gezondheid
  als bedoeld in artikel 173b lid 1 Sr.80 Door de verdediging was aangevoerd dat alleen sprake kan zijn van te
  duchten gevaar voor de openbare gezondheid als
  bedoeld in artikel 173b lid 1 Sr, als kan worden vastgesteld dat de concentratie van asbestvezels in de lucht
  tenminste 10.000 asbestvezels per kubieke meter lucht is
  geweest. De Hoge Raad stelt zich op het standpunt dat
  deze door de verdediging naar voren gebrachte opvatting, gelet op de wetsgeschiedenis en de tekst van artikel 173b lid 1 Sr, geen steun vindt in het recht. Dat de
  door de verdediging naar voren gebrachte norm (van
  10.000 asbestvezels per kubieke meter) een wettelijke
  norm is afkomstig uit andere regelgeving doet daaraan
  niet af, aangezien uit de wetsgeschiedenis naar voren
  komt dat voornoemd gevaar immers ook te duchten kan
  zijn geweest in gevallen waarin niet of nog niet kon worden vastgesteld dat het gevaar zich ook daadwerkelijk
  heeft verwezenlijkt, maar waarin wel een reële kans
  bestond op die verwezenlijking. De overwegingen van
  het hof dat gelet op de wijze waarop de werkzaamheden
  zijn uitgevoerd het gevaar bestond in de mogelijke
  cumulatie in de longen na inademing van losse asbestvezels, in casu chrysotiel en crocidoliet, waardoor een kritische waarde kan worden overschreden en asbestgerelateerde ziektes kunnen ontstaan, getuigt niet van een
  onjuiste rechtsopvatting.
   Het gerechtshof in Den Haag heeft maar weer eens
  bepaald dat het eenmalig inzamelen van puin is niet is
  aan te merken als een activiteit die als essentieel
  onderdeel van de bedrijfsvoering moet worden gezien,
  zodat sprake is geweest van het niet-beroepsmatig inzamelen van bedrijfsafvalstoffen. Het gevolg van dit
  standpunt is dat het in artikel 10.45 lid 1 Wet
  milieubeheer neergelegde verbod gelet op artikel 8 van
  het Besluit inzamelen bedrijfsafvalstoffen niet geldt en
  derhalve werd de verdachte in deze casus op dit punt
  ontslagen van alle rechtsvervolging.81 Overigens werd
  de verdachte wel veroordeeld voor het storten van puin
  (bouwafval) in de Hollandsche IJssel zijnde een oppervlaktewaterlichaam. Hoewel de verdachte stelde dat
  geen sprake was van opzettelijk handelen, stelt het hof
  vast dat ‘op basis van de door de verdachte ter terechtzitting in hoger beroep afgelegde verklaring en de
  overige bewijsmiddelen dat het puin op verzoek van de
  verdachte op het door de verdachte gehuurde perceel
  (dat grenst aan de Hollandsche IJssel) werd gestort ten
  behoeve van het aanbrengen van een schuin aflopende
  kade vanaf genoemd perceel in de Hollandsche IJssel.
  Door het puin aldus en met dit doel op het aan het water
  grenzende terrein te laten storten kon het niet anders
  dan dat het puin uiteindelijk in de Hollandse IJssel
  terecht zou komen, en dat het opzet van de verdachte
  
  80.
  81.
  ECLI:NL:HR:2020:1368, NJ 2020/342, en ECLI:NL:PHR:2020:574.
  Hof Den Haag 6 juli 2020, ECLI:NL:GHDHA:2020:1260.
   TBS&H 2021 | nr. 1
  
  67
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Universiteitsbibliotheek Utrecht (202441)
  
