text: Het volgen van Ben enkele cursus is slechts zelden voldoende om kansrijk op de
  arbeidsmarkt te worden. Voor langdurig werklozen is veelal een zeer gericht en
  soms langdurig scholingstraject noodzakelijk, bij voorkeur in combinatie met
  een werkervaringsplaats. De eerste ervaringen met dit soort trajectontwikkeling worden momenteel opgedaan door 'herorienteerders' en binnen sommige
  PBVE-locaties. Gelet op het hardnekkige karakter van de langdurige werkloosheid en op de voortgaande immigratie, is het ontbreken van een gelnstitutionaliseerde scholingstrajectontwikkeling een duidelijk gemis.
  Scholingstrajecten (incl. werkervaring) dienen niet alleen in samenspraak
  met de betrokkenen te worden 'ontworpen', maar de deelnemers zouden bij het
  doorlopen van een traject ook begeleid moeten worden. Zij hebben dan een
  vaste persoon die zij kunnen aanspreken in geval van moeilijkheden. De trajectbegeleider kan helpen voorkomen dat een individu te lang bij Ben instelling
  blijft hangen of geen vervolg vindt bij een andere instelling. Hij of zij kan ook
  zelf initiatieven nemen indien de voortgang stagneert of de scholing voortijdig
  wordt beeindigd. Dit soort trajectbegeleiding is in Nederland in het geheel niet
  ge'institutionaliseerd. In het kader van een activerend scholingsbeleidzou het
  arbeidsbureau of een samenwerkinmverband van GAB en GSD hiervoor de
  aangewezen plaats zijn. De raad is van mening dat het onderwerp 'scholingsmaatwerk', bestaande uit trajectontwikkeling en trajectbegeleiding, een hoge
  prioriteit verdient op de agenda's van het CBA (i.0.) en de toekomstige RBA's.
   -
  
  Het sluitstuk van het 'activerend scholingsbeleid'is het daadwerkelijk sanctioneren van het weigeren van passende scholing, passende basiseducatie edof
  passende werkervaring. Het activerend scholingsbeleid impliceert dat de
  instellingen die met de controle in het kader van de sociale zekerheid zijn
  belast, deze controle daadwerkelijk ter hand nemen. Met betrekking tot de
  werkloosheidsbestrijding geeft dit blijk van het inzicht dat de werkloosheid
  niet alleen wordt veroorzaakt door een tekort aan banen, maar ook samenhangt met kwalitatieve discrepanties op de arbeidsmarkt. De inspanning om
  hieraan iets te doen, zal niet alleen door werkenden en scholieren, maar ook
  door werklozen geleverd moeten worden. Degenen die zich aan geboden mogelijkheden onttrekken, zullen rekening moeten houden met een aanzienlijke
  korting op de werkloosheidsuitkering. De ratio van een basiseducatieplicht,
  WETENSCHAPPELIJKE RAAD VOOR HET REGERINGSBELEID
  
  die voor een ruimere groep dan de werklozen geldt, is dat in een maatschappij
  als de Nederlandse bepaalde vaardigheden vereist zijn voor het maatschappelijk functioneren en voor participatie in het arbeidsbestel. Dit laatste wordt
  niet alleen van mannen verwacht - de bekende uitzonderingen van ouderdom,
  ziekte en gebrek daargelaten -, maar ook van alle autochtone en allochtone
  vrouwen vanaf de leeftijdsgroep die in of na 1990 18jaar wordt.
  Opgemerkt moet worden dat het toekennen van een leerrecht in de praktijk
  voor velen belangrijker zal zijn dan een sanctionering van een basiseducatieplicht in het kader van de sociale zekerheid. Voor velen, ongeacht of zij a1 dan
  niet 'basiseducatieplichtig' zijn, impliceert een leerrecht immers rechten op
  ondenvijs op het niveau van de basiseducatie en functioneel Nederlands.
  1.4.2.4
  
  Andere beleidsterreinen
  
  Het door de raad voorgestane integratiebeleid zal vooral via arbeid, onderwijs
  en volwasseneneducatie zijn beslag dienen te krijgen. Uiteraard worden ook
  andere beleidssectoren geconfronteerd met de aanwezigheid van allochtonen.
   Venvacht mag worden dat een succesvol integratiebeleid op de drie genoemde
  terreinen de noodzaak voor een specifiekbeleid in veel andere sectoren zal doen
  afnemen.
  Mede onder invloed van de sterke bemoeienis van de overheid met de volkshuisvesting is de woonsituatie van allochtonen in de jaren tachtig in verschillende opzichten verbeterd. Langzaam maar zeker wordt zij vergelijkbaar met
  die van autochtonen in een zelfde sociaal-economische positie, zodat er in het
  licht van de aan dit rapport ten grondslag liggende filosofie, steeds minder
  noodzaak bestaat voor een specifiek op allochtonen toegesneden volkshuisvestingsbeleid. Niettemin mag men niet veronachtzamen dat veel allochtonen
  nog altijd zijn aangewezen op de onderkant van het woningaanbod:op de kwalitatief minder goede woningen, geconcentreerd in bepaalde stadswijken. Zij
  blijken hierbij in grote en toenemende mate afhankelijk te zijn van de diensten
  van de publieke sector.
  De nieuwe beleidsvoornemens zoals die zijn neergelegd in de Ontwerp Nota
  Volkshuisvesting in de jaren Negentig kunnen er toe leiden dat de tekorten in
  het woningaanbod in de onderste segmenten van de sociale sector groeien.
  Voorts zullen ze bijdragen tot verdere woonlastenverhogingen,juist voor huurders in de sociale sector. Omdat deze thematiek behoort tot het terrein van het
  volkshuisvestingsbeleid in algemene zin, kunnen hierover in het bestek van
  dit rapport geen eenduidige uitspraken worden gedaan. Waar dit rapport zich
  beperkt tot het specifieke allochtonenbeleid, is de vraag van belang in hoeverre allochtonen door het voorgenomen volkshuisvestingsbeleid onevenredig
  worden getroffen, zodat specifiekemaatregelen ovenvogen zouden moeten worden. De raad sluit niet uit dat dit in de toekomst nodig zou kunnen zijn. Hij acht
  het thans echter nog te vroeg om te concluderen dat de effecten van de Nota
  behoefte zullen doen ontstaan aan een specifiek op allochtonen toegesneden
  volkshuisvestingsbeleid.
   Om beter te kunnen reageren op de ontwikkelingen in stadswijken met veel
  allochtonen, is het achterstands- ofprobleemcumulatiegebiedenbeleid ontwikkeld. Dit beleid streeft ernaar de complexe problematiek van merendeels oude
  stadswijken in haar onderlinge samenhang te benaderen. De raad meent dat
  maar ten dele te rechtvaardigen valt dat het achterstandsgebiedenbeleid
  thans als onderdeel van het minderhedenbeleid wordt beschouwd. Het richt
  zich immers op allochtonen en autochtonen; niet een tekort schietende integratie wegens allochtone herkomst is de invalshoek van het beleid, maar de plaats
  van vestiging. Hiermee past het achterstandsgebiedenbeleid slecht in een
  nieuwe beleidsfilosofie die veeleer sectoraal dan territoriaal is. Veel activiteiten die thans onder de vlag van het achterstandsgebiedenbeleid plaatsvinden,
  dienen zonder meer te worden gestimuleerd, maar dan als onderdeel van bijALLOCHTONENBELEID
  
