text: Op de valreep heeft de Rechtbank Rotterdam nog vonnis gewezen in een opzienbarende zaak waarin de
  beheerder van een sportpark in de gemeente Enschede
  werd verweten dat zij niet alles heeft gedaan wat redelijkerwijs van haar kon worden verwacht om te voorkomen
  dat de bodem is verontreinigd door het exploiteren van
  twee kunstgrasvelden, in gebruik bij voetbalvereniging
  Vogido, waarbij als nevengevolg rubbergranulaatkorrels
  (instrooirubber) werden toegepast. In casu was, net als
  bij veel andere sportverenigingen waar kunstgrasvelden
  aangelegd zijn, het rubbergranulaat verspreid buiten het
  eigenlijke veld. Hoewel de verdachte diverse keren hierop is aangesproken en aan haar is aangegeven dat zij
  maatregelen diende te treffen om bodemverontreiniging
  als gevolg van toepassing van rubbergranulaat op de
  kunstgrasvelden te voorkomen en zij ook diverse maatregelen heeft getroffen, zoals het plaatsen van uitloopmatten en bebording, is niet voorkomen dat rubbergranulaatkorrels buiten de kunstgrasvelden en in de berm
  terecht zijn gekomen. Nu er nog andere, aanvullende
  maatregelen mogelijk waren, zoals het plaatsen van
  kantplanken, is de rechtbank van oordeel dat verdachte
  niet alles heeft gedaan wat redelijkerwijs van haar verlangd kon worden. Daar komt bij dat de verdachte
  bovendien onvoldoende heeft gedaan om de verontreiniging en aantasting te beperken en zoveel mogelijk ongedaan te maken, aldus de rechtbank, en derhalve volgt
  veroordeling met oplegging van een boete van € 10.000
  waarvan € 5.000 voorwaardelijk met een proeftijd van
  twee jaar. Uit de reacties in pers en literatuur komt naar
  voren dat deze uitspraak in gemeenteland niet onopgemerkt is gebleven.64
  
  Tot zover een overzicht van de belangrijkste milieujurisprudentie op het strafrechtelijke terrein. Natuurlijk is
  dit jaar op andere rechtsterreinen een aantal baanbrekende uitspraken gedaan, zoals het doorhalen van de
  PAS-regeling door de Afdeling bestuursrechtspraak van
  de Raad van State65 eerder dit jaar, alsook het op
  20 december 2019 gewezen Urgenda-arrest.66 Milieu,
  milieurecht en de handhaving van de wet- en regelgeving staan in de belangstelling en we zijn dan ook
  benieuwd naar wat 2020 ons gaat brengen. Zeker in het
  licht van de constatering van Verschuuren op een bijeenkomst van de Vereniging voor Milieurecht bij de
  presentatie van de essaybundel ‘Milieuproblemen in de
  landbouw: falend omgevingsrecht en mogelijke oplossingen’, dat ‘alles overziend een teleurstellend beeld
  oprijst van (…) ontoereikend toezicht en handhaving.’67
  Dat is hetzelfde wat de Commissie Mans in 2008 (!) op
  een ander terrein al concludeerde in het rapport ‘De tijd
  is rijp’.  Het rapport signaleert op vier vlakken knelpunten, te
  weten:
  – De bestuurlijke aansturing van toezicht en handhaving: gevoelde urgentie en verwevenheid van
  bestuur met uitvoering.
  – De toegang tot de markt en de normering: welke
  eisen kunnen worden gesteld aan ondernemingen
  die in het milieudomein opereren? Kunnen die
  ingezet worden om ‘criminelen’ te weren?
  – Waarnemen en bewijsvoering/uitwisseling van
  signalen: is het systeem zo ingericht dat toezichthouders toegerust zijn om actief op zoek te kunnen
  naar ‘criminelen’?
  – Sanctionering van milieucriminaliteit: welke rol
  speelt (niet) adequate sanctionering in de aanpak en
  het effect van bijvoorbeeld lange doorlooptijden?
  
  65.
  66.
  67.
  68.
  63.
  64.
  ECLI:NL:GHARL:2019:6842, JM 2019/139 m.nt. Pieters, M en R
  2019/108 m.nt. Velthuis.
  Rb. Rotterdam 19 december 2019, ECLI:NL:RBROT:2019:10406.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006001006
  
  69.
  ABRvS 29 mei 2019, ECLI:NL:RVS:2019:1603, JM 2019/101 m.nt. Zijlmans, AB 2019/309 m.nt. Backes, M en R 2019/68 m.nt. Kaajan.
  HR 20 december 2019, ECLI:NL:HR:2019:2006.
  J. Verschuuren, ‘Landbouw en milieu: hoe effectief is de regelgeving?’,
  in: Milieuproblemen in de landbouw, Den Haag: Boom juridisch 2019,
  p. 20.
  De tijd is rijp, Commissie Herziening Handhavingsstelsel VROM-regelgeving (commissie Mans), Den Haag juli 2008, p. 20-29.
  De markt de baas, een verkenning naar ervaren knelpunten in de aanpak van milieucriminaliteit, Utrecht: Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid september 2019, (2019/198401).
  TBS&H 2020 | nr. 1
  
  43
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  Naar aanleiding van deze signalering is ook een aantal
  aanbevelingen gedaan, waarbij de belangrijkste zijn:
  – Bevestig als bestuur dat aandacht voor milieuzaken
  belangrijk is en geef meer urgentie aan de aanpak
  van milieucriminaliteit.
  – Organiseer een effectieve integriteitstoets bij het
  verlenen van toegang tot de milieumarkt.
  – Zorg voor een coördinerende functie op de
  informatie-uitwisseling.
   – Stroomlijn het strafrechtelijke traject voor het vervolgen van milieumisdrijven.
  – Zorg dat de Landelijke Handhavingsstrategie ook
  daadwerkelijk wordt toegepast.
  De verkenning is inmiddels besproken in het zogenaamde Bestuurlijk Omgevingsberaad waarin de relevante
  ketenpartners onder voorzitterschap van het ministerie
  van Infrastructuur en Waterstaat betrokken zijn. Een
  interdepartementale werkgroep heeft voor begin 2020 de
  opdracht gekregen te starten met het uitwerken van een
  aantal aangegeven oplossingsrichtingen. We zijn heel
  benieuwd naar het vervolg.
  Het jaar 2020 belooft op milieu(strafrechtelijk) terrein
  een spannend jaar te worden en deze kroniek zal de ontwikkelingen zoveel mogelijk volgen en verslag ervan
  doen.
  Cybercrime
  44
  
