text: GESCHIEDENIS DER CACAOCULTUUR
  IN SURINAME
  DOOR
  
  A. REYNE
  
  IV CULTUUR, OOGST EN BEREIDING
  7.
  Als voornaamste insectenplagen worden genoemd:
  1) Boosters in de schors, waarmee men blijkbaar Steirastoma sp. bedoelt, die tegenwoordig cacaotor (de larven
  „cacaowurmen") genoemd wordt. De beschrijving van
  Nepveu, over het boren der larven laat aan duidelijkheid
  niet te wenschen over (zie blz. 69). Dat de „wormen"
  die in de schors boren zich ontwikkelen uit de eieren, die
  door een kever daarop gelegd worden, is waarschijnlijk
  lang aan de aandacht ontsnapt. Nepveu noemt de tor
  niet.
  Ook Guizan (1788) noemt een worm, die onder de
  schors boort, soms tot het merg doordringt en dan den
  boom doet sterven.
  Blom, die overigens vrij uitvoerig over schadelijke insecten spreekt, noemt de cacaoboorders in het geheel niet.
  De plantersvereeniging uit de divisie Matappica (1804)
  had nog een vrij verwarde voorstelling van de „Kacaoworm." Bij dag zit de „worm" aan den voet van den stam
  des avonds kruipt hij langs den stam omhoog en vreet de
  jonge bladeren af; ook knaagt hij aan den wortel. „De
  boom wat ouder geworden zijnde, houdt deze worm zich
  veel op onder de bast, en zoo dezelve van tijd tot tijd
  daarvan niet bevrijd wordt, loopt de boom gevaar van te
  13
  
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 10:14:34PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  194 GESCHIEDENIS DER CACAOCULTUUR IN SURINAME
  
  sterven". Het laatste slaat blijkbaar op Steirastoma-larven, het eerste op andere insecten.
   Eerst Teenstra (1853) noemt het verband tusschen de
  kevers en de larven. „Vooreerst heeft men hier een aschkleurige kapel, die een zeer schadelijke rups in de schors
  der jonge boomen voortplant; deze kapel, gedrukt wordende geeft een geluid van zich, alsof men koud water op
  gloeiende steenen liet druipen; de rups *) heeft twee opstaande puntige hoorns, en is zeer taai tegen den dood", enz.
  Blijkens de mededeeling van Nepveu (1770) en de verhandelingen der genoemde plantersvereeniging (1804)
  werden de „wormen" geregeld verwijderd.
  Nog tegenwoordig is dit de voornaamste bestrijdingswijze tegen de boorders.
  2) Wordt de vemmo/ (kotti-kotti) genoemd, ongetwijfeld het zelfde insect, dat nog tegenwoordig in Suriname
  als kotti-kotti (Scapteriscus sp.), in Br. West-Indië als
  „mole cricket" en op Porto Rico als „changa" bekend staat.
  Teenstra (1835) die een goede beschrijving van het insect geeft, (dl. I blz. 302) zegt terecht: „Dit insect doet
  ongemeen veel kwaad in de tuinen, scherende het jonge
  plantsoen als met scharen af". Volgens hem kan men de
  kotti-kotti het best verdelgen door des nachts vuur te branden, waar de insecten in vliegen en verbranden ^).
  Reeds Nepveu (1770) spreekt over de veenmol die de
  jonge plantjes afsnijdt, zoodat er van de 1000 soms geen
  15 overblijven; zoo ook Guizan (1788).
  Ook door de planters uit Matappica (1804) wordt de
  veenmol genoemd. Men bestrijdt ze door s'avonds bij donkere maan op sommige plaatsen vuren te branden waar ze
  in vliegen.
  Ook over insectenschade in de opgeslagen cacao wordt
  door eenige schrijvers gesproken (Guizan 1788, Verhande•) Blijkbaar wordt de volwassen boktor bedoeld, die een paar groote gebogen sprieten („puntige hoorns") heeft.
  Een geheel gelijkluidende beschrijving vindt men bij Porter, Tropical
  Agriculturist, 1833.
  •) Inderdaad komen ze op het licht af. (Vergl. buil. 23. Porto Rico Agr.
   Exp. Station: R.H. van Zwaluwenburg, The Changa or West Indian
  Mole Cricket.)
  
