text: Toenanoe hi ninja na poelangia na; haatoe na na ana na,
  kawini ja. Taka hiwana na poelangia na: «koe wönja tau ' na
  laleaba nggoe», hiwana bana pani. Toenanoe hina paleawa ja
  na ana na palo'a .patoenja oehoe I H a d o e H i n a . Toenanoe
  bada taka ka, hiwana njoena I H a d o e H i n a : «ka nggara
  wami?» Taka da heama njoeda da tau kawini: «lo'a pangadaloe
  ja, wana nggamoe i a r a a , ' lo'a patoenja ja na oehoe, wana
  nggamoe i ama.» Taka na heama njoena I H a d o e H i n a : «ka
  nggara pawö a nda nggami ka?» Taka da heama njoeda da
  kawini: «ma ka nggara pawö moe!»
  Taka njoena I H a d o e H i n a na piti ha da oehoe, hina
  nggoeli ' ha da likoe karandi da. Toenanoe bana hala ka
  patangSroe ha, taka hina karandi pabeli ndja da oehoe noeda;
  taka hiwana: ngandi beli ha da oehoe.
  Taka da heama njoeda da kawini: mala ka. Toenanoe hida
  lakoe; bada taka ka la oema, hida nggoeli ha da karandi da
  da oehoe noeda; bada hala ka panggoeli ha hida tangaroe ha:
  amahoe rara djoea ha.
  Taka hiwSna njoena na poelangia na: «batoenanoe napa
  haromoe kata paleawa nja tau, kata patamanja la koeroeng.»
  Toenanoe bana paleawa nja ka tau hina lo'a njoena I Hadoe
  H i n a . Toenanoe bana lakoe ka, ba hïna na taka, dira matiki *
  bana toboeng; na patamanja la koeroeng hamang. Toenanoe
  bana hSla ka patamang la koeroeng, bana mandai ki ka nahoe,
  toenanoe beli na nja ka la oema na, na kareanja na papaha na.
   * k o e w ö n j a tau— ik zal hem een mensch, geven.
  Een vaste uitdrukking voor: ik zal hem een vrouw geven, n. 1. tau
  a n g o e — metgezel, dit t a u a n g o e wordt echter zoowel voor den ui an als
  voor de v r o u w gebruikt. Onjuist is dus wat b. v. iemand over Soemba.
  schreef: de positie der vrouw is uiterst laag, wat vooral blijkt uit den naam,
  welke men aan zijn vrouw geeft, n.l. t a u a n g o e , een mensch. dat er nog
  bijhoort of bijkomt. Hetzelfde zou men dus ook van de positie van den man
  kunnen verklaren !
  * w a n a n g g a m o e i a m a : - z e i d e vader van u.
  De datief wil niet alleen zeggen: aan iemand, tot iemand, maar ook:
  aangaande, in betrekking tot iemand.
  * n g g o e l i = losmaken, loswikkelen, ivan een touw, dat ergens om heen
  is gewonden. Voor 't losmaken van een knoop zegt men „wak ah o e".
  * d i r a m a t i k i .: „uitscheiden met opnoemen'', d.i. meer dan te zeggen
  is; verbazend veel.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
   195
  
