text: De artikelen 5, 6 en 7 regelden de toescheiding van uitheemse Nederlandse
  onderdanen niet-Nederlanders; dit kwam in grote lijnen hierop neer, dat de van
  deze categorie deel uitmakende Vreemde Oosterlingen als Chinezen en Arabieren
  alsmede Europeanen andere dan Nederlanders, automatisch het Indonesisch staatsburgerschap verwierven, indien zij in Indonesië geboren of aldaar woonachtig
  waren. Zij hadden echter het recht om binnen de gestelde termijn genoemd staatsburgerschap te verwerpen. *** Dit had tot gevolg, dat voor degenen die vóór de
  soevereiniteitsoverdracht het Nederlands onderdaanschap bezaten, de Nederlandse
  nationaliteit werd herkregen. Betrof het echter personen, die naast de Nederlandse,
  een andere nationaliteit als bijvoorbeeld de Chinese bezaten, dan werd de Nederlandse nationaliteit eerst door deze bipatriden herkregen, indien daartoe een
  verklaring werd afgelegd, tegelijk met verwerping van het Indonesisch staatsburgerschap. Werd bedoelde verklaring niet afgelegd, dan had de repudiatie tot
  
  4 4 4 . Naar Lemaire meldt, bedroeg het aantal optanten nog geen 15.000 personen, derhalve nog geen 8%.
  Zie Lemaire, Het Recht, p . 128.
  4 4 5 . Ter illustratie: indien de hierbedoelde personen buiten Indonesië geboren en in Nederland of buiten
  de gebieden der deelgenoten van de Unie woonachtig waren, waren zij bevoegd om binnen de
  gestelde termijn te verklaren, dat zij de Nederlandse nationaliteit verkiezen. Waren zij in Suriname
  of in de Nederlandse Antillen woonachtig, dan verkregen zij de Indonesische nationaliteit indien zij
  buiten het Koninkrijk geboren zijn, doch waren bevoegd binnen de gestelde termijn te verklaren dat
  zij de Nederlandse nationaliteit verkiezen. Waren zij daarentegen in het Koninkrijk geboren, dan
  behielden zij de Nederlandse nationaliteit, doch waren bevoegd om in de gestelde termijn te
  verklaren, dat zij de Indonesische nationaliteit verkiezen.
   4 4 6 . Naar schatting heeft 2 0 % , merendeels Chinezen van deze mogelijkheid gebruik gemaakt. Zie
  Lemaire, Het Recht, p . 1 2 8.
   126
  
  gevolg, dat zij zowel voor Nederland als voor Indonesië vreemdeling werden,
  doordat zij alleen de vreemde nationaliteit overhielden. Op deze wijze konden
  bipatriden, die geen prijs stelden op noch de Nederlandse, noch de Indonesische
  nationaliteit, zich van beide ontdoen. Voorts waren voorzieningen getroffen voor
  het geval betrokkenen niet in Indonesië geboren of aldaar woonachtig waren,
  waarbij werd afgegaan op geboorteplaats of woonplaats van bedoelde personen.^
  -••
  '.,
  -•Afgaande op het in artikel 3 van de Toescheidingsovereenkomst b e p a a l d e , k o n d e n
  Nederlanders derhalve de Indonesische nationaliteit v e r k i e z e n , indien zij in I n d o n e s i ë
  geboren waren of aldaar tenminste zes maanden w o o n a c h t i g. D e z e m o g e l i j k h e i d stond
  open voor alle Nederlanders in wettelijke zin, de z o g e n a a m d e " I n d i s c h e N e d e r l a n d e r s " zoals personen geboren uit gemengde huwelijken tussen N e d e r l a n d e r s e n i n h e e m s e
  vrouwen of buitenechtelijke kinderen die door de v a d e r , e e n N e d e r l a n d e r zijn e r k e n d
  en afstammelingen van genoemde personen - daaronder b e g r e p e n. *" V o l g e n s H e i j s
  heeft een minderheid van deze "Indische Nederlanders" v o o r d e I n d o n e s i s c h e n a t i o n a l i teit geopteerd.  448. Het bewijs van het Nederlanderschap is niet aan een bepaald middel gebonden. Normaliter wordt
  het Nederlanderschap van een na 1 juli 1893 geboren persoon bewezen door overlegging van
  geboorte-akten, die de filiatie in de mannelijke lijn doen opklimmen tot een stamvader die vóór 1
  juli 1893 in Nederland of in de toenmalige koloniën geboren was uit ouders aldaar gevestigd. In
  herinnering zij gebracht, dat krachtens het toenmalige artikel S BW Nederlanders waren, zij die in
  het Koninkrijk of de koloniën daarvan geboren zijn uit aldaar gevestigde (wonende) ouders en
  afstammelingen van Nederlanders. Een ieder, die op 1 juli 1893 volgens de op die dag vervallen
  wetgeving Nederlander was, is dit krachtens de overgangsbepaling op de Wet van 1892 gebleven,
  met uitzondering van die personen die in Nederlandsch-lndië naar de Wet van 2 september 1854
  als "inlanders en met deze gelijkgestelden" werden beschouwd. Afstammelingen van de in het
  Nederlanderschap door de overgangsbepaling bevestigde personen zijn Nederlanders. Ook de
  Toescheidingsovereenkomst heeft een ieder die Nederlander was, in hel bezit van die hoedanigheid
  gelaten. Zie voorts voor het bewijzen van het bezitten van het Nederlanderschap door "Indische
  Nederlanders", het artikel: Hoe bewijzen "Indische Nederlanders" hun Nederlanderschap?, Van der
  Weg, S., Het Personeel Statuut, 1950, p.31-32.
  449. Heijs, Nederlanderschap, p.30-31. Deze auteur voegt hieraan toe, dat het overbodig is op te
  merken, dal de Hoge Commissaris zweeg over het feit, dat de keuze voor deze 'natuurlijke
  oplossing" impliceerde dat de optanten vervolgens als Indonesiër niet langer welkom waren in
  Nederland. Vele Nederlanders hadden Indonesië echter reeds verlaten en waren naar Nederland
  vertrokken, een feil dat de Nederlandse Regering niet bepaald verheugde. Nederland stimuleerde
  na de oorlog de emigratie van Nederlanders en had bijgevolg weinig behoefte aan een grootscheepse
  immigratie vanuit Indonesië.
  • ....
   127
  
