text: 486. Dit was tot voor kort het geval krachtens de Noodwet no. 9 van het jaar 1953 betreffende het
  Toezicht op Buitenlanders, Stb. 1953-64. De afkondiging van een nieuwe Immigratiewei, met name
  de Wet no. 9 van het jaar 1992 - hiervoor reeds aan de orde gekomen - heeft het niet langer van
  kracht zijn van onder meer deze Wet ten gevolge gehad. Krachtens deze nieuwe Wet zullen
  
  140
  
  Met betrekking tot een persoon, die middels zijn handelingen deed blijken, het Indonesische staatsburgerschap minder op prijs te stellen, werd het standpunt ingenomen, dat
  een als hierbedoelde persoon niet langer als Indonesisch staatsburger diende te worden
  aangemerkt. Met het oog hierop, was in de onderhavige Militaire regelingen vastgesteld, dat een Indonesich staatsburger, die in het bezit is van een buitenlands paspoort
  c.q. een document dat als zodanig dienst doet, dat op zijn naam luidt en nog van kracht
  is, niet langer als Indonesisch staatsburger werd beschouwd. Deze bepaling strekte
  mede tot doel om het optreden van bipatridie te voorkomen.
  De desbetreffende Regeling van het Oorlogsgezag was echter geen lang leven beschoren; de inmiddels plaatsgevonden afkondiging van de Wet no. 62 van het jaar 1958
  betreffende het Indonesich staatsburgerschap en de ter uitvoering daarvan afgekondigde
  regelingen, had de intrekking van de desbetreffende Regeling ten gevolge, omdat
  handhaving daarvan niet langer noodzakelijk werd geacht. *"
  § 7 Cftmezen m« <fe /iflflwwtóf von to vroegere Mario/toto/iscA CWna c.^.
  7.1. A l g e m e e n
  
  '•
  
  •••••,•.
  ....,,-.•,
  
  .*-
  
  .':..,.•.•
  
  .-.-..
   •,
  
  Gelet op de geschiedenis, dient rekening te worden gehouden met het feit, dat met
  betrekking tot de in Indonesië verblijvende Chinezen onderscheid kan worden gemaakt
  tussen personen die de nationaliteit van Taiwan bezitten en personen die staatsburger
  zijn van de Chinese Volksrepubliek. Voor een goed begrip dient naar voren te worden
  gebracht, dat vóór het ontstaan van genoemde Volksrepubliek slechts sprake was van
  het voormalige Nationalistisch China. De politieke verwikkelingen die aan het ontstaan
  in 1949 van de Chinese Volksrepubliek zijn voorafgegaan hebben ertoe geleid dat sedert
  genoemd jaar onderscheid kan worden gemaakt tussen enerzijds de Chinese Volksrepubliek en anderzijds Taiwan.*"
  ,
  --•.••••
  . , . . . -.
  ,
  Het bovenstaande had ook voor de Chinezen in Indonesië bepaalde consequenties. Zo
  is Taiwan tot op heden niet door de Republiek Indonesië erkend en worden personen
  met de nationaliteit daarvan als "de facto-apatriden" beschouwd, hetgeen bepaalde
  
  486. -»
  bepalingen inzake hel toezicht op buitenlanders en immigratiemaatregelen bij Regeringsverordening
  worden vastgesteld. Zie voor de Wet no. 9 van het jaar 1992, Warta-Cafi n o . 6 3 , 64 en 66, jaargang
  34. respectievelijk gedateerd 26 mei, 27 mei en 2 juni 1992.
  487. Dit geschiedde met de Regeling van het Hoogste Oorlogsgezag no. I van het jaar 1960 betreffende
  de Intrekking van de Regeling van het Centraal Oorlogsgezag betreffende Enkele aangelegenheden
  inzake het Staatsburgerschap.
  488. De samenwerking tussen de nationale Regering en de communisten werd in casu steeds slechter en
  tenslotte brak een burgeroorlog uit. Dit had als gevolg dat de nationale Regering in 1949 naar
  Taiwan uitweek en door de communisten de Chinese Volksrepubliek werd uitgeroepen.
   141
  
  nationaliteitsrechtelijke consequenties voor hen kan hebben/" Hierop zal bij de
  behandeling van de verkrijging van het Indonesisch staatsburgerschap krachtens het "ius
  soli" en door naturalisatie in respectievelijk § 3 en § 6 van Hoofdstuk 5 worden
  ingegaan. Op personen met de nationaliteit van de Chinese Volksrepubliek zal in § 3
  van Hoofdstuk 4 worden teruggekomen.
  .i
  Wordt in mijn beschouwing van "Chinezen" gesproken, dan zijn hiermede vóór 1949
  personen met de nationaliteit van het voormalige Nationalistisch China bedoeld. Na"
  genoemd jaar kan onderscheid worden gemaakt tussen Chinezen met de nationaliteit van
  enerzijds de Chinese Volksrepubliek en anderzijds van Taiwan.
  Interessant is de vraag hoe de status van de Chinezen in het algemeen is op te vatten,
  daarbij rekening houdend met de politieke ontwikkelingen, waarop in het voorgaande
  reeds werd ingegaan. Ook door het toenmalige Nationalistisch China werden Chinezen waar zij zich ook ophielden - als Chinees onderdaan aangemerkt, dit op basis van het
  "ius sanguinis" beginsel. Bij het tot stand komen van de Chinese Volksrepubliek, bleven
  Chinezen die onder de gezagssfeer van Taiwan vallen, aangemerkt als Chinees onderdaan van de Chinese Volksrepubliek, met als gevolg dat deze Chinezen mijns inziens
  in zekere zin de status van bipatride hebben. Uit het oogpunt van de Volksrepubliek
  bekeken, zou kunnen worden gezegd, dat in het geval Chinezen weigerden het staatsburgerschap van de Chinese Volksrepubliek te aanvaarden, zij hierdoor staatloos
  werden. **
  7.2. Politieke verwikkelingen.
   ^
  
  ,•
  
  Ter illustratie dat de positie van de Chinezen reeds in het verleden een bron van
  moeilijkheden vormde, kan worden gewezen op de Wet van 1892 - in § 1.4 ter sprake
  gekomen - welke Wet de mogelijkheid tot naturalisatie bood. Hierbij was de voorwaarde gesteld, dat de betrokken persoon diende aan te tonen, dat de nationaliteitswetgeving
  van het land van oorsprong, geen beletsel vormde voor het verkrijgen van de staat van
  Nederlander door naturalisatie. Zo kon een verzoek tot naturalisatie niet worden
  ingewilligd indien de aanvrager naast zijn nieuw verworven, zijn oorspronkelijke
  nationaliteit bleef behouden.
  Uit de praktijk bleek niettemin dat van deze voorwaarde werd afgeweken indien het
  Chinezen betrof, die reeds lange tijd in Indonesië gevestigd waren en sedert 1910 het
  Nederlands onderdaanschap hadden verkregen. Aan deze personen werd de gelegenheid
  geboden Nederlander te worden middels naturalisatie, niettegenstaande het feit dat zij
  
