text: --
  
  84--
  
  geschreven. De karwij, die later door de erwten gezaaid
  werd, en ook de bieten, die in de eerste helft van Mei tusschen de rijen gezaaid werden, ontwikkelden zich zeer goed.
  Waarschijnlijk zijn de springende insekten, die de erwtenkiemplanten beschadigden, exemplaren van eene soort van
  't geslacht S m y n t h u r u s geweest, dat met de boven vermelde A p h o r u r a ' s tot dezelfde groep van insekten behoort.
  KORTEHEOEDEELIHGEN.
  I. - - S o r a u e r ' s ,, Handbuch der Pflanzenkrankheiten ,,,
  3 ~te vollst~indig neubearbeitete Auflage, in Gemeinschaft
  mit P r o f . D r G. L i n d a u und D r L . R e h herausgegeben yon
  P r o f . D r P a u l S o r a u e r . Lieferung 6-10. (Berlin, Paul
  Parey).
  Met grooto ingenomenheid deel ik mee dat de uitgave
  van den derden druk van Sorauers handboek (zie mijne
  vroegere aankondigingen in Jaargang XI, bl. ]44 en Jaargang XII, bl. 100) geregeld wordt voortgezet, zoodat her
  thans reeds ongeveer half voltooid is. In her jaar i906
  verschenen niet minder dan zes afleveringen.
  Aft. 7, 9 en i0 behooren tot her deel, dat door Sorauer
  zelven wordt bewerkt. Men weet niet wat men bij her bestudeeren van dit eerste deel meer moet bewonderen : de
  zeldzame belezenheid van den schrijver op phytopathologisch
  gebied of zijne uitgebreide kennis van de praktijk van alle
  takken van bodemkultuur.
   Het is ook voor den vakman
  een genot, dit work to lezen, daar het op zoovele plaatsen
  nieuwe gezichtspunten opent omtrent verschillende ziekten
  en beschadigingen onzer gewassen. W a a r maar al te vaak
  sommige phytopathologen tevreden zijn, wanneer ziJ door
  
  --
  
  85
  
  --
  
  besmettingsproeven, -- soms onder veer le besmetten planten
  geheel onnatuurlijke levensvoorwaarden genomen,--hebben
  aangetoond, dat eene bepaalde ziekte door een' zekeren parasiet kan worden in 't leven geroepen, daar gaat Sorauer steeds
  zooveel mogelijk na, van welke omstandigheden het vooral
  afhangt, of die parasiet de bedoelde plantensoort al dan niet
  ziek m a a k t IIet ligt veer de hand, dat in dezen vooral
  bodeminvloe,ien en klimatologische invloeden een groote rol
  spelen, en dat Sorauer doze uitvoering bespceekt.
   In de afleveri~gen 7, 9 en l0 van het eerste deel zet de
  schrUver zijne beschouwingen over ongeschikte bodemstruktuur voort. Zeer belangrijk is war hij in doze rubriek meedeelt omtrent den ,, wortelbrand der bieten ,,, bij welke ziekte
  zeer verschillende parasieten eene meet of minder belangrijke tel kunnen spelen, welke echter alleen dan van
  beteekenis wordt, wanneer de bodem te stijf is, en wel
  vooral bij nat en koud weer. Zeer interessant is ook war
  Sorauer aangaande hot optreden van onderscheiden ziekten
  van tropische gewassen (suikerriet, katoen, ricinus, tabak,
  koflie, thee, cacao, enz.) meedeelt in verband met ongeschikte bodemstruktuur. - Vervolgens komen ter sprako
  de middelen om de struktuur van zware gronden to verbeteren; daarna de eigenschappen van den heidegrond,
  waarbij ook hot gebruik en het misbruik wordt behandeld,
  dat in den tuinbouw van heidegrond wordt gemaakt
  Vervolgens gaat de schrijver over tot de bespreking
  van de gevolgen van ongeschikte chemische samenstelling
  van den bouwgrond. In doze rubciek worden behandeld :
  de gevolgen var~ te weinig water, te weinig stikstof,
  to weinig kali, te weinig kalk, te weinig magnesia, van
  gebrek aaa chlooc, aan ijzer, aan zuurstol' in den grond.
  Daacna komen aan de beurt de gevolgen van te reel
  water in den bodem, vervolgens die van te steL'ke concert-
  
  m
  
  86
  
  m
  
  tratie van het water aan voedende stoffen in 't algemeen,
  van te veel stikstof, kalk en magnesia, phosphorzuur en
  koolzuur in den bodem.
   Daarna wordt de invloed van te droge en vervolgens
  die van te vochtige lucht geschetst.-Men moge in enkele gevallen met den schrijver in
  meening verschillen (bijv. waar hij de fasciaties en de
  gevallen van klemdra:li, die erfelijk zijn gebleken te zijn, in
  her hoofdstuk over te greet wate,'gehalte van den grond
  behandelt),--noch de vakman noch de o~twikkelde practicus
  zal her week van Sorauer bestudeeren, zonder een schat van
  kennis te hebben opgedaan, en zonder een duidelijker inzicht
  te hebben gekregen in her wezen van een greet aantal
  ziekteverschij nselen bij de planten. - Aft. 8 behoort tot her tweede deel, dat door Prof.
  Lindau wordt bewe,'kt. Hierin wordt de behandeling der
  parasitaire zwammen, die als oorzaak van plantenziekten
  kunnen optreden, voortgezet. Men vindt in deze aflevering
  de voortzetting van de behandeling der Discomyceten of
  Schijfzwammen, terwijl verder de Brandzwammen en de
  Roestzwammen en de door deze veroorzaakte plantenziekten
  worden behandeld. Ook in deze aflevering isgestreefd naar
  volledigheid,maar reverts naarbeknoptheid; zoodat hier weer
  in een kerr bestek een gt-oot aantal soorten van parasitaire
  zwammen eene bespreking vinden. Wanneer ik opmerkingen zou maken, zouden het deze zija : 1~ dat de bewerker
  van deel lI wat te reel als mycoloog, te weinig als phytopatholoog optreedt, in dien zin namenlijk, dat de behandeling
  tier kenmerken van de parasitaire zwammen en van hare
  ontwikkelings- en tevensgeschiedenis in dit deel meet-op
  den voorgrond t~'eden dan de veranderingen, welke ten
  gevolge van de i n w e r k i n g der bedoelde parasieten bU den
  hospes optreden, en dan de ceconomische zOde van her
  
