text: Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  Kroniek ondernemingsstrafrecht
  Eerste helft 2020
  
  Prof. mr. H.J.B. Sackers (red.), mr. J. Boonstra-Verhaert, mr. dr. S.S. Buisman, mr. A.A. Feenstra, mr. K.M.T. Helwegen,
  mr. dr. I. Koopmans, mr. V.S.Y. Liem, prof. mr. M. Nelemans, mr. dr. J.S. Nan, mr. dr. E. Sikkema,
  mr. dr. drs. B. van de Vorm en mr. dr. W.S. de Zanger
  
  Inleiding
  192
  
  Prof. mr. H.J.B. Sackers (red.)
  Men zou verwachten dat de consequenties van de lockdown die als gevolg van de uitbraak van het COVID-19virus tot sluiting van de gerechtsgebouwen leidde en
  volgens sommige bronnen een achterstand in de behandeling van 30.000 tot 50.000 niet-geprioriteerde strafzaken heeft opgeleverd, tot een summiere kroniek van het
  ondernemingsstrafrecht over de eerste helft van 2020
  zou hebben geleid. Niets is minder waar. Sterker nog,
  het strafrecht werd de afgelopen zes maanden zelfs verrijkt met nieuwe begrippen, zoals de coronahoester, de
  trouwstoetmepper, de zendmastbrand en de mondkapjesfraude. Ondertussen startte het MH17-proces, liep
  het Marengo-proces gewoon door en beloofde het feit
  dat politie en justitie steeds meer versleutelde chatdiensten hebben weten te kraken, weinig goeds voor de georganiseerde misdaad.
  Op de gebruikelijke wijze wordt hierna weer per rubriek
  van de relevante ontwikkelingen uit het ondernemingsstrafrecht verslag gedaan. Met de toevoeging in deze
  aflevering van een nieuwe rubriek ‘Europees strafrecht’
  is een verdere verbreding en verdieping van de kroniek
  beoogd. Van ‘eigen bodem’ zijn het vooral de activiteiten van de wetgever die in de afgelopen periode de aandacht trekken. Voor zover ze niet hierna in de diverse
  rubrieken aan de orde komen, zijn voor de in deze kroniek geïnteresseerde lezer de volgende wetten en wetsvoorstellen vermeldenswaard.
   Kort voor het zomerreces accepteerde de Eerste Kamer
  de wijziging van het Wetboek van Strafvordering en de
  TBS&H 2020 | nr. 4
  
  Wet wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging geldelijke sancties en beslissingen tot confiscatie in verband
  met de uitvoering van Verordening (EU) nr. 2018/1805
  van het Europees Parlement en de Raad van 14 november 2018 inzake de wederzijdse erkenning van bevriezingsbevelen en confiscatiebevelen (PbEU 2018,
  L 303/1). 1 Als Wet van 1 juli 2020 verschenen de wijzigingen in het Staatsblad.2 Beoogd is de samenwerking
  tussen de lidstaten op het gebied van de bevriezing en
  de confiscatie van de opbrengsten van misdrijven en de
  bestrijding van georganiseerde criminaliteit verbeterd.
  Een bevriezingsbevel is een beslissing ter voorkoming
  van vernietiging, verwerking, verplaatsing, overdracht
  of vervreemding van voorwerpen met het oog op de
  confiscatie ervan. Een confiscatiebevel is een onherroepelijke straf of maatregel, opgelegd door een rechtbank
  in verband met een strafbaar feit, die leidt tot definitieve
  ontneming van voorwerpen. Voorwerpen zijn goederen
  die opbrengst zijn van een strafbaar feit, hulpmiddelen
  voor een strafbaar feit of onderworpen aan confiscatie
  door toepassing van andere confiscatiebevoegdheden.
  Aanhangig zijn de (initiatief)wetsvoorstellen tot
  wijziging van de Wet milieubeheer en het Wetboek van
  Strafrecht in verband met de invoering van een vuurwerkverbod voor consumenten; de wijziging van het
  Wetboek van Strafrecht in verband met het beperken
  van de mogelijkheden om een taakstraf op te leggen bij
  geweld tegen personen met een publieke taak (Wet uitbreiding taakstrafverbod), en de aanpassing van enkele
  wetten ter uitvoering van de Verordening (EU)
  2017/1939 van de Raad van 12 oktober 2017 betreffende
  1.
  2.
  Kamerstukken 35402.
  Stb. 2020, 291.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006004007
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  nauwere samenwerking bij de instelling van het Europees Openbaar Ministerie (Invoeringswet EOM).3 Voor
  een bespreking van dit laatste wetsvoorstel wordt
  verwezen naar de hieronder opgenomen rubriek ‘Europees strafrecht’.
  Verder verschenen enkele vermeldenswaardige conceptwetsvoorstellen. Te noemen zijn het wetsvoorstel ter
  implementatie van Richtlijn (EU) 2019/2034 van het
  Europees Parlement en de Raad van 27 november 2019
  betreffende het prudentiële toezicht op beleggingsondernemingen (PbEU 2019, L 314), en het wetsvoorstel
  uitvoeringswet cyberbeveiligingsverordening.4 Voorts
  valt nog te wijzen op het wetsvoorstel Implementatiewet
  registratie uiteindelijk belanghebbenden van trusts en
  soortgelijke juridische constructies.5
  Van meer commuun strafrechtelijke aard is het conceptvoorstel ‘Wet seksuele misdrijven’. Dit concept moderniseert de strafbaarstellingen van seksuele en seksueel
  getinte misdrijven in het Wetboek van Strafrecht. Er
  worden nieuwe strafbaarstellingen toegevoegd (seks
  tegen de wil, seksuele intimidatie en sexchatting).
  Bestaande strafbaarstellingen, zoals van verkrachting,
  worden geherformuleerd en op onderdelen aangescherpt. Ook worden er maximumstraffen verhoogd. In
  dezelfde strafverzwarende lijn liggen de conceptvoorstellen die moeten leiden tot de invoering van een ‘discriminatoir oogmerk’ en leeftijdsdiscriminatie.
  Ten slotte heeft de minister zijn eerdere voornemen tot
  uitvoering gebracht en een besluit genomen waarmee
  lachgas op lijst II van de Opiumwet wordt geplaatst.
  Fiscaal strafrecht
  Verzorgd door mr. A.A. Feenstra
  HR 28 januari 2020, ECLI:NL:HR:2020:121
  De Hoge Raad heeft in de eerste helft van 2020 duidelijkheid verschaft over de vraag of de fiscale feiten in
  artikel 69 lid 2 AWR slechts strafbaar zijn indien die
  worden verricht door degene op wie de kwaliteit van
  aangifte- of inhoudingsplichtige rust (kwaliteitsdelict).
   De tekst van artikel 69 AWR heeft de rechtspraak lange
  tijd verdeeld gehouden of sprake is van een kwaliteitsdelict dan wel dat iedereen kan worden vervolgd op grond
  van artikel 69 lid 2 AWR wanneer een onjuiste of onvolledige belastingaangifte wordt gedaan, ook als het niet
  de eigen belastingplicht betreft en ook als geen aangifteverplichting bestond omdat geen uitnodiging tot het
  
