text: 1. Horn, 'Hard drugs in Nederland'; Intermedioir, 17 juli 1987,23e jaargang nr. 29, blz. 2 1-35.
  26]
  
  27]
  
  28]
  
  77
  
  Genoemde bedragen zijn bepaald niet aan de hoge kant, in aanmerking genome" dat het gemiddeld gebruik op 0.4 gram per dag
  ligt en de prijs per gram al naar gelang de lokale markt tussen f 260.- en f 540,- varieert. Zie1.C. Hoekstra, op. cit., blz. 1 192.
  RECHTSHANDHAVING
  
  naal of crimineel gedrag (prostitutie of vermogensdelicten). Bij de geschetste
  omvang van de verslaafdenpopulatie en de aangegeven ruilverhouding zou
  volgens een heel ruwe schatting diefstal, roof en dergelijke van goederen tot
  een waarde van ongeveer f 1miljard per jaar nodig zijn om de behoeften aan
  additioneel inkomen van de aan hard drugs verslaafden te dekken. Dit bedrag
  zou neerkomen op circa een derde van de totale waarde van de in Ben jaar gestolen goederen en geld in Nederland. Maar het zou we1 eens meer dan f 1miljard
  kunnen zijn 29. Het betreft hier hoe dan ook talrijke geringere en omvangrijker
  delicten die rechtstreeks verband houden met hard-druggebruik en die, onder
  de huidige regelgeving, dit gebruik uit een oogpunt van rechtshandhaving zo
  problematisch maken.
  De beleidsdilemma's die hier rijzen, komen pregnant naar voren bij een analyse in economische termen van de drugrnarkt.
   De omvang van de Nederlandse hard-drugmarkt kan worden geschat op circa
  f 650 miljoen per jaar 30. De aanbodzijde van de markt wordt gekenmerkt door
  grote tot zeer grote marges tussen kosten en opbrengsten in alle schakels van
  de produktie- en handelskolom 31. Het is een typische uerkopersmarkt, waarin
  de vraag, zeker op korte termijn, inelastisch is voor prijsveranderingen. Prijsveranderingen in de handelskolom worden bovendien in eerste instantie niet
  doorberekend in de consumentenprijs -die staat althans voor enige tijd per
  geleverde eenheid vast -, maar verdisconteerd in de aan de vraagzijde geleverde hoeveelheid en vooral kwaliteit door middel van versnijding van zuivere
  hero'ine met minderwaardige, soms schadelijke produkten 32. De omvang van
  de markt, de complexiteit van de produktie- en handelskolom en de aan de activiteiten verbonden risico's nopen tot organisatie van de handel en tot strikte
  interne gedragsdisciplinering in alle schakels van de keten. De potentiele
  winstgevendheid van de drughandel trekt professionele criminelen aan met
  een extreem calculerend gedrag.
  Ondanks een krachtige justitiele repressie van aanvoer en verhandeling van
  hard drugs, zich uitend in een hoge opsporingsprioriteit, een scherp vervolgingsbeleid en de toepassing van voor Nederlandse begrippen hoge strafmaten, is het niet mogelijk gebleken het aanbod van hard drugs in ons land ingrijpend te beperken en men mag ervan uitgaan dat dit in de toekomst niet anders
  
  19]
  
  lo]
  
  3']
  
  12]
  
  Het cijfer van f I miljard is gebaseerd op gegevens van:
  J.C. Hoekstra, R.R. van den Heuvel en T.J.M.B. Postma. 'Economische analyse van het heroi'neprobleem'; Tijdschrift voor Alcohol,
  drugs en ondere psychotropestoffen, 1985. 1 I e jaargang nr. 3.
   Het cijfer heeft via de Commissie Roethof grote verspreiding gekregen (zie Eindropport Commissie kleine criminoliteit, op. cit.;
  blz. 42) en berust op de veronderstellingen, dat er 20.000gebruikers zijn die gedurende 288 dagen per jaar gemiddeld 0.38gram
  heroi'ne B f 1 14.- consumeren en dat voor 42% uit vermogenscriminaliteit financieren. Helers zouden slechts een kwart van de
  economische waarde van gestolen goederen betalen. Derhalve ruim f I miljard. Buikhuisen daarentegen gaat uit van een selecte
  groep extreme verslaafden die dagelijks I gram B f 200.-gedurende het hele jaar (360 dagen) consumeert en dat geheel uit vermogenscriminaliteit financiert. Helers zouden volgens Buikhuisen als regel niet meer dan 10% van de waarde van het gestolen
  goed betalen. Z o komt hij aan een groep van 700 verslaafden die alleen al in Amsterdam voor een half miljard jaarlijks aan diefstal
  pleegt. Zie:
  W. Buikhuisen, 'Strafgevoeligheid, socialiseerbaarheiden de weg naar chronische criminaliteit';~ustitieleVerkenningen.
  Deze schatting berust op de omvang van de heroi'nemarkt. Zie:J.C. Hoekstra, op. cit.. blz. I 192. Overde omvangvan hetgebruik
  van andere hard drugs in Nederland is vrijwel niets bekend.
  Algemeen wordt aangenomen dat de marges wereldwijd niet veel uiteenlopen. Voor de Verenigde Staten zijn cijfers bekend.
  Nadelmann geeft aan dat de prijsvan cocaine oploopt van omstreeks 4000 dollar per kiloaan de Columbiaansekust t o t omstreeks
  100.000 dollar voor de Amerikaanse consument. Volgens 'The Economist' vermenigvuldigt de waarde van heroi'ne tussen de
  papaverboer en de uiteindelijke consument 5000 keer. Feigenbaum bracht de kosten, opbrengsten en winst in de verschillende
  schakels van de distributieketen in kaart, waaruit blijkt dat importeur, hoofddealer en distributeur van heroine een winst van
  circa 450.000 dollar per inkooptransactie maken. Zie:
  - E.A. Nadelmann. 'US. drug policy: A bad export'; Foreign Policy, spring 1988, nr. 70, blz. 89.
   - 'Getting gangsters out of drugs'; hoofdartikel, The Economist. 2 april 1988, blz. 9.
  - R.A. Feigenbaum. 'The economics of heroin'; in: An economic onolysis ofcrime, selected readings, door L.J. Kaplan en D. Kessler
  (eds.). Springfield. Illinois. 1976.
  R.R. van den Heuvel. J.C. Hoekstra en T.J.B.M. Postma. Anolyse von de vroog noor heroke. Effecten op individueel herohegebruik:
  Onderzoeksmemorandum van het lnstituut voor Economischonderzoek van de faculteit der economische wetenschappen, nrs.
  156 en 157. Rijksuniversiteit Groningen, 1984.
  WETENSCHAPPELLIKE RAAD VOOR HET REGERINGSBELEID
  
