text: Dit artikel uit Voetbal- & Sportjuridische Zaken is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  Artikel
  Rechtsbescherming in het sporttuchtrecht
  Worden de belangen van alle betrokkenen voldoende gewogen?
  
  Remco Wortel, Stef van der Veldt en Martin Bax*
  
  1. Inleiding
  De afgelopen jaren staat het sporttuchtrecht volop in de
  schijnwerpers. Meerdere integriteitsschendingen bij
  sportclubs en bonden hebben geleid tot de nodige uitspraken van het Instituut Sportrechtspraak (ISR), het
  onafhankelijke tuchtrechtelijke orgaan van de meeste
  Nederlandse sportbonden. Zo heeft recentelijk de
  Tuchtcommissie van het ISR de voormalig technisch directeur van Ajax, Marc Overmars, voor twee jaar geschorst (waarvan één jaar voorwaardelijk) voor het versturen van seksueel getinte berichten aan een vrouwelijke collega.1 Ajax had een anonieme melding daarover
  ontvangen van een medewerkster binnen haar kantoororganisatie. Ondanks dat de medewerkster zelf niet verder wilde met de melding nadat Overmars was opgestapt, heeft Ajax de melding aan de aanklager van het
  ISR voorgelegd overeenkomstig de op haar rustende
  meldplicht, waarna er een onderzoek heeft plaatsgevonden en de tuchtcommissie uiteindelijk een sanctie heeft
  
  *
  
  1
  
  Mr. R.H.B. (Remco) Wortel is ondernemingsrecht- en sportrechtadvocaat
  bij Vissers Legal, werkzaam bij de KNVB als talentcoach Future Zuid O14
  en eerder werkzaam als jeugdtrainer bij de Willem II jeugdopleiding. Hij
  is onder andere in het bezit van een KNVB UEFA-B trainersdiploma. Mr.
  S.H. (Stef) van der Veldt is advocaat sport, gaming & gambling bij Vissers
  Legal en winnaar van de Scriptieprijs van de Vereniging voor Sport & Recht
  2022. Mr. M.P.W. (Martin) Bax is jurist sport-, en ondernemingsrecht bij
  Vissers Legal, auteur voor Sport & Strategie en lid van de Vereniging voor
  Sport & Recht.
  ISR (Kamer Seksuele Intimidatie) 16 november 2023, T 2023022/202375-08 (Overmars).
   doi: 10.5553/VSZ/277267382024004001001
  
  opgelegd.2 Het is echter zeer waarschijnlijk dat de meldster zelf geen lid was van de KNVB en daarmee formeel
  niet viel onder de reikwijdte van het tuchtrecht. Het betrof immers een medewerkster binnen de kantoororganisatie van Ajax. Men kan zich daarmee afvragen of deze
  kwestie überhaupt binnen de primaire doelstelling van
  het sporttuchtrecht valt.
  Los van bovenstaande casus lopen wij in onze praktijk
  ook vaak tegen kwesties aan die zijn aangekaart bij zowel het ISR als het Openbaar Ministerie en waarbij door
  beide onderzoek wordt gedaan. Echter gelden hierbij
  voor de onderzochte persoon in de hoedanigheid van lid
  andere regels en procedurele waarborgen dan in de hoedanigheid van verdachte. Medewerking aan het onderzoek van het ISR door het lid kan van negatieve invloed
  zijn op de positie en rechten van dit lid als verdachte in
  de parallelle strafrechtelijke procedure.
  Recente ontwikkelingen binnen de tuchtrechtspraak
  van het ISR roepen de vraag op wie er allemaal onder de
  reikwijdte van het sporttuchtrecht vallen, in welke hoedanigheid en hoe ver het tuchtrecht überhaupt reikt.
  Ook rijst hiermee de vraag in welke mate het tuchtrecht
  de betrokken partijen procesbescherming biedt, zoals de
  toepassing van enkele strafrechtelijke beginselen zoals
  onder meer het ne bis in idem- en het nemo tenetur-beginsel. Ten slotte beschouwen wij binnen dit speelveld
  de rol en doelmatigheid van het ISR.
  2
  
  ISR (Kamer Seksuele Intimidatie) 16 november 2023, T 2023022/202375-08, par. 7.3-7.4 (Overmars).
   VSZ 2024 | nr. 1
  
  1
  
  Dit artikel uit Voetbal- & Sportjuridische Zaken is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  In deze bijdrage wordt ingegaan op deze recente ontwikkelingen en wordt een kritische noot geplaatst bij de
  huidige organisatie van het sporttuchtrecht. Daarbij komen de volgende onderwerpen aan bod:
  – het fundamentele karakter van het tuchtrecht
  (par. 2);
  – de reikwijdte van de tuchtrechtspraak van het ISR
  (par. 3);
  – bescherming binnen de sportrechtspraak (par. 4);
  – conclusies en aanbevelingen (par. 5).
  2. Het tuchtrecht
  
  2
  
  Het tuchtrecht is een eeuwenoude manier van zelfregulering binnen een afgebakende groep van personen.3
  Reeds in het Romeinse rijk werden beroepsbeoefenaren
  tuchtrechtelijk gesanctioneerd als ze zich niet hielden
  aan de normen van de beroepsgroep. Het tuchtrecht is
  niet zonder meer van toepassing op iedereen, maar een
  persoon dient eerst toe te treden tot een groep die valt
  onder de reikwijdte van het tuchtrecht. Door middel van
  het tuchtrecht kan men dus disciplinaire maatregelen
  opleggen aan leden die zich niet houden aan de door de
  groep vastgestelde normen en regels. Tuchtrecht is
  daarmee in essentie normerend van aard. Zo ook sporttuchtrecht, dat in Nederland vooral ziet op regels binnen sportverenigingen.
  De binnen een vereniging geldende regels worden in beginsel vastgesteld door de leden zelf, hetzelfde geldt
  voor de binnen de vereniging uitgedragen normen en
  waarden. De leden kunnen daarmee, via de algemene ledenvergadering, invloed uitoefenen op de ontwikkeling
  van het interne recht waar de leden door worden gebonden.
   Het tuchtrecht ziet men vooral terug bij verenigingen
  (zoals sportbonden), maar ook beroepsgroepen zoals
  advocaten, notarissen, artsen, enzovoort, zijn onderworpen aan professionele tuchtrechtspraak. Binnen
  deze groepen gelden gedragscodes, reglementen en normen die tot doel hebben dat de leden zich aan bepaalde
  regels houden. Het tuchtrecht dient daarbij ter handhaving van deze regels. Indien leden (veelal gedelegeerd
  aan het bestuur van de vereniging/beroepsgroep of een
  tuchtrechtelijk aanklager) van mening zijn dat een lid
  zich niet heeft gehouden aan de geldende regels, kan
  het daartoe aangewezen tuchtorgaan worden verzocht
  een passende sanctie op te leggen. Het tuchtrecht is
  daarmee een vorm van interne rechtspleging ter handhaving van de door de leden vastgestelde regels en normen.
  In het Burgerlijk Wetboek kan men weinig terugvinden
  over het tuchtrecht, de wetgever heeft daarmee beoogd
  het tuchtrecht over te laten aan de leden zelf. In de
  praktijk wordt aangenomen dat het verenigingstuchtrecht statutair verankerd moet zijn. Daar de vereni3
  