  Verzorgd door mr. K.M.T. Helwegen
  Ontwikkelingen in de regelgeving
  •
  Bestrijding fraude met niet-contante betaalmiddelen
  Fraude met niet-contant geld moet worden aangepakt.
  De groeiende digitale component en de grensoverschrijdende dimensie van nieuwe betaaltechnologieën dwingt
  zelfs tot onderlinge afstemming van strafwetgeving om
  fraude met nieuwe betaalmethoden aan te kunnen
  pakken. Een Europese richtlijn biedt een neutraal
  wettelijk kader dat hierin voorziet.70 Onder het bereik
  van deze richtlijn valt giraal en elektronisch geld, alsmede virtuele valuta (zoals bitcoins). In dit kader is een
  wetsvoorstel in consultatie ter aanscherping van reeds
  strafbare gedragingen. Daarnaast zal voor een aantal
  delicten de hoogte van de straffen worden verzwaard.71
  Nederland voldoet dankzij de ruime strafbaarstellingen
  van frauduleuze gedragingen al voor een groot deel aan
  hetgeen waartoe de richtlijn verplicht.
  70.
  71.
  Richtlijn (EU) 2019/713. Besproken in een eerdere editie van deze kroniek (2019, p. 198-199).
   Wetsvoorstel consultatieversie 1 december 2019 ter implementatie van
  de richtlijn 2019/713/EU van het Europees Parlement en de Raad over
  bestrijding van fraude met en vervalsing van niet-contante betaalmiddelen en ter vervanging van Kaderbesluit 2001/413/JBZ van de Raad
  (PbEU L 123/18). Het strafmaximum van de artikelen 138b, 138c 350a
  en 350d Sr wordt verhoogd. (Computercriminaliteit waarmee betaalgegevens worden verkregen wordt verhoogd naar drie jaar; vervalsen van
  betaalapplicaties of betaalgegevens en het verkopen of in bezit hebben
  van gestolen betaalgegevens wordt verhoogd naar zes jaar).
   TBS&H 2020 | nr. 1
  
  •
  Nederland als koploper tegen aanpak witwassen
  In de vorige editie van de kroniek kwam aan bod dat
  exchanges (aanbieders van diensten voor het wisselen
  tussen virtuele valuta en fiat) en custodial wallet providers
  (aanbieders van bewaarportemonnees) onder het bereik
  van de Europese anti-witwasrichtlijn ‘AMLD5’ vallen
  en moeten worden geregistreerd.72 Hierdoor zijn verplichtingen zoals het verrichten van cliëntonderzoek en
  het melden van ongebruikelijke transacties inmiddels
  ook van toepassing voor exchanges en custodial wallet
  providers. In het conceptwetsvoorstel dat in 2018 in
  consultatie is geweest werd de registratie die volgt uit de
  richtlijn vormgegeven als een vergunningplicht, waarbij
  DNB als toezichthouder is aangewezen.73 De Raad van
  State adviseerde daarentegen dat de richtlijn het niet
  mogelijk maakt om de registratieplicht vorm te geven als
  een (verdergaande) vergunningsplicht met voorafgaande
  toetsing.74 De richtlijn biedt geen keuzemogelijkheid
  tussen een vergunningplicht en een registratieplicht
  waardoor (in tegenstelling tot wat DNB en AFM
  hebben geadviseerd) geen vergunningplicht kan worden
  geïmplementeerd. Op Europees niveau wordt
  vooralsnog slechts een registratieplicht proportioneel
  geacht. In het definitieve wetsvoorstel van 2 juli 2019 is
  de vergunningplicht vervangen door een registratieplicht, waarbij vooraf een beperktere toets zal plaatsvinden door DNB.75 De Tweede Kamer heeft op
  10 december 2019, ondanks de kritiek in consultatiereacties, ingestemd met het wetsvoorstel.76 DNB zal in
  ieder geval een registratie op basis van een aantal gronden mogen weigeren, alsmede een registratie kunnen
  doorhalen.77 De kosten voor het toezicht vormen een
  belangrijk kritiekpunt, aangezien een deel van deze kosten zal worden verhaald op de aanbieders van cryptodiensten. De verwachting is dat dit kostenaspect van
  invloed zal zijn op het vestigingsklimaat voor aanbieders
  72.
  73.
  74.
  75.
  76.
  77.
   Richtlijn (EU) 2018/843. In artikel 47 wordt lid 1 vervangen door: ‘(..)
  1. De lidstaten waarborgen dat aanbieders van diensten voor het wisselen tussen virtuele valuta en fiduciaire valuta en aanbieders van bewaarportemonnees worden geregistreerd (…).’
  Wijziging van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van
  terrorisme en de Wet toezicht trustkantoren 2018 in verband met de
  implementatie van richtlijn (EU) 2018/843 van het Europees Parlement
  en de Raad van 30 mei 2018 tot wijziging van richtlijn (EU) 2015/849
  inzake de voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor
  het witwassen van geld of terrorismefinanciering, tot wijziging van de
  richtlijn 2009/138/EG van het Europees Parlement en de Raad en tot
  wijziging van richtlijn (EU) 2013/36 van het Europees Parlement en de
  Raad (Implementatiewet wijziging vierde anti-witwasrichtlijn).
  Kamerstukken II 2018/19, 35245, nr. 4.
  Wijziging van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van
  terrorisme en de Wet toezicht trustkantoren 2018 in verband met de
  implementatie van richtlijn (EU) 2018/843 van het Europees Parlement
  en de Raad van 30 mei 2018 tot wijziging van richtlijn (EU) 2015/849
  inzake de voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor
  het witwassen van geld of terrorismefinanciering, en tot wijziging van
  de Richtlijnen 2009/138/EG en 2013/36/EU (PbEU 2018, L 156)
  (Implementatiewet wijziging vierde anti-witwasrichtlijn).
  Overzicht van stemmingen in de Tweede Kamer, 10 december 2019,
  via: www.eerstekamer.nl.
  Zie ook: Kamerstukken II 2018/19, 35 245, nr. 3 (onderdeel 3.3.2).
   (DNB kan registratie weigeren indien zij niet overtuigd is van de bij de
  registratie aangeleverde gegevens of indien de dagelijks beleidsbepalers
  niet betrouwbaar en geschikt zijn bevonden.)
  