  zal zijn. Het betreft hier immers een mondiaal verschijnsel, waarvan de bron
  ligt in de produktielanden van Azie en Latijns-Amerika, waartegen nationale
  (van de Verenigde Staten) noch internationale actie effectief is gebleken 33. De
  internationale handel is te wijd vertakt, de drugs zijn te gemakkelijk te verstoppen en te vervoeren en, vooral, de winstmarges zijn te attractief om de
  drughandel erg vatbaar te maken voor actie van de autoriteiten in Ben land,
  zoals Nederland.
  Verscherping van het politieel-justitiele optreden tegen de aanbodzijde van de
  markt zal de risico's voor daarbij betrokkenen vergroten en aldus de termen
  voor hun gedragscalculatie wijzigen. Tegenover een hogere pakkans en zwaardere straffen zullen dan hogere baten moeten etaan in termen van opbrengsten. Een scherpere repressie van de professionele hard-drughandel door de
  Nederlandse politie en justitie zal derhalve initieel kunnen resulteren in een
  zekere verkrapping van de markt, maar het aenbod gaat toch door en bij de
  inelastische vraag zijn overeenkomstige prijsverhogingen mogelijk die kunnen
  uitmonden in een nieuw evenwicht bij een structureel hoger prijsniveau.
  Zo mag worden verondersteld dat de politieel-justitiele repressie mede heeft
  bijgedragen aan de verzesvoudiging van de heroi'neprijs in Nederland tussen
  1973 en 1982 34.
   Politieel-justitiele 'successen' hebben aldus een navrant gevolg. In geval een
  incidentele politieel-justitiele coup tijdelijk het aanbod beperkt, leidt dit tot
  een in monetaire termen expanderende markt, waarbij verslaafden meer inkomen nodig hebben om de hogere marktprijzen te betalen, iets waarin zij veelal
  door sociaal marginaal of crimineel gedrag zullen voorzien. De neveneffecten
  van 'successen' van de hard-drugbestrijding - veelal te danken aan tips van
  professionele handelaren die hun quasi-monopolistische marktpositie versterken door concurrenten aan te geven; ook in dit opzicht gaat de economische
  logica op - worden zo afgewenteld op de maatschappij.
  In Nederland is de justitiele belangstelling voor de vraagzijde van de harddrugmarkt (de gebruikers) voornamelijk een afgeleide geweest. Het bezit van
  hard drugs is weliswaar strafbaar, maar zo lang het beperkt blijft tot kleine
  hoeveelheden voor eigen gebruik, staat de gebruiker als zodanig nauwelijks
  bloot aan gerichte justitiele repressie. Op hem of haar is een omvangrijk en
  weinig doorzichtig samenstel van medische, sociale en sociaal-culturele hulpverlening gericht dat, plaatselijk sterk verschillend, voldoet aan alle kenmerken van het Nederlandse verzuilde en gefragrnenteerde maatschappelijke
  middenveld.
  Slechts indien en voor zover individuele verslaafden strafbare feiten plegen om
  hun verslaving te onderhouden, zijn zij object van politiele en justitiele aandacht. Deze aandacht is primair gebonden aan de strafbare feiten in kwestie:
  diefstal door een drugverslaafde wordt afgedaan als iedere andere diefstal, in
  de vorm van seponering, transigering of bestraffing. De achtergrond van het
  criminele handelen, de drugverslaving, krijgt hierbij dikwijls weinig aandacht. Immers, daarvoor bestaat het andere, het hulpverlenende circuit.
   Door dit 'tweesporenbeleid' krijgt, naar in kringen van het openbaar ministerie en de politie we1 wordt opgemerkt, de bestraffing van drugverslaafden het
  karakter van een carrousel; zoveel weken of maanden op (d.w.z.in een penitentiaire inrichting), zoveel weken of maanden af (d.w.z.in de subcultuur van verslaafden, kleine handelaars, stelers en helers). Door dit niet op elkaar aansluiten van de zorg voor en de hulp aan verslaafden enerzijds en de justitiele
  repressie van gedrag dat met hun verslaving samenhangt anderzijds, blijven
  
  "1
  
  E.A. Nadelmann, op. cit., blz. 85 e.v.
  J.C.Hoekstra, op. cit.. blz. 1 192, tabel 2.
  D e veronderstelling vormt overigens een van de oorspronkelijke grondslagen achter de politieel-justitide repressie. Bei'nvloeding van het prijsmechanisme op zodanige wijze dat het produkt zich zelf uit de markt prijst. Zie:
  T. Pels, Verboden drugs. Een literotuurstudie; Studiebureau van de Raad voor de Jeugdvorming,Amsterdam, Raad voor de Jeugdvorming. 1978. blz. 7 1.
  RECHTSHANDHAVING
  
  duidelijke effecten op de omvang en samenstelling van de vraagzijde van de
  hard-drugmarkt uit. Daarmee lijkt het Nederlandse beleid tegen het harddruggebruik zichzelf tot ineffectiviteit te veroordelen en blijft een zeer belangrijke oorzaak van veel voorkomende (vermogens)criminaliteit, die een zware
  belasting met zich meebrengt voor de justitiele keten, onaangetast.
  Twee nevenaspecten dienen in dit verband nog te worden genoemd. Drugverslaafden die hun verslaving geheel of gedeeltelijk moeten onderhouden uit de
  opbrengst van crimineel gedrag, dreigen snel af te glijden naar de beroepsmisdaad. Crimineel gedrag heeft, zeker waar het om tamelijk eenvoudige feiten
  gaat, een steile leercurve. Zij die a1 wat langer in het circuit zitten, gaan dus
  strafbare feiten plegen die, hoewel nog horend tot de veel voorkomende criminaliteit, naar aanpak en uitvoering professionele trekken vertonen.
   Het gestolen goed moet worden afgezet in het informele of zwarte circuit. Zoals
  nader uiteengezet in paragraaf 3.3.5, is de verwerking van een miljoenenaanbod aan gestolen goederen niet denkbaar zonder georganiseerde afzetkanalen.
  Louter door haar frequentie en omvang schept de met hard-druggebruik
  samenhangende veel voorkomende criminaliteit derhalve ook aan de vraagzijde van de drugrnarkt vormen van georganiseerde criminaliteit. Een criminaliteit, die op zich zelf heel moeilijk te bestrijden is zolang er een bestendig
  omvangrijk aanbod van gestolen waar bestaat dat afzet zoekt. In dit segment
  van het circuit heeft justitieel optreden waarschijnlijk gevolgen die het spiegelbeeld vormen van de gevolgen die zich bij een aanpak van het aanbod van
  hard drugs voordoen. Het optreden tegen de afzetkanalen voor gestolen waar
  zal de prijs ervan doen dalen. Verslaafden die op deze wijze hun verslaving
  onderhouden, zullen meer - 'moeten' - gaan stelen.
  Deze globale analyse laat zien dat, zoals de zaken nu staan, de verslaafden, als
  vragers van hard drugs, ingeklemd zitten tussen twee professioneel georganiseerde criminele circuits, de handel en de heling. De concentratie van de justitiele repressie op de aanbodzijde en, in wat mindere mate, op de afzetkanalen
  voor het gestolen goed, hebben een uitbreiding van de drug-related crime als
  plausibel nevengevolg. Daarnaast vormt het repressieve optreden tegen de
  aanbodzijde een zware belasting voor het strafrechtelijke handhavingscircuit.
   In de sfeer van de opsporing legt het een relatief groot beslag op de beschikbare
  recherchecapaciteit. Voorts zijn ter bestrijding van de goed georganiseerde
  professionele drughandel opsporings- en bewijsvergaringstechnieken nodig
  die, naar zuiver rechtsstatelijke maatstaven gemeten, bedenkelijk zijn (undercover agents, anonieme getuigen, strafbaarstelling van voorbereidingshandelingen, e.d.). Het optreden tegen de georganiseerde drughandel vergt veel
  penitentiaire capaciteit en roept binnen de gevangenissen ernstige spanningen op. Tussen de veroordeelden wegens Opiumwetdelicten ontstaan gemakkelijk netwerken die zich tot buiten de inrichting uitstrekken. Binnen de
  inrichting wordt mede door de gedetineerde (kleidhandelaren de drugvoorziening van de verslaafde gestraften voortgezet. Het bejegeningsklimaat wordt
  moeilijker, mede doordat het personeel onder zware druk kan worden gezet
  door gedetineerden die zich een informele machtspositie hebben verworven,
  respectievelijk doordat het personeel in grote verleiding kan worden gebracht
  om van tijd tot tijd een andere kant op te kijken. Deze onaantrekkelijke nevengevolgen van de justitiele bestrijding van de hard-drughandel zijn de - hoge prijs die wordt betaald voor een betrekkelijk bescheiden resultaat in termen
  van verstoring van de handel. Naar schatting wordt hooguit 10%van de aangevoerde hoeveelheden in beslag genomen voordat zij de eindgebruikers bereiken en, naar boven uiteengezet, de maatschappelijke gevolgen van zulke inbeslagnemingen zijn niet eens gunstig 35.
  De conclusie ligt dan voor de hand dat het Nederlandse drugbeleid, wil het
  minder het karakter krijgen van dweilen met de kraan open, zich meer zal
  15]
  
