text: te
  
  studien
  
  naar
  
  kleeden,
  konden
  in deze verdorven
  eeuw de jongelui niet in slecht gezelschap
  daarbij
  komen van lieden, die zich tegen beter weten in als atheisten voordoen, hoewel hun
  hun moest zeggen "qu'il y a un Dieu veritable, qui est la source
  gezond verstand
  et la cause premiere de toutes choses et qui de soy mesme est de toute eternite".
  Na deze uitweiding,
  die aantoont,
  dat GERBIER besloten was met den
  stroom
  
  der tijden mee te varen. ging hij het program der school uiteenzetten.
  Dit was rijk genoeg ; onderwijs zou worden gegeven in allerlei wetenschappen.
  Behalve de moderne talen, 't Fransch, Italiaansch,
  Spaansch, Duitsch en Vlaamsch,
  
  waaronder
  kunde,
  
  misschien
  
  meetkunde,
  
  de
  
  de
  
  scenes
  
  feesten
  
  voor
  
  moet
  
  cosmographie,
  
  werden ook reenworden verstaan,
  en perspectief
  ondcrwezen
  Voorts
  
  geographie
  boekhouden
  dubbel
  en bouwlLunde,
  wijsbegeerte,
  "tant
  les
  des
  secrets
  mouverepresentations
  que pour
  magnifiques,
  et choses
  semblables";
  wij zien dat GERBIER niet voor niets
  
  proefondervindelijke
  pour le bastiment
  ments
  
  het Nederlandsch
  
  had georganiseerd.
  Maar vooral zocht hij te pas
  Buckingham
  kennis
  van
  die hij vermaedelijk
  zijn
  versterkingskunst.
  brengen
  bij MAURITS
  had opgedaan;
  ce qui est de plus excellant de laprac.,surtout on y enseignera
  
  te
  
  des mathematiques,
  a syavoir les fortifications,
  les sieges et la diffense des
  places, les feux d'artifice, l'ordre des batailles et la marche des armees".
  Met het nuttige zou ook het aangename
  worden: lea musique à
  vereenigd
  
  tique
  
  touscher
  
  toutes
  
  comme
  
  aussi
  
  sortes
  
  la dance,
  faire des armes, monter a cheval,
  selon la nouvelle fa?on. Et s'il y a des verau dessein, a la peinture,
  miniature
  ou la sculpture
  
  d'instruments,
  a combattre
  a cheval
  
  tueux,
  qui ayent enclination
  ils seront aussi exactement
  instruits
  Bovendien
  overheid
  
  daartoe
  
  aangewezen,
  een
  3- 4
  publieke
  kuennen bezoeken J).
   zou er van
  zouden
  
  en ces sciences
  
  zou een zaal worden
  
  open gesteld
  die gratis les zouden
  
  les zijn, welke
  
  ouders
  
  la".
  voor
  
  arme
  
  door de
  kinderen,
  Elken Zaterdag
  
  ontvangen.
  of "beminnaren
  
  der deugd"
  
  Voor
  
  betreffende
  't geven van inlichtingen
  de nieuwe academic stelden zich
  de heeren WILLIAM KIPP, vermoedelijk GERBIER'S schoonvader,
  en SAMUEL HARTLIB
  het
  met
  het
  van
  de hoop, dat het
  beschikbaar;
  prospectus
  eindigde
  uitspreken
  der universiteiten
  
  bezoek
  
  Heeft
  leerlingen
  
  van Salamanca,
  Padua en Parijs nu overbodig zou blijken.
  zich voorgesteld,
  dat na deze pompeuse
  uiteenzetting
  zijn
  zouden verdringen,
  dan is hij bezijl Iu1Ís in Bethnall?G1'een
  
  GERBIER
  zich
  
  in
  
  1) Men vindt dit program "the Interpreter of the Academyefor forrain Languages etc." in het Prentenkabinet van het Rijks-museumte Amsterdam.
  148
  tweeerlei
  uitgekoffi<::!11. Hij ontmoette
  in twijfel, waarop
  gezindheid
  patrioitische
  drogen
  
  tegenwerking;
  hij als altijd
  
  sommigen trokken zijn
  vaardig met de pen in
  
  in 't licht stelde; anderen, en zij waren
  bedoelingen
  om de geheele onderneming
  het gevaarlijkst
  Wat
  hem, lachten eenvoudig
  ons van het onderwijs bekend geworden is, bewijst, dat zij geen ongelijk hadden.
  een
  
  vlugschrift
  
  GERBIER heeft
  
  zijn
  voor
  
  goede
  
  n.l. een aantal
  
  van zijn eigen
  
  van
  
  academie-reader"
  
  wordt
  
  geven
  
  ons kostelijke staaltjes
  Om dit te kenschetsen
  
  neem
  
  voordrachten,
  
  en een enkele
  
  waarin
  
  en sommige
  
  daarvan
  
  gesproken,
  gepubliceerd
  van het door hem gegeven onderwijs.
  ik het een en ander
  
  over uit een voordracht
  van den Raad van State 2).
   aan den voorzitter
  over Cosmographie,
  opgedragen
  aan den hemelbol door de aanwezigheid
  Na eerst de beweging
  van 10
  die zich alle met verschillenden
  om
  sferen te hebben verklaard,
  oxnwentelingstija
  der elementen, vier in getal
  de aarde wentelen, gaat hij over tot een beschouwing
  men b.v. een groene stok, dan valt
  n.l. vuur, licht, aarde en water. Verbrandt
  deze in zijn elementen
  en zeer licht;
  droog
  alle vuur naar boven !
  
  uiteen, n.l. vuur, rook, asch en schuim. Het vuur is heet ,
  't komt het dichtst bij de maan voor; daarom wendt zich
  Het heeft daar geen kleur eu is dus, hoewel 40.00o mijlen
  hemel is onbr andbaar.
  De lucht, zeer vochtig en middel-
  
  de
  onzichtbaar ;
  zich
  bevindt
  matig heet,
  dik,
  
  zoowel
  
  door
  
  peristasis,
  
  onder
  
  het
  
  is het heetst,
  vuur; de bovenste
  luchtlaag
  van het vuur en de wenteling
  der sferen als door de "anty
  
  de nabijheid
  is to say by a contrary
  
  that
  
  force, which a contrary element
  of' a contrary
  element."
  strength
  
  makes strengHet water is
  
  it selve against a greater
  thening
  zeer houd en matig vochtig. Het behoorde
  eigenlijk de aarde te omringen, maar is
  De
  is zeer droog en matig koud; aarde
  aarde
  door God naar de diepten verwezen.
  is het daarom, dat de
  is zwaarder dan water, want een steen zinkt. Eigenaardig
  in de aarde
  en dat er in de aarde bronnen zijn. Deze
  dringt
  regen niettemin
  echter
  door de zee gevoed ; het zout wordt door de nauw e openingen
  worden
  van het water
  Wat de hooge rigging der bronnen en het opstijgen
  tegenhouden !
  te verklaren :
  in den bodem betreft, dit is uiterst ecnvoudig
  "it is a motion made
  bij attraction."
  Het merkwaardigste
  gedeelte van het betoog is evenwel de bestrijding van
  COPERNICUS gelieft te noemen.
   De aarde beweegt zich
  het
  stelsel
  van
  wat GERBIER
  noch om de zon, noch om een as. Tegen 't eerste strijdt het feit, dat wij altijd
  de sterren
  geworpen
  
  om een as zouden alle gebouwen omver
  even groot zien. Bij wenteling
  worden;
  vogels en wolken zouden naar 't westen vliegen; een in de
  
  de auteur van,,Hudibras" een zijner helden per testamental zijnredevoeringenaan
  1) Zoo laat BUTLER
  vermaken om bij het onderwijs in welsprekendheiddienst te doen.
  GERBIER
  GERBIERS
  Academy on
  2) Second lecture on cosmography - read publiquely at Sir BALTHAZAR
  Bednall Green.
  (K. B.)
  
