text: TBS&H 2022 | nr. 1
  
  67
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  68
  
  intrekking van de vergunning in de kern slechts over dat
  enkele jaren achtereen enkele weekenden per jaar bingo
  werd gespeeld zonder dat daarvoor vergunning was verleend. Dat was weliswaar in strijd met de wet, maar het
  is niet zo dat om die reden alle denkbare negatieve gevolgen van illegale kansspelen voor de openbare orde
  ook in dit geval aan de orde zijn. Er zijn onvoldoende
  aanknopingspunten om ervan uit te gaan dat er een reële dreiging was dat door de bingo’s tijdens de ramadan
  ongeregeldheden en gewelddadigheden zouden ontstaan in het koffiehuis. In de besluiten staat ook niet dat
  in enig jaar tijdens de bingo-weekenden meldingen van
  overlast zijn gedaan of dat er andere aanwijzingen voor
  ongeregeldheden of verstoringen van de openbare zijn
  geweest.128 Hetzelfde geldt voor de intrekking op de
  grond dat de appellant niet langer voldeed aan de eis dat
  leidinggevenden van een horecabedrijf niet in enig opzicht van slecht levensgedrag mogen zijn. Gelet op de
  beschikbare informatie kan het ook zijn dat het ging om
  een kleinschalige bingo die de appellant enkele weekenden per jaar organiseerde zonder daaraan veel geld te
  willen verdienen. In dat geval is het enkele feit dat voor
  de bingo niet de verplichte vergunning was verleend,
  onvoldoende om te spreken van slecht levensgedrag.
   Andere feiten en omstandigheden kunnen tot een andere conclusie leiden, bijvoorbeeld als daaruit blijkt dat de
  appellant met de bingo’s criminele netwerken faciliteerde. Dergelijke feiten en omstandigheden blijken echter
  niet uit de processen-verbaal of uit andere dossierstukken.129
  Tot slot kan worden gewezen op ABRvS 13 oktober 2021,
  ECLI:NL:RVS:2021:229, een ‘klassieke’ kanspelzaak. In
  deze zaak heeft de Kanspelautoriteit (Ksa) bij besluit
  van 5 juli 2017 aan Simbat en de appellant sub 3 gezamenlijk een boete opgelegd wegens overtreding van de
  Wet op de kansspelen ter hoogte van € 270.000. Zij zijn
  voor de betaling van de boete elk hoofdelijk aansprakelijk. Bij datzelfde besluit heeft de Ksa een boete aan Spinity (‘promotional agent’ van Simbat) opgelegd wegens
  overtreding van de Wet op de kansspelen ter hoogte van
  € 100.000. De Ksa had Simbat in 2012 en in 2013 aangeschreven in verband met het aanbieden van kansspelen
  via de websites Riverbingo.com, Eurocazino.com en
  Slotplaza.com. In 2014 heeft de Ksa meldingen ontvangen over de websites 777bingo.nl, Jojobingo.nl en
  Bingolot.nl. Verder heeft de Ksa in 2015 meldingen ontvangen over de Facebookpagina Simbatgokkasten, over
  gokken bij Simbat met betaling via 0909-nummers, over
  Eurocazino.com en over Simbatgokkasten. De aangevallen uitspraak komt voor vernietiging in aanmerking
  voor zover daarbij het beroep van Simbat ongegrond is
  verklaard. De Afdeling vernietigt het besluit op bezwaar
  van 11 september 2018 voor zover de Ksa daarbij het
  boetebesluit van 5 juli 2017 ten aanzien van Simbat
  heeft gehandhaafd. Zij ziet verder aanleiding om de
  hoogte van de boete zelf vast te stellen op een bedrag
  128 ABRvS 3 november 2021, ECLI:NL:RVS:2021:2445, JOM 2021/493, 9.4.
  129 ABRvS 3 november 2021, ECLI:NL:RVS:2021:2445, r.o. 9.5.
   TBS&H 2022 | nr. 1
  
