text: Témoigner. Entre histoire et mémoire
  
  Revue pluridisciplinaire de la Fondation Auschwitz
  133 | 2021
  
  1918-1938 : La politisation de la musique en Europe
  
  Roman Sandgruber. “Hitlers Vater. Wie der Sohn zum
  Diktator wurde”
  Fabian Van Samang
  
  Édition électronique
  URL : https://journals.openedition.org/temoigner/10558
  DOI : 10.4000/temoigner.10558
  ISSN : 2506-6390
  Éditeur
  Éditions du Centre d'études et de documentation de l'ASBL Mémoire d'Auschwitz
  Édition imprimée
  Date de publication : 1 octobre 2021
  Pagination : 140-141
  ISBN : 978-2-930953-15-1
  ISSN : 2031-4183
  Référence électronique
  Fabian Van Samang, «Roman Sandgruber. “Hitlers Vater. Wie der Sohn zum Diktator wurde”», Témoigner.
  Entre histoire et mémoire [Online], 133 | 2021, Online op 25 février 2023, geraadpleegd op 28 février
  2023. URL: http://journals.openedition.org/temoigner/10558 ; DOI: https://doi.org/10.4000/temoigner.
  10558
  
  Ce document a été généré automatiquement le 28 février 2023.
  All rights reserved
  
  Roman Sandgruber. “Hitlers Vater. Wie der Sohn zum Diktator wurde”
  
  Roman Sandgruber. “Hitlers Vater.
  Wie der Sohn zum Diktator wurde”
  Fabian Van Samang
  
  RÉFÉRENCE
  Hitlers Vater. Wie der Sohn zum Diktator wurde
  Roman Sandgruber
  Roman Sandgruber. Hitlers Vater. Wie der Sohn zum Diktator wurde. Wenen en Graz: Styria
  Buchverlage, 2021, 303 p.
   Témoigner. Entre histoire et mémoire, 133 | 2021
  
  1
  
  Roman Sandgruber. “Hitlers Vater. Wie der Sohn zum Diktator wurde”
  
  Roman Sandgruber. “Hitlers Vater”
  
  1
  
  Tot dusver kwam Adolf Hitlers vader, Alois-Schickl‑gruber-Hitler, in de bekende
  Hitlerbiografieën naar voor als een enigmatisch personage. Een handvol geschreven
  bronnen, een getuigenis hier en daar, en vooral een sterk gekleurde levensschets in
  Mein Kampf onthulden niet meer dan enkele flarden van Alois’ levensloop – de
  Oostenrijkse tolbeambte met zijn duister familieverleden, de pijprokende en
  bierdrinkende rokkenjager, de rusteloze vader die door tirannieke vlagen werd
  geteisterd – waarbij de lezer de ontbrekende puzzelstukken zelf maar moest zien aan te
  vullen. Daar komt met Hitlers Vater. Wie der Sohn zum Diktator wurde, van de Oostenrijkse
  professor emeritus sociale geschiedenis Roman Sandgruber, een einde aan. Voor het
  eerst beschikken we over een levensbeschrijving, waarin Hitlers vader niet als het
  onderwerp van een fragmentarisch encyclopedie-artikel naar voor treedt, maar als een
  veelzijdig, gelaagd personage met een onmiskenbare invloed op de kinderen die hij
  grootbracht.
  2
  
  Aan de basis van het boek liggen 31 brieven (inclusief originele zegels en poststempels)
  van Alois Hitler, die in 2017 op een zolder in een Weense woning werden aangetroffen,
  en die door de achterkleindochter van de geadresseerde (Josef Radlegger) ter
  beschikking van de auteur werden gesteld. Daarnaast maakte Sandgruber gebruik van
  een pas ontdekt, en dus nooit eerder uitgegeven deel van het manuscript van August
  Kubizek, de 16-jarige muzikale knaap die Hitler eind 1904 in Linz leerde kennen en met
  wie hij in Wenen enkele maanden een kamer deelde. Voor het overige vlooide
  Sandgruber lokale Oostenrijkse kranten uit, speurde hij in archieven naar onbekend
  fotomateriaal en diepte hij inmiddels lang vergeten verklaringen van tijdgenoten op.
   Dank zij zijn uitgebreide kennis van de Oostenrijkse geschiedenis en mentaliteit, slaagt
  Sandgruber er in een historisch personage en zijn familie tot leven te wekken, ingebed
  