  Hierbij rnoet worden bedacht dat een deel van de in beslag genornen hero'ine niet eensvoor de binnenlandse rnarkt is bestemd.
  Zie]. Horn. 'Hard drugs in Nederland', op. cit., biz. 25.
   WETENSCHAPPELIJKE RAAD VOOR HET REGERINGSBELEID
  
  moeten richten op de vraagzijde van de markt, dat wil zeggen op druggebruikers als recidiverende daders van strafbare feiten. Het 'carrousel' moet worden
  stopgezet of althans langzamer gaan draaien, maar hoe?
  3.3.3.2
  
  Oplossingsrichtingen
  
  De uit problematisch druggebruik voortvloeiende vermogenscriminaliteit is
  zo omvangrijk en de neveneffecten zijn zo nadelig, dat zij in het kader van de
  rechtshandhaving bijzondere aandacht behoeft. In dit verband zijn twee oplossingsrichtingen nader te bezien.
  Zowel in als buiten Nederland wordt er allang op gewezen dat het strafrecht
  geen goed middel is om een kwaad aan te pakken dat zijn oorsprong vindt in
  verslaving 3? Volgens Riiter maakt de werking van het strafrecht de drughandel 'tot de droom van de ondernemer: daardoor wordt immers een zwarte markt
  geschapen die enorme belastingvrije monopoliewinsten garandeert' 37. Voor
  decriminalisering zijn verschillende modellen denkbaar, die gemeen hebben
  dat de quasi-monopolistische hard-drugmarkt van de professionele criminelen
  zou worden overgenomen door een legaal handelende (0verheids)instantie 38.
  Voor verslaafden zouden zo drugs beschikbaar komen tegen betaalbare prijZen.
  Voor een dergelijke oplossing zou, uit een oogpunt van rechtshandhauing, in
  beginsel veel te zeggen zijn. Het probleem wordt zo inderdaad bij de wortel aangepakt; het rechtshandhavingsprobleem is immers niet de verslaving zelve
  - dat is een volksgezondheidsprobleem - maar de noodzaak tot crimineel
  gedrag waarin de verslaafde zich bevindt om zijn verslaving te onderhouden.
   Indien door enigerlei vorm van vrije of goedkope drugverstrekking de fatale
  band tussen verslaving en misdaad zou kunnen worden doorgeknipt, zou het
  mogelijk zijn in Ben klap een aantal doelen tegelijk te bereikten. Aan de aanbodkant zou de illegale markt kunnen verschrompelen, de georganiseerde
  drughandel zou daarmee een groot deel van haar inkomsten verliezen en zo ook
  aan investeringsmogelijkheden inboeten op andere criminele terreinen, het
  helingcircuit zou kleiner worden. Aan de vraagkant zou de met het gebruik
  verband houdende misdaad vermoedelijk voor een flink deel verdwijnen, de
  verslaafdenpopulatie in gevangenissen zou dalen, politie en justitie zouden
  minder worden belast, de maatstaven van de rechtsstaat zouden beter worden
  nagevolgd.
  Uit het oogpunt van uolksgezondheid lijkt daarentegen decriminalisering van
  zware narcotica als de hard drugs op het eerste gezicht welhaast misdadig. En
  zeker zou dit onaanvaardbaar zijn als decriminalisering tot een uitbreiding
  van de verslaafdenpopulatie zou leiden. Toch passen hierbij enkele kanttekeningen. Ofschoon het gebruik van hard drugs een aantal onmiskenbare negatieve gevolgen heeft, zijn de meer ernstige gezondheidsrisico's a1 jarenlang
  omstreden 39. Van medische en andere zijde is talrijke malen betoogd, dat de
  grootste risico's voor de individuele gebruiker en voor de volksgezondheid in
  het algemeen, voor een belangrijk deel samenhangen met de illegaliteit van
  (en rondom) het gebruik van hard drugs en de hiermee verband houdende leefwijzen 40. Recent komt dit aspect pregnant naar voren in het debat over AIDS.
   Daarnaast is het onzeker dat decriminalisering tot een uitbreiding van de verslaafdenpopulatie leidt. De gedachte, dat dit we1 het geval zou kunnen zijn,
  berust primair op het argument dat de prijs daalt. Dit zou tot gevolg hebben dat
  36]
  
  3']
  
  "1
  j9]
  
  Recent bijvoorbeeld F. Ruter. Drugs and the criminal law in the Netherlands'; in: Criminal law in action, Arnhem. Gouda Quint
  BV, 1986. Voorts het hoofdartikel in The Economist, op. cit., blz. 9- 10 en E.A. Nadelmann, op. cit., blz. 83- 108. Van ouder datum
  bijvoorbeeld A.R. Lindesmith. The addict and the law; BloomingtonlLondon, Indiana University Press. 1967.
  F. Roter, op. cit.. blz. 160.
  De Nederlandse overheid heeft op dit gebied een verleden. Van 1893 tot 1944 had zij het monopolie op de verkoop van opium
  in Nederlands-lndie, de zgn. Opiumregie. Zie: E. Vanvugt, Wettig opturn. 350 jaar Nederlondseopiumhandel in de lndische orchipel;
  Haarlem. In de Knipscheer. 1985.
  Drugbeleid; lijst van antwoorden; Tweede Kamer, zitting 1982-1983, 17 867, nr. 3, blz. 33, 34.
  40
  