  ook hierop was gericht.’ Dat standpunt komt alleszins
  redelijk voor.82
  
  68
  
  Dan is er op de valreep nog een uitspraak van de Rechtbank Oost-Brabant inzake een arbeidsongeval en een
  benzeenbrand.83 Met name ten aanzien van de benzeenbrand, in casu tenlastegelegd als een overtreding van
  artikel 5 lid 1 BRZO is de uitspraak van de rechtbank
  van belang. De rechtbank overweegt in dat verband
  namelijk ‘ten aanzien van de vraag of de verdachte als
  exploitant van een inrichting al dan niet opzettelijk heeft
  nagelaten alle maatregelen te treffen die nodig zijn om
  zware ongevallen te voorkomen en de gevolgen van zware ongevallen voor mens en milieu te beperken, gaat het
  om een algemene zorgplicht van verdachte. Voor een
  bewezenverklaring is niet vereist dat het risico op een
  zwaar ongeval zich daadwerkelijk heeft verwezenlijkt.
  De benzeenbrand is weliswaar aanleiding geweest voor
  het ingestelde onderzoek en de tenlastelegging op dit
  punt, maar de tenlastelegging is breder van opzet. De
  vraag is niet of het niet treffen van genoemde
  maatregelen de benzeenbrand heeft doen ontstaan, maar
  of het wel treffen van die maatregelen een zwaar ongeval
  als het onderhavige had kunnen voorkomen en de gevolgen daarvan voor mens en milieu hand kunnen
  beperken. Anders dan door de raadsman betoogd hoeft
  dus niet te worden vastgesteld dat elke niet getroffen
  maatregel in causaal verband staat met het ontstaan van
  de brand’, aldus de rechtbank. Vervolgens stelt de
  rechtbank vast dat de verdachte heeft nagelaten een aantal maatregelen te nemen die zij wel had moeten nemen
  om zware ongevallen te voorkomen en de gevolgen
  ervan te beperken.
   wellicht zijn mensen alerter op deze vorm van fraude).86
  Los daarvan merkt ook Europol in zijn rapport ‘Internet
  Organises Crime Threat Assesment’ (iOCTA) op dat de
  COVID-19-pandemie heeft geleid tot aanzienlijke veranderingen en criminele innovatie op het gebied van
  cybercriminaliteit. Ransomware is hierbij opnieuw
  gekwalificeerd als een bedreiging met de hoogste prioriteit.87 Het Nationaal Cyber Security Centrum heeft
  kenbaar gemaakt dat sinds augustus 2020 verschillende
  organisaties in Nederland getroffen zijn door DDoSaanvallen.88 Afgelopen jaar bleek uit verschillende persberichten dat onder meer de World Health Organization
  (WHO)89, Europese Medicijn Agentschap (EMA)90,
  gemeente Hof van Twente91, Randstad92, voetbalclub
  Manchester United93, een universitair ziekenhuis in
  Düsseldorf94 en de universiteit van Maastricht95 slachtoffer zijn geworden van cyberaanvallen. Het blijkt maar
  weer dat cyberaanvallen heden ten dage serieuze bedreigingen vormen.
  •
  Beperkende maatregelen tegen cyberaanvallen
  In de laatste kroniekbijdrage kwam aan bod dat de EU
  afgelopen jaar akkoord is gegaan met een Europese
  Sanctielijst voor cybercriminelen, waarbij sancties opgelegd kunnen worden aan personen of entiteiten die ver86.
  87.
  88.
  Cybercrime
  Verzorgd door mr. K.M.T. Helwegen
  Ontwikkelingen
  •
  Toename digitale dreiging
  In de eerste helft van 2020 kwam aan bod dat de online
  criminaliteit met een toegenomen digitale afhankelijkheid in de coronacrisis, definitief is doorgebroken als
  businessmodel.84 Ook in de tweede helft van 2020 is het
  beeld dat de digitale dreiging in de coronacrisis sterk is
  toegenomen opgemerkt door de minister van Justitie en
  Veiligheid.85 Ter illustratie worden voor de zogenoemde
  hulpvraagfraude circa 100 aangiftes per dag gedaan bij
  de Fraudehelpdesk. In heel 2019 betrof het 2.663 meldingen. Uiteraard blijft de vraag of dit een feitelijke toename is van het aantal fraudegevallen of dat de mogelijkheid om via internet aangifte te doen voor hulpvraagfraude de meldingsbereidheid heeft vergroot (en
  82.
  83.
  84.
  85.
   Zie ook de noot van S. Pieters onder dit arrest in JM 2020/148.
  Rb. Oost-Brabant 17 december 2020, ECLI:NL:RBOBR:2020:6226.
  H.J.B. Sackers (red.), ‘Kroniek Ondernemingsstrafrecht. Eerste helft
  2020’, TBS&H 2020/4, p. 201.
  Kamerstukken II 2020-21, 26 643, nr. 715.
  TBS&H 2021 | nr. 1
  