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006001006
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  van cryptodiensten in Nederland.78 Ten tijde van het
  schrijven van deze kroniekbijdrage is de datum van
  inwerkingtreding van de implementatiewet, waarmee
  aanbieders van cryptodiensten onder toezicht van DNB
  komen, vooralsnog onbekend, aldus het nieuwsbericht
  van de toezichthouder.79 Wordt vervolgd.
  •
  De aandacht en aanpak van cyberfraude continueert
  In de begroting van Justitie en Veiligheid werd al aangekondigd dat het kabinet eenmalig 30 miljoen extra uit
  zou trekken voor cybersecurity en de aanpak van cybercrime.80 Vanaf 2019 is jaarlijks € 10 miljoen extra
  beschikbaar voor de uitvoering van de Wet computercriminaliteit III om cybercrime beter te kunnen aanpakken.
  Ook de FIOD benoemt de bestrijding van cyberfraude
  in haar jaarbericht over het jaar 2019.81 Met herhaalde
  aandacht voor het offline halen van een mixingservice
  voor cryptovaluta (Bestmixer.io), waar ervaring is opgedaan met de bevoegdheid tot het heimelijk en op afstand
  binnendringen van een geautomatiseerd werk.82
  Bestmixer.io betreft een onlinedienst die het mogelijk
  zou maken om de herkomst of bestemming van cryptovaluta te verhullen. Het gebruikmaken van een mixer is
  overigens sinds 15 augustus 2017 als een witwastypologie aangemerkt.83
  Jurisprudentie
  •
  Digitale opsporing
  De Hansa-zaak is de meest spraakmakende cybercrimezaak van het afgelopen jaar vanwege de digitale infiltratie die hierbij heeft plaatsgevonden waarbij een duidelijk
  signaal is afgegeven dat het darkweb niet anoniem is.
   Voordat Hansa Market offline werd gehaald heeft de
  Nederlandse politie de online drugsmarkt bijna een
  maand lang overgenomen en beheerd. Het onderzoeksteam fungeerde daarbij als beheerder van Hansa Market,
  reageerde op verzoeken van kopers, nam deel aan het
  berichtenverkeer, onderhield contacten en verrichtte
  een aantal pseudokopen. Mede dankzij het toepassen
  van de infiltratiebevoegdheid konden transacties, verkopers en kopers in kaart worden gebracht. Vervolgens is
  deze informatie als bewijsmateriaal gebruikt in een aantal strafzaken.84 Rechtbank Rotterdam behandelde
  vervolgens drie strafzaken waarbij de rechtmatigheid
  van de inzet van de infiltratieactie aan bod is gekomen.
  78.
  79.
  80.
  81.
  82.
  83.
  84.
  De begroting voor de DNB is pas begin december naar de Eerste en
  Tweede Kamer ter goedkeuring toegestuurd, waarbij er rekening mee
  wordt gehouden dat het integriteitstoezicht van de DNB wordt uitgebreid.
  Nieuwsbericht DNB van 8 januari 2019, https://www.toezicht.dnb.nl/
  7/50-238084.jsp (online publiek, geraadpleegd op 9 januari 2019).
  Rijksbegroting 2019 via: www.rijksbegroting.nl (online publiek, geraadpleegd op 30 december 2019).
  Jaarbericht FIOD 2019 via https://www.fiod.nl/ (online publiek,
  geraadpleegd op 9 januari 2019).
  Art. 126nba Sv. Zie ook: Brief van het ministerie van Justitie en Veiligheid, d.d. 12 juni 2019, 2617024 via: www.rijksoverheid.nl.
  FIU Nederland, https://www.fiu-nederland.nl/nl/wetgeving/witwas
  typologieen/virtuele-betaalmiddelen (online publiek, geraadpleegd op
  31 december 2019).
  De infiltratiebevoegdheid ex. artikel 126h Sv.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006001006
  
  In alle strafzaken hebben veroordelingen plaatsgevonden.85
  Naar het oordeel van de rechtbank betreft het een rechtmatige infiltratie gebaseerd op een wettelijke bevoegdheid, waarbij voldoende inzicht is gegeven in de werkwijze van de opsporingsinstanties tijdens de infiltratie
  voor een begrensde periode. De infiltratie was in overeenstemming met de eisen van proportionaliteit en subsidiariteit.86 De rechtbank refereert hierbij naar het
  zogenoemde ‘waterbedeffect’. Door de opsporing werd
  geanticipeerd op de verwachting dat (ver)kopers zich
  zouden verplaatsen van Alphabay (dat destijds door de
  FBI offline was gehaald) naar Hansa. Met de infiltratie
  kon dus de identiteit van (ver)kopers worden achterhaald. Het door de verdediging gevoerde verweer tot
  niet-ontvankelijkheid van het Openbaar Ministerie
  wordt verworpen. Evenmin slaagt het verweer dat
  sprake is van uitlokking, aangezien het dossier hiervoor
  volgens de rechtbank geen aanknopingspunten biedt.
  De bestaande situatie is immers na de infiltratie ongewijzigd voortgezet. De (ver)kopers zijn door de geruisloze overname niet tot andere strafbare feiten gebracht,
  dan die waarop hun opzet tevoren al was gericht.
   De digitale infiltratie betreft een uniek voorbeeld waaruit volgt dat de overheid bij een zwaarwegend opsporingsbelang behoorlijke risico’s en de daarmee gepaard
  gaande verantwoordelijkheid durft te nemen. De (deels
  morele) vraag die hierbij speelt wordt niet belicht in de
  strafzaken. Het is interessant om te bezien hoe de infiltratie van een darkweb zich verhoudt tot het eventueel
  niet uitoefenen van de plicht tot inbeslagneming in een
  situatie waarin die plicht wel degelijk bestaat.87 Het
  Openbaar Ministerie zal bij dergelijke operaties kritisch
  moeten zijn op een juiste naleving van het verbod op
  doorlaten (in casu drugsleveringen). Hierbij heeft de
  overheid een verantwoordelijkheid voor de bescherming
  van de maatschappij tegen illegale gevaarlijke stoffen.88
  Zeker gelet op de grote hoeveelheden aan drugsleveringen (ook gedurende de infiltratie) kan de kans aanwezig
  zijn dat toch drugs zijn geleverd met alle risico’s van
  dien. De vervolgvraag zou dan zijn hoe dergelijke leveringen zich verhouden tot het al dan niet juist naleven
  van het doorlaatverbod, een norm die in principe gericht
  is tot het Openbaar Ministerie.
  •
  Onderzoek aan de telefoon
  De zaak van het Gerechtshof Amsterdam wordt hier
  behandeld vanwege het honoreren van een artikel 359a
  Sv-verweer. Hierbij gaat het over de inhoud van een
  85.
  86.
  87.
  88.
  Rb. Rotterdam 03 juli 2019, ECLI:NL:RBROT:2019:5339, en Rb. Rotterdam 4 juli 2019, ECLI:NL:RBROT:2019:6049, en ECLI:NL:RB:ROT:
  2019:6050.
  Rb. Rotterdam 3 juli 2019, ECLI:NL:RBROT:2019:5339 (Computerrecht) 2019/178 m.nt. Oerlemans. In dit kader stelt Oerlemans overigens een terechte vraag ten aanzien van de proportionaliteit: hoe weegt
  de noodzaak tot de inzet van de bijzondere opsporingsbevoegdheid van
  infiltratie, vermoedelijk in combinatie met andere bijzondere
  opsporingsbevoegdheden zoals een netwerkzoeking en de telecommunicatietap, op tegen de privacy-inbreuk van die duizenden betrokkenen?
  Artikel 126ff Sv.
  Kamerstukken II 1996/97, 25 403, nr. 7.
   TBS&H 2020 | nr. 1
  
  45
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  smartphone die is onderzocht zonder dat daarvoor toestemming van de officier van justitie was verkregen.
  Hierdoor is een meer dan beperkte inbreuk op het door
  artikel 8 EVRM beschermde privéleven van de
  verdachte gemaakt.89 Van belang is dat het onderzoek
  aan de smartphone heeft plaatsgevonden na het richtinggevende Smartphonearrest.90 Gezien het tijdsverloop tussen het arrest en onderhavig onderzoek hadden
  de opsporingsambtenaren op de hoogte moeten zijn van
  de strekking van dit arrest. De raadsman bepleit dat het
  vormverzuim in het voorbereidend onderzoek moet
  leiden tot bewijsuitsluiting van onder meer videobestanden die bij het onrechtmatige onderzoek aan de smartphone zijn aangetroffen. Het hof is echter van oordeel
  dat volstaan kan worden met een reductie van de straf.
  In de onderhavige zaak komt dit neer op een strafkorting van twee maanden, die voorwaardelijk is opgelegd
  in plaats van onvoorwaardelijk.
   46
  