  Toenanoe bana mandai ka, taka hi ninja na djawa; ' taka
  hiwana njoena I H a d o e H i n a : «ng&ndi i ja na tawoeroe nggoe,
  kau toenja mata * na, matembi kau toenja.»
  Toenanoe ngandi na nja ka na djawa. T&ka hoepapa bana
  toe ja ka la lima na, na japa ha da kambaniroe, da dedi ha
  amahoe rara; hamang da pati. Toenanoe hi ndena bihoe papabeli nja; na wönja tawoeroe hau, hiloe na.
  Toenanoe ba nde djè ja pa na tawoeroe, I H a d o e H i n a
  laloe handoeka ja na eti na: na mila beli ka; na mahoeroe na
  roedoeng, na lodoe, bana handoeka danja na tawoeroe na. *
  Toenanoe ba laloe handoeka ja na eti na na aja nggoe, wana
  I Mad a, hi lakoe na nja pawanda ja I Me'o. Taka I Me o
  na wanda ja I K a l a o e . Toenanoe pala da nja ka la hapapa
  tana; bada taka ka hida lakoe la hau oema hau oema; njoena
  I Me'o la koeroeng na tama loehoe, tama loehoe ndja hau oema
  hau oema; taka njoena I K a l a o e na koeti mara hau ndja da
  pati.
   Taka I K a k a lakoe na nja ka pahimboe hama na. Toenanoe
  bana taka ka la nge'a pataka na, hina hê ja la kapoeka ai.Taka na lodoe noena, djë ja na rapa poeroe da la pahoamba *
  da M e ' o R o e m b a . ' Toenanoe bada taka ka da M e ' o
  R o e m b a la pingi na na ai na pahê na I Kaka, njoena I Kaka
  na kapandi be ja la kapoeka ai. Toenanoe bada matoe ka da
  Me'o R o e m b a , taka hiwada: ka h a " nggiki nda ka, ha
  ngangoe nda nde h a ningoe, wê h a bokoel nde h a ningoe.
  ' djawa . v vreemdeling; iedere vreemdeling is een „djawa", terwijl
  dan zijn landaard er apart wordt bijgevoegd, b.v. djawa ba ra -witte
  vreemdeling; djawa arab — Arabier.
  ' mata —oog. Een steen, of iets anders, in een ring gezet, noemt men
  „mata".
  ' na handonka dïinja na t a w o e r o e na -hij was bedroefd over
  zijn ring.
  Een typisch gebruik van dangoe = met, en. (dangoe -f- ja=—danja.).
  * pahoamba " offerplaats in 't veld, bij den mond der rivieren. Men
  ofiert er aan den Marapoe tana.
  * Me'o Roemba —zijn een soort boschgeesten. Groote, zwaar behaarde
  gestalten. Als zij zich soms onder de menschen vertoonen zijn ze kenbaar
  aan hun witte tanden en doordat zij vreeselijk slokken, b.v. rijst met bord
  en nl.
  ha—-dit telkens ingevoegd ha is bewijs dat 't geesten zijn welke praten
  si geen menschen. Zoo spreekt ook b.v. I Apoe K a m i , welke in zoovele
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  verhalen optreedt.
   via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  196
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  Taka hi ninja hau na na ana mongoe, hiwana bana heama:
  djaka ndaningoe pangangoe, djaka ndaningoe wë, toendoe ngga
  njoengga. Taka hida toendoe nja; bada hala ka patoendoe nja,
  oehoe, wë, karambo'a, manoe, kamambi, woeroe bokoel, woeroe bahi ngganap ndaba.
  Toenanoe manahoe da nja ka, hoendjoe da nja ka; ba memi
  ka, hamajang da nja ka. Toenanoe bada hala ka pahamajang,
  da piti ha da wê, da hoaba mangoe he'au he'au ndja; oehoe
  la woerOeng, hoaba mangoe woeroe ndja.
  Toenanoe bada hala ka pangangoe, hiwana njoena na ama
  bokoel M e ' o R o e m b a : «ambi ha ngara ha ngarangoe mi
  hoedita la kapoeka ha ai, ha anakeada ha ngoerakoe h a mata;
  ha ninja na ha rapoe ha tana hoedita la kapoeka ha ai.»
  Toenanoe ba hala ka pawana, mahoeroe ndaba da nja ka.
  Toenanoe bada mahoeroe ka, taka njoena I K a k a hina
  poeroe ja hina piti ja na ana mongoe hina ngandi ja.
  Toenanoe bana taka ka la padoea ngarangia, hina hamboeroe
  nja haatoe na na tau, na madoekoe nimboe « k o a d j a roekoe». 'Toenanoe hiwana: «njoemoe na ana mongoe moe nggiki
  na?» «Djaka ndaningoe oehoe, djaka ndaningoe wë bokoel,
  oetoendoe nja, ka ngganap ndaba be a:»
  Taka na heama na madoekoe nimboe: «njoengga djaka koe
  lakoe papatamang, djèpa nde'a mbada lapahoe na, koe pangakoe nja, na meti be a.» Taka na heama njoena I Kaka:
  «djaka toena, mala kata pandjèpang». Toenanoe hida pandjèpang; na kë ja njoena I K a k a I KoSdja roekoe. Taka hina
  wönja ja na ana mongoe.
   Toenanoe paheawa da nja ka; bana marau ki ka hakoedoe,
  na mangSndi ana mongoe, taka njoena I Kaka hina pangakoe
  nja I K o a d j a r o e k o e ; meti na nja ka na mangandi ja na
  ana mongoe. Taka njoena I K a k a na piti beli ja na ana
  mongoe, meha na ha ka I K a k a , ana mongoe, I Koadja
  roekoe.
  Toenanoe hina ngandi nja ha na oemboe na; hiwana njoena
  I K a k a : «ha oemboe, djea ndja ka, ana mongoe, koadja
  roekoe ha ka, hama dedi na na tawoeroe.» Taka na heama
  njoena I H a d o e H i n a : «ndakoe bihoe, wana, djè ma ja badi
  na tawoeroe nggoe.»
  ' koadja r o e k o e = steker van't spoor. De lans immers wordt opgeheven
  naar 't spoor van 't wild, dat voorbijgegaan is, en de dood volgt.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
   197
  
