text: Dc Zwolsche
  J. GKASDOR1',
  
  toren na den brand.
  De
  
  schilder
  
  Overijsselsche
  
  Jan
  
  Grasdorp,
  
  DOOR
  F.
  A.
  HOEFER.
  N 1682 stortte
  
  te Zwolle
  
  de toren van de St. Michaëlskerk
  
  6n in figuurlijken
  zin
  ' in, een feit dat en in werkelijken
  veel stof opwierp.
  Nu nog na eeuwen moeten wij di
  en wel naar
  feit gedenken
  van den weinig bekenden
  GRASDORP,
  
  den
  
  van een schilderij
  schilder JAN
  Overijsselschen
  
  aanleiding
  
  voorstellende
  
  toren
  
  even v66r zijn be-
  
  zwijken.
  Dit
  
  schilderij
  
  is
  
  in
  
  het
  
  bijzonder
  
  voor
  
  Zwolle
  
  niet alleen, zooals blijken zal, wegens de voorstelling.
  merkwaardig,
  Om een en ander in het licht te stellen veroorlove men mij eene uitwijding.
  had, want blijkens de
  wij, dat hij een voorganger
  1
  Krone
  onder
  den dorpel van den
  Vranc.
  1406
  rekeningen
  acht van den Raad en acht
  nieuwen
  kerktoren
  Nog in 1443 verteerden
  gelegd.
  van de Meente
  2 guld. 5 pl. en 2 k., "doe men satte die schattinge
  toe den
  kerctoren."
  Het binnenwerk
  was eerst in 1464 voltooid, terwijl in 1494 acht
  Van
  
  dien
  
  toren
  
  Zwolsche
  
  klokken
  
  weten
  
  werd
  
  in den toren
  
  in
  
  werden
  
  opgehangen.
  Op dezen toren scheen het hemelvuur
  Althans
  den 5 Mei 1548 sloeg de bliksem in de spits
  
  vat te hebben.
  bijzonder
  en deze werd evenals het dak
  heid
  
  viel
  
  penterie"
  
  in het schepenchoor
  weer hersteld werd.
  een prooi der vlammen.
  Bij die gelegende kroon in stukken, die door "HERMAN in die
  
  der kerk
  
  150
  in I553 sloeg de bliksem 25 Juni 1606 andermaal
  in den toren,
  De klokken
  vielen uit den toren en sloegen diepe gaten in
  die uitbrandde.
   in 1608 prijkte de toren weer met een uurwerk en
  den grond. Wederom hersteld
  Hersteld
  
  toen
  
  den 7
  Juli 1669 de bliksem hem trof. In 1682 werd dit feit
  het
  bezwijken van den toren. Een tijdgenoot ARNOLD WAEYER 1)
  opgevolgd
  het onderstaande
  deelt hieromtrent
  mede:
  Toorn
  van
  Swolle
  den H. Aerts Engel S. Michiel toegeweydt
  "Onzen
  klokkenspel,
  
  door
  
  den eersten steen gelegd is 1406, volbracht
  (waervan
  1438) is in dit jaar 1682
  Eensdeels
  omdat den metseleer genaemt
  ABRAHAM
  ingestort.
  op den 17 December
  de
  van
  de spitse, 1669 door eenen claterende
  KOEK in
  donder ontsteken
  plaetse
  een gallery van Benthemersteen
  boven op de tooren rontsom geswaer
  het muurwerck
  van
  soo
  ende
  dat hierdoor
  maeckt
  lastich,
  heeft, sijnde
  Eensdeels
  desen tooren meer en meer dagelycks
  verswackte.
  oock, omdat hij den
  de
  ten Westen
  het
  beelt
  van
  Michiel
  staende
  boven
  kerckdeure
  December
  S.
  4
  ende
  
  afgebrant,
  
  den gantschen
  toorn, daeruyt gebroken
  dragende
  op sijn schouderen
  een
  van
  desen
  toorn
  Van
  desen tijdt af begonst
  hetwelck
  was.
  hadde,
  grontfest
  te kraken ende te vallen en te begeven en is, soo hier
  sich de toorn te versetten,
  den
  17 dezer gevallen, werdende de gantsche stadt door
  voorgeschreven
  is, op
  ende
  
  als
  
  gevoelt,
  gestort
  nomen
  
  vijf huysen, onder den toren staende, heel verplet ende nederandere
  sijn seer beschadicht
  huysen hiertegenover
  geworden,
  sijn,
  uytgehet huys van mijn neve HENDERICK VERMEER oversulx hier te aenmercken
  waerdoor
  
