text: NUFOORSCHE FABELEN EN VERTELLINGEN
  MEDEGEDEELD
  
  EN VERTAALD DOOR
  
  F. J. F. VAN HASSELT
  der !7<recft<scA« 2fen<ït«^ Fereentjinj.
  Enkele jaren geleden, vroeg Dr. Adriani van Posso mij, of er
  van de Papoea's uit mijne omgeving diereuverhalen en audere bekend waren. Ik antwoordde ontkennend. Een volgende brief van
  Dr. A. zei m e : '/Ze moeten er zijn, blijf maar zoeken.// Maar men
  begreep mij niet, of men wilde me niet begrijpen, in elk geval,
  ik vernam er niet één , tot ik eens in mijn school voor de hoogste
  leerlingen dikteerde de fabel van La Fontaine over "De duif en
  de mier.// Den volgenden dag luisterde ik een gesprek van twee
  schoolmeisjes af: "Gisteren hadt je op school moeten zijn, toen heeft
  mijnheer een kaköfein verteld.// "Je meent zeker sarber?// was
  het antwoord. Dat waren twee woorden, die ik niet kende. Bij
  navraag hoorde ik, dat het verhaal van duif en mier een kaköfein
  was en dat raadsels, waaronder ze ook uit het hoofd rekenen telden,
  "Sarber// was. Nu was ik een heel eind verder. Maar toch weigerde
  men mij nog kaköfein te vertellen, tot ik 't eens vroeg op 'n avond.
  En toen kwamen ze los. Later vernam ik, dat men vóór zonsondergang geen fabelen vertelde, want als men dat deed, vloog de negorij
  in brand, 's Avonds was men immer gewillig mij op dit gebied te
  woord te staau. De tabak, die de verhaler als zijn honorarium bekwam , werkte daartoe mede.
   Ik beproefde dikwijls de verhalen ook door anderen dan den
  oorspronkelijken verteller, me te laten meedeelen. Meermalen echter
  vernam ik dan, dat dit of dat verhaal het bijzonder eigendom was
  van deze of gene en ik me om iivlichting tot hem of haar moest
  wenden. Soms gebeurde het ook wel, dat iemand, die het monopolie
  voor een of ander verhaal meende te bezitten, er niets over gesticht
  was, te vernemen, dat een ander hem 't gras al voor de voeten
  had weggemaaid.
  Er bleef mij bij mijne andere werkzaamheden niet veel tijd over
  voor dit werk. De verzameling is dan ook uiet volledig. Van sommige
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  478
  
  NUFOORSCHE FABELEN EN VERTELLINGEN.
  verhalen heb ik aanteekeningen gemaakt. Daar ik de verhalen zelve
  echter niet had, liet ik de mededeeling er van achterwege.
  Mij zelven brachten deze werkzaamheden de kennis van verscheidene
  woorden aan, en de wijze te weten, waarop een Papoea verhaalt, was
  mij ook van nut, wanneer ik hun vertelde, wat ik te zeggen had.
  Kort nadat ik begonnen was mijne eerste Nufoorsche fabelen op
  papier te zetten, zond mijn collega Van der Roest, toen wd. Zendeling op Windessie, mij een afdruk van hetgeen hij in het Tijdschr.
  voor Ind. Taal-, Land- en Volkenk. Deel XL had medegedeeld uit
  het leven der bevolking van Windessi (N.G.) Hier vond ik vier verhalen van de soort, die ik ook van de Nufooren beproefde te vernemen.
  Zij, die Indonesische vertellingen kennen, vinden in de volgende
  blz. meer dan één oude bekende weder.
   Ik ga me niet wagen aau vergelijking dezer Nufoorsche vertellingen
  met de verhalen van elders bekend. Bevoegdere hand wil dit wellicht
  van mij overnemen.
  Een enkele maal verwijs ik naar de Spraakkunst der Nuf. Taal.
  Ik bedoel dan mijne Spraakk., onlangs uitgegeven door het Kon.
  Inst. voor de Taal-, Land- en Volkenkunde van Nederl.-Indië.
  Ik volgde in de volgende blz. de spelling, die ik in bedoelde
  Spraakk. mij tot regel stelde, n.l.
  a. klinkende als in het Holl. lam, Sam enz., b.v. in sam (warm)
  kam (alle) enz. wordt geschreven a.
  a. naderende de Holl. aa, als in kamari (vader), s'aser (zij volgen)
  enz. wordt geschreven a.
  e. klinkende als in het Holl. nek, bek, euz., in n«k (geit), m«k
  (koffertje van bladeren), wordt geschreven ê.
  e. naderende de Holl. ee, in wehdi, jedi, wordt geschreven e.
  e. als in het Holl. voorv. be, als de tweede e van regen, b.v.
  in mangg^nêm, bejeu, wordt geschreven ë.
  i. als in het Holl. missen, b.v. in sisën (sluiten), wordt geschreven i.
  i. als in het Holl. mier, riem, b.v. in r«m (vijf), ïu'n (schaduw)
  wordt geschreven i.
  i. in uitspraak het midden houdende tusschen e en i b. v. in
  ïn^sër, dat soms ook nu'sër klinkt, wordt geschreven ê.
  o. als in het Holl. bok, ton, in rok (geluid), bon (berg), wordt
  geschreven 5.
  o. naderende de Holl. oo, b.v. iu for (vangen), kor (tellen),
  wordt geschreven o.
  u. klinkt als de Holl. oe.
  v. H.
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  NÜFOOESCHB FABELEN EN VERTELLINGEN.
  47 Ö
  
