text: Emmy Jacobs-Arts Schepper naast God
  
  M. Schwiebert Maastricht, Woninginrichting 1952. Uit:Het meubel e n de stoffering, afl. (1952).september
  Archief SAL/LSA, SHCL EAN 628.
  modelwoningen ingericht.io7 In 1954 volgde de opening van modelwoningen te
  Venlo, ingericht door de vereniging Ons Limburg, KAB, de Middenstandsbond en
  het SAL.108 Het SAL probeerde met de KAB tot intensieve samenwerking te
  komen, ofschoon men besefte dat arbeiders aangewezen waren op het goede
  industriemeubel. Desalniettemin zag men een taak voor de vereniging in de
  verbetering van de wooncultuur en de participatie van de ambachtsman aan
  inrichting en versiering van de Limburgse arbeiderswoningen.l.9 Als voortzetting van de actie van de vereniging Ons Limburg, de stichting Thuis Best, de
  KAB-Limburg, de Katholieke Limburgse Middenstandsbond en het SAL voor het
  inrichten van modelwoningen werd in 1959 de vereniging Mens en Woning
  opgericht. De vereniging had een brede basis omdat een groot aantal maatschappelijke groeperingen, zoals stands-, vrouwen- en jeugdorganisaties en
  huisvestings- en onderwijsinstanties toetraden.110 Na de oprichting van Mens
  en Woning ondernam Scheppend Ambacht zelfstandig geen activiteiten meer
  op het gebied van woninginrichting.
  107 Jaarverslag 1953e n AB, Maastricht 10 augustus i953
  l o 8 ~ B Roermond
  ,
  
  28 april 1954.
  "39AB, Maastricht 4 december 1957.
  "0 AB, Maastricht 21 m e i 1959.
   Emmy Jocobs-Arts Schepper naast God
  
  Andere verkoopbevorderende activiteiten
  
  Met ontwerpen en prijsopgaven wilde men sportbonden, schutterijen en verenigingen ertoe bewegen sport- en ereprijzen met een ambachtelijk karakter in
  te voeren.lll Bij bijzondere gebeurtenissen werden gelegenheidsgeschenken
  geproduceerd.112 Zo mocht het LSA in 1950 het interieur van het gouvernement
  decoreren met haar producten.113Ook op andere wijze trok men de aandacht van
  het publiek: in het centrum van Heerlen en Maastricht werden etalages ingericht met tijdschriften en producten.1lr
  Op 5 september 1951organiseerde de vereniging haar eerste 'ambachtsdag'te
  Maastricht met als thema de waarde en het bestaansrecht van het scheppend
  ambacht. Onder leiding van prof. dr J.J.M. Timmers kregen de vijftig deelnemers
  een rondleiding langs vele historische ambachtsproducten in het Bonnefantenmuseum. Architect J. Jans gaf een lezing over de positie van de regionale
  ambachtskunst, terwijl de dag werd besloten met een excursie naar een viertal
  kerken in Zuid-Limburg van wijlen architect Boosten om er voorbeelden van toegepaste kunst te bezichtigen.115 Op 31 oktober 1953werd een tweede ambachtsdag
  georganiseerd in Kasteel Hoensbroek. 's Ochtends waren er voordrachten over
  het scheppend ambacht, vorm en versiering in de ontwikkeling van het kunstambacht,'~middags vonden er sectievergaderingen plaats van edelsmeden, glazeniers, meubelmakers, pottenbakkers, siersmeden, textiel- en leerbewerkers.
  De verkoop van het ambachtsproduct werd gestimuleerd door een fotobrochure, die in 1950 verscheen naar ontwerp van en met tekst van R. Smeets.
   Daarin stonden naam, adres en een werkbeschrijving van de leden, voorzien
  van foto's van de ambachtsproducten.ll6 In 1955 stelde R. Smeets een fotoboekje
  samen ter gelegenheid van het eerste lustrum van de vereniging. Hij zette daarin de doelstelling van de vereniging uiteen. Het boekje behandelde verschillende materialen en hun verwerking tot voorwerpen van toegepaste kunst. De
  brochure was nuttig voor het verkrijgen van opdrachten en subsidies en voor
  het werven van leden.li7 In 1962 verscheen de eerste fotofolder waarin aandacht
  werd besteed aan twee Limburgse kunstenaars of kunstambachtslieden. De folders werden toegezonden aan ongeveer duizend instanties en personen in en
  buiten Limburg.118 In de periode 1963-1968verschenen er ongeveer twee folders
  per jaar, daarna werd de uitgave om onbekende reden gestopt.ll9 In 1967 verGoossens en Smeets, Ontwikkeling der welvaartsmogelijkheden, 64.
  Bijvoorbeeld: Bij bezoek Koningin aan Maastricht in 1950 (jaarverslag 1950);wisseltrofee voor Anjerfonds
  Limburg (mededelingenblad nr. 5).
  "3 Algemene ledenvergadering, Roermond 29 maart 1950. De werkstukken die het LSA plaatste in het gouvernementsgebouw hadden enkele grote opdrachten van het Provinciaal Bestuur opgeleverd (AB,
  Roermond g juni 1954).
  "4 Jaarverslag 1950.
  "5 Jaarverslag 1951.
  "6 Brief secretaris LSA aan lid Van Meyel, Maastricht mei 1950;Jaarverslag 1950.
  "7 AB, Roermond g juni 1954;jaarverslag 1955.
  "8 Jaarverslagen 1962.1963 en AB Maastricht 5 november 1963.
  119 Jaarverslagen 1962-1968.
  11'
  "2
  