  87
  
  vraagstuk; eu 2 ~ dat de bewePking zoo weinig oveezichtelijk is.
   Om dit laatste gebrek door een voorbeeld te illustreeren :
  op de tweede hell, vail hi. 279 woPden in dezelfde alinea
  aehtePeenvolgens behandeld 9 Endoconidium tem~tlenlu~,
  een parasiet van de rom,e~,.., - - he, .geslacht Helolium, w a a r van alleen maar woPdt gezegd~ dat er waarschijnl[jk parasieten toe behooren, - - Lachnella Pini, de oorzaak van eerie
  ziekte de,' grove dennen in Noorwegen, ~ alsmede de
  k e n m e r k e n van het gesla('ht Dasyscypha, waaPtoe de parasiet
  van den la,'ixkanker behoof,. - W a t de overzi(:htelijkheid betreft, onderscheidt zich he,
  derde deel, dat h e t w e l k door D' lleh is bewerkt, zeer gunstig
  van he, tweede.
   Van dit derde deel, 't welk de dierlijke
  vijanden der bodemkultuur behandelt, verseheen tot dusveP
  hog slechts 66he enkele aflevering (all. (1), w a a r i n na eene
  inleiding, behandeld w o r d e n de Spoelwormen ol' Nematoden,
  de R i n g w o r m e n of Annulaten, de W e e k d i e r e n of Mollusken,
  en van de (lele(le dieren de klassen der S(:haaldieren of
  Crustacee6n en dee Duizendpooten of Myriopoden. Met
  bijzondere zorg w o r d , dit derde deel b e w e r k t ; he, bl(jkt dat
  de schrijver volkomen op de hoogte is van de hoogst uitgebeeide litteratuur op "t gebied de," plantenbeschadigingen door
  dieren: eerie litteratuur, w a a r v a n het bijzonder moeil(jk is,
  een volledig overzicht te ke(jgen, omdat zij zoo e,'g verbreid
  is, deels in ,nee," bepaald phytopathologische w e r k e n en
  tijdschriften, deels in w e r k e n en tijdschriften over land-,
  tuin- en boschbouw, deels in zulke over zoologie, deels in
  m e e t bepaald entomologische t(jdschPiften en boeken, deels
  ook in botanische geschriften. D~ lleh heel, zich meer in
  't l)[jzondee met entomologische onderzoekingen bezig gehouden, en zich vooeal op 't gebied van de keunis de," schildluizen een' gunstigen naam v e r w o r v e n.
   Juist de diergroe-
  
  88
  
  --
  
  pan, welke in do nu verschenen aflevering warden behandeld, bleven tot dusver buiten 't gebied van Reh's eigen
  onderzoek. Toch bewijst daze aflevering, dat hij oak in
  die groepen van dieren, waarin hij niet zelfstandig werkte,
  volkomen met de litteratuur op de hoogte is. Ik mag mij
  in dezen tot beoordeeling eenigszins bevoegd rekenen, wijl
  ik zelf reeds jaren lang vooral omtrent de in planten
  parasiteerende Nematoden (aaltjes) en de door deze veroorzaakte plantenziekten onderzoekingen deed, en mij dus met
  de daarop betrekking hebbende litteratuur voortdurend op
  de hoogto hield. Leemten op dit gabied zouden dus juist
  mij spoedig opvallen. En nu kan ik verklaren, dat ik oak
  hier al zeer weinig leemten ontdekte. Aneen zou ik bij
  bl 22 willen doen opmerken, dat hat stengelaaltje tegenwoordig in Nederland als ernstige beschadiger van hearten
  (Vicia Faba) en vooral van erwten optreedt, trouwens eerst
  sedert de laatste jaren; en verder dat Liebscher's Heterodera
  g6tlingiana, die in de wortels van erwtenplanten leeft, mij
  is gebleken, niats anders te zijn dan een ras van H. Schachtii,
  dat zich aan hat leven in de erwtenplant heeft geaccomodeerd. - - Onder de Onisciden (Pissebedden) had Haploplhalmus danicus wel eena vermelding verdiend, daar daze
  s o o r t - althans in Nederland - - meer dan eenige andera
  pissebed, aan planten, die in bakken warden gekweekt,
  schadelijk wordt. (Zie 9 Tijdschr. o. Plantenziekten ,,
  deal IX, bl. 45; zie oak deal XIII, bl. 72).
  Met veal belangstelling zien wij de verschijning van de
  verdere afleveringen van Dr Reh's uitstekend w e r k te
  gemoet. - Door de verschijning van den 3 e" druk van Sorauer's
  Handbuch der Pflanzenkrankheiten, wordt inderdaad in
  eerie behoefte voorzien. Van harte hopen wij, dat hat oak
  in Nederland vole keepers moge vinden.
  J.R.B.
  