  gebruik konden maken, indien zij elders in Indonesië woonachtig waren, aangezien zij
  in dit geval niet tot de inwoners van Nieuw-Guinea te rekenen waren, die door de
  aantekening aan het slot van de Overeenkomst aan de werking daarvan onttrokken
  werden. Al was genoemd gebiedsdeel - op het tijdstip van de soevereiniteitsoverdracht niet aan Indonesië overgedragen, volgens deze auteur maakte Nieuw-Guinea aardrijkskundig deel uit van Indonesië. **° Wat betreft de voorwaarde van het tenminste zes
  maanden in Indonesië woonachtig zijn, kan onder de aandacht worden gebracht, dat
  nergens de eis was gesteld dat deze zes maanden aan de soevereiniteitsoverdracht
  dienden te zijn voorafgegaan; voldoende was dat deze periode vóór de gestelde termijn derhalve vóór 27 december 1951 - verstreken was. Mannoury stelt zich op het standpunt, dat indien de betrokken persoon die zes maanden in Nieuw-Guinea heeft doorgebracht, niet kan worden ontkend dat hij gedurende die tijd in Indonesië woonachtig is
  geweest. Op het ogenblik dat de optie werd verricht, moest betrokkene echter zijn
  woonplaats naar een andere plaats in Indonesië hebben overgebracht, wilde hij geen deel
  uitmaken van de "inwoners van Nieuw-Guinea" c.q. geen rechten uit de Toescheidingsovereenkomst afleiden. *"
  , _.
  .......
   Volgens Barentsen - die de opvatting weergeeft zoals van Nederlandse zijde gehuldigd
  met betrekking tot het hanteren van de Toescheidingsovereenkomst - bestond aanvankelijk tussen de Nederlandse en Indonesische overheid verschil van inzicht omtrent de
  vraag of opties krachtens artikel 3 van de Overeenkomst uitgebracht al dan niet terugwerkten tot het tijdstip van de soevereiniteitsoverdracht. Van Nederlandse zijde werd
  het standpunt ingenomen, dat de nationaliteit waarvoor men opteerde geacht moest
  worden te zijn verkregen vanaf het tijdstip der soevereiniteitsoverdracht, met name 27
  december 1949. Van Indonesische zijde was men daarentegen van mening, dat de
  middels optie plaatsgevonden nationaliteitsverandering eerst werkte vanaf het tijdstip der
  optie. Het verschil in interpretatie leidde tot de facto staatloosheid van oorspronkelijk
  Nederlandse kinderen, die op het tijdstip van de optie door de vader c.q. de moeder de
  leeftijd van 18 jaar reeds hadden bereikt, doch nog geen 18 jaar waren op 27 december
  1949. Ook Sanger wijst erop, dat degenen die op 27 december 1949 de Nederlandse
  nationaliteit behielden en vervolgens een optieverklaring voor het Indonesisch staatsburgerschap afgelegd hadden, naar de Nederlandse visie op genoemde datum eerstgenoemde nationaliteit verloren hadden. Aangezien de Indonesische overheid het standpunt
  innam, dat de desbetreffende personen eerst met het afleggen van de optieverklaring als
  Indonesisch staatsburger aangemerkt konden worden, betekende dit voor deze personen
  dat zij van 27 december 1949 tot de aflegging van de optieverklaring, noch het Indonesische staatsburgerschap, noch de Nederlandse nationaliteit bezaten.*" Toen bleek
  dat terugwerking van opties niet was bedoeld, diende het Nederlandse standpunt te
  worden herzien. Volgens de nieuwe interpretatie behielden kinderen die krachtens de
  oorspronkelijke Nederlandse opvatting de facto staatloos werden, ook na" de optie der
  ouders het Nederlanderschap, doch waren naar de Nederlandse opvatting bevoegd om
  
  450. Mannoury, Het Nederlandse Nationaliteitsrecht, p.145.
  451. Mannoury, Het Nederlandse Nationaliteitsrecht, p.145.
  452. Sanger. Die indonesische, p.56.
   128
  
  na het bereiken van de leeftijd van 18 jaar zelfstandig voor de Indonesische nationaliteit
  te opteren/" Adriaanse en van der Weg brengen naar voren, dat het zelfstandig
  recht van verkiezing of verwerping van de toebedeelde nationaliteit in de eerste plaats
  is toegekend aan personen die meerderjarig waren in de zin van de overeenkomst, op
  het tijdstip van de soevereiniteitsoverdracht. Van officiële Nederlandse zijde was ten
  aanzien van Nederlanders echter beslist, dat zij ook een nationaliteitskeuze konden doen
  wanneer zij in Indonesië geboren waren en zij de leeftijd van 18 jaar bereikten gedurende de optieperiode, derhalve tussen 27 december 1949 en 27 december 1951.***
  Zijdens van der Weg wordt echter erop gewezen, dat uit de Toescheidingsovereenkomst
  niet bleek, op welke datum de verklaring (tot het verkiezen of verwerpen van een
  bepaalde nationaliteit) effect sorteerde. Ook deze auteur brengt naar voren, dat van
  officiële Nederlandse zijde het standpunt werd ingenomen dat optie tot verkiezing of
  verwerping van nationaliteit ingevolge de Toescheidingsovereenkomst terugwerkte tot
  27 december 1949, anders dan de Indonesische regering die géén terugwerkende kracht
  aan een afgelegde optie- c.q. verwerpingsverklaring toekende. *" Prins wijst eveneens
  op het verschil van opvatting met betrekking tot deze aangelegenheid tussen de regeringen van Nederland en van Indonesië, zoals in het voorgaande reeds naar voren gebracht. *" Van belang is dat het van Indonesische zijde gehuldigde standpunt, dat de
  verkiezing of verwerping van de Indonesische nationaliteit in werking trad op de dag,
  waarop de daartoe strekkende verklaring was ontvangen, in een wettelijke regeling was
  neergelegd, met name in artikel 8 van de Regeringsverordening van 31 januari 1950,
  Stb. 1950-8. *" Deze visie had ten gevolge - ondanks de bezwaren die in de literatuur
  daartegen werden geopperd *" - dat het Nederlandse standpunt diende te worden
  bijgesteld, zoals hiervoor reeds opgemerkt.
   ^
  • •. •
  
  453. Barentsen, W.A., Overzicht van de huidige interpretatie van de Overeenkomst betreffende de
  Toescheiding van Staatsburgers, Het Personeel Statuut, 1961-1962, p.53-54 die verwijst naar de
  Memorie van Antwoord aan de Eerste Kamer der Staten-Generaal inzake de Justitiebegroting,
  Kamerzitting 1959-1960-5700, p.4.
  454. Adriaanse en van der Weg, Nationaliteitswetgeving, p. I A - 6.
  455. Van der Weg, $., Terugwerkende kracht van opties tot verkiezing of verwerping van nationaliteit
  ingevolge de Souvereiniteitsoverdracht, Het Personeel Statuut, 1952, p.43-44.
  456. Prins, De gevolgen, p.69.
  457. Opgenomen in Engelbrecht-oude stijl, p.43.
  458. Prins brengt ter zake naar voren, dat het enige argument dat voor de Indonesische opvatting pleitte,
  gelegen scheen Ie zijn in artikel 5 van de Toescheidingsovereenkomst, dat sprak van het ArrAn/ge/i
  van de Nederlandse nationaliteit door het verwerpen van de Indonesische. Deze schrijver is echter
  van mening dat dit argument niet alleen niet erg sterk leek, maar ook volkomen teniet werd gedaan
  door artikel 11 van genoemde Overeenkomst. Dit artikel hield in dat de uitoefening van het recht
  van verkiezing of verwerping van een nationaliteit, geen tevoren verrichte handeling ongeldig maakt,
  die geldig zou zijn indien dit recht niet was uitgeoefend. Volgens deze auteur zou deze bepaling
  iedere betekenis missen, indien de optie niet terugwerkte. Ik vraag mij echter af, of aan de
  omschrijving van een "tevoren verrichte handeling" niet een andere betekenis moet worden gegeven
  zoals bijvoorbeeld de adoptie of erkenning van een kind en dit artikel derhalve géén betrekking heeft
  op een handeling in de vorm van het opteren voor een bepaalde nationaliteit. Zie Prins, De
  gevolgen, p.69.
   129
  