  489. Ondanks het feit, dat Taiwan officieel niet door Indonesië is erkend, bestaan er wel handelsbetrekkingen tussen beide landen en heeft uitwisseling van handelsmissies plaats. Recentelijk is van
  officiële zijde naar voren gebracht, dat herstel van de diplomatieke belrekkingen met de Chinese
  Volksrepubliek met ingang van 8 augustus 1990, géén afbreuk zal doen aan de bestaande economische en handelsbetrekkingen met Taiwan.
  490. Zie het artikel Chinese Dual Nationality, p. 15, tijdschrift The Indonesian Spectator van 1 januari,
  1958.
  142
  
  hun op grond van het "ius sanguinis" verkregen Chinese nationaliteit bleven behouden.
   Deze aangelegenheid speelde derhalve ook reeds in het verleden, vóór het ontstaan van
  de Chinese Volksrepubliek een rol! Ter toelichting diene, dat toestemming van de
  Chinese overheid moest worden verkregen voor het verloren gaan van de Chinese
  nationaliteit, wegens het verkrijgen van een andere nationaliteit door naturalisatie. Uit
  de praktijk bleek echter, dat deze toestemming praktisch nooit werd verleend. *'•
  Aan het door de Nederlandse overheid gevolgde beleid lag de overweging ten grondslag, dat het blijven bestaan van een band tussen bedoelde personen die reeds lange tijd
  in het voormalige Nederlandsch-Indië verbleven en een vreemde mogendheid, niet
  aanvaardbaar werd geacht. Immers, zou een aanvraag tot naturalisatie door deze
  personen ingediend worden geweigerd, dan zou dit een erkenning van het bestaan van
  een "allégeance perpétuelle" met het land van oorsprong inhouden, hetgeen in strijd zou
  zijn met de soevereiniteit van Nederland. *"
  Onder de aandacht kan worden gebracht dat de emigratie van Chinezen niet weinig
  heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van het Chinese nationaliteitsrecht. Ter staving
  hiervan zij opgemerkt, dat in het verleden op herhaald verzoek van de Chinese overheid
  om consulaten in Indonesië te mogen vestigen, de Nederlandse regering onder meer te
  kennen gaf dat China niet over een nationaliteitswet beschikte, waarop het zijn aanspraken met betrekking tot de bescherming van de Chinezen in Indonesië zou kunnen
  baseren. Dit leidde tot de opstelling van de eerste Chinese nationaliteitswet van 28
  maart 1909. In deze Wet werd het - tot dusverre ongeschreven - "ius sanguinis"
  beginsel uitdrukkelijk opgenomen. Latere nationaliteitswetten van 18 november 1912,
  van 30 december 1914 en van 5 februari 1929, hebben geen afbreuk gedaan aan de in
  de praktijk gehuldigde opvatting, dat de overzee-geboren Chinezen de Chinese nationaliteit bezaten."' Dit had tot consequentie, dat afstammelingen in vaderlijke linie krachtens het "ius sanguinis" eveneens de Chinese nationaliteit hadden.
   Het absoluut geldende patrilineale "ius sanguinis" der Chinezen heeft in de loop der
  tijden bipatridie doen ontstaan bij de overzee-geboren Chinezen. Wat Indonesië betreft,
  was de oorzaak hiervan gelegen in het van kracht worden van de Wet van 1910, zoals
  reeds opgemerkt, op het "ius soli" gebaseerd, in § 3 aan de orde gekomen. Bipatridie
  kan ook het gevolg zijn vanwege het samenvallen met andere wijzen van nationaliteitsverkrijging, waarbij de Chinese nationaliteit niet verloren ging. Dit is aangetoond in
  § 5.3 in het kader van de implementatie van de Toescheidingsovereenkomst, waarbij
  aan Chinezen in Indonesië automatisch het Indonesisch staatsburgerschap werd toebedeeld, uiteraard voor zover betrokkenen niet van het recht van repudiatie gebruik
  hadden gemaakt. In § 3 van Hoofdstuk 4 zal worden nagegaan welke maatregelen de
  
  491. Zie voor verdere details inzake het niet verlenen van bedoelde toestemming, Ko Swan Sik, De
  Meervoudige, p. 124.
  492. Mannoury, Het Nederlandse Nalionaliteitsrecht, p.108.
  493. Ko Swan Sik, De Meervoudige, p. 122-124. Zie voor een overzicht van genoemde nationaliteitswetten en uitvoeringsregelingen daarvan onder vermelding van de vindplaatsen, Hecker, H . , Die
  Staatsangehörigkeitsregelungen, p.47-49.
  143
  
  Indonesische overheid en die van de Chinese Volksrepubliek hebben getroffen om aan
  bedoelde bipatridie een einde te maken.
  In het kader van de in § 6 gegeven uiteenzetting werd reeds naar voren gebracht, dat
  het ontbreken van een alomvattende regeling inzake het Indonesisch staatsburgerschap
  in de praktijk tot veel problemen aanleiding heeft gegeven. Reden daartoe was dat vaak
  niet met zekerheid was vast te stellen, of een persoon nu al dan niet als Indonesisch
  staatsburger aan te merken is, mede in aanmerking genomen dat een daarop betrekking
  hebbend bewijs lang niet altijd eenvoudig te verkrijgen was.
   De Toescheidingsovereenkomst beoogde slechts een regeling te treffen ter vaststelling
  van de nationaliteit van personen - de Nederlandse of de Indonesische nationaliteit - die
  vóór de soevereiniteitsoverdracht Nederlands onderdaan waren. Hierbij zij aangetekend,
  dat onder de geldingssfeer van deze Overeenkomst tevens personen waren gebracht, die
  volgens de Wet no. 3 van 1946 burgers waren van de Republiek Indonesië ten tijde van
  de Yogya-regering. Dit heeft mede tot gevolg gehad, dat deze Wet maar kort gegolden
  heeft en het né 27 december 1949 niet mogelijk was om het staatsburgerschap van
  personen aan de hand van het in deze Wet bepaalde vast te stellen, hetgeen ook uit de
  in § 6 aangehaalde Militaire regelingen is gebleken. In dit verband kan in herinnering
  worden gebracht, dat zowel de Constitutie van de RVSI van 1949 als de Voorlopige
  Grondwet van 1950 een nieuwe nationaliteitswet in het vooruitzicht hadden gesteld.
  Aanknopend bij het feit dat de Toescheidingsovereenkomst slechts betrekking had op
  personen, die tot 27 december 1949 Nederlands onderdaan waren, kan worden gesteld
  dat dit ertoe heeft geleid dat naar de letter der Overeenkomst, de hierin opgenomen
  bepaling dat minderjarige personen de nationaliteit van respectievelijk hun vader of
  moeder volgen - indien deze ouder vlak vóór de soevereiniteitsoverdracht Nederlands
  onderdaan en in leven was - wéi van toepassing was op kinderen vóór 27 december
  1949, doch niet op kinderen n i genoemd tijdstip geboren. Dit was een gevolg van het
  feit, dat met de overdracht van de soevereiniteit aan Indonesië, niet langer van "Nederlands onderdanen" kon worden gesproken. In verband hiermede rees de vraag of die
  kinderen nu al dan niet als Indonesisch staatsburger dienen te worden aangemerkt. Zoals
  uit § 1.2 van Hoofdstuk 4 zal blijken, heeft deze aangelegenheid in de Wet no. 62 van
  1958 regeling gevonden.
   Ook aan het beginsel, dat buitenlandse vrouwen, die na" 27 december 1949 met een
  Indonesisch staatsburger huwden, niet zonder meer het Indonesisch staatsburgerschap
  verwierven - zoals in de in § 6 geciteerde Militaire regelingen bepaald - lag de opvatting ten grondslag, dat een als hierbedoelde buitenlandse vrouw niet onder de Toescheidingsovereenkomst viel, aangezien zij niet als Nederlands onderdaan kon worden
  aangemerkt. Hiertegen kan echter worden ingebracht, dat in het geval wordt uitgegaan
  van het "vrouw volgt man" beginsel - hiermede is bedoeld, dat de vrouw staande
  huwelijk de staat van haar echtgenoot volgt - kan worden aangenomen dat dit beginsel
  van toepassing kan worden geacht te zijn in het hierbedoelde geval. Dit beginsel komt
  144
  