  is.
  Als
  
  dese
  
  stadt
  
  13
  
  Junii
  
  1672
  staende
  
  aen de Catholycke
  vorsten van Ceulen ende Munster op den
  overgegaen
  was, heeft hij VERMEER het gemelte beelt van S.
   recht
  
  verwen ende verover, laten repareeren,
  de eere van hem, aen dit sijn beelt, gedat
  Meyne,
  mede
  onder
  toorn
  dese
  staende, soo bewaert heeft, dat de gevel
  schiet, sijn huys,
  ende onbeslyckt
  geheel onbestoven
  gebleven is. Ja alle de glasen in desen gevel
  en was niet bestoven,
  maer suyver ende helder ende dat noch meer is, niet eene
  isser gebroken
  maer de nabueren
  ofte geborsten,
  ruyte van alle glasen
  gevels
  waren als oft se met slyck ende dreck besmeert
  ende bestreeken waren, de glazen
  Michiel,
  nieuwen.
  hierin
  heel
  
  staende
  
  waren
  
  tegen sijn huys
  S. Michiel om
  
  ende bevuylt ende veele geborsten
  ende
  geheel bestoven
  men hier sien can, dat de beelden der Heyligen wel mogen
  
  soodat
  gebroken,
  in
  eeren gehouden
  ende
  geacht
  werd
  Deze gebeurtenis
  
  worden."
  echter
  
  niet alleen
  
  in ongebonden
  
  taal vastgelegd.
  1) H.S, aanwezig in het archief der Vereeniging tot beoefening van OverijsselschRegt en Geschiedenis "Aanteekeningenvan den Hoog Eerwaarden Heer ARNOLDUS
  WAEYER
  over de toestand en uitoefening
  van den R. K. godsdienst onder het Aartspriesterschapvan Salland van het jaar 1580tot 1601 bevattende
  mede onderscheidene voorvallen veelal daartoe betrekkelijk en bijzonder in Zwolle hebbende plaats gehad
  naar des schrijverseigenhandig schrift letterlijk afgeschreven",blz. 242 vlg.
  151
  over 1683 werden aan GERRIT TIDEMAN "voor het drukken
  Blijkens de Stadsrekening
  van een oratie en verscheidene gedichten, op den torenval gemaakt, mitsgaders van
  etc, sedert den 25 Januari tot den 28 December
  executiebriefjes
  1683 incluis en
  't maken van een zonnewijzer
  aan de merkt ...."
  betaald.
   234 guld. I st."
  De vermelde oratie zal wel zijn de "Schone redevoeringe
  den
  op
  19 Januari
  van het jaar 1683" door den rector der Latijnsche
  school CHRISTIANUS ASSUERUS
  de gedichten
  behooren
  die van J. YAN VOLLENHOVE "een geestig
  en van den Conrector
  poeet", van F. KEMNERUs en anderen in de Nedei-duitsche"
  WILLEM SELONIUS in de Latijnsche
  taal.
  Men kan uit enkele regels uit VOLLENHOVE'S gedicht van 1683, - dat zeker
  gehouden.
  Tot
  
  in de "vereering"
  zijn maker deed mededeelen
  de dichterlijke
  waarde van wat werd geboden
  Het
  
  uitvoerige
  
  uit de Stadskas -,
  
  val van
  
  Op den Schrikkel? ken
  
  over
  
  ',
  
  dat den wijdschen
  
  gedicht
  
  oordeelen
  
  titel
  
  droeg:
  
  den groten
  
  .Kerktoren
  
  te Zwolle
  in
  
  Wintermaant
  Aan
  --
  
  Procubuit
  begon
  
  subito,
  
  MDCLXXAII
  
  de zelve Stadt.1)
  Pondere turris
  et coelum
  
  omne
  
  tonans
  
  fragore.
  met deze woorden:
  ,,0
  
  Zwol, vermaarde
  stadt, die waar de Lantdag zit
  Van Overijssel,
  en vergaart in dry paar leden
  De zeste stem geeft, maar geenszins het leste
  
  lit
  
  In waarde, en al wat meest verheft de grootste steden:
  Van outs gezegent door uw weide en akker gront,
  Daar d'uier zwol van room, de korenoogst
  niet faalde.
  en
  door
  uw
  rechtVerheerlykt
  raathuis, uit wiens mont
  Men raat
  Het
  
  heeft
  
  van
  
  Chronosticon,
  zeker
  daartegenover
  Annum
  
  groot
  
  gewichte,
  
  dat WILLEM
  het voordeel
  
  continens
  
  als een orakel,
  
  haalde ...."
  