  •
  Betaalpasfraude
  De Hoge Raad heeft arrest gewezen in een zaak betreffende omvangrijke betaalpasfraude.91 Het arrest maakt
  in de eerste plaats duidelijk dat een gemanipuleerde
  e-dentifier (in casu: identificatiekaartlezer van de ABN
  AMRO) kan worden aangemerkt als een geautomatiseerd werk als bedoeld in de artikelen 80sexies, 139c en
  139d Sr.92 In de tweede plaats oordeelt de Hoge Raad
  dat sprake is van het aftappen of opnemen van gegevens
  in de zin van de artikelen 139c en 139d Sr.93 De Hoge
  Raad wijkt hiermee af van de conclusie van A-G
  Spronken.94 Zij concludeert (in tegenstelling tot het Hof
  Den Haag) dat een aangepaste e-dentifier niet zelfstandig voldoet aan de drie cumulatieve eisen die artikel
  80sexies Sr aan een geautomatiseerd werk stelt, namelijk
  opslag, verwerking en overdracht van gegevens. De
  overdrachtsfunctie die het hof aan de e-dentifier toekent
  is kort gezegd, niet meer dan een kopieeractie achteraf.
  Een gemanipuleerde e-dentifier kan niet rechtstreeks
  gegevens ‘aftappen en opnemen’ uit het geautomatiseerde werk dat wordt gevormd door het bancaire
  systeem. Daartoe is nog steeds minimaal vereist dat een
  89.
  90.
  91.
  92.
  93.
  94.
  Hof Amsterdam 23 oktober 2019, ECLI:NL:GHAMS:2019:4341.
  HR 4 april 2017, ECLI:NL:HR:2017:584.
   HR 17 december 2019, ECLI:NL:HR:2019:1963. De fraude werd
  gepleegd door een georganiseerde vorm van skimmen. De verdachte en
  medeverdachten gingen langs bij lokale vestigingen van de ABN
  AMRO. Op deze locaties lagen e-dentifiers die klanten kunnen gebruiken om in te loggen op de beveiligde website van de bank. De originele
  e-dentifiers maakte plaats voor gemanipuleerde e-dentifiers. De gemanipuleerde e-dentifiers waren voorzien van een technisch hulpmiddel
  waarmee de gegevens van de chip gekopieerd kon worden en de
  bijbehorende pincode kon worden vastgelegd. De gegevens van nietsvermoedende klanten kwamen daardoor in de gemanipuleerde paslezers terecht. Na verloop van tijd keerden de verdachten terug naar de
  lokale vestigingen van de ABN AMRO, waarna (door het gebruik van
  downloadpassen) de gekopieerde gegevens uit de gemanipuleerde paslezers werden uitgelezen en opgeslagen. Vervolgens zijn in Groot-Brittannië valse betaalpassen vervaardigd waarna met de valse betaalpassen in verschillende landen een bedrag van meer dan een miljoen euro
  contant geld werd opgenomen.
  HR 17 december 2019, ECLI:NL:HR:2019:1973, r.o. 3.5.3.
  HR 17 december 2019, ECLI:NL:HR:2019:1973, r.o. 3.6.3.
  Conclusie A-G Spronken 1 oktober 2019, ECLI:NL:PHR:2019:968,
  pnt. 4.11.3 en 4.11.5.
  TBS&H 2020 | nr. 1
  
  klant van de bank zijn pinpas in de e-dentifier invoert en
  een pincode intoetst. De Hoge Raad oordeelt echter
  anders. In lijn met de wetsgeschiedenis komt het erop
  neer dat het begrip geautomatiseerd werk niet beperkt is
  tot apparaten die zelfstandig aan de drievoudige eis
  (opslag, verwerking en overdracht van gegevens) voldoen. Ook netwerken bestaande uit computers en/of
  telecommunicatievoorzieningen, evenals delen van zulke
  geautomatiseerde werken, vallen onder het begrip. Lees
  en begrijp ik het goed, dan maken de identificatiekaartlezers volgens de Hoge Raad kortgezegd onderdeel uit
  van het Internet Bankieren-systeem.
   ‘(..) Mede door middel van de identificatiekaartlezers,
  die authenticatie en uitwisseling van mede op rekeninggegevens en pincodes gebaseerde (challenge- en
  response)cijfercodes met het Internet Bankieren-systeem van ABN AMRO mogelijk maakten ten behoeve van digitale bancaire transacties en die daarmee
  deel uitmaakten van dat systeem, vond immers opslag,
  verwerking en overdracht van onder meer identificerende gegevens plaats als onderdeel van die transacties’
  (cursivering KH).
  Het oordeel van het hof dat sprake was van het aftappen
  en opnemen van gegevens is volgens de Hoge Raad niet
  onbegrijpelijk. De Hoge Raad oordeelt dat gegevens wel
  degelijk zijn afgetapt en opgenomen, doordat:
  ‘(..) binnen het digitale proces van Internet Bankieren
  actief werd ingegrepen op het vraag- en antwoordspel
  van de identificatiekaartlezer, waarbij door de gemodificeerde chiprekeninggegevens werden opgevraagd
  die in reactie daarop werden overgedragen door de
  chip in de bankpas alsmede de bij dat vraag- en antwoordspel door de gebruiker ingetoetste PIN werd
  onderschept.’
  De enkele omstandigheid dat tijdens het proces een of
  meer digitale verwerkingen plaatsvonden die op zichzelf
  beschouwd ook als het ‘overnemen’ van de gegevens
  zouden kunnen worden aangemerkt, doet daaraan
  volgens de Hoge Raad niet af.
  •
  Darkweb en cryptovaluta
  Ook in deze kroniek is aandacht voor een handelaar in
  bitcoins met een verdenking in een witwasonderzoek.
   De aandachtspunten die in dergelijke zaken aan de orde
  zijn, komen ook in onderhavige zaak aan bod: de marge,
  het waarborgen van anonimiteit, het contant afrekenen
  en het al dan niet onderzoek verrichten naar de verkoper. De reeds bekende lijn in de jurisprudentie laat zien
  dat redelijk snel een gerechtvaardigd witwasvermoeden
  aan de orde kan zijn, waarna vervolgens een verklaring
  van de verdachte zal worden verlangd.95 Zo ook in
  onderhavige zaak waar de verdachte het verwijt wordt
  gemaakt zich schuldig te hebben gemaakt aan gewoontewitwassen96 Dit gebeurde door bitcoins met een illegale
  95.
  96.
  Besproken in een eerdere editie van deze kroniek (2019, p. 203-204).
  Rb. Overijsel 22 oktober 2019, ECLI:NL:RBOVE:2019:3787.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006001006
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  herkomst om te zetten in contant geld. De verdachte
  adverteerde op Marktplaats met de aan- en verkoop van
  bitcoins. De meeste bitcoins die op het public key-adres
  van de verdachte werden overgemaakt bleken afkomstig
  te zijn uit een in 2017 offline gehaalde darkweb market.
  Uit het vonnis volgt dat bij de verdachte bitcoins ingewisseld konden worden tegen contant geld, waarbij anonimiteit werd gewaarborgd. Deze anonimiteit werd
  gegarandeerd door altijd op een openbare plaats af te
  spreken bij een bedrijf in Landgraaf. De verdachte
  vroeg verder een aanzienlijk hogere commissie dan de
  reguliere wisselkantoren. De feiten en omstandigheden
  rechtvaardigen volgens de rechtbank een vermoeden van
  witwassen. Uit nader onderzoek is gebleken dat dit vermoeden op waarheid lijkt te berusten, nu een groot deel
  van de bitcoins blijkt te zijn verdiend met drugshandel.
   Dit nader onderzoek wordt niet nader gespecificeerd in
  het vonnis. De rechtbank oordeelt dat een verklaring
  over de herkomst van de bitcoins in deze zaak mag
  worden verlangd van de verdachte. De verdachte heeft
  verklaard dat hij van geen enkele klant wist hoe zij aan
  hun bitcoins gekomen zijn, omdat hij dat niet zo belangrijk vond. Door geen persoonsgegevens te vragen, geen
  onderzoek te verrichten naar de herkomst van de bitcoins en betaling in contant geld aan te bieden, heeft de
  verdachte bewust de aanmerkelijke kans aanvaard dat
  malafide verkopers gebruikmaakten van zijn diensten en
  de door hem omgezette bitcoins een criminele herkomst
  hadden. De rechtbank oordeelt dat ten minste sprake is
  van voorwaardelijk opzet. De verdachte wordt veroordeeld tot 34 maanden gevangenisstaf, waarbij rekening
  is gehouden met een overschrijding van de redelijke
  termijn. Op te merken is dat de rechtbank benoemt dat
  de verdachte een boekje over handel in bitcoins uit 2015
  als een soort leidraad gebruikte. De titel en auteur van
  het boekje worden niet prijsgegeven in de voetnoot van
  het vonnis. Het blijft gissen naar de auteur en titel van
  het boekje, en in hoeverre daaruit kan worden afgeleid
  dat de verdachte zich bewust was van het risico dat de
  aangeboden bitcoins een criminele herkomst kunnen
  hebben. Verder zou de verdachte gewaarschuwd zijn
  door diverse banken. Op basis van het vonnis wordt niet
  duidelijk op welke wijze de verdachte gewaarschuwd is
  door de diverse banken. De medeverdachte in deze zaak
  is overigens vrijgesproken, aangezien uit het dossier niet
  een dusdanig grote rol blijkt dat van medeplegen van
  witwassen sprake kan zijn. Ook overweegt de rechtbank
  dat niet wettig en overtuigend bewezen is dat zij wetenschap heeft gehad dat de opbrengst afkomstig was uit
  misdrijf.97
  •
  Oplichting en phishingpraktijken
  Ook het tweede deel van het jaar 2019 volgden meerdere
  veroordelingen, waarbij verdachten door middel van
  phishing in het bezit kwamen van bankgegevens, passen
  en creditcards van anderen die heimelijk worden verzameld. De gegevens worden vaak verkocht via darkweb
  