  Rechtsgeldig waren voorts opties van personen, niet in Indonesië geboren en op het
  tijdstip van de soevereinitietsoverdracht niet, doch op het tijdstip der optie wél gedurende zes maanden in Indonesië woonachtig. In herinnering kan worden gebracht, dat niet
  was bepaald dat genoemde termijn van zes maanden aan de soevereiniteitsoverdracht
  diende te zijn voorafgegaan. *" De voor Nederlandse autoriteiten in Nederland, Suriname, de Nederlandse Antillen, in Indonesië en in het buitenland afgelegde optie/verwerpingsverklaringen zijn gepubliceerd in de Nederlandse Staatscourant. Voor het bezit
  van de staat van Nederlander uit hoofde van een uitgebrachte nationaliteitskeuze kan
  echter op de Staatscourant geen beroep worden gedaan. Mocht achteraf blijken, dat ten
  onrechte is geopteerd of verworpen, dan wordt de handeling geacht zonder rechtsgevolg
  te zijn geweest; wél is het zo dat de tussenkomst van de rechter kan worden ingeroepen
  door de betrokken persoon. **
  Voor gehuwde vrouwen was in het algemeen het optierecht niet aanwezig; zij volgden
  de staat van hun man. Was deze man Nederlander, dan hing de verkrijging van de
  Indonesische nationaliteit c.q. het verlies van het Nederlanderschap voor de vrouw
  ervan af, of deze man het optierecht bezat en of hij daarvan gebruik maakte. Het kon
  echter voorkomen dat een vrouw met een vreemdeling gehuwd, het Nederlanderschap
  zelfstandig bezat. Volgens Mannoury zou zij in dit geval het optierecht zelfstandig
  hebben bezeten, indien zij aan de gestelde eisen met betrekking tot geboorteplaats of
  domilicie in Indonesië voldeed, een standpunt ook door mij gedeeld.'"" Sanger wijst
  voorts - mijns inziens terecht - op een ander geval waarin een gehuwde vrouw haar
  optierecht gedurende het huwelijk kon uitoefenen, met name wanneer haar man staatloos was. *" Naar de mening van Barentse moest wat betreft vrouwelijke onderdanen,
  die vóór de soevereiniteitsoverdracht met onderdanen gehuwd zijn geweest, rekening
  worden gehouden met de Regeling op de Gemengde Huwelijken (RGH) - het onderwerp
  van § 2.4 - die uitgaat van het "vrouw volgt man" beginsel. Een vrouw van uitheemse
  origine werd na haar huwelijk met een inheems onderdaan, in juridische zin eveneens
  geacht tot de groep van inheemse onderdanen te gaan behoren; het omgekeerde gold
  voor een vrouw/inheems onderdaan na huwelijk met een uitheems onderdaan. De vrouw
  die het Nederlanderschap bezat en met een Nederlands onderdaan niet-Nederlander
  huwde, verloor het Nederlanderschap en werd Nederlands onderdaan niet-Nederlandse,
  inheems of uitheems, naar gelang de staat van de echtgenoot.  460. Adriaanse en van der Weg, Nationaliteitswetgeving,p.lA-7.
  .,.• ...•»•
  461. Mannoury, Het Nederlandse Nationaliteilsrecht, p. 146.
  .1
  . ,1
  •
  ,..
  462. Zie Sanger, Die Indonesische, p.SO.
  ••>•
  ^ . ;• ,
  463. Zie Barentsen, Overzicht van de huidige interpretatie, p.53.
   . , ,
  
  130
  
  keuze van de echtgenoot, het tweede lid van dit artikel bevatte voorzieningen voor het
  geval ontbinding van het huwelijk plaatsvond. Dit artikellid bood deze vrouw de
  gelegenheid om binnen een jaar n£ ontbinding van haar huwelijk alsnog door het
  afleggen van een verklaring de nationaliteit te verkrijgen of te verwerpen, die zij, ware
  zij op genoemd tijdstip niet gehuwd geweest, had verkregen of door aflegging van een
  verklaring had kunnen verkrijgen of verwerpen. Voor vrouwen, die vóór hun huwelijk
  Nederlandse of uitheems Nederlands onderdaan niet-Nederlandse waren en als gevolg
  van hun huwelijk Indonesisch staatsburger waren geworden, hetzij door optie, hetzij
  door toescheiding van hun echtgenoot, bestond derhalve de gelegenheid om binnen een
  jaar na" ontbinding van het huwelijk, het Nederlanderschap te verkrijgen door aflegging
  van een verklaring voor de bevoegde autoriteit. *** Voorts kon bijvoorbeeld een Nederlandse, in Indonesië geboren vrouw die op 27 december 1949 gehuwd was met een
  Nederlander, die óf buiten Indonesië geboren en woonachtig was, óf van zijn optierecht
  geen gebruik wenste te maken, binnen de termijn van een jaar na ontbinding van het
  huwelijk, alsnog voor de Indonesische nationaliteit opteren. Volgens Mannoury gold dit
  ook voor de, van oorsprong Nederlandse vrouw, die met een buitenlander gehuwd was
  en door huwelijk diens nationaliteit had verkregen, aangezien de vrouw in kwestie, ware
  zij niet gehuwd bij de soevereiniteitsoverdracht, in de termen van artikel 3 van de
  Toescheidingsovereenkomst zou zijn gevallen, een standpunt dat mij alleszins aanvaardbaar voorkomt. *"
  In aansluiting op hetgeen hierboven reeds wat betreft inheemse Nederlandse onderdanen
  niet-Nederlanders werd opgemerkt, zij nog gewezen op de in artikel 4 lid 1 van de
  Toescheidingsovereenkomst voorkomende zinsnede: "de onmiddellijk voor de soevereiniteitsoverdracht tot de inheemse bevolking van Indonesië behorende meerderjarige
  Nederlandse onderdanen niet-Nederlanders". Zoals door Barentsen naar voren gebracht,
  was de Nederlandse administratie van mening, dat van de optiegerechtigden slechts zij
  bevoegd waren, die op het tijdstip van de soevereiniteitsoverdracht reeds de volle
  leeftijd van 18 jaar hadden bereikt.Dit gold tevens voor de uitheemse Nederlandse
  onderdanen niet-Nederlanders, gezien de artikelen 5, 6 en 7 der Toescheidingsovereenkomst, waarin eveneens gesproken werd van "de onmiddellijk voor de soevereiniteitsoverdracht meerderjarige uitheemse Nederlandse onderdanen niet-Nederlanders".'"*'
  