  149
  steen zou op een afstand
  geworpen
  immers nooit waargenomen.
  ,,Als men de aarde laat bewegen,
  lucht
  
  5 of 6 mijlezl neervallen
  
  van
  moet
  
  en dit is
  
  men de zon wel in het midden
  
  die meer
  want geheel
  is; er zijn evenwel altijd menschen,
  onmogelijk
  ze
  en
  die
  dat
  onwaar
  verstand
  bezitten
  dan
  dingen verdedi,:en
  weten,
  te doen uitkomen.
  Laat ons
  alleen om hun geest en welsprekendheid
  
  plaatsen,
  hartstocht
  zijn,
  daarom
  
  goedheid deze heznelen voor '
  zijn onbeschrijfelijke
  de
  ons nut geschapen
  heeft, daar Hij ze zelf nict noodig had; zij beschamen
  dan
  want
  de
  duivels
  meer
  moet
  verafschuwen
  men
  die
  blinde atheisten,
  duivels,
  ze hem niet".
   erliennen ten minste God, al gehoorzamen
  God
  
  danken,
  
  De andere
  
  die
  
  in
  
  voordrachten
  
  1) minder
  
  curieus, zijn niettemin ; zeer oppervlalshig,
  dunk aan het Ozlderwl?5. Het ging dan ook de
  aan
  trachtte GERBIER, door de voordrachten
  
  rijk aan phrases en geven geen hoogen
  niet voorspoedig;
  tevergeefs
  inrichting
  verschillende
  op te dragen,
  hooggeplaatsten
  
  hun bescherming
  te winnen. Zijn,,Art
  lid in 't bijzonoer:
  aan
  Parlement
  aan
  ieder
  het
  en
  of well-speaking"
  droeg hij op
  ,,You are the light of the State, you are the movers of the great body of the commonwealth,
  voyce and your voyce is as the voyce of
  you are, I say, the publicque
  En deze kruipende
  vleitaal, onderteekend
  van 6 Jan.
  is gedateerd
  and obedient servant"
  de ongelukkige
  stierf G?r.?l1_u's weldoener,
  God".
  Niets
  
  mocht
  
  en de instelling
  was GERBIER echter
  
  baten
  
  door,,your
  
  most prostrate,
  
  Vier-en-twintig
  I, op het schavot
  
  humble
  
  dagen
  1 ....
  later
  
  moest bij gebrek aan dee1neming worden
  gereed om zich op een voor hem geheel
  
  Dadclijk
  opgeheven.
  uit over economische vraagstukken
  nieuw gebied te begeven ; hij gaf vlugschriften
  Een er van had betrekking op de visscherij en op de 1akenvan actueel belang. 2)
  der
  beide opgekomen
  ten koste van die van Engeland,.
  Hollanders,
  nering
  "Geen
  dat vreemdelingen
  de visch ondcr zijn kusten wegander volk zou toestaan,
  in Engeland,
  de visscherij
  dan zou zij schatten
  zetelde
  als
  haalden ;
  opbrengen
  de mijnen
  aarde op
  
  van Lima
  doodstraf
  
  en Potosi."
  
  Ook moest
  den invoer
  
  men den uitvoer
  
  van wol en vollers-
  
  van ruwe zijde
  
  bevorderen
  en banken
  verbinden,
  den
  van
  handel.
   ten
  gerieve
  oprichten
  had hij het aan deze pat7ofletten te danken, dat hij in 1652 voor
  Misschien
  zaken werd geroepen "to acquaint them
  het comite van handel en buitenlandsche
  1) O. a. The first lecture touching Navigation (K. B.) opgedragen aan HENRYVANE.Hierin wordt
  in ere ArabischeZee Spaansche vlaggen werden geo. a. medegedeeld, dat ten tijdc van keizer TIBERIUS
  vonden en dat de "koning van Zwitserland"aan Metellus Indianen ten geschenke gaf, die aan de Duitsche
  kust waren komen aandrijven.
  2) Some consideratiohson the two grand Staple-Commodatiesof England and on certainestablishment
  wherein the publick good is very much concerned 1651(K. B.) A new years resultin favourof thepoor (i65z).
  A discoveryof certain notorious stumbling blocks (1652).
  150
  is
  Wat hij hier heeft voorgesteld,
  relating to the service".
  a.
  aanbod
  te
  o.
  het
  hebben
  te
  bekend;
  hij
  schijnt
  gedaan
  dat een duizendtal
  Ieren in Spaanschen
  dienst zouden treden, een in die
  bewerken,
  meer toegepast
  van het Groene Eiland
  middel om de woelige bevolking
  dagen
  te maken ').
  onschadelijk
  Ten slotte werd hem een gratificatie
  van 5o Pnd toegewezen;
  ook kreeg
  te vertrekken.
  Misschien is echter uit laatsthij een pas om naar het buitenland
  
  with some
  met
  
  niet
  
  particulars
  zekerheid
  
  af te
  
  dat men zijn diensten
  op diplomatiek
  leiden,
  in verband
  met de zending,
  waarmede
  hij zich
  
  omstandigheid
  
  genoemde
  
  ook
  ingeroepen,
  daarna
  belastte.
  tijd
  van den oorlog met de Republiek
  was er in Engeland
  Na het uitbreken
  om
  aan
  de
  de geschillen
  die
  een krachtige
  geloofde
  op
  mogelijkheid
  partij,
  vreedzame
  Zij werd in deze meening versterkt, toen belangwijze bij te leggen.
  gebied
  korten
  
  had
  
  rijke
  
  voordeelen
  
  lang
  drukten
  
  uitbleven,
  terwijl de groote uitgaven voor de vloot zwaar
  en voor een groot deel door verbeurdverhlaring
  van goe-
  
  op het land
  moesten worden gevonden.
   deren der royalisten
  voor den vrede was HUGO PETERS, veldprediker
  predikant
  tusschen
  
  bij de Engelsche
  beide calvinistische
  
  Een
  
  der voornaamste
  
  ijveraars
  van CROMWELL, die langen tijd.
  was geweest en den strijd
  te Rotterdam
  gemeente
  volken als een broederkrijg
  verafschuwde.
  Op zijn
  