  J. Soeharno, Een nieuw panopticon. Over het doel van het tuchtrecht, AA
  2016, afl. 7/8, p. 494-498.
   VSZ 2024 | nr. 1
  
  gingsstatuten van toepassing zijn op alle leden, is iedereen die toetreedt tot een vereniging automatisch onderworpen aan het tuchtrecht. Nadere regels omtrent de
  tuchtrechtspraak, zoals procedures, strafbepalingen en
  bevoegdheden van tuchtcommissies worden voorts
  vastgesteld in een tuchtreglement. Indien een lid handelt in strijd met het interne recht van de vereniging kan
  een statutair ingesteld tuchtorgaan sancties opleggen,
  zoals een berisping, geldboete, schorsing of als ultimum
  remedium een lid royeren. Gelet op het voorgaande en
  eerdere publicaties omtrent het sporttuchtrecht in
  ogenschouw nemende, kan men de volgende primaire
  doelstelling van het sporttuchtrecht destilleren: het via
  sanctionering handhaven van de zelf vastgestelde normen
  en regels binnen het verenigingsverband met als doel de bescherming van de integriteit van de sport en de leden.4
  
  3. Reikwijdte van het
  sporttuchtrecht
  Het verenigingstuchtrecht, waar ook het sporttuchtrecht onder valt, is dus verankerd in de statuten en nader uitgewerkt in de tuchtreglementen van de vereniging. In de hiernavolgende paragraaf lichten we toe dat
  de tuchtrechtspraak door vele sportbonden is ‘uitbesteed’ aan het ISR. In beginsel zijn het alleen de leden
  van de vereniging die aan het verenigingstuchtrecht gebonden zijn en voor overtredingen daarvan gestraft
  kunnen worden. De leden hebben (indirect) ook inspraak
  in de normen die door dit verenigingsrechtelijke tuchtrecht worden opgelegd. Zo wordt van binnenuit de normering geregeld en zo kan iedere vereniging haar eigen
  normatieve kader scheppen en handhaven via het verenigingstuchtrecht. Andersom geredeneerd kan de vereniging buiten het eigen verenigingsverband haar eigen
  normen niet zonder meer handhaven c.q. opleggen.
   Daarbuiten gelden namelijk ook weer afwijkende normatieve kaders. Dit betekent dan ook dat personen die
  geen lidmaatschapsverhouding hebben met de vereniging niet gebonden zijn aan het interne tuchtrecht. De
  vrijwillige onderwerping daargelaten. Hoewel sportbonden binnen het verenigingsrecht dus een aanzienlijke
  mate van beleidsvrijheid hebben om eigen regels vast te
  stellen en hun leden daaraan te onderwerpen, blijven
  sportbonden daarbij wel gebonden aan de grenzen van
  de Nederlandse wet- en regelgeving alsmede de dwingend opgelegde regelgeving van (inter)nationale sportbonden waaraan de betreffende bond onderworpen is.5
  De verschillende tuchtreglementen van het ISR richten
  zich dan ook voornamelijk, maar niet alleen, op de leden. Ook ‘aangeslotenen’ kunnen beklaagde zijn in een
  tuchtprocedure bij het ISR.6 Tot zover geen probleem,
  4
  5
  6
  
  R. Tamminga, Doen van het sporttuchtrecht: terug naar de oorsprong, VSZ
  2023/afl. 2, p. 51.
  Ibid., p. 47.
  Aangeslotenen zijn niet-leden of leden zonder stemrecht die krachtens
  statuten of reglementen van de sportbonden zijn onderworpen aan de
  
  doi: 10.5553/VSZ/277267382024004001001
  
  Dit artikel uit Voetbal- & Sportjuridische Zaken is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  nu zij zich vrijwillig, bijvoorbeeld bij overeenkomst, bij
  de sportbond aansluiten en aan het sporttuchtrecht onderwerpen. Daarmee wordt de fundamentele reikwijdte
  van het tuchtrecht door het ISR uitgebreid, doch ligt
  hier een acceptatie door de aangeslotene aan ten grondslag.
   3.1 Verhouding vereniging, sportbond en ISR
  Het ISR is in 2003 opgericht als een overkoepelend
  tuchtrechtelijk orgaan voor meerdere sportbonden, met
  als doel om op een onafhankelijke wijze bij te dragen
  aan een veilig en eerlijk sportklimaat.7 Met name de
  kleinere sportbonden misten de vereiste kennis en capaciteit om een goed functionerend stelsel van tuchtrechtspraak te organiseren. Om deze last weg te halen
  bij de bonden en het niveau van de sportrechtspraak te
  verhogen en te harmoniseren, is het ISR opgericht als
  onafhankelijk sporttuchtrechtorgaan. Inmiddels hebben tachtig sportbonden, zowel groot als klein, zich
  aangesloten voor verschillende vormen van tuchtrechtspraak. Een bond kan ervoor kiezen om slechts een deel
  van de tuchtrechtspraak, zoals seksuele intimidatie en/
  of doping, uit te besteden aan het ISR, maar kan ook de
  gehele tuchtrechtspraak, waaronder het algemeen
  tuchtrecht, onderbrengen bij het ISR.
  Omdat het verenigingstuchtrecht, in beginsel, alleen
  van toepassing is op leden, moet het ISR toetreden tot
  de rechtsorde van de aangesloten sportbonden. Dit
  wordt bewerkstelligd door in de statuten van een aan te
  sluiten bond het ISR als een verenigingsrechtelijk
  (tuchtrecht)orgaan te benoemen,8 waardoor de positie
  van het ISR, alsmede de toepasselijkheid van zijn tuchtreglementen, statutair is verankerd. Als gevolg van de
  gelaagde verenigingsstructuur die wij in Nederland kennen, worden individuele leden daardoor onderworpen
  aan de tuchtrechtspraak van het ISR.9
  De tuchtrechtspraak van het ISR ligt daarmee wat verder
  verwijderd van de individuele leden, nu deze niet meer
  wordt uitgeoefend door de vereniging waar men zelf lid
  van is, maar wordt uitbesteed aan een externe organisatie. Individuele leden kunnen daarmee weinig tot geen
  invloed meer uitoefenen op de inhoud van de tuchtreglementen, noch ruchtbaarheid geven aan de binnen
  de vereniging geldende normatieve omgangsvormen.
   Hoewel het mogelijk is om de specifieke normen en
  waarden van een bepaalde sportbond via het ISR in
  stand te houden, artikel 3 lid 1 sub a van het Algemeen
  Tuchtreglement bepaalt immers dat iedere overtreding
  van een bepaling in de statuten en reglementen van de
  sportbond een overtreding van het Algemeen Tuchtreglement oplevert, is het de vraag hoe vaak dit gebeurt en
  hoe deze specifieke normen worden beoordeeld door het
  ISR. Een vastomlijnd beoordelingskader hiervoor bestaat namelijk niet. Immers, de algemene regels die in
  de ISR-reglementen staan, zijn wel voor de gehele sport
  
