text: Wageningen UR Livestock Research
  
  Together with our clients, we integrate scientific know-how and practical experience
  
  P.O. Box 65
  
  to develop livestock concepts for the 21st century. With our expertise on innovative
  
  8200 AB Lelystad
  
  livestock systems, nutrition, welfare, genetics and environmental impact of livestock
  
  The Netherlands
  
  farming and our state-of-the art research facilities, such as Dairy Campus and Swine
  
  T +31 (0)320 23 82 38
  
  Innovation Centre Sterksel, we support our customers to find solutions for current
  
  E info.livestockresearch@wur.nl
  
  and future challenges.
  Rassenbericht Grasland 2016
  
  www.wageningenUR.nl/livestockresearch
  The mission of Wageningen UR (University & Research centre) is ‘To explore
  Livestock Research Report 0000
  
  the potential of nature to improve the quality of life’. Within Wageningen UR,
  
  ISSN 0000-000
  
  nine specialised research institutes of the DLO Foundation have joined forces
  with Wageningen University to help answer the most important questions in the
  domain of healthy food and living environment. With approximately 30 locations,
  6,000 members of staff and 9,000 students, Wageningen UR is one of the leading
  organisations in its domain worldwide. The integral approach to problems and
  the cooperation between the various disciplines are at the heart of the unique
  Wageningen Approach.
  Jan Rinze van der Schoot, Henk Schilder
  
  Rassenbericht Grasland 2016
  
  Jan Rinze van der Schoot, Henk Schilder
  
  Het Cultuur- en Gebruikswaarde Onderzoek voedergrassen is uitgevoerd door Wageningen Livestock Research in
  opdracht van en gefinancierd door Plantum.
  Wageningen Livestock Research
  Wageningen, november 2016
  
  Livestock Research Rapport 991
  
  Schoot, J.R. van der, Schilder, H. Rassenbericht Grasland 2016; Wageningen, Wageningen Livestock
  Research, Rapport 991.
  Samenvatting NL
  Rapportage van proefveldresultaten van het rassenonderzoek aan Engels raaigras in de periode 20082015.
  Dit rapport is gratis te downloaden op http://dx.doi.org/10.18174/399495 of op
  www.wur.nl/livestock-research (onder Wageningen Livestock Research publicaties).
   © 2016 Wageningen Livestock Research
  Postbus 338, 6700 AH Wageningen, T 0317 48 39 53, E info.livestockresearch@wur.nl,
  www.wur.nl/livestock-research. Wageningen Livestock Research is onderdeel van Wageningen
  University & Research.
  Wageningen Livestock Research aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade
  voortvloeiend uit het gebruik van de resultaten van dit onderzoek of de toepassing van de adviezen.
  Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar
  gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze dan ook zonder
  voorafgaande toestemming van de uitgever of auteur.
  De certificering volgens ISO 9001 door DNV onderstreept ons kwaliteitsniveau. Op als onze
  onderzoeksopdrachten zijn de Algemene Voorwaarden van de Animal Sciences Group van
  toepassing. Deze zijn gedeponeerd bij de Arrondissementsrechtbank Zwolle.
  Wageningen Livestock Research Rapport 991.
  Inleiding
  Dit Rassenbericht Grasland 2016 bevat de nieuwste resultaten van het Cultuur- en Gebruikswaarde
  Onderzoek (CGO) van Engels raaigras. In het CGO worden rassen van voedergrassen en witte klaver
  getest op hun landbouwkundige waarde voor de veehouder. Bij goede resultaten komen de rassen op
  de Aanbevelende Rassenlijst. Voor grasland zijn vooral de eigenschappen standvastigheid,
  ziekteresistentie (zoals resistentie tegen kroonroest bij Engels raaigras), wintervastheid en drogestofopbrengst belangrijk. De eigenschappen worden beoordeeld op beweiding- en maaiproefvelden, waar
  de nieuwe rassen samen met de bestaande rassenlijstrassen worden uitgezaaid en onderzocht.
  Wageningen Livestock Research Rapport 991
  