  der Nederduitsche
  wendde GERBIER zich tot de predikanten
  gemeente
  aandrang
  een verzoek aan het Parlement
  ten einde deze op te wekken
  te
  te Londen,
  Door bemiddeling
  der onderhandelingen.
  van PETERS
  tot het hervatten
  richten
  eeii onderhoud
  met CROMWELL, die zich een
  de predikanten
  hadden
  daarop
  der geschillen
  toonde en hen
  van een vredelievende
  oplossing
  groot voorstander
  beleeftheden"
  met hct werk voort te
  met "seer vele extra-ordinaris
  aanspoorde
  de
  zaak
  wantrouwden
  en
  bevreesd
  waren om in ongeevenwel
  Daar
  zij
  gaan.
  te komen, maakten zij er echter
  geen verder werk
  legenheid
  Hoewel1 deze poging mislulst was, was toch duidelijk geblehen, dat CROMWELL
  in den Staatsraad
  o.a. VANE,
  tegen den vrede was ; een sterke minderheid
  kon
  men
  en
  stond
  aan
  daarom
  BOND
  PURRIFREY
  daarbij
  zijn zijde;
  WTTLOCh,
  te zenden,
  dan was het niet
  een nieuw gezantschap
  de Republiek
  bewegen
  zouden
  Zoo kwam
  tot
  dat
  de
  resultaten
  leiden.
  onderhandelingen
  onmogelijk,
  zou gaan onder voorwendsel1, dat
  het plan op, dat GERBIER naar de Republiek
  niet
  
  hij stappen
  den omtrek
  heette
  
  het,
  
  van eenige landerijen
  in
  aan
  ook
  van Goes, die, naar hij beweerde,
  zijn vrouw behoorden ;
  zou aanwenden
  om zijn dochters
  dat hij pogingen
  terug te krijgen.
  wilde
  
  doen
  
  om
  
  zich in 't bezit
  
  te stellen
  
  1) Cal. of State Papers, Counsel of State, 1651, i8 Mrt., 28 Mei; 1652 21 Juli.
  den Haag, 1725, MemoriLnvan Dec. 1653.
  2) Verbaal van VANBEVERNINCK.
  151
  Met het oog op de aan GERBIER verleende pas lijkt het mij zeer waarschijnlijk,
  dat de reis met medeweten
  van CROMWELL is ondernomen.
   kon GERBIER dus Engeland
  en over
  verlaten
  opzien te verwekken
  Vlaanderen
  naar Zeeland reizen, waar hij in September
  1652 aangekomen
  schijnt
  DE WITT aan VAN BEUNINGEN
  te zijn.
  Den 14 den van die maand toch berichtte
  Zonder
  
  naar
  regeering
  persoon, met naeme GERBIER", door de Engelsche
  "seecker
  is
  deszelfs
  sal
  de Republiek
  nogh onbewas ; "zvat
  aanbrengen
  wesen,
  gezonden
  hent", voegde hij er aan toe ').
  van den geboortegrond
  een
  Het betreden
  op onzen avonturier
  schijnt
  De man, die zoo kort geleden de
  invloed te hebben uitgeoefend.
  eigenaardigen
  die voor ons verderfelijk
  tot
  had
  maatregelen
  aangezet,
  Engelsche
  regeering
  
  dat
  
  kunnen
  
  hadden
  
  zijn,
  
  was
  
  nu
  
  op
  
  cens
  
  verkeerd
  
  Zoo richtte
  
  in een vurig vaderlander,
  een
  al
  na
  aankomst
  hij
  dadelijk
  zijn
  
  ingeboren
  patriot."
  om deze te waarschuwen
  aan de regeering
  van Vlissingen,
  tegen
  der
  Door
  een
  toeval
  toch
  was
  hem
  ter
  Engelschen.
  ,,desseynen"
  
  ,,getrowhartich
  een schrijven
  de verraderlijhe
  
  machines hadden vervaardigd ;
  dat deze een aantal ,,dangereuse"
  gekomen,
  welke naar onze havens gezonden
  zouden worden, moesten
  in schepen geplaatst,
  te vernielen.
  deze dienen om onze vloot en havensteden
  Zijn waarschuwing 1iet
  ooren
  
  hij
  
  vergezeld
  
  eykenhout
  
  gaan van een
  inhoudende
  twee,
  met
  
  toegemaeckt
  
  sterke
  
  met toelichting.
  een cast van
  teekening
  ,,Door
  tonlel?ens
  vast
  buspoeier,
  dric, vier à vijfhondert
  isere banden"
  waren lonten gelegd.
   Het geheel was
  
  omvattende
  de bovenmachine van arduynsteen,
  ,,gemetselde
  de
  steenen
  aen
  malcanderen
  met isere
  sijnde
  vastgemaeckt
  Casse;
  gemelte
  platen in loot gegoten, in dewelche boven de hondert bombes sijn. 't Gemetsel
  is vier voeten
  van den bodem
  dick, weder sijden aght, boven twaelf, soo dat
  als dat 't schip
  wanneer
  't vier 't cr uyt raeckt, 't effect daervan is soo machtich,
  in
  
  geplaatst
  
  een
  
  houten
  
  machine
  is (sijnde in een haven ofte dicht bij
  gemetselt
  voorgemelte
  dat daer omtrent is, jae soude de havens ende
  alles destrueert,
  andere
  schepen)
  den raad aIle aankomende schepen
  de
  stat
  neerslaen."
  te
  Daarom gaf hij
  partijen van
  de lonten vooral niet af te trekken maar af te snijden. 2)
  visiteeren
  en bij ontdekking
  waerinne
  
  Dergelijke
  mededeelingen
  in een uitvoerige
  memorie
  
  hij
  uiteenzette.
  richtte
  aan
  
  hij ook aan andere havensteden,
  terwijl
  het doel zijner komst
  de Staten-Generaal
  
  die
  
  hem
  
  dezer geheime plannen geweest,
  Volgens hem was het de ontdekking
  over te steken, temeer, daar
  had in allerijl naar 't vaderland
  bewogen
  
  dit
  
  nog
  
  door
  
  andere
  
  gevaren
  
  bedreigd
  
  werd.
  Op last der Engelsche
  
  regeering
  
  1) Brieven, geschreven ende gewisselttusschen de Hcer JOIIANvE WrrT enz. V i5.
  2) De teekening met toelichting is nog aanwezigein het Museumv?hZecuwschGenootschap. Een
  bijbehoorend schrijvenvond ik in het gemeente-archiefvan Amsterdam(Missivenvan particulieren,42.)
  
  152
  toch
  
  zouden
  
  een aantal
  
  de dijken tusschen Rammekens
  en
  waaghalzen
  beproeven
  te steken;
  Cromwellsche
  zou men io,ooo
  bovendicn
  "roode
  deel
  voor
  een
  voor
  een
  ander deel in
  landen,
  bij Scheveningen,
  