  ] T. Pels, op. cit., blz. 26-30, blz. 75.
   81
  
  RECHTSHANDHAVING
  
  grote en kleine handelaren naar nieuwe afzetmogelijkheden gaan zoeken en
  dat de prijsdrempel voor aankomend gebruikers lager wordt. Het argument
  wekt de suggestie dat handelaren thans niet naar nieuwe afzetmogelijkheden
  op zoek zouden zijn. Dit gebeurt evenwel voortdurend, niet in de laatste plaats
  door de gebruikers zelf, van wie 42% dealt en bemiddelt - dit laatste ten
  behoeve van nieuwkomers op de (lokale) markt -en van wie velen ernaar streven hogerop in de hierarchie der handelaren te klimmen, dat wil zeggen goedkoper in te kopen en meer te verkopen. Het argument wekt voorts de suggestie,
  dat de prijs ooit een hindernis voor het gebruik is geweest en dat kan gezien de
  gelijktijdige expansie van markt en prijs in de achter ons liggende jaren,
  nimmer het geval zijn geweest.
   Niet de schaarste, maar de illegaliteit bepaalt grotendeels de prijshoogte van
  hard drugs. Het is niet zo aannemelijk dat de repressie van aanvoer en handel
  veel mensen van verslaving afhoudt zolang de beschikbaarheid er niet of nauwelijks door wordt beperkt en dat is immers nu het geval. Hard drugs zijn de
  facto beschikbaar, met name in het uitgaanscircuit van jongeren en in de
  straathoekcultuur, zolang de gebruiker maar betaalt. Zelfs dat hoeft niet
  altijd. Het zakken van de prijsdrempel moge voor de reeds aktieve, extreme
  gebruikers aanleiding zijn hun portie te verhogen - voor een dergelijk korte
  termijn-effect zijn aanwijzingen - voor de aankomend gebruiker is de prijsdrempel echter minder relevant. Onderzoek wijst uit dat het eerste gebruik
  dikwijls kosteloos plaatsvindt door toedoen van pushers en vrienden 41. De
  prijsdrempel is niet groot in relatie tot de stap die men naar de heroi'ne-subcultuur moet maken. Het gaat er vooral om, in hoeverre het subculturele gebeuren als geheel aantrekkingskracht uitoefent. De hero'inescene staat nu model
  voor de totale maatschappelijke deviantie. Als zodanig oefent het gebruik van
  heroi'ne aantrekkingskracht uit op die jongeren, die de drang hebben zich radicaal aan de maatschappelijke orde te onttrekken en een behoefte hebben aanstootgevend te zijn 42. Maar als zodanig is het gebruik tevens afschrikwekkend
  voor het overgrote deel van de jongeren, laat staan voor ouderen. Alleen zeer
  vergaande varianten van decriminalisering zouden hierin verandering kunnen brengen; zowel ten goede, in de zin van ontmythologisering van de subcultuur, als ten kwade, in de zin van een verruimde sociale acceptatie en daardoor
  een grotere, zij het minder problematische, gebruikersgroep.
   Aan het karakter van de heroi'ne-subcultuurworden met het oog op de volksgezondheid aanvullende argumenten tegen decriminalisering ontleend. Gesteld
  wordt dat vormen van geconditioneerde, medische 'vrije' verstrekking, zoals
  destijds door de gemeente Amsterdam bepleit, het symbool van deviantie
  alleen maar zouden versterken en de machteloosheid van de overheid jegens de
  heroi'ne-subcultuur zouden uitstralen. Daarmee zouden de prikkels tot het veranderen van de subculturele levensstijl worden weggenomen 43. Maar, de voornaamste symbolen zijn juist de illegaliteit van het gebruik en de prijs van het
  produkt. Het zijn deze factoren die de levensstijl als het ware afdwingen. Hetzelfde datamateriaal dat inzicht verschaft in de heroi'ne-subcultuur en de
  heroi'nemarkt, levert als resultaat dat legaal verstrekte heroi'ne voor 23%van
  de gebruikers zelfs aanleiding zou zijn het gebruik te staken. Van de onderzochte gebruikerspopulatie verklaart 15%niet aan heroi'ne te zijn begonnen
  als het legaal verkrijgbaar zou zijn geweest 44. Het is dus niet uitgesloten dat
  de kring der traditionele, problematische gebruikers wordt versmald, zonder
  dat de kring van nieuwe, potentiele gebruikers essentieel wordt verbreed.
  Kortom, zonder de gezondheidsargumenten ten aanzien van hard drugs te ver-
  
  "1 R.R. van den Heuvel. J.C. Hoekstra en T.J.B.M. Postma, op. cit., nr. 157, blz. 3.
  "1 A.P. Baanders. Herohe enleugd, Cultuurstudienaar de oorsprong von hero7negebruik bijjeugdigen; Criminologisch Instituut. Nijme-
  
  43]
  
  *]
  
  gen. Katholieke Universiteit Nijmegen, blz. 5 1 e.v.
  Een verkorte versie van het betreffende hoofdstuk is als artikel verschenen. Zie A.P. Baanders, 'Arnsterdams hieroineplan lost
  niets op'; Interrnedioir. 27 april 1984. 2Oe jaargang nr. 17. blz. 7- 13.
  Drugbeleid. Brief van de staatssecretaris van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur, Tweede Kamer. zitting 1982-1983, 17 867.
  nr. I. blz. 12.
  R.R. van den Heuvel.].C. Hoekstra en T.J.B.M. Postma, op. cit.. nr. 157, blz. 4.
  WETENSCHAPPELIJKE RAAD VOOR HET REGERINGSBELEID
  