  |3
  
  Resultaten
  Weergegeven zijn de proefveldresultaten van het CGO voor Engels raaigras laat en middentijds
  doorschietend van de afgelopen jaren. Voor de meeste eigenschappen en de opbrengsten hebben de
  gegevens betrekking op het gemiddelde van de resultaten verkregen in de periode 2008 t/m 2015.
  Vermeld zijn de rassenlijstrassen van de Aanbevelende Rassenlijst Veehouderij 2017 en de rassen in
  onderzoek van de uitzaaijaren 2012 en 2013. De rassen van 2012 zijn reeds beoordeeld voor opname
  op Rassenlijst 2017.
   In dit Rassenbericht Grasland 2016 zijn van Engels raaigras de nieuwe, aanbevolen rassen van
  Rassenlijst 2017 vermeld met hun waarderingscijfers. De opname en volgorde is gebaseerd op het
  advies en het persbericht van de Commissie Samenstelling Aanbevelende Rassenlijst (CSAR).
  Voor opname is ook inschrijving in het Nederlands Rassenregister en/of EU-verkeerstoelating nodig.
  De rassen van 2013 worden volgend jaar beoordeeld, omdat het onderzoek nog niet is afgerond.
  Voor de overige (gras)soorten die in de Aanbevelende Rassenlijst staan vermeld, zijn geen nieuwe
  gegevens verkregen. Voor meer informatie over grassoorten, graslandmengsels en raseigenschappen
  wordt verwezen naar de Aanbevelende Rassenlijst Veehouderij 2017. Ook de eigenschappen van de
  rassenlijstrassen van de andere grassoorten en typen (Engels raaigras vroeg doorschietend, gekruist
  raaigras, Italiaans raaigras, timothee en beemdlangbloem) en van witte klaver staan hierin vermeld.
  4 | Wageningen Livestock Research Rapport 991
  
  Toelichting op de tabellen
  Het jaartal achter de rasnaam geeft het eerste jaar van uitzaai en onderzoek aan.
  ( ) betekent: gegevens zijn gebaseerd op weinig waarnemingen.
  - betekent: geen of onvoldoende waarnemingen.
  Een hoog cijfer betekent een gunstige waardering van de betrokken eigenschap.
  De drogestofopbrengst is per soort of type weergegeven in verhoudingsgetallen. Deze zijn gebaseerd
  op het gemiddelde van de A- en N-rassen van de desbetreffende soort of het type van de
  Aanbevelende Rassenlijst 2016. Naast de gemiddelde totale jaaropbrengst van de beweidingsproeven
  en de maaiproeven is ook de opbrengst van de eerste en tweede snede vermeld. Bij 100 = ... ton
  ds/ha is het opbrengstniveau van de rassenproeven vermeld. De opbrengstniveau’s van de
  beweidingsproeven en de maaiproeven zijn niet direct vergelijkbaar door verschillen in
  beproevingslocaties en management.
   De waarderingscijfers en opbrengstgegevens zijn alleen binnen de soort of het type direct
  vergelijkbaar. Door verschillen in beproevingsperiode, –omvang en -methode kunnen gegevens niet
  zondermeer gebruikt worden voor een directe onderlinge vergelijking van typen en soorten.
  Afkortingen van namen van kwekers of houders/aanvragers kwekersrecht.
  AFBI
  
  : Agri-Food and Biosciences Institute, Loughgall, Noord Ierland
  
  Bar
  
  : Barenbrug Holland B.V., Nijmegen
  
  Car
  
  : Carneau Frères S.A., Orchies, Frankrijk
  
  DLF
  
  : DLF A/S, Roskilde, Denemarken
  
  DSV
  
  : DSV AG, Lippstadt, Duitsland
  
  IBER
  
  : Inst. of Biological Environmental & Rural Sciences, Aberystwyth, Groot Brittannië
  
  ILVO
  
  : ILVO - Plant, Melle, België
  
  NPZ
  
  : Norddeutsche Pflanzenzucht Hans-Georg Lembke KG, Holtsee, Duitsland
  
  RAGT
  
  : RAGT 2n S.A.S., Rodez, Frankrijk
  
  Afkortingen van namen van vertegenwoordigers.
   Bar
  
  : Barenbrug Holland B.V., Nijmegen
  
  DLF
  
  : DLF B.V., Kapelle
  
  DSV
  
  : DSV zaden Nederland B.V., Gennep
  
  Joo
  
  : Joordens Zaden B.V., Kessel
  
  Lim
  
  : Limagrain Nederland B.V., Rilland
  
  VDS
  
  : VANDINTER SEMO BV, Scheemda
  
  Wageningen Livestock Research Rapport 991
  
  |5
  
  ENGELS RAAIGRAS LAAT DOORSCHIETEND
  Overzicht van de raseigenschappen
  
  Standvastigheid
  
  Wintervastheid
  
  Resistentie tegen
  kroonroest
  
  eerste snede
  
  tweede snede
  
  jaargemiddelde
  beweidingsproefvelden
  
  jaargemiddelde
  maaiproefvelden
  
  1
  
  2
  
  3
  
  4
  
  5
  
  6
  
  7
  
  8
  
  DSV
  Bar
  DLF
  DLF
  Car/Lim
  DLF
  RAGT/Joo
  ILVO/Bar
  Bar
  DSV
  DLF
  DLF
  