  Vlissingen
  Cosacken"
  
  door
  
  Groningen.
  had hij in Engeland
  dezer plannen
  Tevergeefs
  op het onmenschelijke
  toen dit niet baatte, had hij eenige vlugschriften
  tot "het
  uitgegeven
  der brandstichters"
  der gemoederen
  en de schandemaeckinge
  1).
  gewezen;
  
  latcn
  
  pacificeren
  van GERBIER
  de mededeelingen
  Ik vermoed,
  dat de Iiollandsche
  staatslieden
  Tocli schijnen
  de Statenwel "cum
  zullen hebben
  grano salis"
  aangehoord.
   er aanleiding
  in gevonden
  te hebben een maatregel
  te beramen tegen
  Generaal
  de
  
  der Engelschen;
  beteekenis
  
  plannen
  Van
  
  van welken
  
  meer
  
  Dat
  
  was echter
  
  aard
  
  geweest is, is niet bekcnd 2).
  tot welke aan biedingen GERBIER
  
  deze
  
  de vraag,
  
  men
  
  bezich dienaal2gaatde
  geen groote verwachtingen
  al
  kon
  heel
  uit
  die
  de
  maken,
  stukken,
  hij
  spoedig
  overleggen.
  In die eerste plaats was dit een, niet geteekende,
  weike hij
  krachtens
  instructie,
  verzekeren
  vromen
  mannen
  heette
  te
  te
  woorde, wanneer
  zijn
  "op
  gemachtigd
  was.
  gemachtigd
  te
  hocfde
  
  bleek
  
  sal gelieven de herten van beyde de Natieii te bewegen tot een vreedsame
  is geweest sal bevesticht worden."
  dat alle 't geene hem gecommuniceert
  dispositie,
  Godt
  
  werd in dit stuk in algemeene
  bewoordingen
  gewezen op de welwillende
  van
  voornaamste
  1eden
  van
  de Republiek.
  de
  gezindheid
  't parlement
  tegenover
  van I'E'rERS aan NIEU?'vPOOI;T, waarin
  Voorts legde hij over een aanbevelil?gsbxief
  er vooral op gewezen werd, dat men zich niet de zaak der STUARTS moest aanVerder
  
  de querelle der STUARTS trowt, soo sijt ghij verloren,"
  trekken ;
  "soo ghijlieden
  een waarschuwing,
  waarvoor
  wel aanleiding
  vooral
  bestond, daar herhaaldelijk
  door Oranjegezinden
  betoogd
  xverd, dat men zich op die wijze den steun der
  Engelsche
  
  royalisten
  
  kon
  
  verzekeren.
  konden natuurlijk
  voor
  mededeelingen
  moeie1ijk den grondslag
  WITT
  al
  vormcn.
   DE
  had
  onderhandelingen
  dadelijk weinig gewicht aan
  GERBIERS voorstellen
  den 23sten September
  reeds schreef hij aan VAN
  gehecht;
  Dergelijkc
  
  nieuwe
  
  en
  is, dat daerop niet veel staets is te maecken,
  "Mijn gevoelen
  niets vruchtbaerlijcks
  dat daervan
  te verwachten
  is". Toch brak hij de onderook
  VAN
  niet
  BEUNINGEN
  oordeelde,
  dat, al ware het
  af;
  handelingen
  geheel
  van GERBIER wat meerder fondaillent
  geweest cat op liet "aanbrengel
  gewenscht
  kon worden gemaakt,
  het eghter soodanich
  niet is, dat men het geheel kon verBEUNINGEN:
  
  werpen
  
  ende
  
  dies dat men wel gedaan
  
  heeft,
  
  't selve
  
  aen de hant
  
  te houdel.
  3)
  
  1) Verscheyden Poincten en ouvertures van den Ridder GERBIER,29 Oct. 1652, Engeiant, Secrete
  Casse, Rijks-Archief,den Haag.
  Bricven V, 27 is een resolutie van dicn aard genomen,
  2) Blijkens mededeeling aan VANBEUNINGEN,
  die ik evenwel niet heb kunnen opsporen.
  3) Brieven,geschrevenende gewisselttusschende heer JOHANDE WITI'enz.23 Sept., 12.23 en 28 Oct. z652.
  153
  aan wie de onderhandeling
  met
  bracht de commissie,
  ter sprake;
  uit de
  GERBIER
  de zaak in de Staten-Generaal
  de
  zoudcn
  dat
  de
  casse"
  worden
  resolutien
  "secrete
  blijkt alleen,
  neergepapieren in
  zal hebben gelijk gestaan.
  legd, wat in dit geval zeker met een "ter griffie deponeeren"
  voorDeze afloop was des te eerder te verwachten,
  daar de voornaamste
  stander van den vrede in Engeland
  door onvoorzicltigheid
  in groote
  tegelijkertijd
  Den
  
  23Sret1 October
  was opgedragen,
  
  Door
  
  had PETERS een brief gericht
  zijn ijver meegesleept,
  AYSCUE, om dezen aan te manen niet tegen zijn gelootstot een zekere hoogte met PETERS,
  te
  AYSCUE
  strijden.
  sympathiscerde
  genooten
  maar achtte zich niettemin verplicht
  den brief aan het Parlement
  over te legger,
  ongelegenheid
  geraakte.
   aan den vice-admiraal
  
  dat PETERS voor
  
  zich ontbood
  
  richtte
  
  pelijkerwijze
  
  zich
  
  het
  
  en hem een strenge berisping toediende. ') Begrijwantrouwen
  ook tegen
  GERBIER, die weldra uit
  
  om voorzichtig
  te zijn, daar zijn brieven
  ontving
  en ontcijferd waren.
  onderschept
  PETERS, beducht om zich opnieuw te comprom.
  niet
  verder
  met
  de zaak inlaten, zoodat GERBIER'S brieven
  durfde
  zich
  mitteeren)
  onbeantwoord
  bleven en hij het niet kon wagen naar Engeland
  terug te keeren,
  hoewel zijn zaken dringend
  overkomen
  dat
  zou
  eischten,
  hij
  2)..
  de
  
  Engeland
  
  waarschuwing
  
  In het volgende jaar ging daarom zijn zoon GEORGE naar Londen, waar hij
  Hoe de stemming was,
  van de vredespartij
  vond.
  geheel ontmoedigd
  ons een brief door den jongen GERBIER aan zijn vader geschreven,
  maar
  
  de mannen
  leert
  door
  
  en met diens papieren
  THUr?LO? onderschept
  uitgegeven.
  Hij deelt daarin
  hadden gewend, die hem wel wilden
  mee, dat hij zich tot de aangewezen
  personen
  maar
  bleken
  aan te nemen of zich verder met
  niet
  brieven
  aanhooren,
  geneigd
  de
  
  zaak
  
  te
  
  bemoeien,
  Vooral
  
  vooral
  
  verbod, door het Parlement
  wegens het strenge
  van
  een
  PETERS, die de
  spreekt hij
  persoon, vermoedelijk
  zich niet meer met de politiek te bemoeien en zoo schuw
  
  uitgevaardigd.
  bclofte had afgelegd
  was als ,,a wall-eyed horse."
  Van alle zijden was hij gewaarschuwd
  zijn vader
  niet te laten overkomen,
  daar niemand hem zou durven of kunnen beschermen,
  de
  hem niet met rust zouden laten 3).
  ook
  schuldeischers
  terwijl
  Reeds
  
  geruimen tijd te voren had GERBIER zich met de gedachte vertrouwd
  In zijn memorie aan
  zich hier te lande een nieuwe positie te scheppen.
  gemaakt
  de Staten.Generaal
  vroeger
  
  bewezen
  
  reeds
  had,
  
  had hij zich onder verwijzing naar de diensten,
  "aan het lieve vaderlant"
  zijn diensten als gezant
  
  die hij
  aange-
  
  :
  of the Commonwealthand Protectorate II 128 ff.
   1) GARDINERHistory
  2) Vetscheiden Poincten en Ouvertures, 8Is. Rijksarchief.
  3) De brief, deels in cijfers geschreven, spreekt hier van icmand, door 't cijfer iog aangegeven. Ik
  bedoeld vordt. In dit geval zou deze nog in deze dagen in verbinding met GERBIER
  meen, dat CROMWELL
  gestaan hebben. De laatstc had zich vooral door de uitgave van een boek, vermoedelijl;de "cffetspernicieux"
  (zie beneden) in Engeland onmogelijkgemaakt.
  ,, I TT.71 1 ---+m
  