  met name voor in de Regeling op de Gemengde Huwelijken, Ind. Stb. 1898-158, in
  § 2.4 behandeld, toendertijd óók van kracht op als hierbedoelde gemengde huwelijken.
  Volgens Bakker werd ook van Nederlandse zijde de vraag gesteld, welke nationaliteit
  een Nederlandse vrouw heeft, na" de soevereiniteitsoverdracht met een Indonesisch
  staatsburger gehuwd. Door het vooralsnog ontbreken van een Indonesische nationaliteitswet, achtte men het niet mogelijk met zekerheid vast te stellen, dat de Nederlandse
  vrouw door huwelijk met een Indonesisch staatsburger, diens nationaliteit deelachtig
  werd. Naar de mening van deze auteur leverde het huwelijk met een Indonesisch
  staatsburger voorshands geen verliesgrond voor de Nederlandse nationaliteit op; hij
  neemt voorts het standpunt in, dat het eventueel verkrijgen van een dubbele nationaliteit
  van een als hierbedoelde vrouw aanvaard diende te worden. Al zou dit standpunt
  juridisch aanvechtbaar zijn, het zou de Nederlandse vrouw bescherming kunnen bieden
  tot Indonesië met een eigen nationaliteitswet komt. ***
  • •;
  ;.
   De aandacht dient echter te worden gevestigd op de opvatting van de Nederlandse
  administratie - door Adriaanse en van der Weg weergegeven - die aanvankelijk hierop
  neerkwam, dat Nederlandse vrouwen, die n£ de soevereiniteitsoverdracht met Indonesische staatsburgers waren gehuwd, geacht moesten worden door het huwelijk het
  Indonesisch staatsburgerschap deelachtig te zijn geworden. *" Vervolgens berichtte
  de Minister van Binnenlandse Zaken bij het Rondschrijven van 29 februari 1956,
  Directie B.B., Afdeling Bestuurszaken, no. 16306 de gemeentebesturen, dat Nederlandse vrouwen die na de soevereiniteitsoverdracht met Indonesische staatsburgers waren
  gehuwd, door de Indonesische regering werden behandeld als vrouwen die de Indonesische nationaliteit hebben, zodat deze vrouwen geacht moesten worden de Nederlandse
  nationaliteit te hebben verloren. Er werd voorts op gewezen, dat né 27 december 1949
  met Indonesische staatsburgers gehuwde vrouwen van vreemde nationaliteit eerst op
  genoemde behandeling aanspraak konden maken, indien door de Minister van Justitie
  ter zake een beslissing was genomen. "* Ik meen in dit verband te mogen opmerken,
  dat de status van "als Indonesisch staatsburger behandeld" ("diperlakukan sebagai
  warganegara Indonesia") - uiteraard indien een hierop betrekking hebbend besluit van
  de Minister van Justitie was verkregen - nog niet betekent, dat deze vrouwen daadwerkelijk het Indonesisch staatsburgerschap verkregen, zoals in § 6.2 reeds naar voren
  gebracht. Eerst in het kader van de Wet no. 62 van het jaar 1958 betreffende het
  Indonesisch staatsburgerschap is de "scheve positie" van bedoelde vrouwen met ingang
  van 1 augustus 1958 rechtgetrokken, zoals in § 1.2 van Hoofdstuk 4 zal worden
  aangetoond.
   Met betrekking tot personen, die vielen onder de categorie der Nederlanders kan de
  vraag worden gesteld, of deze personen voor zover zij in Indonesië geboren of aldaar
  tenminste zes maanden woonachtig waren, gedurende de gestelde termijn van 27
  december 1949 tot 27 december 1951 voor het Indonesisch staatsburgerschap konden
  
  494. Bakker, P., De Nationaliteit van de Nederlandse vrouw na huwelijk met een Indonesiër, Het
  Personeel Statuut, 1954, p.67.
  •••• • - < • • •
  495. Adriaanse en van der Weg, Nationaliteitswetgeving, Indonesië, p.Ib-20.
  496. Zie hiervoor eveneens Adriaanse en van der Weg, Nationaliteitswetgeving, Indonesië, p.lb-2O.
  145
  
  opteren, onafhankelijk van het feit, wanneer zij de meerderjarige leeftijd hadden
  bereikt. Uit het in § 5.3.2 uiteengezette is reeds gebleken dat deze vraag bevestigend
  kan worden beantwoord. Immers, naar de letter van de Toescheidingsovereenkomst was
  voor deze groep het bereiken van de meerderjarige leeftijd niet aan een tijdsbepaling
  gebonden, aangezien in artikel 3 van de Overeenkomst niet gesproken werd van
  "onmiddellijk vóór de soevereiniteitsoverdracht meerderjarige Nederlanders".'"" Een
  andere aangelegenheid die hierin een rol heeft gespeeld, betreft het meningsverschil
  tussen de Indonesische en Nederlandse autoriteiten inzake het al dan niet terugwerken
  van optieverklaringen tot 27 december 1949, waarop reeds uitvoerig werd ingegaan in
  § 5.3.2. Het hiervoor uiteengezette heeft ertoe geleid, dat in het bijzonder met betrekking tot de nationaliteit van in de jaren 1932/1933 geboren personen, die onder bedoelde categorie van Nederlanders vielen en nd de soevereiniteitsoverdracht de meerderjarige leeftijd van 18 jaar hadden bereikt, tussen de Indonesische en Nederlandse overheid
  interpretatieproblemen ontstonden. De bepaling, dat minderjarige personen de staat van
  de vader of van de moeder volgen, kon niet op genoemde personen van toepassing
  worden verklaard, aangezien zij op het tijdstip waarop de ouder - vader of moeder voor het Indonesisch staatsburgerschap opteerde, reeds de meerderjarige leeftijd hadden
  bereikt.
   Wat betreft personen, die deel uitmaakten van de categorie der uitheemse Nederlandse
  onderdanen niet-Nederlanders, was zoals in § 5.3.2 reeds opgemerkt, daarentegen het
  bereiken van de meerderjarige leeftijd naar de letter van het in de Toescheidingsovereenkomst bepaalde, wél aan een tijdsbepaling gebonden. In de artikelen 4 tot en met 7
  van de Overeenkomst is uitdrukkelijk gesproken van de "onmiddellijk vóór de soevereiniteitsoverdracht meerderjarige uitheemse Nederlandse onderdanen niet-Nederlanders".
  Zo verwierven de in Indonesië geboren of aldaar woonachtige personen die van deze
  categorie deel uitmaakten, het Indonesisch staatsburgerschap automatisch, echter met
  het recht tot verwerping hiervan binnen de gestelde termijn. Van dit recht tot verwerping kon niettemin eerst gebruik worden gemaakt, indien aan voornoemd criterium met
  betrekking tot de meerderjarigheid gesteld, was voldaan. Dit had tot consequentie, dat
  gebruikmaking van dit recht door een persoon, minderjarig krachtens het in de Overeenkomst bepaalde, in de zin van het nog niet bereikt hebben van de leeftijd van 18 jaar
  of niet op een eerder tijdstip gehuwd, als onwettig werd aangemerkt.
  De hierboven geschetste problemen leiden vaak tot onzekerheid met betrekking tot de
  status van de betrokken persoon.
  § 9 De/ra&yfc
  
  , - . , , , , ,.
  Het feit dat het Indonesisch staatsburgerschap vaak automatisch werd verkregen, kan
  in de praktijk tot moeilijkheden leiden, vanwege het niet beschikken over een bewijsstuk
  