  2-6
  4-6
  3-6
  3-6
  2-6
  1-6
  2-6
  3-6
  9-6
  1-6
  1-6
  1-6
  
  8.0
  8.4
  8.3
  8.1
  8.4
  8.0
  8.2
  8.5
  8.3
  8.2
  8.0
  8.1
  
  6.9
  7.3
  7.1
  7.4
  7.2
  7.1
  7.1
  6.9
  7.2
  7.2
  6.9
  6.9
  
  7.8
  7.7
  7.7
  8.0
  7.9
  7.3
  7.9
  7.1
  7.3
  7.1
  7.1
  7.0
  
  99
  100
  100
  97
  97
  98
  98
  99
  97
  100
  97
  102
  
  105
  104
  96
  95
  96
  97
  100
  97
  103
  95
  95
  94
  
  102
  101
  99
  100
  98
  100
  98
  99
  99
  99
  98
  98
  
  101
  100
  100
  97
  99
  98
  97
  98
  100
  96
  99
  98
  
  DSV
  Bar
  Bar
  Bar
  Bar
  Bar
  DLF/Lim
  
  4-6
  3-6
  5-6
  7-6
  4-6
  5-6
  2-6
  4-6
  
  8.5
  8.3
  8.5
  8.2
  8.5
  8.1
  8.4
  8.5
  
  7.6
  7.5
  6.9
  7.3
  7.0
  6.9
  7.4
  7.3
  
  7.9
  8.3
  7.8
  8.2
  8.2
  8.0
  7.9
  8.0
  
  99
  98
  103
  97
  99
  96
  97
  95
  
  104
  101
  90
  106
  103
  106
  106
  102
  
  103
  101
  100
  103
  102
  103
  103
  102
  
  101
  101
  99
  103
  102
  101
  101
  101
  
  DSV
  Bar
  
  8-6
  3-6
  
  8.2
  8.2
  
  7.5
  7.5
  
  7.8
  8.2
  
  98
  101
  
  110
  101
  
  103
  102
  
  104
  100
  
  AFBI/Bar
  ILVO/Bar
  DSV
  DLF/Lim
  Bar
  DSV
  ILVO/Bar
  DLF
  Car/DLF
  
  2-6
  3-6
  5-6
  2-6
  2-6
  2-6
  4-6
  1-6
  4-6
  
  8.1
  8.0
  8.1
  8.1
  8.1
  8.1
  7.9
  7.6
  8.0
  
  7.6
  7.4
  7.4
  7.5
  7.9
  7.6
  7.5
  7.5
  7.6
  
  9.0
  8.1
  8.4
  8.7
  8.1
  8.6
  7.9
  8.1
  8.7
  
  104
  104
  100
  104
  104
  101
  105
  106
  98
  
  98
  98
  103
  96
  102
  100
  96
  92
  94
  
  99
  99
  99
  97
  98
  98
  98
  96
  93
  
  101
  101
  99
  99
  101
  99
  99
  98
  96
  
  ILVO/DLF
  
  2-6
  
  8.0
  
  7.0
  
  8.5
  
  102
  
  103
  
  103
  
  102
  
  ILVO/Bar
  
  2-6
  
  8.2
  
  (6.9)
  
  8.7
  
  105
  
  106
  
  101
  
  102
  
  4.1
  
  2.4
  
  12.3
  
  13.8
  
  Kweker /
  vertegenwoordiger
  
  Gemiddelde
  doorschietdatum
  
  Drogestofopbrengst in
  verhoudingsgetallen
  ____________________________
  
  Rassenlijstrassen
  Diploïde rassen
  Rossera
  Barimero
  Bovini
  Humbi 1
  Candore
  Romark
  Zenital
  Melluck
  Bartombo
  Tomaso
  Burlina 1
  Jalinas
  Nieuwe rassen
  Barnewton
  Manchester
  Thomas
  Barhoney
  Melonora
  Mahony
  Maiko
  Tottenham
  Nieuw in Rassenlijst 2017
  Rossimonte
  Barbitol
  Tetraploïde rassen
  Dromara
  Meracoli
  Estrada
  Alcander
  Barpasto
  Rivaldo
  Meltador
  Polim
  Bocage
  Nieuwe rassen
  Melbolt
  Nieuw in Rassenlijst 2017
  Melkana
  100 = ...  ton ds/ha
  