  154
  Hij beriep zich daarbij vooral op zijn kennis van vreemde talen, waardoor
  van tolken behoefde te bedienen, "die de substantieele
  niet
  zich
  hij
  particulariteyten
  ende ommiteren
  ende alle secreten op de clapbanck
  verlammen
  Waar
  brengen."
  zou
  reeds
  succes
  twee
  met
  veel
  met
  meerder
  honingen gediend had,
  hij nog
  hij
  boden.
  dienste."
  courage ageeren in des lieveii vaderlandts
  Kort daarna deed GERBIER een stap, die hem den terugkeer naar Engeland
  maakte.
  een
  Hij gaf, met zijn vollen naam onderteekend,
  geheel onmogelijk
  een
  dat
  der
  in
  't
  STUARTS
  mocht
  licht,
  heeten:
  doorloopende
  verheerlijking
  pamflet
  favoris
  des meschants
  et grands
  ministres
  d'etat, 1) een
  ,,Ies effets pernicieux
  vorsten schoon te wasschen en
  van verschillende
  om de nagedachtenis
  poging
  
  iverige
  
  van hun dienaren
  op de schouders
  b.v. alle schuld van PHILIPS II, "ce sage et devot
  Ie nom va du pair avec celui d'un noir
  roi" overgebracht
  op ALVA, "dont
  en van DON JUAN,
  Demon,"
  op GRANVELLE, ,,qUi harassa aussi ces peuples-l?,"
  de
  et
  ne
  le
  des
  mensonges
  Roy
  suggeroit
  que
  stratag?mes
  pour
  equi entretenoyt
  
  hun ten laste gelegd
  hetgeen
  Zoo wordt
  en gunstelingen.
  te laden
  
  wordt
  
  de leur depouille."
  pour s'enricher
  luy faire perdre ces Provinces-la
  ook
  de
  worden
  Vooral KAREL I
  voet
  STUARTS
  denzelfden
  besproken.
  Op
  zeie et constant
  en sa religion,
  wordt zeer geprezen,
  entier, scavatit,
  ,,prince
  en l'observation
  viteurs.
   Oui estoit
  exact
  
  de ses traictez
  en
  
  veneration
  
  avec
  aux
  
  ses voysins, ferme a ses amys et serp6res de families, un exemple tres-rare
  
  de bon p?re et mary, que les doctes avoyent en estime 4 cause de son s?avoir
  comme un modele tres-rare et acompli de toutes
  consideroyent
  que les vertueux
  les
  artistes a se rendre plus experts, pour ne perdre
  de
  sortes
  vertus, qui obligea
  leur credit avec luy".
  vooral COTTINGTON en LAUD, .,ce furieux arch6vesque,
  De gunstelingen,
  worden
  
  voor
  
  alle
  
  onheil
  
  aansprake1ijk
  gesteld :
  et
  damnables".
  pernicieux
  
  "ils doivent
  Zoo dragen
  
  passer
  zij de
  abominables,
  pour
  eiland
  kerken
  atheisme
  de
  dat in het rampzalige
  ontwijd zijn, dat het
  schuld,
  voorvallen
  onder den dekis en dat er allerlei ongerechtigheden
  alom verspreid
  vroomheid.
  mantel eener geveinsde
  aan alle souvereinen
  en volken
  met een oproeping
  Het pamflet
  eindigt
  des
  
  daarentegen
  monstres
  
  ketters en het is dus geen
  van Europa om zich te vereenigen
  tegen de Engelsche
  verboden
  werd 2). De vraag doet zich bij
  dat het boekje in Engeland
  wonder,
  1) den H3aagr653 (Kon. Bibl.)
  deelt ten slotte mee, dat hij
  2) 131ijhenseen aanteekening in het cxemplaarder Kon. Bibl. GERBIER.
  in een vervolg nog verschillendeandere punten bespreken wil o.a. "le preuve indisputablede la chastetécte
  i,z reine", alsmede "tenriclzissemcntdesparlementaires". Naar het schijnt is dit gedeelte nimmer verschenen.
  WALPOLEnoemt in zijn "Anecdotes of painting" het pamflet "an ignorant, service rhapsody containinglittle
  argument, many lies and some curious facts, if the author is to be believed."
  
  155
  Moeten wij er cen
  voor, wat doel GERBIER met deze uitgave heeft gchad.
   in zien tegen de bovendrijvende
  partij gericht, of meende
  uiting van wraakzucht
  het
  zaak
  was
  trachten
  het
  te
  dat
  zoodat
  zou
  keeren,
  getij
  tijdig bij KAREL II
  hij,
  in 't gevlei te komen?
  Het laatste komt tnij het meest waarschijniijk
  voor ; hij
  ons
  
  en gedwongen
  in dit geval teleurgesteld
  te voorzien.
  zien om in zijn onderhoud
  
  is
  
  echter
  
  naar
  
  andere
  
  middelen
  
  om te
  
  hiertoe liet hij het dan ook niet ontbreken.
  Ailerlei oude
  pogingen
  ze nu in ons land te verwezentijken.
  haalde hij weer op en trachtte
  plannen
  over de
  Zoo spreekt hij in een werkje "Crijghsarchitecture
  ende Fortificatien" 1)
  eener "publicque
  te Middelburg,
  welhe blijkens het
  oprichting
  constleerplaetse"
  Aan
  
  zouden
  een soort polytechnische
  school zou worden ;
  onbemiddelden
  leerplan
  hier gratis,
  anderen
  voor een derde der gewone kosten het onderwijs hunnen
  ou n:iroir
  vertutum
  volgen.
  Eenigen tijd later gaf hij een werkje uit "Secretum
  de la vertu'', waarin hij aangaande
  de meest verschillende
  punten zijn kennis lucht,
  als verschillende
  van
  verklaart °).
  en zoowel bijbelteksten
  geheimschrift
  systemen
  Ook
  tijd
  
  als
  
  opgetreden.
  vinden
  
  wij
  
  de veronderstelling
  dat GERBIER in dezen
  uitgesproken,
  CROMWELL en den Prins van Conde zou zijn
  tusschen
  
  tusschenpersoon
  Het is DOUPLETH,
  die zulks
  
  Chambre-mi-partie,
  dochter
  in de omgeving
  
  der
  
  door
  
  FpuiN's
  
  studie
  
  zoo bekende
  
  lid der
  
  vooral op grond van het feit, dat GERBIER'S
  van Conde vertoefde.
  DOUBLETII maakt
  
  prinses
  melding naar
  
  van een oatmoeting
  met de
  dagboelc 3)
  aanleiding
  vrouw van GERBIER, die, bij een bezoek aan haar dochter, te Mechelen kennis
  maakte met de ledcn der Chambre-mi-parti
  en hun godsdienstoefening
  bijwoonde.
  DOUBLETH bracht haar met zijn
  behandeld.
   Zij werd met veel voorkomendheid
  hiervan
  