  van € 187.500. Het beroep tegen het besluit op bezwaar
  van 3 mei 2018 is niet-ontvankelijk.130 Het hoger beroep
  van de Ksa is gegrond. De aangevallen uitspraak komt
  voor vernietiging in aanmerking voor zover daarbij het
  beroep van de appellant sub 3 tegen het besluit van
  3 mei 2018 gegrond is verklaard, dat besluit is vernietigd
  voor zover het ziet op de aan de appellant sub 3 opgelegde boete en het boetebesluit van 5 juli 2017 in zoverre is
  herroepen. De Afdeling verklaart het beroep tegen het
  besluit van 3 mei 2018 in zoverre niet-ontvankelijk. Zij
  verklaart het beroep van appellant sub 3 tegen het besluit van 11 september 2018 gegrond en vernietigt dat
  besluit voor zover het ziet op de appellant sub 3. Verder
  ziet de Afdeling aanleiding om de hoogte van de boete
  voor deze appellant zelf vast te stellen op een bedrag
  van € 82.500. Het incidenteel hoger beroep van de appellant sub 3 is ongegrond.131 Ook het hoger beroep van
  Spinity is gegrond. De Afdeling vernietigt de aangevallen uitspraak voor zover de rechtbank het beroep van
  Spinity tegen het besluit van 3 mei 2018 ongegrond
  heeft verklaard. Dit beroep wordt alsnog niet-ontvankelijk verklaard. Het beroep van Spinity gericht tegen het
  besluit van 11 september 2018 is ongegrond.132
  Opiumwet
  Het is bekend dat in veel gevallen de burgemeester – indien toepassing wordt gegeven aan artikel 13b Opiumwet – in een rechterlijke procedure aan het langste eind
  trekt.133 Soms vist de burgemeester echter achter het
  net.134 In een zaak heeft de burgemeester van Rotterdam
  bij besluit van 14 januari 2019 besloten om de huurwoning van de appellanten sub 2 voor zes maanden te sluiten. De burgemeester is op grond van artikel 13b, eerste
  lid, Opiumwet bevoegd tot het opleggen van een last
  onder bestuursdwang als in een woning een middel als
  bedoeld in lijst I of lijst II, behorend bij de Opiumwet,
  wordt verkocht, afgeleverd of verstrekt dan wel daartoe
  aanwezig is. De burgemeester heeft besloten de woning
  te sluiten, omdat de politie op 30 oktober 2018 in de
  slaapkamer van een meerderjarige zoon 237,7 gram cocaïne, een contant bedrag van € 7.000, een grammenweegschaal en een rol plastic zakjes heeft aangetroffen.
   De appellanten (sub 2) en de burgemeester zijn het met
  elkaar eens dat de burgemeester bevoegd was om het
  pand te sluiten, maar verschillen van mening over de
  vraag of hij in redelijkheid van die bevoegdheid gebruik
  heeft kunnen maken. De Afdeling stelt de burgemeester
  in het ongelijk. De Afdeling is van oordeel dat er bijzondere omstandigheden in de zin van artikel 4:84 Awb zijn
  die maken dat het handelen overeenkomstig het uitgangspunt van het beleid in dit geval gevolgen heeft die
  onevenredig zijn in verhouding tot de met het beleid te
  dienen doelen. Dit betekent dat de burgemeester niet in
  redelijkheid van zijn bevoegdheid tot sluiting van de
  130 ABRvS 13 oktober 2021, ECLI:NL:RVS:2021:2295, r.o. 22.3.
  131 ABRvS 13 oktober 2021, ECLI:NL:RVS:2021:2295, r.o. 22.3.1.
  132 ABRvS 13 oktober 2021, ECLI:NL:RVS:2021:2295, r.o. 22.3.2.
  133 L.M. Bruijn & M. Vols, Onderzoek toepassing artikel 13b Opiumwet, Groningen: WODC 2021.
  134 Zie ook ABRvS 15 december 2021, ECLI:NL:RVS:2021:2826.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002022008001009
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  woning gebruik heeft kunnen maken. Van belang daarbij
  is dat het gaat om een specifieke samenloop van omstandigheden, welke omstandigheden in samenhang bezien de sluiting van de woning in dit geval onevenredig
  maken: de appellanten (sub 2) treft geen verwijt van de
  overtreding, zij hebben aannemelijk gemaakt dat het
  zeer moeilijk is om vervangende woonruimte op de particuliere en sociale woningmarkt te vinden, terwijl een
  van hen ziek is en zij twee minderjarige en schoolgaande kinderen hebben en daarnaast ontbinding van de
  huurovereenkomst en plaatsing op een zwarte lijst
  dreigt, waardoor de gevolgen van het sluiten van de woning verder strekken dan de sluiting voor zes maanden.
   Het risico op ontbinding van de huurovereenkomst en
  plaatsing op een zwarte lijst zou zich ook voordoen bij
  sluiting voor een kortere periode, want op grond van artikel 231, tweede lid, van Boek 7 BW biedt een op artikel 13b Opiumwet gebaseerde sluiting op zichzelf de
  mogelijkheid om de huurovereenkomst zonder procedure bij de rechter te ontbinden. Een waarschuwing zou
  daarom passender zijn geweest.135
  In een andere zaak heeft de burgemeester van Roermond bij brief van 6 februari 2019 Yin Yang, exploitante
  van een saunaclub, medegedeeld dat hij tot sluiting van
  gebouwen op grond van artikel 13b Opiumwet over zal
  gaan. Bij een eerder besluit van 23 februari 2017 had de
  burgemeester de gebouwen die onderdeel zijn van de
  saunaclub voor twaalf maanden gesloten. In het bestuursdwangbesluit van 2017 stond dat de gebouwen
  zullen worden gesloten op 6 maart 2017 en dat de sluiting eindigt op 6 maart 2018. Tegen dit besluit is geprocedeerd tot in hoger beroep. De Afdeling heeft in de
  ­uitspraak van 16 januari 2019, ECLI:NL:RVS:2019:113,
  geoordeeld dat de burgemeester in redelijkheid het bestuursdwangbesluit heeft kunnen handhaven. De burgemeester had op dat moment de sluiting nog niet uitgevoerd. Het bestuursdwangbesluit uit 2017 was namelijk
  geschorst in afwachting van het besluit op het daartegen gemaakte bezwaar. De Afdeling ziet aanleiding om
  duidelijkheid te bieden voor de rechtspraktijk over hoe
  moet worden omgegaan met tijdsverloop na het nemen
  van een bestuursdwangbesluit op grond van artikel 13b
  Opiumwet. Tijdsverloop kan ertoe leiden dat sluiting
  van een pand op grond van deze bepaling redelijkerwijs
  niet meer zal bijdragen aan het bereiken van de doelen
  die met een dergelijke sluiting worden gediend. Als een
  burgemeester een pand nog niet feitelijk heeft gesloten
  en daartoe nog wel wil overgaan, moet hij daarom opnieuw een beoordeling maken van de noodzaak van het
  alsnog sluiten als meer dan één jaar is verstreken sinds
  de datum dat de sluiting volgens het bestuursdwangbesluit in zou zijn gegaan. De burgemeester heeft gewezen
  op de uitspraak van de Afdeling van 18 april 2018, ECLI:
  NL:RVS:2018:1259. In die zaak was echter binnen een
  jaar na de ingangsdatum die genoemd stond in het bestuursdwangbesluit tot sluiting overgegaan. De burgemeester had daarnaast gewezen op de uitspraak van de
  135 ABRvS 6 oktober 2021, ECLI:NL:RVS:2021:2243, JB 2021/204.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002022008001009
  
  Afdeling van 4 juli 2018, ECLI:NL:RVS:2018:2229. In die
  uitspraak merkte de Afdeling een brief die afspraken
  weergeeft over de feitelijke sluiting en die zijn gemaakt
  na het nemen van het bestuursdwangbesluit niet aan als
  een besluit. Deze uitspraak is niet onverenigbaar met
  het hiervoor overwogene. Voor zover bij bedoelde brief
  een afwijkende ingangsdatum was gekozen, was deze
  ook hier namelijk gelegen binnen een jaar na de oorspronkelijke ingangsdatum. De beoordeling van de
  noodzaak om na het verstrijken van meer dan een jaar
  alsnog te sluiten, is een besluit in de zin van artikel 1:3
  Awb. Als er nog een procedure loopt tegen het bestuursdwangbesluit, moet ingevolge artikel 6:19 Awb een besluit waarin de noodzakelijkheid opnieuw is beoordeeld
  van rechtswege worden meegenomen in die procedure.
  Als er geen procedure loopt, kan tegen dit besluit bezwaar worden gemaakt.136 Voor Yin Yang betekent dit
  het volgende. In het bestuursdwangbesluit is bepaald
  dat de sluiting zou ingaan op 6 maart 2017. Een jaar later
  had de burgemeester de gebouwen nog niet gesloten.
  Voordat hij tot sluiting over kon gaan, moest hij daarom
  opnieuw de noodzaak van een sluiting beoordelen. In de
  brief van 6 februari 2019 heeft hij bepaald dat hij met
  ingang van 25 februari 2019 de gebouwen zou sluiten.
   Omdat hij in deze brief te kennen heeft gegeven nog
  steeds tot sluiting over te willen gaan, en daarmee impliciet te kennen heeft gegeven dat daarvoor nog steeds
  een noodzaak bestaat, moet deze brief worden aangemerkt als een besluit. In de brief van 7 februari 2019
  heeft Yin Yang aangegeven het hiermee niet mee eens te
  zijn. Deze brief moet daarom worden aangemerkt als
  een bezwaarschrift. De burgemeester heeft op dit bezwaar besloten bij besluit van 11 februari 2019, maar
  heeft zich in dat besluit op het standpunt gesteld dat het
  nemen van een besluit niet aan de orde is. Dat is, gelet
  op het voorgaande, onjuist. De burgemeester zal alsnog
  inhoudelijk op het bezwaar moeten beslissen.137
  Tot slot dient onder andere in het kader van artikel 13b
  Opiumwet te worden gewezen op de conclusie over de
  evenredigheidstoets door de bestuursrechter van de
  staatsraden A-G’s Wattel en Widdershoven. De conclusie gaat in op de vraag hoe indringend de bestuursrechter bestuurlijke maatregelen moet toetsen en wat daarbij de betekenis is van het evenredigheidsbeginsel. Het
  gaat concreet om een besluit waarbij een dwangsom
  wordt ingevorderd en om besluiten tot sluiting van een
  woning na een drugsvondst in die woning.138
  Wet wapens en munitie
  Busjes pepperspray, aangetroffen bij een doorzoeking in
  een woning, leiden tot het enige arrest over de Wet wapens en munitie (WWM) dat in deze kroniekrubriek bespreking rechtvaardigt, namelijk HR 2 november 2021,
  ECLI:NL:HR:23021:1624.139 Blijkens de tenlastelegging
  waren de busjes voorwerpen bestemd voor het treffen
  136 ABRvS 8 december 2021, ECLI:NL:RVS:2021:2756, r.o. 5.
  137 ABRvS 8 december 2021, ECLI:NL:RVS:2021:2756, r.o. 6.
  138 ABRvS 7 juli 2021, ECLI:NL:RVS:2021:1468, JOM 2021/299.
  139 NJ 2021/391, m.nt. Reijntjes.
   TBS&H 2022 | nr. 1
  