  Emmy Jacobs-Arts Schepper naast God
  
  Cover van de fotobrochure van SAL ter gelegenheid van het eerste lustrum Uit:Limburg Scheppend Ambacht,
  Venlo, 1955Archief SAL/LSA, SHCL EAN 628.
   scheen een geïllustreerde brochure onder de titel Verfraaiing van stad en dorp,
  met werk van tien Limburgse kunstenaars.120 Ter gelegenheid van het twintigjarig jubileum gaf het SAL in1971 onder de titel Adressen Gebonden Vormgeving in
  Limburg een geïllustreerd adresboek uit.121
  Conclusie
  
  De in 1949 opgerichte vereniging Limburgs Scheppend Ambacht was vol plannen en idealen om het kunstambacht in de provincie nieuw leven in te blazen.
  De vereniging werd opgericht door een kleine groep enthousiastelingen. Velen
  van hen bleven tot het einde van hun leven of dat van de vereniging, actief in
  het LSA later CAL. Het was een groep katholieke mannen die door hun reguliere
  werkzaamheden in staat waren hun weg te vinden naar allerlei instanties en
  instellingen. Op vrij autocratische manier besliste het bestuur over de zaken
  binnen de vereniging. Zij begonnen met grote idealen zoals het redden van de
  toegepaste kunst in Limburg en opvoeding van publiek en ambachtsman. Al in
  het midden van de jaren vijftig gaf het bestuur de opvoedende pogingen ten
  opzichte van de ambachtsman op.
  1201aamerslagen 1966-1967.
  121 Jaarverslagen 1g70-ig71.
   Emmy Jacobr-Arts Schepper naast God
  