  497. Artikel 3 van de Overeenkomst luidt als volgt: "Meerderjarige Nederlanders behouden de Nederlandse nationaliteit, doch zijn bevoegd, indien zij in Indonesië geboren of aldaar tenminste zes
  maanden woonachtig zijn, binnen de gestelde termijn te verklaren, dat zij de Indonesische nationaliteit verkiezen*.
   146
  
  hierop betrekking hebbende. Hierbij komt nog, dat bedoeld bewijsstuk niet altijd
  gemakkelijk was te verkrijgen. In afwachting van de door artikel 5 lid 1 van de
  Voorlopige Grondwet van 1950 in het uitzicht gestelde wettelijke regeling inzake het
  Indonesisch staatsburgerschap, was met de Regeling van het Centraal Oorlogsgezag no.
  Prt/Peperpu/014/1958 van 16 april 1958 bepaald, dat de rechter in gevallen van twijfel
  een uitspraak zou doen c.q. in voorkomende gevallen zou beslissen of een persoon al
  dan niet het Indonesisch staatsburgerschap bezit. ***
  >•.
  ... :- . , Aansluitend op het bovenstaande, kan de vraag worden gesteld, welke criteria ter zake
  door de rechter zullen worden gehanteerd. Aangezien het hier gevallen betreft, die
  betrekking hebben op de situatie zoals die was vóórdat de Wet no. 62 van 1958 was
  afgekondigd, kunnen onder meer als zodanig gelden, het in Indonesië geboren zijn of
  het op 27 december 1949 aldaar gevestigd zijn. Voor uitheemse Nederlandse onderdanen niet-Nederlanders geldt voorts, het zijn van meerderjarig vóór de datum 27 december 1949. Ook het feit van het zijn "opgelost" in de autochtone bevolking, kan als
  criterium worden gehanteerd.
  Helaas staan mij slechts enkele rechterlijke vonnissen betreffende de hierboven geschetste aangelegenheid ter beschikking.
   In eerste instantie kan de aandacht worden gevestigd op het arrest van de "Mahkamah
  Agung" (MA) Reg. no. 2 K/Rup/1956 van 10 oktober 1956. In dit arrest is gesteld, dat
  krachtens artikel 8 lid 2 van de Regeringsverordening no. 1 van het jaar 1950 tot
  Uitvoering van de Toescheiding van Staatsburgers, de rechter slechts de bevoegdheid
  tot het wijzen van vonnis met betrekking tot de uitvoering van bedoelde toescheiding
  van staatsburgers wordt verleend, indien de verklaring van een persoon inzake de
  verkiezing of verwerping van het Indonesisch staatsburgerschap niet door de competente
  functionaris is aanvaard. Met verwijzing naar artikel 17 van de voorheen geldende Wet
  op de "Mahkamah Agung" no. I van het jaar 1950, Stb. 1950-30 is voorts gesteld, dat
  de bepaling dat nietigverklaring van een vordering tot cassatie in het belang van het
  recht reeds door de betrokken partij verkregen rechten niet kan verminderen slechts
  geldt, indien het vonnis van de rechter is gewezen binnen het gebied van zijn attributie/"
  Uit dit arrest kan de conclusie worden getrokken, dat het aanvaarden van een verklaring
  van een persoon - in het kader van de uitvoering van de Toescheidingsovereenkomst op verkiezing c.q.verwerping van het Indonesisch staatsburgerschap betrekking hebbende, in principe buiten de competentie van de rechter valt; dit vormt de taak van de
  krachtens de Regeringsverordening no. I van 1950 aangewezen functionaris. In het kort
  gaat het hier om een vonnis van de "Pengadilan Negen" te Tandjungkarang van 16
  
  498. Genoemde Regeling werd overbodig in verband mei de aflcondiging van de Wet n o . 6 2 van het jaar
  1958 op het Staatsburgerschap van Indonesië en derhalve met de Regeling van het Hoogste
  Oorlogsgezag no. I van het jaar 1960 ingetrokken.
   499. Zie voor dit arrest het tijdschrift Hukum van de Vereniging van Indonesische rechtsgeleerden
  ("Perhimpunan Ahli-Hukum Indonesia"), no. 1-2, jaar 1957.
  147
  
  oktober 1954. Hierbij werd het verzoek van Tjiong Tjoen Bwee ingewilligd, door de
  op verwerping van het Indonesisch staatsburgerschap gerichte verklaring ten name van
  genoemde persoon van 25 december 1951 - als ontvangen en geregistreerd ter griffie
  van de "Pengadilan Negeri" te Tandjungkarang van 25 december 1951 no. 1007/1951 nietig te verklaren en als zodanig vast te stellen dat Tjiong Tjoen Bwee Indonesisch
  staatsburger is. Met genoemd arrest van de "Mahkamah Agung" werd het vonnis van
  de "Pengadilan Negeri Lampung" te Tandjungkarang van 16 October 1954 no. 145/1954
  echter nietig verklaard in het belang van het recht. Door de Procureur-Generaal was in
  casu geëist om bedoeld vonnis nietig te verklaren, die daarbij het bezwaar naar voren
  had gebracht, dat de "Pengadilan Negeri" een vonnis had gewezen inzake een aangelegenheid die niet onder de attributie van dit Gerecht viel. Dit bezwaar werd door de
  "Mahkamah Agung" aanvaard. Nietigverklaring van een vordering tot cassatie in het
  belang van het recht, kan reeds verkregen rechten door de belanghebbende partij niet
  verminderen. Van "het niet verminderen van verkregen rechten" kan echter eerst sprake
  zijn, indien het vonnis van de onderhavige rechter is gewezen binnen het gebied van
  zijn attributie. Dit was hier niet het geval, aangezien bij het wijzen van vonnis de
  desbetreffende "Pengadilan Negeri" de grenzen van de rechtsbedelingssfeer had
  overschreden; om die reden kon de betrokken persoon geen rechten middels het vonnis
  a quo verkregen, naar voren brengen.
   Het tweede geval heeft betrekking op het vonnis van de "Pengadilan Negeri" te Semarang no. 308/1957/Pdt.R. van 15 november 1957. Het betreft hier een buiten huwelijk
  geboren kind, dat krachtens artikel 1 sub c. van de Wet van 1892 op het Nederlanderen Ingezetenschap Nederlander zou zijn, indien zijn moeder op het tijdstip van zijn
  geboorte de staat van Nederlandse zou bezitten. Aangezien dit niet het geval is, is het
  kind geen Nederlander doch is - er had geen verwerping of verkiezing van nationaliteit
  plaatsgevonden - Indonesisch staatsburger. Deze status kan niet worden gewijzigd door
  het naderhand erkennen van het kind door de moeder, die ten tijde van het verrichten
  van deze rechtshandeling de Nederlandse nationaliteit bezat, doch Indonesisch staatsburger was ten tijde van de geboorte van het kind.**
  Voor een beter begrip van de uitspraak bij dit vonnis gedaan zij opgemerkt, dat in deze
  zaak het instituut der gelijkstelling aan Europeanen, de Wet van 1910 en de Toescheidingsovereenkomst een rol spelen. De moeder van het kind zélf is een door de vader,
  Kam Thay Soei - die de status van aan Europeanen gelijkgesteld had - erkend kind. De
  status van aan Europeanen gelijkgesteld had echter niet ten gevolge, dat Kam Thay Soei
  als Nederlander krachtens de Wet van 1892 kon worden aangemerkt. Hij bezat daarentegen wél de status van (uitheems) Nederlands onderdaan niet-Nederlander, welke status
  op zijn dochter was overgegaan. Aangezien in het kader van de Toescheidingsovereenkomst géén verwerping door de moeder - voor haarzelf en haar kind - van het Indonesisch staatsburgerschap had plaatsgevonden, waren beide Indonesisch staatsburger. De
  moeder trouwde op 21 oktober 1953 met een Nederlander, R.L. van Braam genaamd
  