  3.
  4.
  5.
  Achtereenvolgens Kamerstukken 35386, 35528 en 35429.
  Hiermee wordt Verordening 2019/811 van 17 april 2019 inzake Enisa
  (het agentschap van de EU voor cyberbeveiliging), en inzake de certificering van de cyberbeveiliging van informatie- en communicatietechnologie en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 526/2013 (de cyberbeveiligingsverordening) geïmplementeerd.
  Dit wetsvoorstel strekt tot implementatie van de verplichting tot het bijhouden en centraal registreren van informatie over uiteindelijk belanghebbenden (ultimate beneficial owners) van trusts en soortgelijke juridische constructies. Deze verplichting vloeit voort uit de gewijzigde vierde
  anti-witwasrichtlijn.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006004007
  
  doen van aangifte eraan vooraf is gegaan. Deze materie
  kwam eerder aan de orde in HR 17 oktober 2006,
  ECLI:NL:2006:AU8286, alsmede in HR 5 juli 2011,
  ECLI:NL:HR:2011:BP3746, en in HR 12 juli 2011,
  ECLI:NL:HR:2011:BQ3673.
  In de recente strafzaak uit 2020 heeft de verdachte de
  administratie verzorgd en de belastingaangiften gedaan
  van de eenmanszaak van zijn echtgenote. De aangiften
  waren evenwel onjuist. De verdachte werd vervolgd
  voor het (mede)plegen van het opzettelijk doen van
  onjuiste of onvolledige belastingaangiften op naam van
  een ander. Het hof heeft de verdachte vrijgesproken.
  Tegen die vrijspraak stelde het OM cassatieberoep in.
   A-G Vegter concludeerde dat artikel 69 lid 2 AWR geen
  impliciet kwaliteitsdelict oplevert. De Hoge Raad ziet
  dit echter anders:
  ‘Artikel 69, tweede lid, AWR is gericht tot degene die een
  “bij de belastingwet voorziene aangifte” onjuist of onvolledig doet. Als pleger van het onjuist of onvolledig doen
  van een bij de belastingwet voorziene aangifte moet
  daarom worden aangemerkt degene die tot het doen van
  de aangifte gehouden is (vgl. over een geval waarin deze
  aangifteplicht rustte op een vennootschap en derhalve
  niet op de persoon die namens de vennootschap de aangifte feitelijk had gedaan: HR 17 oktober 2006,
  ECLI:NL:HR:2006:AU8286, r.o. 3.3). Die gehoudenheid tot het doen van aangifte kan worden vastgesteld
  bij eenieder die tot het doen van aangifte is uitgenodigd
  als voorzien in artikel 8, eerste lid, AWR. De omstandigheid dat de in artikel 8, eerste lid, AWR bedoelde uitnodiging tot het doen van aangifte (nog) niet was ontvangen, staat op zichzelf beschouwd niet in de weg aan het
  oordeel dat sprake is van een “bij de belastingwet voorziene aangifte” in de zin van artikel 69, tweede lid,
  AWR (vgl. HR 5 juli 2011, ECLI:NL:HR:
  2011:BP3746, r.o. 2.3, en HR 12 juli 2011,
  ECLI:NL:HR:2011:BQ3673, r.o. 4.2). Mede gelet op
  de hiervoor weergegeven parlementaire geschiedenis van
  de thans in artikel 69, tweede lid, AWR opgenomen
  strafbaarstelling kan een als aangifte ingediende gegevensdrager uitsluitend worden aangemerkt als een “bij de
  belastingwet voorziene aangifte” indien die aangifte is
  gedaan door degene op wiens belasting- of betalingsplicht
  die aangifte betrekking heeft, of door degene die uit hoofde van de artikel 42 tot en met 44 AWR als vertegenwoordiger van de belasting- of betalingsplichtige kan
  optreden.’
  Kortom, artikel 69 lid 2 AWR is een kwaliteitsdelict. In
  dit verband is nog interessant te vermelden dat vanaf
  1 januari 2020 het indienen van een aangiftebiljet zonder
  voorafgaande uitnodiging tot het doen van een aangifte,
  op grond van artikel 9 lid 4 AWR, wordt beschouwd als
  het op uitnodiging doen van een aangifte. Als gevolg
  daarvan kan dus ook zonder een uitnodiging tot het
  doen van aangifte sprake zijn van een opzettelijk onjuist
  of onvolledig gedane aangifte als bedoeld in artikel 69
  lid 2 AWR. Op dit moment bestaat nog geen regeling
  
  TBS&H 2020 | nr. 4
  
  193
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  voor aangiftebelastingen.  194
  
  HR 19 mei 2020, ECLI:NL:HR:2020:896
  In het cassatiemiddel van deze procedure wordt erover
  geklaagd dat het hof bij de strafoplegging ten onrechte
  rekening heeft gehouden met onjuiste belastingaangiften
  die niet aan de verdachte ten laste zijn gelegd. Hierover
  heeft A-G Knigge een uitvoerige conclusie geschreven
  met als advies het cassatieberoep gegrond te verklaren.
   Ook hier oordeelt de Hoge Raad anders. Het hof heeft
  bewezen verklaard dat de verdachte feitelijk leiding
  heeft gegeven aan het medeplegen van het door een
  rechtspersoon opzettelijk indienen van negen onjuiste
  aangiften. Het hof heeft vastgesteld dat het ging om
  repeterende, maandelijkse aangiften omzetbelasting die
  de verdachte door zijn boekhouder liet opmaken, en dat
  van in het totaal 32 belastingaangiften negen representatieve belastingaangiften in de tenlastelegging en bewezenverklaring zijn vermeld. Het hof heeft voorts vastgesteld dat ook de 23 niet in de tenlastelegging genoemde
  belastingaangiften deel uit maken van het dossier en tijdens het voorbereidend onderzoek aan de verdachte zijn
  voorgehouden. Het hof heeft ook deze 23 belastingaangiften bij de strafoplegging betrokken. Het hof heeft
  daarbij overwogen dat met het betrekken van deze
  32 belastingaangiften in de strafmaat ervan mag worden
  uitgegaan dat geen vervolging meer zal plaatsvinden ten
  aanzien van de 23 niet in de tenlastelegging genoemde
  belastingaangiften, en voorts dat het niet aannemelijk is
  (geworden) dat de verdachte op deze wijze in zijn verdediging is geschaad. Met betrekking tot de 23 niet in de
  tenlastelegging genoemde belastingaangiften heeft het
  hof vastgesteld dat niet is betwist dat deze aangiften
  onjuist waren. Voor zover de verdachte heeft betwist dat
  hij de 23 niet in de tenlastelegging genoemde onjuiste
  aangiften heeft laten indienen, heeft het hof deze
  betwisting ‘volstrekt ongeloofwaardig’ geacht. Het hof
  heeft daarbij overwogen dat gebleken is van een structureel patroon met een omvangrijk karakter. Daarmee
  heeft het hof de 23 aangiften waarop de bewezenverklaring geen betrekking had, volgens de Hoge Raad
  kennelijk beschouwd als omstandigheden waaronder het
  bewezen verklaarde feit is begaan. Dat oordeel getuigt
  niet van een onjuiste rechtsopvatting, zodat het cassatieberoep ongegrond wordt verklaard.
   Hof ’s-Hertogenbosch 11 februari 2020,
  ECLI:NL:GHSHE:2020:404
  