  69
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  70
  
  van personen met giftige, verstikkende, weerloosmakende, traanverwekkende en soortgelijke stoffen (artikel 2, categorie II onder 6e WWM). Het hof had het voorhanden hebben van de busjes bewezen verklaard op
  grond van de vondst in de woning van de verdachte, de
  verklaring van zijn vrouw (‘de pepperspray heb ik van
  mijn man gekregen zodat ik mijn kinderen kan beschermen’), en van de verdachte zelf (‘ik had busjes pepperspray; ik had ze uit zelfbescherming omdat er in het verleden iets is gebeurd’). Daarnaast had een materiedeskundige van de politie verklaard dat het om spuitbusjes
  ging met het opschrift ‘pfefferspray‘, en dat die volgens
  de inhoudsopgave de stof ‘capsicum’ (de werkzame stof
  in pepperspray) bevatte. De materiedeskundige had de
  busjes geschud en hem was gebleken dat de busjes ‘kennelijk deels gevuld waren’. Volgens de verdediging was
  dat onvoldoende voor het bewijs dat er in de busjes
  daadwerkelijk pepperspray zat. Pikant detail daarbij was
  dat van een van de busjes de houdbaarheidsdatum was
  verstreken, zodat twijfels bestonden of de inhoud op de
  datum van de tenlastelegging nog steeds een weerloosmakend, traanverwekkende potentieel had. Het hof
  overwoog anders en veroordeelde. In cassatie (naar aanleiding van het eerste middel) overweegt de Hoge Raad
  dat het standpunt (dat van het bewijs uitsluitend sprake
  kan zijn als is vastgesteld dat het voorwerp een weerloosmakende en/of traanverwekkende stof bevat) onjuist is. Het gaat erom of het een voorwerp betreft dat
  naar zijn aard bestemd is om personen te treffen met
  een weerloosmakende en/of traanverwekkende stof. De
  enkele omstandigheid dat een voorwerp mogelijk niet
  een zodanige stof bevat, brengt volgens de Hoge Raad
  niet met zich dat die bestemming ontbreekt. Daaraan
  doet niet af dat op een van de busjes een houdbaarheidsdatum staat die inmiddels is verstreken.
   Ten slotte is vermeldenswaard dat op 1 februari 2022 de
  Wet ter Bescherming Koopvaardij in werking is getreden.140 Daarmee is onder meer artikel 3 WWM gewijzigd.
  Europees strafrecht
  Verzorgd door mr. dr. S.S. Buisman & mr. dr. W.S. de Zanger
  Algemene ontwikkelingen
  •
  EU-code voor politiële samenwerking
  Zowel binnen de nieuwe EU-Schengenstrategie als binnen de EU-strategie voor een veiligheidsunie staat de
  
  140 Wet van 1 december 2021, houdende wijziging van de Wet ter Bescherming Koopvaardij houdende aanpassingen in verband met het certificerings- en vergunningstelsel, de positie van particuliere beveiligers, de
  scheepsbeheerder en de kapitein, de verwerking van bijzondere persoonsgegevens en herstel van enkele onvolkomenheden (Reparatiewet WtBK),
  Stb. 2022, 2; Besluit van 22 december 2021, houdende regels ter uitvoering van de Wet ter Bescherming Koopvaardij (Besluit bescherming koopvaardij) alsmede vaststelling van het tijdstip van inwerkingtreding van de
  Wet ter Bescherming Koopvaardij, Stb. 2022, 3.
   TBS&H 2022 | nr. 1
  
  versterking van politiële samenwerking hoog op de
  agenda.141 Daarbij is bijzondere aandacht voor de huidige ontwikkelingen in het kader van de migratiecrisis en
  de daarbij gepaard gaande mensenhandel en -smokkel,
  terroristische dreigingen, drugshandel en andere vormen van georganiseerde criminaliteit. Doel is om het
  huidige gefragmenteerde wettelijk kader, dat bestaat uit
  bi-, tri- en multilaterale verdragen, voor grensoverschrijdende politiesamenwerking aan te pakken. In april
  tot en met juni vorig jaar vond een publieke consultatie
  plaats over de huidige problemen en de toekomst van
  grensoverschrijdende politiële samenwerking.142 De
  Commissie presenteerde daarin vier mogelijke opties
  voor een EU-code voor politiële samenwerking: (1) geen
  wijzigingen ten opzichte van het huidige wettelijke kader, (2) stroomlijnen en doorontwikkelen van de verschillende EU-regelgeving en richtlijnen inzake politiële samenwerking in één EU-instrument, (3) naast de
  maatregelen onder 2, worden een aantal van de meest
  geavanceerde vormen van politiële samenwerking in bilaterale verdragen omgezet naar EU-recht, inclusief een
  lijst van opsporingsmiddelen voor een doeltreffende bestrijding van zware en georganiseerde misdaad, en
  (4) naast de maatregelen onder 2 en 3, wordt tevens de
  relatie met douanesamenwerking onderzocht.143
  Op 8 december 2021 presenteerde de Commissie vervolgens drie voorstellen om de politiële samenwerking binnen de EU te versterken (vooralsnog alleen in het Engels
  beschikbaar), namelijk:
  –– voorstel voor een aanbeveling van de Raad inzake
  operationele politiële samenwerking;144
  –– voorstel voor een verordening inzake geautomatiseerde gegevensuitwisseling voor politiële samenwerking (‘Prüm II’);145
  –– voorstel voor een richtlijn inzake informatie-uitwisseling tussen handhavende autoriteiten van lidstaten.146
  Het voorstel voor een aanbeveling van de Raad inzake
  operationele politiële samenwerking zet een aantal
  aanbevelingen uiteen die gericht zijn op het verduidelijken en uniformeren van de regels in het kader van de
  grensoverschrijdende handhaving, gegevensuitwisse141 Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad,
  ‘Een strategie voor een volledig functionerend en veerkrachtig Schengengebied’, COM (2021) 277 final. Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Europese Raad, de Raad, het Europees Economisch
  en Sociaal Comité en het Comité van de regio’s betreffende de EU-strategie voor de veiligheidsunie, COM (2020) 605 final.
   142 EU Police Cooperation Code: Consolidating legal framework for law enforcement cooperation, december 2021, te raadplegen via www.europarl.
  europa.eu (laatst geraadpleegd 27 december 2021).
  143 Europese Commissie, Inception Impact Assessment, Ref. Ares(2020)5077685.
  144 Proposal for a Council Recommendation on operational police cooperation, COM (2021) 780 final.
  145 Proposal for a regulation of the European Parliament and of the Council
  on automated data exchange for police cooperation (‘Prüm II’), COM (2021)
  784 final.
  146 Proposal for a directive of the European Parliament and of the Council on
  information exchange between law enforcement authorities of Member
  States, repealing Council Framework Decision 2006/960/JHA, COM (2021)
  782 final.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002022008001009
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  ling en informatie-uitwisseling, het tegengaan van illegale vreemdelingen, migrantensmokkel, mensenhandel
  en het identificeren van slachtoffers van mensenhandel,
  het opzetten van een coördinatieplatform ter ondersteuning van gemeenschappelijke operaties en surveillance en het uitbreiden van de opleidings- en uitwisselingsprogramma’s.147
  
