text: 969
  Yra~
  men war op grond der ervaring in Twente veto
  eventueele besc,hermin~ onzer n!jverheid wordt verwacht, het
  antwoord luidt: De winsten der ondernemingen zouden zeker
  stij~ea, a~mvankelijk, maar juist dat versch!jnsei zou leiden
  tot de oprichting van reel nieuwe fabrieken~ d~e elkaar ee.n
  doodcnde concurrentie zoud'en a~ndoen. Terwij:l te duur gewerkt
  zou worden om te kunnen exporteeren, zou de productie vee.1
  te g~'oot zijn veer de binnenlandsche behoefte; er zou d,us
  spoedig, overproductie zijn , waardoor (~ls in Duitsehland) de
  wiasten in verliezen zouden veranderen. V~n die overprodnc~
  tie zou werklooshei5 her noodiottig doch ouafwendbaar ge-¢o]~
  zijn, onafwendbaar, omd~t ~oedkool~erc productie (door loensw;rb~ging') zou uit~esloten z!jn door den dum'deren prijs der
  levensmiddeien. Daar ~lles in prijs zou stijgen zou van concttrrentie op de werel&narkt niets komen en onze daar moeiz~mm g'ewonnen plaaCs z o u a l heel spoed.ig, door anderen worden
  veroverd. Bovendien zou protectie onzer industrie (gevolgd natnurlijk door differentieele reehten veer de koloni~n) a|licht
  Eng'eland er toe leiden represailles te nemem, wa~u'door a~m
  ons land groote schade zon worden toeg'ebracht.
  Op gronden als deze pleiten ook onze spinners veer behoud
  van f r e e - t r a d e.
   Wel worden door de overprod.uctie eldershier
  telk,ms zeer goedkoope g'arens ann de markt gebracht (waarvan
  de wever!jen profiteeren, daar zij haar grondstof dus taag kunnen koopen) doeh niettemin blijven onze spinnerijen in stand,
  breideu zieh zelfs uit ett m~fl<en geen slechte zake~n. Zij kennem
  noch de zeer vette noeh de hee.l magere jaren der Duitsche
  Sl>innerijen maar verheugen zich in gest, adigen welstand. Door
  tim goedkoope g'ar~ms konden de wcvcrijen zich uitbreiden en
  die uitbreiding is ook onze spinnerijen ten goede ffekomcn;
  zij duchten alles war de weef-inc~ustrie (onder de leus van be,
  scherming) zou benadeelen. Wel weten zij da,t her duurder worden der g,arens veer hen (spinners) een (tijdelijk !) profijt zou
  zijn, maar de achteruitgmng ~ tier weverijen zou straks een reel
  greeter verlies opleveren. Onze spinne};ijen kunnen in de tijden
  van crises zich beter staande houSen dan de Fransche en
  Duitsche, omdat deze door ham" hoogere kosten reeds schade
  lijd.cn, wanneer hier onder de goedl~oope, re productie nog niet
  met verlies wordt g,ewerkt.
   War men omtrent de vruchtcn der proteetie in her nabm'ige
  Duitschlaud ziet, maakt de Twemtsche industri661en veer bescherming' uiterst beducht. Zeker zijn daar zeer groote winsten
  behaald, maar straks ~g'evolgd door reel gTooter verliezen; de
  koers der aandeelen o . a . in Duit~che spinnerijen is daarvoor
  een onwrankbam" getnige. Ook h c e f t - d e protectie daar geleid
  tot de vorming van syndieaten, welke de prijzen veer den binnentandschen afnemer hoog" houd/e~l; de overproductie word~
  
  970
  zooveel mogelijk tegen L%'er prijzen naar her buitenland gezonden, waardoor allerlei woMerlijke toestanden worden geboren. Over her algemdett bleek in Duitschhmd zeer sterk hoezeer de besehermde n!jverheid bij voorkeur werkt veer de besehermde markt, hoe zij daa'door verzuimt eonnecties jaaar
  buiten te onderhoudell of te zoeken en hoe zij zoodoende hear
  phmts op de were tdmarkt aan anderen verlies~. Over~uigendJbt~jkt
  er mede, dat de produet'ie door de proSectie aanmerkelijk duurder wordt: dear er allerlei syndieaten zijn ontst'aan, kost reeds
  dadelijk de lmuw eener fabriek g',inds meer dan bier: zoodaa~
  men el" ook meer meet verrenten en a fsehrijven ; ook overigens
  is de exploi~atie der onderm~mingeil er om &zelfde n,demm
  ,hmrder, veer a]terlei fabrieksbenoodigd,heden betaalt de ])uitsohe indust'rieel de syndieaa.tprijzen. De levensmiddelen over de
  grens zijn duurder &m bier en her profijt, der hoogere loonen
  v~fit, veer don Duitsehen werkman daardoor geheel weg.
  ]n Nederland daarente~en zi.jn eok do looimn in de laatste
  50 jaron niet onaanzi~.nlijk g,~stegen; daarentogml is do pr[js
  d~,r om'ste levellsbehoeft.en hier w,el lager d~m bij de oost.elijl(e
  nalmren; zoo valt de vergolijking ook op dit' s~uk t'e enzen
  gunste uit'. Onze werklieden, aldus luidt da veer de lmml
  liggende eonelusie, zouden er niet. door g~haat wordon zoo zi.j
  w~or lloogor loon evenw_,el of mindm' ],:onden koopen (|'till thans.
   Do nadee.lige gevotgon der prot~ectie, welko de ondu'nemingen
  treffen (overproduetie, werketoosheid.), blijven d aarentegen ook
  niet zonder uit'werking op her lot. van den werkman.
  Hoe denkt, men in Twenf~e over de quaestie ? Her door d~
  mermen van de pract[jk op dezo vraag h[j eene Omltff,te in 1902
  gx~g'even antwoord, ken aldus wor&n samengevat : in den vreedzamen doch seherpen kemp der volkeren op de groote weretdmarkt, ken er een bl!jvend'e plaa es sleehts zijn veer hem, die
  nie~ minder doet' da,n al het' mogetijke en dat, te doen weet,
  staande in e i g e n k r a e h t . . Die ,,eigen kraeht'" wordt door
  her vrijhandelsstelsel -- en door dat stelsel alleen - tegelijkertijd veronders~eld; gewe'k~ en ontwikkeld. Van die waarheid is
  men in Twente doordrongen, want men heeft hear door de
  praetijk bevestigd en bewezen gezien.
  Oldenzaal
  Den ttaag
  
  )
  ~ Mei 1910.
  H . J . H . GELDERMAN,
  Jhr. Mr. H. SMISSAERT.
  