  I M e ' o dangoe I K a l a o e bada himboe ja na tawoeroe,
  loepa da hoenggoe ma ja. Toenanoe bada hoenggoe ja ka,
  hida piti ja. Toenanoe beli da nja ka; bada taka ka la liboe
  moeroe, ' hi wana njoena I M e ' o : «mata kakoe kamang patoe
  ja la wu lima nggoe na tawoeroe.» Koe toe ja, wana doe ka
  lati, " taka hina kanaboe i na tawoeroe la liboe moeroe. Taka
  I K a l a o e hina roenoe nja, loepa na ita ma ja. Toenanoe bada
  taka ka la mara, taka hiwana I K a l a o e : «mata kakoe ngandi
  ja ka njoengga.»
  Taka I M e ' o : »nde'a, wana, mata kakoe ngandi ja ka
  njoengga.»
  Taka hina wönja ja; taka la waka tana, na panaboe ja i.
  Taka njoena I K a l a o e hina aki ja, na patoama ma nja wai,
  hina mangoe pa'ita ja. Toenanoe bana ita ja ka, hina hê
  ngandi ja; njoena I K a l a o e na mangandi ja.
  Toenanoe bana taka ka la I H a d o e H i n a , hina wönja ja
  na tawoeroe noena; woeloe beli na nja ka, hama toena kawai
  la kawoenga na. Bana toe ja ka la wö lima na, na japa na
  oema na, amahoe ndaba; da hinggi ki na, amahoe ndaba. Na
  woeloe ndjara, karambo'a, ata, matoe maningoe-ningoe nja.
  ' liboe m o e r o e = 't groene diep; de volle zee.
   * koe too j a , w a n a doe ka lïiti -ik doe hom aan, zou hij zoo zeggen,
  il.i. hij zou hem aandoen. Veel gobruiktc Soemb. constructie met w a n a . vlg.
  Soemb. Grammatica, pg. 62.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  198
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  IX. De R i n g.
  Aldus was vroeger 't begin er van; er waren twee jonge
  knapen; de naam van den een was I Had o e Hi n a ; de andere
  zijn jongere broeder heette I Ma da. Er was nu feest in een
  kampong en zij zeiden: welaan laat ons eens naar 't feest gaan
  kijken. Zij nu gingen; halverwege den weg gekomen, zeide I
  M a d a : «oudere broeder, er zijn adders daar aan de zijde van
  den weg, zij zullen wel dood gaan, door de hitte van de zon.»
  Toen zeide I H a d o e H i n a : «laat ons gaan en ze (met een
  houtje) oppikken en ze brengen in de koelte, in de schaduw;
  als ze leven, laat ze leven; als ze dood zijn, laat ze dood zijn.»
  Toen zij ze gelegd hadden in de schaduw, op vochtigen grond,
  gingen zij heen om 't feest te bezien.
   Toen zij juist weg gegaan waren, keerden die adders weer
  in 't leven terug. Ze gingen naar hun huis en vertelden 't aan
  hun vader; sprekende zeiden zij: «vader, wij zouden zeker gestorven zijn, doordat iemand ons sloeg ; er waren echter twee
  knapen, die namen ons op en legden ons in de schaduw, op
  vochtigen grond.» En hun vader antwoordde: -welaan kent gij
  ze niet?» Die knapen antwoordden: «wij kennen ze.» «Als dat
  zoo is, ga ze dan opwachten, opdat ze hier eens aankomen;
  sprekende zult gij zeggen: kom eens aan, zegt vader tot u. >
  En zij gingen hen opwachten ; de knapen van zooeven, die
  naar 't feest gingen kijken, keerden nu terug, en zij gingen
  aan om te zien de doode adders, waar zij ze neergelegd hadden;
  maar zij zagen ze niet meer en sprekende zeiden zij: waar
  zouden ze nu toch zijn, ze zullen nu wel leven. En de knapen,
  die op den uitkijk stonden, hoorden hen spreken. Zij gingen
  wederom en kwamen tegen de knapen, die op den uitkijk
  stonden. En de knapen, die hen opwachtten, zeiden: «wie zijt
  gij daar ginds ?> En de knapen, die terug kwamen van 't kijken
  naar 't feest, antwoordden: «wij», zeiden zij. «Kom toch aan
  in huis, zegt vader», zeiden de knapen, welke hen opwachtten.
  En zij die terugkwamen van 't kijken naar't feest, antwoordden:
  «ai ha, heeren, wij zijn bang om aan te gaan.» Maar de knapen
  die hen opwachtten, antwoordden; «neen, kom aan; als wij
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
   199
  
  gaan, laten wij dan vooraan loopen; als wij komen bij de
  deur-opening — omdat er een nijdige hond is, stap dan en
  treed in onze voetstappen, opdat de hond niet nijdig worde;
  die hond is zoo groot als de stam van een go'ang palm, en
  zijn naam is K a b o a t a. »
  Zij nu gingen en de knapen, die hen opgewacht hadden,
  zeiden: «wanneer wij straks aankomen, wanneer men u uw
  sirih geeft in een wit mandje, moet gij niet willen; een vuil
  mandje, moet gij niet willen ; op een bord , moet gij niet willen ;
  op een koperen schaal, moet gij niet willen; kijk naar een
  mandje opgeraapt van den grond en kauw daaruit sirih. Ik zal
  u geven oude mamoeli's, als hij dat tot u zegt, moet gij niet
  willen ; paarden , slaven, karbauwen , gouden kettingen , moet
  gij niet willen; antwoordende zult gij zeggen: alleenlijk de ring
  aan uw pink is onze begeerte, zult gij zeggen.»
  Toen zij aangekomen waren , zeiden de knapen , die opgewacht
  hadden : «• vader, de menschen, welke medelijden met ons hadden,
  zijn er.» En hun vader antwoordde: «geef hun sirih.» Men
  maakte alles voltallig: een wit mandje, een bord, een koperen
  schaal en een mandje opgeraapt van den grond. Maar hij nam
  't smerige mandje opgeraapt van den grond en kauwde er
  sirih uit.»
  Toen zij sirih gekauwd hadden, zeide de vader der knapen:
  «als gij 't niet geweest waart, heeren, die medelijden had met
  mijn kinderen, dan zouden zij wel gestorven zijn; ik zou geen
  nageslacht meer hebben gehad en zou gestorven zijn als een
  eenzame man; daarom zal ik u geven paarden, slaven, oude
  mamoeli's, gouden kettingen.» Maar die menschen antwoordden :
  «wij willen 't niet.»
  En de vader der knapen zeide: «welaan kiest, wat gij begeert.»
  En de menschen antwoordden: «alleenlijk is onze begeerte de
  ring aan uw pink, dien zult gij ons geven.»
  Maar de vader der knapen antwoordde: «ë, als dat zoo moet,
  dan zal ik er van sterven; als gij 't niet geweest waart, die
  medelijden had met mijn kinderen, dan zou ik geen nageslacht
  meer gehad hebben, als zij heelemaal gestorven waren; daar
  dit zoo is — neem hem dan maar.»
  En hij deed hem af en gaf hem dien ring. Toen hij dien
  gegeven had, gingen zij heen.  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  200
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  gouden palen; hij nam de open manden, de gesloten manden,
  ze werden van goud; zijn slimoet, zijn hoofddoek, 't werd
  allemaal goud.
  Er was nu een oom van hem; één kind had hij, een meisje.
  En zijn oom zeide: «ik zal mijn neef iemand (tot vrouw) geven,
  zeide hij sprekende. Zoo zond hij zijn dochter om wat rijst te
  brengen aan I H a d o e H i n a . Toen zij daar gekomen waren,
  zeide I H a d o e H i n a : «wat hebt gij te zeggen?» En die
  vrouwen antwoordden: «ga hem eens opzoeken, zeide vader van
  u, ga hem wat rijst brengen, zeide vader van u.» Toen antwoordde I H a d o e H i n a : «wat zal ik u dan geven?» En de
  vrouwen antwoordden: «alwat gij maar geven wilt.».
  I H a d o e H i n a nam nu de rijst en maakte los de touwtjes,
  waar 't mee gebonden was. Toen hij 't bekeken had, bond hij
  die rijst wederom dicht; en hij zeide: < breng de rijst maar
  terug».
  Toen antwoordden de vrouwen: 't is goed. En zij gingen heen;
  toen zij thuis gekomen waren, maakten zij los 't bindsel van
  de rijst; toen zij 't losgemaakt hadden, keken zij er in: 't was
  louter goud.
  Toen zeide zijn oom: «daar dit zoo is, zullen wij hem morgen
  iemand zenden, opdat wij hem doen trouwen».
  Toen men hem iemand gezonden had, ging I H a d o e Hina.
   Toen hij gegaan was en pas was aangekomen, siachttc men
  verbazend veel; toen hij trouwde, eveneens. Toen hij getrouwd
  was, en 't nu al een tijdje geduurd had, keerde hij naar zijn
  huis terug en nam zijn vrouw mede.
  Na verloop van langen tijd, was er eens een vreemdeling en
  I H a d o e H i n a zeide: «neem toch mijn ring en zet er een
  «oog» op, zet er een Engelsch pond op».
  De vreemdeling nam hem nu mee. Maar overzee, toen hij
  hem aan zijn vinger deed, greep hij vast de palen en zij werden
  goud; eveneens de kisten. En hij wilde hem niet teruggeven;
  hij gaf een anderen ring in de plaats.
  En daar deze niet meer was de ring, was I H a d o e Hina
  zeer bedroefd; hij werd weer arm; hij sliep des nachts en des
  daags, daar hij bedroefd was over zijn ring. Daar mijn oudere
  broeder zoo bedroefd is, zeide I M a d a , zoo ging hij heen en
  riep de K a t te hulp. En de K a t riep de Muis te hulp. Zij
  nu staken over naar 't land aan de overzijde; de K a t ging
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  201
  