  re gegevensverzameling en -verspreiding, en het verbeteren van de operationele effectiviteit van nationale
  handhavingsketens. De richtlijn is gestoeld op artikel 83
  lid 2 VwEU en is aldus gebaseerd op de idee dat strafrechtelijke handhaving noodzakelijk is voor een doeltreffende uitvoering van beleid van de Unie op een gebied dat reeds is geharmoniseerd.
   Het voorstel voor een verordening inzake geautomatiseerde gegevensuitwisseling voor politiële samenwerking (‘Prüm II’) beoogt gegevensuitwisseling tussen
  handhavende autoriteiten van lidstaten te verbeteren,
  te stroomlijnen en te vergemakkelijken met het oog op
  het voorkomen, opsporen en onderzoeken van strafbare
  feiten en terroristische misdrijven. Het voorstel voorziet
  in een aantal verschillende regelingen voor gegevensuitwisseling, zoals de uitwisseling van DNA-profielen,
  vingerafdrukken, voertuigregistratie, gezichtsopnames
  en politiegegevens,148 alsmede in de technische ondersteuning voor gegevensuitwisseling,149 ondersteuning
  door Europol150 en databescherming.151
  
  Naast de verschillende typen milieudelicten in artikel 3,
  bevat de richtlijn ook regels met betrekking tot de sancties voor natuurlijke personen en rechtspersonen. Zo
  bepaalt artikel 5 dat lidstaten zorg ervoor moeten dragen dat natuurlijke personen – afhankelijk van het type
  delict dat zij hebben gepleegd – moeten kunnen worden
  bestraft met een vrijheidsbenemende straf van maximaal vier jaar (lid 4), 6 jaar (lid 3) of tien jaar (lid 2). Tevens moet de mogelijkheid worden gecreëerd om een
  aantal aanvullende sancties op te leggen, zoals boetes,
  herstelsancties en het intrekken van vergunningen
  (lid 5). Aan rechtspersonen moet ingevolge artikel 7 een
  boete kunnen worden opgelegd van drie procent (lid 4)
  of vijf procent (lid 5) van de jaaromzet afhankelijk van
  het type delict. Ook aan hen moeten aanvullende sancties, zoals herstelsancties en rechterlijk toezicht kunnen
  worden opgelegd (lid 2). Tot slot introduceert de richtlijn bepalingen over jurisdictie en justitiële samenwerking (artikelen 12 en 19), klokkenluiders (artikel 13) en
  deelname van publieke belangenbehartigers aan de procedure, bijvoorbeeld door middel van voeging (artikel 14).
  Tot slot beoogt het voorstel voor een richtlijn inzake informatie-uitwisseling tussen handhavende autoriteiten
  van lidstaten de organisatorische en procedurele aspecten van informatie-uitwisseling tussen rechtshandhavingsinstanties in de EU te reguleren, zodat kan worden
  bijgedragen aan effectieve en efficiënte uitwisseling van
  informatie, mede met het oog op het Schengengebied.
   Daartoe wordt het voorstel gedaan om informatie-uitwisseling te laten plaatsvinden via zogenoemde ‘single
  points of contact’, die onder andere de informatie-uitwisseling coördineren.152
  •
  
  Voorstel tot een richtlijn inzake milieubescherming
  door middel van het strafrecht
  In december 2021 presenteerde de Europese Commissie
  tevens een voorstel voor een richtlijn inzake milieubescherming door middel van het strafrecht.153 Het doel
  van de voorgestelde richtlijn is om de effectiviteit van
  de opsporing en vervolging van milieucriminaliteit te
  verbeteren door de reikwijdte van de EU-richtlijn te actualiseren en vage termen in de definities van milieudelicten te verduidelijken of te vervangen, het invoeren
  van effectieve, afschrikwekkende en evenredige sancties
  en sanctieniveaus, het bevorderen van grensoverschrijdende opsporing en vervolging, het verbeteren van besluitvorming ter zake van milieucriminaliteit door bete-
  
  147 Proposal for a Council Recommendation on operational police cooperation, COM (2021) 780 final.
  148 Hoofdstuk 2 en 4, COM (2021) 784 final.
  149 Hoofdstuk 3, COM (2021) 784 final.
  150 Hoofdstuk 5, COM (2021) 784 final.
  151 Hoofdstuk 6, COM (2021) 784 final.
  152 Proposal for a directive of the European Parliament and of the Council on
  information exchange between law enforcement authorities of Member
  States, repealing Council Framework Decision 2006/960/JHA, COM (2021)
  782 final.
  153 Proposal for a directive of the European Parliament and of the Council on
  the protection of the environment through criminal law and replacing Directive 2008/99/EC, COM (2021) 851 final (alleen in het Engels beschikbaar).
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002022008001009
  
  •
  EOM: stand van zaken
  In september 2021 berichtten de Commissie en het EOM
  de Raad over de voortgang van het EOM en zijn activiteiten, sinds de oprichting in september 2020.154 Sinds
  1 juni 2021 is het EOM ook op nationaal niveau operationeel. Inmiddels zijn op decentraal niveau 91 gedelegeerde officieren van justitie werkzaam in de verschillende lidstaten.155 In Nederland zijn de gedelegeerde
  officieren rechtelijke ambtenaren, die werkzaam zijn bij
  het functioneel parket. Zij worden bij hun werkzaamheden tevens ondersteund door het functioneel parket.156
  Sinds zijn oprichting heeft het EOM 1.600 rapportages
  verwerkt en bijna 300 strafrechtelijke onderzoeken geopend naar fraude met EU-gelden ter waarde van ongeveer vier miljard euro.157 Hoewel de oprichting succesvol
  lijkt te zijn verlopen, signaleert de Commissie zes aan154 Non-paper from the Commission services and the European Public Pros­
  ecutor’s Office (EPPO) on the state of play of the EPPO’s setting up and
  activities, 9 september 2021, Limite 11692/21. Zie over de oprichting
  H.J.B. Sackers (red.), J. Boonstra, S.S. Buisman e.a., ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Tweede helft 2020’, TBS&H 2021, p. 81.
  155 Europese Commissie, ‘Bescherming EU-begroting: Europees Openbaar
  Ministerie operationeel op 1 juni’, via https://ec.europa.eu (laatst geraadpleegd op 28 december 2021). Non-paper from the Commission services
  and the European Public Prosecutor’s Office (EPPO) on the state of play
  of the EPPO’s setting up and activities, 9 september 2021, Limite 11692/21,
  p. 2.
  156 Artikel 144c en 144d Wet RO.
  157 Non-paper from the Commission services and the European Public Pros­
  ecutor’s Office (EPPO) on the state of play of the EPPO’s setting up and
  activities, 9 september 2021, Limite 11692/21, p. 1.
   TBS&H 2022 | nr. 1
  