  89.
  90.
  91.
  92.
  93.
  94.
  95.
  Kamerstukken II 2020-21, 26 643, nr. 715. Uit de brief van 9 oktober 2020 volgt dat de politie is gestart met een landelijke aanpak om
  deze vorm van oplichting tegen te gaan. De aanpak van hulpvraagfraude wordt daarin centraal opgezet en gecoördineerd. Aangiftes worden
  hierbij landelijk gebundeld.
  Te raadplegen via: https://www.europol.europa.eu/activities-services/
  main-reports/internet-organised-crime-threat-assessment-iocta-2020
  (online publiek geraadpleegd op 10 oktober 2020).
  Zie in dit kader het nieuwsbericht: https://www.ncsc.nl/actueel/
  nieuws/2020/september/4/toename-aan-intensiviteit-en-aantal-ddosaanvallen#:~:text=De%20DDoS%2Daanvallen%20zijn%20voor,waar
  van%;20de%20grootste%20124%20Gbps, (online publiek geraadpleegd op 20 september 2020).
  Zie in dit kader het nieuwsbericht: https://www.who.int/news/item/
  23-04-2020-who-reports-fivefold-increase-in-cyber-attacks-urgesvigilance (online publiek geraadpleegd op 1 januari 2021).
  Zie in dit kader het persbericht van de EMA: https://www.
  ema.europa.eu/en/news/cyberattack-european-medicines-agency. De
  EMA heeft het COVID-19 vaccin ontwikkeld door BioNTech/Pfizer
  goedgekeurd voor toelating in de EU. Zie in dit kader het persbericht
  van de EMA: https://www.ema.europa.eu/en/news/ema-recommendsfirst-covid-19-vaccine-authorisation-eu (online publiek geraadpleegd op
  1 januari 2021).
  Zie in dit kader het nieuwsbericht: https://www.hofvantwente.nl/
  actueel/nieuws-en-persberichten/nieuwsbericht/archief/2020/12/
  artikel/statement-burgemeester-ellen-nauta-over-de-cyberaanval2020-1790.html (online publiek geraadpleegd op 1 januari 2021).
  Zie in kader het nieuwsbericht van Randstad: https://tools.
  euroland.com/tools/pressreleases/GetPressRelease/?ID=3845464&lang
  =en-GB&companycode=NL-RAND&pid=2 (online publiek geraadpleegd
  op 1 januari 2021).
  Zie in dit kader het persbericht van Manchester United: https://
  ir.manutd.com/press-releases.aspx (online publiek geraadpleegd op
  1 januari 2021).
  Zie in dit kader het persbericht van het ziekenhuis: https://www.
  uniklinik-duesseldorf.de/ueber-uns/pressemitteilungen/detail/kranken
  haus-derzeit-nur-sehr-eingeschraenkt-erreichbar-patientenversorgungeingeschraenkt (online publiek geraadpleegd op 1 januari 2021).
  Zie in dit kader het nieuwsbericht van de Universiteit Maastricht:
  https://www.maastrichtuniversity.nl/um-cyber-attack-symposium-%E2
  %80%93-lessons-learnt (online publiek geraadpleegd op 1 januari 2021).
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002021007001009
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Universiteitsbibliotheek Utrecht (202441)
  
  antwoordelijk zijn voor (pogingen tot) cyberaanvallen of
  daarmee worden geassocieerd.96 Op 30 juli 2020 heeft de
  Raad van de Europese Unie voor het eerst beperkende
  maatregelen opgelegd tegen zes personen en drie entiteiten die verantwoordelijk worden gehouden voor (of
  betrokken zijn) bij verschillende cyberaanvallen.97 Deze
  personen of entiteiten worden gelinkt aan de poging tot
  cyberaanval op de ‘Organisation for the Prohibition of
  Chemical Weapons’ en de cyberaanvallen die algemeen
  bekend staan als ‘WannaCry’98, ‘NotPetya’99 en ‘Operation Cloud Hopper’100. De opgelegde sancties omvatten
  een reisverbod en een bevriezing van tegoeden. Tevens
  is het EU-personen en entiteiten verboden om middelen
  ter beschikking te stellen aan degenen die op de lijst
  staan.
   •
  