  De verdachte deed zowel in 2013 als in 2014 een beroep
  op de inkeerregeling. De tweede inkeer betreft een
  vermogen van circa € 1,5 miljoen dat is ondergebracht
  bij de HSBC Bank in Zwitserland. Als blijkt dat verdachte geen openheid van zaken geeft over het aanvangsvermogen op de Zwitserse bankrekening wordt
  een strafrechtelijk onderzoek op grond van witwassen
  gestart. Het lijkt erop alsof het feit dat de partner van
  verdachte een coffeeshop heeft hiermee verband houdt,
  maar dat wordt door het Openbaar Ministerie betwist.
   Rechtbank Oost-Brabant veroordeelt de verdachte
  TBS&H 2020 | nr. 4
  
  wegens gewoontewitwassen tot een (deels) onvoorwaardelijke gevangenisstraf en verbeurdverklaring van het
  vermogen, waarna hoger beroep wordt ingesteld. In
  hoger beroep wordt in het kader van de ontvankelijkheid
  van het Openbaar Ministerie onder meer gesteld dat de
  vervolgingsuitsluitingsgrond van artikel 69 lid 3 AWR
  van toepassing is. Het hof gaat daarin niet mee. Het
  tweede inkeerverzoek van de verdachte was niet rechtsgeldig omdat zij geen enkele toelichting heeft gegeven
  op het beginvermogen van de bankrekening. Het
  Hof ’s-Hertogenbosch stelt vast dat onvoldoende bewijs
  aanwezig is om een rechtstreeks verband te leggen
  tussen het vermogen en een bepaald misdrijf, maar dat
  de vastgestelde feiten en omstandigheden een vermoeden van witwassen rechtvaardigen. In dat geval mag van
  de verdachte een voldoende concrete en verifieerbare en
  op voorhand een niet hoogst onwaarschijnlijke verklaring worden verwacht. Het maakt niet uit dat onterecht
  een informatiebeschikking aan de verdachte is opgelegd
  met daarin de sommatie om alsnog te verklaren over de
  herkomst van het vermogen (zie V-N 2019/8.15). De
  verdachte heeft namelijk nimmer een verklaring afgelegd, zodat van enig nadeel geen sprake is. Dat maakt
  dat het niet anders kan zijn dan dat het vermogen uit
  enig misdrijf afkomstig is. Het beroep op de kwalificatie-uitsluitingsgrond wordt afgewezen, omdat de vindplaats en herkomst van het aanvangsvermogen is verhuld door het te storten op een Zwitserse bankrekening,
  een land met een bankgeheim, en later nog over te
  maken naar een andere Zwitserse bankrekening. Hierover wordt door feitenrechters overigens verschillend
  geoordeeld (zie Hof Amsterdam 28 september 2017,
  ECLI:NL: GHAMS:2017:3948). In het kader van de
  straftoemeting wordt onder meer meegewogen dat de
  verdachte uit eigen beweging het vermogen heeft
  gemeld en dat de navorderingsaanslagen zijn voldaan.
   De verdachte krijgt daarom een voorwaardelijke celstraf
  van zes maanden, alsmede een taakstraf van 220 uur
  (subsidiair 110 dagen hechtenis met aftrek van het voorarrest). Anders dan de rechtbank oordeelt het hof dat de
  verdachte alle belastingaanslagen reeds voldaan heeft,
  zodat de verbeurdverklaring van een banksaldo op een
  bankrekening in Nederland niet opportuun is. Vanwege
  een mogelijke ontnemingsprocedure wordt ook de verbeurdverklaring van het Zwitserse vermogen niet
  opportuun geacht.
  Hof ’s-Hertogenbosch 11 februari 2020,
  ECLI:NL:GHSHE:2020:421
  
  De verdachte in deze zaak doet geen belastingaangifte
  over het jaar 2014. Over de jaren 2010 tot en met 2013
  zijn evenmin (tijdig) aangiften gedaan. Dit heeft geleid
  tot ambtshalve aanslagen met boetes. Voor het niet
  indienen van de belastingaangifte over het jaar 2014
  wordt besloten om het over een andere boeg te gooien
  en de verdachte strafrechtelijk te vervolgen. Bij het politieverhoor verklaart de verdachte dat hij en zijn vrouw
  gezondheidsklachten hebben en dat hij in de veronderstelling verkeerde dat zijn boekhouder uitstel had
  gevraagd. De Rechtbank Limburg veroordeelt de verdoi: 10.5553/TBSenH/229567002020006004007
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  dachte tot een (deels voorwaardelijke) taakstraf van
  60 uur. De verdachte wordt bovendien verplicht om alsnog aangifte te doen over 2014 tot en met 2016. In hoger
  beroep oordeelt het Hof ’s-Hertogenbosch dat de verdachte pas een strafrechtelijk verwijt kan worden
  gemaakt na afloop van de in de aanmaning gestelde
  termijn voor het alsnog – vóór 12 november 2015 – doen
  van de aangifte. De ten laste gelegde periode ziet ten
  onrechte op de periode van 1 mei 2015 tot en met
  11 november 2015. Daarom wordt de verdachte vrijgesproken.
   Hof Amsterdam 3 juni 2020, ECLI:NL:GHAMS:
  2020:1453
  
  In deze zaak is de verdachte vervolgd voor het feitelijk
  leidinggeven aan het opzettelijk onjuist of onvolledig
  doen van aangiften omzetbelasting door de vennootschap. Het hof verwerpt alle verweren omtrent de nietontvankelijkheid van het OM wegens het una viabeginsel en het beroep op artikel 69 lid 4 AWR. Ook
  meent het hof dat wel degelijk sprake is van een onjuist
  ingediende belastingaangifte, ook al is deze te laat
  ingediend en bepleit de verdediging dat deze dus als
  bezwaarschrift moet worden aangemerkt. Niettemin
  komt het hof tot een vrijspraak wegens het ontbreken
  van opzet bij de vennootschap. Er is naar het oordeel
  van het hof binnen de vennootschap geen beleid, werkproces of feitelijke gang van zaken waarmee een aanmerkelijke kans bestond dat opzettelijk onjuiste aangifte
  omzetbelasting werd gedaan én die kans willens en
  wetens is aanvaard. Bij gebreke van opzet bij de
  vennootschap moet ook de verdachte worden vrijgesproken.
  Aangifte tegen de Belastingdienst
  Ten slotte kan niet onvermeld blijven dat het ministerie
  van Financiën op 19 mei 2020 aangifte heeft gedaan
  tegen de Belastingdienst wegens knevelarij en beroepsmatige discriminatie. Meer hierover is te lezen in het
  artikel van Sikkema in deze editie van het tijdschrift.
   Financieel strafrecht
  