  of gebruikt om fraude mee te plegen.98 Een megazaak
  werd behandeld door de Rechtbank Rotterdam in het
  onderzoek ‘Roetnevel’. Dit onderzoek omvat verschillende zaaksdossiers en betreft in totaal vijf verdachten
  die veroordeeld zijn voor ‘tikkie-fraude’.99 De modus
  operandi betrof het contact zoeken met slachtoffers via
  Markplaatsadvertenties. Er werd interesse getoond in
  een aangeboden product, waarna de conversatie zich via
  WhatsApp voortzette.  Vervolgens kon aan de rekening een Mobiel Bankieren
  App, en soms ook een Mobiel betalen App, worden
  gekoppeld om contactloze betalingen via een mobiele
  telefoon mogelijk te maken. Verder werden er aankopen
  gedaan bij de Mediamarkt die vervolgens weer werden
  geretourneerd tegen contant geld. Samenvattend heeft
  de rechtbank met behulp van dwarsverbanden tussen
  verschillende aangiften, verdachten en onderzoeksresultaten kunnen concluderen dat het een dader of
  dadergroep betrof die al dan niet in wisselende samenstelling opereerde. Per verdachte afzonderlijk heeft de
  rechtbank de betrokkenheid nader geduid. Hierbij moet
  onder andere worden gedacht aan (deels) bekennende
  verklaringen, in beslag genomen telefoons waarop
  betaalapps stonden geïnstalleerd die gekoppeld konden
  worden aan bankrekeningen van slachtoffers, telefoongegevens die gekoppeld kunnen worden aan een mast
  waardoor de locatie van een verdachte kon worden
  bepaald, camerabeelden waarop een verdachte al dan
  niet te herkennen is, en het gebruik van WhatsApp dat
  gekoppeld is aan een mobiel nummer waarmee ook is
  gecommuniceerd ten tijde van de ‘tikkie-fraude’ met de
  aangevers. Drie van de vijf verdachten werden naast
  computervredebreuk, diefstal en oplichting ook veroordeeld voor lidmaatschap van een criminele organisatie
  met gevangenisstraffen tot gevolg. De vonnissen maken
  verder duidelijk dat een bank, die in principe niet de
  rekeninghouder met de schade is, toch een schadevergoeding kan vorderen wanneer zij de schade van haar
  opgelichte klanten heeft vergoed. De eis van rechtstreekse schade dient naar vaste jurisprudentie niet te
  strikt te worden uitgelegd. De schade staat in dit kader
  in zodanig nauw verband met het bewezen verklaarde
  feit, dat die schade redelijkerwijs moet worden aange-
  
  98.
  99.
  97.
  Rb. Overijssel 22 oktober 2019, ECLI:NL:RBOVE:2019:3785.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006001006
  
  Rb. Midden-Nederland 11 december 2019, ECLI:NLRBMNE:2019:5885;
  de ontneming in ECLI:NL:RBMNE:2019:5886. Zie ook: HR 12 november 2019, ECLI:NL:HR:2019:1750, alsmede de conclusie van A-G
  Bleichrodt 24 september 2019, ECLI:NL:PHR:2019:925, Hof Den Haag
  26 november 2019, ECLI:NL:GHDHA:2019:3148.
  Rb. Rotterdam 5 december 2019, ECLI:NL:RBROT:2019:9519. Zie ook:
  ECLI:NL:RBROT:2019:9522, ECLI:NL:RBROT:2019:9521, ECLI:NL:
  RBROT:2019:9520, ECLI:NL:RBROT:2019:9518.
  TBS&H 2020 | nr. 1
  
  47
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  merkt als rechtstreeks aan de benadeelde partij door dat
  feit te zijn toegebracht.
   •
  Computervredebreuk
  Uit een arrest van Hof Den Haag volgt dat een onderscheid moet worden gemaakt tussen enerzijds software
  (een aantal computerprogramma’s) waarmee OV-chipkaarten kunnen worden gemanipuleerd, en anderzijds
  de kaartschrijver/kaartlezer waarmee het saldo van een
  OV-chipkaart kan worden verhoogd.100 De software
  werd gebruikt om de OV-chipkaarten binnen te dringen
  en kan worden gezien als een technisch hulpmiddel in
  de zin van artikel 139d Sr. Deze software is immers specifiek ontworpen om binnen te dringen in OV-chipkaarten, teneinde het saldo op OV-chipkaarten aan te
  kunnen passen en daarmee het plegen van computervredebreuk. Deze redenering gaat niet op voor de kaartschrijver/kaartlezer die (op zichzelf beschouwd) niet als
  technisch hulpmiddel kan worden aangemerkt. Een
  kaartschrijver/kaartlezer is een vrij verkrijgbaar elektronisch apparaat dat doorgaans wordt gebruikt voor het
  uitlezen en beschrijven van onder meer NFC-chips. De
  kaartschrijver/kaartlezer betreft geen middel dat hoofdzakelijk is ontworpen of aangepast voor het begaan van
  de genoemde delicten. Het hof overweegt:
  