  Kamerbrief inzake de hackbevoegdheid van de politie
  
  Sinds de Wet computercriminaliteit III in maart 2019 in
  werking is getreden hebben de opsporingsdiensten (in
  navolging van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten101)
  de bevoegdheid gekregen om binnen te dringen in een
  geautomatiseerd werk.102 De bevoegdheid tot het heimelijk op afstand binnendringen in een geautomatiseerd
  werk is onderzocht in alle acht zaken uit 2019, waarin
  gebruik is gemaakt van deze bevoegdheid.103 De meest
  uit het oog springende aspecten worden hierna
  benoemd. De inspectie heeft geconstateerd dat de ‘logging’ in al deze zaken niet geheel in overeenstemming
  met de wet is uitgevoerd.104 Dit is echter cruciaal,
  omdat op basis hiervan kan worden vastgesteld of een
  onrechtmatigheid heeft plaatsgevonden. De verdediging
  zal hierop ook in de toekomst attent moeten blijven door
  tijdig onderzoekswensen in te dienen en verweren te
  voeren. De rechterlijke macht zal vervolgens de vraag
  moeten stellen of het als bewijs kan bijdragen in een
  strafzaak. Een ander aspect is dat in zes van de acht
  zaken waarin een technisch hulpmiddel is gebruikt, geen
  96.
  H.J.B. Sackers (red.), ‘Kroniek Ondernemingsstrafrecht. Eerste helft
  2020’, TBS&H 2020/4, p. 201. Zie: Cyberbeveiligingsverordening
  2019/881, raadpleegbaar via: http://data.europa.eu/eli/reg/2019/881/
  oj/.
  97. Council decision 2020/1127 of 30 July 2020, L246/12.
  98. https://en.wikipedia.org/wiki/WannaCry_ransomware_attack (online
  publiek geraadpleegd op 1 januari 2021).
  99. https://en.wikipedia.org/wiki/Petya_(malware) (online publiek geraadpleegd op 1 januari 2021).
  100. https://en.wikipedia.org/wiki/
  Red_Apollo#2014_to_2017_Operation_Cloud_Hopper (online publiek
  geraadpleegd op 6 januari 2021).
  101. De inlichtingen- en veiligheidsdiensten heeft deze bevoegdheid krachtens artikel 24 Wiv 2000. De voorwaarden voor de inzet van deze
  bevoegdheid is aangescherpt in artikel 24 Wiv 2017.
  102. Onder geautomatiseerd werk wordt verstaan een apparaat of groep
  van onderling verbonden of samenhangende apparaten, waarvan er
  één of meer op basis van een programma automatisch computergegevens verwerken ex artikel 80sexies Sr.
   103. Verslag toezicht wettelijke hackbevoegdheid politie 2019 via: https://
  www.inspectie-jenv.nl/actueel/nieuws/2020/08/20/werkwijzehackteam-politie-op-onderdelen-verbetering-nodig (online publiek
  geraadpleegd op 20 augustus 2020). En Tabel Wederhoor via: https://
  www.inspectie-jenv.nl/Publicaties/reacties-op-wederhoor/2020/08/20/
  tabel-wederhoor-verslag-toezicht-wettelijke-hackbevoegdheidpolitie-2019 (online publiek geraadpleegd op 20 augustus 2020).
  104. Kamerstukken II 2019/20, 29 628, nr. 970.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002021007001009
  