  NUFOORSCHE FABELEN EN ANDERE VERTELLINGEN.
   1. M a t n b i n ö , d i ö n ( ' ) ma w ö u g o r.
  Dion, i mam aibön na bor ro meös öso-i d'or mambiuö :
  //Naik, (-) w'un aja be meos, ta j'akan aibön//. Mambinö i pök
  dion, ma i d'un i be meös. Ansöna mambino, i inarisein, i bur
  wer, bape dion, i meöfba ; i pas mambiuö kum. Bape kum na sur
  wer, mambinö i bur wer. Dion i d'or: //W'uu aja wer!// Bape
  mambinö d'öbo (*): //Wa srer aja bëpöu kwar, ansöua jun au ba.
  Dion i d'awaw * ro meös.
  Ras öso, i mam wöugor, i d'énëf ro kajën. I frur weür (•'"') na
  bor ro kajëu, rêsëri i d'or wöugor, ma i köfein : //Wa marisein,
  nëri k'ëmbröb, C') wa mam kawasa jedi, si bor kaku.
  Ma wöugor, i mam weür na bor ro kajen, i kofein : //Kaku,
  kawasa bedi, si bor kaku. Su fes röb(') fa s'ëmbröb. Wöngor, si
  bor, s'raraa fa s'ëmbröb diöusi.
  Diön i köfeiu : //Ja kor mgo rcsëri, bape mgo rir mgo be sup
  bëbav. Ma wöugor, si rir si. Diön i d'ópër ro bo wöngor si krusna,
  i kor: //Oser, suru, kiör, isöf wöngor bepur. I prer i, ma i d'öpër
  be sup bëba.
  1. R e i g e r , a a p en
  
  krokodil.
  Een aap, die vele vruchten op 'u eiland ziet, roept tot een reiger:
  //Broeder, breng mij naar 't eiland, opdat ik meê vruchten eet//.
   De reiger draagt den aap, en breugt hem naar 't eiland : Nu wenscht
  de reiger weer te vertrekken, maar de aap wil uiet; hij trekt hem
  de vederen uit. Maar als de veeren weer gegroeid zijn, vertrekt de
  reiger weer. De aap roept: //Neem mij weer mee.// Maar de reiger
  zegt: //Gij hebt mij eerst belogen, nu neem ik je niet mee./' De aap
  zit nu gevangen op 't eiland.
  Op 'n dag ziet hij eeu krokodil slapen op het zand. Hij maakt
  vele voetstappen in het zaud, eu toen roept hij de krokodil en hij
  zegt: //zoo ge wilt, zullen we oorlog voeren; zie mijn volk, zij
  zijn groot in aantal».
  En de krokodil, die vele voetstappen in het zand ziet, zegt:
  //Werkelijk, uw volk, is groot iu aantal.// Zij kwamen overeen na
  hoevelen nachten ze samen oorlogen zouden. Vele krokodillen,
  komen om de apen te beoorlogen.
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  480
  
  NUFOOUSCHE FABELEN EN VEETELLINGEN.
  De aap zegt: //Ik tel uliedeu eerst, maar gij moet u eerst op
  eene rij leggen iu de richting van het vaste land.// En de krokodillen leggen zich op een rij. De aap springt op de. ruggen der
  krokodillen, hij telt: /'Eén, twee, drie/, tot de laatste krokodil. Hij
  slaat hem, en springt op 't vaste land.
   1. D i o n , a a p . Vanwaar die naam voor aap gekomen is, is
  niet zeker. Men vertelt, dat een schoenerkapitein John voor jaren
  een aap meebracht en een verbasteriug van den naam John zou de
  oorzaak zijn. Naar een der oudere Nufooreu me. vertelde, zou
  vroeger de naam "rut// gangbaar zijn geweest. Het eiland Batjan,
  't eerste eiland van af N. Guinea, waar apen in grooten getale
  zich ophouden, zou daarnaar Meos Ruti, apeneiland, heeten.
  2. N a i k , b r o e d e r , in 't algemeen een familielid van dezelfde
  kunne als spreker of spreekster.
  3. O b ö . Hier gebruikt in den zin van zeggen, 't Wordt doorgaans
  vragend" gebezigd": //Wat zegt hij'/ of hij' herzegt. Ook afs zeggen
  gebruikt men het, wanneer men iemands woorden aanhaalt.
  4. A w a w. Hier door mij vertaald als gevangen zitten. In 't
  algemeen voor: in den val loopen, in de klem zitten, in nood zijn.
  5. W e ü r . Samengesteld uit we (voet) en u r. U r komt in samenstellingen voor als achter, na. Hier dus, wat de voet achterlaat,
  voetstap.
  6. E in b r o b . Oorlog voeren. Ook als z.n.w. oorlog.
  7. F e s r ö b . Lett, //nachten binden'/. Wanneer Papua's een afspraak
  maken omtrent eenigen tijd, dan nemen de partijen ieder een touw'
  en leggen daarin zoovele knoopen, als het aantal uachteu is, dat
  hen van een weder ontmoeten scheidt.
  2. D i ö n k u k ë r
  
  mangömbrab.
  Diön i köfein faro mangömbrab : //Napirmo, nu ker diaf«.
  Mangömbrab i kofein : '/Bje«. Ma dion i ker diaf ro d e r , ( ' )
  mangörabrab ro sup kaku.
   Ro isna diaf diön bjeda i ro kwar, bape mangörabrab diaf bjeda
  i bje-Rökaker i kaki, diön i d'ek ro bjefknam, ma i d'an bjef
  kraf, ma pis i san faro maugömbrab. Mangömbrab i d'or: /'Napirmo, wa buk maro aja kakö", bape diöu i köfein: //K'an rosei, is
  örnë muuda//. Warpur wer mangömbrab i fukën faro diön, i d'ek
  amiun, ma diön i d'ek amiuu, bape i san faro mangömbrab pis
  muuda. Maugömbrab i d'or wer:
  //Napirmo, wa buk amiuu maro
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  NUFOOUSCHE^ FABELEN EN VEETELLINGEN.
  481
  