  464. Barentsen, Overzicht van de huidige interpretatie, p.61.
   465. Mannoury, Het Nederlandse Nationalileitsrecht, p. 147.
   466. Aan een aantal uitheemse Nederlandse onderdanen niet-Nederlander, op wie artikel S van de
  Toescheidingsovereenkomst van toepassing was, was op verzoek een Nederlands paspoort uitgereikt,
  echter zonder de mededeling dat zij de Nederlandse nationaliteit niet meer bezaten c.q. ter herkrijging hiervan een optieverklaring dienden af te leggen. Aangezien het mede aan de administratie te
  wijten was, dat zij niet binnen de gestelde termijn op formele wijze van hun bedoeling de Nederlandse nationaliteit te willen bezitten hebben doen blijken, werd door de Minister van Buitenlandse
  Zaken goedgevonden, dat betrokkenen door het aanvragen van een Nederlands paspoort geacht
  konden worden tevens een verwerpings-/optieverk!aring ex artikel 5 te hebben gedaan. Daartoe
  diende niettemin vast te staan, dat betrokkenen op het tijdstip van de paspoortaanvraag en daarna
  aan de Nederlandse nationaliteit de voorkeur geven boven de Indonesische nationaliteit. Hiervan
  V' ! dan een verklaring opgemaakt, waarin melding werd gemaakt van de paspoortaanvraag en van
  
  131
  
  Dit impliceert, dat kinderen, die op genoemd tijdstip nog geen 18 jaar waren, met hun
  ouders toegescheiden zijn en derhalve geen zelfstandig optierecht hebben gehad; ook
  indien zij op het tijdstip van de optie van de ouders de 18-jarige leeftijd hadden bereikt,
  werden zij geacht in de nationaliteitskeuze van de ouders te hebben gedeeld. Dit
  standpunt - ook door mij gedeeld - week af van dat ten aanzien van de optiebevoegden
  krachtens artikel 3 der Toescheidingsovereenkomst, op Nederlanders betrekking
  hebbende, waarop in het voorgaande reeds werd ingegaan.'" Personen, die als minderjarigen in de optie van hun ouders zijn begrepen geweest, hebben niet de gelegenheid
  gehad om na het bereiken van de meerderjarige leeftijd de optie ongedaan te maken
  door voor de andere nationaliteit te opteren. Artikel 10 van de Wet van 1892, op grond
  waarvan aan kinderen van een Nederlander, geboren vóór het tijdstip dat deze in een
  ander land werd genaturaliseerd - waardoor het kind in kwestie mede de staat van
  Nederlander verloor - de gelegenheid werd geboden om bij het bereiken van de meerderjarige leeftijd het Nederlanderschap terug te krijgen, was niet van toepassing op
  Nederlandse minderjarigen die krachtens de optie van hun ouders de Indonesische
  nationaliteit hadden verkregen.  b.
  466.
  minderjarigen, wier nationaliteit afhankelijk was van het eveneens onderdaan zijn
  van de vader of moeder, naar de in artikel 1 van de Wet van 1892 gemaakte
  onderscheidingen (artikel 8);
  minderjarigen, van wie de vader of moeder - naar de in artikel 1 van de Wet van
  1892 gemaakte onderscheidingen - onmiddellijk voor de soevereiniteitsoverdracht
  geen Nederlands onderdaan of niet meer in leven was (artikel 9).
  -»
  het feit dat door een administratief verzuim geen verwerpings- c.q. optieverklaring in de gebruikelijke vorm was opgemaakt. Zie Barentsen, Overzicht van de huidige interpretatie, p.57.
  467. Barentsen, Overzicht van de huidige interpretatie, p.56.
  468. Aldus de Hoge Raad bij beschikking van 20 oktober 1958 op grond van onder meer de overweging,
  dat de Toescheidingsovereenkomst geacht moest worden een ui7/>uHen<if regeling te bevatten met
  betrekking tot de Nederlandse of de Indonesische nationaliteit van hen, die op het tijdstip van de
  soevereiniteitsoverdracht onderdanen van het Koninkrijk der Nederlanden waren en dat naast die
  uitputtende regeling, met betrekking tot de daaronder begrepen gevallen voor een beroep op de Wet
  van 1892 geen plaats was. Zie Van der Weg, S., Artikel 10 der wet op het Nederlanderschap en
  het ingezetenschap geldt niet voor kinderen van spijtoptanten, Het Personeel Statuut, 1959, p.36-37
  en Adriaanse en van der Weg, Nationaliteitswetgeving, p.lA 6-7.
   132
  
  Volgens van der Weg, bleek uit de praktijk bij herhaling, dat het bepalen van de
  nationaliteit van minderjarigen in het kader van de Toescheidingsovereenkomst tot
  moeilijkheden aanleiding gaf. Zo zijn in vele gevallen minderjarigen gerangschikt onder
  de in artikel 9 genoemde categorie, terwijl artikel 8 toepassing had moeten vinden. Dit
  vond zijn oorzaak in een verkeerde interpretatie van de in deze artikelen voorkomende
  woorden "vader of moeder naar de in artikel 1 van de Wet van 1892 gemaakte onderscheidingen", hetgeen echter niet anders op te vatten was, dan dat de moeder de
  nationaliteit bepaalde, als er geen vader of de vader er niet meer was, derhalve vader
  respectievelijk moeder. Het kon nooit betekenen, onverschillig wie van beiden, een
  uitleg die mijns inziens voor de hand ligt. *" Barentsen voegt hieraan nog toe, dat de
  bedoeling van de wetgever was, dat in het geval de vader was overleden, de moederweduwe als nationaliteitsrechtelijke vertegenwoordiger in zijn plaats zou treden.
  Minderjarigen volgden derhalve de vader in diens nationaliteitskeuze; was het huwelijk
  door echtscheiding ontbonden en de kinderen mogelijk aan de moeder toegewezen, dan
  was dit feit van geen invloed. Anders lag het indien het huwelijk van de ouders vóór
  de soevereiniteitsoverdracht door overlijden van de vader ontbonden was; in dit geval
  volgden de wettige en gewettigde kinderen de nationaliteit van hun moeder-weduwe/™ Was de moeder vóór de soevereiniteitsoverdracht hertrouwd met een man, die
  tot een andere categorie behoorde dan haar eerste man en zij eveneens tot die andere
  categorie overgegaan, dan kon dit inhouden dat de kinderen een andere nationaliteit
  verkregen dan zij zouden hebben bezeten, indien hun vader nog zou hebben geleefd.
   Was echter het huwelijk van de ouders ontbonden door echtscheiding en de vader
  daarna, doch vóór de soevereiniteitsoverdracht overleden, dan was op de minderjarige
  kinderen niet artikel 8 doch artikel 9 van toepassing, aangezien de moeder niet als
  moeder-weduwe kon worden aangemerkt c.q. niet in de plaats kon treden van de
  overleden vader. Natuurlijke, niet door de vader erkende kinderen, volgden de nationaliteit van de moeder. Ook in dit geval bestond de mogelijkheid, dat het kind een andere
  nationaliteit verkreeg dan het eventueel bij zelfstandige toescheiding zou hebben
  bezeten. Als voorbeeld noemt Barentsen het geval van een niet-erkend kind van een
  vrouw van inheemse origine, waarvan de moeder vóór de soevereiniteitsoverdracht in
  het huwelijk trad met een Nederlander en dit kind met de moeder aan Nederland werd
  toegescheiden. Naar de opvatting van de Nederlandse administratie, deelden kinderen
  krachtens artikel 8 met hun moeder toegescheiden en waarvan de moeder tijdens de
  optieperiode door een niet-zelfstandig gedane nationaliteitskeuze, met name door optie
  van haar echtgenoot van nationaliteit veranderde, echter niet in de nationaliteitswijziging/"
  • ... ...
  •. ,
  