  sprake is van een vooraf goedgekeurd hulpmiddel.
  Slechts in één zaak is het ingezette technisch hulpmiddel (na afloop van het gebruik) ter keuring aangeboden.
  In dat enkele geval is het technisch hulpmiddel afgekeurd.105 Uit het voorgaande volgt dat de werkwijze van
  de hackbevoegdheid van de politie op onderdelen verbetering behoeft. Niet alleen zal de politie zich moeten
  houden aan de wettelijke eisen, maar tevens is van
  belang om de verrichte handelingen volledig vast te leggen. Feit blijft dat bewijs op een betrouwbare, integere
  en herleidbare manier moet worden vergaard.
  •
  Initiatiefwetsvoorstel Zerodays Afwegingsproces
  In het kader van hun wettelijke taakuitoefening kunnen
  opsporingsdiensten, inlichtingen- en veiligheidsdiensten
  of defensie stuiten op onbekende kwetsbaarheden (zogenoemde ‘zero days’) in een geautomatiseerd werk. Er is
  sprake van een onbekende kwetsbaarheid indien aannemelijk is dat deze niet bekend is (of kan worden verondersteld niet bekend te zijn bij de producent van het
  apparaat of van het programma) op basis waarvan automatisch computergegevens worden verwerkt. Deze
  kwetsbaarheden kunnen vervolgens worden gebruikt om
  dat geautomatiseerde werk binnen te dringen. In principe zal een onbekende kwetsbaarheid moeten worden
  gemeld bij de producent van het geautomatiseerde
  werk.106 Hiervoor geldt een uitzondering als blijkt dat
  de nationale veiligheid of een zwaarwegend opsporingsbelang, dient te prevaleren boven de belangen van digitale veiligheid en privacy. Zolang kwetsbaarheden onbekend blijven bij de producent of leverancier kan geen
  patch voor een kwetsbaarheid worden uitgebracht.
   Keerzijde hiervan is het risico dat de kwetsbaarheden
  (exploits) niet uitsluitend door opsporingsdiensten benut
  zullen worden.107 Door het gebruik van zogenoemde
  zero-days kunnen beveiligingsrisico’s ontstaan die kunnen worden misbruikt door kwaadwillenden. Het
  wetsvoorstel Wet Zerodays Afwegingsproces voorziet in
  een uniform afwegingskader voor de omgang met kwetsbaarheden, een gezamenlijke besluitvormingsprocedure
  met een afwegingscommissie, een adviescommissie en
  een gezamenlijke toezichthouder.108 Momenteel beschikken enkel de inlichtingen- en veiligheidsdiensten over
  een dergelijk afwegingskader voor het gebruik van onbekende kwetsbaarheden. De Afdeling advisering van de
  Raad van State is niet overtuigd van de meerwaarde van
  een uniformere regeling.109 De initiatiefnemer stelde
  105. Artikel 22 Besluit onderzoek in een geautomatiseerd werk.
  106. Artikel 126ffa Sv. Ingeval van zwaarwegende opsporingsbelangen en
  na voorafgaande schriftelijke machtiging van de rechter-commissaris
  hoeft een producent niet op de hoogte te worden gesteld van een
  onbekende kwetsbaarheid in een geautomatiseerd werk. Zie in dit kader
  Kamerstukken II 2019/20, 35 257, nr. 8, waaruit volgt dat de initiatiefnemer van mening is dat het beleggen van het maken van een
  afweging over het al dan niet melden van een zeroday een te complexe
  afweging betreft voor één rechter-commissaris.
  107. Zie in dit kader: https://en.wikipedia.org/wiki/EternalBlue (online
  publiek geraadpleegd op 1 januari 2021). Het Eternalblue exploit is later
  gebruikt voor de Wannacry en Notpetya aanval.
  108. Kamerstukken II 2019/20, 35 257, nr. 2.
  109. Kamerstukken II 2019/20, 35 257, nr. 4, en de Afdeling advisering van
  de Raad van State met kenmerk W16.19.-244/II.
   TBS&H 2021 | nr. 1
  
  69
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Universiteitsbibliotheek Utrecht (202441)
  
  eerder voor om een orgaan aan te wijzen dat tot taak
  heeft afwegingen te maken omtrent de bekendmaking
  van onbekende kwetsbaarheden (zerodays). Op
  12 juni 2020 is een Nota van wijziging ingediend, waarin
  onder andere een termijn van vier weken is voorgesteld
  waarbinnen de onbekende kwetsbaarheid beoordeeld
  moet worden door het beoordelingsorgaan.110 Vervolgens is op 12 oktober 2020 een tweede nota van
  wijziging ingediend, waarbij een beoordelingsorgaan uit
  het initiatiefwetsvoorstel is gehaald.111 Het doel van het
  wetsvoorstel is een leidraad bieden voor alle organisaties
  die gebruik maken van onbekende kwetsbaarheden. Ook
  geldt met dit initiatiefvoorstel dat bedrijven, waarvan de
  Nederlandse overheid hacksoftware inkoopt, geen zaken
  mogen doen met landen die op EU- of VN-sanctielijsten
  staan. Voor inlichtingendiensten geldt alleen dat zij dit
  aspect meenemen in hun weging bij de aankoop van
  hacksoftware. Over de tweede nota van wijziging is
  besloten een kabinetsappreciatie te vragen, voordat de
  verdere behandeling van het wetsvoorstel zal worden
  voortgezet.112
  •
  