  48
  
  ‘(..) niet blijkt uit de inrichting of de eigenschappen
  van de kaartschrijver/kaartlezer dat de producent
  heeft bedoeld een hulpmiddel te produceren dat
  hoofdzakelijk is ontworpen voor het begaan van de
  genoemde delicten. Evenmin blijkt dat de kaartschrijver/kaartlezer op enigerlei wijze voor dat doel is aangepast.’
  In het volgende vonnis heeft verdachte zich eveneens
  schuldig gemaakt aan computervredebreuk door zich
  heimelijk toegang te verschaffen tot de webserver en
  website van een bedrijf. Uit onderzoek bleek dat de hack
  is verricht door het plaatsen van kwaadaardige programmatuur.101 De hacker heeft PHP-bestanden geüpload
  waardoor een webshellprogramma op de webserver is
  geplaatst. Hierdoor heeft de hacker via de website remote toegang tot de server gekregen. Korte tijd na de hack
  heeft het bedrijf e-mails ontvangen waarin werd
  gedreigd privacygevoelige data openbaar te maken als
  niet binnen 72 uur een bedrag van € 10.000 aan bitcoins
  zou worden betaald. De verdachte heeft meerdere malen
  telefoongesprekken met de algemeen directeur van het
  bedrijf gevoerd die door de politie zijn getapt. Uit de
  tapgesprekken volgt verder specifieke informatie over
  het verloop van de hack. Zelf heeft hij verklaard dat hij
  de derde mail naar het bedrijf heeft verstuurd. Alsmede
  heeft hij verklaard dat hij telefoongesprekken heeft
  gevoerd over het af te persen bedrag. De verklaring dat
  de hack gepleegd is door ‘[alias]’ (een hacker, die de
  verdachte heeft ontmoet in een telegramgroep), acht de
  rechtbank ongeloofwaardig. Er wordt volgens de rechtbank op geen enkele wijze handen en voeten gegeven
  100.  101. Rb. Overijsel 24 december 2019, ECLI:NL:RBOVE:2019:4909.
  TBS&H 2020 | nr. 1
  
  aan dit scenario. Evenmin werkt de verdachte mee aan
  onderzoek naar de identiteit van deze hacker. Er is
  sprake van een weinig concreet, niet verifieerbaar en
  onvoldoende aannemelijk scenario. De rechtbank acht
  dan ook wettig en overtuigend bewezen dat de verdachte
  degene is geweest die de hack heeft gepleegd. Ten
  aanzien van (een poging tot) afpersing in de zin van
  artikel 317, lid 2 Sr wordt hij vrijgesproken. De rechtbank overweegt in dit kader dat hij weliswaar heeft
  gedreigd met het openbaar maken dan wel verkopen van
  de gegevens, maar niet heeft gedreigd met het onbruikbaar maken, ontoegankelijk maken of wissen van de
  gegevens. Evenmin blijkt uit het dossier dat het bedrijf
  op enig moment een geldbedrag zou hebben voldaan.
  Een ander vonnis dat onder meer gaat over computervredebreuk en het voorhanden hebben van technische
  hulpmiddelen en toegangscodes voor het plegen van
  computervredebreuk betreft een zaak van Rechtbank
  Overijssel. Het gaat over het infecteren van computers
  met malware.102 Deze malware is in staat om de toetsaanslagen op de geïnfecteerde computers vast te leggen.
   De malware kon worden geïnstalleerd nadat de slachtoffers hadden geklikt op een link die per e-mail naar de
  slachtoffers werd verstuurd. Door middel van de malware konden de inloggegevens van ING-klanten en de
  inloggegevens van telecomproviders achterhaald
  worden. Op deze wijze kon door de verdachte een nieuwe simkaart worden aangevraagd, waarmee de voor het
  online overboeken vereiste TAN-codes werden ontvangen. Het strafrechtelijk onderzoek is gestart naar aanleiding van een aangifte van de ING. Wat opvalt in deze
  zaak, is dat de ING openbaar bronnenonderzoek heeft
  verricht. De rechtbank stelt overigens vast dat gegevens
  die ING met behulp van een uitgelekte database heeft
  weten te achterhalen, geen doorslaggevende rol hebben
  gespeeld bij het identificeren van de verdachte. De
  rechtbank is verder niet gebleken dat door ING strafbare handelingen zijn gedaan. De politie heeft via het
  CIOT de tenaamstelling van het IP-adres achterhaald.
  Daarna is pas een proces-verbaal van verdenking opgemaakt, waarbij de verdachte nog niet met naam was
  geïdentificeerd. Wel werd op basis van dit proces-verbaal een IP-tap verleend. Vervolgens kwam uit de Basisregistratie Personen naar voren dat er vier personen,
  onder wie de verdachte, woonachtig waren op het
  genoemde adres. Hierna is pas een koppeling gemaakt
  met de gegevens uit het openbare bronnenonderzoek
  van de ING. Op de pc van de verdachte bleken verder
  programma’s geïnstalleerd te zijn die nodig zijn om de
  door de ING beschreven malware te laten functioneren.
  In een andere zaak kwam de Rechtbank Den Haag tot
  een veroordelend vonnis, waarbij de verdachte zich
  zonder toestemming de toegang tot meerdere iCloudaccounts heeft verschaft en zich daarmee schuldig heeft
  gemaakt aan computervredebreuk.103 Tot slot nog aandacht voor twee strafzaken waar de inloggegevens van
  een politiesysteem zijn gebruikt voor doeleinden die
  102. Rb. Rotterdam 10 september 2019, ECLI:RBROT2019:7259.
  103. Rb. Den Haag 31 oktober 2019, ECLI:NL:RBDHA:2019:11523.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006001006
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  buiten de grenzen van de autorisatie vallen (privédoeleinden), waardoor onbevoegd gebruik is gemaakt van de
  servers van de politie. Deze gedraging wordt dan ook
  gekwalificeerd als het opzettelijk en wederrechtelijk binnendringen in een geautomatiseerd werk.104
  •
  Handel in gehackte accounts
  In deze zaak ging het om een verdachte die twee jaar
  lang heeft gehandeld in gehackte PayPal-accounts.105 De
  gegevens zijn door een ander op illegale wijze verkregen
  en doorverkocht om winst te maken. De verdachte
  kocht de inloggegevens van gehackte accounts via de site
  blackpass. Diezelfde accounts verkocht hij vervolgens
  aan verschillende handelsplatformen op het darkweb.
  De verdachte heeft hierbij alleen oog gehad voor financieel voordeel en voelde zich onbespied door op het
  darkweb te handelen. De verdachte krijgt hiervoor een
  taakstraf van 180 uur en een voorwaardelijke gevangenisstraf van 2 maanden opgelegd met een proeftijd van
  2 jaar, waarbij de rechtbank de persoonlijke omstandigheden en de proceshouding van verdachte in positieve
  zin meeweegt.
  Omkoping
  Verzorgd door mr. A. Verbruggen
  Introductie – landschap
  Op de welbekende Transparancy International Perception Index zakte Nederland naar de achtste plek. Niet
  direct iets om je over te schamen en Nederland roder,
  dat wil zeggen: corrupter, in te kleuren; een gestage
  stroom zaken die afgedaan wordt door de rechter of
  door het Openbaar Ministerie met een bijzondere transactie maakt duidelijk dat Nederland allesbehalve brandschoon is.
   In een stevig opiniestuk bespreekt de voorzitter van
  Transparancy International een aantal geruchtmakende
  gevallen, die zich met name op politiek niveau voordoen; landelijk, zowel als lokaal.106
  Er waren geen spectaculaire megaschikkingen over het
  afgelopen halfjaar. In het licht van de naderende
  wettelijke regeling en de storm aan kritiek op de bekende Houston-schikking, lijkt het Openbaar Ministerie
  enige terughoudendheid in acht te nemen. Dat kan niet
  worden gezegd van de FCPA Unit van de Amerikaanse
  Department of Justice. De pilot, die eerder in deze
  rubriek werd besproken, die ertoe leidt dat bedrijven die
  doen aan self-reporting en -disclosing de juiste remedial
  action hebben, is voortgezet en dat leidde tot een stevige
  toename van het aantal schikkingen.107 The Anti-Cor104. Rb. Rotterdam 14 oktober 2019, ECLI:NL:RBROT:2019:8110, en
  Rb. Den Haag 15 oktober 2019, ECLI:NL:RBDHA:2019:10842.
  105. Rb. Rotterdam 8 juli 2019, ECLI:NL:RBROT:2019:6548.
  106. ‘Nederland is corrupter dan we denken’, Volkskrant 18 november 2019:
  https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/nederland-is-corrupter-danwe-denken~b6eba251/.
  107. Voor een overzicht: zie het artikel ‘DOJ’s 2019 Enforcement Activities
  Demonstrate a Continued Commitment to FCPA Enforcement’ op de
  