  uit en in de kamers van elk huis; en de M u i s krabbelde tot
  in alle kisten één voor één.
  Ook de K a k a t o e ging zoeken een gelijke er van (van den ring).
   Toen hij gekomen was, waar hij komen wilde, klom hij in
  den top van een boom. En die dag was juist de tijd, waarop
  de Boschkatten naar de offerplaats kwamen.
  Toen de B o s c h g e e s t e n gekomen waren bij den boom, waar
  de K a k a t o e in geklommen was, verborg zich de K a k a t o e
  in den top. Toen de B o s c h g e e s t e n voltallig waren, zeiden
  zij: «hoe hebben wij 't, ons eten is er niet, een groot varken
  is er niet.»
  Er was nu een gong en die zeide antwoordende: als er geen
  eten is, als er geen varkens zijn, sla dan op mij. En zij sloegen
  er op; toen zij geslagen hadden: rijst, varkens, karbauwen,
  kippen , geiten , groote potten , ijzeren potten , alles was compleet.
  En zij kookten en zij slachtten; toen 't gaar was, ging men
  bidden. Toen men gebeden had, namen zij de varkens en ieder
  stak er één in zijn mond; de rijst in de potten, staken zij met
  pot en al in den mond. Toen zij gegeten hadden, zeide 't hoofd
  der B o s c h g e e s t e n : «gij moogt niet telkens opzien naar den
  top van den boom, knapen jong van oog; de M a r a po e t a n a is
  boven in den top. Toen hij dit gezegd had , gingen zij allen slapen.
   Toen zij nu sliepen, klom de K a k a t o e naar beneden en
  pakte de gong en nam die mee. Halverwege gekomen ontmoette
  hij een man, die lans «Steker» droeg. En hij zeide: «gij met
  uw gong, hoe is 't daarmee?» «Als er geen rijst is, als er geen
  groot varken is, moet gij er op slaan en dan is alles zoo maar
  compleet.»
  En hij, die de lans droeg, zeide: «ik, als ik ga jagen, al
  is ('t wild) ook al reeds voorbij gegaan, ik hef haar dreigend
  op en 't sterft zoo maar». En de K a k a t o e antwoordde: «als
  't zoo is, laten wij dan ruilen*. Zij nu ruilden; de K a k a t o e
  nam de « S t e k e r » . En hij gaf hem de gong. Zij gingen nu
  van elkaar; toen hij, die de gong droeg, een eindje weg was,
  hief de K a k a t o e dreigend den «Steker» tegen hem op; dood
  ging hij, die de gong droeg. En de K a k a t o e nam de gong
  weer terug; alleen in zijn bezit had de K a k a t o e nu, de gong
  en de «Steker».
  Hij bracht ze nu aan zijn heer, en de K a k a t o e zeide: «heer,
  deze hier, zijn de gong en de « S t e k e r » , van denzelfden oorDownloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  202
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
   sprong als de ring.» I H a d o e H i n a antwoordde: «ik wil ze
  niet, zeide hij, 't moet mijn ring zijn."
  De K a t en de M u i s zochten den ring, totdat zij hem
  vonden. Toen zij hem gevonden hadden, namen zij hem.
  En zij keerden terug; midden op zee gekomen, zeide de
  K a t : «laat ik eens probeeren den ring aan mijn vingers te doen».
  Hij wou hem er aan doen , maar daar viel de ring in zee. De
  Muis echter dook er naar, tot hij hem zag. Toen zij nu aan
  land waren gekomen, zeide de M u i s : «laat mij nu hem maar
  brengen.» Maar de K a t : neen, zeide hij, laat mij hem brengen.»
  En hij gaf 't hem ; maar bij een aardspleet gekomen , liet hij hem
  weer vallen. De Muis echter ging aan 't graven: hij deed 't
  tot aan 't water toe, toen pas zag hij hem. Toen hij hem gezien had, bracht hij hem naar boven; 't was de M u i s , die hem
  nu bracht.
  Toen men bij I H a d o e H i n a gekomen was, gaf men hem
  dien ring; wederom rijk werd hij, evenals vroeger de eerste
  maal.
  Toen hij hem aan zijn vinger gedaan had, greep hij zijn huis,
  't werd allemaal goud; zijn slimoets, allemaal goud. Hij werd
  rijk in paarden, karbauwen, slaven, van alles had hij.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE
  