  voorbeeld het werkgelegenheids- of het ondenvijsbeleid. Ook moet erop worden
  toegezien dat het 'reguliere' stadsvernieuwingsbeleid niet systematisch in het
  nadeel van allochtonen werkt. Het bestuurlijk zeer complexe achterstandsgebiedenbeleid kan naar de mening van de raad verdwijnen als afzonderlijk
  onderdeel van het beleid van de rijksoverheid. Lokale, goed lopende initiatieven en projecten die in dit kader zijn opgezet, kunnen onder gemeentelijke verantwoordelijkheid worden voortgezet. Voor de coijrdinatie hiervan dienen de
  gemeenten die het betreft, voldoende financiele armslag te krijgen (zie hierover par. 1.5.2).
   Ook bij een beleid dat aanzienlijk effectiever is dan het huidige zal een deel der
  allochtonen in de marge van de samenleving blijven verkeren. Aannemelijk is
  dat het hierbij in vergelijking met de Nederlandse bevolking in haar geheel,
  zelfs om een groot deel van de allochtonen zal gaan. De realiteit gebiedt helaas
  ermee rekening te houden dat afgebroken opleidingen, onvoldoende kennis
  van het Nederlands, problematisch drugsgebruik en criminaliteit, maar ook
  herhaaldelijk ondervonden discriminatie van autochtone zijde, de toekomstkansen van een deel van de allochtonejongeren van thans nog vele jaren sterk
  nadelig zullen bei'nvloeden. De raad meent dat een grote inspanning is geboden om deze problemen en hun gevolgen binnen de perken te houden en
  bovenal om te voorkomen dat zij zich bij volgende generaties allochtonen
  opnieuw zullen voordoen.
  De uitzichtloze situatie waarin sommige allochtonen verkeren, kan op verschillende manieren tot uitdrukking komen. Ouderen kampen relatief vaak
  met gezondheidsproblemen,vooral van psychische aard. Het behandelen van
  psychische problemen van personen met een sterk van de Nederlandse afwijkende culturele achtergrond vergt zeer specifieke deskundigheid. De gezondheidszorg is hierop niet altijd voldoende ingespeeld; meer specifieke voorzieningen op dit vlak zijn gewenst. Allochtone jongeren kunnen het thuis soms
  niet meer uithouden vanwege een door cultuurverschillen gespannen relatie
  met de ouders; in andere gevallen ontbreekt juist voldoende ouderlijke controle. Deze verschijnselen komen onder bepaalde allochtone groepen overigens
  veel vaker voor dan onder andere. De betrokken jongeren lopen van huis weg
  en kunnen dan belanden in een neerwaartse spiraal van problematisch en crimineel gedrag. Politie, justitie, gevangeniswezen, jeugdhulpverlening, welzijnswerk en reclassering worden met de gevolgen hiervan geconfronteerd;aan
  de oorzaken van deze verschijnselen kunnen deze instanties meestal weinig
  doen.
   De instellingen waarmee allochtone jongeren in probleemsituaties in contact
  komen, dienen hiervoor voldoende te zijn toegerust. Zeker in zulke situaties
  vergt het omgaan met allochtonejongeren niet alleen speciale deskundigheid,
  maar meestal ook meer tijd dan bij autochtonen. Dit dient beter dan thans in
  de personeelsformatie tot uitdrukking te komen. In bepaalde gevallen is de
  deskundigheid die is vereist voor een adequate hulpverlening aan allochtonen
  zo specifiek dat het voor de hand ligt hiervoor speciaal toegeruste instellingen
  met de uitvoering te belasten. Dit geldt niet alleen op justitieel terrein, maar
  ook op het gebied van welzQn engezondheidszorg.Te denken valt hier aan voorzieningen in de sfeer van de geestelijke gezondheidszorg, de drugshulpverlening, de opvang van weggelopen vrouwen, de jeugdhulpverlening of nauw met
  de migratie gelieerde problemen. Gelet op de demografische opbouw van de
  allochtone bevolking, zal in de afzienbare toekomst ook de behoefte aan specifieke voorzieningen voor bejaarden uit deze groepen kunnen groeien.
  De raad heeft, meer in het algemeen, de indruk dat enkele jaren geleden te
  lichtvaardig is besloten tot afschaffing van de eerstelijns hulpverlening aan
  allochtonen en dat de gevolgen hiervan onvoldoende zijn opgevangen binnen
  het reguliere welzijnswerk. Destijds werd deze beleidswijziging beargumenteerd met de venvachting dat de immigratie ten einde zou lopen en dat de algemene instellingen zich ook voor allochtonen zouden openstellen. Het eerste is
  WETENSCHAPPELIJKE RAADVOOR HET REGERINGSBELEID
  
  inmiddels een misvatting gebleken; het tweede is formeel we1 gebeurd, maar
  materieel veel te weinig. Bovendien hebben ook in deze sector ingrijpende
  bezuinigingen plaatsgevonden, die sterk drukken op arbeidsintensieve taken
  als hulpverlening aan allochtonen en die de ontwikkeling van nieuwe activiteiten belemmeren.
   Een complicatie hierbij is dat het welzijnsbeleid inmiddels is gedecentraliseerd
  naar het gemeentelijk niveau, sinds kort ook met inbegrip van het welzijnsbeleid voor minderheden. Zeker niet uit te sluiten is dat bepaalde gemeenten,
  vooral die met veel allochtonen, vroeger of later weer tot instelling c.q. subsidiering van specifiek op allochtonen gerichte eerstelijns welzijnsvoorzieningen overgaan. Om deze ontwikkeling te stimuleren kan het ministerie van
  WVC via het model van de outputfinanciering extra gelden beschikbaar stellen aan instellingen die zich specifiek en met succes toeleggen op deze eerstelijns hulpverlening. De Welzijnswet bevat een stimuleringsartikel dat dit in
  beginsel mogelijk maakt.
  1.4.3
  
  H e t cultuurbeleid
  
  De Nederlandse samenleving is in cultureel opzicht van oudsher pluralistisch.
  De grote verscheidenheid aan godsdienstige en levensovertuigingen noopte a1
  in de zeventiende eeuw tot tolerantie van andere geloofsrichtingen dan de in
  politiek opzicht heersende. Deze verdraagzaamheid jegens andersdenkenden
  maakte a1 ver voor de Franse revolutie de toenmalige Republiek der Verenigde
  Nederlanden tot een uitwijkplaats voor velen die elders om hun geloofs- of
  andere overtuiging niet werden geduld. Deze betrekkelijk mime opstelling
  heeft uiteindelijk in niet geringe mate bijgedragen tot de culturele en materiele bloei van de Nederlandse samenleving in de zeventiende en het begin van
  de achttiende eeuw.
   In de eerste helft van de negentiende eeuw heeft het verdraagzaamheidsbeginsel een meer positieve inhoud gekregen in de constitutioneel gewaarborgde
  rechten van vrijheid van levensovertuiging, drukpers en van vereniging en
  vergadering. De ontwikkeling naar een actievere overheid, a1 vroeg in de
  vorige eeuw, leidde uiteindelijk tot een erkenning van twee beginselen. Waar
  van overheidswege educatieve en sociaal-culturele voorzieningen ter beschikking worden gesteld of, geheel dan we1 ten dele, worden gefinancierd, dient de
  'presterende' overheid de culturele en levensbeschouwelijke verscheidenheid
  binnen de Nederlandse samenleving te eerbiedigen, door:
  vrijheid van inrichting van de verschillende voorzieningen (d.m.v. zelforganisatie);
  materiele gelijkheid bij de eventuele (mede)financiering hiervan door de overheid.
  Deze constitutioneel verzekerde oplossing leek aanvankelijk vooral een waarborg voor het behoud van de bestaande culturele en levensbeschouwelijke verscheidenheid in ons land. Na de 'heede Wereldoorlog en vooral sinds de laatste
  drie decennia bleek zij ook een betrekkelijk snel verlopende vernieuwing van
  opvattingen en inzichten binnen de levensbeschouwelijkeen culturele hoofdstromingen van onze bevolking toe te laten.
  De komst van allochtonen heeft in het verleden bijgedragen tot een grotere culturele verscheidenheid; men denke slechts aan de overkomst van de Portugese
  joden in de zeventiende eeuw, de Hugenoten aan het begin van de achttiende
  eeuw en Oosteuropese joden en Westfaalse Duitsers in de negentiende eeuw.
  Dit leverde, gelet op de uitgangspunten van verdraagzaamheid en - later (grond)wettelijk gewaarborgde vrijheid tot zelforganisatie en gelijkheid van
  behandeling, geen grote problemen op.
  Er is geen aanleiding om de 'nieuwe' allochtonen, groepen of leden daarvan, in
  een bijzondere positie te plaatsen wanneer het gaat om de vrijheid van beleving van hun culturele en levensbeschouwelijkeidentiteit en om het scheppen
  en in stand houden van de materiele voonvaarden daarvoor. De bovengenoemde beginselen zijn hier onverminderd richtinggevend.
   Dit laatste spreekt uiteraard vanzelf voor zover een bijzondere positie een ach-
  