  aja kako//. Bape diöu i karëm wer : "Je buk faro au, aja, j'au
  rosei ?//
  Mangöinbrab, i msor, i bur, i d'öf fanam nakaknam, ma i
  knom be nakaböu. Diön i serf maugömbrab, d'öbo : //Napirmö, wa
  keiu ro möbo ?// üiön i mam maugömbrab, i kuom uakaböu, i
  d'ek naka, ma i d'an bon. Mangömbrab i d'or wer, bape diön i
  karëm rariria munda.
  Mangömbrab i mbrein ausöua be marisan i bëbon uabor kuku.
  Dion i serf i, i mam maugömbrab i knom be marisan, i fukëu :
  //K'an böu örnë ?// Maugömbrab i karëm: //K'an baboi!// Dion i
  panuk marisan, rwasi i fo, i d'an na, i kapusasër i, i d'ar naba :
  //Ras ini ja mar, ras iui ja mar !//
  Warpur wer diön i mam maugömbrab, i d'öf ro knam afuri.
   Diöu i mam mniwërnas ro kuam, i fukën faro mangömbrab: //Rosei
  is öruë ?// Mangömbrab i köfein : //Mansërëu mawön bjeda.// Diön i
  köfe.in : //Nêri ja kuk mawöu ?// Mangömbrab d'öbo : //Wa kuk i
  baboi !» ma i d'öf fasau. Diöu i prer mniwëruas, ma mniwer, si
  kaimnepën i diön i d'aröu ro war.
  Mangömbrab i d'öf ro asri döri. Diöu i serf i, d'or i: «Napirmo,
  wa kein ro ?« '/Aja is örnë !// mangömbrab i karëm. Diön i kein
  ro bo asri, mangömbrab ro wabui. Dion i swarepën, kaparsi si
  karëm, i suêri sam, i kiu adaf, ma i prer kaparsi, i mar.
  2. De a a p en de l a n d s c h i l d p a d.
  Eeu aap zegt tot eeu landschildpad: //Neef, laten we een tuin
  planten//, üe landschildpad zegt: //Goed.» En de aap plant een
  tuin op de d er ' , de landschildpad op het echte land.
  Toen het licht werd, was de tuin van den aap vernietigd, maar
  de tuin van de landschildpad was goed. Toen het plantsoen hoog
  was, klom de aap in eeu pisaugboom, en hij at het vleesch van
  de pisang, en de schil wierp hij de landschildpad toe. De landschildpad riep: //Neef, geef aan mij ook wat!// maar de aapzeide:
  «Wat praat ge van eten, dat is alles!// Later weer vroeg de landschildpad den aap in een djamboeboom te klimmen, en de aap klom
  iu deu djamboeboom, maar hij wierp de landschildpad de schillen
  slechts toe. De landschildpad riep weer: //Neef, geef aan mij ook
  eeu djamboe!// Maar de aap antwoordde weer: //Wat eet ik anders
  dan hetgeen ik u geef//. De landschilpad werd boos, en ging heen.
   Zij verborg zich bij eeu nangkaboom, en ze keek naar de nangkavrucht. De aap zocht de landschildpad en hij zeide: //Neef, waar
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  482
  
  NUFOOESCHE FABELEN EN VERTELLINGEN.
  zit ge?// De aap ziende, dat de landschildpad naar de nangkavrucht
  kijkt, klimt in de nangka, en hij eet de vrucht. De landschildpad
  vraagt weer, maar de aap antwoordt slechts met dezelfde woorden.
  De landschildpad gaat nu naar een Spaanschepeperstruik, die vele
  vruchten droeg. De aap zoekt haar; hij ziet de landschildpad turen
  naar de Snaansche peper, en hij vraagt: /'Kunnen we die vrucht
  eten?// De landschildpad antwoordt: //Zeker, kunnen we die eteu!//
  De aap plukt Spaansche peper, eeu hand vol, hij eet die en bepoept zich en hij schreeuwt hard : //Heden ga ik dood, heden ga
  ik dood!//
  Later weer ziet de aap de schildpad, die zich verstopt onder een
  boom. De aap een wespennest aan den boom ziende, vraagt aan de
  landschildpad: //Wat is dit?// De landschildpad zegt: «De gong
  vau den heer// (den gebieder) De aap zegt: '/Zal ik op de gong
  slaan ?// De landschildpad: //Waarom zoudt ge er niet op slaau ?//
  En ze verstopt zich spoedig. De aap slaat op het wespennest, waarop
  de wespen hem bedekken; en de aap duikt in het water.
  De landschildpad verstopt zich in een rijstblok. De aap zoekt
  haar, hij roept haar: //Waar zit ge?// "Ik beu hier//, antwoordt de
  landschildpad. De aap zit boven op het rijstblok, de landschildpad
  er onder. De aap denkt, dat zijne testes antwoorden, hij wordt
  boos, hij neemt een rijststamper en hij slaat zijne testes, en hij sterft.
   1. D e r . Dit woord beteekeut ebbe. Maar 't wordt ook gebruikt
  voor het gedeelte der kust, dat bij eb droog is en bij vloed, overstroomd wordt.
  2. B a b o i . Is te vertalen door welzeker, zeker, waarom niet.
  3. W ö n g e , m a m b r u k ma k a r a u . (')
  Wönge, rniimbruk ma karau, si borës. Wönge i fara, mambruk
  i kein ro waraundi, karau i kein ro faudu, i narëin war.
  Wönge, i fara, i mam mSmbruk samön bjeda, i mararer, i
  swarepën samöm i mararer snaro mambruk i kein ro wai rauudi, i
  d'or: '/Napiro, au, wa fara, ja keiu ro mob beda. Irirya mambruk
  i fara, bape ausöma wönge, i mom samöu aui i mararer wer - i
  marisein mambruk ma i, su famfaröwe wer.
  Su famfaröwe raririsa bëkior, bëfiak, wönge, i d'arëf wer ro wai,
  wa i mef, war i d'ek ro wa. Ansöna mambruk, wönge, su kin
  karau, su pampum karau sabir (-) ro paugir, karau mgasi i keiu
  fiöro ro pangir, mgasi bjeda i kapirare isof ansöna.
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  NUFOO&SCHE FABELEN EN VERTELLINGEN.
   483
  
  Wönge, mambruk, su mam wau, i piar ro masën, s'ori: "Napirö,
  wa kobeda i mef. kniko ko msar, ko kon ro krumbri kada, w'un
  ko be sup«. Wau i rama; wöuge, mambruk ma karau, si kein ro
  kruri bjeda, ma wau i d'as be sup. Der(^) isof wepursi, wau i
  kofein: //ansöua mgo sabu, ja inkah der». Bape wönge, si köfein:
  /'Ko biasa masëuba, w'un ko be sup kaker«. Der isof wekurbsi,
  wönge si sabu, bape mambruk i kin wau ro rowar öso, wönge ro
  rowar wêsë, ma karau, i pampum i ro kröri-iririja si sjob i be sup.
  Si sma ansöna sisipu (^) ma röbebre. (•*) Si piimbar wau ma si köfein
  faro sisipu, röbëbre, su djaga (*) wau, i bur awer.
  Wönge, si serf amiais fa si kun wau. E,o sup,(") si sma wando;
  s'or i kakö fa i d'akserf amiais ma i d'akan wau.
  Si sibër wer, si frur rökêf('). Bapa si seerf wau, si mam-i sjaba.
  Si serf sisipu, röbëbre su, si mam su ba. Röbëbre i d'öfroaiknam
  afuri. Wönge i msor, i d'arfepën i. I marba, bape isof ansöua
  röbëbre i kakiba, i sjarbam. Sisipu i kein ro snau ro bo; wönge,
  si kofein faro i : //Ausöna wa baba kwar, (") snaro wa djaga wau ba.
  Rjani ko mam, sisipu ansöaa i kapirare. Bape wau mangundi i
  pambar wer, i bur be masën.
  3. K a s u a r i s , k r o o u d u i f
  
