text: RECHTEN & PLICHTEN
  
  Mondkapjes en
  ­medische verklaringen:
  wat mag?
  Hoe gaat u om met een patiënt die vraagt om een verklaring dat hij
  of zij geen mondkapje kan dragen?
  
  O
  
  p dit moment is het dragen van een chirurgisch mondmasker bijna nergens meer
  verplicht, maar mogelijk krijgen we hier in de nabije
  toekomst weer mee te maken, ter voorkoming van
  verdere verspreiding van het coronavirus. Voor de
  meeste mensen is dat geen probleem, maar wellicht
  heeft u eerder ook al patiënten gezien die aangaven dat
  het dragen van een mondkapje voor hen niet mogelijk
  is, bijvoorbeeld omdat ze ervan gaan hyperventileren
  of een paniekaanval krijgen. Er zijn zelfs al organisaties die pasjes verstrekken aan mensen die om
  medische redenen geen mondmasker denken te
  kunnen dragen.
  Richtlijn KNMG
  Stel dat een patiënt u als behandelaar vraagt om een
  verklaring te schrijven dat hij of zij geen mondkapjes
  kan dragen, hoe dient u daar dan mee om te gaan?
  Voor artsen heeft de KNMG een duidelijke richtlijn
  voor dit soort situaties opgesteld en deze richtlijn is
  ook goed bruikbaar voor andere gezondheidszorgprofessionals. De richtlijn is hierin duidelijk: ‘Als behandelend arts mag je geen geneeskundige verklaring
  afgeven over eigen patiënten.’ Geneeskundige
  verklaringen geven bijvoorbeeld aan of iemand kan
  werken, naar school kan, of wel of niet mag reizen. Een
  oordeel over het kunnen dragen van een mondkapje
  valt daar ook onder. Een geneeskundige verklaring
  mag alleen worden afgegeven door een onafhankelijke
  arts.
   Belangenconflict
  De eigen behandelaar van een patiënt mag wel
  feitelijke informatie verstrekken over de diagnose en
  behandeling. In een verklaring schrijven dat iemand een
  paniekstoornis heeft en wordt behandeld met CGT mag
  dus wel, maar daarbij mag de behandelaar geen
  inschatting maken of de patiënt daardoor geen
  mondkapje kan dragen. De gedachte hierachter is dat er
  anders een belangenconflict zou kunnen ontstaan tussen
  het geven van een objectief oordeel en het behouden
  van een goede behandelrelatie. Niemand wil graag een
  negatief oordeel over zijn of haar eigen patiënt geven.
  Zeker voor het dragen van mondkapjes is dit relevant.
  Er zijn namelijk maar zeer weinig medische redenen
  waarom iemand géén mondkapje zou kunnen dragen,
  onder vrijwel alle omstandigheden is dit wel mogelijk.
  Meegaan in de angst
  Meegaan in de angst van de patiënt dat het dragen
  van een mondkapje niet zou kunnen, kan de behandeling zelfs tegenwerken, want eigenlijk is dat een vorm
  van vermijding. Alleen op uitdrukkelijk verzoek van de
  patiënt zou ik een verklaring met de gestelde diagnose
  en behandeling schrijven. Verwijzen naar een onafhankelijke collega voor een oordeel over mondkapjes zou ik
  zoveel mogelijk achterwege laten, ook gezien de kosten
  die dit voor patiënten met zich meebrengt (een dergelijk
  onderzoek wordt immers niet vergoed). Beter lijkt me
  om de ervaren angst te adresseren met bijvoorbeeld een
  CGT-of EMDR behandeling.
  •
  
  34 • 2/22
  
  Diederik
  de Rooy
  is psychiater en
  jurist. Hij is
  verbonden aan
  Transparant in
  Leiden.
  RECHTEN & PLICHTEN
  
  Een nieuw
  kwaliteitsstatuut,
  wat verandert er?
  Op 1 juli moet iedere vrijgevestigde gz-psycholoog en ggz-instelling een
  kwaliteitsstatuut hebben ingericht.
   H
  
  Joep
  Duijzings
  is advocaat bij
  Eldermans|Geerts
  
  et nieuwe kwaliteitsstatuut maakt onderscheid
  tussen de indicerende en coördinerende
  regiebehandelaar. Onder ‘indiceren’ wordt verstaan:
  het in beeld brengen van de hulpvraag, diagnostiek en
  het opstellen en zo nodig vernieuwen van een behandelplan (op hoofdlijnen). Verder wordt de indicerende
  regiebehandelaar betrokken bij reflectiemomenten en
  bij ingrijpende problemen en wijzigingen tijdens de
  behandeling.
  ‘Coördineren’ omvat onder andere de afstemming en
  coördinatie van de zorg tussen de betrokken zorgverleners, het waar nodig nader uitwerken en/of bijstellen
  van het behandelplan en het evalueren van en reflecteren op de behandeling en begeleiding. Het idee is dat
  deze verschillende rollen door verschillende zorgverleners worden vervuld, maar het is niet uitgesloten dat
  één zorgverlener meerdere taken op zich neemt.
  Indeling op complexiteit zorgaanbod
  Nieuw is ook de indeling van de complexiteit van
  situaties. Daar waar het ‘oude’ kwaliteitsstatuut een
  onderscheid maakt tussen basis en specialistische ggz,
  wordt in het nieuwe kwaliteitsstatuut met vier categorieën van complexiteit gewerkt, aangeduid met de letters A
  tot en met D. Bepalend voor de indeling is de complexiteit van het zorgaanbod en de problematiek.
  Wie mag wat?
  Het kwaliteitsstatuut bevat een tabel waarin per
  complexiteitscategorie wordt omschreven welke eisen er
  
  •
  
  worden gesteld aan de indicerend en coördinerend
  regiebehandelaar. Anders dan voor het oude kwaliteitsstatuut, is voor het nieuwe kwaliteitsstatuut niet meer
  relevant of de zorg wordt verleend door een vrijgevestigde zorgverlener of door een instelling.
   Afgaande op de huidige informatie mogen
  gz-psychologen in de ‘lichtste’ categorie (A) zowel
  indicerend als coördinerend regiebehandelaar zijn,
  maar in categorie B (hoogcomplexe problematiek, maar
  een laagcomplex zorgaanbod) alleen de coördinerende
  rol op zich nemen. In de categorieën C (hoogcomplexe
  problematiek en een hoogcomplex zorgaanbod) en D
  (crisis) is voor hen in het geheel geen regierol weggelegd. Ter vergelijking: klinisch (neuro)psychologen zijn
  in de nieuwe systematiek bevoegd voor alle rollen.
  Beperking rol gz-psycholoog?
  Vanuit het veld klinken geluiden dat de rol van de
  gz-psycholoog beperkt wordt. Of dat klopt, zal op
  termijn moeten blijken. In 2022 geldt namelijk de
  ‘Veldafspraak Tijdelijke invulling regiebehandelaarschap
  in 2022’. De gz-psycholoog mag dan optreden als
  regiebehandelaar in de ‘basis ggz’ én gespecialiseerde ggz,
  mits in instellingsverband. Een eventuele beperking van
  de mogelijkheden lijkt in 2022 dus nog niet aan de orde.
  Bekendheid met de bovenstaande ontwikkelingen,
  wijzigingen en de eventuele consequenties voor uw
  eigen werkwijze is van belang, zodat daarin tijdig e.e.a.
  kan worden aangepast en er geen discussies kunnen
  ontstaan met zorgverzekeraars.
  35 • 2/22.
  