  SELONIUS vervaardigde
  op de instorting,
  der kortheid! Het
  luidt :
  
  ,,,Chronostico?z
  quo turris Zwollana
  
  praeceps
  
  in terram
  
  data est
  
  ab orbe Condito
  
  5632.
  taM
  MInaXqVe
  pernIClosa
  Praepete tartarco MergItor hora VaDo
  Maesta
  
  nIMis
  
  rVIna.
  Poezy. Te Amsterdam,bij HENRIKBOOMen Weduwe van DIRKBOOM,boekver1) J. VOLLENHOVFS
  koopers, 1686, blz- 331 vlg.
  152
  Anno
  
  a nato
  
  Christo
  
  1682.
  Et properet LUX aLMa poLo
  Non InfrIgenDae
  prosperItatIs
  
  UrbI.
  qVae sospItet
  Iter".
   - in 1720 - werd het feit vermeld in een gedicht
  nog jaren later
  van GERRIT VAN DER HORST 1)
  werd tot voor kort nog den burgers van
  In verband met dien torenbrand
  aan het ontvangen
  dat hun voorouders
  Zwolle verweten,
  geld voor het na den
  zich
  en hun den
  blauwe
  hadden
  val verkochte
  vingers
  geteld
  klokkenspel
  En
  
  Dit geschiedde
  echter ten onrechte:
  van "Blauwvingers"
  toegekend.
  schimpnaam
  toonde ik elders
  alleen overblijfselen van klokken werden verkocht maar bovendien
  de
  Zwollenaars
  reeds
  in
  1?21 toegepast
  op
  aan, dat de naam van Blauwvingers
  werd
  
  om andere redenen.
  Van de laatste lotgevallen
  
  van dezen
  
  te Zwolle
  
  toren
  
  waren
  
  op de Geschiedkundige
  schilderijen,
  Volgens dezen
  de eene voor den torenbrand,
  
  in 1882 twee
  
  Tentoonstelling
  Overijsselsche
  beide uit de 17e eeuw en stelde
  waren
  catalogus
  de andere de ruine van kerk en toren na het instorten
  blijkbaar
  "Biischrift
  
  J. VAN VOLLENHOVE het onderstaande
  
  der Grote Kerke,
  op een schilder?i den brant van de torens itse
  de Sint Michiels Kerke te Zwolle uitbeeldende" 1)
  -
  
  Ignis
  
  edax
  
  De Zwolsche
  Viel tweemaal.
  in 1682. Op de eerste dichte
  
  vers.
  summa
  
  ad fastigia
  
  vento
  
  volvitur.
  de hoogste in Nederlant,
  torenspits,
  dus in d' asch, vernielt van hoger
  Breder
  
  aldus :
  
  De Zomermaant
  
  schreef zeven dagen,
  En drymaal dryentwintig
  jaar,
  Na zestien ewen, toen dus naar
  
  En droef de middag most beklagen
  't Verlies der hoogste spits van 't lant.
  O Kerk, naar Michael geheten,
  '
  
  O Zwol, verhef u, nooit vermeten:
  Verhef en vrees de sterkste hant,
  1) Zie zijn: OverijsselsOog of Zwol verheerlijktblz. 45 en vlg.
  ') T. a. p. blz. 336
  
  hant,
  
  eertiits
  
  153
  Die viermaal nu met blixembrant
  Uw toren, fel heeft aangerant,
  En tweemaal
  ('t moet u nooit vergeten)
  Zijn trotse
  
  kruin
  
  te gront gesmeten.
   MDCLXXVIII"
  
  toren tusschen
  1669 en '82 was geen afbeelding
  doek.
  zij op
  Op zekeren dag werd mij een schilderij te koop aangeboden, dat niet alleen
  die leemte aanvulde, maar tevens een zeer goed werk was van den weinig bekenVan
  
  den
  
  bekend.
  van
  
  toestand
  
  Toch
  
  den
  
  bestond
  
  den schilder JAN GRASDORP.
  Aan lust tot koopen ontbrak het mij niet, maar hoe aan het geld te komen ? a
  Doordat ik in krijgsdienst
  mijn Koningin
  en mijn
  mijn plicht vervulde tegenover
  voor
  ik
  werk
  kon
  van
  was
  reeds
  verstreken
  maken
  den
  aankoop.
  eenigen tijd
  Land,
  tot hulp was niet groot. Ik moest
  opgewektheid
  gelden ontbraken,
  noodige
  een bod doen beneden de waarde. Ik deelde den bezitter van het schilderij ruiterlijk
  het voor ons Museum ten geschenke
  onder de
  mede en ontving
  mijn toestand
  