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 10:14:34PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  GESCHIEDENIS DER CACAOCULTUUR IN SURINAME
  
  195
  
  lingen 1804, Teenstra 1835); de aschbehandeling zou de
  cacao daartegen beschermen. Deze mededeelingen slaan
  vermoedelijk op de cacaomot (Ephestia sp.).
  Verder wordt nog gerept van mieren *), slakken, torren
  en aard vlooien (Verhandelingen 1804), herten en apen
  (Teenstra 1835) als beschadigers der cacaoboomen.
  Een beschrijving van een of andere herkenbare ziekte
  heb ik niet gevonden. Wel wordt eenige malen gesproken
  over „vogelkaka" en „paruiken" (Phthirusa e.a. Loranthaceeen) en patattenranken (Ipomaea sp.)
  8. Orauawg dter cM^Mwr. ifen/aèt/t/eö
  De omvang der cultuur kan het best beoordeeld worden
  naar de exportcijfers (zie Hoofdst. II).
   Zooals reeds gezegd is, beleefde de cacaocultuur in den
  aanvang der 18de eeuw in Suriname een bloeiperiode. Nog
  omstreeks 1740 schreef een Surinaamsche planter, dat de
  cacaocultuur meer winst afwerpt dan eenige andere cultuur, bijv. veel meer dan de koffieteelt, die twee maal zoo
  veel arbeiders vorderde. Hij berekent tien stuivers
  „schoon geld" per pond cacao, per akker van 185 boomen
  a 3 pd. per jaar dus F. 277.50. Van een akker koffie (670
  boomen a 2 pd. 's jaars en 3 stuivers vrij geld per pond)
  krijgt men slechts / 201, terwijl dat veel meer werk vereischt; er zijn wel 2 maal zooveel arbeiders noodig als voor
  cacao. Voor een koffie- of cacaoplantage heeft men volgen hem 300—500 akkers noodig, voor een suikerplantage 1000 en meer. Hij rekent met één slaaf 2000 pond cacao
  te kunnen produceeren. Elders echter zegt hij voor 40000
  boomen niet meer als 20 slaven noodig te hebben, wat
  dus zou komen op een onderhoud van 2000 boomen (meer
  dan 10 akker) per man ^).
  1) M. Buc'Hoz (1787), die Artur( Cayenne) citeert, noemt ook de termieten en parasolmieren (Atta sp.). De eerste verdelgt men door sublimaat
  in het nest en de gangen te strooien, de parasolmieren die soms in één nacht
  een heele aanplanting ontbladeren, door het nest om te woelen en er potten
  kokend water in te gooien.
  2) Of hij het onderhoud der kostgronden meerekent, blijkt niet. Labat
  (1725) rekent 1 slaaf op 2500 boomen of 5000 pond cacao.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 10:14:34PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  196 GESCHIEDENIS DER CACAOCULTUUR IN SURINAME
  
  Na 1740 is de cultuur door prijsdaling sterk achteruit
  gegeaan. Toen de prijs tot 5—^6 stuivers daalde, hebben
  velen de cacao verlaten of weggekapt. „Die plant was sodanig verwaarloosd A° 1760 dat men nauwelijks in de Colonie meer pitten tot plantsoen kon bekomen, also de
  meeste planters die hadde verlaaten om de geringe
  prijze, schoon die boom als se eerst groot is wijnig onderhoud en de vrugt wijnig moeite vereyscht om die ter
  afscheeping bequaam te maaken. Doch de prijzen met den
  oorlog hoog geloopen zijnde en nu nog op 10 a 12 stuivers
  blijvende is er weeder veel van aangeplant". (Nepveu
  1770).
  Tot grooten bloei bracht de cultuur het echter niet. In
  dien tijd ongeveer kwam er bij de lage suikerprijzen een
  sterke opbloei van de kof f icultuur, die toen veel meer winst
  afwierp dan suiker. Katoen was toen ook altijd zeer laag
  in prijs; later nam de prijs daarvan en daarmee de cultuur
  sterk toe (Blom 1800).
   Volgens Nepveu heeft de ervaring geleerd, dat een plantafg; & éO §laven in M veld kracht, in goed iand Ó'OOOO
  koffieboomen onderhouden kon (kostgronden meegererekend) in schraal land wel £ meer. Als er veel koffie te
  plukken viel, kwam men handen te kort, zoodat weieens
  de halve oogst verloren ging. Daarom acht Nepveu het
  beter 30000 koffie- en 30000 cacaoboomen te hebben. Men
  kan dan nog wel met 10—15 slaven minder toe voor het
  onderhoud. Het cacaoplukken kan altijd nog wel een 14
  dagen uitgesteld worden. Men verliest zoodoende geen
  product „behalve dat men dan twee pijlen op sen koker
  heeft so omtrent de misgewassen als ook met opsigt tot de
  prijsen, die als de eene slegt dikwijls de andere favorabeler
  is."
  Volgens het bovenstaande neemt Nepveu aan, dat
  15—20 veldslaven 30000 cacaoboomen onderhouden;
  dus per hoofd 1500 cacaoboomen, of 5.5—7.3 akker (bij
  een plant wijdte van 12 bij 12 voet, zooals Nepveu aangeeft).
  Blom (1787) zegt dat er weinig cacaoplantages zijn. Op
  sommige koffie- en suikerplantages hebben de eigenaars
  