  en
  
  veldmuis.
  De kasuaris, de kroonduif en de veldmuis roeiden. T)e kasuaris
  stuurde, de kroonduif zat vóór in de prauw, de veldmuis zat in 't
  midden, ze schepte water.
  De kasuaris, die stuurt, ziet de kam vau de kroonduif bewegen.
   Denkende, dat de kam beweegt, omdat de kroouduif voor in de
  prauw zit, roept hij: "Neef, stuur gij, dan zal ik op uwe plaats
  zitten.// En nu stuurt de kroouduif, maar toch ziet de kasuaris die
  kam weer bewegen. Hij wil dat kroonduif en hij weer van plaats
  verwisselen.
  Drie malen, vier malen hebben zij zóó omgewisseld , dan als de
  kasuaris weer in de prauw stapt, scheurt de prauw, en het water
  stijgt in de prauw. Nu grijpeu kroouduif en kasuaris de veldmuis, en
  duwen de kop van de veldmuis iu het gat. Het gezicht van de veldmuis zit lang in het gat, daarom is haar gezicht zóó klein, tot nu toe.
  De kasuaris en kroouduif, een schildpad ziende drijven op zee,
  roepen haar toe: //Neef! onze prauw is gescheurd, zoo dadelijk
  zinken we, mogen we op uwe rug zitten? Breng ons naar land".
  De schildpad komt; de kasuaris en de kroonduif, zitten op haar
  rug en de schildpad zwemt naar land.
  7' Volgr. VH.
  31
  
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  484
  
  NUFOORSCHE FABELEN ÉN
  
  VEKTELLINGElf.
  Als 't water tot de knieën komt, zegt de schildpad: //Nu moet
  ge afstijgen, ik beu bang voor de d e r . Maar de kasuaris met
  de anderen zeggen: //Wij zijn niet gewend aan zeewater, breng ons
  nog meer landwaarts//. Als het water tot de enkels komt, dan
  stijgen de kasuaris en de andere af, maar de kroonduif grijpt de
  schildpad aan de ééne zijde, de kasuaris aan de andere zij en de
  veldmuis duwt haar aau 't achterste; zóó trekken zij haar naar land.
   Zij vinden uu een s i s i p u en een kikvorsch. Zij keereu de schildpad
  om en zij bevelen de s i s i p u en de kikvorsch, op de schildpad te
  passen dat zij niet weggaat.
  De kasuaris en de anderen zoeken brandhout, om de schildpad te
  roosteren. In het bosch vinden zij den jaarvogel; zij vragen hem
  ook brandhout te zoeken en mee de schildpad op te eten.
  Als zij weer teruggekeerd zijn, maken zij een stellage. Maar als
  zij de schildpad zoeken, zien ze haar niet. Nu zoeken ze de s i s i p u
  en kikvorsch. Zij zien die twee niet. De kikvorsch heeft zich ouder
  een boom verstopt. De kasuaris, die boos is, vertrapt haar. Ze was
  niet dood, maar tot heden is de kikvorsch niet hoog, ze is echter
  breed. De S i s i p u zat op een tak boven in den boom; de kasuaris
  en de anderen zeggen tot haar: //Omdat ge niet gepast hebt op de
  schildpad, zult ge niet groot meer zijn.// Alzoo zien wij, dat de
  s i s i p u nu klein is.
  Maar de schildpad had zich zelve weer omgeworpen, en was naar
  zee gegaan.
  1. K a r au. Vertaald door veldmuis. Heeft de grootte van een rat;
  de k a r a u is een geliefkoosd eten voor de P a k s i , de biunenlanders.
  2. D e r . Hier in de beteekeuis van het water, dat bij vloed het
  land overstroomt, dat door de ebbe wordt drooggelaten.
  3. S i s i p u . Een vogel van de grootte eeuer spreeuw. Haar staart
  is voortdurend in beweging (gelijk bij de kwikstaarten). Volgens de
  legende zou de sisipu vroeger groot geweest zijn.
   4. R ö b ë b r e . Kikvorsch. De meer algemeene naam voor kikvorsch
  is k r ö k r ö . A l b r e w ë n , grondwoord b r e , is het iu de breedte
  groeien van boomen. R ö b ë b r e dus: ding, dat breed (plat) is.
  5. D j a g a . Dit Mal. woord heeft van oppassen in het Nuf. de
  beteekenis gekregen van beletten, tegenhouden.
  6. S u p . is zoowel land als bosch.
  7. Rökëf, stellage om visch, vleesch enz. te rookeu of te roosteren.
  8. K w a r is het hulp w.w. v.Downloaded
  d. verl. tijd.
  In dezen zin, volgende op
  from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  NUFOORSCHE FABELEN EN VE&TELLINGEN.
  485
  
  eeneu outk. vorm, laat het zeggen: 't is niet meer, wat het grondw.
  uitdrukt. Vroeger was de s i s i p u groot (ba), nu is het uit met harp
  grootheid.
  5. N a f s ' o b r u m u u , won g e , wau.
  Ras öso, rumun, nat, wönge ma wan, si disen ro Bintëfaria (')
  ro Arfu. Naf mausar i (Tak disën ma d'akmas maroba; i barck ro
  pafên (-) munda.
  Bumuu, si sbar do se da kwar: »Siudo köfnawa,('') sindo köfnawa!'/ Ansöna naf, si sbar do seda : "Ekwari, sanjemo, ckwari,
  saujemo!"
  liuinun ma wöuge, si mam naf mansar i d'akdisenba, si koriajer
  i be '/mansar bëbjeba, kaparsi kwaim, i pokba rape.» Naf iminsiir, (•*)
  i köfeiu : «Römawa jesi, mgo muaf örnë? Ma naf kam, si msor.
   Naf mansar, i for bëpön rumun beba ma i d'ark i-i mar, ma romawa
  bjesi kam, öso öso i for rumun, wönge, wan öso, — rumun öso
  i bur maroba. S'ark si kam, s'un si be swan, insa si kun si ro for.
  Naf mausar i jer, i pökba i d'un rumun bëba be swan. Kiilko, i
  san rumun ma i mna, knïko i san i wer, i mna. Kumun i mOrbak
  mangënëm, i swarepën •— nëri i d'au bëpejëk rumun snêwarsi. l d'an
  i bro, i mbrain be swan, kawasa bjeda, si fukëu: «W'un rumun
  bani ba?" Naf mansar i köfein: //«Pan bëpejëk i, i mafën wer —
  mgo kun rumun awer.
  Ansöna naf kaim s'an rumun, wau, wönge bëpejëk muuda. Bupön
  kada, si for si ma s'un be snuusi, si kun si; naf mansar ani i
  farkor si, s'an bëpejëk munda.
  5. D e h o u d e n
  