  De
  
  verzwarende
  ,
  
  voorwaarde
  
  van zijn naam
  
  Den edelen schenker betuig
  Voor mij heeft dat geschenk
  op eenige vondsten
  Het bewuste
  
  naar
  
  aanleiding
  
  niet te mogen
  
  vermelden.
  ik nogmaals mijn hartelijken
  dank.
  bovendien
  de gevolgen gehad, dat ik mij vlei
  van dit schilderij te mogen wijzen.
  schilderij
  gemerkt
  "JAN GRASDORP" geeft dan den toren te
  zien van de Ossenmarkt
  uit en in den gevaarlijken
  waarin hij op den
  toestand,
  16 December
  1682, blijkens opschrift:
  ,,Anno
  den
  _
  verkeerde.
  Van
  
  den toren
  
  1682
  16
  
  December".
  is hij recht afgedekt
  omgeven. De twee bovenste
  geledingen
  en
  waren
  van
  dan
  de lagere.
  terug
  vermoedelijk
  springen
  jongere dagteekening
  met de inspringingen
  van een
  Inwendig vindt men overeenkomende
  overblijfselen
  en
  een
  het
  uurwerk
  aan
  de
  luizolder, waarop
  afscheiding
  stond;
  buitenzijde op de
  zijn vijt geledingen
  en met een zwaren steenen leuning
  
  vier hoeken
  De
  
  zichtbaar.
  Van
  
  boven
  
  spuwers. De blinde ramen zijn van maaswerk voorzien.
  daken van de twee zijbeuken der kerk zijn zichtbaar, aan de Westzijde
  
  elk voorzien van een dakkapel.
   zijn het wolfskappen,
  staat de toren zeer dicht op de huizen, wier achterzijde
  Blijkbaar
  op de
  Hebben deze bijzonderheden
  Ossenmarkt
  uitkomen.
  op verdwenen gebetrekking
  
  154
  kan men in de tegenwoordige
  op den Ossenmarkt
  Zoo is bijv.
  mits men de voorgebouwde
  gedeelten wegdenkt.
  terugvinden,
  nog
  even als de
  herkenbaar
  een
  de trapgevel
  puntgevel,
  nog onmiddelijk
  rechts, thans
  der
  
  deelten
  
  de huizen
  
  Kerk,
  
  eerste verdieping.
  met de vooruitstekende
  van
  huis
  H. S. dat van den neef
  het
  I.
  is
  de
  achterzijde
  gemerkt
  Blijkbaar
  van Pastoor WAYER.
  aan het tooneel en zijn geestig
  De figuurtjes
  levendigheid
  geven groote
  troffen mij vooral de heer en de dame, die op den toeHieronder
  geschilderd.
  schouwer af komen. Bij nader bezien van deze figuren bleek mij, dat zij zeer veel
  naar
  
  doorgang
  
  de Luttekestraat
  
  van 1882,
  op de schilderijen
  op de tentoonstelling
  geleken op die voorkomende
  boven vermeld.
  toen ik deze schilderijen, die inmiddels van
  Niet gering was mijn blijdschap
  vond
  verwisseld
  waren, terug
  bij den Heer TELLEGEN te Zwolle. Een
  eigenaar
  werd door het herkennen
  dier zelfde personen er op en
  die verhoogd
  vreugde,
  nog meer
  
  toen
  
  dat, beide
  
  ik bemerkte
  
  geteekend
  
  van den torenbrand
  
  Op het schilderij
  
  waren
  
  ,,GRASDORP"t
  
  staat:
  
  "JAN GRASDORP Inventa"
  en
  
  '
  