  SOO. Zie voor dit vonnis, het tijdschrift Hukum van de Perhimpunan Ahli-Hukum Indonesia, no. 9-10,
  jaar 1958.
  148
  
  • •••
  
  :•...>.
  ,--.....
   .-.-I-W.-M:-'.'.'IV;,-VP'••!'
  
  en kreeg op grond van het "vrouw volgt man" beginsel, de status van Nederlandse
  krachtens de Wet van 1892 (artikel 5). Op 21 maart 1956 - derhalve na voltrekking van
  het huwelijk - erkende zij het kind in kwestie; deze erkenning had evenwel géén
  verandering van de nationaliteit van het kind ten gevolge, aangezien ter zake de
  nationaliteit van de moeder ten tijde van de geboorte van het kind op 2 mei 1946
  doorslaggevend is en het kind derhalve Indonesisch staatsburger is. Ik heb dit vonnis
  aangehaald, omdat hierin aspecten voorkomen, die in het voorafgaande reeds ter sprake
  zijn gekomen.
   Het arrest van de "Mahkamah Agung" van 5 december 1975 no. 261 K/Sip/1973 heeft
  betrekking op de zaak van John Mahdi tegen Mw.Dee Zubaida Thamrin en betreft de
  "oplossing" van een persoon in de autochtone bevolking. In dit arrest is gesteld, dat het
  instituut der gelijkstelling in het koloniale tijdperk was bedoeld om het Europese recht
  op een persoon van toepassing te verklaren. Het betreft hier een gelijkgestelde autochtone Indonesiër, wiens huwelijk met een autochtone Indonesische vrouw op Islamitische
  wijze voor de "Pengulu"( Hoofd van moskeebeambten onder meer met de huwelijkssluiting belast) van de stad Sukabumi was voltrokken, op bedevaart naar Mekka was gegaan
  en Voorzitter van de Regionale Volksvertegenwoordiging van de stad Bogor was
  geweest. Ook de huwelijken van zijn dochters had betrokkene op Islamitische wijze
  doen voltrekken. Op grond van deze feiten, nam de MA het standpunt in, dat de uit de
  koloniale tijd stammende rechtsorde van geen invloed is geweest op betrokkene, die in
  het leven van alle dag, nooit zijn oorspronkelijk leefmilieu als autochtone Indonesiër
  heeft verlaten. Derhalve kan de conclusie worden getrokken dat betrokkene als gelijkgestelde autochtone Indonesiër zich opnieuw heeft "opgelost" in de groep van autochtone
  Indonesiërs zodat het Adatrecht op hem van toepassing is. *"
  Zoals in § 2.3 naar voren gebracht, kan het instituut van "oplossing" tot gevolg hebben,
  dat een niet-Indonesiër daardoor tot Indonesiër wordt en vindt derhalve verandering van
  nationaliteit plaats. Aangezien sprake is van een autochtone Indonesiër, gaat dit hier niet
  op. Alhoewel de gelijkstelling algemeen gesteld - hierop zijn, zoals in § 2.2 aangetoond, uitzonderingen mogelijk - geen verandering van nationaliteit teweegbracht, was
  wél het gevolg hiervan dat betrokkene onder het Europese recht kwam te vallen. Om
  dit ongedaan te maken c.q. weer onder het Adatrecht te vallen, diende betrokkene zich
  "opnieuw" op te lossen in de autochtone bevolking.
   - ,
  
  In het voorgaande werd de voorgeschiedenis van de huidige Nationaliteitswet no. 62 van
  het jaar 1958 zeer gedetailleerd weergegeven.
  •
  : . .>,
  
  501. Zie Rangkuman Yurisprudensi Mahkamah Agung Indonesia, II, Hukum Perdata dan Acara Perdata,
  Proyek Yurisprudensi Mahkamah Agung, p.1. Deze "Rangkuman* beval slechts uittreksels van
  arresten van de "Mahkamah Agung".
  149
  
  Uit de behandelde materie kan worden geconcludeerd, dat wat de ontwikkeling van het
  nationaliteitsrecht betreft, verschillende perioden zijn te onderscheiden, met name:
  a.
  b.
  c.
  d.
  de periode aan de afkondiging van de Wet van 1892 voorafgaande;
  de periode sedert de afkondiging van de Wet van 1892 tot de inwerkingtreding van
  de Wet van 1910;
  de periode vanaf de inwerkingtreding van de Wet van 1910 tot de Toescheidingsovereenkomst van 1949, alsmede
  de periode sedert de Toescheidingsovereenkomst van 1949 en de inwerkingtreding
  van de Wet no. 62 van het jaar 1958.
   In de onder a. genoemde periode, waren autochtone Indonesiërs en daarmede gelijkgestelden "Nederlander", alhoewel slechts voor privaatrechtelijke doeleinden. Dit betekent, dat aan deze personen géén politieke rechten toekwamen. Wél was het zo, dat
  deze personen aanspraak konden maken op diplomatieke bescherming en niet konden
  worden uitgeleverd aan derde landen. Gesteld kan worden, dat tot de inwerkingtreding
  van de Wet van 1892, autochtone Indonesiërs en daarmede gelijkgestelden ten aanzien
  van het burgerlijk recht, het strafrecht en het uitleveringsrecht en in het diplomatieke
  verkeer als Nederlanders werden aangemerkt. *"
  De afkondiging van de Wet van 1892 zoals onder b. gesteld, had tot consequentie dat
  krachtens de Overgangsbepaling van deze Wet genoemde categorieën van personen van
  hun "Nederlanderschap" werden beroofd. Ingevolge de toenmalige redactie van artikel
  12 van genoemde Wet verkregen autochtone Indonesiërs en daarmede gelijkgestelden
  de status van "vreemdeling". Een uitzondering hierop vormden de op 1 juli 1893 - de
  datum van inwerkingtreding van de Wet van 1892 - reeds aanwezige, met Europeanen
  gelijkgestelden, die derhalve Nederlanders werden in de zin van deze Wet. *" Ter
  verlichting van het in de Overgangsbepaling van de Wet van 1892 bepaalde, werd in
  de Slotbepaling van de onderhavige Wet bepaald, dat autochtone Indonesiërs en
  daarmede gelijkgestelden wat betreft uitleveringsaangelegenheden als "Nederlander"
  konden worden beschouwd, zonder dat zij daardoor de status van Nederlander verkregen. Ten aanzien van genoemde categorieën van personen trad in feite een vacuüm op,
  doordat hun status ongeregeld bleef! Met het doel in genoemd vacuüm te voorzien werd
  de Wet van 1910 afgekondigd. **
  Met de afkondiging van de Wet van 1910 als onder c. genoemd, werden autochtone
  Indonesiërs en daarmede gelijkgestelden echter niet in hun "Nederlanderschap" hersteld,
  doch moesten genoegen nemen met de tweederangse status van "Nederlands onderdaanniet Nederlander". Aan deze personen kwamen met name geen politieke rechten in het
  moederland toe, al konden zij wél aanspraak maken op diplomatieke bescherming.
   502. Zie hiervoor het in 5 1.3 van dit Hoofdstuk uiteengezette.
  503. Zie hiervoor §1.4 van dit Hoofdstuk. Volledigheidshalvedient voorts melding worden gemaakt van
  de, van de hierbedoelde categorieën deel uitmakende personen die tot Nederlander waren genaturaliseerd.
  504. Zie voorde Wet van 1910, § 3 van dit Hoofdstuk.
  <,
  A :
  