  71
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  dachtspunten die van groot belang zijn voor het effectief functioneren van het EOM, te weten: (1) de bevoegdheid van het EOM om alle zaken aan te brengen bij
  elke nationale rechter, waaronder ook de hoogste rechterlijke instantie, (2) rapportageverplichtingen van de
  nationale autoriteiten, (3) de verplichting van lidstaten
  om gedelegeerde officieren van justitie dezelfde bevoegdheden toe te kennen voor onderzoek ex. artikel 28
  lid 4 Verordening 2017/1939/EU, (4) het aanwijzen van
  een bevoegde autoriteit om conflicten inzake bevoegdheidsverdeling tussen het EOM en de nationale autoriteiten aan voor te leggen, (5) de bevoegdheid van het
  EOM om de beklaagde rechtstreeks voor de strafrechter
  te brengen, en (6) het EOM als dominus litis van het opsporingsonderzoek binnen de reikwijdte van de
  EOM-verordening.158
  Over de werking van het EOM in Nederland verschenen
  recentelijk verschillende publicaties.159
  •
  
  72
  
  Ontwikkeling van een Europees anti-witwas- en
  terrorismefinanciering ‘rulebook’
  In de kroniekrubrieken over 2020 werd al aangekondigd
  dat op EU-niveau wordt gewerkt aan een nieuw rulebook
  op het gebied van witwassen en terrorismefinanciering.160 Op 20 juli 2021 heeft de Europese Commissie
  hier een pakket aan voorstellen voor gepresenteerd.161
  Het betreft een vergaand en breed scala aan voorgestelde initiatieven, dat vier wetgevingsvoorstellen omvat.
   Daarin wordt voorgesteld (1) een zesde anti-witwasrichtlijn in het leven te roepen, ter vervanging van de
  huidige richtlijnen. Hierin zullen bepalingen worden
  opgenomen over nationale toezichthouders en de FIU’s
  van de verschillende lidstaten.162 Daarnaast wordt voorgesteld twee verordeningen in het leven te roepen:
  (2) een ter oprichting van een nieuwe Europese autoriteit op dit gebied (zie daarover deze kroniekrubriek over
  het eerste half jaar van 2021),163 en (3) een die direct
  toepasbare regels moet gaan bevatten op het gebied van
  de preventie van witwassen en terrorismefinanciering
  (onder andere waar het gaat om customer due diligence
  
  158 Non-paper from the Commission services and the European Public Pros­
  ecutor’s Office (EPPO) on the state of play of the EPPO’s setting up and
  activities, 9 september 2021, Limite 11692/21, p. 1.
  159 M.J. Borgers, ‘Het Europees Openbaar Ministerie in de Nederlandse rechtsorde’, Nederlands Tijdschrift voor Strafrecht 2021-5, p. 263-273 (open acces); M.J.J.P. Luchtman, ‘Het Europees Openbaar Ministerie in Nederland.
  Over zijn prioritaire bevoegdheid, verhouding tot het OM en de bestuursrechtelijke handhavingskolom’, DD 2021/54; en M.J.J.P. Luchtman, ‘Het
  Europees Openbaar Ministerie in Nederland. Over zijn ondeelbaarheid
  en verhouding tot de Nederlandse strafrechter’, DD 2021/63.
  160 TBS&H 2020-4, p. 214 en 2021-1, p. 82.
  161 Beschikbaar op https://ec.europa.eu/info/publications/210720-anti-moneylaundering-countering-financing-terrorism_en#regulation.
  162 Proposal for a Directive of the European Parliament and of the Council
  on the mechanisms to be put in place by the Member States for the prevention of the use of the financial system for the purposes of money laun­
  dering or terrorist financing and repealing Directive (EU) 2015/849,
  COM/2021/423 final.
  163 Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council
  establishing the Authority for Anti-Money Laundering and Countering
  the Financing of Terrorism and amending Regulations (EU) No 1093/2010,
  (EU) 1094/2010, (EU) 1095/2010 COM/2021/421 final.
   TBS&H 2022 | nr. 1
  