  terstelling zou inhouden ten opzichte van de autochtone bevolking. Het omgekeerde geldt echter ook; bevoordeling van overheidswege in de bescherming
  van de culturele of levensbeschouwelijke identiteit is evenmin toegestaan!
  Zodanige bevoordeling is immers in strijd met het gelijkheidsbeginsel. Zij
  impliceert onvermijdelijk een publiek oordeel over de inhoudelijke waarde van
  de desbetreffende identiteit, een oordeel dat de overheid in het Nederlandse
  bestel niet toekomt. Hoe goed bedoeld wensen en aanbevelingen tot een selectieve bevoordeling van zwakker geachte allochtone groepen in de beleving van
  hun identiteit ook zijn, zij zien eraan voorbij dat de overheid tot inhoudelijke
  neutraliteit is gehouden bij het waarborgen van de vrijheid van zelforganisatie
  en - in positieve zin - bij het ter beschikking stellen van middelen hiervoor.
  Indien leden van allochtone groeperingen minder materiele mogelijkheden
  hebben tot culturele en levensbeschouwelijkezelfbeleving, dient de overheid
  ernaar te streven die materiele drempels waar mogelijk te slechten tot een vergelijkbaar niveau als voor autochtone groeperingen geldt. De ervaringen in de
  Verenigde Staten lijken erop te wijzen dat de culturele en levensbeschouwelijke identiteit van minderheden gaat eroderen wanneer de afzonderlijke leden
  ervan in sociaal-economisch opzicht geen aansluiting vinden en achterblijven
  bij de meerderheid van de bevolking. De in dit rapport beklemtoonde noodzaak
  tot integratie in sociaal-economisch opzicht is, zo opgevat, tevens een belangrijke voorwaarde voor een wat duurzamer onderhoud en bewaren van de eigen
  culturele identiteit.
  De rol van de overheid hierbij kan tweeerlei zijn. Waar de bestaande arrangementen op sociaal-cultureel terrein een minimum veronderstellen aan zelforganiserend vermogen binnen de verschillende door een eigen cultuur of levensbeschouwing gekenmerkte groeperingen, kan zij, wanneer hiervoor materiele
  belemmeringen bestaan, ter verhelping hiervan algemene faciliteiten bieden.
   Met zulke, op het eerste gezicht onschuldige voorwaardenscheppendemaatregelen is overigens a1 voorzichtigheid geboden, wil de overheid niet onbedoeld
  betrokken raken bij vonnen van machtsuitoefening jegens individuele personen binnen allochtone groepen, die niet met onze rechtsorde zijn te verenigen
  (men zie bijv. het eerder voorgekomen misbruik van voorzieningen door de
  Turkse 'grijze wolven' of de Marokkaanse Amicales).
  Meer resultaten en minder risico's zijn te verwachten van de tweede mogelijkheid, een herwaardering van de bestaande kwantitatieve en kwalitatieve toetredingsdrempels tot bepaalde door of vanwege de overheid gefinancierde voorzieningen ten behoeve van de beleving van de eigen culturele identiteit. Deze
  in de regel min of meer geobjectiveerde criteria dateren uit een periode waarin
  de 'nieuwe' minderheden nog niet in de huidige omvang bestonden. Gegeven de
  inmiddels verder toegenomen culturele en levensbeschouwelijkeverscheidenheid, kan er aanleiding zijn de bestaande toetredingsdrempels nader te bezien.
  'k denken valt hier bijvoorbeeld aan voorzieningenvoor geestelijke verzorging
  in de krijgsmacht of in het gevangeniswezen.
  Het vorenstaande houdt in dat het cultuurbeleid ten aanzien van allochtone
  groeperingen ook van toepassing kan zijn waar geen sprake is van sociaal-economische achterstanden. Ook ten behoeve van een allochtone groepering die
  niet (langer) object van het integratiebeleid is, kan in principe de voorwaardenscheppende rol van de overheid worden geactiveerd (bijv. Chinezen of Indische
  Nederlanders). Anders dan nu in het minderhedenbeleid het geval is, dient
  derhalve het cultuurbeleid een zelfstandig onderdeel van het allochtonenbeleid te zijn.
  Aan het cultuurbeleid, voor zover dit als onderdeel van het allochtonenbeleid
  kan worden gezien, onderscheidt de raad twee aspecten: het intra- en het intergroepsaspect. Deze tweedeling is gei'nspireerd door de omschrijving van het
  begrip 'etnisch-culturele positie' door Penninx (zie hiervoor par. 2.1).
   Waar het intra-groepsaspect van het cultuurbeleid aan de orde is, dient dit,
  waar nodig, leden van allochtone groeperingen desgewenst in staat te stellen
  WETENSCHAPPELIJKE RAAD VOOR HETREGERINGSBELEID
  