  "Anno
  
  1669
  Den 7 Juny die
  Groote toorn toe Zwolle
  door het onweder aenghesteken
  en so ghesiet
  Op een banderolle
  
  om vier dach".
  staat:
  
  schreef seven dagen
  "De Somermaent
  En driemaal drie en twintig jaar
  Na sestien eeuwen, toen dus naar
  En droef
  
  de middag most beklagen,
  't Verlies der hoogste spits van't
  
  O kerk
  
  lant,
  
  naer Michael
  
  geheten
  O Zwol, verhef u nooit vermeten
  Gij siet hoe d'allerhoogste
  hant,
  Wel tweemael nu door blixem brant
  Uw schoone
  
  Kruin
  
  heeft
  
  neergesmeten.
  J. VOLLENHOVE.
  155
  De afmetingen
  zijn 162 X 147 cM.
   het
  schilderij waarop de toren omvergehaald
  Op
  
  wordt
  
  staat :
  
  "JANNES GRASDORP"
  en
  1682 den 30
  "Anno
  is dese zijde
  December
  van St. Michielstooren
  door een sterke wint
  Zuydwaerts
  
  neder
  
  De afmetingen
  zijn 96 X 84 cM.
  worden hier - dank
  Beide schilderijen
  den
  
  heer
  
  TELLEGEN
  
  te bespreken,
  
  nader
  
  geslagen."
  
  zij de vergunning,
  Ik zal mij hier
  
  afgebeeld.
  kreeg van de waarde dezer schilderijen
  ik dit elders
  
  voor
  
  te doen.
  die ik hiervoor
  onthouden
  
  uit een historisch
  Hier
  
  trede
  
  alleen
  
  van
  
  van
  hen
  
  oogpunt
  de schilder
  
  Zwolle, aangezien
  hoop
  GRASDORP naar voren. Zijn talent komt vooral uit in het figuurschilderen.
  Zijn
  vol
  den
  in
  brand
  tooneelen
  leven, hetzij hij
  zijn verschrikking
  zijn
  weergeeft, het
  of het omverhalen
  van den toren,
  dreigen van instorten,
  van JAN
  De vraag, die zich thans na het vinden van die drie schilderijen
  was vooral, wat is van dien schilder en zijn werk
  GRASDORP bij mij opdrong
  bekend ?
  IMMERZEEL vermeldt hem niet. Hij noemt alleen WILLEM GRASDORP, die
  '
  in 1710 te Amsterdam
  woonde.
  als bloem- en fruitschilder
  Bij KRAMM komt JAN GRASDORP voor. Hij wordt een weinig bekend
  meester
  meldt
  onder
  dame
  een
  
  geacht worden. Hij vergenoemd, doch wiens werken zeer verdienstelijk
  van het Berlijnsch Museum
  een schilderij van hem, dat in den catalogus
  als "In een bloemtuin
  No. 502 voorkomt
  is, nevens eene fontein, eene
  
  gezeten
  ballustrade
  
  met
  
  een
  
  hondje
  
  op haren schoot, dat door een heer,
  wordt.
  Zij schijnt hem te verzoeken
  
  die tegen
  daarmede
  
  leunt, geplaagd
  Dit schilderij
  met den naam J. GRASDORP, volgens KRAMM,
  op te houden."
  h. I vt. 4 dm., br. 1 vt. 1/2 dm. Rhijnl. behoorde vroeger tot de Galerie Giustiani.
   van het "Kaiser Friedrich
  de catalogus
  Museum"
  Nog heden vermeldt
  thans aldus GRASDORP J. (?) 1. 0.48 X
  te Berlijn onder No. 1020 dit schilderij,
  naar het Museum te Maagdenburg.
  0.38 M. als overgebracht
  Mijn verzoek om
  er een photographie
  van te mogen ontvangen
  bleef onbeantwoord,
  vermoedelijk
  in verband met de tijdsomstandigheden.
  beeld
  
  VAN DER AA sluit zich bij bovenstaande
  uitingen aan en opperde het denkvan vermoedelijke
  tusschen
  WILLEM en JAN GRASDORP.
  bloedverwantschap
  
  156
  wat wij van JAN GRASDORP wisten.
  veronderstelde
  met WILLEM en met de wetender
  verwantschap
  Op grond
  Zwolle
  zou
  men kunnen afleiden, dat JAN
  was,
  afkomstig
  schap, dat de laatste uit
  wordt waarschijnlijker
  door de voorook uit Zwolle was. Deze veronderstelling
  de
  den
  Dat
  Zwolle meer
  van
  kerkbrand.
  GRASDORP's
  te
  der schilderijen
  stellingen
  Dit is alles
  
  van een
  waren, meende ik te moeten afleiden uit de teekeningen
  vertegenwoodigd
  o.
  een
  in
  het
  Zwolle.
  w.
  GRASDORP
  GERRIT
  gezicht op
  Rijks-prentenkabinet
  men nu in aanmerking,
  dat WILLEM in 1697 als een leerling van
  Neemt
  dan moet JAN een tijdgenoot
  van hem geweest zijn.
  voorkomt,
  met het bovenstaande
  zette ik mijne nasporingen
  in het OudIn verband
  Zwolle voort en vond daar in de doop- en trouwboeken
  der gemeente
  Archief
  STUVEN
  