  en de uiteindelijk belanghebbenden). Tot slot wordt
  voorgesteld (4) de verordening betreffende geldovermakingen om overdrachten van crypto-activa te traceren
  (2015/847/EU) te herzien.164
  Deze plannen zullen de antiwitwaswetgeving op Europees niveau en de handhaving daarvan in sterke mate
  beïnvloeden. Vergaand is met name dat op Europees niveau een handhavende institutie in het leven zal worden
  geroepen en dat een direct werkende verordening de regelgeving deels zal harmoniseren. In deze verordening
  zal (zo wordt voorgesteld) onder andere een Europees
  verbod in het leven worden geroepen op contante betalingen van € 10.000 en meer (met uitzondering van handelaren in edelmetalen en -stenen). Daar staat tegenover dat voor de meeste handelaren de verplichting om
  cliëntonderzoek te doen en meldingen te maken zal vervallen.165 De EU-toezichthouder zal ondersteuning gaan
  bieden aan de nationale FIU’s en daarnaast zelf direct
  toezicht houden op bijvoorbeeld risicovolle financiële
  entiteiten. Het moet de centrale autoriteit worden die
  de nationale toezichthouders coördineert om naleving
  van de EU-regels naar een hoger niveau te tillen. De EU
  trekt hier dus duidelijk de teugels aan. Doel van de Commissie is om deze toezichthouder in 2023 te doen oprichten, zodat zij in 2024 kan aanvangen met de werkzaamheden.
  Op nationaal niveau hierover zijn de BNC-fiches over
  deze vier wetgevingsvoorstellen ondertussen gepubliceerd, waarin de Nederlandse regering overwegend positief is ten opzichte van deze plannen.166 Nederland
  heeft op EU-niveau al meermaals opgeroepen tot een
  verdere harmonisatie op dit gebied en tot de oprichting
  van een Europese toezichthouder. Wel plaatst het kabinet enkele kanttekeningen bij het voorstel, onder andere waar wordt voorgesteld om de EU-autoriteit verantwoordelijk te maken voor het AML/CFT-toezichtsysteem voor zover dat ziet op niet-financiële instellingen.
   Deze sector zou een sterke nationale inbedding hebben
  en een heterogene groep instellingen betreffen. Het kabinet zal zich daarom inzetten om de verantwoordelijkheden van de Europese toezichthouder voor deze sector
  te beperken tot het coördineren en faciliteren van de
  samenwerking van nationale toezichthouders. Ook
  heeft het kabinet aangegeven oog te willen houden voor
  de lasten voor de meldingsplichtige instellingen, met
  name in de financiële sector.
  164 Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council
  on information accompanying transfers of funds and certain crypto-assets (recast), COM/2021/422 final.
  165 Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council
  on the prevention of the use of the financial system for the purposes of
  money laundering or terrorist financing, COM/2021/420 final.
  166 Als bijlagen bij brief van de minister van Buitenlandse Zaken d.d. 24 september2021, beschikbaar op www.rijksoverheid.nl/documenten/
  richtlijnen/2021/09/24/fiche-1-anti-witwasverordening-amlr-en-antiwitwasrichtlijn-amld6; www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/
  2021/09/24/fiche-2-verordening-ter-oprichting-aml-autoriteit; www.
  rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2021/09/24/fiche-3-verordeningbetreffende-bij-geldovermaking-te-voegen-informatie.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002022008001009
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  Jurisprudentie
  •
  Inbeslagname en confiscatie
  In de zaken C-845/19 en C-863/19167 zijn twee Bulgaarse
  burgers (DR, respectievelijk TS) veroordeeld voor het
  bezit van zeer gevaarlijke verdovende middelen met het
  oogmerk deze te verspreiden zonder vergunning. Het
  Bulgaarse OM heeft na de veroordeling een verzoek ingediend tot confiscatie van de in hun woning in beslag
  genomen geldbedragen. Tijdens de confiscatieprocedure geven DR en TS aan dat de gelden eigendom zijn van
  familieleden. Deze familieleden konden zelf niet deelnemen aan de procedure en hadden tevens geen ander
  rechtsmiddel om te klagen over de confiscatie van de in
  beslag genomen geldbedragen. De rechter oordeelde
  vervolgens dat de geldbedragen niet konden worden geconfisqueerd, omdat het feit waarvoor DR en TS zijn veroordeeld niet ziet op verkrijging van economisch voordeel. Hoewel er getuigenverklaringen zijn dat DR en TS
  handelden in verdovende middelen, zijn ze daarvoor
  vervolgd noch veroordeeld, zodat de voorwaarden voor
  confiscatie van de geldbedragen niet zijn vervuld. Het
  OM ging in beroep en stelde dat de rechter had nagelaten de nationale bepalingen conform Richtlijn 2014/42/
  EU toe te passen.168
  De appelrechter besloot daarop vier prejudiciële vragen
  te stellen aan het Hof van Justitie EU, namelijk of (1) de
  Richtlijn 2014/42/EU en het EU-Handvest van toepassing zijn in een zuiver nationale zaak, en zo ja, (2) wat
  moet worden verstaan onder het begrip economisch
  voordeel dat niet rechtstreeks uit een strafbaar feit is
  verkregen en of de in beslag genomen geldbedragen
  daar onder kunnen vallen, (3) of de Bulgaarse regeling
  waarin niet is voorzien in de confiscatie van economisch
  voordeel dat niet rechtstreeks uit een strafbaar feit is
  verkregen in strijd is met artikel 2 Richtlijn 2014/42/EU,
  en (4) of het confisqueren van een geldbedrag toebehorende aan een ander in strijd is met artikel 47 EU-Handvest, indien deze persoon geen gelegenheid heeft om
  aan de procedure deel te nemen of rechtstreeks toegang
  heeft tot een rechter.169
  Ten aanzien van de eerste vraag oordeelde het Hof dat
  het in het bezit hebben of het aankopen van drugs met
  het oog op de distributie en verkoop ervan binnen het
  materiële toepassingsbereik van Richtlijn 2014/42/EU
  valt.  168 HvJ EU 21 oktober 2021, C-845/19 en C-863-19, ECLI:EU:C:2021:864
  (DR en TS), r.o. 16-23. Zie ook Expertise Centrum Europees Recht, C-845/19
  en C-863/19 Okrazhna prokuratura-Varna e.a., via https://exer.minbuza.
  nl (laatst geraadpleegd 29 december 2021).
  169 HvJ EU 21 oktober 2021, C-845/19 en C-863-19, ECLI:EU:C:2021:864
  (DR en TS), r.o. 24.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002022008001009
  
  bare feiten of de noodzaak om deze op gemeenschappelijke basis te bestrijden, waaronder ‘illegale drugshandel’ als een van de lijstfeiten is opgenomen. Aangenomen kan dus worden dat het bezit met het oog op de
  distributie kan worden aangemerkt als een vorm van
  bijzonder zware criminaliteit met een grensoverschrijdende dimensie. Op basis daarvan kan worden gesteld
  dat de Uniewetgever bevoegd is om minimumvoorschriften op te stellen die betrekking hebben op de bepaling van strafbare feiten en de sancties ten aanzien
  van de illegale drugshandel, ook wanneer sprake is van
  een zuiver nationale aangelegenheid.170
  Het Hof bespreekt vervolgens hoe het bestanddeel ‘economisch voordeel dat niet rechtstreeks uit een strafbaar
  feit is verkregen’ als bedoeld in artikel 2, onder 1 Richtlijn 2014/42/EU, moet worden geïnterpreteerd. Het Hof
  wijst erop dat onder Richtlijn 2014/42/EU de bredere
  term ‘opbrengst’ wordt gebruik, waaronder ‘elk economisch voordeel dat al dan niet rechtstreeks uit een strafbaar feit is verkregen’ valt, en sprake kan zijn van ‘voorwerpen van enigerlei aard (…), met inbegrip van enige
  [latere] wederbelegging of omzetting van rechtstreekse
  opbrengsten en andere in geld waardeerbare voordelen’.
   Dit betekent dat voorwerpen zowel direct als indirect uit
  enig strafbaar feit voor confiscatie vatbaar zijn. Om
  voorwerpen te kunnen confisqueren moet voorts in gevolge artikel 5 lid 1 Richtlijn 2014/42/EU voldaan zijn
  aan drie cumulatieve voorwaarden. Allereerst moet de
  persoon aan wie het voorwerp toebehoort zijn veroordeeld wegens een strafbaar feit. Ten tweede moet het
  strafbare feit waarvoor de persoon is veroordeeld al dan
  niet rechtstreeks economisch voordeel kunnen opleveren. En, tot slot dient de rechter ervan overtuigd te zijn
  in het licht van de feiten en omstandigheden dat de betreffende voorwerpen voortkomen uit crimineel gedrag.171 Nu is gebleken dat sprake is van tenuitvoerlegging van Unierecht, moet aldus geconcludeerd worden
  dat het EU-Handvest van toepassing is op de onderhavige zaken. Dit betekent dat moet worden voorzien in een
  doeltreffende voorziening voor eenieder – zowel veroordeelden als derden die door het confiscatiebevel zijn getroffen – wiens rechten en vrijheden, zoals neergelegd
  in het EU-Handvest zijn geschonden. Het Hof komt
  daarom tot de slotconclusie dat het Bulgaarse recht in
  strijd is met artikel 47 EU-Handvest, nu niet in een dergelijke voorziening wordt voorzien voor andere personen dan de pleger van het strafbare feit.172
  •
  UBO-register
  In de vorige versie van deze kroniekrubriek werd reeds
  geschreven over het kort geding dat door Privacy First
  was aangespannen en waarin werd gevorderd de wetgeving over het zogenoemde UBO-register (tijdelijk) bui-
  