  7
  8
  9
  
  sporttuchtrechtspraak (zie bijvoorbeeld art. 2 lid 2 ISR Tuchtreglement
  Seksuele Intimidatie).
  www.isr.nl/over-isr.
  Zie bijvoorbeeld art. 4 lid 1 onder d KNGU Statuten.
  Tamminga 2023, p. 48.
  doi: 10.5553/VSZ/277267382024004001001
  
  gelijk en ook de invulling van de open normen uit
  sport-specifieke regelingen gebeurt bij het ISR. Men kan
  dus de vraag stellen in hoeverre het uitbesteden van het
  verenigingstuchtrecht aan een overkoepelend extern
  orgaan past binnen het fundamentele karakter van de
  tuchtrechtspraak binnen verenigingen, nu deze, zoals
  gezegd, juist vaak specifieke normen en gebruiken die
  voortvloeien uit het doel van de vereniging en beïnvloed
  worden door de tijd en/of traditie. In zijn algemeenheid
  menen wij dat het ISR een positieve bijdrage heeft op
  het tuchtrechtelijke kader en het niveau van de tuchtrechtspraak in Nederland, maar dat er aandacht zou
  kunnen zijn voor ruimte en/of invloed van de individuele leden op de specifieke normering van ieders vereniging, binnen de kaders waarbinnen de tuchtcommissies
  oordelen. Dat geldt in mindere mate voor de onderdelen
  doping en matchfixing en in grotere mate voor de onderdelen seksuele intimidatie en, als het gaat om ongewenst gedrag, algemeen tuchtrecht.
   3.2 Niet-leden
  Hoewel de tuchtrechtspraak van het ISR dus vooral van
  toepassing is op leden, kunnen er door de huidige uitbreiding van de reikwijdte situaties ontstaan waarbij
  een slachtoffer geen lid is van een bij het ISR aangesloten sportbond, maar toch betrokken wordt in een tuchtrechtelijke procedure, omdat de dader wel lid is van de
  sportbond. Ook bepaalde niet-leden van een sportbond
  kunnen namelijk onder de bescherming van het tuchtrecht vallen. Voor toepassing van het Reglement Seksuele Intimidatie is voldoende dat de seksuele intimidatie
  enig verband houdt met de sport of dat er een risico bestaat voor de orde en/of veiligheid van één of meer leden
  van de sportbond.10
  De vraag is of dat wenselijk is. Een slachtoffer dat lid is
  van een bij het ISR aangesloten bond, kan tot medewerking in een tuchtprocedure worden gedwongen.11 Bij
  een niet-lid is dat niet mogelijk, want hij of zij valt niet
  onder de reikwijdte van het tuchtrecht en kan derhalve
  niet worden gedwongen tot medewerking aan de tuchtrechtelijke procedure. Het tuchtrecht kent daarnaast
  geen reflexwerking om ook niet-leden c.q. aangeslotenen te sanctioneren onder het tuchtrecht, hetgeen kan
  meespelen in de beoordeling van een valse tuchtrechtelijke melding. Hierdoor kan het onderzoek van de aanklager aanzienlijk worden bemoeilijkt. Dat leidt tot onbevredigende resultaten van tuchtprocedures, waarin
  beklaagden beschadigd worden door grove beschuldigingen, maar vervolgens wel (gedeeltelijk) worden vrijgesproken omdat de slachtoffers en getuigen niets met
  de zaak willen doen of beklaagden worden gesanctioneerd zonder dat hieraan een grondig onderzoek ten
  grondslag heeft gelegen omdat de vermeende slachtoffers weigeren medewerking te verlenen.
  10
  11
  
  Zie art. 5 lid 4 ISR Tuchtreglement Seksuele Intimidatie.
  Zie bijvoorbeeld art. 22 lid 6 ISR Tuchtreglement Seksuele Intimidatie.
   VSZ 2024 | nr. 1
  
  3
  
  Dit artikel uit Voetbal- & Sportjuridische Zaken is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  Een ander probleem dat kan ontstaan, is dat een buitenstaander een valse aangifte doet,12 waarvoor hij of zij
  vervolgens niet tuchtrechtelijk gestraft kan worden,
  omdat alleen leden en aangeslotenen gestraft kunnen
  worden.13 Doordat niet-leden niet tuchtrechtelijk gestraft kunnen worden voor het doen van een valse aangifte, gaat er bovendien geen preventieve werking uit
  van dit verbod ten aanzien van niet-leden. Het doen van
  een valse aangifte als niet-lid is namelijk geen strafrechtelijk delict zoals bedoeld in artikel 188 van het
  Wetboek van Strafrecht. Niet-leden zullen dus minder
  drempels zien om een valse melding te maken. Dit terwijl in de uitspraak in de zaak-Overmars niet-leden wel
  een bepaalde mate van bescherming onder het tuchtrecht lijkt te worden toegedicht doordat Overmars
  tuchtrechtelijk wordt gesanctioneerd voor gedragingen
  jegens personen die formeel buiten de reikwijdte van
  het tuchtrecht vallen. De reikwijdte van het huidige
  sporttuchtrecht lijkt hiermee een hiaat te bevatten
  waardoor de rechtsbescherming van beschuldigden in
  het gedrang komt.
   4
  
  3.3 Anonieme meldingen
  De tuchtreglementen van het ISR staan het doen van
  anonieme meldingen en het starten van een tuchtprocedure naar aanleiding van anonieme meldingen toe.14
  Evenals meldingen door niet-leden, leveren anonieme
  meldingen de nodige problemen op. Naast dat in zo’n
  geval niet (goed) gecontroleerd kan worden of de melder
  lid is van de sportbond, bemoeilijkt het de verdediging
  van de beklaagde aanzienlijk. De Tuchtcommissie van
  het ISR gaat hier dan ook terecht heel terughoudend
  mee om. In de zaak-Overmars waren er meerdere vrouwen met wie Overmars seksueel grensoverschrijdend
  contact zou hebben gehad. De identiteit van deze vrouwen was echter, in tegenstelling tot de eerste meldster,
  niet bekend bij Overmars. Dit stond een adequate verdediging van Overmars en een goede beoordeling door de
  Tuchtcommissie in de weg.
   De identiteit van de eerste meldster was bij Overmars
  wel bekend, maar bij de aanklager en de Tuchtcommissie niet. Dit stond uiteindelijk een veroordeling niet in
  de weg omdat Overmars de juistheid van de klachten al
  erkend had in een gesprek met zijn werkgever, maar het
  bemoeilijkte het onderzoek wel aanzienlijk en staat ook
  in de weg aan een onafhankelijke beoordeling door de
  Tuchtcommissie. De aanklager en de Tuchtcommissie
  kunnen anonieme melders namelijk niet benaderen
  voor het stellen van nadere vragen. Door met anonieme
  meldingen te werken, bestaat daarom het gevaar dat de
  beklaagde een procedure aan zijn broek krijgt met alle
  mogelijke gevolgen van dien zonder dat de aanklacht
  uiteindelijk bewezen wordt. Hierbij dient in ogenschouw
  genomen te worden dat de sportbranche evident meer
  