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 10:14:34PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  GESCHIEDENIS DER CACAOCULTUUR IN SURINAME 197
  
  100—200 boomen aangeplant voor eigen gebruik, die
  soms al 50—60 jaar oud zijn.
  Volgens Ludwig (1789) werd de cacao ook vaak langs de
  wegen geplant, omdat de boomen als ze groot zijn, veel
  schaduw geven.
  Blom geeft een zeer gedetailleerde begrooting voor een
  cacaoplantage van 360000 pond en een van 174000 pond.
  In het eerste geval zijn noodig: 480 akkers cacao met
  120 000 boomen (dus 250 per akker) en 60 akkers kostgronden, totaal 540 akkers.
   Deze kunnen bewerkt worden door 90 veldnegers. Daar
  bij komen gewoonlijk nog 3 negerofficieren, 3 kostwachters, 5 timmerlieden, 1 metselaar, 3 kuipers *), 2 ziekenoppassers, 1 koewachter, 1 visscher en jager, 2 negers in
  den moestuin, 4 op „commando" (voor Sociëteit of Gouvernement), 5 huismeiden, 30 ouden en malinkers (niet
  geschikt om te werken), 60 kinderen. Totaal 210.
  Kosten van aanleg
  / 146 650
  Intrest en onderhoud
  - 15 039
  Onkosten (loonen, belasting enz.) . - 5 525
  De productie van 480 akker (120 000 boomen) wordt berekend op 3 pond per boom, dus 750 pond per akker, totaal 360 000 pond. Wanneer de cacao te Amsterdam op 8
  stuiver per pond stond, had de planter 5 stuiver vrij geld
  en verdiende bijna 70 000 gld.
  Wanneer de prijs daalde tot 37is stuiver, had de planter
  ruim 1 stuiver vrij geld per pond en verloor reeds (ongeveer / 1400).
  De verdeeling der gronden wordt als volgt genomen:
  480 akker cacao (240 reserve)
  60 „ kostgrond (120 reserve)
  35 „ kostgrond voor de negers.
  30 „ polders 2), paden enz.
  35 „ gebouwen, tuin, savane ^).
  Totaal 1000 akkers.
  i) Wat die negen ambachtslieden op een cacaoplantage moeten uitvoeren, is mij niet duidelijk.
  *) = polderdammen.
  *) = weide.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 10:14:34PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  198 GESCHIEDENIS DER CACAOCULTUUR IN SURINAME
  
  Voor de plantage van 174 000 pond is begroot:
  aanleg
  / 85 850
  intrest, onderhoud
  - 8 422
  jaarlijksche onkosten
  - 3 366
  Bij 1£ stuiver vrij geld per pond wordt nog winst behaald,
  bij 1£ stuiver (d.i. als de prijs tot 3 | stuiver daalt), wordt
  verlies geleden.
   Volgens deze begrooting waren de productiekosten dus
  ongeveer 12—14 cent per K.G. en onderhield 1 veldneger
  5 akker cacao (kostgronden inbegrepen).
  In een latere publicatie (1801) rekent Blom, dat een neger kon onderhouden 4^ akker suiker, 4 akker koffie, 6
  akker cacao, 5 akker katoen, de kostgronden inbegrepen*).
  Guizan (1788) stelt 5 akker cacao, maar slechts 2£ akker
  koffie per man.
  Uit Blom's begrooting *) blijkt, dat de onkosten door
  vracht, assurantie, belasting enz. veroorzaakt, groot zijn ').
  verder dat men voor het gewichtsverlies gedurende de reis
  10 % rekende. Zoodra de cacao zoover gedroc^d was, da£
  ze geen gevaar meer liep om te verbroeien, werd ze verzonden, omdat anders de „mijt" er in kwam.
  Cacaoplantages zoo groot als Blom in zijn begrooting
  aanneemt, kwamen waarschijnlijk niet voor.
  Door Stedman wordt de cacaoplantage Alkmaar aan de
  Ben.-Commewijne beschreven, die toen (omstreeks 1775)
  een der grootste cacaoplantages was en elk jaar meer dan
  80 000 pond produceerde (dus meer dan 10 % van de geheele export). Overigens ontbreken gegevens over de
  grootte der aanplantingen. Wel kan men voor de jaren
  *) De Studiecommissie van het Sur. Studie Syndicaat stelde den kostprijs op circa 45 cent per K.G., de noodige arbeiders op ongeveer 1 per 3
  akker; de opgaven varieerden van 2|—5 akker per man (Rapport 1919).
  Bij de tegenwoordige loonen is de kostprijs zeker aanmerkelijk hooger.
  Voor andere begrootingen zie Bartelink (1884) blz. 66—68, Fauchère
  (Culture pratique du Cacaoyer, 1906) blz. 153—156, Encycl. Ned. W. Indië (1914) blz. 193.
  •) Voor details zie men het origineel na.
   *) Een tijdgenoot P. F. Roos (Redevoering over de oorzaken van 't verval en middelen tot herstel der volksplanting Suriname. Amsterdam 1784)
  rekent dat de planter van af de aflevering ongeveer 50 % verlies heeft en
  illustreert dat met een factuur van 1783 over 30 balen koffie.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 10:14:34PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  GESCHIEDENIS DER CACAOCULTUUR IN SURINAME
  
