text: RECHTEN & PLICHTEN
  
  Alleen tuchtklachten van
  wilsbekwame patiënten
  worden in behandeling
  genomen
  Een patiënt moet toestemming geven voor een medische behandeling,
  maar kan dat alleen als hij wilsbekwaam ter zake is; hij moet zijn keuze
  kenbaar kunnen maken en de consequenties ervan kunnen overzien.
  A
  
  ls een patiënt niet wilsbekwaam ter zake is,
  moet voor een medische behandeling
  vervangende toestemming aan zijn of haar wettelijk
  vertegenwoordiger worden gevraagd. Wie wettelijk
  vertegenwoordiger kan zijn, staat in de wet. Allereerst is
  dat de door de rechtbank benoemde curator of mentor.
  Is die er niet, dan moet toestemming aan een echtgenoot
  of geregistreerde partner worden gevraagd, of bij
  ontbreken daarvan aan kinderen of andere familieleden.
  Hoe zit dat bij het indienen van een tuchtklacht? Moet
  een patiënt daar ook wilsbekwaam voor zijn? Uit eerdere
  uitspraken van het medisch tuchtcollege blijkt van wel.
  noot die tot mentor was benoemd en hij was het niet
  eens met de ingediende tuchtklacht. Bij haar verweer
  voegde de aangeklaagde arts ook een verklaring bij,
  waarin hij aangaf dat hij ook niet achter de tuchtklacht
  stond. Het regionaal tuchtcollege oordeelde dat de
  klaagster (de dochter van patiënte) niet ontvankelijk was,
  wat betekent dat een klacht op formele gronden niet in
  behandeling kan worden genomen. Het Centraal
  Tuchtcollege bevestigde deze uitspraak. Immers, patiënte
  was zelf niet wilsbekwaam en op grond van de wet had
  niet haar dochter, maar haar echtgenoot haar moeten
  vertegenwoordigen bij een eventuele tuchtklacht.
  Dementerende patiënt
  
  Lessen voor professionals
  
  Een casus: een de dochter van een dementerende
  patiënte dient namens de patiënte een tuchtklacht tegen
  een arts in. Die tuchtklacht is voorzien van een door
  patiënte ondertekende verklaring waarin de patiënte
  bevestigt dat namens haar een tuchtklacht wordt
  ingediend. Vanwege de dementie was in een eerder stadium de echtgenoot van patiënte tot mentor benoemd.
   Volgens de beklaagde arts betrof het een ‘aardige,
  dementerende patiënte’, die geen begrip meer had van
  tijd, plaats en locatie. Op specifieke vragen van de arts
  over de ingediende tuchtklacht antwoordde patiënte met
  ‘dat weet ik niet’. Op grond hiervan concludeerde het
  tuchtcollege dat patiënte niet wilsbekwaam was ten
  aanzien van de ingediende tuchtklacht.
  Bovendien was er voor deze patiënte een wettelijk
  vertegenwoordiger beschikbaar, namelijk haar echtge-
  
  Deze zaak biedt een aantal interessante lessen voor
  professionals in de praktijk. Allereerst moet altijd
  worden gecontroleerd of patiënten een wettelijk
  vertegenwoordiger hebben. Als een tuchtklacht wordt
  ingediend, is het belangrijk om het gesprek aan te gaan
  met de patiënt, zeker als de behandelaar twijfelt of de
  patiënt zelf wel achter de tuchtklacht staat. Als blijkt dat
  de patiënt niet wilsbekwaam is ten aanzien van de
  tuchtklacht en de wettelijk vertegenwoordiger er niet
  achter staat, wordt een tuchtklacht niet ontvankelijk
  verklaard. En dat betekent weer dat de klachtenprocedure al in een voorstadium eindigt.
  Bron
  Centraal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg,
  september 2019
  
  •
  
  34 • 4/20
  
  Diederik de
  Rooy
  is psychiater en
  jurist. Hij is
  verbonden aan het
  Leids Universitair
  Medisch Centrum
  en aan Transparant
  in Leiden
  