  469. Van der Weg, S., De artikelen 8 en 9 van de Overeenkomst betreffende de toescheiding van
  Staatsburgers, Het Personeel Statuut, 1955/1956, p.63-64.
  470. Barentsen, Overzicht van de huidige interpretatie, p.57-58.
  471. Barentsen, Overzicht van de huidige interpretatie, p. 58-59. Voor deze kinderen kon echter artikel
  9 van toepassing geacht worden, hetgeen betekent dal de rechtmatige vertegenwoordiger - met name
  de moeder - voor de kinderen de nationaliteit kon verkiezen, die zij staande huwelijk door optie van
  haar echtgenoot verkregen had.
  133
  
  Artikel 9 regelt de zelfstandige toescheiding van minderjarigen, waarbij de volgende
  uitsplitsing kan worden gemaakt, te weten:
  a.
  b.
  c.
  d.
   voor wettige en gewettigde kinderen, indien beide ouders vóór de soevereiniteitsoverdracht zijn overleden of wanneer het huwelijk der ouders door echtscheiding
  is ontbonden en de vader is overleden;
  voor door de vader erkende kinderen, indien zowel de erkenner als de moeder zijn
  overleden;
  voor niet-erkende kinderen, indien de moeder is overleden;
  voor minderjarigen, wier vader respectievelijk moeder onmiddellijk vóór de
  soevereiniteitsoverdracht geen Nederlands onderdaan was.
   In de hierboven genoemde gevallen, had het kind - ook al was het nog minderjarig wel degelijk een optierecht, door zijn rechtmatige voogd uit te oefenen binnen de
  gestelde termijn van twee jaar na het tijdstip der soevereiniteitsoverdracht, namelijk 27
  december 1949. *^ Bij ontstentenis van een rechtmatige voogd of vertegenwoordiger,
  begon de gestelde termijn eerst te lopen vanaf het tijdstip dat deze was benoemd. Het
  moest hier een rechtmatige vertegenwoordiger betreffen; was de vertegenwoordiger niet
  rechtmatig, dan kon aan de door deze gedane optie voor het kind in kwestie, geen
  rechtsgevolgen worden verbonden. Voor de hierboven genoemde minderjarigen zijn de
  artikele 3 tot en met 7 rechtstreeks van toepassing; anders dan in het geval van artikel
  8 was voor hen wél van belang tot welke categorie Nederlandse onderdanen zij op het
  tijdstip der soevereiniteitsoverdracht behoorden. Betrof het bijvoorbeeld een kind dat
  onder de categorie van uitheemse Nederlandse onderdanen niet-Nederlander viel,
  bijvoorbeeld een uit ouders afkomstig uit Hongarije in Indonesië geboren kind, dan had
  dat kind ingevolge artikel 5 van de Toescheidingsovereenkomst de Indonesische
  nationaliteit verkregen."™ Was de vader c.q. moeder van deze minderjarigen overleden, dan gold als hun woonplaats de feitelijke plaats van vestiging.'"''
  In aansluiting op het hierboven uiteengezette moge melding worden gemaakt van het
  wetsontwerp tot nadere vaststelling van artikel 2 van de Wet op het Nederlanderschap,
  dit in samenhang met de Toescheidingsovereenkomst. Volgens dit wetsontwerp zou een
  kind van een tijdens de geboorte in Suriname wonende vader of moeder - naar de in
  artikel 1 van de Wet van 1892 gemaakte onderscheidingen - die zelf geboren is uit een
  in Suriname wonende moeder, Nederlander zijn. Waar het in feite om ging is, dat dit
  kind het Nederlanderschap ook deelachtig zou worden, onverschillig het soms ook door
  afstamming de nationaliteit van een andere Staat bezat. Krachtens artikel 4 van de
  Toescheidingsovereenkomst had de hierbedoelde vader of moeder (in Suriname wonende), indien tot de autochtone bevolking van Indonesië behorende, de bevoegdheid voor
  
  472. Mannoury. Het Nederlandse Nationaliteitsrechl, p. 146. Deze auteur wijs! erop, dat ook in het geval
  de desbetreffende persoon tijdens de optietermijn de meerderjarige leeftijd bereikt had, hij niet
  • ! gerechtigd was om zélf de verklaring af te leggen. Ook in dit geval is het de rechtmatige voogd die
  dat recht voor hem dient uit te oefenen.
   473. Zie Adriaanse en van der Weg, Nationaliteitswetgeving, p. 1A-6;
  474. Barentsen, Overzicht van de huidige interpretatie, p.60.
  ,
  