  blaffen tegen v a r k e n s , kas u a ris en,
  kangaroes.
  Op 'n dag hadden de varkens, de honden, de kasuarisen en
  kangaroes een zangpartij op de Bontefaria te Arfoe. Een oude hond
  zong eu danste niet mede; hij lag maar in de asch.
   De varkens hadden hun lied gezongen: « S i n d o k o f u a w a ,
  s i n d o k o f u a w a ! ' / Nu zongen de honden hun lied: E k w a r i ,
  sanjemo, êkwari, sanjemo!»
  De varkens eu de kasuarisen, ziende, dat de oude hond niet
  meezong, scholden hem een "leelijke grijsaard, wiens scrotum lang
  was, die niet meer kon.// De oude houd zeide: //Mijne jongens,
  hoort gij dit?// En alle honden werden boos. De oude hond ving
  't eerst het groote varkeu en beet hem, dat hij stierf, eu al zijne
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  486
  
  NUFOOESCHE FABELEN EN VERTELLINGEN.
  jongens (volgelingen), één voor één vingen een varken, kasuaris of
  kangaroe, — niet één ontkwam. Zij beten hen allen, en brachten
  hen naar het strand, opdat zij ze op het vuur zouden roosteren.
   De oude hond alleen kou het groote varken niet naar het strand
  brengen. Als hij een eind geloopeu heeft, werpt hij het varken
  neer en hij rust een weinig; dan werpt hij het weer neer, en rust
  weer. Het varkeu was te zwaar; daarom dacht hij: hij zal de
  varkensingewandèn maar rauw eten. Hij eet het op, en dan loopt
  hij naar het strand. Zijn volk vraagt hem: //Brengt gij dat varken
  van u niet mee?// De oude hond zegt: //Ik heb hem rauw opgegeten,
  dat is lekkerder — roostert de varkens niet!//
  Nu eten alle honden de varkeus, kaugaroes, kasuariseu maar
  rauw. Vroeger, toen vingen zij ze en brachten ze bij demenschen,
  die ze roosterden; die bewuste oude hond hij onderwees ze, dat zij
  ze maar rauw moesten eten.
  1. B o u t e fa r i a . Een berg op Arfu, noordkust van N.G. Daar
  moet naar de verhalen der Papoea's een natuurlijke steeneu wal zich
  bevinden, waarbinnen de bovenstaande fabel speelt. In dien wal is
  eeue opening, waaruit twee kasuarisen toen zouden ontsnapt zijn,
  die vandaar hunnen weg namen naar de kust van Doreh, waar ze
  vriendschap sloten met de toen da'a'r wonende voorouders der Noefooren.
  2. P a f e u , a s c h , echter ook aschplaats, plaats, waar gekookt
  wordt, dus, waar 't warm is. Gewoonlijk de plaats, waar de ouderen
  van dagen zich koesteren.
  3. Onvertaald gebleven, daar dit honden- en varkenslied, waarschijnlijk allhans, geen Nufoorsch is.
   4. M a n s a r . In het Nuf', o u d , g r i j s . Oorspronkelijk schijnt de
  beteekenis geweest te zijn g r o o t , a a n z i e n l i j k . M a n t a r is nog
  in het Nuf. groot van gestalte. In het Biaksch heeft m a n s a r de
  beteekenis van groote, aanzienlijke behouden. Het Nuf. m a n s ê r ë n
  (vrije, heer), schijnt ook met dit m a n t a r (man sar) sameu te hangen. De oudsten uit de familie zijn ook gewoonlijk de hoofden,
  z. a. ook deze oude hond voorgesteld wordt als het hoofd der andere
  honden.
  6. K o s m a m a n b ë s a k ro s u p k a i m . ( ' )
  Bëpön manbësak ma manaweri, (*) si kein ro Waröpëu (*) munda.
  Ma wam barëk i sja ma, si bur
  be Korare,(*) fa si sjom radja. (")
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  NUi'OORSClIE FABELEN EN VERTELLINGEN.
  487
  
  Ras öso, manaweri, si fes wai seda kuker abra kaku,(*) bape si
  fnap abra kukër rudia, (') rjani abra i rik. Manbësak, si fukën :
  //Mgo fes wai kukër rosei?// Manaweri, si karëm : «Kukër roiranv/.(*)
  Maubësak, si serf roiram, si këruk na be kapirare iranis abra, ma
  si fes wai seda. Si borës knik-watn i pök. (") Manaweri wai seda, i
  pakrïk, s'awaw maroba, bape manbësak si fes wa seda kukër
  roiram-roiram i muk, ma wai i msar.
   Manbësak, si rob ma si faspar-öno, si bur be Ansus, wësë be
  Waudamën, wësë be Sjêri, ma rariria ko sma manbësak ro sup kaim.
  6. W e v i n d e n de p a r a d i j s v o g e l
  