  6 | Wageningen Livestock Research Rapport 991
  
  Vervolg ENGELS RAAIGRAS LAAT DOORSCHIETEND
  Overzicht van de raseigenschappen
  
  eerste snede
  
  tweede snede
  
  jaargemiddelde
  beweidingsproefvelden
  
  jaargemiddelde
  maaiproefvelden
  
  100 = ...  ton ds/ha Resistentie tegen kroonroest 2012 2012 2012 2013 2013 2013 2013 2013 2013 2013 Wintervastheid Tetraploïde rassen DLF LFT-9276 Trimelko (DLF LFT-8561) Alcazar (TT 32) Rolinde (ELp 04-713) 13LPT 214 TI 47 LMG LFT-41317 DLF LFT-42487 Thegn (DLF LFT-41233) Kassian (LMG LFT-4009) Standvastigheid 2012 2012 2012 2012 2012 2012 2012 2012 2012 2012 2013 2013 2013 2013 2013 2013 2013 2013 Gemiddelde doorschietdatum Rassen in onderzoek Diploïde rassen Zalando (ELp 04-603) Sunderland (12LPD 117) Doutzen (12LPD 129) Liverlpool (12LPD 120) DI 174 DLF LFD-7931A Sadonne (LMG LFD-62880) Evocative (DLF LFD-62699) Tavaris (DLF LFD-62896) Cabrau (DI 171) Caminero (ELp 060582) 13LPD 132 13LPD 138 ILVO 135490 ILVO 135773 Jasmund (SLM22301/07) LMG LFD-52764 DLF LFD-42477 1 2 3 4 5 6 7 8 DSV Bar Bar Bar Car/VDS DLF DLF/Lim DLF DLF Car/Lim DSV Bar Bar ILVO/Bar ILVO/Bar NPZ/VDS DLF/Lim DLF 30-5 3-6 8-6 4-6 31-5 24-5 29-5 4-6 29-5 31-5 5-6 10-6 5-6 5-6 1-6 3-6 1-6 29-5 7.7 8.2 8.3 8.3 7.8 7.1 8.1 7.7 8.1 8.1 8.3 8.1 8.1 8.3 8.2 8.2 8.1 8.0 (7.6) (7.6) (7.5) (7.2) (6.7) (5.5) (7.3) (7.1) (7.2) (6.4) - 7.8 7.4 7.9 7.7 8.0 6.0 7.9 8.0 8.3 8.5 8.2 7.3 7.7 7.9 8.0 7.0 7.7 7.7 104 97 96 101 102 115 103 97 99 102 94 85 99 95 100 101 100 104 91 99 108 97 85 73 87 106 89 83 96 108 90 103 94 96 96 91 99 99 100 100 94 99 101 100 98 99 97 99 97 97 100 99 102 100 99 97 100 97 93 96 99 97 95 96 97 97 94 99 98 98 100 100 DLF DLF Car/Lim DSV Bar Car/Lim DLF/Lim DLF DLF DLF/Lim 1-6 7-6 6-6 2-6 6-6 1-6 26-5 31-5 2-6 2-6 7.2 8.1 8.0 8.0 8.0 8.2 7.8 7.7 7.8 7.9 (7.1) (7.5) (7.4) - 8.5 8.4 8.9 9.0 8.8 8.7 8.7 6.5 8.6 8.3 96 98 102 103 97 111 110 105 105 105 109 103 92 100 91 90 91 94 106 97 95 97 97 99 95 99 102 98 104 100 94 99 97 98 97 100 100 99 103 101 4.1 2.4 12.3 13.8 Kweker / vertegenwoordiger 1e jaar onderzoek Drogestofopbrengst in verhoudingsgetallen ____________________________ Wageningen Livestock Research Rapport 991 |7 ENGELS RAAIGRAS MIDDENTIJDS Overzicht van de raseigenschappen Standvastigheid Wintervastheid Resistentie tegen kroonroest eerste snede tweede snede jaargemiddelde beweidingsproefvelden jaargemiddelde maaiproefvelden 1 2 3 4 5 6 7 8 DLF DSV DSV DLF/Lim DSV DSV DSV DLF DLF 29-5 22-5 30-5 25-5 22-5 22-5 22-5 28-5 25-5 8.2 8.2 7.9 8.1 8.2 8.3 8.6 7.9 8.1 7.0 7.1 6.9 6.6 6.8 6.7 6.9 6.5 7.0 8.1 7.6 8.0 7.8 7.2 7.8 7.5 8.0 7.9 96 104 95 97 106 99 98 97 97 100 92 110 106 89 100 97 94 96 101 100 101 100 101 99 98 98 97 101 101 102 101 98 99 99 98 97 DLF DSV DLF DSV ILVO/Bar 29-5 29-5 31-5 23-5 23-5 8.2 8.6 8.3 8.4 8.4 6.5 7.5 7.5 7.3 6.8 8.4 8.0 8.3 7.6 8.3 105 95 97 106 103 103 108 100 103 89 108 102 101 106 101 103 101 97 103 101 DLF Bar Bar DSV DSV DSV Car/Lim Car/VDS DLF DLF/Lim ILVO/Bar DLF DSV DSV 27-5 28-5 28-5 22-5 22-5 26-5 29-5 21-5 28-5 31-5 24-5 25-5 24-5 23-5 7.9 8.2 8.1 7.9 8.1 7.8 8.0 7.8 7.6 8.1 8.1 7.8 7.9 7.7 7.6 7.8 7.8 7.7 7.7 7.1 7.2 7.5 7.4 7.3 7.0 7.5 7.5 7.5 8.6 8.6 9.0 8.8 8.5 8.7 8.6 8.6 8.7 8.3 8.5 8.1 8.3 7.7 105 96 99 103 105 101 98 103 99 90 96 101 98 103 99 113 104 94 99 103 107 91 99 117 103 106 103 99 101 100 99 99 98 98 98 98 98 98 97 97 97 96 102 101 100 100 101 101 98 97 98 101 100 100 98 99 Bar DLF 30-5 24-5 7.9 8.0 (7.1) (7.5) 9.0 8.8 99 100 108 99 101 100 102 99 4.8 2.1 12.6 14.1 Kweker / vertegenwoordiger Gemiddelde doorschietdatum Drogestofopbrengst in verhoudingsgetallen ____________________________ Rassenlijstrassen Diploïde rassen Abosan 1 Arsenal Kaiman Massimo Toronto Trenio Chicago Domiatti 1 Option Nieuwe rassen Sputnik Arnando Kiani Arelio Melspring Tetraploïde rassen Diwan Barfamos Barcampo Binario Maurizio Trivos Hurricane Activa Channi 1 Novello Melverde Besser Pomposo Aventino Nieuw in Rassenlijst 2017 Briant Vifelt 100 = ... ton ds/ha
  