  150
  
  Aangezien in deze Wet voornamelijk op de plaats van geboorte werd afgegaan ter
  verkrijging van het Nederlands onderdaanschap, had dit ten gevolge dat niet alleen
  autochtone Indonesiërs doch ook personen, die reeds in het bezit van een nationaliteit
  waren Nederlands onderdaan werden. Dit had tot consequentie, dat in het voormalige
  Nederlandsch-Indië geboren Chinezen de status van bipatride verkregen. De onafhankelijksproclamatie van 1945 had de afkondiging van de Wet no. 3 van het jaar 1946, zoals
  naderhand gewijzigd en aangevuld, ten gevolge; het betrof hier de eerste Nationaliteitswet van Indonesië. Dat aan dit feit geen bijzonder gewicht dient te worden gehecht
  vindt zijn reden hierin, dat deze Wet slechts kort en beperkt gegolden heeft. Zo is de
  Republiek Indonesië van de zogenaamde Yogya-regering als deelstaat van de RVSI
  opgenomen en is niet alleen in de Constitutie van de RVSI maar ook in de Voorlopige
  Grondwet van 1950 een Nationaliteitswet in het vooruitzicht gesteld. *" De soevereiniteitsoverdracht op 27 december 1949 door Nederland aan Indonesië heeft voorts
  aanleiding gegeven tot de totstandkoming van de Overeenkomst betreffende de Toescheiding van Staatsburgers.
   De onder d. genoemde Toescheidingsovereenkomst vormde een belangrijke schakel in
  de ontwikkeling van het Indonesisch nationaliteitsrecht. Deze Overeenkomst greep met
  name enerzijds terug op de bepalingen, die voorheen hebben gegolden, in casu de Wet
  van 1892 en de Wet van 1910 en speelt anderzijds ook een rol in de toepassing van de
  huidige Nationaliteitswet no. 62 van 1958. Zo is in artikel 1 sub a. van laatstbedoelde
  Wet bevestigd, dat personen die reeds Indonesisch staatsburger waren krachtens
  overeenkomsten/wetten/regelingen van kracht sedert de onafhankelijkheidsproclamatie,
  Indonesisch staatsburger zijn op grond van de Wet no. 62 van 1958. Krachtens het in
  de Toescheidingsovereenkomst bepaalde, werden de onderdanen van het Koninkrijkoude stijl verdeeld tussen het Koninkrijk-nieuwe stijl en de RVSI (thans de Republiek
  Indonesië). Aan betrokkenen werd onder daartoe gestelde voorwaarden echter gelegenheid geboden om in de vastgestelde termijn tot verwerping van het toebedeelde Indonesische staatsburgerschap of tot verkiezing daarvan over te gaan. "*
  Voor een goed begrip dient echter te worden opgemerkt, dat zowel de Wet van 1910
  als de Toescheidingsovereenkomst niet los kan worden gezien van de - raciale onderverdeling van de bevolking van Indonesië ex artikel 163 IS, aangezien daarin van
  deze onderverdeling in bevolkingsgroepen is uitgegaan. *" Zowel in de Wet no. 3 van
  1946 als in de huidige Wet no. 62 van 1958 is ernaar gestreefd, van deze raciale
  onderverdeling af te stappen door thans slechts één begrip, met name het begrip
  "Indonesisch staatsburger" te handhaven. Is, algemeen gesteld, de nationaliteit voor-
  
  505. De korte en beperkte geldingsduur van de Wet no. 3 van 1946 blijkt ook hieruit, dat de afkondiging
  van de Wet no. 62 van 1958 niet gepaard is gegaan met de intrekking van eerstgenoemde Wet,
  waartoe immers geen reden bestond. Wél is het zo, dat personen die krachtens de Wet no. 3 van
  1946 door naturalisatie Indonesisch staatsburger zijn geworden, ook Indonesisch staatsburger zijn
  krachtens de Wet no. 62 van 1958 (artikel 1 sub a). Ook is van de Wet no. 3 van 1946 op een later
  tijdstip gebruik gemaakt ter vaststelling van de nationaliteit van de ingezetenen van lnan-Jaya.
   506. Zie voor de Toescheidingsovereenkomst § 5.3 van dit Hoofdstuk.
  507. Zie hiervoor § 2 van dit Hoofdstuk.
  - , •/
  =-".•,.•.'
  . i ., • •.•! 'u •>••.:,,•
  
  151
  
  waarde voor het toe te passen recht, in Indonesië is dit niettemin (nog) niet het geval.
  Het zijn van Indonesisch staatsburger betekent niet dat op Indonesische staatsburgers
  hetzelfde recht van toepassing is. Voor de vaststelling van het van toepassing zijnde
  recht, dient in casu te worden afgegaan op de oorspronkelijke afkomst van deze
  personen, hetgeen impliceert dat Indonesië - uitzonderingen daargelaten - (nog) geen
  eenheid van recht kent. De onderverdeling in bevolkingsgroepen ex artikel 163 IS vormt
  de basis van de vaststelling van het voor de diverse bevolkingsgroepen geldende recht;
  het optreden van rechtsverscheidenheid is hiervan het gevolg. ** Voor hen, die niet
  onderworpen zijn aan het Europeanenrecht van het IBW, zijn regels van geschreven en
  vooral van ongeschreven (Adat-)recht van toepassing, die zowel personeel als territoriaal beperkt zijn in hun gelding. ** Herkomst, godsdienst en milieu kunnen van
  beslissende betekenis zijn voor de vraag, welk recht in een concreet geval van toepassing is. " °
  
  508. Zie hiervoor artikel 131 I.S., aan de orde gekomen in § 2.1.
  509. Zo geldt de Huwelijksordonnantie Christen-Indonesiërs, Stb. 1933-74 jo. 1936-607, opgenomen in
  Engelbrecht-oude stijl, p.511 alleen voor (autochtone) Indonesiërs, die Christen zijn en uitsluitend
  voor Java, Madoera, de Minahassa en een gedeelte van de Molukken.
   510. Prins brengt onder de aandacht, dat deze vraag er niet gemakkelijker op wordt, wanneer het gaat
  om personen, die zich - blijkens hun vertrek naar Nederland - min of meer hebben losgemaakt van
  de groep, waartoe zij oorspronkelijk behoren. Zo kan het moeilijk zijn te beslissen, indien een als
  hierbedoelde persoon in Nederland komt te overlijden, welk erfrecht van toepassing is. Zie Prins,
  Jurisprudentie, p.38.
  152
  
  HOOFDSTUK 4 DE WET No. 62 VAN HET JAAR 1958 BETREFFENDE HET
  STAATSBURGERSCHAP VAN INDONESIË
  ,
  ,
  § 1 Inleiding
  
  ,
  
  . . . . ,.
  - . ,•,.•..
  Het is van belang om in eerste instantie na te gaan welke invloed de afkondiging van
  de Wet no. 62 van 1958 op het reeds vóór de inwerkingtreding daarvan verkregen
  Indonesisch staatsburgerschap heeft gehad.
  In aansluiting daarop zal worden onderzocht, of met de afkondiging van deze Wet een
  einde is gekomen aan bestaande onzekerheden inzake het al dan niet bezitten van het
  Indonesisch staatsburgerschap zoals omschreven in § 8 van Hoofdstuk 3. ,,
  1.1. Verkregen rechten geëerbiedigd
  