  hun culturele identiteit te beleven en over te dragen aan jongere generaties.
  In concreto betekent dit dat, rekening houdend met de bovengeformuleerde uitgangspunten voor allochtone groepen die voorzieningen of instellingen op
  levensbeschouwelijke grondslag oprichten, dezelfde subsidieringsvoonvaarden van toepassing dienen te zijn als voor autochtone groepen. Eerder werd in
  dit verband reeds venvezen naar de oprichting van scholen op moslim- en hindoegrondslag.
  Binnen de allochtone groepen vervullen taalondenvijs en het ondenvijs in
  godsdienst edof cultuur een belangrijke functie. In de praktijk neemt dit
  ondenvijs sterk uiteenlopende vormen aan. In sommige islamitische gemeenschappen wordt veel tijd en aandacht besteed aan het koranonderwijs. Het
  gaat hier om buitenschools godsdienstondenvijs, dat niet voor overheidssteun
  in aanmerking behoort te komen. We1 meent de raad dat het openbaar onderwijs voorzieningen voor godsdienstondenvijs in niet-christelijke godsdiensten
  moet bieden op dezelfde wijze als voor christelijke godsdiensten geschiedt,
  uiteraard op basis van vrijwilligheid te volgen.
   Het onderwijs in de eigen taal en cultuur kwam reeds ter sprake. Sommige
  groepen ontvangen dit thans binnen het basisondenvijs, andere organiseren
  het zelf, a1 dan niet met steun van ambassades. In paragraaf 1.4.2.2adviseerde
  de raad het onderwijs in eigen taal en cultuur voor zover dit thans op de basisscholen wordt gegeven te handhaven, doch het voortaan buiten het reguliere
  curriculum aan te bieden. Hiermee zou het nemen van initiatieven inzake deze
  ondenvijsvorm duidelijker dan thans bij de allochtone groepen zelf komen liggen. Ook zou zo het huidige verschil in behandeling tussen allochtone groepen
  onderling verminderen. Allochtone groepen aan wie het basisondenvijs op dit
  punt geen faciliteiten biedt, kunnen desgevraagd in beginsel in aanmerking
  komen voor een tegemoetkoming in de kosten van het ondenvijs in eigen taal
  en cultuur, voor zover dit het Nederlands ondenvijs niet in de weg staat.
  Allochtone culturen klinken nog relatief weinig door in de media in Nederland;
  de toetredingsdrempels blijken voor allochtonen vaak hoog. Op de landelijke
  radio- en televisiezenders is de zendtijd voor allochtone groepen, ook sinds
  recente uitbreidingen, nog zeer beperkt. Lokale zenders blijken juist voor deze
  groepen in een belangrijke behoefte te voorzien en dienen daarom meer armslag te krijgen ten behoeve van allochtonen. Een duidelijker tegenwoordigheid
  van allochtonen in de media kan zowel de cultuurbeleving in eigen kring bevorderen als tot meer kennis van elkaars leefgewoonten leiden. Zorgvuldigheid is
  vooral bij dit laatste we1 geboden: goed bedoelde voorlichtingscampagnes kunnen soms averechtse effecten sorteren.
  Waar het inter-groepsaspect van het cultuurbeleid aan de orde is, gaat het
  erom dat de betrokken groepen zich desgewenst zodanig kunnen manifesteren,
  dat met hun belangen in wijder verband rekening kan worden gehouden. Ook
  het verbeteren van de inter-etnische betrekkingen
  zin, dus
  - in meer algemene
  10svan de behartiging van groepsbelangen, valt binnen dit kader.
   De belangen van sommige allochtone groepen zijn in Nederland lange tijd
  behartigd geweest door het welzijnswerk en door andere organisaties waarin
  autochtonen een voorname rol speelden. Pas de laatste jaren zijn deze activiteiten geleidelijk overgenomen door eigen organisaties van allochtonen, die langzamerhand ook over een organisatorisch kader zijn gaan beschikken. De raad
  juicht deze ontwikkeling toe. We1 meent hij dat veel belangenorganisaties hun
  verlangens te eenzijdig tot de overheid richten. Ook andere sectoren dan de
  overheid (bijv. de sociale partners) zouden meer en beter rekening kunnen houden met het toegenomen multi-etnisch karakter van de samenleving. Op landelijk niveau zou dit te bereiken zijn door de belangenbehartiging minder
  nauw dan thans te koppelen aan het overheidsapparaat. Het feit dat het Landelijk Advies en Overleg Minderheden (LAO)wordt voorgezeten door de minister
  van Binnenlandse Zaken, tenvijl het secretariaat van dit orgaan bij diens
  departement berust, staat een verdere ontwikkeling ervan tot het belangrijkste platform van allochtonenorganisaties in de weg. Meer zelfstandigheid voor
  ALLOCHTONENBELEID
  
  het LAO kan de effectiviteit en de geloofwaardigheid van deze instelling en
  van de hierin vertegenwoordigdeorganisaties ten goede komen. Voor de subsidiering behoeft deze wijziging volgens de raad geen consequenties te hebben:
  (mede)financiering door de overheid van zelfstandige belangenorganisaties is
  ook op andere terreinen gebruikelijk.
   De wijze waarop veel zogeheten steunfunctie-instellingen opereren is voor verbetering vatbaar. Hun kracht ligt vooral daar waar zij een professioneel intermediair kunnen vormen tussen allochtone groepen, hun organisaties en de
  rest van de samenleving. Het takenpakket van deze steunfuncties lijkt hierop
  thans niet altijd voldoende toegespitst en hun functioneren is te sterk afhankelijk van toevallige omstandigheden. De samenwerking tussen de steunfunctieinstellingen die voor verschillende groepen binnen dezelfde regio opereren,
  dient sterk te worden gestimuleerd. Uiteindelijk zal in elke agglomeratie of
  regio Ben informatie-, dienstverlenings- en kadertrainingscentrum voor
  allochtonen en hun organisaties moeten ontstaan. Hierop kunnen ook bedrijven, scholen of andere instellingen die met allochtonen en hun organisaties in
  contact willen komen, een beroep doen, bijvoorbeeld met het oogop het werven
  van personeel of het benaderen van deelnemers aan scholingscursussen. Een
  actieve opstelling van de steunfunctie-instellingen is vereist; ook hier lijkt het
  outputfinancieringsmodel goed toepasbaar.
  Contacten tussen autochtonen en allochtonen kunnen voorts tot stand komen
  in sport, buurt- en clubhuiswerk, bibliotheekwerk en andere activiteiten in het
  kader van de vrijetijdsbesteding. Uiteraard spelen de meeste contacten van
  persoonlijke aard zich zonder enige overheidsbemoeienis af in de woonomgeving, op het werk, op school of in verenigingsverband. De bescheiden bijdrage
  van de overheid hieraan kan bestaan uit het bieden van faciliteiten voor manifestaties die allochtonen en autochtonen meer met elkaars cultuur, gebruiken
  en gedragingen vertrouwd maken, op gelijke wijze als dit voor andersoortige
  manifestaties gebeurt. Veel belangrijker acht de raad het echter dat allochtonen en autochtonen meer en betere kansen krijgen elkaar daadwerkelijk op
  het werk, op school, in de buurt of in de vrije tijd te ontmoeten en te leren kennen. Het integratiebeleid, zoals voorgesteld in paragraaf 1.4.2, moet hiervoor
  een kader verschaffen.
   1.5
  1.5.1
  
  D e organisatie van het allochtonenbeleid
  De rijksoverheid
  
  De door de raad voorgestelde aanpak vraagt, meer dan de huidige, om specifieke maatregelen in belangrijke sectoren van overheidsbeleid. Dit geldt met
  name in die gevallen waar integratie van minderheden in de belangrijkste
  maatschappelijke instituties wordt nagestreefd. Deze maatregelen moeten zo
  nauw mogelijk aansluiten bij het reguliere beleid in de desbetreffende sector.
  Dit houdt in dat de eerste verantwoordelijkheid op rijksniveau hiervoor telkens dient te liggen bij het meest betrokken vakdepartement. Het bewaken
  van de samenhang tussen algemene en specifiekemaatregelen binnen BBn sector krijgt hiermee een hogere prioriteit dan thans; de afstemming tussen de
  specifieke maatregelen een lagere.
  Dit laatste betekent dat de beleidscoordinatie op rijksniveau kan worden aangepast. Er zal kunnen worden volstaan met een lichtere vorm van sturing vanuit Ben centraal punt. Deze sturing zal vooral gericht moeten zijn op bevordering van de samenhang binnen en het bewaken van de voortgang van het
  gehele regeringsbeleid inzake allochtonen, dat wil zeggen het vreemdelingenbeleid, het integratiebeleid en het cultuurbeleid. Beoordeling van uiteenlopende beleidsvoornemens, Bn signalering van het achtenvege blijven hiervan,
  in het licht van de hoofddoelstellingenvan het allochtonenbeleid zijn ook in de
  toekomst gewenst. Ook de doelstellingen zelf zullen regelmatig moeten worden
  WETENSCHAPPELIJKE RAAD VOOR HETREGERINGSBELEID
  