  70
  
  Wetsvoorstel bestrijding fraude met niet-contante
  betaalmiddelen
  
  In het tweede deel van de kroniek over het jaar 2019
  kwam de consultatieversie van het wetsvoorstel ter
  implementatie van de Europese Richtlijn betreffende de
  bestrijding van fraude en vervalsing van niet contante
  betaalmiddelen reeds aan de orde.113 Het wetsvoorstel,
  dat op uiterlijk 31 mei 2021 moet zijn geïmplementeerd,
  is op 1 december 2020 ingediend bij de Tweede Kamer.
   Het strafmaximum van enkele computerdelicten wordt
  verhoogd in gevallen waarin die misdrijven betrekking
  hebben op betaalinstrumenten of zijn gepleegd met het
  oogmerk van wederrechtelijke bevoordeling. Daarnaast
  wordt het bereik van een tweetal valsheidsdelicten verbreed van betaalpassen naar (ook) andere niet-contante
  betaalinstrumenten.114
  •
  
  Kamerbrief correctie aantal zaken met een
  veroordeling voor cybercrime
  
  De minister van Justitie en Veiligheid heeft op
  29 juni 2020 de Tweede Kamer geïnformeerd over de
  voortgang van de integrale aanpak van cybercrime en de
  
  110. Kamerstukken II 2019/20, 35 257, nr. 9.
  111. Kamerstukken II 2019/20, 35 257, nr. 13.
  112. De laatste stand van zaken ten tijde van het schrijven van deze kroniekbijdrage in december 2020 inzake het initiatiefvoorstel van Wet Zerodays Afwegingsproces betreft de brief van C.J.M. Roovers aan de minister van Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties op 2 november 2020
  met kenmerk 35 257/2020D43415.
  113. H.J.B. Sackers (red.), ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Tweede helft
  2019’, TBS&H 2020/1, p. 44, en implementatie van Richtlijn
  2019/713/EU van het Europees Parlement en de Raad van
  17 april 2019 betreffende de bestrijding van fraude met en vervalsing
  van niet contante betaalmiddelen en ter vervanging van Kaderbesluit
  2001/413/JBZ van de Raad (PbEU L 123/18) (35 656).
  114. Kamerstukken II 2020/21, 35 656, nrs. 2-3. Het voorstel scherpt een
  aantal bepalingen aan. Zo wordt een aantal definities geïmplementeerd
  (artikel 80septies Sr); wordt het vervalsen, gebruikmaken en bezit van
  betaalpassen uitgebreid naar alle niet-contante betaalinstrumenten en
  worden strafmaxima verhoogd.
   TBS&H 2021 | nr. 1
  
  versterking van cybersecurity.115 Destijds is in de beantwoording van de Kamervragen over het Jaarverslag 2019
  toegezegd om voor 2017, 2018 en 2019 het gecorrigeerde
  aantal veroordelingen voor cybercrime te noemen, dat
  heeft plaatsgevonden nadat hoger beroep is ingesteld. In
  een brief van 7 december 2020 is in dit kader een correctie kenbaar gemaakt.116 Door een registratiefout van de
  Raad voor de Rechtspraak zijn enkele zaken onterecht
  als cybercrime zaken aangemerkt. Achtereenvolgens zijn
  respectievelijk 65, 84 en 115 meerderjarigen veroordeeld
  voor cybercrimefeiten in de jaren 2017, 2018 en 2019.
   •
  Kamerbrief inzake privacy en opsporing
  Minister Grapperhaus en minister Dekker gaan in een
  Kamerbrief van 14 december 2020 in op de strijd tussen
  privacybescherming en het opsporingsbelang.117 In de
  praktijk is gebleken dat het Wetboek van Strafvordering
  onvoldoende aansluit bij de huidige digitale samenleving. Een voorbeeld hiervan is dat de wet geen duidelijkheid verschaft over de situatie waarin na inbeslagneming van een smartphone nog berichten binnenkomen,
  waardoor onduidelijk is of opsporingsambtenaren deze
  berichten mogen lezen en gebruiken voor het opsporingsonderzoek. Indien onzekerheid bestaat over het al
  dan niet mogen inzetten van een opsporingsbevoegdheid, leidt dit tot een spanningsveld. Dit spanningsveld
  zal dan ook aandacht krijgen in het nieuwe Wetboek van
  Strafvordering. In het concept van het nieuwe Wetboek
  van Strafvordering zullen de beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit in algemene bepalingen van het
  opsporingsonderzoek zijn gecodificeerd. Het is een feit
  dat digitaal bewijs steeds belangrijker wordt. Dit betekent dat een vertaalslag naar het digitale domein nodig is
  voor wat betreft de bevoegdheden die van oudsher zien
  op analoge situaties. Derhalve wordt bezien wat de
  mogelijkheden zijn rond rechtmatige toegang tot versleutelde communicatie en de voor- en nadelen daarvan.118 Een ander relevant aspect voor deze kroniek
  betreft de mogelijkheden voor door data gedreven
  opsporing dat een steeds belangrijkere rol zal krijgen.
   Met behulp van analysetechnieken kunnen patronen
  worden ontdekt die op criminaliteit kunnen wijzen of
  het gebruik van risicotaxaties om verdachte gedragingen
  in het vizier te kunnen brengen. Tot slot kunnen
  moderne analysetechnieken ook van betekenis worden in
  de fase dat er al een verdenking bestaat. In dit kader
  worden de PGP-berichten uit de server van EncroChat
  genoemd, waarbij uit een grote hoeveelheid berichten
  indicaties voor (vermeende) corruptie onder politiemedewerkers kon worden afgeleid. Voor het onderzoek
  naar mogelijke ambtelijke corruptie binnen de politie
  115. Kamerstukken II 2019/20, 26 643 en 33 552, nr. 696.
  116. Brief van Ministerie van Justitie en Veiligheid van 7 december 2020,
  dossier 28 684, nr. 642.
  117. Kamerbrief van 23 november 2020 met kenmerk 3102899, te
  raadplegen via: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/privacy-enpersoonsgegevens/documenten/kamerstukken/2020/11/23/tkprivacy-en-opsporing (online publiek geraadpleegd op 31 december 2020).
  118. Zie in dit kader ook het kabinetsstandpunt inzake encryptie in Kamerstukken II 2019/20, 26 643, nr. 383.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002021007001009
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Universiteitsbibliotheek Utrecht (202441)
  