  VERHALEN.
  203
  
  X. A n a M a n o e.
   Ninja haatoe na na tau, nde'oekoe mila ma ja; hinggi na-,
  tera na ndena toama ja; ' da maiiindja la lima na: doea ngioe
  dang * da bai manoe pa'ana; he'au he'au da ana da, pihoe
  ngioe da. La mbaroe na doekoe ha da bai manoe pa'ana, •" na
  ngandi ha la woaka; na maling ka na lakoe ja la koatak, na
  doekoe ha da bai manoe. Toe-toe ft na hau mbaroe hau maling
  nahoe bana doekoe ha da bai manoe.
  Toenanoe la mbaroe na piti ha da bai manoe hina doekoe
  ha. Taka la padoea ngarangi'a hina ita ha da koemboe lai, doea
  ngioe da, da pawitoe dangga angoe da, da pakiloeng-kiloeng.
  Taka njoena na madoekoe bai manoe hina bandjaloe ha da
  bai manoe, hina boeti ndja bada pawitoe. Toenanoe bana oela
  ja ka paboeti ndja hini piti ja na hoepoe tera na, na makarê,
  hina hira ja hina mara hakadipoe ndja he'au he'au, hiwana
  bana pani, bana ndoeha ndja ja na tera: «rongoe na, djaka
  oemboe kami, djaka ramboe kami, ambi pahanggang doe,
  paheawa wa.» Toenanoe hida paheawa; da koemboe lai lakoe
  da nja ka doeda; ndena pindja pange'a da. Taka njoena na
  madoekoe ha da bai manoe, hina piti ha da bai manoe hina
  doekoe ha.
  Toenanoe bana taka ka la woaka, na böwa ndja da manoe;
  lakoe na nja ka paboeta roemba. Toenanoe bana tama ka na
  lodoe hina lakoe ja la oema; bana taka ka la oema, na tangaroe ha da manoe, mbada tama da ka la katanga da.
  ' t e r a na n d e n a toftma j a = zijn hoofddoek bereikt hij niet; d. w. z.
  hij was niet in staat zijn noodige kleeren te koopen.
   't Verbum t o a m a wordt dikwijls in die beteekenis gebruikt = bereiken ,
  in staat zijn, tot stand kunnen brengen, bij machte zijn.
  * doea n g i o e d a n g = twee slechts. De nasaal ng schijnt hier de beteekenis van „slechts" te hebbon. Zoo zegt men ook: n i n d j a h a k o e d o e
  dang da loea ai = er waren slechts weinig aardvruchten.
  ham a m b o a l a j a n g b o k o e l o e na = 't was maar zoo groot als een
  mandje,
  didi j a n g = alleenlijk, slechts.
  * m a n o e p a ' a n a = kip met kuikens. Een typisch gebruik van 't
  praefix p a.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  204
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  Toenanoe hina r&pitoe ka; bana hala ka parapitoe ha hina
  kanöama hina doekoe ha da manoe na.
   Bana taka ka la padoe'a ngarangi'a, la nge'a pa'ita na ha
  kavvai da mapawoeï, toenanoe hina hamboeroe ha da doea da
  anakeada, anakeada mini ha. Toenanoe hiwada nja: «haoemboe
  neloea madoekoe bai manoe! bandjaloe ha kadiroe da bai
  manoe; mai i, wana i ama. Taka hina heama na madoekoe
  bai manoe: «ai ha, ndakoe bihoe; na japa a ha i doekoe
  me'o da manoe nggoe.» Taka da heama njoeda da anakeada:
  «djakau bandjaloe ha lai jehoe da manoe moe, ndaningoe a
  mapoetoe ha.»
  Toenanoe hina bandjaloe ha; lakoe karea da nja ka; taka
  hiwSda njoeda da anakeada: rongoe ja na papani ma njoema:
  tai djakau taka, djaka na wönggau pahapa moe i ama, amboe
  hapa ha da mangé'angoe la tanga mboala bara, hapa ni ha la
  tanga mboala papiti la tana, tanga mboala pawoeloe ahoe.»
  A'a, hiwana. «Djaka na karai nggau, i ama, hiw&danja, nggara
  pamboeha moe, djaka wana nggau, didi jang na ana manoe
  la jarang, ' wïmoe bau pani; patoekoe lomboe, djaka wana
  nggau, watoe ha; kanatar, djaka wana nggau, loeloe ana
  l a l o e ha; amahoe miting, djaka wana nggau, loeloe k a r o e
  k a p o e ' ha; ndjara, karambo'a, djaka wana nggau, amboe
  bihoe, djakau kë ha noeda, kahodoekoe ha, ngginggi ha; didi
  jang noena na papapeaka ma njoema, na ana manoe la jarang.
  Tai djaka ta taka la ngaroe pindoe, dili ma ha da roekoe ma,
  da dangoe da ahoe mbeni.»
  Taka njoena na tau na kikoenja na papani da da anakeada.
   Toenanoe bana taka ka hina wönja pahapa na; na tanga
  mboala bara ndena bihoe; na katoetoe ni ja na tanga mboala
  miri, na papiti la tana, hina hapa. Toenanoe bana hala ka
  pahapa, hiwana njoena na ama da da anakeada noe kawai:
  * j a r a n g = een offerrekje, aangebracht rechts boven de deuropening.
  Daar vertoeft gewoonlijk de Marapoe, nederdalend van zijn plaats boven
  in huis. Hier brengt mon zijn offers aan den Marapoe, bij 't bespreken van
  „zaken", waar hij dan zit als ongeziene getuige.
  * l o e l o e k a r o e k a p o e , ovenals l o e l o e a n a l a l o o zijn soorten van
  lianen.
  Wanneer de man, door begeerlijkheid gedreven, goud en beesten zou
  vragen, dan zou hij ze wel krijgen, maar straks zouden ze weer veranderd
  worden in nuttelooze voorwerpen.
  Met geschenken van geesten, moet men steeds zeer voorzichtig zijn!
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
   205
  