  170 HvJ EU 21 oktober 2021, C-845/19 en C-863-19, ECLI:EU:C:2021:864
  (DR en TS), r.o. 25-34.
  171 HvJ EU 21 oktober 2021, C-845/19 en C-863-19, ECLI:EU:C:2021:864
  (DR en TS), r.o. 35-71.
  172 HvJ EU 21 oktober 2021, C-845/19 en C-863-19, ECLI:EU:C:2021:864
  (DR en TS), r.o. 72-85.
   TBS&H 2022 | nr. 1
  
  73
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  ten werking te stellen.173 De rechtbank had die vordering
  afgewezen. De rechtbank had evenmin besloten prejudiciële vragen te stellen over de verenigbaarheid van de
  Europeesrechtelijke anti-witwasrichtlijnen met de (Europeesrechtelijk gewaarborgde) grondrechten.174 In hoger beroep heeft het gerechtshof Den Haag dit oordeel
  bekrachtigd.175 De Nederlandse UBO-wetgeving blijft
  daarom in werking. Althans, in ieder geval voorlopig in
  afwachting van beantwoording van de prejudiciële vragen die het Luxemburgse Tribunal d’arrondissement op
  13 november 2020 over deze thematiek heeft gesteld
  aan het Hof van Justitie van de EU. De uitspraak in die
  zaak wordt medio 2022 verwacht.
  •
  Eenvoudig witwassen
  Een arrest van (de tweede kamer van) het Hof van Justitie EU van 2 september 2021 kan wel leiden tot een inperking van de nationale strafbaarstellingen van witwassen.176 In deze zaak had de nationale rechter van
  Roemenië prejudiciële vragen gesteld aan het Hof van
  Justitie EU over de verenigbaarheid van strafbaarstellingen van het witwassen van een voorwerp dat afkomstig
  is van een door de verdachte zelf begaan misdrijf met de
  vierde anti-witwasrichtlijn ((EU) 2015/849 van 20 mei
  2015) en het ne bis in idem-beginsel. Het Hof toetst tevens aan de derde anti-witwasrichtlijn (2005/60/EG van
  26 oktober 2005), aangezien die gold ten tijde van de gedragingen van verdachte LG.
  74
  
  Het Hof van Justitie oordeelde dat dergelijke strafbaarstellingen niet onverenigbaar zijn met de Europese wetgeving waarop zij zijn gebaseerd. Dat verbaast niet, nu
  artikel 3 lid 5 van Richtlijn 2018/1673 voorschrijft dat
  lidstaten de nodige maatregelen treffen om ervoor te
  zorgen dat sommige witwasgedragingen strafbaar worden gesteld indien zij worden gepleegd door personen
  die de criminele activiteit waaruit het voorwerp is verkregen, hebben gepleegd of hierbij waren betrokken.
   Deze verplichting geldt weliswaar niet ten aanzien van
  het witwassen dat bestaat uit het verwerven, bezitten of
  gebruiken van deze voorwerpen (lid 1 onder c van artikel 3 van Richtlijn 2018/1673), maar van een verbod op
  een dergelijke strafbaarstelling is hier duidelijk geen
  sprake (r.o. 43-72).
  De toetsing door het Hof van Justitie aan het verbod van
  dubbele bestraffing zoals dat is neergelegd in artikel 50
  van het EU-Handvest, leidt mogelijk wél tot een inperking van de nationale strafbaarstellingen (r.o. 73-86).
  Het Hof overweegt dat het in eerdere arresten heeft geoordeeld dat sprake is van ‘hetzelfde strafbare feit’ (de
  idem-voorwaarde), als ‘de materiële feiten dezelfde zijn,
  in die zin dat er sprake is van een geheel van concrete
  omstandigheden die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn en die tot de onherroepelijke vrijspraak of ver-
  
  173 H.J.B. Sackers (red.), ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Eerste helft 2021’,
  TBS&H 2021, p. 306.
  174 Rb. Den Haag 18 maart 2021, ECLI:NL:RBDHA:2021:2457.
  175 Hof Den Haag 16 november 2021, ECLI:NL:GHDHA:2021:2176.
  176 HvJ EU 2 september 2021, C-790/19, ECLI:EU:C:2021:661 (LG & MH).
  TBS&H 2022 | nr. 1
  
  oordeling van de betrokkene hebben geleid’ (r.o. 78).
  Om te beoordelen of daarvan sprake is, moeten de nationale rechters bepalen ‘of de materiële feiten in de twee
  procedures een geheel van feiten vormen die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn naar tijd en naar plaats
  en wat het voorwerp ervan betreft’. De nationaalrechtelijke kwalificatie van de feiten en het beschermde
  rechtsgoed zijn daarvoor irrelevant (r.o. 79-80).
  Toegepast op de Roemeense strafbaarstellingen, dient
  de nationale rechter daarom te beoordelen of de materiële feiten die het basisdelict (in casu belastingfraude)
  vormen, niet identiek zijn aan die waarvoor de verdachten worden vervolgd op grond van de witwasbepaling.
   Van schending van het ne bis in idem-beginsel kan geen
  sprake zijn als ‘wordt vastgesteld dat de feiten die aanleiding hebben gegeven tot de vervolging van LG wegens
  het witwassen van geld niet identiek zijn aan de feiten
  die het basisdelict van belastingfraude vormen’, waaraan het Hof vervolgens toevoegt dat uit het dossier
  waarover het beschikt lijkt te volgen dat dit niet het geval is. Het (‘eenvoudig’, zelf) witwassen bestond namelijk uit het omzetten of overdragen van de desbetreffende voorwerpen.
   Het oordeel van het Hof impliceert dat voor zover dit
  witwassen zou hebben bestaan uit het louter verkrijgen
  en/of voorhanden hebben van het (van eigen misdrijf
  afkomstige) voorwerp, van dergelijke strijd wel sprake
  zou kunnen zijn. Die gedragingen kunnen immers dezelfde ‘materiële feiten’ zijn als de feiten waaruit het
  voorwerp afkomstig is. Dit oordeel van het Hof kan gevolgen hebben voor de strafbaarstellingen van het zogenoemd ‘eenvoudig’ witwassen, voor zover het witwassen
  enkel bestaat uit het verwerven of voorhanden hebben
  van een voorwerp dat onmiddellijk afkomstig is uit enig
  eigen misdrijf. Dit is in Nederland strafbaar gesteld in de
  artikelen 420bis.1 en 420quater.1 Sr. Voor zover het verkrijgen en voorhanden hebben feitelijk samenvallen
  met de gedragingen die het misdrijf opleveren waarvan
  het voorwerp afkomstig is, ontstaat immers een ne bis in
  idem-probleem. Het betreft hier niet de belangrijkste
  strafbaarstellingen van witwassen, maar bepalingen die
  als ‘restbepaling’ in het leven zijn geroepen. Met dit arrest van het Hof van Justitie lijkt, voor zover het gaat om
  het verkrijgen en voorhanden hebben van een voorwerp
  dat afkomstig is van een door de verdachte zelf begaan
  misdrijf, een terugkeer naar de eerder door de Hoge
  Raad geïntroduceerde kwalificatie-uitsluitingsgronden
  aangewezen.177
  