  134
  
  het Indonesisch staatsburgerschap te opteren. Werd hiertoe overgegaan, dan had dit tot
  gevolg, dat daardoor zijn/haar minderjarig kind krachtens artikel 8 van de Toescheidingsovereenkomst eveneens het Indonesisch staatsburgerschap deelachtig werd. Van
  Nederlandse kant werd krachtens de voorgestelde wet (met terugwerkende kracht tot 1
  juli 1893) het kind tot Nederlander verklaard.
  Het hierdoor ontstane conflict kon niet worden goedgepraat door de redenering, dat de
  onderhavige wet niet beoogde aan het kind in kwestie zijn Indonesisch staatsburgerschap
  te ontnemen, doch het als tweede, dubbele nationaliteit het Nederlanderschap werd
  toegekend, een mijns inziens onhoudbare situatie! Ik sluit me dan ook aan bij het
  standpunt van Kollewijn, die hiertegen het argument naar voren brengt, dat de Toescheidingsovereenkomst beoogde om personen die daaronder vielen hetzij in hun
  Nederlanderschap te bevestigen, hetzij hun de Indonesische nationaliteit toe te kennen.
  Ook is inflagrantestrijd met de Overeenkomst om achteraf ten aanzien van personen,
  aan Indonesië toegewezen door een wijziging in de Nederlandse nationaliteitswetgeving
  te verklaren, dat zij op het tijdstip dat zij krachtens genoemde Overeenkomst de
  Indonesische nationaliteit verwierven, óók Nederlander waren. *" Kollewijn neemt
  het standpunt in, dat bij het optreden van een conflict als hierboven omschreven, de
  Toescheidingsovereenkomst voorrang zou hebben boven artikel 2 van de Nederlandse
  nationaliteitswet. Dit neemt echter niet weg, dat de wetgever dit conflict niet in het
  leven had mogen roepen.'"'' Het hierbedoelde ontwerp is niettemin tot Wet van 15
  mei 1953, N. Stb. 1953-24, houdende nadere vaststelling van artikel 2 van de Wet op
  het Nederlanderschap en Ingezetenschap geworden.
   Samenvattend kan in grote lijnen worden gesteld, dat Nederlandse onderdanen, óf
  automatisch Indonesisch staatsburger werden, met het recht dit te verwerpen middels
  gebruikmaking van het recht van repudiatie, óf Nederlander bleven, met het recht voor
  het Indonesisch staatsburgerschap te opteren. Volledigheidshalve dient in dit verband
  nog melding worden gemaakt van de zogenaamde "spijtoptanten", met name Nederlanders die voor het Indonesisch staatsburgerschap hadden geopteerd, doch deze beslissing
  achteraf betreurden. In dit verband kan melding worden gemaakt van de gelegenheid
  door de Nederlandse regering aan deze categorie van personen geboden, om op eenvoudige wijze het Nederlanderschap terug te krijgen, zoals geregeld bij de Wet Donker van
  3 november 1954. Het Parlement was van mening, dat Nederland ten aanzien van velen
  van deze personen speciale verplichtingen had, aangezien de Nederlandse regering hen
  zelf had aangeraden om voor de Indonesische nationaliteit te opteren. Het duurde echter
  nog tot het begin van de jaren zestig voordat de Regering bereid was de spijtoptanten
  
  475. Kollewijn, R.D., Hel wetsontwerp tot nadere vaststelling van artikel 2 der Wet op het Nederlanderschap en de Toescheidingsregeling met Indonesië, Nederlands Juristenblad, 1952, p . 3 7 8 - 3 7 9.
  476. Volgens Kollewijn bepaalde artikel 18 van het Uniestatuut dit uitdrukkelijk; hij is voorts van mening
  dat ook zonder dit artikel deze voorrang van de internationale overeenkomst boven de staatswet zou
  
  135
  
  daadwerkelijk tegemoet te komen. *" Uiteindelijk werden circa 7.000 van de 12.500
  toelatingsverzoeken ingewilligd, ongeveer 25.000personen betreffende. Op 1 april 1964
  kwam een einde aan dit speciale toelatingsbeleid; de verzoeken die vanaf die dag waren
  ingediend, werden volgens het reguliere vreemdelingenbeleid beoordeeld. ™
  Met de omschrijving "de gestelde termijn" is krachtens artikel 13 van de Toescheidingsovereenkomst bedoeld, een tijdvak van twee jaar na de overdracht der soevereiniteit.
   Uitvoeringsbepalingen met betrekking tot de onderhavige Overeenkomst, zijn vastgesteld met de reeds genoemde Regeringsverordening no. I van het jaar 1950, met
  terugwerkende kracht in werking getreden tot het tijdstip der soevereiniteitsoverdracht.
  Met deze Regeringsverordening werden bepalingen vastgesteld betreffende de wijze van
  gebruikmaking van het recht tot verkiezing en het recht tot verwerping van de Indonesische nationaliteit voor personen, die vóór de soevereiniteitsoverdracht Nederlands
  onderdaan waren.
   Van belang hierbij was, dat de daartoe benodigde verklaringen door betrokkene zelf of
  indien deze persoon nog minderjarig was door zijn wettige vertegenwoordiger, vrij van
  zegel en kosten konden worden afgelegd - mondeling dan wel schriftelijk - ten overstaan
  van c.q. gericht tot de daartoe aangewezen instanties. De ondertekening of vingerafdruk
  van een schriftelijke verklaring moest gelegaliseerd worden. Aan degene, die een
  verklaring aflegt of indient, werd terstond een daarop betrekking hebbende officiële
  schriftelijke verklaring c.q. ontvangstbewijs overhandigd of toegezonden. *™ Rest mij
  nog op artikel 14 van de Toescheidingsovereenkomst te wijzen. Dit artikel bepaalde,
  dat beslissingen over de uitoefening of verhindering van uitoefening van het optierecht
  konden worden gevraagd aan de gewone dagelijkse rechter van de woonplaats van de
  betrokken persoon. Woonde deze in het buitenland - derhalve buiten Indonesië en
  Nederland - dan waren de rechtbank in Amsterdam en de gewone dagelijkse rechter in
  Jakarta ter zake bevoegd. Van belang is voorts, dat hoger beroep en andere rechtsmiddelen daartegen openstonden als in burgerlijke zaken. De in kracht van gewijsde gegane
  beslissing werd door de Regering van de partij, in wier rechtsgebied de beslissing
  
  477. Gautama, Tafsiran, p.203. De afwikkeling van de toelating van spijtoptanten tot Nederland is echter
  niet altijd moeiteloos verlopen. Ter gelegenheid van de openbare beraadslaging in de Eerste Kamer
  der Statengeneraal betreffende Hoofdstuk IV der Rijksbegroting voor het dienstjaar 1957, zegde de
  toenmalige Minister van Justitie toe de toelating van spijtoptanten tot Nederland te zullen vergemakkelijken. Zijn deze personen reeds in Nederland gevestigd, dan zouden zij voor naturalisatie in
  aanmerking kunnen komen. Van de zijde van de aan het woord zijnde leden werd geopperd van een
  soepele regeling niets te hebben bemerkt. In verschillende gevallen was toelating geweigerd en ook
  indien toelating werd verleend, nam de behandeling van een ter zake gedaan verzoek uitermate lange
  tijd in beslag. Dit was ook het geval met spijtoptanten, die naar het oordeel van de Minister voor
  een en ander in aanmerking kwamen.
   '.
  478. Heijs, Nederlanderschap, p . 3 l.
  479. Vgl. Sanger. Die Indonesische, p.52-53.
  136
  