  •..-,.
  .<..,
  
  Dat met de inwerkingtreding van de Wet no. 62 van het jaar 1958 niet aan het reeds
  vóór de inwerkingtreding daarvan verkregen Indonesisch staatsburgerschap is getornd,
  blijkt in eerste instantie uit artikel 1 sub a. van deze Wet, dat bepaalt dat Indonesisch
  staatsburger zijn:
  personen, die op grond van wetten en/of overeenkomsten en/of regelingen, van
  kracht sedert de proclamatie van 17 augustus 1945, reeds staatsburger van de
  Republiek Indonesië waren.
  .....,...•,;,• >.-•...
   Met de hierboven gegeven omschrijving zijn personen bedoeld, die krachtens de Wet
  no. 3 van 1946 zoals naderhand gewijzigd en aangevuld of de Toescheidingsovereenkomst - het onderwerp van § 5 van Hoofdstuk 3 - Indonesisch staatsburger zijn geworden, hetzij van rechtswege, hetzij door optie of anderszins. In de Memorie van Toelichting van de Wet no. 62 van het jaar 1958 als opgenomen in het Aanvullend Staatsblad'" no. 1647 is, onder verwijzing naar artikel 144 van de Voorlopige Grondwet
  van 1950, uitdrukkelijk aangegeven, wie sedert de proclamatie reeds Indonesisch
  staatsburger waren, dit met het doel alle onzekerheid hieromtrent weg te n e m e n . ' "
  Voor een beter begrip van de hierboven genoemde categorieën van personen die
  Indonesisch staatsburger zijn krachtens de Toescheidingsovereenkomst of de Wet no.
  3 van 1946 meen ik er goed aan te doen om de desbetreffende bepalingen van genoem-
  
  511. De Indonesische benaming van "Aanvullend Staatsblad" luidt "Tambahan Lembaran Negara". In
  het Nederlands wordt de term "Bijblad" gebezigd.
  512. In aansluiting op hetgeen reeds naar voren werd gebracht, lij vermeld, dat de Voorlopige Grondwet
  van 1950 werd afgelost door de Grondwet van 1945, krachtens het Presidentiële Decreet van 5 juli
  1959 - op dezelfde datum van kracht geworden - waarbij deze Grondwet wederom van kracht werd
  verklaard. Dit Decreet is opgenomen in Engelbrecht p . 4 8 . Dit geschiedde onder meer o m de
  effectuering van het principe der "geleide democratie" en een stabiele Regering beter te kunnen
  waarborgen. Van officiële Indonesische zijde is te kennen gegeven, dat de rechtsgrond van het
  Decreet was gelegen in staatsnoodrecht en ideologische gronden. Zie speciale editie n o . 56 van het
  Ministerie van Voorliching, Republiek Indonesië.
  .......
  153
  
  de wettelijke regelingen telkens aan te halen. Krachtens deze regelingen zijn derhalve
  Indonesisch staatsburger:
  1.
  2.
   personen die deel uitmaken van de autochtone bevolking en in Indonesië woonachtig zijn;
  meerderjarige personen als bedoeld onder 1, buiten Indonesië geboren en in
  Nederland of buiten de gebieden van het Koninkrijk der Nederlanden en de
  Republiek Indonesië woonachtig, die in de periode van twee jaar na" 27 december
  1949 niet de Nederlandse nationaliteit hebben verkozen;
  
  Ingevolge artikel 4 lid 1 van de Toescheidingsovereenkomst zijn de hierboven onder 1
  en 2 genoemde personen Indonesisch staatsburger. Het desbetreffende artikellid luidt
  als volgt: "(1) Behoudens het tweede lid van dit artikel verkrijgen de onmiddellijk vóór
  de soevereiniteitsoverdracht tot de inheemse bevolking (orang2 jang asli) van Indonesië
  behorende meerderjarige Nederlandse onderdanen-niet-Nederlanders de Indonesische
  nationaliteit, doch zijn, indien zij buiten Indonesië geboren en in Nederland of buiten
  de gebieden der deelgenoten van de Unie woonachtig zijn, bevoegd binnen de gestelde
  termijn te verklaren, dat zij de Nederlandse nationaliteit verkiezen". In het hierboven
  onder 2 bepaalde, zijn de woorden "buiten de gebieden der deelgenoten van de Unie"
  vervangen door de woorden "buiten de gebieden van het Koninkrijk der Nederlanden
  en de Republiek Indonesië", dit conform de politieke ontwikkelingen, die zich op dit
  vlak hebben voorgedaan. *" De ter zake geldende criteria, zoals die voorkomen in
  het onder 2 gestelde, hebben betrekking op het "buiten Indonesië geboren zijn" en het
  "in Nederland of buiten de gebieden van het Koninkrijk der Nederlanden en de Republiek Indonesië woonachtig zijn".
  3.
  4.
   meerderjarige personen als bedoeld onder 1, buiten het Koninkrijk der Nederlanden
  geboren en in Suriname of de Nederlandse Antillen woonachtig, die in de periode
  van twee jaar na" 27 december 1949 niet de Nederlandse nationaliteit hebben
  verkozen;
  meerderjarige personen als bedoeld onder 1, in het Koninkrijk der Nederlanden
  geboren en in Suriname of de Nederlandse Antillen woonachtig, die in de periode
  van twee jaar na" 27 december 1949 hebben verklaard, de Indonesische nationaliteit
  te verkiezen;
  
  De hierbedoelde personen zijn Indonesisch staatsburger krachtens het tweede lid van
  artikel 4 van de Toescheidingsovereenkomst, dat als volgt luidt:"(2) De in de aanhef
  van het vorige lid omschreven Nederlandse onderdanen die in Suriname of in de
  Nederlandse Antillen woonachtig zijn:
  a.
  verkrijgen, indien zij buiten het Koninkrijk geboren zijn, de Indonesische nationaliteit, doch zijn bevoegd binnen de gestelde termijn te verklaren, dat zij de Nederlandse nationaliteit verkiezen;
  
  S13. Zie voor deze aangelegenheid, § 2.1 van Hoofdstuk 1.
  154
  
  b. behouden, indien zij in het Koninkrijk geboren zijn, de Nederlandse nationaliteit,
  doch zijn bevoegd binnen de gestelde termijn te verklaren, dat zij de Indonesische
  nationaliteit verkiezen".
  Zoals uit deze omschrijvingen blijkt, speelt het feit of de desbetreffende personen buiten
  of in het Koninkrijk geboren zijn ter zake een rol. In het onder b. bedoelde geval,
  wordt het Indonesisch staatsburgerschap verkregen middels optie.
  5. meerderjarige afstammelingen van Nederlanders in Indonesië geboren of aldaar
  tenminste zes maanden vóór 27 december 1949 woonachtig, die in de periode van
  twee jaar na" 27 december 1949 hebben verklaard, de Indonesische nationaliteit te
  verkiezen;.
   ,--
  
  ,
  
  :••• ,-•<••:•- -
  
  Het betreft hier personen die voor het Indonesisch staatsburgerschap geopteerd hebben
  op grond van artikel 3 van de Toescheidingsovereenkomst, dat het volgende bepaalt:
  "Meerderjarige Nederlanders behouden de Nederlandse nationaliteit, doch zijn bevoegd,
  indien zij in Indonesië geboren of aldaar tenminste zes maanden woonachtig zijn, binnen
  de gestelde termijn te verklaren, dat zij de Indonesische nationaliteit verkiezen". "*
  Opvallend is, dat in de onder 5 gegeven omschrijving gesproken wordt van "afstammelingen van Nederlanders", anders dan in de Toescheidingsovereenkomst waar sprake is
  van "Nederlanders". Wordt hiermede beoogd de hierbedoelde categorie te beperken tot
  de zogenaamde "Indische Nederlanders", dan kan onder de aandacht worden gebracht,
  dat dit niet overeenkomt met de praktijk, aangezien de mogelijkheid om zich voor het
  Indonesisch staatsburgerschap uit te spreken voor Nederlanders in het algemeen gold.
  Een andere beperking is hierin gelegen, dat krachtens het onder 5 bepaalde, de termijn
  van zes maanden van het in Indonesië woonachtig zijn aan de datum van 27 december
  1949 dient te zijn voorafgegaan, dit in afwijking van het in artikel 3 van de Toescheidingsovereenkomst bepaalde.
  ..
  6. vreemdelingen, die geen Nederlands onderdaan waren, vóór 27 december 1949
  reeds meerderjarig, die staatsburger van de Republiek Indonesië op grond van de
  Wet no. 3 van het jaar 1946 zijn geworden;
  Het betreft hier de door naturalisatie geworden Indonesische staatsburgers, als bedoeld
  in de Wet no. 3 van het jaar 1946. Zoals in § 5.2 van Hoofdstuk 3 naar voren gebracht,
  betrof het hier géén Nederlandse onderdanen, maar personen met een buitenlandse
  nationaliteit - hoofdzakelijk Duitsers - die zich tot Indonesisch staatsburger hebben laten
  naturaliseren.
   514. Volgens het Regeringsantwoord ten tijde van de Algemene Beschouwingen, Hoofdstuk 1 van 13-61958, Voorlopige Verhandeling, afgekort RS ("Risalah Sementara") p. 14, inzake het ontwerp dat
  geleid heeft tot de Wet no. 62 van 1958, hebben 12.871 personen door optie het Indonesisch
  staatsburgerschap verkregen.
  155
  