  in a l l e l a n d e u.
  Vroeger vertoefden de paradijsvogel en de m a n a w e r i alleen op
  Waröpën. En met de west-moeson, gingen zij naar Tidore, om
  den radja schatting te brengen.
  Op een dag bonden de m a n a w e r i hunne prauw op met echt
  touw, maar zij kookten het touw met r u d i a ; daardoor wordt het
  touw rood. De Paradijsvogels vragen : "Waarmee bindt ge uwe
  prauw op?// De m a n ï ï w e r i antwoordden : //Met pandanusbladeren !//
  De paradijsvogels zochten nu pandanusbladeren, en sneden ze tot
  kleine stukken, gelijk touw, en bonden er hunne prauw meê. Als
  ze een eind geroeid hadden, werd de wind hevig. De prauw der
  m a u a w e r i was stevig, zij geraakten niet in nood, maar de paradijsvogels hadden hunne prauw met paudaiiusbladereu gebonden — de
  paudaiiusbladereu braken en de prauw zonk. De paradijsvogels
  vlogen op en verspreidden zich — enkele trokken naar Ansoes,
  audere naar Waudamën, andere naar Sjèri en dat is de oorzaak,
  waarom wij de paradijsvogel in alle lauden viuden.
   1. S u p k a i m , a l l e l a n d e n . Bedoeld wordt de landstreken op
  en bij N. G. '
  2. M a u a w e r i . Een trekvogel, die met de komst van den westmoeson N. G. verlaat en met den o. moesou terugkeert.
  3. W a r ö p ë u , kuststreek aan de z. zijde van de Waudamën baai4. K ö r a r e , T i d o r e ; eigenlijke naam van Tidore is To d o r.
  Het Nuf. verandert de T. doorgaans in £. en meermalen de rf. in r.
  5. De Noefooreu gaven in vroeger jaren schatting aau den sultan
  van Tidore, dieu ze als hun heer erkennen.
  6. A b r a is de algemeene naam voor touw. Met a b r a k a k u
  (echt touw) wordt bedoeld rotan.
  7. R u d i a , naam vau een plant, welker sap rood is.
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  488
  
  NUFOÜESCHE FABELEN EN VERTELLINGEN.
  8. R o i r a m , bladeren van een paudanussoort, waarvnu mandjes
  gevlochten worden, 't Is echter veel te zwak om er prauwen mee
  op te binden, d. w. z. de uitleggers er aan te bevestigen.
  9. P ö k , w.w. kunnen, b.v.n.w. sterk. W a m i piik, de gewone
  uitdrukking voor sterke wind, hevige wind.
  7. K o s m a k u b u r ( ' )
  
  ro
  
  masëu.
   Wöngor ma röbërök, ('-) su famfabër kukër kubur. Wöugor i kin i,
  ma roberök i kakö. Wöngor i pok wer, rjani i d'un kubur be masën.
  Tanda (") ro röbërök ma ro wöngor, su rwasna, ko mam kaker
  ro kubur.
  7. W e v i n d e n
  
  de T r i t o n - s e h e l p in zee.
  De krokodil en de leguaan twistten beiden om de triton-schelp,
  üe krokodil hield haar vast en de leguaan ook. De krokodil was
  sterker, daarom nam hij de tritou-schelp mee naar zee.
  We zien nog aan de tritou-schelp de teekenen van de voorpooten
  van leguaan en krokodil.
  1. K u b u r , T r i t o n - s c h e l p . De triton-schelp wordt, nadat er
  een gat in gemaakt is, door de Papoea's gebruikt als trompet,
  waarop men blaast na welgeslaagde sneltocht, of om schuldenaars
  te manen, hunne schulden te betalen.
  2. R ö b ë r ö k , lett. ding, dat klinkt, 't Is de Pap. naam voor
  tifa. De tifa wordt bespannen met leguanehuid. Vandaar dat de
  naam r ö b ë r ö k ook overgegaan is op de leguaan zelve.
  3. Als men de tritou-schelp in de hand houdt, met de puut vau
  zich af en de opening naar boven, dan ziet men aan de eene
  zijde smalle, bruine streepjes, aan den anderen kant breede, bruine
  streepen. De eerste zijn naar deze fabel de teekenen van de voorpooten der leguaan, de andere van de krokodil.
  8.
  Wöngeriobba.
   Bëpön wöuge, man k a k u , ( ' ) i rob muis man wêsë. Ras öso, i
  kukër wando, su serf arbon. Bape wonge i d'ores ro snau, aibon
  na sapi beri, — iririja waudo i d'awaw. I bëangar (-) wönge,
  d'öbo : "ku serf aibön ro sop. C) Su mbraiu ro sop, waudo i kofein
  faro wöuge : "koe pas kum kubena. Aja pas kum bena nabro, wa
  pas jena.'/ Wönge köfeiu : //i bje/'.'/ Bape wando, i pas wönge
  kum, riöb be bo, ma wöuge i d'awaw isöf ansöua.
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  NUFOORSCHE FABELEN EN VERTELLINGEN.
  8. De k a s u a r i s v l i e g t
  
  489
  
  niet.
  Vroeger was de kasuaris een echte vogel, hij vloog gelijk andere.
  Op een dag zochten hij eu de jaarvogel boomvruchten. Maar als de
  kasuaris op 'n tak staat, dan vallen de vruchten onmiddellijk. Op
  deze wijze leed de jaarvogel gebrek. Hij bedroog den kasuaris, zeggende: "Laten we vruchten zoeken beneden'/. Als ze beneden loopeu,
  zegt de jaarvogel tot den kasuaris: "Laten we onze veeren uittrekken.
  Ik zal de uwe eerst uittrekken, trek gij de mijne dan uit." De
  kasuaris vindt het goed. Maar als de jaarvogel de veeren van den
  kasuaris uitgetrokken heeft, vliegt hij naar boven, en de kasuaris
  lijdt er tot nu ouder.
  1. M a n k a k u — een e c h t e v o g e l . De Nufooren tellen deu
  kasuaris niet tot de vogels, '/want hij vliegt niet'/.
   2. B ë a u g a r van 't Mal. akal. A n g a r is niet altijd bedriegen,
  't is ook dikwerf synoniem met slimheid, handigheid.
  3. S ö p . In het Nuf. b e n e d e n . Op Roou en Meos War, aarde,
  't Wisselt af met s u p (Nuf. land, bosch. R. plek, plaats).
  9. D i ö n
  
  ma ë m b ë r ö f . (')
  