  tussen publieke en private partijen.7 Daarbij hoort ook
  de uitbreiding van (inter)nationaal opererende samenwerkingsverbanden tussen diverse instellingen.8 Op
  24 april 2020 kondigde de minister van Justitie en Veiligheid een structurele financiering aan van het brede
  offensief tegen de georganiseerde, ondermijnende criminaliteit, onder het adagium ‘oprollen, afpakken en
  voorkomen’.9 Na een eenmalige investering van
  110 miljoen euro in het najaar van 2019, zal dit in 2021
  oplopen tot een bedrag van 141 miljoen euro. In 2022
  zal er structureel 150 miljoen euro vrijkomen voor de
  intensivering van de fenomeengerichte aanpak.10 Inmiddels is ook een Multidisciplinair Interventie Team
  (‘MIT’) begonnen, bestaande uit een samenwerkingsverband tussen de politie, het OM, de FIOD, KMar,
  Douane en Belastingdienst en andere (inter)nationale
  handhavings-, toezichts- en opsporingsdiensten. Doel is
  het verband te laten uitgroeien tot een zelfstandig
  (inter)nationaal opererend team van ruim 400 specialisten op het gebied van intelligence, digitale en financiële
  opsporing.11 Het team zal zich met name focussen op
  het onderzoek naar onderliggende financiële structuren
  en het ontwrichten van criminele bedrijfsprocessen.12
  Naast de nationale samenwerkingsverbanden, is een toename in internationale samenwerking waar te nemen. Zo
  opereren sinds 2019 onder meer Europol, het World
  Economic Forum en Refinity gezamenlijk onder de
  Global Coalition to Fight Financial Crime. De verschillende deelnemende partijen aan de coalitie, waaronder
  Atlantic Council, Crime Stoppers International, European Banking Federation, Europol en Global Financial
  Integrity, verwachten daarbij voor publieke en private
  belanghebbenden een handvat te vormen voor een doeltreffender aanpak van financiële criminaliteit.13 Verder
  is de afgelopen jaren een steeds grotere rol weggelegd
  voor publiek-private samenwerking, alsmede private
  samenwerking tussen financiële ondernemingen onderling. DNB heeft het afgelopen jaar regelmatig gewezen
  op het belang van dergelijke samenwerkingen.14 Het
  sleutelwoord daarbij is telkens een betere informatieuitwisseling tussen de verschillende partijen. In dat verband valt onder meer te wijzen op de pilot voor een
  Serious Crime Task Force die eind 2019 is opgezet door
  het FEC en wordt voorgezeten door DNB. Verder wij-
  
  Verzorgd door mr. V.S.Y. Liem en prof. mr. M. Nelemans
  In deze paragraaf van de kroniek bespreken we vier
  actualiteiten op het gebied van het financieel strafrecht:
  samenwerking in toezicht en opsporing; handhaving;
  cryptovaluta en witwassen; en fraude in het digitale
  domein.6
  
  7.
   8.
  Samenwerking in toezicht en opsporing
  
  Kenmerkend voor een fenomeengerichte aanpak van
  (georganiseerde) financiële criminaliteit in het afgelopen
  half jaar is de aandacht voor de versterking van de
  samenwerking tussen publieke partijen onderling en
  
  9.
  10.
  11.
  12.
  13.
  6.
  Wij danken Juliëtte Boeser voor de assistentie bij deze bijdrage.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006004007
  
  14.
  Jaarverslag DNB 2019 (te vinden op https://www.dnb.nl/binaries/
  jaarverslag-dnb-2019_tcm46-387865.pdf), p. 54; zie ten aanzien van
  de witwasbestrijding meer specifiek: D.J. Stahile, ‘De witwasbestrijding
  in Nederland: samen werken in 2020’, TvCO februari 2020, p. 18-19.
  Brief van de minister van Justitie en Veiligheid ‘Structurele financiering
  van het brede offensief tegen georganiseerde ondermijnende criminaliteit’ van 24 april 2020, p. 4.
  Ibid., p. 3.
  Ibid., p. 1.
  Brief van de minister van Justitie en Veiligheid ‘Uitwerking breed offensief tegen georganiseerde ondermijnende criminaliteit’ van 18 juni
  2020, p. 4-6.
  Ibid., p. 5.
  Zie
  https://www.bijzonderstrafrecht.nl/home/coalition-to-fight-finan
  cial-crime.
  Jaarverslag DNB 2019, p. 54.
   TBS&H 2020 | nr. 4
  
  195
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  zen we op het bankeninitiatief voor een gezamenlijke
  transactie monitoring utility.15
  In de aanpak van financiële criminaliteit, heeft de poortwachter een belangrijke rol.16 De transactie met ING en
  het onderzoek bij ABN Amro hebben voor het nodige
  bewustzijn in de financiële sector gezorgd. Echter,
  volgens DNB voldoen niet alle onder toezicht staande
  instellingen op dit moment aan de vereisten van onder
  meer de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft).17 Het toezicht ten aanzien
  van deze poortwachters zal de komende tijd derhalve
  scherp blijven. Verder zullen meer poortwachters onder
  het toezicht gaan vallen. Zo moeten crypto-instellingen
  per 21 mei 2020 voldoen aan (1) de verplichtingen die
  gelden onder de Wwft,18 (2) de vereisten van interne en
  integere bedrijfsvoering, en (3) een registratieplicht bij
  DNB.19
  Handhaving
  Te wijzen valt op drie ontwikkelingen op het terrein van
  handhaving: (1) de consultatie voor een geactualiseerde
  versie van het handhavingsbeleid van de AFM en DNB;
  (2) de stand van zaken rondom hoge transacties door het
  OM; en (3) de artikel 12 Sv-procedure door benadeelden van beleggingsfraude.
   •
  
  196
  
  Consultatie voor geactualiseerd handhavingsbeleid
  AFM en DNB
  
  In januari 2020 is de Nota inzake het handhavingsbeleid
  van de AFM en DNB geactualiseerd en ter consultatie
  voorgelegd.20 Een dergelijk geactualiseerd handhavingsbeleid is te verwelkomen. Echter, het zou wenselijk zijn
  om na twee rondes van min of meer graduele aanpassingen het handhavingsbeleid enigszins verder uit te diepen zodat het meer toekomstbestendig wordt. Zo kan
  een verdere concretiseringsslag worden gemaakt. Verder
  zou het handhavingsbeleid aandacht kunnen besteden
  aan het beleid van de toezichthouders rondom (1) flexibiliteit en consensualiteit in de handhaving, (2) de
  samenwerking met het OM, en (3) de inzet van externe
  15.
  16.
  17.
  18.
  19.
  20.
  M. Nelemans & G.M. Verhage, ‘De Transactie Monitoring Utility: Private samenwerking in de strijd tegen witwassen’, TBS&H 2019/4,
  p. 255.
  Jaarverslag AFM 2019 (te vinden op https://www.afm.nl/nl-nl/nieuws/
  2020/april/jaarverslag-2019), p. 32.
  DNB is scherp op de poortwachtersfunctie: zie Jaarverslag DNB 2019,
  p. 53.
  A.B. Schoonbeek & J.M. van Poelgeest, ‘Nadere beschouwing over witwasrisico’s bij gebruik van cryptovaluta en de impact van regulering’,
  TvCO februari 2020, p. 97-98. Hieronder vallen onder meer het verrichten van een (integriteits)risicoanalyse, het inrichten van risicomanagement met een beleidsbepaler en complianceofficer, het risicogebaseerd verrichten van cliëntenonderzoek, het monitoren van zakelijke
  relaties en het melden van ongebruikelijke transacties aan de FIUNederland.
  Hieronder vallen onder meer de risico-integriteitsanalyse (SIRA) afkomstig uit de Wft en een risico-acceptatiebeleid. Ibid., p. 97-98.
  Zie Consultatieversie Handhavingsbeleid van de Autoriteit Financiële
  Markten en de Nederlandsche Bank, 20 januari 2020, te vinden via
  https://www.toezicht.dnb.nl/binaries/50-238137.pdf.
  Voorlopers
  waren de versies uit 2003 en 2008, te vinden via https://www.dnb.nl/
  en/binaries/nota_handhavingsbeleid_tcm47-144528.pdf respectievelijk
  https://www.afm.nl/~/profmedia/files/afm/convenant/
  handhavingsbeleid-afm-dnb.ashx.
   TBS&H 2020 | nr. 4
  