  r i.
   4s
  46
  
  werpen, zij pleiten niet in die absolute mate tegen decriminalisering als op het
  eerste gezicht schijnen mag, vooral niet waar het gaat om de gevreesde uitbreiding van de gebruikersgroep onder de autochtone en allochtone Nederlandse
  bevolking. Maar zekerheid hieromtrent bestaat er niet. De zekerheid reikt niet
  verder dan de huidige situatie. In Nederland zijn, als gezegd, verslaafden zelf
  nauwelijks object van repressie. Deze aanpak is van het begin af, vooral internationaal, omstreden geweest, maar wanneer de internationale gegevens
  naast elkaar worden gelegd, dan blijkt het Nederlandse, relatief 'tolerante'
  beleid het niet slecht, en op het gebied van volksgezondheid zelfs beter te doen
  dan de 'war on drugs' die zovele landen van oudsher hebben gevoerd 45. Gaandeweg vindt dit ook internationaal enige erkenning.
  Bij de te maken keuze moet echter worden erkend dat aan het geheel of gedeeltelijk buiten de sfeer van de strafwet brengen van de hard-drugproblematiek
  ook andere problemen en onzekerheden verbonden zijn.
   Een belangrijke overweging is dat hard-drughandel en -bezit vrijwel overal
  hevig worden vervolgd (zij het nergens met veel succes). Waar in het buitenland het repressieniveau voorlopig we1 hoog zal blijven, zou Nederland zich
  met een eenzijdige decriminalisering isoleren - gesteld dat dit zou zijn te rijmen met verplichtingen onder het Enkelvoudig Verdrag inzake verdovende
  middelen, dat partijen verplicht wettelijke en administratieve maatregelen te
  nemen tegen produktie, handel en bezit anders dan voor geneeskundige en
  wetenschappelijke doeleinden. Dit zou niet slechts spanningen geven met
  belangrijke nabuur- en partnerlanden; een eenzijdige decriminalisering zou
  aanzuigende effecten kunnen hebben op verslaafden buitenslands. Immers,
  als de indruk zou ontstaan dat het Nederlands beleid leidt tot goedkope verstrekking van hard drugs aan wie dat maar wil, zou heel goed een nieuw 'drugtoerisme' kunnen ontstaan dat de kring van verslaafde gebruikers in ons land
  en de omvang van het gebruik nog groter zou maken dan nu. Dat is geen aantrekkelijk vooruitzicht.
  Een tweede probleem is dat betrokkenheid van de overheid bij de verstrekking
  van hard drugs zeker praktische moeilijkheden met zich meebrengt. Zo een
  verstrekking zou vermoedelijk aan condities worden gebonden, zowel ten aanzien van de kring der gebruikers als ten aanzien van de hoeveelheden en soorten middelen. Nog daargelaten de uitvoeringsproblematiek - het gaat hier om
  vele duizenden verslaafden! - schept een geconditioneerde vrije of goedkope
  verstrekking mogelijkheden voor een zwarte parallelmarkt, gericht op personen edof middelen die buiten deze verstrekking vallen (vele verslaafden zijn
  polydruggebruikers). Op de g e n s van beide markten kunnen zich tal van
  interacties voordoen die moeilijk te controleren, laat staan te beheersen zullen
  zijn en waarvan zoweljustitieel als wellicht ook op het gebied van volksgezondheid slechte gevolgen zijn te duchten.
   Een derde probleem is dat het geenszins zeker is dat druggebruikers die hun
  verslaving voortaan gemakkelijker zouden kunnen onderhouden, inderdaad
  hun criminogene subcultuur zouden verlaten. Vele verslaafden hadden a1 een
  criminele voorgeschiedenis voordat zij met drugs begonnen en hebben een
  levenswijze die aanpassing in gebruikelijke sociale patronen bemoeilijkt 46. Te
  vrezen valt dat de eerdergenoemde steile leercurve bij gemakkelijk te plegen
  delicten vooral op de langjarige gebruikers onder hen a1 van toepassing is
  geweest. Dit geldt te meer omdat problematisch gebruik van hard drugsvooral
  voorkomt bij jongeren met maatschappelijk weinig of geen vooruitzichten,
  vooral bepaalde groepen allochtone jongeren.
  In 1983 heeft de regering de decriminalisering van hard drugs verworpen,
  waarbij praktische uitvoeringsproblemen, medisch-etische ovenvegingen en
  vooral de pas venvorven inzichten in de herobe-subcultuur een belangrijke rol
  
  ] E. Leuw. 'Enkele dilemma's van rationeel sociaal drugsbeleid'; justitiele verkenningen, mei 1987, 13e jaargang nr. 3, blz. 7-28.
  ] 0.Janssen en K. Swierstra, Herohegebruik in Nederlond. Een typologie; band 1-3. Criminologisch Insrituut. Rijksuniversiteit
  Groningen. 1982.
  RECHTSHANDHAVING
  
  hebben ees~eeld
  . 47. Mede in dit licht en vooral omdat het internationale karakter van de hard-drughandel en van het gebruik van hard drugs Nederland nauwelijks ruimte laat om een principieel andere aanpak te volgen dan andere
  staten, ziet de Raad thans geen aanleiding deze optie nu opnieuw aan te bevelen. Daarvoor zijn ook een aantal van de mogelijke voordelen te onzeker en
  een aantal van de mogelijke nadelen, indien zij zouden optreden, te groot.
   Het ongemoeid laten van het helingcircuit zou in theorie kunnen worden overwogen, omdat succesvollerepressie hiertegen de frequentie en de ernst van uit
  problematisch druggebruik voortvloeiende criminaliteit ongunstig zou kunnen belnvloeden (bijv. meer misdrijven tegen personen met als doe1 beroving
  wat onmiddellijk geld oplevert). Zo'n stap is echter niet aanvaardbaar. Het
  enkele bestaan van georganiseerde circuits schept een eigen vraag naar gestolen goed. Dit is niet beperkt tot verslaafden, de heling recruteert ook in andere
  kringen potentiele daders, die betrekkelijk snel professionele kenmerken kunnen gaan ontwikkelen.
  Als voorlopig enige mogelijkheid om onder de vigerende wetgeving de drugrelated crime terug te dringen, ziet de Raad een aanpak die op de vraagzijde
  van de markt is gericht. Hierbij moet het streven zijn de totale vraag naar hard
  drugs terug te dringen door de drempels tot de 'drugscene' te verhogen en de
  huidige aantallen verslaafden te verminderen. Dit vereist een in menig
  opzicht ingrijpende herorientatie van het thans gevoerde bestuurlijke en justitiele beleid tegenover problematische druggebruikers en met name een consequente koppelingaan hetjustitiele optreden van de behandeling van verslaafden
  en hun verdere maatschappelijke begeleiding.
  De bestuurlijke bemoeienis met hard-druggebruikers put zich thans in hoofdzaak uit in de (mede)financiering van tal van in de gemeentelijke sfeer opererende hulpverlenende instellingen. Wat deze precies doen, wat hun bereik is in
  aantallen en kringen van clienten, wat hun doelstellingen en werkwijzen zijn
  en welke resultaten zij boeken, is zeer onvolledig bekend. Deze hulpverlening
  onttrekt zich grotendeels aan de controle van de haar financierende en subsidierende overheden. Waar geen rekening en inhoudelijke verantwoording
  wordt afgelegd, en dus het inzicht in de mogelijkheden en beperkingen van het
  bestaande hulpverleningscircuit ontbreekt, moet iedere beleidsmatige orientatie van de drughulpverlening op de tast plaatsvinden.
   Op grond van de schaarse beschikbare informatie kan de drughulpverlening
  worden onderverdeeld in hoogdrempelige en laagdrempelige voorzieningen. In
  hoogdrempelige voorzieningen is de beeindiging van de verslaving het centrale doel; het betreft hier typisch behandelingsgerichte hulpverlening. Bij
  laagdrempelige voorzieningen is de hoofddoelstelling om, bij handhaving of
  zelfs onderhoud van de verslaving, de verslaafden een zo menswaardig mogelijk bestaan te geven (verzorgende hulpverlening). De afgelopen jaren hebben
  de laagdrempelige, verzorgende voorzieningen vooral in het kader van het
  gemeentelijk beleid de snelste groei doorgemaakt. De verklaring hiervoor kan
  worden gevonden in het streven de drughulpverlening zoveel mogelijk gebruikers van hard drugs te laten bereiken, met name die gebruikers van wie het
  gebruik in verslaving is ontaard en die ook overigens problematische achtergronden en omstandigheden kennen. Ter ondersteuning van dit streven heeft
  de landeliike overheid ervan afeezien aan verslaafden a1 te hoee eisen te stellen, zoals beeindiging of afbouw van de verslaving, omdat dergelijke eisen verslaafden ervan zouden kunnen weerhouden met de hul~verleninein contact te
  treden 48. Aldus is een breed mozai'ek van voorzieningen ontstaan met een
  bereik dat, gezien de door de hulpverlening gesignaleerde stabiliteit in de
  gebruikerspopulatie, thans een verzadigingspunt heeft gevonden. De groei in
  de breedte, zoals die gedurende de tweede helft van de jaren zeventig en het
  begin van de jaren tachtig heeft plaatsgevonden, heeft het Nederlandse drug-
  