  8 | Wageningen Livestock Research Rapport 991
  
  Vervolg ENGELS RAAIGRAS MIDDENTIJDS
  Overzicht van de raseigenschappen
  
  Rassen in onderzoek
  Diploïde rassen
  Barextend (12LPD 115)
  Fabiola (DLF LFD-62840)
  DLF LFD-62613
  Praetorian (DLF LFD-62846)
  RGAS 775
  BA 14087
  Lanzaco (ELp 04-604)
  13LPD 108
  13LPD 117
  13LPD 3055
  DLF LFD-7030
  Wisram (DLF LFD-8511)
  DLF LFD-21496
  Tetraploïde rassen
  DLF LFT-9075
  Olive (LMG LFT-9328)
  Federer (LMG LFT-64764)
  TRAS 891
  13LPT 203
  13LPT 204
  Aberclyde (Ba13940)
  Abergain (Ba13798)
  Magena (ILVO 132891)
  DLF LFT-44461
  DLF LFT-74626
  Arapho (DLF LFT-74925)
  Velonit (DLF LFT-54636)
  100 = ...  De missie van Wageningen University & Research is ‘To explore the potential of
  
  Rapporttitel Verdana 22/26
  Maximaal 2 regels
  Subtitel Verdana 10/13
  Maximaal 2 regels
  
  nature to improve the quality of life’. Binnen Wageningen UR bundelen 9
  gespecialiseerde onderzoeksinstituten van stichting DLO en Wageningen
  University hun krachten om bij te dragen aan de oplossing van belangrijke vragen
  in het domein van gezonde voeding en leefomgeving. Met ongeveer 30
  vestigingen, 6.000 medewerkers en 10.000 studenten behoort Wageningen UR
  wereldwijd tot de aansprekende kennisinstellingen binnen haar domein. De
  integrale benadering van de vraagstukken en de samenwerking tussen
  verschillende disciplines vormen het hart van de unieke Wageningen aanpak.
  Namen Verdana 8/13
  Maximaal 2 regels
  
  CONFIDENTIAL.
  