  Diöu i serf in ma royam. Ras öso i kin Gmbëröf, ma ëmbëröf
  forepën diön, i pökba i bur. Rub i sja ma, diön d'öbo: "Napirmö,
  wa pir aja!" Bape ëmbëröf d'öbo: "Roba ja kin au sof wa mar.
  Rub i sar, ma diöu i pökba rape; war i d'ek, i d'ek, isöf diön
  i mar.
  9. A a p en ë m b ë r ö f.
  Eeu aap zoekt visch eu schelpdieren. Op eeu dag grijpt hij een
  ëmbëröf eu de ëmbëröf omvangt den aap, hij kon nu niet weg.
  Als de vloed komt, zegt de aap: "Neef, laat me los". Maar de
  ëmbëröf zegt: "Neen ik houd je vast tot ge sterft'/. De vloed
  wordt hoog, eu de aap kan niet meer; het water stijgt, stijgt, tot
  de aap sterft.
  1. Ë m b ë r ö f of a m b ë r ö f , eeu zee-polyp, die veel haar verblijf
  houdt tussehen de koraalbanken aan de kust en waarop veel jacht
  gemaakt wordt, daar haar vleesch een gezochte toespijs is.
  10. M a n g ë r a s ma a r o.
   Bëpön maugëras i paisëm ma aro i piupër. Ras öso, maugëras
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  490
  
  NUl'OOKSCHE FABELEN EN VERTELLINGEN.
  ma aro, su kur baream, aro d'öbo: //Ko frur pangir ro knam kada,
  nêri bariam i daf ro maugundi//.
  Ma aro i disën: //Mangakiri daf ro ransun. (*)
  Mangëras i mêwër, d'öbo: su kar-i bje, su kar, asês bjeda imararer, i disen: //Metaraja w'or i surupai merawiv. (*)
  Su famfabër — aro i kiu maugëras, d'afën i ro bariam —maiir
  gëras i piupër; ma mangëras i kin aro, piiimpum i ro sausew, aro
  i paisëm.
  10. W i t t e k a k a t o e en k r a a i.
  Vroeger was de witte kakatoe zwart en de kraai wit. Op een dag
  velden de kakatoe en de kraai sagoboomen. De kraai zeide: "Indien
  wij een gat in den boom maken, zal de sago er van zelve uitvloeien//.
  En de kraai zong: M a u g a k i r i d a f ro r a n s u n . ( ' )
  De kakatoe wilde het niet, zij zeide: //'t Is beter, dat wij beiden
  blijven hakken//, want dan bewoog haar kam, en ze zingt://Metaraj
  w"or i s u r a p a i m e r a wi.//(')
  In de daarna volgende twist grijpt de kraai de kakatoe en stopt
  haar in de sago, waardoor de kakatoe wit wordt en de kakatoe grijpt
  de kraai en duwt haar in de modder, waardoor de kraai zwart wordt.
   1. Dit kraaieugezaug liet ik onvertaald, daar 't mij niet geheel
  duidelijk is. Wellicht staat m a u g a k i r i in verband met p a n g i r
  (opening); daf is uitvloeien; het r a n van r a n s u n zal wel het
  Windessische en Roousche r a n zijn voor sago.
  2. Ook het lied van de kakatoe is me niet volkomen helder. In
  m e t a r a j zal t a r wel k a r (omhakken) zijn en in m e r a w i zal
  »mer» wel het grondwoord zijn van m a r a re r bewegen. In één van
  de Nuf. liedereu komt dit »mer« nog voor, voor bewegen.
  11. ï n g e i n u s ( i ) ma W a m.
  Ingeiuus, i kein ro asar snau, i mbri wam barëk, d'öbo: //Wam,
  i pokba i san i ro snau//.
  Wam barëk i pök kaku, ma snau, i mararer be bo, be sop,
  bape ïngeinus i kinepën a, pakrik kaku. Wam barëk, i pökba i san
  ingeiuus ro mob bjeda.
  Iugeiuus i mbri wam murim, d'öbo : //Wam murim i pokba i san
  i ro snau bjeda.
  Wam murim i wau mêkëm i mun (-) rob bësepër. Arwo, ingeiuus
  i sjuf ma ori d'ek — ènef i min (*) ïngeinus ma wam murïm i
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  NUFOORSCHE FABELEN EN VERTELLINGEN.
  4)91
  
  sjow awawen kaku. Ma ïngeiuus i d'ênëf, i d'ênëf kaku, wam
  inuriin i pakbe öser munda ma ïngeiuus i sapi.
   11. D e i u g e i n o e s en de w i n d.
  De i u g e i n o e s zit op een wariugiu-tak, hij daagde den westenwind uit, zeggende: //De wind kan hem niet van den tak werpen!//
  De westewind verhief zich met kracht, en de tak beweegt naar
  boven, naar beneden, maar de in g e i no es houdt zeer stevig den
  tak vast.
  De westewiud kan de i n g e i n o e s niet van zijne plaats afwerpen.
  De i u g e i n o e s daagt den oostewind uit, zeggende://De oostewind
  kan hem niet van zijn tak afwerpen//.
  De oostewiud beveelt den regen den gansenen nacht neer te dalen,
  's Morgens is de i u g e i n o e s koud en als de zou stijgt, krijgt de
  i n g e i n o e s slaap en de oostewind blaast zeer zachtjes. En de ingeiuoes slaapt, slaapt, slaapt vast.
  De oostewiud behoeft maar één maal zich met kracht te verheffen
  en de i n g e i u o e s valt.
  1. I n g e i n o e s . Naam van een b ui d e 1 d i er. Men heeft gevlekte
  en witte.
  2 en 3. M u n en m i n . Woorden van gelijke beteekeniB. Deomwisseliug van u eu i in de verschillende Papoesche dialecten komt
  meer voor. M u u en min beteekenen treffen, slaan, raken, dooden.
   12. A s , ( ' ) si sma i i r i m i a u ( ^ )
  
  rariso?
  
  Bepon As, si fau arimianba, si pake amin (*) munda. Bas ÖBO,
  naf i barëk fanam saso (*) ma i rir rwasi öso bo rwasi wësë. I
  mararer rwasi, As, i kamkam, i swarepën, ko frur rariria ro
  maugarmöm, nêri djadi.
  Ma iririja, si frur arimian bepon.
  12. H o e de As de a r i m i a n
  
  vonden?
  