  -
  
  -
  
  -
  
  "1
  48
  
  Drugbeleid; op. cit.. blz. 4 en de bijlage, 'Legale verstrekking van heroi'ne', blz. 9- 15
  
  ] Drugbeleid; op. cit.. blz. 5.
   WETENSCHAPPELIJKE RAAD VOOR HET REGERINGSBELEID
  
  beleid in de dagelijkse uitvoering doen afwijken van haar oorspronkelijke
  grondslagen, zoals deze destijds door de Commissie Baan ten behoeve van het
  kabinet Biesheuvel zijn voorbereid 49. Daar, waar het zich liet kenschetsen als
  een 'disease or public-health model', veranderde het allengs in een 'socio-cultural model' 50. Over de gehele linie heeft een accentverschuiving in de hulpverlening plaatsgevonden van op beeindiging gerichte behandeling naar begeleiding en verzorging van de verslaafden. Zo opgevat, is het bestuurlijke -of
  althans door het bestuur gefinancierde - beleid geleidelijk minder druk op de
  vraagzijde gaan uitoefenen.
  Aan de huidige bestuurlijke bemoeienis met de vraagzijde van de hard-drugmarkt kan geen bijdrage van grote betekenis aan de vermindering van de uit
  druggebruik voortvloeiende criminaliteit worden toegeschreven. Het is zelfs
  niet helemaal uitgesloten dat juist de ruimer wordende aanwezigheid van
  'drempelloze' verzorgende arrangementen in de druggebruikende circuits het
  verblijf in die circuits heeft vergemakkelijkt 51. Dit neemt overigens niet weg
  dat voor deze hulpverlening we1 andere rechtvaardigingsgronden kunnen
  bestaan, zoals redenen van humanitaire of sanitaire aard.
  Of bestuurlijke bemoeienis uit een oogpunt van criminaliteitsreductie met
  hard-drugverslaafden we1 zinvol kan zijn, hangt primair af van de mogelijke
  effectiviteit van hulpverlening die op beeindiging van de verslaving is gericht.
   Welke resultaten in Nederland met behandelende hulpverlening worden
  bereikt, valt niet te becijferen. Daarvoor kunnen instellingen, ook binnen
  gegeven doelstellingen, te opportunistisch en te vlottend opereren; daarvoor is
  de verstrekte informatie te fragmentarisch en te ondoorzichtig en daarvoor is
  het evaluatie-onderzoek te schaars en onvolledig, of het ontbreekt ten ene
  male. Vanuit het beleid en de onderzoekswereld is reeds aangedrongen op een
  vorm van centrale registratie 52. Ofschoon inmiddels plaatselijk vooruitgang
  wordt geboekt, zoals bijvoorbeeld via de Centrale Methadon Registratie van
  Amsterdam, is het bereikte nog verre van optimaal 53. De Raad sluit zich
  daarom aan bij eerdere pleidooien tot registratie en beveelt aan om aan subsidies en rijksbijdragen de voorwaarde te verbinden dat wordt voldaan aan een
  landelijk voorgeschreven, gestandaardiseerde verantwoordingsplicht in termen van een kostenhatenanalyse die inzicht geeft in de omvang en samenstelling van de verslaafdenpopulatie en de effectiviteit van de aangeboden hulp.
  Voor zover zij bekend zijn, stemmen de behaalde resultaten met behandelende
  hulpverlening weinig hoopvol. Zij zijn zeer arbeidsintensief, kostbaar, het percentage geslaagde behandelingen is laag en bovendien biedt een geslaagde
  behandeling nog geen garantie voor blijvende abstinentie nadien. Het valt
  zelfs moeilijk de invloed van hulpverlening, in welke vorm ook, op de duur van
  de heroi'necarrieres van verslaafden aan te tonen 54. Toch moeten de mogelijkheden van een behandelingsgerichte hulpverlening niet bij voorbaat worden
  onderschat. Dergelijke hulpverlening heeft zonder meer invloed op het verloop
  van heroi'necarrieres en we1 zodanig, dat dit uit het oogpunt van rechtshandhaving voldoende relevant kan zijn. Waar dit a1 geldt voor gereguleerde
  methadon verstrekkingsprogramma's, zoals uit buitenlands onderzoek blijkt,
  geldt dit zeker voor intramurale behandelingsgerichte voorzieningen 55. In
  deze zin kunnen ook de nieuwe voorstellen van de gemeente Amsterdam en het
  
  49]
  
  Achtergronden en risico's van druggebruik; Rapport van de Werkgroep Verdovende Middelen, 's-Gravenhage. Staatsuitgeverij.
  1972.
   Harmonisatieraad Welzijnsbeleid, S!gnolement Drugs en beleid, 's-Gravenhage, HRWB, 1981, blz. I 1.
  1. Horn, op. cit., blz. 23.
  1'
  "1
  "1 Drugbeleid; op. cit., blz. 13. Tevens: K. Swierstra. 'Hero'ineverslaving: levenslangof gaat het vanzelf over?';Tijdschrift voor Alcohol,
  
  "1
  "1
  
  drugs en ondere psychotrope stoffen, 1987, 1 3e jaargang nr. 3. blz. 9 1
  E.C. BuninglDrugsafdeling Centraal Bureau G G en G D . De GG en GD en het drugprobleemin cijfers, deel I ; Amsterdam, Gemeentelijke Geneeskundige en Gezondheidsdienst, december 1986.
  K. Swierstra, op. cit., blz. 89.
  E. Leuw, 'Hero'inegebruik, criminaliteit en methadonverstrekking'; Tijdschrift voor Criminologie,meiljuni 1986.28e jaargang nr. 3.
  blz. 13 1.
  RECHTSHANDHAVING
  