  heeft de Rijksrecherche een speciaal Team aanpak Corruptie in het leven geroepen.119
  Jurisprudentie
  •
  Ontgrendelen smartphones
  In het eerste deel van de kroniek over 2019 kwam een
  zaak aan de orde die voorlag bij Rechtbank Noord-Holland, waarin onder meer is bepaald dat het plaatsen van
  de duim van de verdachte op zijn Iphone, zonder zijn
  toestemming/medewerking niet in strijd is met het
  nemo tenetur-beginsel.120 Tegen het vonnis van de
  rechtbank is geen rechtsmiddel aangewend, zodat de
  uitspraak onherroepelijk is geworden. Cassatie in het
  belang der wet was in dit kader nog wél mogelijk. De
  procureur-generaal heeft dan ook van deze mogelijkheid
  gebruik gemaakt. Daaraan lag niet de gedachte ten
  grondslag dat het oordeel van de rechtbank blijk geeft
  van een onjuiste rechtsopvatting. Een oordeel van de
  Hoge Raad over de vraag hoe biometrische gegevens
  zich verhouden tot het nemo tenetur-beginsel wordt van
  belang geacht voor de opsporingspraktijk en de rechtsontwikkeling, mede in het licht van voorgenomen wetgeving.121
  •
  Voorhanden hebben van een technisch hulpmiddel
  Het Hof Den Haag stond voor de vraag of de verdachte
  de door zowel Razorscanner122 en Razorcrypter123 geleverde services voorhanden heeft gehad in de zin van
  artikel 139d lid 2 aanhef en onder sub a Sr. En zo ja, of
  de verdachte met het voorhanden hebben van de
  technische hulpmiddelen het oogmerk heeft gehad om
  computermisdrijven te plegen.124 Alvorens een antwoord hierop te kunnen geven is door het hof een aantal
  stappen doorlopen. De eerste stap betrof de vraag of
  Razorscanner en Razorcrypter ieder voor zich aangemerkt kunnen worden als een technisch hulpmiddel dat
  hoofdzakelijk geschikt gemaakt en/of ontworpen is tot
  het plegen van een misdrijf als bedoeld in de artikelen
  138ab, eerste lid, 138b of 139c Sr. De conclusie is dat
  deze niet zelfstandig geschikt zijn gemaakt of ontworpen
  om computervredebreuk te plegen, DDoS aanvallen uit
  te voeren of gegevens af te tappen of op te nemen. De
  tweede stap betrof de vraag of een softwareprogramma
  119. Zie in dit kader ook beantwoording van de Kamervragen van 3 november 2020 met kenmerk 3061033 naar aanleiding van het bericht
  ‘Geheim telefoonverkeer legt ernstige corruptie bij politie bloot’.
   120. Rb. Noord-Holland 28 februari 2019, ECLI:NL:RBNHO:2019:1568, en
  H.J.B. Sackers (red.), ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Eerste helft
  2019’, TBS&H 2019/1, p. 203.
  121. Parket bij de Hoge Raad 14 oktober 2020, ECLI:NL:PHR:2020:927.
  122. ‘(..) Razorscanner controleert of een in Razorscanner geüpload bestand
  wordt herkend door verschillende anti-malwaresoftware. Razorscanner
  speelt geen rol bij het daadwerkelijk binnendringen in (delen van) een
  geautomatiseerd werk of de andere hiervoor bedoelde computermisdrijven.’
  123. ‘(..) Zoals reeds overwogen is het doel van Razorcrypter eenvoudig
  gezegd het ‘verstoppen’ van kwaadaardige computercode, opdat deze
  niet of moeilijk detecteerbaar wordt voor anti-malwaresoftware.
  Razorcrypter speelt geen rol bij het daadwerkelijk binnendringen in
  (delen van) een geautomatiseerd werk of bij de andere hiervoor
  bedoelde computermisdrijven.’
  124. Hof Den Haag 25 augustus 2020, ECLI:NL:GHDHA:2020:1559.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002021007001009
  