  «djaka nde djea kau lati, oemboe, mapaheawandja da ana
  nggoe, meti doe wiki da lati; djea batoenanoe, koe palohoe
  nggamoe; nggara pamboeha moe?»
  Taka na heama njoena na tau: «njoemoe badi, kakoe rongoe
  pakoe la ngaroe moe.» TSka hina peaka nja na ama da da
  anakeada: «koe wönggau patoekoe lomboe, kanatar, mamoeli,
  ndjara, karambo'a, ata.» Taka na heama njoena: «ndakoe
  bihoe ha noeda da papeaka moe.» Taka hina heama na ama
  da da anakeada: «mala, nggara ja na pamboeha eti moe;
  amboe mangadatoe.» Taka hiwana njoena na tau na mapaheawa
  ndja da anakeada: «na pamboeha eti nggoe, clicli jang na ana
  manoe noedita la jarang.» Taka hina heama na ama da da
  anakeada: «djaka toe ma na ka noe, oemboe, meti nggoe nja
  ka, ba djea ma ja ka na kalada nggangga nggoe, ' na pakarai moe.»
  Toenanoe hina piti nja ja na ana manoe noena, hina wönja
  ja. Toenanoe bana kê ja ka, hiwana njoena na tau na mapaheawang: «mata kakoe lakoe, oemboe!» Na heama na ama da
  da anakeada: «lakoe na lodoe jeana a, bata papoeloe dangoe;
  djaka talioe moe ka, meti ma doe nggoe nja i doekoe.»
  Toenanoe lakoe na nja ka na tau na papa pani na; * mandai
  ki ka hakoedoe, meti ma na nja na ama da da anakeada.
   Toenanoe bana iaka ka la woaka hina piti nja wataroe, hina
  toe nja; bana hala ka patoe nja wat&r, na piti nja vvai, na
  toe nja. Toenanoe bana hala ka patoe nja wai, hina boeta ha
  da roe ihi na dangoe da woeloe kin' na dangoe da woeloe
  kapa na, hina toe ha la mboala. Toenanoe bana hala ka paboeta ha hini piti ha da woeloe manoe noeda hina ngandi ha
  la hambeli oaka hina wéwaroe ndja. Bana hala ka pawéwaroe
  ndja, da dedi ha ndjara, karambo'a, kaniambi, wë. *
  ' na k a l a d a n g a n g g a nggoe-—dat is mijn strottenhoofd.
  't Kuiken is dus zijn .geconcentreerde" zielestof. Geeft hij 't weg, dan
  moet hij sterven. Evenals in een der sprookjes, waar 't „hart" van den
  reus in een ei is verborgen; breekt dat ei, dan storft de reus.
  vlg. verhaal IX, pag. 193.
  ' na t a u n a p a p a p a n i n a = do man, zijn mede-spreker.
  p a p a = de (andere) helft. Bij 't bespreken van een zaak, zijn er altijd
  vaste woordvoerders der beide partijen. De een noemt dan den ander zijn
  «papa p a n i " , zijn tegenpartij in 't spreken.
  ' De „geconcentreerde" zielestof van 't kuiken, bezielt dus nu andere
  dingen. Alles moet sterven of vergaan, maar de zielestof kan niet sterven,
  bezielt telkens op nieuw andere wezens en andere voorwerpen, in eeuwigdurende kringloop.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  206
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
   Toenanoe bana hala ka pawcwaroe ndja hawiang, hina ngandi
  ha la oema hawiang. Bana taka ka la oema hina wéwaroe ndja
  la talora, da dedi ha tau, ata, mamoeli, patoekoe lomboe;
  mboendaba na na ngganap ndaba, ndaningoe pamandjaka na.
  Toenanoe bana matoe ndaba ka, na ana manoe noena na
  meti ka. Bana meti ka hina piti nja hinggi komboe, na kawoehoekoe ja hina taninja; ' toe nja ihi ngaroena, na toboenja
  danga na, ndjara, karambo'a, wë, kamambi; na wau na tana.
  Toenanoe toera na nja ka paraing, maramba bokoeloe ja ka;
  hau maramba hau maramba tangara ndSba lai njoena.
  ' hina t a n i n j a = eu hij begroef hot (kuikon).
  Hij gf-eft aan 't kuiken een begrafenis als aan een mcnsch; stopt 't oen
  geldstuk in d(üi mond (i lii n g a r o e ) . slacht beesten tor begeleiding in 't
  hiernamaals (dïmga).
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  X. H e t
  