  getoetst aan de feitelijke situatie, terwijl tevens een periodieke 'ijking' van de
  doelgroepen van het integratiebeleid zal moeten plaatsvinden. Hiertoe zijn
  bepaalde vormen van voortgangsbewaking ('ethnic monitoring') vereist, die
  kunnen worden uitbesteed aan een onafhankelijke instelling.
   Dit alles kan volgens de raad het best plaatsvinden vanuit een centraal punt
  dat binnen het overheidsapparaat de functies van 'horzel' en 'denktank' in zich
  zou verenigen, en dat tevens van belang is om het allochtonenbeleid op de politieke agenda te houden. Voortzetting van een periodieke rapportage aan het
  parlement, in de geest van het thans jaarlijks verschijnende Actieprogramma
  minderhedenbeleid, kan hieraan eveneens bijdragen. De concrete beleidsuitvoering dient daarentegen geheel te worden overgelaten aan de betrokken vakdepartementen. De coordinerend bewindspersoon kan slechts verantwoordelijk zijn voor de zojuist genoemde taken. Daar waar coordinatie tussen departementen of een bepaald beleidsonderdeelvereist is, kan deze op ad hoc basis worden verwezenlijkt.
  Om competentieconflictente minimaliseren, lijkt het verstandig als coordinerend minister geen bewindspersoon aan te wijzen die daarnaast in deze ook nog
  een belangrijke eigen sectorale verantwoordelijkheid heeft. Dit laatste geldt
  voor de ministers van Justitie, van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, van
  Ondenvijs en Wetenschappen en van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur.
  Omdat de minister van Algemene Zaken geen verantwoordelijkheid aangaat
  voor specifieke onderdelen van het regeringsbeleid, ligt handhaving van de
  huidige situatie in de rede. De minister van Binnenlandse Zaken dient naar de
  mening van de raad verantwoordelijk te blijven voor het bewaken van samenhang en voortgang van het beleid. De huidige Directie Hoofdlijnen Minderhedenbeleid heeft in de loop der jaren een aantal uitvoerende taken op zich genomen die verder gaan dan de eerder geschetste. Deze dienen te worden beeindigd, dan we1 te worden overgedragen aan de vakdepartmenten. In de nieuwe
  situatie kan dan worden volstaan met een kleine, hoogwaardige stafafdeling.
   1.5.2
  
  D e verhouding rijk-gemeenten
  
  De verdeling van verantwoordelijkheden inzake het allochtonenbeleid tussen
  de rijksoverheid en lagere overheden is thans niet in alle opzichten bevredigend geregeld. Vooral de gemeenten met relatief grote aantallen minderheden,
  ook we1 aangeduid als 'Memorandumgemeenten', klagen over gebrek aan armslag. Zij worden meer dan de rijksoverheid direct met bepaalde problemen
  geconfronteerd en de bestaande regelgeving zou hen onvoldoende in staat stellen hiervoor creatieve oplossingen te vinden.
  In gemeenten met een grote allochtone bevolking manifesteren bepaalde problemen zich in zodanige omvang dat zij daarmee ook van karakter veranderen.
  Een hoge plaatselijke concentratie van allochtonen kan uiteraard niet betekenen dat het voor hen te voeren beleid in zijn totaliteit een zaak voor het lokale
  bestuur moet zijn. Sommige aspecten lenen zich niet of nauwelijks voor een
  gedecentraliseerde regulering, zoals bijvoorbeeld het vreemdelingen-, het
  remigratie- of het anti-discriminatiebeleid. Ook op andere belangrijke terreinen is de rol van het gemeentebestuur beperkt. Dit geldt bijvoorbeeld voor de
  arbeidsvoorziening, a1 zal hierin binnenkort enige verandering komen, en voor
  het onderwijs, waar het gemeentebestuur niet zozeer optreedt als overheid
  maar als bevoegd gezag.
  Bij een zo uiteenlopende verdeling van bevoegdheden kan van een samenhangend gemeentelijk allochtonenbeleid niet altijd sprake zijn. Overigens is de
  raad van mening dat ook gemeenten hun allochtonenbeleid in de eerste plaats
  als een verbijzondering van het sectorale beleid zouden moeten beschouwen.
  Ook op gemeentelijk niveau zou de afstemming van beleidsmaatregelen binnen e h sector een hogere prioriteit moeten krijgen dan intersectorale afstemming van het beleid. Toch kan dit tot problemen leiden, vooral waar sectoren
  elkaar raken en de beleidsverantwoordelijkheden in elk van die sectoren verschillend zijn georganiseerd. Dit is bijvoorbeeld het geval op het terrein van de
  scholing.
  ALLOCHTONENBELEID
  
  a.
  b.
  c.
   1.5.3
  
  De raad is van mening dat concentratiegemeenten in staat moeten zijn
  slagvaardig oplossingen te vinden, toegesneden op de plaatselijke situatie,
  voor problemen waarvoor zij zich als gevolg van hun relatief grote allochtone
  bevolking zien gesteld. Uitgaande van de huidige verdeling van bevoegdheden
  tussen rijk en gemeenten, doet de raad de volgende suggesties:
  voortzetting en zonodig intensivering van het overleg tussen de concentratiegemeenten en het Rijk, zowel met het ministerie van Binnenlandse Zaken als
  met de vakdepartementen;
  clustering van specifieke (rijkdmaatregelen op deelterreinen - bijvoorbeeld
  aanvullende scholing, bijzondere voorzieningen bij het onderwijs - waarbinnen een zekere vrijheid tot 'schuiven' wordt gegeven;
  verruiming van het bedrag dat via de 'verfijningscomponent minderheden' in
  de algemene uitkering uit het Gemeentefonds aan concentratiegemeenten
  wordt uitgekeerd.
  Het laatste voorstel maakt het mogelijk aanvullende voorzieningen te treffen
  die op de plaatselijke situatie zijn toegespitst. Verhoging van de ondergrens
  van het aandeel van de allochtonen in de bevolking om voor deze regeling in
  aanmerking te komen - nu 1procent - is gewenst met het oog op een betere concentratie van deze gelden. Naast een structurele verhoging valt ook te overwegen het 'algemene bedrag' van f 11,5miljoen dat tot 1januari 1990 in het kader
  van het achterstandsgebiedenbeleid beschikbaar wordt gesteld, op deze
  manier aan een aantal concentratiegemeenten ten goede te laten komen, en zo
  mogelijk ook andere uit deze bron vrijkomende gelden. 'k zamen met het geld
  dat beschikbaar werd gesteld onder de voormalige 'Rijksregeling welzijn minderheden' (f 52,3 miljoen) zou zo een gemeentelijke 'minderhedenpot' van
  meer dan f 100 miljoen tot stand kunnen komen. Het belang van de allochtonen kan vereisen dat de besteding van deze gelden niet uitsluitend aan de binnengemeentelijke politieke controle wordt overgelaten; een evaluatie, zoals
  voor de welzijnssector a1 is besloten, zou kunnen uitwijzen dat een brede doeluitkering de voorkeur verdient.
   De beleidsuitvoering
  