  media-aandacht krijgt dan andere sectoren. Een aanklacht heeft zeer vervelende en serieuze publieke gevolgen voor de beklaagde, zonder dat er enig onderzoek is
  gedaan of een veroordeling heeft plaatsgevonden. Trial
  by (social) media is vaak het geval, terwijl sporttuchtrecht nu juist een interne aangelegenheid is van de vereniging en niet van de ‘reguliere maatschappij’.
   Zeker in de context van seksuele intimidatie zijn anonieme meldingen zeer problematisch, nu de bewijslevering vaak voor een groot deel van het slachtoffer afhankelijk is. Vaak zijn er geen andere getuigen en kan alleen
  het slachtoffer verklaren over hoe hij of zij de gedragingen van de beklaagde ervaren heeft. Zo stelt Overmars
  dat er bij zijn gedragingen sprake was van wederkerigheid en vrijwilligheid. De aanklager kan dit vervolgens
  niet verifiëren bij de meldster, omdat haar identiteit niet
  bekend is bij het ISR. De Tuchtcommissie oordeelt dat
  uit het feit dat de meldster een melding heeft gedaan bij
  Ajax, kan worden afgeleid dat er geen sprake is geweest
  van wederkerigheid.15 Wij vinden dit nogal een snelle
  conclusie. Er zijn meer redenen te bedenken waarom iemand op een later moment een melding doet, terwijl de
  gedraging oorspronkelijk wederkerig was. In het geval
  van Overmars speelde dit overigens verder geen rol, omdat de vraag of er sprake was van wederkerigheid geen
  onderdeel was van de beoordeling van de bepaling die
  hij heeft overtreden.16 In zijn algemeenheid is dit wel
  problematisch, omdat uit een melding niet afgeleid kan
  worden of de beklaagde een gedraging ten tijde van die
  gedraging ook als niet-wederkerig en niet-vrijwillig had
  moeten beoordelen. Hierin ontbreekt het dus wederom
  aan een vastomlijnd beoordelingskader hoe men binnen
  het sporttuchtrecht met soortgelijke delicate kwesties
  dient om te springen, waarbij de gerechtvaardigde belangen van zowel de melder(s) als de beschuldigde voldoende worden gewaarborgd.
   3.4 Meldplicht
  Leden van bij het ISR aangesloten bonden hebben een
  meldplicht op het gebied van seksuele intimidatie.17 Zij
  moeten iedere overtreding melden bij het bestuur van
  hun vereniging, tenzij dit in redelijkheid in de gegeven
  omstandigheden niet van het desbetreffende lid verwacht mag worden. Welke situaties onder die uitzondering vallen, maken de reglementen niet duidelijk. Ook
  hierbij is een verwijzing naar de zaak Overmars op zijn
  plaats. De meldster gaf immers aan behalve het ontslag
  van Overmars geen verdere gevolgen aan haar melding
  te willen verbinden. Omdat voor bestuursleden een dergelijke ‘redelijkheidsuitzondering’ echter niet bestaat,
  moesten de overige bestuursleden van Ajax, zodra zij
  bekend waren met de melding en ondanks de wens van
  de meldster, wel naar het ISR stappen.18 Zouden zij niet
  15
  
  12
  
  13
  14
  
  Zie bijvoorbeeld art. 14 lid 14 ISR Tuchtreglement Seksuele Intimidatie;
  art. 12 lid 1 ISR Tuchtreglement Algemeen Tuchtrecht; art. 15 lid 3 ISR
  Tuchtreglement Matchfixing.
  Zie bijvoorbeeld art. 1 lid 5 ISR Tuchtreglement Seksuele Intimidatie.
  Zie bijvoorbeeld art. 3 lid 6 en 9 lid 2 ISR Tuchtreglement Seksuele Inti­
  midatie.
  VSZ 2024 | nr. 1
  
  16
  
  17
  18
  
  ISR (Kamer Seksuele Intimidatie) 16 november 2023, T 2023022/202375-08 (Overmars).
  Art. 6 lid 10 ISR Tuchtreglement Seksuele Intimidatie: ‘De begeleider ont­
  houdt zich van seksueel getinte intimiteiten via welke communicatiemid­
  delen dan ook.’
  Art. 3 lid 1 ISR Tuchtreglement Seksuele Intimidatie.
  Ibid.
   doi: 10.5553/VSZ/277267382024004001001
  
  Dit artikel uit Voetbal- & Sportjuridische Zaken is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  voldoen aan hun meldplicht, dan is dat een overtreding
  van het tuchtreglement. In een dergelijke situatie bevindt een vereniging zich dus in een spagaat tussen aan
  de ene kant de belangen van het slachtoffer (tevens medewerker) en aan de andere kant de verplichtingen van
  de vereniging. De redelijkheidsuitzondering ook voor
  het bestuur laten gelden en die verduidelijken zou daarvoor een oplossing kunnen bieden.
  Toch is het, met de primaire doelstellingen van het
  tuchtrecht in het achterhoofd, naar onze mening niet
  onredelijk dat de vereniging op basis van de reglementen uiteindelijk een melding moet maken. Het bredere
  belang en de integriteit van de sport is daarmee namelijk gediend. Om leden van andere verenigingen te beschermen tegen het gedrag van de beklaagde is nodig
  dat deze (voorwaardelijk) geschorst wordt. Zou het bij
  een ontslag blijven, dan kunnen beklaagden als Overmars zo weer aan de slag bij een andere club. FIFA heeft
  om dergelijke praktijken te voorkomen ook een meldplicht voor nationale bonden in het leven geroepen. Zij
  moeten ernstige overtredingen melden bij de FIFA Disciplinary Committee. KNVB heeft inzake Overmars inmiddels zo’n melding gedaan en de FIFA Disciplinary Committee heeft de schorsing overgenomen. Hierdoor heeft
  Overmars zijn werkzaamheden als technisch directeur
  van Royal Antwerp FC per direct moeten neerleggen.
   Dat betekent dat Overmars gedurende de schorsing ook
  niet meer in het buitenland mag werken. Uiteindelijk
  kan een anonieme melding van een meldster, die eigenlijk alleen het ontslag van haar leidinggevende wilde bewerkstelligen, uitmonden in een wereldwijd (tijdelijk)
  beroepsverbod voor deze leidinggevende. De vraag rijst
  dan of deze uitkomst de belangen van de meldster dient,
  een wereldwijd beroepsverbod proportioneel is en of er
  in het kader van dit genomen besluit door FIFA voldoende rechtsbescherming is geweest voor Overmars. Dit
  mede gezien vanuit het primaire doel van het tuchtrecht: het herstellen van rust, voorkomen van recidive
  en het creëren van een veilig sportklimaat. Sancties binnen het tuchtrecht zouden dan ook geënt moeten zijn
  op het bereiken van deze doelstelling, waarbij men zich
  kan afvragen of een wereldwijde schorsing daaraan bijdraagt.19
  