  207
  
  Kuiken.
  Er was eens een man, welke buitengewoon arm was; zijn
  slimoet, zijn hoofddoek bereikte hij niet; wat in zijn hand was:
  slechts twee hennen met kuikens; ieder had zeven kuikens.
  Des morgens droeg hij de hennen met kuikens en bracht ze
  naar den tuin; als 't avond was ging hij naar de kampong
  en droeg de hennen (terug). Zoo deed hij nu iederen morgen
  en iederen avond, dragende de hennen.
   Op zekeren morgen nam hij de hennen en droeg ze. Halverwege gekomen, zag hij twee hagedissen, welke elkander aan
  't bijten waren, zij rolden en rolden over elkaar En hij, die
  de hennen droeg, zette de hennen neer en keek naar hen,
  terwijl ze vochten. Toen hij er genoeg van had naar hen te
  kijken, nam hij een stukje van zijn hoofddoek, welke vol gaten
  was, en scheurde 't in tweeen en gaf elk (der hagedissen) ieder
  één stuk, en hij sprekende zeide hij, terwijl hij 't stukje goed
  naar hen toewierp: «hoort daar! hetzij gij heeren, hetzij gij
  dames zijt, zijt niet toornig op elkaar, gaat toch uit elkaar.»
  En zij gingen van elkaar; de hagedissen gingen heen, hij wist
  hun verblijfplaats niet. En hij, die de hennen droeg, nam de
  hennen op en droeg ze.
   Toen hij in den tuin gekomen was, maakte hij ('t mandje)
  open voor de kippen; en hij ging onkruid wieden. Toen de zon
  ondergegaan was, ging hij naar huis; bij 't huis gekomen, keek
  hij naar de kippen; zij waren reeds in hun mandje gegaan. Hij
  sloot 't dicht; toen hij 't dichtgedaan had, maakte hij zich
  klaar en droeg zijn kippen. Halverwege gekomen, op de plaats,
  waar hij zoo even hen had zien vechten, ontmoette hij twee
  knapen, jongelingen waren het. En zij zeiden tot hem: «o heer
  daar, die hennen draagt! zet de hennen eens even neer; kom
  toch, zegt vader.» Maar hij, die de hennen droeg, antwoordde:
  «ai ha, ik wil niet; een kat zal misschien mijn kippen grijpen.»
  En de knapen antwoordden: «als gij hier uw kippen neerzet,
  zal niemand ze oprapen.»
  En hij zette ze neer; zij gingen met hem mee; de knapen
  zeiden: «hoor onze woorden; als gij straks aankomt, en als
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  208
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
   vader u sirih geeft, kauw dan geen sirih van hetgeen is in een
  wit mandje, kauw sirih uit een mandje opgeraapt van den
  grond, een beschimmeld mandje.» Ja, zeide hij. «Als vader u
  vraagt, zeiden zij tot hem, naar uwe begeerte, als hij dat tot
  u zegt: alleenlijk 't kuiken op 't ofïerrekje, zult gij sprekende
  zeggen; oude mamoeli's, als hij 't u zegt, 't zullen steenen
  zijn; gouden kettingen, als hij 't u zegt, 't zullen boom-lianen
  zijn; koperen kettingen, als hij 't u zegt, het zullen boom-lianen
  zijn; paarden, karbauwen, als hij 't u zegt, moet gij niet
  willen; als gij die aanneemt, 't zullen mieren zijn en spinnen;
  alleenlijk wat wij gezegd hebben, 't kuiken op 't offerrekje.
   Als gij straks bij de deur-opening komt, treed dan in onze
  voetsporen, er zijn vele nijdige honden.»
  En de man volgde 't gesprokene door de knapen. Toen hij
  er gekomen was, gaf men hem zijn sirih ; 't witte mandje wilde
  hij niet; hij richtte zich naar 't vuile mandje, opgeraapt van
  den grond en kauwde sirih. Toen hij sirih gekauwd had, zeide
  de vader der knapen van zooeven: «als gij 't niet geweest was,
  heer, die mijn kinderen gescheiden had, zoo zouden zij zelf
  gestorven zijn, daarom, ik zal u een vergoeding betalen; wat
  is uwe begeerte?»
  En de man antwoordde: «dat moet gij (weten), ik zal wel
  luisteren naar uw mond.» En de vader der knapen sprak tot
  hem: «ik zal u geven oude mamoeli's, gouden kettingen, gewone mamoeli's, paarden, karbauwen, slaven.» Maar hij antwoordde: «ik wil niet datgene, wat gij opnoemt.» En de vader
  der knapen antwoordde: «welaan, wat is de wensch van uw
  hart; vrees niet.» En de man, die de knapen gescheiden had,
  zeide: «de begeerte van mijn hart is alleenlijk 't kuiken, daarboven op 't offerrekje.» Toen antwoordde de vader der knapen:
  «als dat zoo zijn moet, heer, dan zal ik sterven, want dat is
  mijn strottenhoofd, wat gij vraagt.»
  Vervolgens nam hij voor hem dat kuiken en gaf 't hem.
  Toen hij 't aangenomen had, zeide de man, die (hen) gescheiden had: «Laat ik heen gaan, heer!» De vader der knapen
  antwoordde: «ga dezen dag maar heen, daar wij nu met elkaar
  gesproken hebben; als gij pas zijt vertrokken, clan zal ik toch •
  sterven.»
  En de man, zijn mede-spreker, ging heen; na korten tijd
  stierf de vader der knapen.
   Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEËSCHE
  