  Een aantal voorstellen dat de raad in dit rapport naar voren brengt, vraagt om
  nieuwe of aangepaste organisatorische voorzieningen in de uitvoerende sfeer.
  Met betrekking tot het vreemdelingenbeleid is gepleit voor een betere samenwerking tussen Vreemdelingendiensten en de verantwoordelijken voor de
  bevolkingsregisters, vooral op lokaal niveau.
  Ingrijpender zijn de organisatorische consequenties van invoering van een wettelijke regeling tot bevordering van de arbeidskansen. De raad stelt voor de
  Regionale Bureaus voor de Arbeidsvoorziening te belasten met de uitvoering
  hiervan, inclusief de hierbij noodzakelijke voortgangsbewaking per bedrijf. Zij
  dienen daartoe over de nodige deskundigheid te kunnen beschikken, onder
  meer om bedrijven voor te lichten over de wijze waarop aan de wettelijke verplichtingen kan worden voldaan, en over vormen van positieve actie. Op nationaal niveau kan de vereiste deskundigheid verder worden ontwikkeld door
  instellingen als het Landelijk Buro Racismebestrijding en het Nederlands
  Centrum Buitenlanders. Jaarlijks rapporteren de RBA's via het CBA aan de
  overheid en de sociale partners over de uitvoering van de wet.
  Op onderwijs- en scholingsgebied is de oprichting vereist van een landelijk
  informatiepunt dat alle kennis en ervaring inzake onderwijs aan allochtonen
  bundelt. Dit instituut kan tevens betrokken worden bij de ontwikkeling en
  verspreiding van cursussen Nederlands als tweede taal, ook ten behoeve van
  basiseducatie en beroepsscholing. De behoefte hieraan zal sterk toenemen,
  niet alleen door de invo&ing van taal- en opvangklassen in het reguliere onderwijs, maar ook door de invoering van leerrecht en basiseducatieplicht voor
  sommige allochtonen, onder wie ook pas gearriveerden. De instellingen voor
  basiseducatie die met de organisatie van deze laatste cursussen worden belast,
  zullen met het oog hierop sterk moeten worden uitgebreid.
   Voor de behartiging van de belangen van allochtone groepen zal meer dan in
  WETENSCHAPPELIJKE RAAD VOOR HETREGERINGSBELEID
  
  het verleden het accent komen liggen op hun eigen organisaties. De door het
  ministerie van WVC gesubsidieerde steunfunctie-instellingenkunnen de hiervoor vereiste deskundigheid verder helpen ontwikkelen. Daarnaast dienen
  deze steunfuncties, meer nog dan thans, als intermediair te gaan fungeren tussen allochtonen en hun organisaties enerzijds en arbeidsorganisaties en onderwijsinstellingen anderzijds.
  De raad pleit ten slotte voor instelling - bij wet - van een Raad voor het Allochtonenbeleid, naar analogie van bijvoorbeeld de Raad voor het Jeugdbeleid of de
  Emancipatieraad. De Raad voor het Allochtonenbeleid krijgt tot taak de regering gevraagd en ongevraagd te adviseren over de drie onderdelen van het
  allochtonenbeleid, ook in hun samenhang met andere beleidsterreinen. De
  voorgestelde Raad dient, ook in etnisch opzicht, breed van samenstelling te
  zijn: leden kunnen bijvoorbeeld worden benoemd uit de kring van de sociale
  partners, het ondenvijs, de allochtonenorganisaties en de lagere overheden.
  Ook enkele onafhankelijke deskundigen kunnen in deze Raad zitting nemen.
   1.5.4
  
  Financiele aspecten
  
  Het in dit hoofdstuk voorgestelde allochtonenbeleid is ambitieus. Op verschillende onderdelen is het intensiever of meeromvattend dan het huidige minderhedenbeleid, waarmee thans jaarlijks circa 800 miljoen gulden is gemoeid, verdeeld over een groot aantal begrotingsposten. De analyses die aan de voorstellen in dit hoofdstuk ten grondslag liggen leren dat oplossingen voor gesignaleerde problemen veelal niet met geld alleen te koop zijn. De met het allochtonenbeleid aan te spreken groepen zullen zelf hun weg moeten vinden in de
  Nederlandse maatschappij. De centrale en lokale overheden, en op een aantal
  onderdelen ook de sociale partners, kunnen alleen voorzieningen bieden die
  het mogelijk maken dat de integratiekansen van allochtonen verbeteren. Hiertoe zijn voorstellen gedaan, met name op de terreinen arbeid, onderwijs en volwasseneneducatie. De uitvoering van deze voorstellen vereist echter ook een
  financiele inspanning. Deze zal, zeker op de korte en middellange termijn, groter zijn dan thans in het kader van het minderhedenbeleid geleverd wordt.
  Deze paragraaf biedt een indicatie van de bedragen die gemoeid zijn met de
  voorstellen in dit rapport voor specifiek op allochtonen gericht overheidsbeleid.
  Niet alle voorstellen in dit rapport vergen grote financiele inspanningen. De
  invoering van een Wet bevordering arbeidskansen brengt bijvoorbeeld slechts
  weinig kosten mee. Weer andere voorstellen kunnen zelfs tot directe besparingen leiden, zoals de invoering van de terugkeeroptie voor remigranten en het
  toestaan van het verrichten van arbeid door asielzoekers.
   De kosten van de voorstellen in dit rapport zijn mede afhankelijk van het nog
  onbekende aantal immigranten dat zich in de komende jaren in Nederland zal
  vestigen. Voorts ontbreken met betrekking tot een aantal voorzieningen nauwkeurige gegevens over de participatie van allochtonen. Hierdoor is niet bekend
  in hoeverre de voorstellen bestaand akemeen
  beleid zullen ontlasten: de financiele implicaties van een aantal voorstellen zijn dan ook niet nauwkeurig te
  geven. Vanwege de voorgestelde andere combinatie van algemeen en specifiek
  beleid is een vergelijking van de kosten van het voorgestelde allochtonenbeleid
  met die van het huidige minderhedenbeleid evenmin goed mogelijk.
  De voorstellen in dit rapport beogen voorts ook baten. Het belangrijkste doel,
  waarvan de waarde moeilijk valt te kwantificeren, is de preventie van een
  etnisch gesegregeerde maatschappij. De omvang van andere tweede-ordeeffecten, zoals besparingen op sociale uitkeringen en welzijnsvoorzieningen, of
  economische groei op grond van een hagere arbeidsparticipatie van allochtonen, is evenmin goed in te schatten.
  In het onderstaande beperkt de raad zich tot een indicatie van de financiele
  ALLOCHTONENBELEID
  