  4. Procesbescherming binnen
  het tuchtrecht
  Overmars is niet strafrechtelijk vervolgd voor zijn handelen. Bij meerdere en/of ingrijpende overtredingen van
  tuchtreglementen, zeker rondom seksuele Intimidatie,
  is gelijktijdige strafrechtelijke vervolging echter een situatie die wij regelmatig in onze praktijk tegenkomen.
  Immers kunnen overtredingen van het Tuchtreglement
  Seksuele Intimidatie ook strafrechtelijk behandeld wor19
  
  J. Waal, S. Geurts, Y. Mol, T. Wilms & A. van Veldhuisen, Veilige en intege­
  re sport: wat is de rol van de sector, overheid en het tuchtrecht?, VSZ
  2023/afl. 2, p. 59.
   doi: 10.5553/VSZ/277267382024004001001
  
  den.20 De aanklager van het ISR kan een zaak overdragen
  aan het Openbaar Ministerie.21 Daarnaast kan de melder
  zowel een melding doen bij het ISR en aangifte doen bij
  de politie of het Openbaar Ministerie. De zaken en/of
  onderzoeken lopen in dat geval parallel. In een eerdere
  publicatie is de samenloop tussen het tucht- en strafrecht reeds aangekaart, waarbij de aanbeveling is gegeven om duidelijkere kaders te scheppen voor de verhouding tussen deze rechtsgebieden.22
  Evenwel worden in het tuchtrecht de belangen van beschuldigden voorbijgeschoten wanneer er sprake is van
  een parallelle procedure in het tucht- en strafrecht. De
  beklaagde is in een tuchtprocedure namelijk gehouden
  naar waarheid te verklaren, waar in het strafrecht het
  nemo tenetur-beginsel toepassing kent.23 Weigert de beklaagde mee te werken aan het onderzoek, dan is dat een
  overtreding van het tuchtreglement.24 Zo komt een beklaagde voor een dilemma te staan, want de beklaagde
  wil niet dat de verklaring uit de tuchtprocedure wordt
  gebruikt in de strafprocedure. Hetzelfde hebben wij ervaren bij gevraagde verklaringen tijdens onderzoeken
  van familieleden die tevens lid waren van de sportvereniging. Ook hier werd gesteld dat zij naar waarheid
  dienden te verklaren en er geen verschoningsrecht zou
  zijn, hetgeen wij betwisten. Het roept de vraag op of het
  beginsel van nemo tenetur, niemand kan gedwongen
  worden aan zijn eigen veroordeling mee te werken, en
  het in de wet vastgelegde verschoningsrecht (art. 219
  Sv), doorwerkt in de sporttuchtprocedure. Wij menen
  dat dit het geval zou moeten zijn om de belangen van
  een beschuldigde voldoende te waarborgen.
   4.1 Artikel 6 EVRM
  Los van het voorgaande is in artikel 6 EVRM het recht op
  een eerlijk proces vastgelegd. Dit recht is ook van toepassing op sporttuchtprocedures en omvat verschillende deelrechten, zoals het nemo tenetur-beginsel. Een
  vooronderzoek, zoals het onderzoek van de aanklager
  van het ISR naar aanleiding van een klacht, valt ook onder de reikwijdte van dit recht. Per soort procedure moet
  worden bepaald welke deelrechten van toepassing zijn
  op die procedure. Beklaagden in procedures met betrekking tot een ‘criminal charge’ genieten grotere bescherming dan beklaagden in andere procedures. Tuchtprocedures worden door het EHRM over het algemeen niet
  als een ‘criminal’ procedure beschouwd. Het EHRM heeft
  dat naar aanleiding van een aantal CAS-zaken al eens
  bevestigd, zelfs als het gaat om dopingzaken bij het
  CAS.25 De Tuchtcommissie van het ISR beschouwde de
  aanzeggingsbrief van de aanklager in 2021 echter wel
  als ‘criminal charge’.26 De Commissie van Beroep van het
  20
  21
  22
  23
  24
  25
  26
  
  Art. 8 lid 6 ISR Tuchtreglement Seksuele Intimidatie.
  Zie bijvoorbeeld art. 9 lid 5 sub d ISR Tuchtreglement Seksuele Intimida­
  tie.
  Waal e.a. 2023, p. 59.
  Zie bijvoorbeeld art. 19 lid 6 ISR Tuchtreglement Seksuele Intimidatie.
  Zie bijvoorbeeld art. 8 lid 1 ISR Tuchtreglement Seksuele Intimidatie.
  EHRM 2 oktober 2018, ECLI:CE:ECHR:2018:1002JUD004057510 (Mutu
  & Pechstein/Zwitserland).
  Tuchtcommissie ISR 14 april 2022, T 2021015/2021-33-06, par. 5.10.
   VSZ 2024 | nr. 1
  
  5
  
  Dit artikel uit Voetbal- & Sportjuridische Zaken is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  ISR zag in een andere Algemene Tuchtprocedure uit
  2023 juist weer geen ‘criminal charge’.27 Het EHRM beschouwt beroepsmatige tuchtprocedures als civiele procedures. Het is de vraag hoe de tuchtprocedure onder
  het Tuchtreglement Seksuele Intimidatie gezien moet
  worden, maar waarschijnlijk is dit ook geen strafvervolging, zelfs niet als de geschonden norm overlap heeft
  met een strafrechtelijke norm.28 Dit houdt in dat in beginsel geen beroep gedaan kan worden op het nemo
  tenetur-beginsel, omdat dat alleen bescherming biedt
  bij een ‘criminal charge’.
  Uit een uitspraak van het CAS blijkt echter dat het nemo
  tenetur-beginsel mogelijk toch een rol kan spelen in de
  sporttuchtprocedure. Tot een inhoudelijke beoordeling
  van die rol kwam het echter niet, omdat het bestaan of
  de dreiging van strafrechtelijke vervolging in die procedure niet werd aangetoond. In zijn algemeenheid oordeelt het CAS dat rechten die een strafrechtelijk vervolgde verdachte bezit, niet rechtstreeks van toepassing
  zijn op een tuchtprocedure binnen het private verenigingsrecht. Soms kan het echter wel zo zijn dat het nemo
  tenetur-beginsel wel indirecte werking heeft binnen het
  sporttuchtrecht. Het panel overweegt hierover:29
  ‘[…] the danger that the result of […] cooperation in
  fact-finding may at a later point trigger a criminal proceeding is – per se – not a valid justification to invoke the
  privilege of self-incrimination. However, whether the
  same applies in a case where there are concurrent disciplinary and criminal proceedings, appears debatable.
   This is even more so where it is obvious that the sports
  organisation will pass on the information obtained to
  the public authorities which have opened proceedings
  against the same individual in the same matter.’
  