  a.
  b.
  Jellinekcentrum inzake straatjunks worden begrepen 56. Herhaalde terugkeer
  in het intramurale behandelingscircuit leidt bovendien uiteindelijk tot een
  hoger behandelingsresultaat 57. Uit buitenlands onderzoek mag ten slotte worden afgeleid dat intramurale verslavingsbehandeling vooral significante
  resultaten kan bereiken indien wordt voldaan aan twee aanvullende voorwaarden:
  gerichte pressie op de verslaafde in de vorm van maatschappelijke ofjustitiele
  drang of dwang om een behandeling te ondergaan en deze te voltooien;
  intensieve maatschappelijke begeleiding van de medisch en psychisch drugvrije clienten, gericht op het scheppen van bindingen binnen de dominante cultuur (stabiel werk, stabiele gezins- en woonomgeving, een sociale omgeving
  met overwegend normconform gedrag) 58.
  De ervaring leert dat kortstondige formele of informele drang tot het ondergaan en aanvangen van een behandeling op zichzelf meestal onvoldoende is.
   De uitvalpercentages zijn hoog tot zeer hoog, zelfs in die situaties waar de
  behandeling door tussenkomst van politie, justitie of reclassering is aangevangen, hetgeen in Nederland reeds dikwijls het geval is. Zelfs bij gestrafte verslaafden, die voor een deel van hun straftijd vanuit een penitentiaire inrichting worden overgeplaatst naar een intramurale behandelingsvoorziening
  ingevolge artikel 47 van de Gevangenismaatregel, valt een niet te gedogen
  wegloopcijfer te constateren 59. Er is dus in de regel meer nodig, in de vorm van
  bestendige justitiele drang of dwang, om de behandeling te helpen voltooien.
  Voor zodanige justitiele drang of dwang kan een rechtvaardiging worden
  gevonden, indien de verslaving aantoonbaar aanleiding is gaan vormen tot crimineel gedrag en bij voortduring de kans op recidive groot is.
  Juist de omstandigheid dat het strafbare feit voortvloeit uit de verslaving
  maakt de oplegging van straf zonder meer, ook a1 zou hierbij strenger worden
  gestraft dan thans, weinig zinvol. De verslaafde die 'moet' scoren laat zich niet
  weerhouden door het vooruitzicht van mogelijke straf of door de strafzwaarte.
   Dit geldt niet alleen voor hen die a1 herhaaldelijk met het justitiele apparaat
  in aanraking zijn gekomen, het is ook van toepassing op verslaafde 'first offenders'. Ten aanzien van aan hard drugs verslaafde daders heeft een min of meer
  routinematige justitiele aanpak, die vooral op de - relatief geringe - ernst van
  de gepleegde feiten is toegesneden, weinig zin als de specifieke achtergronden
  van het crimineel gedrag niet worden meegewogen. Een op depersoon, als verslaafde, van deze categorie daders afgestemde bejegening, is nodig om uit het
  carrousel te geraken van dwangmatig crimineel gedrag en inadequate straffen. Dit houdt in dat de strafrechter, binnen de marge die door de ernst van de
  ten laste gelegde feiten zijn gesteld, de armslag dient toe te komen om drang op
  de dader uit te oefenen ter beeindiging van diens verslaving. Een en ander
  uiteraard met inachtneming van de strafprocedurele waarborgen voor verdachte en delinquent.
  De armslag, om drang uit te oefenen op de aan hard drugs verslaafde dader, is
  thans wettelijk in voldoende mate aanwezig Zo bezien is de overstap naar
  dwang en de hiertoe noodzakelijke verruiming van wettelijke bevoegdheden,
  vooralsnog niet opportuun, vermits de mogelijkheden tot het uitoefenen van
  bestendige drang eveneens de facto aanwezig zGn. Zulks is thans in onvoldoende mate het geval.
  Onvrijwillige behondeling en strofvervongende behondelingdrugsversloofden; Nota van hetJellinekcentrum, Amsterdam, november
  1987.
  57] J.C.van de Velde.]. Hartman en H . Land, 'Hoeveel drugsverslaafden voltooien de Therapeutische Gemeenschap, de Breegweestee?';Tijdschrift voor Alcohol, drugs en ondere psychotrope stoffen. 1987. 13e jaargang nr. 5, blz. 155.
  SB] E.J. Onstein. 'Hero'ineverslavingscarrieres. Hoe is het beloop in de tijd?Heeft therapie effect? Zijn er prognostisch gunstige factoren?'; Tijdschrift voor Psychiotrie. 1987, 29e jaargang nr. 8, blz. 523.
   s6]
  
  s9]
  
  P.A. Roorda. Detentievervongendebehondeling 1982- 1986. Vijf joor ortikel47 GM, olsmede enkele gegevens over voorwoordelijke
  schorsing en veroordeling; Directoraal-Generaal Jeugdbescherming en Delinkwentenzorg. 's-Gravenhage. Ministerie van Justitie.
  mei 1987. blz. 32.
  Dwang en drang in de hulpverlening aan verslaafden. Tweede Kamer. zitting 1987- 1988. 20 4 IS. nr. 2. blz. 12.
  WETENSCHAPPELIJKE RAAD VOOR HETREGERINGSBELEID
  
  De hier bepleite koppeling aan het justitiele optreden tegen drug-related crime
  van de beschikbare voorzieningen voor de behandeling en verdere maatschappelijke begeleiding van verslaafden aan hard drugs, vereist dat het aanbod van
  voorzieningen kwantitatief en kwalitatief wordt afgestemd op de grotere
  vraag die dan ontstaat. Een prealabele voorwaarde voor een benutting van de
  hulpverleningsinstanties die de vraag naar hard drugs kan doen dalen, is als
  gezegd meer inzicht en verantwoording over hun feitelijk handelen en over de
  resultaten die zij daarbij boeken.
   Echter, waar bij uitstek het criminele gedrag van verslaafden aan hard drugs
  de samenleving een constante zorg en hinder is, en de justitiele ingang bij uitstek de weg is waarlangs drang op verslaafden kan worden uitgeoefend om hun
  verslaving te beeindigen, ligt het in de rede dat de justitiele omgeving het
  meest aangewezen is om behandeling te doen laten plaatsvinden. Nergens kan
  de noodzakelijke drang op criminele verslaafden strikter en bestendiger ten
  uitvoer worden gebracht dan binnen het penitentiaire systeem. Behandeling is
  tot dusver van overheidswege buiten het penitentiaire systeem gehouden. Dat
  is naar het oordeel van de Raad niet langer vol te houden, mede vanwege de
  penitentiaire problematiek die in belangrijke mate hier het gevolg van is (zie
  hierover hoofdstuk 4). De huidige capaciteit van drugvrije afdelingen (ca. 100
  plaatsen), alsook de capaciteit die wordt nagestreefd (250 plaatsen) 61, staat in
  geen enkele verhouding tot het grote aantal verslaafden dat keer op keer het
  justitiele systeem van voor naar achter doorloopt (jaarlijks 4400 verslaafden).
  Hier komt bij, dat deze capaciteit naar de wens van de overheid niet eens uitsluitend voor verslaafden gereserveerd mag worden, omdat ook niet verslaafde
  gedetineerden, die geen last wensen te hebben van het alom in detentie aanwezige gebruik van hard drugs, op deze afdelingen hun toevlucht moeten kunnen
  zoeken. En ten slotte is het deze afdelingen slechts toegestaan behandeling
  voor te bereiden. Het spreekt haast vanzelf dat in de praktijk hier niet altijd
  naar gehandeld kan worden en dat toch met de behandeling wordt begonnen.
  De hinder, die de justitiele keten door de carrousel der verslaafden ondervindt,
  kan niet uitsluitend worden afgewenteld op andere bestuurlijke omgevingen.
   Een afzonderlijke penitentiaire voorziening voor verslaafden met een volledig
  behandelingsgericht regime, is niet alleen vanuit de algemene penitentiare
  problematiek, maar ook vanuit de optiek van de verslavingszorg, een noodzakelijke voorwaarde om tot een doeltreffender functioneren te komen.
  De Raad ontveinst zich niet dat de hier beschreven benadering veel personele
  en financiele inspanningen zal vergen, terwijl de resultaten ervan vaak weinig
  hoopgevend zullen zijn. Het gaat hier in elk geval om resultaten op langere
  duur - tot de weinige cijfers op dit gebied die empirisch goed zijn onderbouwd,
  hoort de bevinding dat van een verslaafdenpopulatie na een tijdverloop van
  tien jaar iets meer dan 40% nog steeds verslaafd is (iets meer dan 40% heeft dan
  een stabiele abstinentie bereikt, 15% is overleden) 62. Als de heroheverslaving
  geen nieuwe recruten zou vinden en als geen nieuwe middelen (coca'ine,crack!)
  op dezelfde wijze zouden aanslaan, zou het probleem dus we1 kleiner worden,
  maar zouden over tien jaar nog steeds vele duizenden hero'ineverslaafden in
  onze samenleving verblijven. En dat is een 'best case'! De Raad beschouwt niettemin, onder de huidige omstandigheden, een op de problematische vraagzijde
  van de hard-drugmarkt gerichte benadering als de enige aanpak die te realiseren is en die mettertijd misschien toch het probleem kan verlichten. Dit zal
  wellicht te meer het geval zijn, omdat zo'n aanpak de omgeving waarin problematisch druggebruik plaatsvindt, onder druk zal houden en onaantrekkelijker
  zal maken of in ieder geval de drempel ertoe kan verhogen.
  Het nader bijeenbrengen van het politieel-justitiele circuit en de langs
  bestuurlijke kanalen ter beschikking staande voorzieningen hoeft overigens
  6']
  