  RECHTEN & PLICHTEN
  
  Het waarborgen van
  privacy in tijden van
  corona: een must of
  een last?
  Blijft de privacyregelgeving in de ggz ook in crisissituaties onverkort van
  toepassing? De coronacrisis zorgt voor nieuwe (privacy)vraagstukken die
  waarschijnlijk ook in de toekomst relevant zullen blijven.
  F
  
  Nina Amini
  is jurist bij
  Eldermans|Geerts
  advocaten
  
  ace-to-face contact tussen een behandelaar en
  cliënt is belangrijk in de ggz, maar in de coronacrisis is/was het lange tijd niet mogelijk om cliënten in
  het echt te ontvangen en behandelen. Toch blijft de
  zorgvraag van cliënten natuurlijk ook tijdens crises bestaan
  en nemen hun problemen in sommige gevallen zelfs toe.
   Om die reden hebben veel hulpverleners gekozen voor een
  alternatief: cliënten behandelen via beeldbellen, zodat de
  zorgverlening (in bepaalde mate) kan worden voortgezet.
  Een keerzijde van het beeldbellen, is dat de privacy
  van patiënten hierdoor gedeeltelijk in gevaar kan
  komen. Zo is er momenteel een scala aan communicatiediensten beschikbaar die lang niet allemaal even
  privacyproof zijn. Hulpverleners moeten hun cliënten
  echter ook veilige zorg kunnen garanderen.
  De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft daarom
  onlangs een keuzehulp ontwikkeld, waarmee zorgdragers kunnen nagaan in hoeverre communicatiediensten
  voldoen aan verschillende privacy-criteria (zie: www.
  autoriteitpersoonsgegevens.nl). Het is vooral belangrijk
  dat gesprekgegevens niet worden opgeslagen en dat de
  gebruikte communicatiedienst gebruik maakt van een
  zogeheten end-to-end versleuteling.
  Daarnaast is het voor de privacy van belang dat:
  (i) hulpverleners zich in het beginsel wenden tot
  veilige(re) communicatiediensten;
  (ii) dat hulpverleners bij het gebruik van onveilige(re) communicatiediensten een aantal privacy-waarborgen in acht nemen, zoals dat zij de cliënt om toestemming vragen voor het gebruik van de betreffende dienst
  
  •
  
  (toestemmingsverklaring), dat er zo min mogelijk
  gevoelige gegevens van de cliënt worden besproken en
  dat opgeslagen gesprekken worden gewist.
  Privacygegevens werknemers op scherp
  Ook de privacy van werknemers staat tijdens de
  coronacrisis op scherp. Hoe dient een organisatie bijvoorbeeld om te gaan met vermoedelijk besmette werknemers?
  In dat geval zijn de mogelijkheden van werkgevers beperkt.
   Zo is het hen niet toegestaan om (zieke) werknemers te
  vragen of zij besmet zijn met het coronavirus, en/of om hen
  zelf te testen op corona. Een besmetting mag ook niet
  worden vastgelegd in de administratie/het personeelsdossier, of met derden worden gedeeld. Dit valt namelijk onder
  de verwerking van bijzondere persoonsgegevens, wat alleen
  is toegestaan in bepaalde gevallen en wat is voorbehouden
  aan een (bedrijfs)arts en/of aan de GGD. Werkgevers
  mogen een werknemer met coronasymptomen wel naar
  huis sturen, eventuele ziektesymptomen mondeling
  bespreken, en zij mogen de werknemer verzoeken om zijn
  of haar gezondheid goed in de gaten te houden.
  Versnelde ontwikkeling eHealth
  De coronacrisis draagt mogelijk bij aan een versnelde
  ontwikkeling en invoering van eHealth en zorgaanbieders moeten allerlei maatregelen nemen om de
  zorgverlening (veilig) te continueren. Dit zorgt voor de
  nodige privacy-dilemma’s en daarbij is het raadzaam na
  te gaan wat wel/niet is toegestaan, en om na te gaan
  welke privacy-waarborgen van belang zijn.
  35 • 4/20.
  