  in
  
  het
  
  medcdeelt
  
  zijn
  
  karos
  
  van de godsdienstoefening
  naar haar logement
  terug, Mevrouw CLANT, die
  anders nog al trotsch schijnt geweest te zijn, presenteerde
  haar tijdens de predi-
  
  zou zij dit niet hebben gedaan, voegt
  de "hooger plaetse".
  Vermoedelijk
  aan toe, "soo sij van begin aen hadde geweten, dat sij
  DOUBLETH er spottend
  van
  Nederlantsche
  ende sulcx ontwijffelijck
  ten
  (Mevrouw
  GERBIER)
  ouders,
  caties
  
  schoonste
  conditie,
  in eenigh
  
  tot Londen
  coopluyden,
  in faveur gebracht
  bij
  employ
  
  Eenigen
  handschritt
  aan :
  gla2?znen,
  
  gekomen".
  tijd later 4) bood
  
  geboren,
  getrowt was aen GERBIER van geringe
  den hertog VAN BUCKINGHAM en so ten hove
  onze avonturier
  
  de princessen
  
  van Oranje
  
  een
  
  "Ae?z??zeYCkz'?zglac?ze1Zde doeit van l?'eysers, I?oziin? ?ie?z,
  Pyi?zccaz, PYi?zcesse?z ende doorlitchtige 11lmZllen Ende nopende de conste van
  
  1) Delft, 1652.
  Levensberichtenvan Zeeuwen i, v. GERBIER.
  2) NAGTGLAS:
  28 Febr. 1635. folio 863. Ms. Maatschappijvan Letterkunde.
  3) Dagboek van DOUBLETH
  4) 14 Nov, 1658.
  156
  dienende
  
  van Syn Doorluchtige
  goede opvoedinge
  Hoogh,
  van Orailgieti naer het affl.eggen van sijne kindtsche
  Het
  kleeren".
  in calligraphisch
  het
  fraaie
  is
  samenschrift,
  opzicht merkwaardig
  wegens
  
  welspreeken,
  den Prince
  
  tot
  
  de
  
  werk,
  uit zijn academische
  Het is
  lezingen en zonder de minste beteekenis.
  geflanst
  aan
  AMALIA
  VAN
  en
  de
  SOLMS
  echter merkwaardig
  o.
  a.
   opdrachten,
  wegens
  MARIA STUART, waarin van den jongen prins in dezer voege wordt gesproken :
  ,,Dit kint, 't welcke draeght den naeme van hem, die met recht geseyt is te zijn
  aen de Nederlantsche
  wiens hoochadelicke
  een Perseus
  Andromeda;
  geweest
  keiserlicke
  belooft
  een
  vermeeruit
  aderen,
  bloet, gesproten
  altijts
  voorspoedighe
  't welcke op sijn voorhooft vertoont de eigene voorteeckenen
  deringhe des gelucks;
  de helden sij ne voorouderen,
  van den waren Mars, gelick als die van
  belooft te sullen spreken met meerder wijsheyt, dan oyt gedaen
  
  wiens mont alreede
  heeft de Pallas der
  
  ende moedigher een
  Poeten ende die'tsijner
  tyds aen de Chrijchsbenden
  Christelijcker
  hert in 't lijff sal spreeken, dan wel selfs een vechtende Bellona soude connen doen".
  van 14 Nov. 1658 is gedateerd,
  komt nog in
  Dit boek, welks opdracht
  l3ibliotheele voor even als een ander op dezelfde wijze samengesteld
  de Koninklijke
  virtuous academicall
  werk van GERBIER : "princely
  discours, concerning
  military
  a
  between a tutor and a page 1),
  conference
  or fortifications,
  architecture
  together
  Welke
  van den Prins voorkomt".
  werk nog de handteekening
  in welk laatste
  is mij niet bekend.
  belooning GERBIER voor zijn vleitaal ontving,
  Ook DE WITT viel GERBIER in dezen tijd herhaaldelijk
  lastig met zijn
  met
  Zoo kwam hij tijdens den Noordschen
  voorstellen.
   zijn plannen
  oorlog weer
  voor den dag, welhe hij eerst aan WASSENAAR OBDAM
  machine
  eener helsche
  men zou daarmee niet alleen de vijandeDE WITT zelf mededeelde ;
  kunnen verwoesten
  "ende alsoo een
  lijke vloot in de Sont maar zelfs Stockholm
  nest
  in
  maecken."
  diversie
  syn eyghen
  schrickelijcke
  en daarna
  
  aan
  
  in de Sont stond GERBIER onmiddelijk
  Na de overwinning
  gereed met een
  tevens
  berichtte
  DE
  WITT
  welke hij
  toezond;
  hij hem, dat hij een
  zegezang,
  dat hij eenigen tijd later "onder de roose"
  model zijner machine had vervaardigd,
  kon
  om de
  het nu uitnemend
  men
  den raadpensionaris
  gebruiken
  toezond;
  als in een val te verdistrueren".
  vloot in Lantscroon
  Zweedsche
  Veel voldoening
  van DE WITT taal
  van
  niet
  hij ontving
  zijn voorstellen;
  hij echter
  aan wien hij tegelijkertijd
  noch teeken ; ook CROMWELL trouwens,
  dergelijke voorde
  evenmin
  moeite
  waard
  er
  achtte
  het
  stellen deed,
  vermoedelijk
  op in te gaan 2 ).
  had
  
  1) In: De Oranje-Nassau boekerij en de Oranje Penningen in de Koninklijke Bibliotheeken in het
  KoninklijkPenning-Kabinet 1898. pag. 39-40.
  1658)werden mij uit FRUIN'S
  2) De excerpten uit de correspondentie van DE WITT (2 Sept. 23
  W.
  door
  Prof.
  G.
  KERNKAMP.
  Voor de aanbiedingen
  meest
  de
  bereidwillige
  wijze
  medegedeeld
  nalatenschap op
  zie Thnrloe-papers VII 275.
  aan CROMWELL
  
  157
  echter van minder beteekenis,
  waren deze teleurstellingen
  tot
  een
  omdat
  uitvoering
  zag komen, waarop hij de grootste
  plan
  hij eindelijk
  bouwde.
  voor de toekomst
  verwachtingen
  voorreeds
  hoe
  jaren te voren aan de Fransche
  regeering
  hij
  Wij zagen,
  Voor
  