  ERNST
  
  de gegevens omtrent de GRASDORP's vermeld in de Bijlage A.
  vond ik een WILLEM GRASDORP den 16 Februari I657 genoemd,
  Bovendien
  om de betrekking van "executeur
  o. m. goedvond,
  van stadstoen de magistraat
  na doode
  
  bevelen"
  
  van WILLEM GRASDORP te laten
  
  vervallen.
   van Erffuitinge"
  der stad Zwolle, I675-r698
  leest men:
  "Boeck
  ANNECHIEN
  ter
  van
  28
  heeft
  voornoemde
  den
  NIJENHUIS
  praesentie
  July,
  »Anno I693
  momberen
  (HENDRIK VAN NIJENHUIS en JAN HOUWIJLER) an haar zoon WILLEM
  In
  
  het
  
  erfuitinge gedaen ende an
  wijlen haar eheman JAN GRASDORP nagehouden
  van
  de halfscheit
  't huys in Camperstrate,
  voor vaders
  deselve
  goed bewezen
  de kinderen WIJNTJES aan de eene ende de erfgen, van hopman ULGER
  aldernaast
  van
  
  an de andere
  de
  
  haltscheit
  
  zijde, mits dat deselve
  van
  van een somme
  
  etc.
  leggende"
  Aan
  de
  overzicht
  
  samen
  
  hand
  
  van
  
  deze
  dat
  
  gegevens
  in twee
  
  te stellen,
  ENGBERT JANSEN
  
  onderscheidelijk
  in Bijlage B kan vinden.
  JAN GRASDORP is dus den
  
  zoon ook tot zijnen laste
  400 gulden voor beswaer
  was
  
  het
  
  takken
  
  is
  
  sal moeten
  op't
  
  gehele
  
  nemen
  huys
  
  een familiemogelijk
  met
  de hoofden
  gesplitst
  
  mij
  
  GRASDORP en WILLEM GRASDORP, dat men
  
  I65I te Zwolle geboren en was den
  19 October
  overleden.
  28 Juli 1693
  De schilder WILLEM GRASDORP was zeker zijn zoon uit het huwelijk met
  ANNETIEN JANS NIEU?'VENHUIS.
  Maar hiermede
  zijn wij van JAN GRASDORP nog niet af. Hoe het soms
  van werken m.oge blijken uit het volgende. De Catalogus
  gaat met het beschrijven
  in 1882 vermeldt op blz. 84
  der Geschiedkundige
  Overijsselsche
  Tentoonstelling
  in Oost-Iudische
  inkt van GESINA TER BORCH. Door
  onder No. 1199 ,Teekening
  haar
  
  zelve
  
  Diezelfde
  
  hierop
  teekening
  
  geschreven:
  omschreven
  
  G. GRASDORP vegt tegen een viswijf tot
  Zwol."
  als een wit en zwart krijt gewasschene
  op blauw
  
  157
  27
  
  papier
  
  X45 mM. werd door
  door den heer H.
  aangekocht
  toen voorzichtiger
  gesteld
  latere hand bijgevoegd
  "tot
  J.
  doch' gemerkt
  steld de teekening
  
  de firma
  H.
  F. MULLER & Co in 1904 geveild en
  LUGARD te Deventer.
   De omschrijving
  was
  
  "MR. GRASDORP vegt tegen een viswijf" door een
  aan GESINA TER BORCH,
  Zwol" en als toegeschreven
  GR. Door den tegenwoordigen
  eigenaar in de gelegenheid
  gete
  
  staat,
  enz. Terecht
  
  maar
  
  een andere
  
  hand
  
  zien,
  beslist
  
  in den linker
  
  mij dat niet alleen
  1ziet G. GRASDORP vegt
  
  bleek
  
  onderhoek,
  enz., maar 7. GRASDORP
  thans reeds verbleekt, later
  
  ,,J.
  Gr."
  