  6
  
  Dit gevaar is op gelijke wijze aanwezig in de tuchtprocedure bij het ISR, nu de aanklager zijn onderzoek kan
  overdragen aan het Openbaar Ministerie.30 Mogelijk kan
  een beklaagde zich in het geval dat hij mogelijk ook een
  strafrechtelijk delict heeft begaan dus onthouden van
  het geven van een verklaring die voor hem belastend is.
  4.2 Gebruik verklaring in strafprocedure
  Naast de vraag of een beklaagde zich kan onthouden van
  het afleggen van een verklaring, kan men ook de vraag
  stellen of een wel gegeven verklaring vervolgens in een
  strafprocedure gebruikt kan worden. Volgens de Hoge
  Raad is voor de vraag of in zo’n geval het nemo tenetur-beginsel is geschonden, beslissend of het gebruik in
  een strafzaak van een in een document vervatte verklaring van de verdachte zijn recht om te zwijgen, en daarmee zijn recht om zichzelf niet te belasten, van zijn betekenis zou ontdoen.
  27
  28
  29
  30
  
  Commissie van Beroep ISR 14 augustus 2023, B 2022012/2022-33-07,
  par. 5.2.3.
  P. Ölçer, Eerlijk proces en tuchtrechtelijke procedures, AA 2016, afl. 7/8,
  p. 506-525.
  CAS 27 juli 2018, 2017/A/5003 (Jérôme Valcke v. FIFA); zie ook CAS
  14 juni 2023, 2022/A/8651 (Edgars Gauračs v. UEFA), par. 137, p. 140-142.
  Zie bijvoorbeeld art. 9 lid 5 sub d ISR Tuchtreglement Seksuele Intimida­
  tie.
  VSZ 2024 | nr. 1
  
  Het antwoord op deze vraag hangt af van de aard van de
  in het document vervatte verklaring, waarbij de omstandigheid dat de verdachte de verklaring zelf heeft vervaardigd, niet beslissend is.31 Het moet dan wel om een
  daadwerkelijk belastende verklaring gaan.
   De daaropvolgende vraag is wat er gebeurt als de verklaring van de beklaagde in een uitspraak van het ISR terechtkomt en die uitspraak (weliswaar geanonimiseerd)
  online wordt gepubliceerd. Als we de lijn uit het arrest
  van de Hoge Raad doortrekken, is er wel sprake van een
  verklaring van de verdachte die de verdachte in het
  strafproces belast en zo zijn recht om zichzelf niet te
  belasten inhoudsloos maakt. Op basis daarvan zou te
  beargumenteren zijn, dat het inbrengen van zo’n verklaring van de beklaagde niet toelaatbaar is, maar geheel
  zeker is dat allerminst.
  4.3 Rechtsbescherming ten opzichte van
  beroepstuchtrecht
  Binnen het huidige sporttuchtrecht kan dus de rechtsbescherming van betrokken partijen in het gedrang komen, met name wanneer het tuchtrecht andere rechtsgebieden zoals het strafrecht doorkruist. Waar een beschuldigde in het tuchtrecht verplicht is om volledig en
  naar waarheid te verklaren, hoeft men in het strafrecht
  geen medewerking te verlenen aan de eigen veroordeling. Maar ook op andere vlakken kan men vraagtekens
  zetten bij de huidige rechtsbescherming binnen het
  sporttuchtrecht. Met name de discussie rondom verjaringstermijnen speelt hierbij een belangrijke rol.
  Naar aanleiding van de integriteitscrisis binnen de
  turnsport heeft het ISR in 2020 een nieuw algemeen
  tuchtreglement geïntroduceerd. Naast een aanzienlijke
  uitbreiding van de lijst met strafbare bepalingen was het
  loslaten van de eerdere verjaringstermijn van vijf maanden de meest in het oog springende wijziging.32 Daarnaast werd het tuchtreglement met terugwerkende
  kracht van toepassing verklaard.33 De onderlinge samenhang van deze reglementaire wijzigingen noopt tot
  de conclusie dat de rechtsbescherming, met name gestoeld op de rechtszekerheid van beschuldigden binnen
  het sporttuchtrecht, aanzienlijk is aangetast.
   Sindsdien hebben beschuldigden zich moeten verweren
  tegen beschuldigingen gebaseerd op gedragingen van
  ruim 25 jaar oud.34 Dit terwijl juist volgens de rechtsverwerkingsgedachte de ratio van een verjaringstermijn
  samenhangt met twee gevolgen van verwijtbaar stilzitten: (1) de bewijspositie van de beschuldigde verslechtert en (2) de beschuldigde wordt met psychologische
  onzekerheid en nadelige gevolgen geconfronteerd. Verjaringstermijnen bestaan aldus om de rechtszekerheid,
  een fundamenteel rechtsbeginsel, voor de betrokkenen
  te beschermen. Omdat het sporttuchtrecht, net zoals
  andere vormen van het tuchtrecht, is gebonden aan
  
  31
  32
  33
  34
  
  HR 21 december 2010, ECLI:NL:HR:2010:BL0666, r.o. 4.3.
  Zie art. 9 lid 9 Algemeen Tuchtreglement ISR 2015.
  Art. 2 lid 1 Algemeen Tuchtreglement ISR 2020.
  Zie o.a. Tuchtcommissie ISR 16 november 2022, T2021019/2021-33-10.
  doi: 10.5553/VSZ/277267382024004001001
  
  Dit artikel uit Voetbal- & Sportjuridische Zaken is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  deze rechtsbeginselen, is de rechtszekerheid dus niet
  gebaat bij het weglaten van verjaringstermijnen.
  Dat verjaringstermijnen een fundamenteel onderdeel
  zijn van de rechtszekerheid, blijkt ook wanneer men
  rechtsvergelijking maakt met het tuchtrecht van beroepsbeoefenaren.
   Artikel 22 lid 1 sub b Wet Tuchtrechtspraak Accountants:
  ‘Een ieder kan bij een vermoeden van handelen of
  nalaten:
  b. als bedoeld in artikel 42, eerste lid, van de Wet op
  het accountantsberoep door een accountant. binnen
  drie jaar nadat klager heeft geconstateerd of redelijkerwijs heeft kunnen constateren dat het handelen of
  nalaten in strijd is met het bij of krachtens de Wet
  toezicht accountantsorganisaties of de Wet op het
  accountantsberoep bepaalde of met het belang van
  een goede uitoefening van het accountantsberoep,
  door middel van een klaagschrift een klacht indienen
  bij de accountantskamer. De accountantskamer
  neemt de klacht niet in behandeling indien tussen
  het moment van het handelen of nalaten en het moment van indiening van de klacht een periode van zes
  jaar is verstreken.’
  Artikel 46g lid 1 sub a Advocatenwet:
  ‘Een klacht wordt door de voorzitter van de raad van
  discipline niet-ontvankelijk verklaard:
  a. indien het klaagschrift wordt ingediend na verloop
  van drie jaren na de dag waarop de klager heeft kennisgenomen of redelijkerwijs kennis heeft kunnen
  nemen van het handelen of nalaten van de advocaat
  waarop de klacht betrekking heeft.’
  