  gevolgen van enkele nieuwe voorstellen voor specifiekoverheidsbeleid.Hierbij
  is uitgegaan van initiele opgaven, verstrekt door de betrokken departementen,
  waarbij geen rekening is gehouden met financiele randvoorwaarden. Het
  betreft de voorstellen ten aanzien van de opvang van nieuwe immigranten en
  voorstellen ter verbetering van het ondenvijs.
   Ten aanzien van nieuw binnenkomende immigranten, voor zover niet-leerplichtig, zijn in paragraaf 1.4.2.3opvangfaciliteiten voorgesteld in de vorm van
  introductiecursussen Nederlandse taal (zo nodig inclusief alfabetisering) en
  orientatie op de Nederlandse maatschappij. Degenen die ten laste komen van
  de overheid zijn verplicht deze cursussen te volgen; voor anderen is deelname
  op vrijwillige basis mogelijk. Dit, en het feit dat de omvang van de toekomstige
  immigratie uiteraard niet bekend is, maakt een schatting van het aantal cursisten moeilijk. Baseert men zich op het aantal niet-leerplichtige immigranten
  van de laatste jaren die behoren tot Ben van de doelgroepen van het huidige
  minderhedenbeleid, dan valt een aantal van 13.000 cursisten per jaar te verwachten. Afhankelijk van het feitelijke aantal en van de intensiteit van de cursussen die in de praktijk het meest doeltreffend zullen blijken, zou het hiermee
  gemoeide bedrag kunnen oplopen tot maximaal circa 230 miljoen gulden per
  jaar inclusief begeleidingsfaciliteiten en kinderopvang.
  De voorgestelde opvangfaciliteiten zullen de basiseducatie voor volwassenen
  zoals die thans functioneert ontlasten. Immers, circa 40 procent van de deelnemers aan de basiseducatie is allochtoon; een onbekend, maar waarschijnlijk
  groot aantal van hen verblijft pas kort in Nederland en kan dus in de toekomst
  van de voorgestelde opvangfaciliteiten gebruikmaken. Zo de plaatsen die hierdoor in de basiseducatie vrij komen niet voldoende soelaas bieden, dan zijn zij
  toch een eerste stap om ook de allochtonen die hier reeds langer verblijven en
  die dat wensen het gebruik van het voorgestelde leerrecht mogelijk te maken.
  Later kan dan blijken dat de capaciteit van de basiseducatie verder moet worden uitgebreid.
   Een deel van de volwassen nieuwe immigranten zal na de eerste opvang doorstromen naar een scholingstraject in het kader van de arbeidsvoorziening. Dit
  zal zeker het geval zijn indien het arbeidsvoorzieningsbeleidmeer dan nu het
  geval is wordt toegespitst op minderheden en indien het aanbevolen activerend
  scholingsbeleid van de grond komt. Daar het bij dit laatste om maatwerk gaat,
  zullen de kosten van een scholingstraject per deelnemer sterk verschillen. Voor
  de eBn volstaat een cursus aan een Centrum voor Vakopleiding van Volwassenen ( C W ) , voor de ander is een langer traject nodig, dat bijvoorbeeld bestaat
  uit een cursus van een jaar aan een Centrum voor Beroepsorientatie en
  Beroepsbeoefening (CBB) en vervolgens een opleiding in het kader van het
  leerlingwezen edof een werkervaringsplaats. De financiering van deze scholingstrajecten en eventueel ook de scholingsbegeleiding behoort niet tot het
  specifieke overheidsbeleid, maar is een zaak van de arbeidsvoorzieningsorganisatie. Gelet op de besteding van de begrotingsmiddelen gedurende de afgelopen jaren en de verhoging van het arbeidsvoorzieningsbudget voor 1989en volgende jaren, zijn schaarse middelen vooralsnog niet het primaire probleem bij
  het aanbieden van scholingstrajecten, hoewel dit natuurlijk zal veranderen
  indien het Centraal Bestuur voor de Arbeidsvoorziening i.0. besluit tot een
  activerend beleid. Bovendien zijn alternatieven voor financiering door de overheid van een activerend beleid heel goed mogelijk, bijvoorbeeld wanneer het
  bedrijfsleven a1 dan niet op grond van cao-afspraken (meer) leer- edof werkervaringsplaatsen ter beschikking stelt. Het heeft geen zin een afzonderlijke
  schatting te maken van dat deel van de scholingsuitgaven dat de minderheden
  ten goede zal komen, aangezien het hier gaat om algemeen beleid dat niet tot
  kort of langer in Nederland verblijvende allochtonen beperkt zal zijn. Een
  soortgelijke redenering geldt met betrekking tot de plaatsingsbevorderende en
  werkverruimende maatregelen in het kader van de arbeidsvoorziening en de
  WETENSCHAPPELIJKE RAAD VOOR HETREGERINGSBELEID
  
  creatie van arbeidsplaatsen voor laag geschoolden door de overheid. Dit neemt
  overigens niet weg dat in het kader van zo'n algemeen beleid speciaal voor
  allochtonen maatregelen getroffen zullen moeten worden.
   Het ondenvijs aan leerplichtige allochtonen valt ten dele onder het specifieke
  beleid. Het systeem van budgetfinanciering in het ondenvijs maakt het thans
  niet mogelijk rekening te houden met toekomstige immigratie en dus met de
  voortgaande toevloed van neveninstromers in het ondenvijs. Dit legt elk jaar
  weer een druk op het ondenvijsbudget, juist omdat een goede opvang van
  neveninstromers relatief kostbare voorzieningen vraagt. Met het voorstel om
  het opvangonderwijs voor pas aangekomen leerplichtige immigranten weer
  nieuw leven in te blazen is naar schatting 120miljoen gulden per jaar gemoeid.
  Deze schatting is gebaseerd op 8000 neveninstromers per jaar, die gemiddeld
  anderhalf jaar in een opvangklas van tien leerlingen doorbrengen, en een
  bedrag van 10.000 gulden per leerling per jaar.
  Het voorstel om voor allochtone onderinstromers taalklassen te vormen heeft
  vooral betrekking op langer in Nederland verblijvende allochtonen. Indien van
  de omstreeks 20.000 allochtone onderinstromers de helft gemiddeld een jaar in
  een taalklas doorbrengt, bedragen de kosten hiervan circa 100 miljoen gulden
  per jaar.
  Het totale bedrag voor de voorgestelde opvang in het reguliere ondenvijs, 220
  miljoen gulden, is wellicht te hoog ingeschat omdat uitvoering van deze voorstellen ook tot een hergroepering van leerlingen leidt.
   Op grond van de gewichtenregeling wordt momenteel bijna 200 miljoen gulden
  extra toegekend aan scholen met allochtone leerlingen. Goed opvang- en taalondenvijs, zoals voorgesteld in dit rapport, zal de toepassing van de gewichtenregeling niet geheel overbodig maken; wellicht kan we1 in geval van de
  genoemde voorzieningen de vermenigvuldigingsfactor, die thans 1,9 bedraagt,
  enigszins worden verlaagd. Het bedrag dat hierdoor vrij komt zou kunnen dienen voor de financiering van verschillende andere door de raad bepleite maatregelen, zoals de invoering van een leerlingvolgsysteem, een verlengde dagschool en mime opleidingsmogelijkhedenvoor docenten die Nederlands onderwijzen aan niet-Nederlandstaligen. De laatstgenoemde maatregel zou voorts
  ook een besparing aan wachtgelden kunnen opleveren. Per saldo vergen de
  genoemde voorstellen op het terrein van het onderwijs aan leerplichtige allochtonen een additioneel bedrag van circa 220 miljoen gulden op jaarbasis.
  Een ander voorstel betreft de opvang in de voorschoolse periode van allochtone
  kinderen met taalachterstand. Indien de helft van de circa 20.000 allochtone
  kinderen gedurende een jaar van zo'n voorziening gebruik zou maken, bedragen de kosten circa 120 miljoen gulden per jaar.
  Op pond van de hiervoor genoemde gegevens vereist de door de raad voorgestelde opvang van nieuwe, niet-leerplichtige immigranten een bedrag van
  maximaal230 miljoen gulden per jaar. Daarbij komt een bedrag van circa 120
  miljoen gulden per jaar voor opvangondenvijs aan leerplichtige pas aangekomen immigranten. Voor ondenvijs aan langer in Nederland verblijvende leerplichtige allochtonen zijn voorstellen gedaan waarmee een extra bedrag van
  circa 220 miljoen gulden per jaar is gemoeid.
  Het totale bedrag dat gemoeid is met het in deze paragraaf genoemde specifieke overheidsbeleid is overigens in een aantal opzichten te hoog geraamd.
   Enkele voorstellen leiden tot een hergroepering van leerlingen en op die
  manier tot lagere kosten elders. Ook kunnen er op verschillende onderdelen
  van het huidige minderhedenbeleid ten gevolge van het voorgestelde allochtonenbeleid besparingen ontstaan. Per saldo adviseert de raad enkele honderden
  miljoenen guldens extra voor specifiek overheidsbeleidten behoeve van allochtonen uit te trekken.
  Specifiek overheidsbeleidomvat slechts een deel van wat de raad in dit rapport
  voorstelt. Op het terrein van de arbeidsvoorziening is een activerend beleid
  ALLOCHTONENBELEID
  