  vegt
  door
  
  dat "tot Zwol"
  opgemerkt
  werd toegevoegd.
  der figuren komt overeen met die van JAN GRASDORP.
  De voorstelling
  missen
  ten
  eenemale de onbeholpen
  hand van GESINA TER BORCH.
  figuren
  
  De
  
  Op
  
  werd
  
  grond van een en ander trek ik zeer in twijfel, dat deze teekening
  is van GESINA TER BORCH en schrijf haar toe aan JAN GRASDORP.
  afkomstig
  te Amsterdam
  bevinden zich dertien teekeningen
  In het Rijksprenten-kabinet
  alle
  hebben
  GRASDORP.
  aan
  GERRIT
  Bijna
  betrekking op Zwolle.
  toegeschreven
  
  hen stelt een gezicht op Zwolle voor op den achterkant
  staat:
  beste
  van
  GERRIT
  GRASDORP
  de
  in
  tijd
  geteikend (koste mi f 2-0-0
  "Zwolle
  H. SMEEKS"
  moet nu gelden
  dat hij een
  De vraag rijst wie was die H. SMEEKS? Van hem is mij,bekend,
  te Zwolle woonde en in verband met t
  bereisd man was, chirurgyn in de Kamperstraat
  Een
  
  van
  
  van JAN GRASDORP was.
  1 72 c, min of meer buurman en tijdgenoot
  zijn sterfjaar
  Van de andere
  teekeningen
  zijn slechts enkele, behalve van een onder.
  Zwolle"
  van de letters G. Gr. voorzien. Waar figuren
  zooals
  schrift
  bij
  "Kalkoven
  komen zij geheel overeen met die van JAN GRASDORP. De
  worden
  wie
  dan
  ook
  plaatste die G. Gr. onder die teekeningen?
  rijst
  omtrent het bestaan van een GERRIT GRASDORP
  Het eenige besliste houvast
  Maar in geen enkel men in boven aangehaald
  achterschrift.
   mij bekend
  
  aangetroffen
  vraag
  vindt
  -
  
  te Zwolle wordt een GERRIT GRASDORP genoemd, zoo dat ik niet aarzel,
  hoe dit dan ook moge geschied zijn, die GERRIT en die JAN voor een en denzelfden
  heette hij wel voluit GERRIT JAN of JAN GERRIT. Men
  te houden. Vermoedelijk
  nam het toen en later ook nog zoo nauw niet met de namen.
  stuk
  
  De Heer
  verstrekken
  
  van
  
  DR. HOFSTEDE DE GROOT was zoo vriendelijk
  mij een opgave te
  die
  en
  ook
  onderstaande
  schilderijen
  nog wel aan
  teekeningen,
  
  JAN GRASDORP zullen moeten worden toegeschreven.
  a. Schilderij op doek 14XI2 dm.
  Prachtig vertrek, waarin een heer in aanzienlijke
  tafel, bij een dame in wit satijn.
  Vlg. J. C. WERTHER
  
  Zeer fraai in de manier
  Amsterdam
  
  25 April
  
  kleeding zittende aan een
  van TER BORCH.
  1792 No. 71.
  158
  op doek 23XI8 duim.
  Officier zittende aan een tafel met een roemer
  
  b. Schilderij
  
  Vlg. als voren No. 12.
  in het Rijks
  c. De dertien teekeningen
  18 X 24112 m.M.
  d. Teekening
  Loth en zijn dochters verlaten Sodom.
  wijn in de hand.
  prentenkabinet.
  In waterverf.
  24 Nov. 1896. No. 1058.
  Vlg. A. J. NIJLAND, Amsterdam,
  met O.-I. inkt 1.20 X 2.18 d.M.
  Gewasschen
  e. Teekening.
  penteekening
  Gezicht op Zwolle.
  20 Nov. 1882 No. 82.
  Vlg. DE CHEMEVIERES e.a. Amsterdam,
  16 April 1893. No. 125.
  Amsterdam,
  II Juni 1889. No. 334.
  Vlg. V. PAPPELENDAM e. a. Amsterdam,
  met
  inkt:
  O.-I.
  f. Twee gewasschen
  penteekeningen
  Het inzamelen van het koren en een valkenjacht.
  Landschappen:
  Vlg.
  AKERLAKEN e, a.
  P. DE HAAN e. a., Amsterdam,
  9 Maart 1767, No. 684.
  21 Oct. 1782. No. 2137.
  Vlg. H. BUSSERUS, Amsterdam,
  de
  door
  Zes
  personen voorgesteld.
  teekeningen,
  maanden,
  g.
  Vlg. J. DOLENT, Parijs 17 Maart 1910. No. 65.
  met de pen en O.-I. inkt:
  h. Twee teekeningen
  Vlg.
   De Zomer en de Winter. In de eene een heer en dame bij een fontein en
  in de andere een juffrouw in een ijsslede, waarbij een heer op schaatsen.
  1800. Amsterdam.
  Vlg. GILDEMEESTER JZN., 24 November
  met potlood.
  i. Boekje met 20 stuks Bijbelsche Geschiedenissen
  18 October 1773. Omslag
  Vlg. Amsterdam
  Twee penteekeningen
  O. L-inkt :
  