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006001006
  
  ruption Report spreekt zelfs van ‘another record-shattering year’.
  Ook in 2019 bleven de nodige richtlijnen en
  aanwijzingen op het gebied van corruptie, hoewel deze
  werden aangekondigd, uit. Daardoor blijven self-disclosure en overige medewerking (rechts)onzekere trajecten.
   Aan de Hoge Raad werd de zogeheten Bada Bing-zaak
  voorgelegd.108 Het betreft een Caribische zaak. In het
  redactioneel commentaar van dit nummer besteedt Sikkema aandacht aan facetten van immuniteit.109 Voorop
  staat dat het Wetboek van Strafrecht van de Nederlandse Antillen afwijkt van de Nederlandse omkopingsbepalingen. Het onderscheid tussen handelen in strijd
  met de ambtelijke plicht en handelen zonder in strijd te
  komen met die plicht, is aldaar nog steeds gehandhaafd.110 De middelen klagen over een ontoereikende
  motivering van de bewezenverklaring: uit de gebezigde
  bewijsmiddelen zou niet kunnen volgen dat het bewuste
  statenlid van Sint Maarten giften aannam om in strijd
  met zijn plicht vergunningsaanvragen van een bordeel
  versneld te laten behandelen en goedkeuren. Conform
  het Nederlandse recht concludeert de advocaat-generaal
  dat het aannemen van giften die ertoe strekken aan de
  gever een voorkeursbehandeling te verlenen, voldoende
  is voor bewezenverklaring. De strijd met de plicht
  bestaat immers daaruit dat een ambtenaar alle belanghebbenden gelijkelijk dient te behandelen. Daarbij past
  een voorkeursbehandeling niet. De Hoge Raad ziet
  klaarblijkelijk geen aanleiding zijn vaste jurisprudentie
  op dit punt nog eens toe te lichten en doet de zaak af
  met toepassing van artikel 81 lid 1 RO. In een eerdere
  aflevering van deze kroniek werd al gesignaleerd dat de
  delictsomschrijving dermate ruim is, dat de rechter zich
  geroepen zal voelen restricties aan te brengen, en dat het
  in de rede ligt dat dit zal gebeuren op het bestanddeel
  dat de verbinding legt tussen de geste en de mogelijk
  beoogde wederprestatie: ‘met het oogmerk om’. In de
  ‘lagere’ jurisprudentie zijn een tweetal voorbeelden te
  vinden van een dergelijke afheinende interpretatie.111
  Hoewel er in beide gevallen een onder de omkopingsbepalingen kwalificerende geste was en een op het oog
  hiermee verband houdende (mogelijke) wederprestatie,
  achten beide rechtbanken zich in het betreffende geval
  niet overtuigd van het bewijs van het vereiste oogmerk.
   Met de intensievere aandacht voor omkoping en de
  wetswijziging is de bepaling die private commercial bribery bestrijkt (artikel 328ter Sr), ook geen dode letter
  meer. Daadwerkelijk handelen in strijd met de plicht is
  bij private omkoping, anders dan bij de ambtelijke variant, een constitutief element. Het in strijd met de goede
  website van Anti-Corruption Report (ACR) https://www.anticorruption.com/3626681/dojs-2019-enforcement-activitiesdemonstrate-a-continued-commitment-to-fcpa-enforcement.thtml.
  108. HR 17 december 2019, ECLI:NL:HR:2019:1971.
  109. In een eerdere aflevering gingen K.M.G. Demandt en M. Coenen reeds
  in op inhoudelijke aspecten. Zie ‘Bada Bing Bada Boom’, TBS&H 2019,
  p. 147 e.v.
  110. Tot de wetswijziging van 2015 was dat ook onder Nederlands strafrecht
  het geval.
  111. Rb. Gelderland 1 oktober 2019, ECLI:NL:RBGEL:2019:4379, en
  Rb. Midden-Nederland 10 oktober 2019, ECLI:NL:RBNNE:2019:4690.
  TBS&H 2020 | nr. 1
  
  49
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  trouw verzwijgen van de gift tegenover de werknemer
  wordt in ieder geval gezien als handelen in strijd met die
  plicht. De uitspraak van de Rechtbank Rotterdam van
  30 oktober 2019, die betrekking heeft op een havenwerker in Rotterdam die geld aannam om drugs door te
  laten, laat zien dat het bewijs van deze verzwijging ook
  kan worden afgeleid uit de feiten. De uitspraak van het
  Hof Amsterdam van 12 augustus 2019112 bevestigt
  nogmaals dat het begrip ‘lasthebber’, zoals bedoeld in
  artikel 328ter Sr, een andere betekenis heeft dan het
  civielrechtelijke begrip lasthebber, zoals bedoeld in
  artikel 7:414 BW. Tot nu toe was evenwel steeds sprake
  van een civielrechtelijke verhouding, doorgaans overeenkomst, die zich strafrechtelijk liet vertalen als lastgeving. De onderwerpelijke uitspraak voegt hieraan iets
  toe; het Amsterdamse Hof leidt uit de feiten en gedragingen van de verdachte af dat de verdachte als lasthebber kan worden gekwalificeerd.
   50
  