  dat niet als zodanig hoofdzakelijk geschikt is gemaakt
  en/of ontworpen voor het plegen van computermisdrijven, maar wel een (belangrijke) rol kan spelen om dat
  doel te verwezenlijken, toch aangemerkt kan worden als
  een technisch hulpmiddel in de zin van artikel 139d
  lid 2 aanhef en sub a Sr. Naar het oordeel van het hof
  heeft de wetgever niet een dusdanig strikte uitleg willen
  hanteren dat als eis wordt gesteld dat een technisch
  hulpmiddel geschikt gemaakt en/of ontworpen moet zijn
  om als zelfstandig computerprogramma computermisdrijven mee te plegen.125 Het hof oordeelt verder dat uit
  een aantal eigenschappen blijkt dat het de maker van
  Razorscanner en Razorcrypter erom te doen is geweest
  afnemers van hun services meer succes te bieden bij het
  plegen van computervredebreuk en/of andere computermisdrijven.126 Na het doorlopen van deze twee stappen stelt het hof vervolgens vast dat de verdachte de
  technische hulpmiddelen (de door zowel Razorscanner
  als Razorcrypter geleverde services) voorhanden heeft
  gehad in de zin van artikel 139d lid 2 aanhef en onder
  sub a Sr. Bewijs voor de andere delictsgedragingen is
  echter niet aanwezig.127 De hamvraag is vervolgens of de
  verdachte hiermee het oogmerk heeft gehad om computermisdrijven te plegen. In zijn afweging neemt het hof
  de verklaring van de verdachte in aanmerking.128 Verder
  stelt het hof vast dat het strafdossier geen nadere informatie bevat over de bedoeling van de verdachte met de
  scans via Razorscanner. Evenmin bevat het strafdossier
  geen bewijs dat de verdachte daadwerkelijk malware
  beschikbaar heeft gesteld aan anderen, teneinde die
  anderen in staat te stellen computermisdrijven te plegen, noch dat hij dit zelf heeft gedaan. Verder wordt de
  uitleg die de verdachte heeft gegeven over zijn bedoelingen met de scans via Razorscanner niet weersproken
  door de inhoud van het strafdossier. Het hof concludeert dan ook dat sprake is van een geloofwaardige
  weerlegging die de verdenking ontkracht. Uiteindelijk
  wordt de verdachte vrijgesproken omdat niet kon worden vastgesteld dat de verdachte met het voorhanden
  125. Ter achtergrond: Uit de Kamerstukken kan enerzijds worden opgemaakt
  dat gemaakt dat de wetgever de eis heeft gesteld dat met het betreffende technisch hulpmiddel daadwerkelijk computervredebreuk of
  andere computermisdrijven in het betreffende artikel zal worden
  gepleegd. Anderzijds, volgt ook een andere opvatting uit de memorie
  van antwoord (Kamerstukken I 2005/06, 26 671, memorie van antwoord, D, p. 12-13).
  