  Témoigner. Entre histoire et mémoire, 133 | 2021
  
  2
  
  Roman Sandgruber. “Hitlers Vater. Wie der Sohn zum Diktator wurde”
  
  in de specifieke context van dorpen en steden, met het politieke en economische leven
  van de Oostenrijkse dubbelmonarchie op de achtergrond.
   3
  
  De ‘spektakuläre Quellenfund’ (‘ophefmakende vondst van historische bronnen’) waar de
  uitgever op de voorflap naar verwijst dient ietwat gerelativeerd te worden. De 31
  brieven zijn in hoofdzaak zakelijke documenten, opgesteld in de ambtelijke taal die
  Alois zo eigen was, over de aan- en verkoop van vastgoed (als tolbeambte moest hij
  vaak verhuizen en dus woningen van de hand doen of op de kop tikken). Dat die
  transacties niet altijd van een leien dakje liepen en de koper heel wat kopzorgen
  baarden wisten we niet – maar voor het grote publiek is dit wellicht geen spectaculair
  nieuw inzicht. En toch: hoe verrassend, hoe herkenbaar en hoe aandoenlijk zijn de vele
  anekdotes en reconstructies, waarmee de auteur zijn personage een menselijk gezicht
  geeft. Alois schrijft aan Radlegger hoe de voortijdige dood van zijn twee eerste
  echtgenotes en drie kinderen uit zijn derde huwelijk hem aan de rand van een
  zenuwinzinking hadden gebracht. Dat wisten we niet (p. 77). Sandgruber beschrijft met
  hoeveel passie Alois zich op de apicultuur (bijenkweek) stortte, er in de kranten over
  publiceerde en een zekere reputatie als imker opbouwde (p. 87). Dat wisten we niet. Dat
  hij in zijn mentale ontwikkeling sterk beïnvloed was door zijn liberaal-katholieke
  leermeester Georg Wieninger (p. 70-85). Dat wisten we niet. Dat hij in december 1902
  wekenlang door griep aan het ziekbed was gekluisterd en longbloedingen had gekregen
  bij het kolenscheppen, kort voor hij in januari 1903 in een lederen fauteuil in zijn
  stamcafé in elkaar zakte (wat Sandgruber in de nalatenschap van de Duitse historicus
  Jetzinger terugvond) (p. 204-205). Dat wisten we niet. De schattige beschrijvingen van
  de vele dorpjes en steden waar hij als jongeman en ambtenaar woonde, treffen we in
  geen enkele Hitlerbiografie aan.  Volgens Sandgruber had de latere dictator al elementen van rassenbiologie in zijn
  ideologie geïntegreerd, lang voor hij in Wenen arriveerde, en zijn extreem
  antisemitisme vond niet zijn oorsprong in het naoorlogse München, zoals de meeste
  
  Témoigner. Entre histoire et mémoire, 133 | 2021
  
  3
  
  Roman Sandgruber. “Hitlers Vater. Wie der Sohn zum Diktator wurde”
  
  Hitlerbiografen vandaag aannemen, maar heeft zijn wortels in het landelijke en
  kleinstedelijke Oostenrijk van zijn jeugd. Een betwistbare, maar in elk geval
  interessante hypothese, die biografen minstens tot verder onderzoekuitnodigt.
  Témoigner. Entre histoire et mémoire, 133 | 2021
  
  4.
  