  Vroeger kenden de As de a r i m i a n niet, zij gebruikten slechts
  bamboe. Op een dag, ligt een hond bij de saso. Hij legt de eeue
  voorpoot (kruiselings) op de audere voorpoot. Als hij de voorpooten
  beweegt, denkt de As, die aan 't smeden was, als we dit zoo van
  ijzer maken, zal 't gelukkeu.
  Eu zoo werd de eerste a r i m i a n gemaakt.
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  492
  
  NUFOOBSCHE FABELEN EN VEETELLINGEN.
  1. As. Volgens mijn zegsman naam van de onderdanen van den
  radja van Salawati.
  2. A r i m i a n , I j z e r e n t a n g , die bij het smeden gebruikt
  wordt van bijzonder model.
  3. A m i n . B a m b o e . Doch ook voor dingen, die men er van
  maakt. Hier wordt bedoeld een omgebogen stuk bamboe in den
  vorm eener tang.
  4. Sa so. Naam van de eigenaardige, dikwijls elders reeds beschreven , inlandsche blaasbalg. Ook wordt de geheele smidse met
  dien naam genoemd.
  13. Ro b i n s i ma
  
  7iafsi.
   Bepon bin, i nai sus na bor ; naf, suru munda. Ma bin i sma
  rutngun fiak, naf öser munda. Bin i kein kukër naf, i köfeiu faro
  naf: "Aja, ja mbrein be bo, ma sus na bor jena, si dwark aja-ku
  famfarowe//, ma bin i buk sus na bor faro naf, ma naf i buk sus
  suru faro bin. Rjani bin si sma rumgun öser öser munda ansöna ;
  naf, si sma na bor.
  13. V a n v r o u w e n
  
  en
  
  honden.
  Vroeger had de vrouw vele borsten ; de hond slechts twee. Eu
  de vrouw kreeg vier kinderen, de hond maar één. De vrouw
  zittende bij de hond, zegt tot de hond : '/Ik loop omhoog en
  mijne vele borsten belemmeren mij — laten we omwisselen//, en
  de vrouw geeft de vele borsten aan de hond, en de hond geeft de
  twee borsten aan de vrouw. Alzóó krijgt de vrouw slechts kindereu
  éen voor éen ; en de hond krijgt er vele.
  14. T a r u k ë u ( ' )
  
  ma P a s i m o . (*)
  
  Snun öso bin bjedi i mar, i d'erak i kwar.
  Ras öso i d'ores ro kubir, i kanes suar bin bjedi, i swar i. (*)
  I kanës, bin rwubekor i d'öpër be bo. Snuu i kandor, d'öbo :
  //Rosei ?// Rwubekor i köfein : Wa swar aja, ja jom au, ma snun
  i mbrein, rwubëhor i titi i jom snuuia. I d'ek rum bieda, rwubekor
  i jom i. Rob, bin i besnunkaku, isua i sjower (+) ro rwubëkor.
  Bape suuu i mêwër i, i sau rwubëkor ro warrwuri. (*) War i d'un
  rwubëkor be masën. Rwubëkor i sur, bëdjadi sra.
   Suun bjedi manjowi i kein ro sraia, d'öbo: Kamamo, kamamo,
  s'ekor, si waudöfën au. (")
  Rwubëkor d'öbo: Wewe waio, wewewe. (*)
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  NÜFOORSCHE FABELEN EN VEUTELLINGEN.
  493
  
  Tarukën ma pasimö, su borës, su mam sra, i sur ro böseu. (*)
  Sra ani, suunkakubekor i sur kwar, djadi srahuam. Beponsi s'auba,
  suaro si för(") sra. Ko mam sra, ko mam mga suru kukër suöri,
  kukër sbari kaker.
  Tarukën kukër pasimo, su rama ro sra afuri, su innaf sra, i
  köfeiu faro s u : //Wa kek j a , — pir ja bo. — Pis ja pis —
  Kowuk ba, w'iuëm i msu, w'anik
  rau.»('")
  Tarukën ma pasimo, su kofein i d'awës kuker ku. Tarukën i
  pökba i d'ek, bape pasimö i d'ek nabje. Pasimo i san sra nakam, i
  kofeiu faro tarukëu : //Wa fandur na'/. Bape tarukën i d'örëu nakam,
  suêri i fo. Pasimo i sabu, i serf sra, bape tarukën i d'örëu nakam.
  //I bje kwar!" tarukëu i köfein, rariria kwar, ku bur.
  Su borës, pasimo i w a u ( ' ' ) tarukëu, d'öbo : //W'öpër, wa for
  wau orja !//
  Bape wau d'irijaba, aimando('-) d'irija. Tarukëu i d'öpër,
  aimaudo i min snëri, snüri i mgir, ma sra na kam sapi ro wöndi.
  Pasimo i mbrif uaba, audendi kabas (pasimo audendi piöpër) ma i
  kerjair tarukën. ('*)
  Ansömpe su bëfandur sra na kaim ro wai, ma su borës be sup,
  s'uu sra faro kawasa. Si marisein bön örnë, si ker i ramuma, ma
  iriria ansöna k'an sra.
  14. D e z e e ë g e l en de z e e k r a b.
   Een man, wiens vrouw gestorven was, had haar begraven.
  Op een dag staat hij bij 't graf te weeuen om zijne vrouw, die
  hij lief had. Terwijl hij weent, springt het doodshoofd van zijne
  vrouw naar boven. De mau schrikt, hij zegt: //Wat is dit?// Het
  doodshoofd spreekt: //Gij hebt mij lief, ik volg u!" en waar de
  man loopt, rolt het doodshoofd hem na, het volgt den man.
  De man beklimt zijne wouing, het doodshoofd volgt hem. 's Nachts
  werd het doodshoofd meusch, overdag veranderde het zich in een
  doofdshoofd. Maar de man wilde het niet en wierp het doodshoofd
  in de rivier. Het water bracht het doodshoofd naar zee. Het doodshoofd sproot uit, het werd een klapper.
  De papegaai van haren man zat in de klapper eu zei: //Kamamo,
  k a m a m o , s'ek kor, si wandöfëu au.//
  Het doodshoofd zei: //Wewe, w a i o , wewewe.//
  De zeeëgel en de zeekrab waren beiden aan het roeien. Zij
  zagen den klapper, groeiende op de steenen. Die klapper was een
  doodshoofd, dat uitgesproten was. De voorouders ateu geen kokosDownloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  494
  
  NUKOOKSCHE FABELEN EN VERTELLINGEN.
  noteu, want. zij durfden ze niet eteu. Als wij een kokosnoot bekijken,
  zien wij twee oogen en een neus en ook een mond.
  