  »'-
  
  . ,r=-
  
  ••>.
  : • « • n'
  v..,^
  
  gevallen was, aan de Regering van de andere partij medegedeeld en door deze als
  zodanig erkend.*'°
  --•; ;.-.•,-:. , , —
  5.3.3. Indonesisch staatsburger krachtens de Wet no. 3 van het jaar 1946 en de
  Toescheidingsovereenkomst
  Wordt verband gelegd tussen de Wet no. 3 van 1946, zoals naderhand gewijzigd en
  aangevuld, en de Toescheidingsovereenkomst, dan rijst de vraag hoe onder de geldingssfeer van eerstgenoemde Wet vallende personen, onder vigeur van de Toescheidingsovereenkomst zijn gebracht.
  Ter beantwoording van deze vraag kan worden verwezen naar de aanhef van de
  Toescheidingsovereenkomst, waarin was neergelegd, dat onder Nederlandse onderdanen - voor welke categorie van personen genoemde Overeenkomst beoogde een regeling
  ter vaststelling van hun nationaliteit te treffen - mede zijn begrepen, personen die
  volgens de wetgeving der Republiek burgers waren van deze Republiek.
  Als uitvloeisel hiervan was in de Toescheidingsovereenkomst bepaald, dat voor de
  toepassing van deze Overeenkomst op personen die krachtens de nationaliteitswetgeving
  van de Republiek Indonesië, burgers waren van deze Republiek, waar in de Overeenkomst werd gesproken van het "verkrijgen" of "verkiezen" van de Indonesische
  nationaliteit, de Republikeinse nationaliteit werd omgezet in de Indonesische en waar
  gesproken werd van het "behouden" van de Nederlandse of het "verwerpen" van de
  Indonesische nationaliteit, de Republikeinse nationaliteit verloren ging.
   Hoe dient het hierboven geciteerde nu worden opgevat? Uit het bovenstaande zou
  kunnen worden afgeleid, dat onder vigeur van de Wet no. 3 van het jaar 1946 vallende
  burgers - ook deze Wet ging in eerste instantie van het "ius soli" uit - die tevens konden
  worden geacht aan de criteria voor het Nederlands onderdaanschap vastgesteld te
  voldoen, onder de geldingssfeer van de Toescheidingsovereenkomst waren gebracht,
  met inachtneming van de hierboven genoemde aanpassingen. Evenwel vielen vreemdelingen - in casu alle niet-Nederlandse onderdanen - niet onder de Toescheidingsovereen-
  
  480. Door Heijs wordt een vergelijking gemaakt tussen de Toescheidingsovereenkomst van 1949 tussen
  Nederland en Indonesië en de Toescheidingovereenkomst van 1975 tussen Nederland en Suriname
  aangegaan. In het eerste geval werden aan de raciale indeling - de indeling naar bevolkingsgroep van de Nederlands-Indische bevolking belangrijke criteria ontleend voor de toescheiding van
  staatsburgers. Voor Suriname kon in 1975 van een dergelijk juridisch instrumentarium geen gebruik
  worden gemaakt, aangezien een dergelijke indeling aldaar niet voorhanden was. Deze auteur is
  voorts van mening, dat het onderwerp immigratie in 1975 een veel grotere rol in de discussies
  innam dan in 1949; in laatstgenoemd jaar ging het vooral om de wenselijkheid van de onafhankelijkheid "an sich". Immigratie werd pas na 1949 een issue loen de verhouding tussen Nederland en
  Indonesië verslechterde en vrijwel alle Nederlanders van hun Nederlanderschap gebruik maakten
  om naar Nederland te vertrekken. Hetzelfde vond plaats bij de overdracht van Inan Jaya aan
  Indonesië. Degenen die de Indonesische nationaliteit hadden verkregen, waren als vreemdeling niet
  langer in Nederland welkom, waarbij een uitzondering werd gemaakt voor de zogenaamde "spijtoptanten". Heijs, Nederlanderschap, p.40-41.
   137
  
  komst. Dit impliceert, dat het krachtens de Wet no. 3 van het jaar 1946 verkregen
  Indonesisch staatsburgerschap van deze niet-Nederlandse onderdanen afzonderlijk diende
  te worden geregeld c.q. bekrachtigd, om welke reden deze categorie van personen
  afzonderlijk is genoemd in de Memorie van Toelichting van de Wet no. 62 van 1958.
  § 6 De Verontem/igen van ter A/i/ira/re Gezag
  Welke instantie beslist in het geval van twijfel of geschil met betrekking tot de vraag,
  of een bepaalde persoon al dan niet Indonesisch staatsburger is?
  In eerste instantie dient onder de aandacht te worden gebracht, dat Indonesië vóór 1
  augustus 1958 nog geen nationaliteitswet bezat, hetgeen het vaststellen of een persoon
  al dan niet het staatsburgerschap bezat, bemoeilijkte. Was dit staatsburgerschap automatisch verkregen, bijvoorbeeld in het kader van de in § 5.3 behandelde Toescheidingsovereenkomst, dan verkeerden personen, die op deze wijze Indonesisch staatsburger
  waren geworden, niet in de mogelijkheid om, indien zich de noodzaak daartoe voordoet,
  een bewijsstuk dat op het bezit daarvan betrekking heeft, te overleggen.
   Deze aangelegenheid had voorheen in diverse verordeningen van het Militaire Gezag,
  als gebaseerd op de in Ind. Stb. 1939-582 opgenomen Regeling betreffende de Staat van
  Oorlog en Beleg, regeling gevonden. *"
  6.1. Bewijzen van Indonesisch staatsburgerschap
  
  •
  
  • ;
  
  Een persoon die door een officiële instantie werd verplicht te bewijzen, dat hij het
  Indonesisch staatsburgerschap bezit, diende volgens de normale burgerrechtelijke
  procedure een verzoekschrift in te dienen bij het Landgerecht (de "Pengadilan Negen"),
  teneinde in deze aangelegenheid een uitspraak te verkrijgen. Dit was gebaseerd op de
  Verordening van het Militaire Gezag no. Prt/PM/09/1957 van 4 juni 1957. Het bij
  genoemde Verordening van het Militaire Gezag bepaalde, werd naderhand opnieuw
  vastgesteld met de Regeling van het Centraal Oorlogsgezag no. Prt./Peperpu/014/1958,
  van dezelfde inhoud. ***
  Het met genoemde bepalingen vastgestelde kwam hierop neer, dat een persoon zich niet
  op eigen initiatief tot het Gerecht kon wenden ter verkrijging van een bewijs op het
  bezit van het Indonesisch staatsburgerschap betrekking hebbende, doch voor dit doel een
  
  4 8 1 . In 1957 werd door de President om veiligheidsredenen de staat van oorlog en beleg afgekondigd,
  op genoemde Regeling gebaseerd. In verband mei het weer van kracht worden van de Grondwet
  van 1945, werd vervolgens de Wet no. 23 Prp van het jaar 1959, Slb. 1959-139 afgekondigd, bij
  •
  welke gelegenheid tot de vaststelling van een nieuwe regeling inzake de staat van gevaar werd
  overgegaan, die oorspronkelijk tot 16 juni 1960 van kracht zou blijven, doch krachtens de Wet no.
  22 Prp van hel jaar 1960, Slb. 1960-66, werd verlengd tot 15 december 1960.Zie voor de Wet no.
   23 Prp van 1959, Engelbrecht p.253. De achtergrond van de afkondiging van de staat van oorlog
  en beleg - op een later tijdstip, de staat van gevaar - werd belicht in § 2.1 van Hoofdstuk 1.
  482. Een Engelse vertaling hiervan is in dit boek opgenomen. ;••'• • - - • • ' ?
  -t,
  