  Tegen het einde van de jaren zestig was het bestuur ervan overtuigd dat de
  ambachtelijk-toegepaste kunst niet meer te redden was. Dit leidde tot het
  omzetten van de vereniging in een stichting. De nieuwe stichting moest zich
  gaan bezighouden met de algemene bevordering van de toegepaste kunst en
  minder met de directe belangenbehartiging van de ambachtskunstenaars. Dit
  ideaal kon de stichting niet verwezenlijken. De belangenbehartiging van de
  aangesloten leden bleef de belangrijkste taak van de vereniging. Wel had de
  herballotage, die verbonden was aan de reorganisatie, tot gevolg dat het aantal
  aangeslotenen fors afnam. Ten gevolge van de verandering van organisatievorm verdween ook de actieve inbreng van de kunstenaars in het SAL. Nog meer
  dan in de verenigingstijd, toen de ambachtsgroepen nog enige invloed hadden
  op het beleid, besliste het bestuur over wat er binnen het SAL gebeurde.
  Het omzetten van de ideeën van het bestuur in de praktijk werd vooral
  belemmerd door de beperkte financiële middelen van de vereniging. Gedurende
  de hele bestaansperiode was het CAL niet in staat om financieel selfsupporting
  te worden en bleef het aangewezen op subsidies. Vanaf de jaren zestig waren
  subsidies zelfs de enige inkomstenbron. In de loop van de jaren zouden de
  bestuursleden zich ontwikkelen tot ware subsidiejagers. De opbrengsten van
  verkoopbemiddeling waren vrijwel te verwaarlozen.
  Door de jaren heen bleef het CAL op min of meer dezelfde manier proberen
  het scheppend ambacht onder de belangstelling van het publiek en opdrachtgevers te krijgen. Het organiseren en het deelnemen aan tentoonstellingen, het
  inrichten van modelwoningen, het verspreiden van informatiemateriaal en
  voorlichting waren belangrijke promotiemiddelen. Het opzetten van een eigen
  permanente tentoonstelling was één van de grote idealen van de vereniging.
   Deze tentoonstelling die in 1957 van start ging, was echter een complete mislukking. Zowel publiek, opdrachtgevers, geldschieters als kunstenaars bleken nauwelijks warm te lopen voor de permanente expositie. De constante financiële
  tekorten die hierdoor werden veroorzaakt, maakten het SAL jarenlang vleugellam. Met het oog op de belangen van het kunstambacht in de woninginrichting
  hield de vereniging zich bezig met de inrichting van modelwoningen. Het inrichten van modelwoningen was een goede manier om opdrachtgevers direct te
  bereiken. Het SAL gaf diverse fotobrochures, fotofolders of adressenboeken uit
  waarin Limburgse ambachtskunstenaars werden gepresenteerd. Deze werden
  vooral gericht verspreid onder mogelijke opdrachtgevers, subsidiërende overheidsinstellingen en bedrijven.
  De door het SAL gehanteerde kunstopvattingen ondergingen in de loop van
  de jaren de nodige veranderingen. In de beginjaren van de vereniging domineerde een sterk opvoedend en belerend karakter. Het publiek werd een standsgebonden kunstbesef voorgehouden en de kunstambachtsman werd vooral
  kritisch gevolgd op het gebied van de vormgeving. Ten opzichte van industriële
  vormgeving en vrije kunsten was er een negatieve houding. Vanaf het midden
  van de jaren vijftig liet het bestuur het ideaal om de mens tot een hoger kunstbesef te brengen langzaam varen. Alleen via de in 1960 opgerichte vereniging
  
  Emmy Jacobsdrts Schepper naast God
  
  Sjef Schijns, Industriële keramische ontwerpen, 1974. Uit: Catalogus tentoonstell~ngKeramik und Design. Sjef
  Schijns. Gewerbejörderungsanstalt der Handwerkskammer Aachen. Archief SAL/LSA, SHCL EAN 628.
   Mens en Woning probeerde het SAL nog een opvoedende rol te spelen. Tegen het
  einde van de jaren vijftig ontstond het besef dat de ambachtskunst die gericht
  was op het gebruiksvoorwerp, in Limburg geen toekomst had. De vereniging
  veranderde van karakter door zich te gaan richten op de monumentale kunst en
  de industriële productie. Binnen de vereniging werd creatieve vormgeving de
  norm. Dit ging ten koste van de artisans die het moesten hebben van ambachtelijke vaardigheid. In de loop van de jaren zestig bleek het bestuur steeds meer
  bereid om werk van aangeslotenen, dat eigenlijk onder de vrije kunst moest
  worden geklasseerd, te protegeren. Gezien de zeer beperkte vraag nam de aandacht voor de kerkelijke kunst sterk af.
  Voor het CAL kon er in de jaren zeventig geen twijfel over bestaan dat het
  scheppend ambacht in Limburg geen toekomst had en dat de vereniging er niet
  in geslaagd was het kunstambacht van de ondergang te redden. Het SAL was er
  
  Emmy Jacobr-Arts Schepper naast God
  
  Frans Timmermans, Schuttersechtpaar, beschilderd hoiit. Brochure SAI z.p.,z j Archief SAL/LSA, SHCL EAN
  628.
  wel in geslaagd het scheppend ambacht en haar leden onder de aandacht van
  publiek en opdrachtgevers te brengen. Directe financiële resultaten voor de
  leden leverde dit niet altijd op, maar in indirecte zin hebben zij zeker geprofiteerd van de bemoeienissen van de vereniging.
  