  deskundigen in handhavingszaken.21 Plaatsen we het
  geactualiseerde handhavingsbeleid in het licht van de
  eerder in deze bijdrage aangestipte ontwikkelingen op
  het gebied van onder andere informatie-uitwisseling,
  datagedreven en risk-based toezicht, (inter)nationaal
  opererende samenwerkingsverbanden en toenemende
  publiek-private samenwerkingsverbanden, dan zou het
  wellicht goed zijn geweest indien het Handhavingsbeleid daarvoor meer aandacht zou hebben gehad.22
  •
  Wijziging aanwijzing hoge transacties
  De inzet van hoge transactie als buitengerechtelijke
  afdoeningsmodaliteit bij complexe, omvangrijke fraudeen corruptiezaken heeft een discussie op gang gebracht
  over de wenselijkheid van de ontstane transactiepraktijk
  van het OM in zijn huidige vorm.23 Op 18 december
  2019 kondigde de minister aan in het kader van de evaluatie van de Wet OM-afdoening dat de hoge transactie
  in het kader van het project Modernisering Wetboek
  van Strafvordering een formele basis krijgt in het Wetboek van Strafvordering. Daarbij zal de wettelijke
  regeling tevens voorzien in een rechterlijke toets op
  zowel de hoge transactie als ontnemingsschikkingen.24
  Inmiddels heeft de minister op 29 juni 2020 de Kamer
  geïnformeerd over de ontwikkeling van voornoemde
  wettelijke regeling.25
  Als voorloper van voornoemde wettelijke regeling, zal
  de OM-Aanwijzing voor hoge transacties gewijzigd
  worden met een tijdelijke regeling. De voorgenomen
  hoge transactie zal door een onafhankelijke commissie
  worden getoetst en niet langer aan de minister van Veiligheid en Justitie worden voorgelegd. Deze onafhankelijke toetsingscommissie zal door het OM worden ingesteld. In ieder geval zal onder meer een oud-rechter
  worden benoemd om plaats te nemen in de toetsingscommissie. Op basis van een drietal stukken, te weten
  het gemotiveerde transactievoorstel, een feitenrelaas
  (inclusief alle toepasselijke strafbepalingen) en het conceptpersbericht zal de commissie bezien of, mede gelet
  op alle omstandigheden van het geval en met inachtneming van de uitgangspunten zoals deze voortvloeien uit
  de Aanwijzing, sprake is van een passende afdoening,
  waartoe het OM in redelijkheid kan besluiten. De toets
  betreft aldus een marginale toets. De toetsingscommissie brengt vervolgens haar advies uit aan het
  College van procureurs-generaal. Naar verwachting zal
  de gewijzigde Aanwijzing rond 1 september 2020 gepubliceerd worden en zal na de zomer een wetsvoorstel tot
  
  21.
   22.
  23.
  24.
  25.
  M. Nelemans & C.A. Doets, ‘Richting toekomstbestendig handhavingsbeleid van de financiële toezichthouders’, TBS&H 2020/2, p. 58.
  Ibid., p. 58
  Zie bijvoorbeeld F. Haijer & E. Sikkema, ‘Amerikanisering van corruptiebestrijding. Buitengerechtelijke afdoening en andere tendensen in de
  handhaving van anticorruptiewetgeving’, TBS&H 2018/2, p. 73; E. Sikkema & W.S. de Zanger, ‘Schikken of beschikken? Buitengerechtelijke
  afdoening van grote en bijzondere strafzaken in een gemoderniseerd
  Wetboek van Strafvordering’, Platform Modernisering Strafvordering,
  februari 2019, p. 4.
  Kamerstukken II 2018/19, 29279, 478.
  Kamerbrief van de minister van Justitie en Veiligheid (‘Kamerbrief over
  wijziging Aanwijzing hoge transacties OM’), d.d. 29 juni 2020, p. 1.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006004007
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  regeling van de rechterlijke toetsing van hoge transacties
  in consultatie gegeven worden.26
  •
  
  Artikel 12 Sv-procedure door benadeelden van
  beleggingsfraude
  
  Het Hof Amsterdam wees in april van dit jaar een arrest
  waarin een bestuurder van de stichtingen die toezicht
  hielden op de door de beklaagde beheerde fondsen naar
  het hof stapte om via een artikel 12 Sv-procedure alsnog
  vervolging af te dwingen van de bestuurder van de
  beleggingsfondsen. Tegen voornoemde beklaagde was
  aangifte gedaan voor valsheid in geschrifte, verduistering en oplichting in verband met mogelijke beleggingsfraude. Het OM stelde dat er geen politieonderzoek
  nodig was nu de benadeelde nog civielrechtelijke
  mogelijkheden toekwamen en er sprake is van een
  schaarse opsporingscapaciteit bij de financiële recherche. Het hof overwoog echter dat het mogelijk om een
  omvangrijke fraude zou gaan, hetgeen reden gaf om
  hiernaar onderzoek te verrichten. Bovendien zouden
  niet alle aan de orde zijnde strafbare feiten een groot
  beslag op de financiële recherche leggen. Dit tezamen
  maakte dat het hof zich niet kon vinden in de overwegingen van het OM en oordeelde dat er voldoende
  belang was bij strafvervolging.27
  Cryptovaluta en witwassen
  Bitcoins en andere cryptovaluta zijn voor criminelen
  handige betaalmiddelen. Niet alleen omdat het digitale
  betaalmiddelen zijn (zodat er niet met contanten hoeft te
  worden gewerkt), maar ook omdat ze meer anonimiteit
  bieden dan bijvoorbeeld een girale geldstroom. Enerzijds kunnen criminelen in verband met hun activiteiten
  bitcoins en andere cryptovaluta ontvangen, anderzijds
  kunnen zij deze gebruiken ter betaling. Niettemin zullen
  criminelen regelmatig een conversie van contanten naar
  cryptovaluta en vice versa willen laten plaatsvinden.
   Aangezien een deel van de cryptoplatformen waar kan
  worden omgewisseld steeds verder wordt gereguleerd en
  hiervoor ook een betaalrekening nodig is, ontstaan er
  zwarte markten (dark markets) voor de conversie. Het
  gaat daarbij om een vorm van underground bankieren,
  maar dan met cryptovaluta in de mix. In de rechtspraak
  is met betrekking tot cryptovaluta reeds bepaald dat
  onder omstandigheden het omzetten van geldbedragen
  in cryptovaluta op zichzelf ‘een handeling van verhullende aard’ is, omdat als gevolg daarvan, anders dan bij
  storting op een bankrekening, de herleidbaarheid tot de
  rechthebbende op het vermogen ernstig wordt bemoeilijkt.28 Gevolg van de ontwikkelde strafrechtspraak en
  de witwasindicatoren en -typologieën is dat al snel een
  vermoeden van witwassen kan ontstaan. Een redelijk
  