  GERBIER
  
  eener goudmijn in Amerika.
  de ontginning
  had gedaan aangaande
  Tijdens
  door
  een
  was
  ontevreden
  met
  BUCKINGHAM
  in
  hij
  Spaansch
  Spanje
  zijn verblijf
  hiervan in kennis gesteld ; een stuk in cijferschrift
  met het bestaan
  ambtenaar
  aan te geven.
   hem in staat de plaats nauwkeurig
  stelde
  Hij had
  geschreven,
  in zijl1 plannen gevonden,
  maar tijdens
  in Frankrijk
  echter
  geen belangstelling
  
  stellen
  
  zijn verblijf
  beschikbaar
  
  in
  
  Zeeland
  
  slaagde
  
  hij
  
  er in mannen
  
  te vinden,
  
  die hun
  
  kapitaal
  
  stelden.
  van GERBIER in Guyana
  Ik heb nog slechts kort geleden 1) de onderneming
  en kan mij dus hier tot het aanstippen van enkele hoofdin het breede behandeld
  In
  zaken bepalen.
  1656 werd een schip naar de monding der Aprouaque
  het jaar
  om gouderts
  te halen.
  Fransch
  De
  Guyana
  gezonden
  tegenwoordige
  in
  hoofdzaak
  het
  GERBIER
  werden
  van
  juist bevonden ;
  meegebrachte
  aanwijzingen
  erts wekte aanvankelijk
  op, maar bleek weldra waardeloos.
  groote verwachtingen
  in
  
  het
  
  temeer daar een Nederlandsche
  nederopgegeven,
  Na lang geharrewar
  slaagde.
  zetting op het eiland Cayenne boven verwachting
  ten
  werd
  slotte
  besloten
  aan de Aprouaque
  de
  en
  tusschen GERBIER
  participanten
  De
  
  moed
  
  werd
  
  echter
  
  niet
  
  als op het onten zich daar zoowel op plantage-bouw
  In
  het
  GERBIER
  toe
  te
  zich met
  der mijnen
  jaar 1659 scheepte
  leggen.
  ginnen
  en Commandeur
  der Geoctroyeerde
  een deel zijner familie in om als "Patroon
  de
  Wilde
  Kust
  fortuin
  te
  aan
  Colonie''
  zijn
  beproeven.
  Guajaansche
  een
  
  kolonic
  
  te
  
  stichten
  
  hem ongunstig
  gezind ; allerlei ornstar.digheden deden de onder neming
  mislukken ; vooralhetslechteklimaatendeoproerige
  de
  dee1nemers
  der expeditie;
  onder
  dan
  GERBIER, meer plannenmaher
  stemming
  man
  niet
  de
  om
  bleek bovendien
  geschikte
  dergelijke
  onderneming
  organisator,
  Ook
  
  te
  
  nu
  
  weer
  
  bleek
  
  een tijdlang
  leiden ;
  werd ten
  Al twistende
  zich naar het naburige
  
  de fortuin
  
  was
  
  van zijn ondergeschikten.
  hij zelfs de gevangene
  de
  de kolonisten
  slotte
  verlaten,
  nederzetting
  begaven
  
  GERBIER stelde
  zich en zijn familie onder
  Cayenne;
  van den waarnemenden
  LANGENDIJCK, die te vergeefs
  gouverneur
  bescherming
  de twisten bij te leggen.
   trachtte
  Terwijl LANGENDIJCK moeite deed aan de Wilde kust een andere geschikte
  plaats voor een kolonie te vinden,
  van twee der Raden,
  aanstoken
  
  had te Cayenne de catastrophe
  plaats. Op 't
  OTTO KEYE en RHFNANUS, drongen de door
  
  1) Tijdschriftvoor Geschiedenis1903, pag. i.
  158
  verhitte
  
  drank
  
  van
  
  dochters
  
  soldaten
  GERBIER
  
  in de woning
  en doodden
  
  kolonisten
  ontzet,
  hulp geschoten
  dat
  de
  rnoest
  worden,
  onderneming
  't vaderland
  werden terug gezonden.
  Na zijn terugkeer
  aan te vatten;
  opnieuw
  nieuwe
  die
  
  nederzetting
  ook naar patria
  is
  
  plannen
  in Engeland
  
  te
  
  van LANGENDIJCK door, wondden een der
  een andere.
  Wel werd hij zelf door de te
  maar de toestand
  was zoo onhoudbaar
  geworden
  
  opgegeven
  
  en de kolonisten
  
  naar
  
  GERBIER aanvanke1ijk
  van plan de onderneming
  weer riep hij kolonisten
  op, om onder zijn leiding een
  om KEYE,
  maakte
  stichtcn ;
  hij aanstalten
  tegelijkertijd
  scheen
  
  Van deze
  was, wegens moord te vervolgen.
  opgezonden
  die
  de
  niets gekomen.
  Men schreef het
  anarchie,
  jaar i66o;
  sedert
  den dood van CROMWELL heerschte,
  maakte eindelijk de
  
  echter
  
  als altijd, meende GE?mEr?, die
  Optimistisch
  dat
  slachtoffer
  van zijn trouw aan den koning scheen te beschouwen,
  In het pamflet, waarin hij zijn
  zich nu voor hem een nieuwe toekomst
  opende.
  droeven
  dood
  in Amerika en den
  zijner dochter mededeelde,
  wederwaardigheden
  trachtte
  hij zich reeds den weg tot het hart van den nieuwen koning te effenen.
  terugkeer
  zich als
  
  Aan
  
  der
  
  STUARTS mogelijk.
  zijn sterk>c»ide dochters CATHERINA legde hij de volgende
  
  woorden
  
  in den mond:
  
  Dites aussi adieu pour moy
  Aux cours et surtout au bon Roy
  CHARLES,a qui je sonhaitte
  Que devant qu'il soit An et jour
  Chez soy se trouve de retour
  Avec sa couronne en teste.
   A tous les voeux que je fais
  Pour ces grands princes si parfaits
  De la Brittanique race
  Qu'ils puissent a leur piets veoir soubmis
  Tous les rebelles et enncmis
  Et qu'à tous ils facent grace".
  naar Engeland,
  waarin hij wees
  hij een paar geschriften
  in de heete luchtstreek aanbood, blijkbaar
  die holonisatie
  op de groote voordeelen,
  een excerpt uit een I?ollandsch boekje van KEYE ; aan den koning richtte hij bovenBovendien
  
  zond
  
  concerning expedients whereby His Sacred Majesty
  "A humbly Remonstrance,
  to his loyall subjects."
  his
  revenue
  with
  increase
  great advantage
  may
  toen hij zich eindelijk in
  Toch
  was hij met bittere
  vervuld,
  gevoelens
  
  dien
  
  I660 1) gereed maakte om ons land voor goed te verlaten en naar Engeland
  over te steken.
  In een brief aan DE WITT, die hij in deze dagen nog herhaalmet
  ,de1ijk
  schijnt te hebben lastig gevallen, liet hij nog eenmaal zijn
  requesten
  Dec.
  1) Hij kan dus nict, zooals WALPOLEmeedeelt, de ontwerpen voor de eerebogen voor den intocht
  wan KARELII hebben gemaakt.
  159
  die hem, naar hij mcende} ten deel gevaL',?n
  ick meer van mijn vaderlandt
  verdient
  dat
  was.
  "UEd.,
  Mocht men hem nog van noode hebben, "noch leeft de man, die
  hebbe" ....
  Ick en can
  de tyden geweest sijn,
  diensten
  soude connen
  doen, hoe contrary
  sender
  niet laten naer Engelandt
  vervoeren,
  mijn persoon door den Oostenwindt
  klachten
  
  hooren
  
  over
  
  de miskenning,
  wel weten,
  
  die mach
  
  van 't vaderlandt
  
  scheydende
  
  In
  
  waren
  
  dat
  
  Engeland
  
  aen UEd.
  myn
  
  clachtliedt
  
  van
  
  zagen,
  betaling
  
  Weldra
  
  zijn deel.
  teleurstellingen
  had hem te ontheffen
  behaagd
  
  nieuwe
  
  Majesteit
  De kruipende
  vleitaal, waarmee
  had willen verzekeren,
  de gunst der parlementspartij
  werd hij algemeen
  zeer geergerd ;
  bovendien
  aangezien
  't welk
  dat
  ??None-such
  Charles",
  heftige smaadschrift,
  Zijne
  ceremonie-meester.
   aan
  
  hooren."
  