  138
  
  urgentiebewijs van een daartoe competente instantie benodigd was. De noodzaak daartoe
  deed zich in de praktijk maar al te vaak voor, waarbij nog kwam dat verzoekschriften
  ter verkrijging van een bewijs van staatsburgerschap aan, voor die tijd, hoge zegelrechten waren onderworpen. *" De genoemde Militaire regelingen zijn niet van kritiek
  verschoond gebleven. Zo is Imam Bardjo de mening toegedaan dat de desbetreffende
  regelingen in principe neerkwamen op een "verkapte" naturalisatie. ***
  Tot het vorderen van de overlegging van bewijzen van staatsburgerschap waren bevoegd
  instanties, die bij de uitoefening van hun taak, op grond van een wettige regeling met
  betrekking tot hun werkkring, zich zekerheid dienden te verschaffen betreffende de
  vraag, of een persoon al dan niet Indonesisch staatsburger is. Dit hield verband met het
  bij de zaak in kwestie betrokken belang, waarbij onderscheid werd gemaakt tussen
  staatsburgers en niet-staatsburgers. Dit geval kon zich bijvoorbeeld voordoen, indien
  het ging om zaken als het betalen van vreemdelingenbelasting en de voor buitenlanders
  geldende registratieplicht. Overlegging van de hierbedoelde bewijzen van staatsburgerschap kon slechts worden vereist, indien zowel naar uiterlijke kentekenen als uit
  bescheiden of uit andere hoofde, niet voldoende van het staatsburgerschap van de
  persoon in kwestie bleek. Een soortgelijke procedure was vastgesteld voor personen die
  in het buitenland verbleven, in welk geval de Diplomatieke Vertegenwoordigingen van
  de Republiek Indonesië werden ingeschakeld.
   In de praktijk kwam het hierboven uiteengezette hierop neer, dat een bewijs van
  staatsburgerschap niet zo eenvoudig was te verkrijgen. De behoefte hieraan deed zich,
  naast de hiervoor genoemde redenen, ook voor in verband met de voor buitenlanders
  geldende verplichting tot het bezitten van een werkvergunning c.q. een bedrijfsvergunning voor het ontplooien van bepaalde activiteiten op economisch gebied en met het oog
  op de mogelijkheid tot het uitoefenen van bepaalde rechten op de grond.
  6.2. Overige bepalingen het Indonesisch staatsburgerschap betreffende
  Een andere aangelegenheid die in de Verordening van het Militaire Gezag no. Prt/PM/
  09/1957 jo. de Regeling van het Centraal Oorlogsgezag no. Prt./Peperpu/014/1958
  regeling vond, betrof de status van buitenlandse vrouwen, na" 27 december 1949 met
  Indonesische staatsburgers gehuwd. Genoemde vrouwen werden eerst als Indonesisch
  staatsburger "behandeld" - de Indonesische term luidt "diperlakukan sebagai" - zodra
  zij een hierop betrekking hebbende bevestiging van de Minister van Justitie hadden
  verkregen. Bedoeld besluit van bevestiging - geldig zolang het huwelijk van betrokkene
  niet werd ontbonden of zich geen andere feiten voordeden, waardoor de vrouw in
  kwestie haar staatsburgerschap verloor - had dezelfde rechtskracht als een door het
  
  483. Zie voor deze aangelegenheid de Verordeningen van het Militaire Gezag no. 756/PMT/1957JO. no.
  875/PMT/1957 van respectievelijk 14 augustus 1957 en 10 oktober 1957, die beoogden een
  aanvulling van de indertijd geldende Zegelverordenmg 1921 te geven. Nadere voorschriften
  betreffende deze aangelegenheid werden gegeven met de Instructie van de Minister van Defensie
  no. II1/7/PMT/1957.
  484. Zie Imam Bardjo, Masaalah, p.32-33.
  139
  
  Gerecht afgegeven bewijs van staatsburgerschap. Als uitvloeisel van het op deze
  aangelegenheid betrekking hebbende beleid, diende een als hierbedoelde, in het buitenland verblijvende buitenlandse vrouw die zich naar Indonesië wilde begeven, in het
  bezit van een visum te zijn.
   In de Toelichting op de Verordening van het Militaire Gezag no. Prt/PM/09/1957 was
  gesteld, dat tot vaststelling van deze bepaling was overgegaan ter voorkoming van de
  opvatting, dat een né 27 december 1949 met een Indonesisch staatsburger gehuwde
  buitenlandse vrouw, het staatsburgerschap van rechtswege zou verkrijgen. Om die reden
  was bepaald, dat de vrouw in kwestie slechts als Indonesisch staatsburger werd behandeld - een nogal merkwaardige "rechtsconstructie" - waarbij in het midden werd gelaten
  of de vrouw juridisch Indonesisch staatsburger was of niet. Hoe was de status van een
  als hierbedoelde vrouw voordat zij in het bezit werd gesteld van een besluit van de
  Minister van Justitie op haar "status" betrekking hebbende. Was een als hierbedoelde
  vrouw dan buitenlandse? Hoe indien het nationaliteitsrecht van haar echtgenoot het
  beginsel huldigt, dat de vrouw staande huwelijk de staat van de man volgde, zoals
  vastgelegd in de Regeling Gemengde Huwelijken, opgenomen in Ind. Stb. 1898-158,
  het onderwerp van § 2.4? Werd dit beginsel doorbroken door hetgeen in de Militaire
  regelingen was bepaald, was zij dan apatride?'"
  Zoals bovendien uit de Toelichting op de Verordening valt op te maken, werd bij de
  regeling van de daarin genoemde aangelegenheden ervan uitgegaan, dat een - alomvattende - regeling betreffende het Indonesisch staatsburgerschap nog niet voorhanden was.
   Zo werd - voorheen - ter bepaling van het feit, wie Indonesisch staatsburger is afgegaan
  op regelingen, die ten tijde van het afkomen van bedoelde Militaire regelingen niet meer
  van kracht waren dan wel geen regeling bevatten voor gevallen, die zich na" 27 december 1949 zouden voordoen. Het standpunt werd voorts ingenomen, dat ook bij het
  voorhanden zijn van op deze aangelegenheid betrekking hebbende juridische bepalingen,
  het in de praktijk vaak moeilijk is om na te gaan of een persoon al dan niet het Indonesische staatsburgerschap bezit. Ook was geen regeling aanwezig, die aangaf welke
  instantie in het algemeen bevoegd is om het staatsburgerschap van een persoon vast te
  stellen.
  -.•;••
  
  r :
  
  Aan de aanwijzing van de "Pengadilan Negeri" als de instantie die bepaalde of een
  persoon al dan niet Indonesisch staatsburger is, lag de overweging ten grondslag, dat
  deze aanwijzing geschiedde op juridische gronden. Mocht niettemin een bijzondere
  regeling, een hogere rechter - bijvoorbeeld in het kader van de Wet betreffende het
  Toezicht op Buitenlanders, de "Pengadilan Tinggi" (Raad van Justitie) - aanwijzen, dan
  bleef deze bijzondere regeling van kracht. *"
  
  485. Zie Imam Bardjo, Masaalah, p.36.
  