  vermoeden van witwassen kan immers onder meer
  worden afgeleid uit feiten van algemene bekendheid,
  algemene ervaringsregels en de verscheidene vastgestelde indicatoren en typologieën. Een voorbeeld van een
  typologie is de volgende: ‘het meermalen binnen een
  relatief korte periode vanaf bankrekening(en) opnemen
  van aanzienlijke contante bedragen, geheel of in delen,
  zonder een kennelijke economische noodzaak en in combinatie met het meermalen giraal ontvangen van bedragen (waarbij die bedragen in geval van de handelaar in
  virtuele betaalmiddelen kennelijk afkomstig zijn uit de
  verkoop van virtuele betaalmiddelen)’.29
  Het OM heeft recent nog een celstraf van veertien
  maanden, waarvan vier maanden voorwaardelijk, en een
  geldboete van € 1500 geëist voor het witwassen met bitcoins. Onder een pseudoniem zou de verdachte bitcoins
  hebben aangeboden voor contant geld. Daarbij bood hij
  zijn klanten anonimiteit, waarmee hij de verplichte
  identiteitscontrole in het betalingsverkeer omzeilde. Om
  de anonimiteit te garanderen vroeg de verdachte een
  hoge commissie van gemiddeld ruim zestien procent.
  Het gevolg was dat verdachte ruim € 38.000 zou hebben
  omgewisseld en minimaal € 4800 zou hebben verdiend.
   Criminelen konden op een dergelijke manier hun illegaal verkregen vermogen witwassen.30 De verdachte
  opereerde in wezen als een facilitator.
  Fraude in het digitale domein
  Fraude verplaatst zich de laatste jaren meer en meer
  naar het digitale domein. We bespreken daarom drie
  recente ontwikkelingen op dit gebied: (1) fraude op
  online handelsplatforms; (2) fraude via WhatsApp; en
  (3) fraude met niet-contante betaalmiddelen.
  •
  Fraude op online handelsplatforms
  Een bekende vorm van online fraude begint vaak via
  digitale handelsplatformen zoals bijvoorbeeld Marktplaats en Speurders.31 Kopers ontvangen wel de producten, maar verkopers krijgen niet ervoor betaald. Dit
  heeft recentelijk geleid tot een drietrapsraket om fraude
  op digitale handelsplatformen stevig aan te pakken:
  (1) een uitbreiding van het reeds bestaande
  strafrechtelijk instrumentarium, (2) een publiek-private
  samenwerking tussen de politie, Markplaats en de
  Nederlandse Vereniging van Banken bij de opsporing en
  handhaving van online handelsfraude, en (3) de ontwikkeling van adequate voorlichting zoals richtlijnen over
  veilig handelen en het ontwikkelen van nieuwe
  technieken om verkoopfraude te voorkomen, zoals
  
  29.
  26.
  27.
  28.
  Ibid., p. 2. Zie over dit voornemen eerder in dit tijdschrift E. Sikkema &
  W.S. de Zanger, ‘Rechterlijke toetsing van hoge transacties en ontnemingsschikkingen’, TBS&H 2019, nr. 1, p. 48 e.v.
  Hof Amsterdam 20 april 2020, ECLI:NL:GHAMS:2020:1228.
  Zie Rb. Rotterdam 17 december 2018, ECLI:NL:RBROT:2018:10879, ro.
  4.2.2, en Rb. Rotterdam 20 juli 2016, ECLI:NL:RBROT:2016:5814, ro.
  4.3. Het ging in deze zaken specifiek om het witwassen van geld middels het omzetten van geldbedragen in bitcoins; zie ook: J.F. Rense e.a.,
  in: ‘Actualiteiten/witwassen’, TvS&O 2020/2, p. 105.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006004007
  
  30.
  31.
  Zie voor de volledige lijst witwastypologieën ‘Aan- en verkoop van virtuele betaalmiddelen (2017)’: https://www.fiu-nederland.nl/nl/
  wetgeving/witwastypologieen/virtuele-betaalmiddelen. Zie ook A.B.
  Schoonbeek & J.M. van Poelgeest, ‘Nadere beschouwing over witwasrisico’s bij gebruik van cryptovaluta en de impact van regulering’, TvCO
  februari 2020, p. 95-96.
  Zie
  https://www.om.nl/actueel/nieuws/2020/05/26/celstraf-geeistvoor-witwassen-met-bitcoins.
   ‘Banken waarschuwen voor phishing via sms en WhatsApp’, Het Financieele Dagblad 26 november 2019.
   TBS&H 2020 | nr. 4
  
  197
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  ‘Gelijk Oversteken Service’ of betaalverzoeken met
  iDEAL.32
  De uitbreiding van het strafrechtelijk instrumentarium
  behelst artikel 326e (nieuw) Sr, waarin frauduleus
  handelen op online handelsplatforms strafbaar wordt
  gesteld.33 Het reeds bestaande strafrechtelijk instrumentarium van oplichting ex artikel 326 Sr bood geen soelaas om online verkoopfraude in te dammen.34 De ruimere reikwijdte van artikel 326e (nieuw) Sr maakt dat
  diegene die herhaaldelijk zijn contractuele leveringsverplichtingen niet nakomt, waaronder begrepen het aanbieden van diensten, strafbaar is. Vereist is daarbij dat
  sprake is van (1) een beroep of gewoonte van het te koop
  aanbieden van een goed of het aanbieden van een dienst,
  (2) op een geautomatiseerd werk, en (3) met het oogmerk om zonder volledige levering de betaling van aangeboden goederen of diensten te verzekeren.35
  Een opsporingsonderzoek wordt doorgaans gestart bij
  een groot aantal aangiften tegen één persoon of één
  bankrekening. De ruime reikwijdte van de strafbaarstelling maakt dat met deze strafbaarstelling aldus gefocust
  wordt op de grootschalige online handelsfraude.36
  
  198
  
  •
  Fraude via WhatsApp
  WhatsAppfraude is zeker in de laatste (corona-)periode
  aanzienlijk toegenomen en staat op dit moment in de
  schijnwerpers. In mei 2020 werden nog 24 verdachten
  aangehouden voor grootschalige WhatsAppfraude.37
  WhatsAppfraude kan zich op verschillende wijzen voordoen. Veelal ontvangen slachtoffers WhatsAppberichten
  van bekenden. Althans, in die veronderstelling verkeren
  ze. De afzenders van de berichten lijken vooraf nauwkeurig onderzoek te hebben verricht naar hun potentiële
  slachtoffers: de namen en de foto’s kloppen. De modus
  operandi is steeds hetzelfde: ‘de zogenaamde afzender
  heeft een nieuw nummer, het oude toestel is bijvoorbeeld kapot of kwijt en hij of zij verkeert in nood’ en
  heeft dringend geld nodig.38 Hij of zij zal het bedrag zo
  snel mogelijk weer terugbetalen. Daarna volgen meer en
  meer verzoeken en worden de bedragen vaak steeds
  hoger.39
  32.
   33.
  34.
  35.
  36.
  37.
  38.
  39.
  S.S. Buisman, ‘De strafrechtelijke aanpak van fraude op online handelsplatforms. Modernisering van klassieke strafbaarstellingen in het licht
  van de digitale wereld’, TBS&H 2020/2, p. 69.
  Ibid., p. 69.
  Reden daarvoor is de beperkte reikwijdte van voornoemd artikel.
  Volgens de Hoge Raad moet bij oplichting sprake zijn van ‘een verdachte die door een specifieke, voldoende ernstige vorm van bedrieglijk
  handelen bij een ander een onjuiste voorstelling van zaken in het leven
  wil roepen teneinde daarvan misbruik te kunnen maken’. Daarvoor
  moet sprake zijn van specifieke (en limitatieve) oplichtingsmiddelen,
  zoals het gebruik van een valse naam. Iemand die zijn verkoop niet
  nakomt pleegt weliswaar een toerekenbare tekortkoming in civielrechtelijke zin, maar kwalificeert strafrechtelijk slechts als bonafide verkoper.
  Van oplichting kan geen sprake zijn. Ibid., p. 70; HR 20 december
  2016, ECLI:NL:HR:2016:2889, NJ 2017/157 m.nt. Keijzer, r.o. 2.3.1.
  Ibid., 70-71.
  Ibid., p. 72.
  Zie
  https://www.politie.nl/nieuws/2020/mei/1/02-fraude-via-whats
  app-24-verdachten-aangehouden.html.
  ‘Taakstraffen voor witwassen opbrengsten WhatsAppfraude’, Rechtspraak.nl 23 juni 2020.
   Het komt overigens ook voor dat de verdachten zich de toegang tot
  mobiele telefoons verschaffen door deze te hacken en namens het
  