  62]
  
  Verslavingsproblematiek in de inrichringen van her gevangeniswezen. Tweede Kamer. zitting 1986- 1987. 18 174. nr. I 0 herdruk.
  blz. 3.
  E.J. Onstein, op. cit.. blz. 523.
   RECHTSHANDHAVING
  
  niet pas plaats te vinden aan het eind, waar de bejegening van de verslaafde
  delinquent aan de orde is. Meer convergentie van enerzijds bestuurlijke en
  anderzijds politiele en justitiele instanties is ook geboden om tijdig inzicht te
  krijgen in mogelijke haarden van problematisch wordend druggebruik. Het
  gebrek aan informatie over en weer kan ertoe leiden dat de bestuurlijke aandacht te laat wordt gevestigd op voor verslaving gevoelige populaties of de
  opsporingsinspanningen van de politie te lang ongericht blijven. Tekorten aan
  preventie van hard-druggebruik en aan tijdige repressie van de problematische neveneffecten ervan, blijken naderhand kostbaar. Vooral van instellingen, personen en diensten die intensief met groepen van voor hard-druggebruik kwetsbare jongeren in aanraking komen, is alertheid nodig. In het licht
  van de ernstige gevolgen die de verslaving voor betrokkenen kan hebben, zijn
  de gebruikelijke rechtvaardigingen voor zwijgen of stilzitten - 'de goede naam
  van de school of het instituut', 'het vertrouwen van de clienten', 'het exceptionele karakter van het gebruik' - een wat schamel excuus.
   3.3.4
  
  Ruirntelijke orngeving
  
  Ecologische factoren zouden, in combinatie met sociale factoren, vandalisme
  en andere soorten criminaliteit kunnen veroorzaken 63. In een Zweedse studie
  is aangetoond dat vandalisme vooral voorkomt in stedelijke gebieden met
  wooneenheden bestaande uit hoogbouwblokken 64. Dit wordt hypothetisch
  nader verklaard uit het samenwonen op een klein gebied van mensen met verschillende achtergronden en belangstellingen. Van hen wordt verwacht dat
  tradities worden gevestigd, sociale rollen vervuld en sociale relaties gelegd,
  terwijl de fysieke kenmerken van het woongebied dit bepaald niet gemakkelijk
  maken. Op kinderen kan niet goed worden gelet en als eventueel wangedrag a1
  wordt opgemerkt, worden zij vaak niet herkend. In dergelijke gebieden kennen
  mensen elkaar slecht, door de dikwijls grote mobiliteit en door het gebrek aan
  contactmogelijkheden tussen buren zoals in laagbouw mogelijk is, bijvoorbeeld via de tuin. Niettemin is het onzeker of hier een aangrijpingspunt voor
  vandalisme en andere vormen van criminaliteit gevonden kan worden. Uit de
  literatuur blijkt namelijk niet dat een ruimtelijke omgeving, die als 'defensible' tegen vernielingen is ontworpen, ook leidt tot minder vandalisme 65. De
  gelegde relaties, zoals in de geciteerde Zweedse studie, blijken niet altijd op te
  gaan. Misschien is de ruimtelijke conditie toch niet bepalend voor de relevante
  sociale condities (voor het voorkomen van vandalisme) die uitgaan boven contactmogelijkheden en onderlinge controle. Dit zou men kunnen afleiden uit het
  volgende citaat uit een interview met de architect Weeber:
  'Ik zie dat verband helemaal niet, tussen het gebouw en de onveiligheid.
   Ik ken voorbeelden waar een fantastische omgeving gemaakt is. Neem
  nu de Peperklip. In elk dorp waar vijftienhonderd mensen wonen is een
  burgemeester, een commissaris van politie, een apparaat. Dat is in de
  Peperklip niet gedaan. Dat had een organisatie moeten hebben. Pas
  toen het uit de hand ging lopen heeft men daaraan gedacht .......De buitengewone tolerantie van de jaren zeventig, die is slecht geweest.
  Nederland is zo slordig met z'n omgeving ...... in Singapore krijg je vijfhonderd dollar boete als je een peukje op straat gooit, en in Nederland
  doet men maar ongestraft 66.
  63]
  
  65]
  
  66]
  
  De minister van Volkshuisvesting. Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer relativeert in een begeleidende brief bij de publikatie
  'Maakt de gelegenheid de dader?' het belang van fysieke omgevingsfactoren. Hij meent dat ruimtelijke factoren slechts zeer
  gedeeltelijk een verklaring kunnen bieden voor de verzwakking van de sociale controle die weer aangevoerd wordt als oorzaak
  van gestegen criminaliteit. D i t zou blijken uit een vergelijking met steden in het buitenland die meer sociale veiligheid bieden,
  maar uiterlijk niet veel verschillen met de Nederlandse steden.
  Sociale veiligheid en de kwaliteit van de openbare ruimten in de stad; Tweede Kamer zitting 1985- 1986. 19 321. nr. I.
  Ch. Nilsson. Vandalism in urban environments, An ecological study; Malmo, 1984, blz 13 1.
  CI. Levy-Leboyer. 'Vandalism and the social sciences': in: Vandalism, behaviorandmotivations;CI. Levy-Leboyer (ed.). Amsterdam,
  North-Holland. 1984. blz. 5.
  Trouw, I 9 September 1987.
  