  Buitenlandse schikkingen
  Waar in Nederland geen noemenswaardige schikking te
  melden valt, ligt dit anders voor de Verenigde Staten.
  De aard en omvang van dit soort out-of-court settlements blijft de aandacht waard, nu het te verwachten
  valt dat de VS de komende tijd gidsland voor de Nederlandse Anti-Bribery & Corruption practice zal blijven.
  In augustus 2019 schikte Juniper Networks (fabrikant
  van netwerkapparatuur) voor een bedrag van $ 11,7
  miljoen ter zake een verdenking van omkoping door te
  voorzien in trips gemaakt door klanten en ambtenaren in
  Rusland en China. Op 23 augustus 2019 werd bekend
  dat Deutsche Bank voor een bedrag van $ 16 miljoen
  schikte in een door de US SEC opgestart onderzoek,
  waarin Deutsche Bank werd beschuldigd van het aannemen van familieleden van ambtenaren in China en Rusland teneinde belangrijke deals te kunnen sluiten.
  Ten slotte is de DPA die Samsung Heavy Industries
  (tak van Samsung Group die is toegespitst op de
  scheepsbouw en offshore-industrie) op 22 november
  sloot strekkende tot betaling van een bedrag van $ 75,5
  miljoen noemenswaardig. Het ging in deze kwestie om
  een verdenking van de betaling van een geldbedrag van
  $ 20 miljoen aan Braziliaanse agenten teneinde werknemers van Petrobras om te kopen de verkoop van een
  boorschip te faciliteren.
  Bijzondere wetgeving
  Verzorgd door mr. dr. drs. B. van de Vorm
  Drank- en Horecawet
  In de tweede helft van het jaar 2019 zijn er weinig
  uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak verschenen waarin vergunningen werden geweigerd of
  ingetrokken op grond van de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Wet
  
  112. ECLI:NL:GHAMS:2019:2264.
  TBS&H 2020 | nr. 1
  
  Bibob)113 in combinatie met de Drank- en Horecawet.
   Uit een van die weinige uitspraken van de Afdeling
  blijkt dat bij besluit van 7 juni 2017 de burgemeester
  van Tilburg op grond van de Drank- en Horecawet en
  de Algemene Plaatselijke Verordening gemeente Tilburg de verleende vergunningen voor de exploitatie van
  een discotheek in Tilburg heeft ingetrokken.114 De burgemeester heeft bij besluit van 7 juni 2017 de vergunningen ingetrokken op grond van artikel 3 Wet Bibob.
   Hij heeft daaraan ten grondslag gelegd dat een ernstig
  gevaar bestaat dat de vergunningen mede gebruikt zullen worden om strafbare feiten te plegen, als bedoeld in
  artikel 3, eerste lid, Wet Bibob. Dit vermoeden is gebaseerd op de omstandigheid dat de appellant in een zakelijk dienstverband staat tot een ‘rotte appel’ en dat deze
  persoon verschillende strafrechtelijke antecedenten op
  zijn naam heeft staan. Bij uitspraak van 28 maart 2018,
  ECLI:NL:RVS:2018:1028, heeft de voorzieningenrechter van de Afdeling overwogen dat de appellant in een
  zakelijk samenwerkingsverband stond tot die ‘rotte
  appel’. De appellant heeft echter aannemelijk gemaakt
  dat hij het dienstverband vóór het besluit op bezwaar
  van 8 december 2017 had verbroken en de burgemeester
  heeft niet gemotiveerd dat het zakelijk samenwerkingsverband ook daarna nog een ernstig gevaar met zich kan
  brengen. Daarom heeft de voorzieningenrechter de uitspraak van de rechtbank daaromtrent en het besluit van
  8 december 2017 vernietigd. Bij het besluit van
  3 december 2018 heeft de burgemeester zich op het
  standpunt gesteld dat uit nieuwe informatie, waaronder
  een nader advies van het Landelijk Bureau Bibob, blijkt
  dat de ‘rotte appel’ ook na het verbreken van het dienstverband nog betrokken is geweest bij de exploitatie van
  de discotheek. Om die reden kan het verbroken zakelijk
  samenwerkingsverband nog steeds een ernstig gevaar
  opleveren, aldus de burgemeester. In hoger beroep
  wordt door de appellant onder andere betoogd dat de
  toepassing van artikel 3, vierde lid, onder c, Wet Bibob
  (zakelijk samenwerkingsverband) in strijd is met artikel
  9 en artikel 10, tweede lid, onder d, e, en f, van Richtlijn
  2016/123/EG van het Europees Parlement en de Raad
  van 12 december 2006 betreffende diensten op de interne markt (hierna: Dienstenrichtlijn), omdat daarin geen
  vooraf openbaar gemaakt, duidelijk, ondubbelzinnig en
  objectief criterium is opgenomen met betrekking tot het
  verbroken zijn van het zakelijk samenwerkingsverband.
   Volgens de Afdeling is deze bepaling van de Wet Bibob
  voldoende duidelijk en objectief, waardoor geen sprake
  is van strijd met de desbetreffende bepaling in de
  Dienstenrichtlijn. De burgemeester heeft zich in redelijkheid op het standpunt kunnen stellen dat de exacte
  betrokkenheid van de ‘rotte appel’ bij de discotheek
  onduidelijk is en dat die betrokkenheid lijkt te worden
  verhuld. Het hoger beroep van de appellant wordt ongegrond verklaard.
  113. Zie uitgebreider: D. op de Hoek, ‘De Wet Bibob: ontwikkelingen jurisprudentie’, Gst. 2019, p. 886-891.
  114. ABRvS 4 september 2019, ECLI:NL:RVS:2019:3050, AB 2019/554
  m.nt. Zorg.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006001006
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  In een andere uitspraak van de Afdeling heeft de burgemeester van Rijssen-Holten bij besluit van 9 januari
  2018 besloten de aanvraag voor een Drank- en Horecavergunning en een vergunning voor de exploitatie van
  een restaurant te weigeren op grond van artikel 3, eerste
  lid, aanhef en onder a en b, Wet Bibob in samenhang
  met artikel 27, derde lid, van de Drank- en Horecawet
  en met artikel 2:28, derde lid, van de Algemene Plaatselijke Verordening gemeente Rijssen-Holten.115 De
  wederpartij huurde een pand voor de exploitatie van het
  restaurant. De wederpartij heeft daarvoor een Drank- en
  Horecavergunning en een exploitatievergunning aangevraagd. De burgemeester heeft deze vergunningen
  geweigerd en de weigering in bezwaar gehandhaafd,
  omdat ernstig gevaar bestaat dat de aangevraagde vergunningen mede zullen worden gebruikt om uit
  gepleegde strafbare feiten verkregen, op geld waardeerbare, voordelen te benutten. Dit gevaar is afgeleid uit de
  betrokkenheid van de wederpartij bij een hennepplantage in 2011. De rechtbank heeft dit besluit vernietigd. De
  burgemeester heeft een nieuw besluit op bezwaar genomen, en in het nieuwe besluit op bezwaar de weigering
  van de gevraagde vergunningen in stand gelaten. In
  afwijking van de rechtbank wordt de burgemeester in
  hoger beroep op alle fronten in het gelijk gesteld. Twee
  aspecten van deze uitspraak zijn van belang: voor de
  berekening van het verkregen voordeel dient niet het
  bedrag van de belastingaanslag te worden genomen,
  maar de behaalde winst, en de wederpartij heeft nagelaten om aannemelijk te maken dat hij het door hem
  wederrechtelijk verkregen voordeel niet volledig heeft
  geconsumeerd. Zoals aangegeven, wordt de burgemeester volledig in het gelijk gesteld.
  