  K. No. 22.
  j.
  Ruinen.
  Vlg. Amsterdam
  k. Vier Zinnebeelden
  
  17 Juli 1775. Kunst boek
  met pen en O. I. inkt.
  C. No. 44.
  Kst. bk. M. No. 42
  1777 Amsterdam
  Vlg. R. ASSUERI 10 November
  18 Juni 1743, kwamen
  de veiling CAREL BORCHARD VOET, Dordrecht
  van GRASDORP voor, waaronder
  zijn eigen portret.
  teekeningen
  In
  
  ,
  acht
  
  Ik vlei mij met het bovenstaande
  onderzoek geen nutteloozen
  tijdroovende
  te hebben,
  al heb ik het toch al geringe aantal Overijsselsche
  verricht
  arbeid
  des te meer heeft hierdoor JAN
  van een GERRIT GRASDORP beroofd,
  schilders
  GRASDORP gewonnen.
  BIJLAGE
  
  A.
  Ge30ren :.*
  1646. 4 Juni.
  en Gerritien
  Cnif.
  dochter van Engbert
  Jansen
  Grasdorp
  Aeltien,
  22
  1647.
  Juni.
  en Swaentien Jans.
  dochter van Jan Willemsen
  Grasdorp
  Petertien,
  1647. 3 October.
  en Gerritien
  Grasdorp
  Knijf.
  W y b b e, dochter van Engbert t Jansen
  October.
  1651. 19
  en Swaentien.
  Grasdorp
  Jan, zoon van Jan Wylle ms
  1653. 12 Mei.
  en Gerrityen
  Grasdorp
  Jansen
  `'Vyllem, zoon van Engbert
  Knijf.
  1664. 24 Juli.
  en Grietien
  zoon van Engbert
  Veenemans.
  Grasdorp
  Joannes,
  1670. I9 Januari.
  en Annichien
  Jansen
  Janna, dochter van Jan Grasdorp
  vanNieu°wenhups
  Octoker.
  1678. 15
  en Annetien
  van NieuWenhys.
   zoon van Jan Grasdorp
  Willem,
  
  s
  
  Gehuwd :
  1646. Ingeschreven Martius 1646. J a n W I I I e m s e n G r a s d o r p, jong gezel, van Swolle
  ende S w a e n t ij n J a n s v a n d e r W o r p, jonge dochter, van Campen. Gehuwd den
  5 April 1646.
  jonge man, A n n I g I e n J a n s
  1669. Ingeschreven den 13 Martii I669, Jan Grasdorp,
  N i e u w e n h u i s, jonge dochter, in de Nystraet.
  Getrouwd den 27 April 1669.
  BIJLAGE
  
  -
  
  - 10.
  AELTIEN
  ''' 1646
  
  ______________
  
  B.
  WILLEM GRASDORP
  
  ______
  
  WILLEM
  (executeur van Stads bevelen)
  in 1657)
  X
  NN '
  20.
  VEENEMANS
  ,,
  --GRIETJEN X
  JAN *)
  WILLEM
  I
  X5
  JOANNES
  1664
  WILLEM
  1653
  SWAENTIENJANS V. D. WORP.
  JAN
  X N.N.
  ENGBERT
  ENGBERT
  XX
  GERRITIENCNIF
  X
  WYBBE
  I647
  1647
  
  PETERTIEN
  1647
  
  _________
  *) scbilder.
  JAN
  1 6s 1 - 1693
  X 27 April 1669
  ANNIGIENJANSNIEUWENIiUIS,
  -- . JANNA
  WILLEM )
  geb. 1670
  geb. 1678.
  