  TBS&H 2020 | nr. 4
  
  De afgelopen tijd heeft er een betrekkelijk groot aantal
  gevallen van WhatsAppfraude plaatsgevonden, veelal
  gepleegd door nog jeugdige personen. De Rechtbank
  Midden-Nederland wees eind juni 2020 een vijftal uitspraken.40 In wezen is de WhatsAppfraude een vorm
  van oplichting. De verdachten stonden echter niet
  terecht voor de WhatsAppfraude, maar voor het medeplegen van (schuld)witwassen, meer specifiek voor het
  faciliteren van de mogelijkheid om geld direct weg te
  sluizen door middel van ‘geldezels’.41 Drie van de vijf
  verdachten hebben een rol gespeeld in het regelen van
  betaalpassen met bijbehorende betaalrekeningen, waarop het van de WhatsAppfraude afkomstige geld werd
  gestald.42
  •
  Fraude met niet-contante betaalmiddelen
  Ten slotte gaan we kort in op fraude met niet-contante
  betaalmiddelen, zoals virtuele valuta en niet-chartaal
  geld, zoals giraal geld en elektronisch geld.43 De strafbare gedragingen die worden gepleegd zijn veelal moderne
  varianten van klassieke strafbare feiten, zoals ‘diefstal
  (van een betaalinstrument), vervalsing van een betaalinstrument en het gebruikmaken van of het in bezit
  hebben van gestolen of vervalste betaalinstrumenten’.44
  Voldoende is dat iemand heeft gehandeld met een frauduleus oogmerk. Daadwerkelijk verwerven van betaalmiddelen is niet vereist.45
  Op Europees niveau is aandacht geweest om fraude met
  niet-contante betaalmiddelen beter te kunnen bestrijden. Naar aanleiding van Richtlijn 2019/713/EU over
  bestrijding van fraude met en vervalsing van niet-contante betaalmiddelen, publiceerde het ministerie van
  Justitie en Veiligheid in december 2019 een consultatieversie voor een implementatiewet. Hierin zijn enkele
  aanscherpingen opgenomen van de reeds bestaande
  computer- en valsheidsdelicten.46
  Hoewel Nederland voor een groot deel al voldoet aan de
  verplichtingen van de richtlijn, omdat de strafbare
  gedragingen veelal zien op moderne varianten van
  
  40.
  41.
  42.
  43.
  44.
  45.
  46.
   slachtoffer bekenden te benaderen met het verzoek dringend geld over
  te maken wegens een noodgeval. Zie bijvoorbeeld: https://www.om.nl/
  actueel/nieuws/2019/05/03/verdachte-whatsapp-fraude-blijft-invoorarrest.
  Rb. Midden-Nederland 23 juni 2020, ECLI:NL:RBMNE:2020:
  2328-2332.
  ‘Taakstraffen voor witwassen opbrengsten WhatsAppfraude’, Rechtspraak.nl 23 juni 2020.
  Rb. Midden-Nederland 23 juni 2020, ECLI:NL:RBMNE:2020:2329,2332
  en 2328.
  S.S. Buisman, ‘De strafrechtelijke aanpak van fraude op online handelsplatforms. Modernisering van klassieke strafbaarstellingen in het licht
  van de digitale wereld’, TBS&H 2020/2, p. 72.
  Ibid., p. 73 en Memorie van Toelichting (consultatieversie 1 december
  2019), p. 2, te vinden op https://www.rijksoverheid.nl/documenten/
  kamerstukken/2019/12/11/mvt-wetsvoorstel-implementatie-van-derichtlijn-2019-713-eu-van-het-europees-parlement-en-de-raad-overbestrijding-van-fraude-met-en-vervalsing-van-niet-contantebetaalmiddelen (Concept Memorie van Toelichting).
  Ibid., p. 73 en Concept Memorie van Toelichting, p. 2.
  Concept Memorie van Toelichting, p. 1.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006004007
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  klassieke delicten,47 zijn de wetswijzigingen beperkt.48
  De eerste wijziging is de uitbreiding van de strafbaarstelling ten aanzien van het vervalsen van betaalpassen
  naar alle soorten betaalinstrumenten en waardekaarten.
   Artikel 232 Sr wordt daarmee uitgebreid naar elektronische betaalinstrumenten. Ten tweede verplicht de
  richtlijn in het bijzonder tot een verhoging van de maximumstraf van fraude met betrekking tot informatiesystemen. Dit leidt tot een strafverzwarende omstandigheid
  in artikel 138b Sr (computervredebreuk).49 De strafverzwaringsgrond zoals deze komt te luiden in het tweede
  lid van 138b Sr zal van overeenkomstige toepassing zijn
  op het bepaalde in de artikelen 350a en 350c Sr (het wissen of wijzigen respectievelijk het vernielen van computergegevens).50
  
  Milieustrafrecht
  Verzorgd door mr. dr. I. Koopmans
  De vorige kroniek eindigde met een korte beschrijving
  van het rapport van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV), een rapport dat is
  geschreven in opdracht van het ministerie van Justitie
  en Veiligheid (J&V) en het ministerie van Infrastructuur
  en Waterstaat (IenW) en waarin de knelpunten in de
  aanpak van milieucriminaliteit zijn verkend.51 Naar aanleiding van het rapport is er ook een brief van de ministers van beide departementen verschenen waarin zij de
  conclusies van het CCV-rapport onderschrijven en
  bovendien een aanpak op milieuhandhaving en milieucriminaliteit voorstellen.52 In de brief valt te lezen dat de
  conclusies en aanbevelingen uit het CCV-rapport zien
  op het vergunningverlening-, toezicht- en handhavingsstelsel (VTH-stelsel) en het stelsel van opsporing en
  strafrecht. Daarnaast moeten de aanbevelingen gezien
  worden in de context van andere recent verschenen
  signalen en/of rapporten zoals het rapport over ‘Kwaliteitsborging bij de uitvoering van VTH-taken’53 en het
  rapport ‘Grondstof of Afval’ van de Taskforce Herijking
  Afvalstoffen,54 alsmede het rapport van de commissie
  47.
  48.
  49.
  50.
  51.
  52.
  53.
  54.
  Denk aan valsheid in geschrift (art. 225 Sr), diefstal (art. 310 Sr), het
  vervalsen van betaalpassen (art. 232 Sr), afpersing (art. 317 Sr), verduistering (art. 321 Sr) en oplichting (art. 326 Sr) en, indien de fraude
  online plaatsvindt, computerdelicten zoals computervredebreuk (art.
   138ab Sr), het aftappen en opnemen van computergegevens (art. 139c
  en 139d Sr) en het wederrechtelijk overnemen van gegevens (art. 138c
  Sr); zie ook de Concept Memorie van Toelichting, p. 3.
  Ibid., p. 73.
  Ibid.
  Ibid.
  Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV), De markt de
  baas, een verkenning naar ervaren knelpunten in de aanpak van milieucriminaliteit, Utrecht 16 september 2019.
  Kamerbrief d.d. 29 november 2019, nr. 253021 (Aanbieding rapport
  verkenning naar ervaren knelpunten in de aanpak milieucriminaliteit,
  ministerie van IenW).
  Martine Tragter, Aletta van der Werff & André Oostdijk, Kwaliteitsborging bij de uitvoering van VTH-taken, Utrecht 18 oktober 2019;
  Kamerbrief d.d. 29 november 2019, nr. 243734.
  Kamerstukken II 2019/20, 32852, nr. 97, d.d. 10 oktober 2019.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006004007
  