  VËRïtALEN.
  209
  
  Toen hij in den tuin was gekomen, nam hij mais en gaf 't
  het (kuiken); toen hij 't mais had gegeven, haalde hij 't water
  en gaf 't het (kuiken). Toen hij 't water gegeven had, trok hij
  uit de veeren, de staartveeren en de vleugels van het (kuiken)
  en deed ze in een mand.
  Toen hij ze uitgetrokken had, nam hij die kippenveeren en
  bracht ze buiten de omheining en strooide ze uit.
  Toen hij ze uitgestrooid had, werden het paarden, karbauwen , geiten , varkens.
  Toen hij (zoo) een gedeelte had uitgestrooid, bracht hij 't
  andere gedeelte naar huis. Thuis gekomen, strooide hij ze uit
  op de open ruimte (voor 't huis), 't werden menschen, mamoeli's, oude mamoeli's; van alles was er compleet, er ontbrak niets.
  Toen alles zoo voltallig was, stierf het kuiken. Toen 't gestorven was, nam hij een gekleurde slimoet voor het (kuiken)
  wikkelde het er in en begroef het; hij deed 't «geld» in den
  mond, hij slachtte 't dooden-offers , paarden, karbauwen , varkens, geiten; de aarde stonk. Vervolgens stichtte hij een kampong, hij werd een groot vorst; alle vorsten gehoorzaamden
  allen aan hem.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  Dl. 68.
  14
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  210
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  XI. Pa ra ing M a d i t a.
   Toenanoe ninja hau na na paraing; ba hina na toera ja,
  laloe dangoe ha da oelaroe, oelaroe bokoeloe djoea. Toenanoe
  hiwana na tau: «djaka ndaningoe oelaroe na, na hamoe pakoe
  na na paraingoe jeana.»
  Taka hi ninja he'au na na oelSr, na pambeli ja tau, hiwana:
  «woeloe nja ka badi oema, djaka wamoe, toboenja karambo'a
  rara; lo'a pangadaloe ja na mange'ang la ngaroe mananga, na
  ratoe bokoel.»
  Taka hiwana na tau: «ndeta pinja, djaka nggara ratoe ja;
  ninja na ratoe, wamoe nda ka, nde pa'ita nja i tau na, nde
  pa'ita nja i oema na.» Taka na heama na oelaroe: »pa'aunja,
  hiwanggoe, pajépoe nja ba nde pa'ita nja tau na.»
  Toenanoe hina beli ja na tau la oema , hina lakoe pahimboe
  RcUaillDu'ci
  
  Idld,
  
  l'lcUlld
  
  LUl_u'd
  
  min
  
  *-»'tl
  
  >Jtx
  
  <:<-i et
  
  ^ai'm
  
  '
  
  ü/>tuV.
  Toenanoe ndena hoenggoe ndokoe; oela na nja ka, na palakoe *
  la hau paraing hau paraing. Taka hina beli ja la oema hina
  hili lo'a,* hiwana: «ndewa paraing pawoewang wiki moe!»
  Toenanoe hina pawoewang wiki na, hama toena na tau.
   Toenanoe bana ita ja ka, hiwana: «ndakoe hoenggoe karambo'a rara.» Taka hiwana na oelar: «djaka toenanoe ba ndau
  hoenggoe, oe mai kau, kau ngaïidi \vë dangoe kama'mbi, ba
  ndau toama •' ja na papeaka nggoe; djakau hala ka pahoendjoe,
  kau woeloe nja oema na; djakau hala ka pawoeloe nja oema
  na, kakoe peaka ndja da ahoe nggoe, kada pajilang dangoe
  njoengga, kakoe lakoe la hau kandjoSnga, kakoe pamacengoe *
  ningoe. Koe peaka nggau njoengga na hoeri na na paraingoe
  jeana; djaka madau moe nja: « m a d a u n g g o e n j a » , amboe
  wamoe — «na m a l a r a n a n g g o r o e n g g o e » , wamoe be
  ' ter a kaha = rood goed. Dit ka ha is een verbastering van Makassar,
  dat een Soembanees uitspreekt als Makaha.
  ' palakoe = van de eene kampong naar de andere kampong trekken, van
  landschap tot landschap.
  ' toama = vergelijk aanteekening 1 verhaal X.
  • pamacengoe =: zich in de schaduw ophouden (gelijk slangen bij voorkeur doen).
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOËMfiANËESCHË VERHALEN.
  •
  
  a*. Djakau hala ka pa'oenoeng wai: «djSka n g g o e ka»
  ftmboe wamoe — « n a p a t a i » , wamoe be ft.
  Djakau ngangoe, djakau mbihoe ka: «koe m b i h o e k a » ,
  amboe wamoe — «napa k a d i r o e » , wamoe; «koe m b i h o e
  ka», djaka wamoe bau hala pangangoe, na woendoe hani na
  na kamboe moe.
   Maweling la tehik, i j a n g , amboe wamoe — «ma la r a » ,
  wamoe. « M a l a r a » , djaka wamoe, na hamoe be; « i j a n g » ,
  djaka wamoe, ban tiki ndja tamoe da, da pambeli ha kataroe
  moeroe.
  Na m e h i n g — k a p o e , wimoe nja; na kapoe — h i h o e ,
  wamoe nja. K a p o e , djaka wamoe nja, na pambeli ja tana
  koemboer. Djea ja, hiwanggoe nggau, amboe maroambanja:
  hinggi komboe, amboe tinoeng lai jehoe; djakau tinoeng ka,
  da oelaroe da mareni, da woendjoeloe nggamoe; hinggi bara
  dangoe hinggi miting kau tinoeng. Hau ndaung amboe maroambanja pa'oehoe ' ja na paraing: wë mbalang dangoe manoe
  hoeratoe. Djaka ningoe mamai pabera kau, amboe na maka.»
  Toenanoe paheawa da nja ka; lakoe na nja ka la oema; na
  kanandi ma nja na papeaka na na oelaroe. Toenanoe hina
  woeloe nja oema na; bana hala ka pawoeloe nja oema na,
  hina pa'oehoe ja hau ndaung hau ndaung.
  Toenanoe hi ninja na Mahoe, na mamai pabera ja; bana
  taka ka la paraingoe noena, bana taka la pindoe, da kapatang
  da mata na mboendaba na na tau. Taka hina beli ja; bana
  beli ja, ndena pinja ngarangi'a na, na tama ja la oamang;
  bana tama ja ka la oamang, na napa ja oelaroe, na woendjoeloe nja, na pamboeta ma ja; ndaningoe haatoe mabeli.
  Toenanoe mahari ja, hiwana nja; na ngara na P a r a i
  M a d i t a.
  