  bescherming van beschuldigden in het huidige sporttuchtrecht voldoende wordt gewaarborgd.
   Ten slotte is van belang dat tuchtrechtspraak nu juist
  normerend van aard is en feitelijk een weergave is van
  de normen van de gesloten groep in een tijdsgeest. Door
  hier als extern tuchtorgaan retrospectief over te gaan
  oordelen, is het gevaar aanwezig dat er afbreuk gedaan
  wordt aan de rechtszekerheid en bescherming van het
  beklaagde lid. Dit te meer daar het ISR ex nunc het huidige normatieve kader toepast op gedragingen uit het
  verleden. Door het gebrek aan een reglementaire omlijning van het normatieve beoordelingskader van de
  tuchtcommissies, wordt afbreuk gedaan aan de rechtszekerheid van beschuldigden binnen het tuchtrecht. Gezien de normatieve aard van het tuchtrecht, zou juist
  een verankering van een ex tunc beoordelingskader voor
  de hand liggen. Hoewel de tuchtcommissie van het ISR
  in een enkele uitspraak blijk heeft gegeven van het normatieve karakter van het tuchtrecht,35 leidt een dergelijke uitspraak nog altijd tot negatieve en tevens onomkeerbare gevolgen voor de beschuldigde.
  4.4 Verenigde Staten
  We maken ter vergelijking een (zeer) korte analyse van
  een enigszins vergelijkbaar orgaan als het ISR in de Verenigde Staten. Het US Center for Safe Sports, dat vanaf
  2020 op basis van een federaal besluit gecontroleerd en
  gesubsidieerd wordt door de Amerikaanse overheid (het
  Congres) en door het Congres, het Amerikaanse Olympisch Comité en de National Governing Bodies (NGB’s)
  erkend wordt als de Safe Sport organisatie in de US met
  veel autonome bevoegdheden. Waar het ISR een externe
  tuchtcommissie is van de sportvereniging, is het US
  Center for Safe Sports volledig autonoom.
   ‘The U.S. Center for SafeSport (Center) is recognized by
  the United States Congress, the United States Olympic
  & Paralympic Committee (USOPC), and the National
  Governing Bodies (NGBs) as the official Safe Sport organization for all Olympic, Paralympic, Pan American and
  Para Pan American sports in the United States.’36
  
  Artikel 11 lid 3 Reglement Tuchtzaken Nederlandse
  Orde van Belastingadviseurs:
  ‘Klachten ingediend na verloop van tien jaren na afloop van het jaar waarin het gewraakte handelen of
  nalaten heeft plaatsgevonden, worden niet in behandeling genomen. Op basis van vaste rechtspraak van
  het NOB verjaren klachten na verloop van drie jaar
  indien er geen gegronde redenen zijn waarom de
  klacht niet eerder had kunnen worden ingediend.’
  Hoewel de verjaringstermijn van zes maanden uit het
  voormalige algemeen tuchtreglement erg kort was,
  strookt het volledig verwijderen van een verjaringstermijn niet met de fundamentele rechtsbeginselen waaraan het tuchtrecht zich dient te conformeren. Het aan
  de verwijdering van de verjaringstermijn ten grondslag
  liggende doel dat sporters die tuchtrechtelijk verwijtbaar handelen willen melden, dit vaak pas na verloop
  van tijd doen, kan ook worden gediend met een verlenging van de destijds vastgelegde termijn. Hiermee zouden zowel de belangen van melders als beschuldigden
  voldoende gewaarborgd zijn. Ook in het licht van het
  reeds decennialang bestaande tuchtrecht van verschillende beroepsgroepen valt niet in te zien hoe de rechtsdoi: 10.5553/VSZ/277267382024004001001
  
  Dit naar aanleiding van de Larry Nassar-affaire:
  ‘(…) To amend the Ted Stevens Olympic and Amateur
  Sports Act to provide for congressional oversight of the
  board of directors of the United States Olympic and Paralympic Committee and to protect amateur athletes
  from emotional, physical, and sexual abuse, and for
  other purposes…’37
  De Ted Stevens Olympic and Amateur Sports Act geeft het
  Amerikaanse Olympisch Comité het monopolie over de
  organisatie, controle en ontwikkeling van Olympische
  
  35
  36
  37
  
  Ibid.
   US Center for Safe Sports, Safesport Code for the U.S. Olympic and Para­
  lympic Movement, effective 1 April 2023, section I.
  US Congress Bill S. 2230, Empowering Olympic, Paralympic, and Amateur
  Athletes Act of 2020.
  VSZ 2024 | nr. 1
  
  7
  
  Dit artikel uit Voetbal- & Sportjuridische Zaken is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  sporten en hieraan gelieerde amateursporten binnen
  het Olympisch en Paralympisch kader.
  Geconcludeerd kan worden dat in vergelijking met Nederland de structuur in de VS wat meer gefragmenteerd
  is, wat wellicht het gevolg is van het ontbreken van een
  verenigingsstructuur zoals wij die kennen in Nederland.
  Het belangrijkste tucht- en sanctiereglement van het US
  Center for Safe Sports is hierdoor gekoppeld aan het
  Amerikaanse Olympisch Comité en daarbij aangenomen
  door de amateur sportbonden (NGB’s) met uitzondering
  van de profbonden (NBA, NFL, MLB, etc.) waarbij de
  teams in private eigendom zijn en op basis van een
  licentie deelnemen aan een profcompetitie. Voorts valt
  ook de NCAA, de overkoepelende organisatie van de
  College sports, buiten de reikwijdte van het US Center for
  Safe Sports. De NGB’s hebben een eigen tuchtreglement,
  maar hebben het reglement van US Center for Safe Sports,
  de ‘Safe Sports Code’, geïntegreerd in hun organisatie.
  De NGB’s behandelen zelfstandig de eigen kwesties die
  vallen binnen de kaders van ieders sport, waarbij het US
  Center for Safe Sports toezicht houdt op de naleving van
  de procedurele vereisten door de NGB’s.
   8
  
  Het US Center for Safe Sports behandelt daarentegen volledig autonoom alle gevallen van (mogelijk) grensoverschrijdend gedrag zoals omschreven in sectie IV. A van
  de Safesport Code waarbij eenieder dit kan melden en/of
  verplicht is te melden afhankelijk van de functie. Het
  oordeel over grensoverschrijdend gedrag wordt na hoor
  en wederhoor uitgesproken door een arbiter, die wordt
  aangesteld door partijen of een specifiek orgaan, the
  Arbitration body.38 De arbiter kan getuigen horen onder
  ede, hetgeen bij het ISR niet kan.39 In strijd met de waarheid verklaren, kan dus strafrechtelijke consequenties
  hebben. Dit waarborgt de kwaliteit van tuchtrechtelijke
  getuigenverklaringen en waarborgt daarmee de rechtsbescherming van de beschuldigde. Het oordeel van de
  arbiter is voorts finaal en beroep is niet mogelijk.
  Uitgangspunt na de Larry Nasser-affaire is een gecentraliseerde organisatie die de bevoegdheid heeft alle gevallen van grensoverschrijdend gedrag te onderzoeken
  en beoogt primair een veilige omgeving te creëren voor
  sporters in de US. Zij onderzoekt niet alleen, maar geeft
  ook veel cursussen en gaat de dialoog aan om cultuur en
  gedragsverandering te stimuleren.
  Wat opvalt is het feit dat het Amerikaanse Olympisch
  Comité niet alleen bestaansrecht heeft op basis van de
  wet, maar wordt gecontroleerd door het Amerikaanse
  Congres door middel van een commissie.40 In Nederland
  zou dit wellicht schuren met artikel 8 van de Grondwet,
  de grondwettelijke vrijheid van vereniging. Al kan de
  Nederlandse overheid bijvoorbeeld via de subsidiestructuur uiteraard wel invloed uitoefenen. Daarnaast is van
  belang dat het tuchtreglement van het US Center for Safe
  38
  39
  40
  