  Sorgdrager naar aanleiding van de fipronil-affaire.55 De
  aanbevelingen uit deze voorliggende rapporten versterken elkaar en daarmee kunnen we aan de slag, aldus de
  beide ministers in hun brief aan de Tweede Kamer.56
  Wat stellen de ministers voor:
  – Samen met de bestuurlijke partners de aanpak van
  milieucriminaliteit hoger op de bestuurlijke agenda
  plaatsen.
  – In de uitvoering van toezicht en handhaving moet
  een inspecteur onafhankelijk kunnen optreden. In
  overleg met het bevoegd gezag zal worden nagegaan
  hoe de omgevingsdiensten beter gepositioneerd
  kunnen worden, zodat zij effectief kunnen optreden
  tegen overtredingen. Kort gezegd dient het stelsel
  de onafhankelijkheid van toezicht en handhaving
  beter te faciliteren dan nu het geval is.
  – Bij de totstandkoming van wet- en regelgeving zullen toezichthoudende en handhavende instanties
  beter betrokken worden om te zorgen dat de wet- en
  regelgeving ook handhaafbaar is. Ook dient zoveel
  mogelijk voorkomen te worden dat wet- en regelgeving de gelegenheid tot criminaliteit biedt of versterkt.57
  – De informatie-uitwisseling in milieuzaken dient
  verbeterd te worden.
   – Er wordt ingezet op het concreet uitvoeren van de
  Landelijke Handhavingsstrategie (LHS) door alle
  toezichthoudende en handhavende partijen. Ingeval
  deze inzet niet leidt tot verbeteringen in het volgen
  van de LHS zullen partijen daarop aangesproken
  worden.
  – De gesignaleerde knelpunten in milieucriminaliteit
  zullen aan de orde worden gesteld en opgepakt
  worden zowel in het Bestuurlijk Omgevingsberaad
  (BOb), als in gesprekken met betrokken partijen.
  – De efficiëntie van de strafrechtsketen zal worden
  opgepakt, waarbij bezien wordt hoe de beschikbare
  milieucapaciteit bij politie en OM beter kan worden
  benut, waarbij de uiteindelijke inzet wordt bepaald
  in de (lokale) driehoek. Daarbij behoeven de knelpunten met betrekking tot de omvang van de strafrechtelijke onderzoeken en de vaak lange doorlooptijd van deze zaken aandacht.
  Op zichzelf bezien zijn dit geen verkeerde voorstellen.
  Mooi eraan is ook dat heel veel partijen erbij betrokken
  zijn, waaronder de beide ministeries, maar ook de ILT,
  de NVWA, het IPO, het OM, de politie, de VNG, Binnenlandse Zaken en de Unie van Waterschappen. Tegelijk zijn er ook nog wel wat risico’s te onderkennen.
  Immers, welke garantie is er dat bestuurders die tot nu
  weinig of geen prioriteit gaven aan de aanpak van (grijze) milieucriminaliteit dat nu wel zullen doen? Ook is in
  55.
  56.
  57.
  Rapport commissie Sorgdrager, Onderzoek fipronil in eieren, Den Haag
  25 juni 2018.
  Kamerbrief 29 november 2019, nr. 253021, p. 2.
  Zie ook mijn bijdrage in het aankomende themanummer milieu van
  Strafblad, ‘Hoe milieudoelstellingen en hardleersheid van de overheid
  milieucriminaliteit veroorzaken en in stand houden’, nog niet gepubliceerd.
   TBS&H 2020 | nr. 4
  
  199
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  200
  
  het voorstel niet altijd duidelijk wie actie moet ondernemen voor de aanpak, dan wel wie de bevoegde autoriteit
  is. Ook baart het structurele tekort aan capaciteit zorgen,
  en ten slotte is dit een proces van de lange adem, en is
  de vraag of men op politiek/bestuurlijk niveau hiervan
  voldoende is doordrongen.
  Maar tegelijkertijd is er in de geschiedenis nog niet zo
  heel vaak op politiek-bestuurlijk niveau zoveel commitment geweest voor de aanpak van milieucriminaliteit.
  Bovendien is sprake van een zekere voortvarendheid nu
  op 25 juni 2020 een milieucommissie is ingesteld onder
  leiding van Van Aartsen die met het verbeteren van het
  systeem van milieutoezicht en handhaving aan de slag
  zal gaan. Opmerkelijk puntje hierbij is wel dat in de
  commissie Van Loon, president-directeur van Shell
  Nederland, zitting heeft. Dat het bedrijfsleven in een
  dergelijk commissie vertegenwoordigd moet zijn zal niemand betwisten, maar of de keuze voor de presidentdirecteur van Shell Nederland nu zo’n gelukkige keuze
  is, durf ik (IK) te betwijfelen.58 Hoe dan ook, we blijven
  dit proces nauwlettend volgen en in deze kroniek zal
  ervan steeds verslag worden gedaan.
   Verder zijn de afgelopen tijd nog enkele interessante
  arresten gewezen. Zo is er de uitspraak van de Hoge
  Raad (HR 17 maart 2020, ECLI:NL:HR:2020:436)
  inzake de Landelijke Handhavingsstrategie. De casus
  gaat over een mestbassin waarbij er gebouwd is zonder
  omgevingsvergunning op grond van artikel 2.1 lid 1
  sub e Wet algemene bepalingen omgevingsrecht. De
  verdachte beroept zich op de Landelijke Handhavingsstrategie en de vraag die daarbij gesteld wordt is of deze
  kan worden aangemerkt als recht in de zin van artikel 79
  RO. De Hoge Raad beantwoordt deze vraag weinig verrassend door te oordelen dat ‘de Landelijke handhavingsstrategie zich er naar inhoud en strekking niet toe
  leent jegens de verdachte als rechtsregel te worden toegepast’. Het is immers niet meer dan een middel om te
  bepalen of overleg over de toepassing van het bestuursen/of strafrecht geïndiceerd is op basis van de beoordeling van de bevinding met de interventiematrix en de
  afweging van verzwarende aspecten, waarmee een weloverwogen inzet van het bestuursrecht, het bestuurs- en
  strafrecht of alleen het strafrecht kan worden bereikt.
  Bovendien is het tweerichtingsverkeer nu bestuursrechtelijke handhavers indien noodzakelijk overleg zoeken
  met politie en OM en omgekeerd.
  Een ander interessant arrest is HR 7 april 2020,
  ECLI:NL:HR:2020:433, waarbij het ging om opzettelijke overtreding van een voorschrift ex artikel 10.45 lid 1
  aanhef en onder b Wet milieubeheer (Wm), begaan door
  een rechtspersoon, te weten het zonder vergunning
  58.
  