  177 Zie hierover, met nadere verwijzingen: O.S. Pluimer & W.S. de Zanger, ‘Witwassen’, in: F.G.H. Kristen, R.M.I. Lamp, J.M.W. Lindeman, M.J.J.P. Luchtman & W.S. de Zanger (red.), Bijzonder strafrecht, Den Haag: Boom juridisch 2019, p. 153-162.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002022008001009
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  Varia
  Verzorgd door mr. dr. J.S. Nan
  Een gewoonte maken
  In het afgelopen half jaar verduidelijkte de Hoge Raad
  wat moet worden verstaan onder het maken van een gewoonte om bepaalde delicten te plegen. Dat is onder
  meer van belang bij witwassen (zie artikel 420ter Sr) en
  bepaalde economische misdrijven (zie artikel 6 lid 1 sub
  2 en 3 WED).178 Het betreft dan een strafverzwarende
  omstandigheid. Wat ook kan, is dat het maken van een
  gewoonte een bestanddeel is van een specifiek strafbaar
  feit, zoals flessentrekkerij (zie artikel 326a Sr). We wisten uit de rechtspraak van de Hoge Raad al dat aan de
  term ‘gewoonte’ voldoende feitelijke betekenis toekomt,
  zodat dit in de tenlastelegging niet nader omschreven
  hoeft te worden.179 Ook had de Hoge Raad, ten aanzien
  van gewoontewitwassen, al geoordeeld dat hiervan niet
  slechts sprake kan zijn indien de verdachte door actief
  handelen een gewoonte maakt van witwassen.180 En, in
  de eerste helft van het afgelopen jaar werd duidelijk dat
  voor het maken van een gewoonte van witwassen niet
  vereist is dat de verdachte de neiging had om zich telkens weer schuldig te maken aan witwassen.181 Een aanknopingspunt voor die – door de Hoge Raad dus afgewezen – eis is te vinden in al wat ouder commentaar.182
  Recent heeft de Hoge Raad aangaande het een gewoonte
  maken van het plegen van bepaalde delicten, in twee zaken het volgende inhoudelijke beoordelingskader geschapen.183 Of een meervoud van gedragingen van een
  verdachte kan worden gekwalificeerd als het maken van
  een gewoonte hangt, zoals zo vaak, af van de concrete
  omstandigheden van het geval. Volgens de Hoge Raad
  kan bij de beoordeling onder meer betekenis toekomen
  aan de aard van de gedragingen en de omstandigheden
  waaronder deze zijn verricht, alsmede aan het aantal gedragingen en het tijdbestek waarbinnen deze zich hebben afgespeeld. Het maken van een gewoonte van het
  bepaalde misdrijf moet, procesrechtelijk, ten laste worden gelegd en bewezen worden verklaard om tot een
  verhoogd strafmaximum te kunnen komen. Als het strafverzwarende bestanddeel bewezen wordt verklaard,
  zal dat uit de bewijsvoering moeten kunnen worden afgeleid.
   sten niet slechts incidenteel worden verleend.184 De verdachte had betaaldiensten verricht voor buitenlandse
  bedrijven die vanaf een bepaalde plaats geen banktransacties naar Nederland konden verrichten. De dienstverlening bestond uit het volgende. In net iets meer dan
  een jaar was via 162 stortingen in totaal € 895.000 gestort en overgemaakt. Ook was in een tijdsbestek van
  drie dagen via diverse transacties een bedrag van
  € 39.500 verwerkt. Aldus had de verdachte volgens het
  hof (en met zegen van de Hoge Raad) niet alleen het bedrijf van betaaldienstverlener uitgeoefend, maar hiervan ook een gewoonte gemaakt. Met name door het aantal transacties en dus gedragingen wekt dit oordeel geen
  verbazing.
  In de andere zaak ging het echter om veel minder handelingen. Het betrof het medeplegen van het maken van
  een gewoonte van witwassen met betrekking tot drie
  panden, in een periode van ongeveer veertien maanden.
  De verdachte had daarbij verhuld wie de rechthebbende
  op die panden was en/of die panden verworven en voorhanden gehad. Het eerste pand was indirect contant
  door de verdachte betaald met geld dat wel uit enig misdrijf afkomstig moest zijn, maar het pand werd geleverd
  aan zijn zus. Via een hypothecaire financiering door een
  bank, die mede betrekking had op het eerste pand, kwam
  het tweede pand en vervolgens ook het derde in het bezit van broer en zus. Daarbij werden de panden aan de
  zus geleverd, maar was broerlief nadrukkelijk betrokken.
  Onder deze omstandigheden kon de Hoge Raad billijken
  dat het hof had geoordeeld dat de verdachte van witwassen een gewoonte had gemaakt. Het aantal van drie witgewassen voorwerpen in een periode van dik een jaar is
  wel wat mager om van een gewoonte te kunnen spreken.
   Aan de andere kant zijn er diverse gedragingen rondom
  die drie strafbare witwashandelingen te signaleren en
  kan van enige routine in het plegen van witwassenhandelingen zeker blijken in deze zaak.
  De vraag die resteert is of het maken van een gewoonte
  ook kan bestaan uit het ‘slechts’ begaan van twee (strafbare) gedragingen. Onder omstandigheden zal dat, indachtig het laatst besproken arrest, vast ook tot de mogelijkheden behoren.185
  
  In de ene zaak had de verdachte het bedrijf van betaaldienstverlener uitgeoefend zonder vergunning van De
  Nederlandsche Bank en daarvan een gewoonte gemaakt
  (zie artikel 2:3a Wft juncto artikel 6 lid 1 sub 2 en 3
  WED). Om überhaupt van een betaaldienstverlener te
  kunnen spreken is vereist dat de betreffende betaaldien-
  
  178 Zie uitgebreider F.C.W. de Graaf, Meervoudige aansprakelijkheid (diss. VU),
  2018, p. 122-128.
  179 HR 30 juni 2015, ECLI:NL:HR:2015:1770.
  180 HR 5 april 2011, NJ 2011/171.
  181 HR 18 mei 2021, ECLI:NL:HR:2021:734.
  182 Zie aant. 7 bij artikel 250, in verbinding met aant. 1 bij artikel 420ter NLR.
  183 HR 23 november 2021, ECLI:NL:HR:2021:1701, en HR 23 november 2021,
  ECLI:NL:HR:2021:1702.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002022008001009
  
  184 HR 1 december 2020, ECLI:NL:HR:2020:1906.
  185 Zie over dit onderwerp ook de bij beide uitspraken behorende conclusies
  van A-G Hofstee, ECLI:NL:PHR:2021:843 en 922, met verwijzing naar
  eerdere conclusies van de A-G’s Bleichrodt en Aben.
  TBS&H 2022 | nr. 1
  
  75.
  