  US Center for Safe Sports, Safesport Code for the U.S. Olympic and Para­
  lympic Movement, effective 1 April 2023, section XIV.
  Ibid.
  US Congress Bill S. 2230, Empowering Olympic, Paralympic, and Amateur
  Athletes Act of 2020, section 8.
   VSZ 2024 | nr. 1
  
  Sports de Safe Sports Code een directe koppeling kent
  met het strafrecht en als gevolg hiervan een directe samenwerking met het Openbaar Ministerie om zaken
  over te nemen en verder te onderzoeken. Hierdoor is er
  meer onderzoekskracht en zijn er meer bevoegdheden
  om grote en ingewikkelde zaken aan te pakken. Juist dit
  is een punt van kritiek geweest op het ISR in de diverse
  turntuchtkwesties. De onderzoeken waren van een laag
  niveau en het ISR is niet ingericht op dergelijke grote
  zaken.
  5. Conclusies en aanbevelingen
  Wij constateren dat door de ontwikkelingen binnen het
  sporttuchtrecht en de positie van het ISR, het ISR zijn
  doel soms voorbijschiet. Dit is mogelijk het gevolg van
  de brede reikwijdte waarbinnen het ISR dient te opereren maar ook het gebrek aan een specifieke normering
  van de gedrags- en omgangsnormen binnen verschillende verenigingen, daar waar het tuchtrecht juist normerend van aard dient te zijn voor de individuele vereniging/groep met inachtneming van de tijdsgeest. Het gevolg hiervan is dat de procesbescherming van de
  beklaagde uit het oog verloren wordt, terwijl de impact
  op zowel de beklaagde als de melder groot is.
  5.1 Specifieke karakter (top)sport
  Zoals reeds aangehaald dient het tuchtrecht ter codificering van de binnen de vereniging geldende normen,
  maar aangezien normen veranderen met de tijd is het
  tuchtrecht dynamisch. Iets wat tien tot twintig jaar geleden als normaal of acceptabel gedrag werd beschouwd,
  is mogelijk vandaag de dag niet meer wenselijk voor een
  deel of de meerderheid van een groep. Neem bijvoorbeeld de traditionele ontgroeningen binnen studentenverenigingen. Naar aanleiding van maatschappelijke
  veranderingen zijn deze drastisch aangepast, dit terwijl
  de ontgroeningen door de studenten toentertijd als normaal werden beschouwd. Voortschrijdend inzicht en
  maatschappelijke druk hebben geleid tot aanpassing
  van de normen binnen deze studentenverenigingen.
   Echter zou het retrospectief toepassen van de huidige
  norm op gedragingen in het verleden leiden tot onbevredigende resultaten. Men moet er derhalve ook binnen het sporttuchtrecht voor waken dat men tuchtrechtelijke verwijten blijft beoordelen binnen de toenmalige
  normatieve kaders.
  Om tegemoet te komen aan dit dynamische karakter bevatten tuchtreglementen veel open normen, aan de
  hand waarvan gedragingen van leden worden beoordeeld langs de lat van de binnen de vereniging geldende
  normen en binnen de desbetreffende tijdsgeest.
  Deze open normen worden door het ISR echter op basis
  van algemene normen beoordeeld en niet op basis van
  de mores binnen de specifieke groep of tijdsgeest.
  In het ISR-tuchtreglement is ongewenst gedrag als open
  norm omschreven. ‘Ongewenst gedrag betreft elke vorm
  van ongewenst etc. (…)’. De vragen die dan opkomen,
  
  doi: 10.5553/VSZ/277267382024004001001
  
  Dit artikel uit Voetbal- & Sportjuridische Zaken is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  zijn: Wat is ongewenst als tuchtrechtelijke norm en voor
  wie? Binnen welke soort sport? Binnen welke tijdsgeest?
  Binnen welk niveau van beoefening van de sport? Recreatieve sport? Topsport? Immers, in topsport moet een
  atleet door specifieke en zware training steeds op het
  hoogste niveau de juiste keuzes maken en handelingen
  in perfectie kunnen uitvoeren onder moeilijke omstandigheden en onder de hoogste interne en externe druk
  op (vaak) het hoogste tempo. Onvergelijkbaar dus met
  de vereisten die aan de gemiddelde persoon worden gesteld in de reguliere maatschappij.
   Artikel 4 ISR Tuchtreglement kent de volgende bepaling: ‘(…) Alle verbale handelingen van een persoon
  waarbij een persoon wordt lastiggevallen (…)’. In dat kader is het volgende citaat van Ton Boot (Coach van de
  Eeuw) relevant:
  ‘Waar de buitenwacht denkt dat ik een speler aan het
  afbranden ben, probeer ik ’m alleen maar beter te
  maken. Het is juist een positief proces.’41
  Het is logisch om zorgvuldig om te gaan met dit retrospectieve karakter, het specifieke karakter van een sport
  en het niveau waarop deze sport wordt uitgeoefend. Het
  is de vraag of het ISR hiertoe steeds in staat is in zijn
  huidige opzet.
  5.2 Turntuchtzaken
  Dat het voorgaande van belang is, blijkt onder meer uit
  sommige uitkomsten uit het rapport ‘Ongelijke leggers’.
  In dit rapport werd ‘grensoverschrijdend gedrag’ door de
  onderzoekers als volgt gedefinieerd:42
  ‘Elke vorm van verbaal, non-verbaal of fysiek gedrag
  met een (al dan niet seksuele) connotatie (duiding)
  dat als doel of gevolg heeft dat de waardigheid van de
  persoon wordt aangetast, in het bijzonder wanneer
  een gewelddadige, manipulatieve, bedreigende, vijandige, beledigende, vernederende, of kwetsende situatie wordt gecreëerd.’
  Onder die definitie geeft twee derde van de 282 onderzochte oud-sporters aan te maken te hebben gehad met
  grensoverschrijdend gedrag. Bij veel oud-sporters bleek
  dat jaren later, nadat men gestopt is met topsport, er terugkijkend op die periode een andere mening is gevormd
  over de gebeurtenissen en de legitimiteit van de heersende norm. Echter een overgroot deel van de sporters,
  circa 75% tot 80%, keek positief terug op het turnverleden. Ze gaven aan dat het turnen een positieve invloed
  had op de ontwikkeling van het doorzettingsvermogen
  en de discipline. Tenslotte was het algeheel cijfer overwegend tussen 7 en 9.
  