  bepleit. De financiering hiervan hoeft niet bij voorbaat of geheel uit de overheidskas te vloeien. Voorts is met klem gewezen op het tekort aan arbeidsplaatsen voor laag geschoolden, dat bestreden kan worden door een vermiming van
  dit type werkgelegenheid.
  Met de in dit rapport voorgestelde maatregelen zullen de integratiekansen van
  allochtonen worden verbeterd en zullen nieuwe immigranten in staat worden
  gesteld zich een onafhankelijke positie in de Nederlandse maatschappij te verwerven. Indien de mogelijkheden hiertoe niet worden geboden, zal de immigratie Nederland voor steeds hogere kosten stellen. Het uitblijven van een
  adequaat integratiebeleid heeft dus evenzeer een prijs, en we1 in de vorm van
  kostbare sociale en andere voorzieningen en maatschappelijke segregatie.
  1.6
  
  Een gezamenlijke inspanning
  De voorstellen in dit rapport zijn slechts te realiseren wanneer een grote
  inspanning wordt geleverd om de positie van allochtonen in de Nederlandse
  samenleving structureel te verbeteren. Het gaat om een gezamenlijke inspanning: geen der betrokken partijen kan zich hierin een vrijblijvende opstelling
  veroorloven.
   Mogelijkheden zowel om van toegekende rechten te kunnen genieten, als om
  opgelegde plichten te kunnen waarmaken, zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden aspecten van een volwaardig burgerschap. Van de regering wordt
  onder meer een sterke uitbreiding verlangd van mogelijkheden gericht op een
  betere integratie van allochtonen. Het gaat hier om de opvang van immigranten, het aanbieden van taalfaciliteiten, mogelijkheden voor scholing, uitbreiding van werkgelegenheid op lagere kwalificatieniveaus, het realiseren van
  een grotere toegankelijkheid van bedrijven en instellingen voor allochtonen.
  Een regering kan voorzieningen aanbieden, blokkades wegnemen voor
  indiensttreding en discriminatie bestrijden. Zij kan echter geen garanties verlenen voor het welslagen van integratie. Degenen voor wie de geboden faciliteiten zijn bedoeld, zullen deze zelf moeten benutten. Gelijke kansen moeten primair door betrokkenen zelf worden waargemaakt; de overheid kan er slechts
  aan bijdragen dat de voonvaarden hiertoe ontstaan.
  Van de allochtonen wordt een inspanningsverplichting verlangd om de faciliteiten naar vermogen te benutten. Binnen de voonvaarde van een voldoende
  aanbod van mogelijkheden voor integratie kan derhalve het niet willen benutten hiervan van sancties worden voorzien.
   Deze algemene gedachte is in het voorgaande op een aantal plaatsen nader
  geconcretiseerd.De voorstellen met betrekking tot basiseducatieplicht en leerrecht zijn ingegeven door de overtuiging dat voor het kunnen functioneren in
  de Nederlandse maatschappij een bepaald kennisniveau onontbeerlijk wordt
  geacht. Het leerrecht houdt een uerplichting in voor de overheid om hiertoe voldoende voorzieningen te creeren en gratis gebruik ervan mogelijk te maken,
  maar de basiseducatieplicht geeft de overheid ook het recht van allochtonen die
  ten laste van haar komen, te eisen dat zij zich inspannen de zich voor het functioneren in Nederland noodzakelijke vaardigheden eigen te maken en het hier
  niet aan voldoen van sancties te voorzien. Het huidige arbeidsmarktinstrumentarium speelt slechts een beperkte rol op de arbeidsmarkt. Het sanctioneren van de verplichting van allochtonen (en autochtonen) om passende arbeid,
  of een werkervaringsplaats te accepteren of passende scholing te accepteren,
  beoogt eveneens dit instrumentarium uit de huidige sfeer van vrijblijvendheid
  te halen.
  De voorstellen van de raad om bij de financiering van instellingen die zich in
  hun activiteiten richten op verbetering van de positie van allochtonen, een
  WETENSCHAPPELIJKE RAAD VOOR HETREGERINGSBELEID
  
  groter gewicht toe te kennen aan het belonen van behaald succes moeten in
  ditzelfde licht worden gezien. Bepaalde vormen van outputfinanciering kunnen de inspanningen van deze instellingen om goede resultaten te behalen,
  vergroten dan we1 doelgerichter doen plaatsvinden.
  De noodzaak van een gezamenlijke inspanning beperkt zich vanzelfsprekend
  niet tot de overheid, de van haar afhankelijke instellingen en de allochtonen
  zelf. Van het georganiseerde bedrijfsleven mag worden verwacht dat gemaakte
  afspraken in de Sociaal-Economische Raad en het Centraal Bestuur voor de
  Arbeidsvoorzieningi.0. over het realiseren van een meer evenwichtige participatie van allochtonen aan de werkende beroepsbevolking, over discriminatiebestrijding, respectievelijk over een stelsel van werkervaringsplaatsen zo spoedig mogelijk in concrete daden worden omgezet.
   Het voorstel van de raad voor een Wet bevordering arbeidskansen ondersteunt
  deze tussen de sociale partners bereikte wilsovereenstemming. Tevens strekt
  het voorstel ertoe mogelijke vrijblijvendheid bij de uitwerking te voorkomen.
  De mate waarin werkgevers zich houden aan de in deze wet neer te leggen verplichting om 'employment equity' te realiseren, is mede afhankelijk van
  sociale controle: door minderhedenorganisaties, Landelijk Buro Racismebestrijding, georganiseerd bedrijfsleven, ondernemingsraden, media. Het voorstel anticipeert op een gevoeligheid van arbeidsorganisaties - ook binnen de
  overheid - voor de publieke opinie en derhalve eveneens op de activiteiten van
  de instellingen die voor het mobiliseren hiervan belangrijk zijn.
  Organisaties van allochtone groepen tenslotte behoeven niet van de noodzaak
  van een vergrote inspanning overtuigd te worden; zij pleiten hier reeds lang
  voor. In de voorstellen van de raad ligt een sterk accent op het bevorderen van
  kansen op betere integratie in de zin van gelijkwaardige deelname in de
  belangrijkste maatschappelijke sectoren en instituties. Hierbij ligt een sterk
  accent op sociaal-economische positieverbetering, niet omdat de raad geen oog
  zou hebben voor het belang van beleving en ontwikkeling van de cultuur, maar
  we1 omdat het sociaal-economische integratie-aspect thans een hoge urgentie
  heeft en derhalve noopt tot een grote inspanning. Organisaties van minderheden zijn hierin van bijzonder belang. Zij hebben de functie de intenties en
  daden van de overheden en het bedrijfsleven kritisch-constructief te volgen.
  Hiernaast zijn zij bij uitstek aangewezen om hun achterban te mobiliseren hun
  capaciteiten in dienst te stellen van de verdere ontwikkeling van de multietnische Nederlandse samenleving.
  