  ')
  
  hoorde
  
  hij
  
  post als
  GERBIER aan zijn academie
  had de STUARTS natuurlijk
  
  het
  
  papieren
  
  te laten
  
  van
  
  zijn
  
  voor
  
  den
  
  auteur
  
  der
  
  alleen
  
  met kennis
  
  der
  
  kon zijn, doch dat hij, zooals wij vroeger
  saamgesteld
  Ook zijn verzoek tot terugtoeschreef.
  van
  PETERS
  HUGO
  pen
  naar
  4000 Pnd.
  gelden,
  zijn zeggen
  indertijd
  voorgeschoten
  
  GERBIER
  de
  
  van
  
  ook wendde hij zich tot den koning
  werd niet toegestaan.
  Tevergeefs
  bedragend,
  in Jamaica, die, als men aan
  met voorstellen
  tot het stichten eener volkplanting
  bait to all men", wilde
  van
  conscientie,
  vrijheid
  "a prevalent
  vreemdelingen
  Wilde men een som van 6oo.oco Pnd
  tot grooten bloei zou geraken.
  toestaan,
  dan
  beschikbaar
  stellen,
  die van Lima en Potosi.
  zou hij den koning
  Een andere keer
  
  in 't bezit
  
  stellen
  
  van schatten
  
  als
  
  stelde hij voor een eiland bij
  te
  daarna kwam hij met
  stichten ;
  Tandjer
  van Londen en tot verbetering der
  plannen voor den dag tot verfraaiing
  grootsche
  een
  en
  a.
  wilde
  o.
  Hij
  poort bij Temple-bar oprichten en Fleetstreet
  stadsreiniging.
  te
  
  koloniseeren
  
  weer
  
  of bank-instellingen
  
  tot het Parlement.
  hem
  echter zekeren
  niets
  ;
  zij schijnen
  plannen
  te hebben ; Lord CRAVEN belastte hem ten minste
  naam als bouwkundige
  verschaft
  in Berkvoor zijn huis Hampstead-1?'Iarshall
  met het ontwerpen
  van teekeningen
  der plannen werd hem opgedragen.
   Het gebouw wordt
  shire ; ook de uitvoering
  
  Cheapside
  ophoogen
  Van al deze
  
  en richtte
  
  deze zaak zelfs petities
  
  betreffende
  
  kwam
  
  evenwel
  
  zoodat ook als archials "inconceavably
  een tijdgenoot 3)
  ugly" gequalificeerd,
  niet groot geweest
  tect zijn talenten waarschijnlijk
  zijn. Toch voelde
  hij zich onmidhet
  van
  kennis
  te
  luchten
  door
  publiceeren
  "A brief discourse
  delijk verplicht
  zijn
  
  door
  
  concerning
  
  three
  
  principles
  
  of Building"
  
  en een ,,Counsel
  
  and advice
  
  to all Buil-
  
  aan DE WriT, 7 Dec. 1660, volgens mcdedeelingvan Prof. KEENKAMP
  uit het manuscript
  1) GERBIER
  FRLTIN
  der brieven van DE WrrT. Het request zal vermoedelijkmet de zaak KEYEin verband staan.
  2) Cal. of State Papers. Col. Series, America and West-Indies m Jan. 1662.
  ) Dallaway Brittannia Illustrata f, 1714, geciteerd bij WALPOLE.
  160
  gebied al heel weinig beteekenen, maar
  ders", twee werkjes, die op architectonisch
  en
  de
  van
  interessant
  zijn wegens
  prijzen van allerlei bouwmaterialen
  opgave
  hebben toegelegd
  loonen. ') Ook schijnt hij zich in dezen tijd op de stenografie te
  waarvoor
  
  hij een handleiding
  Zoo bleef hij werken
  
  stelde.
  bij zijn uitgever verkrijgbaar
  en plannen maken tot het einde. Nog in 1665, toen
  van Monmouth
  op reis dacht te gaan, stelde hij in allerijl
  
  hij hoorde, dat de hertog
  een Subsidium
  perigrinantibus,
  with
  
  to a traveller
  
  in his conversation
  
  and
  
  French, samen, een
  Spaniards
  zonder een spoor van geest maar
  den hertog van Monmouth.
  Italians.
  Hollanders,
  
  wonderlijhe
  overvloeiend
  Doch
  
  or an assistance
  Venetians,
  allerlei opmerkingen
  
  Germans,
  van
  rhapsodie
  van
  
  vleierij jegens
  kruipende
  de tijd van rust aanbreken.
  eindelijk zou ook voor dezen rustelooze
  In het jaar 1667 overleed hij, vermoedelijk
  terwijl hij het toezicht hield op den
  bouw van Hampstead
  Marshall, en werd in de kerk aldaar ter aarde besteld.
   Met GERBIER daalde
  de
  
  wegens
  
  merkwaardig
  hij
  
  gespeeld
  om
  
  neiging
  streven
  partij
  
  rol,
  ook
  
  in
  
  die
  
  heeft,
  onder
  
  om desnoods
  
  hij
  door zijn
  was
  
  man ten grave. Merkwaardig
  vooral
  een merkwaardig
  heeft
  tal van belangrijl;e
  aangelegenheden
  gespeeld,
  relaties
  
  dikwijls
  
  alle
  
  De rol, die
  personen.
  onbetrouwbaarheid,
  zijn
  zijn
  naar den wind te hangen, zijn
  
  tot tal van bekende
  
  niet
  
  omstandigheden
  door de kruipendste
  
  door
  
  eervol;
  de huik
  vleitaal
  
  zich de gunst der bovendrijvende
  
  onze walging op.
  te verzekeren,
  wekt hij bij herhaling
  Toch
  was hij vermoedelijk
  meer zwak dan slecht. Eenmaal
  
  aangegrepen
  van alles, ook van zijn eer, een belangrijke
  rol te
  talenten en bij zijn groote zelfoverschatting
  spelen, was hem bij zijn middelmatige
  Had hij de werkkracht en de energie,
  van te voren een smadelijk fiasco verzekerd.
  die men hem niet ontzeggen
  kan, op 66n zaak gericht, hij zou zich zelf en zijn
  door
  
  de
  
  zucht
  
  om ten koste
  
  familie
  
  veel teleurstellingen
  hebben.
  bespaard
  het lot zijner kinderen
  is
  Omtrent
  tooneelstuk
  GERBIER schijnt een
  uitgegeven
  
  weinig bekend;
  te hebben
  "The
  
  zijn zoon GEORGE
  false favourite dis-
  
  and the reward of Loyalty";
  die tot diepe armoede vervallen
  zijn dochters,
  adres
  van
  af their
  te
  het
  zijn
  schijnen
  spreekt
  "relief from the extremities
  aan KAREL II tot teruggave
  richtten later een verzoekschrift
  starving condition"
  
  graced
  
  Pond, die hun vader nog steeds van KAREL I te vorderen had.
  - -._
  i) Bedoeldegeschriften zijn in de Kon. Bibl, te vinden.
  2)1 Directing him, after the latest mode to the greatest honour, pleasure,security and advantage in his
  travells, written for a Princely Traveller for a vademecum(Kon. Bibl.)
  van 4000.
  