  7.
  vreemdelingen, Nederlandse onderdanen niet-Nederlanders, op 27 december 1949
  reeds meerderjarig en in Indonesië geboren, die in de periode van twee jaar na" 27
  december 1949, niet hebben verklaard de Indonesische nationaliteit te verwerpen;
  
  De hierbedoelde personen werden van rechtswege Indonesisch staatsburger c.q. bleven
  in het bezit van dit staatsburgerschap voor zover zij geen gebruik maakten van de
  mogelijkheid bedoeld staatsburgerschap te verwerpen middels gebruikmaking van het
  recht van repudiatie. Bedoeld zijn hier personen als Chinezen en Arabieren krachtens
  artikel 163 IS met de term "Vreemde Oosterlingen" of ingevolge artikel 55 IS als
  "uitheemse Nederlandse onderdanen niet-Nederlanders" aangeduid. Ook Europeanen
  andere dan Nederlanders vielen onder deze categorie. Het desbetreffende artikel 5 van
  de Toescheidingsovereenkomst luidt als volgt: "De onmiddellijk vóór de soevereiniteitsoverdracht meerderjarige uitheemse Nederlandse onderdanen-niet-Nederlanders, die in
  Indonesië geboren of in de RVSI (Republiek der Verenigde Staten van Indonesië)
  woonachtig zijn, verkrijgen de Indonesische nationaliteit, doch zijn bevoegd deze binnen
  de gestelde termijn te verwerpen; bezaten zij in dit geval onmiddellijk vóór de soevereiniteitsoverdracht geen andere dan de Nederlandse nationaliteit, dan zullen zij deze
  herkrijgen; bezaten zij op gemeld tijdstip mede een vreemde nationaliteit, dan zullen zij,
  bij verwerping van de Indonesische nationaliteit, de Nederlandse slechts dan herkrijgen,
  indien zij tegelijkertijd een daartoe strekkende verklaring afleggen"."' In de onder
  7 opgenomen omschrijving zijn de woorden "of in de RVSI woonachtig zijn" niet
  opgenomen, die in het onderhavige artikel 5 van de Toescheidingsovereenkomst wél
  voorkomen. Dit zou een beperking kunnen inhouden van hetgeen ter zake is overeengekomen en in genoemde Overeenkomst is opgenomen.
  8.
   personen als bedoeld onder 7, die op 27 december 1949 reeds meerderjarig waren,
  buiten Indonesië geboren zijn en in het Koninkrijk der Nederlanden woonachtig,
  die in de periode van twee jaar na" 27 december 1949, de Nederlandse nationaliteit
  hebben verworpen en hebben verklaard de Indonesische nationaliteit te verkiezen;
  
  De hierbedoelde personen zijn Indonesisch staatsburger geworden krachtens artikel 6
  van de Toescheidingsovereenkomst, dat als volgt luidt: "De onmiddellijk vóór de
  soevereiniteitsoverdracht meerderjarige uitheemse Nederlandse onderdanen-niet-Nederlanders, die niet in Indonesië geboren zijn en in het Koninkrijk woonachtig, behouden
  de Nederlandse nationaliteit, doch zijn bevoegd binnen de gestelde termijn met verwerping van deze, de Indonesische nationaliteit te verkiezen; bezaten zij op gemeld tijdstip
  mede een vreemde nationaliteit, dan zijn zij bevoegd de Nederlandse zonder meer te
  verwerpen. Deze bevoegdheid tot verwerping van de Nederlandse nationaliteit al dan
  niet verbonden met die tot verkiezing van de Indonesische nationaliteit komt niet toe aan
  
  5 1 5 . D e twee laatste alinea's - voor het hier behandelde onderwerp van geen belang • die betrekking
  hebben op het geval, een als hierbedoelde persoon het Indonesisch staatsburgerschap verwerpt en
  de daaraan voortvloeiende consequenties met betrekking tot de mogelijkheid tol herkrijging van de
  Nederlandse nationaliteit zijn reeds aan de orde gekomen in § 5.3.2 van Hoofdstuk 3.
  156
  
  de uit India of Pakistan afkomstige bewoners van Suriname". *" Van de in het onderhavige artikel van de Toescheidingsovereenkomst opgenomen bepalingen als voorkomende in de eerste alinea, zijn de criteria "die niet in Indonesië geboren zijn" en "in
  het Koninkrijk woonachtig" ter zake relevant. Het betreft hier personen, die middels
  gebruikmaking van het recht van optie Indonesisch staatsburger zijn geworden.
   9. personen als bedoeld onder 7, die op 27 december 1949 reeds meerderjarig waren,
  woonachtig buiten de gebieden van het Koninkrijk der Nederlanden en de Republiek Indonesië en geboren in Nederland, Suriname of de Nederlandse Antillen,
  maar waarvan de ouders Nederlands onderdaan waren door geboorte in Indonesië
  en binnen de periode van twee jaar ni 27 december 1949, de Indonesische nationaliteit hebben verkozen met verwerping van de Nederlandse nationaliteit;
  De hierbedoelde personen zijn Indonesisch staatsburger geworden krachtens het in
  artikel 7 van de Toescheidingsovereenkomst bepaalde, als volgt: "De onmiddellijk vóór
  de soevereiniteitsoverdracht meerderjarige uitheemse Nederlandse onderdanen-nietNederlanders, die buiten de gebieden der deelgenoten van de Unie woonachtig en in
  Nederland, Suriname of de Nederlandse Antillen geboren zijn, behouden de Nederlandse nationaliteit, doch zijn, indien zij geboren zijn uit ouders, die door geboorte in
  Indonesië Nederlands onderdaan waren, bevoegd binnen de gestelde termijn met
  verwerping van deze de Indonesische nationaliteit te verkiezen; bezaten zij op gemeld
  tijdstip mede een vreemde nationaliteit, dan zijn zij bevoegd de Nederlandse zonder
  meer te verwerpen".'" De ter zake geldende criteria waarop in het hierbedoelde
  geval dient te worden afgegaan, zijn het "buiten de gebieden der deelgenoten van de
  Unie - in de tekst van de Memorie van Toelichting op de Wet no. 62 van 1958 vervangen door de woorden "de gebieden van het Koninkrijk der Nederlanden en de Republiek
  Indonesië" - woonachtig zijn" en het "in Nederland, Suriname of de Nederlandse
  Antillen geboren zijn" alsmede "het uit ouders, die door geboorte in Indonesië Nederlands onderdaan waren geboren zijn". Was aan deze voorwaarden voldaan, dan was een
  als hierbedoelde persoon gerechtigd om voor het Indonesisch staatsburgerschap te
  opteren, met verwerping van de Nederlandse nationaliteit.
  