  199
  
  1793 e.v. in de Surinaamsche Almanakken *) nagaan, op
  welke plantage cacao aanwezig was. In die van 1793 en
  1794 staat de plantage Alkmaar die omstreeks 1775 80000
  pond 's jaars leverde, nog als koffie- en cacaoplantage geboekt; in de almanak van 1818 en volgende jaren is Alkmaar een suikerplantage.
  Voor 1793 worden twee cacaoplantages opgegeven in de
  Orelanakreek (Sans Souci, La Sangsue); ook was er cacao aanwezig op Akkerboom, A la Bonheure (ben.-Commewijne) en Echtensrots (Matappicakreek). In 1816 waren er 5 (koffie- en) cacaoplantages.
  In 1825 is op Tourtonne, Ma Retraite, Mariënbosch,
  Guadeloupe, Kulemborgsspruit (Matappica), Frederici'sgift, Johanna Catharina cacao aanwezig.
  In 1831 werden nog andere plantages aan de benedenSaramacca daaraan toegevoegd, ook Suzanna'sdaal. Verder wordt Coresburg (Orelanakreek) genoemd; 1839—
  1845 werden Geyersvlijt, Ma Retraite, Tourtonne, Mariënbosch en eenige aan de Saramacca genoemd.
  Volgens Lans (1842) was er in 1836 slechts 363 akker cacao aanwezig.
  Voor 1850 en volgende jaren vindt men de met cacao
  beplante oppervlakte aangegeven in de Koloniale Verslagen.
  Voor de jaren 1713—1742 vergelijke men bijlage I.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 10:14:34PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  BIJLAGE I.
   UITTREKSEL UIT SURINAAMSCHE PLANTAGE-INVENTARISSEN UIT HET TIJDPERK 1713—1742 (SAMENGESTELD
  DOOR MEVR. F. H. VAN ES).
  Plantage
  
  « n
  Q—
  Ï ^,
  
  c
  >
  
  .3 </>
  u
  
  •yl
  •*•
  
  ClJ
  >
  
  01
  
  J
  
  GRONDEN BIJ PARAMARIBO
  
  1732 Enkele goede en slechte groepen cacaoboomen.
  1734 Verschillende akkers met cacao-beplanting. Een gedeelte met jonge
  vruchtdragende cacaoboomen.
  1733 Beplanting van groote en kleine cacaoboomen.
  1726 (Gelegen buiten Paramaribo). Kleine
  groep aankomende cacaoboomen.
  1728 Groep cacoaboomen, klein en slecht.
  1731 (Gelegen op 't pad van Wanika). Verscheidene groepen vruchtdragende
  cacaoboomen 1 jaar oud.
  Groep 6 maanden oud, heel goed.
  1. „ Wolf f en buttel''
  ft
  
  z. „JLJeXjoede H o o p
  
  3. „Kleine Hoop"
  4. „L'Hermitage"
  
  SURINAME-RIVIER
  
  5. „Mopentibo"
  
  109 1739 38 vruchtdragende en 100 jonge ca-
  
  6. „Ornamibo"
  
  106 1737
  
  7. „Gelderland"
  
  89
  89
  
  caoboomen. Groep cacao oud 2 jaar
  door de droogte dood gegaan en in
  het volgend jaar weer gesupleyt met
  pitten.
  Kleine groep vruchtdragende cacaoboomen.
  (Gelegen in de Paracreeq). Een groep
  jonge en een groep mooie vruchtdragende cacaoboomen.
  50 vruchtdragende cacaoboomen.
  Groep cacaoboomen tusschen de koffie geplant; de meeste vruchtdragende.
  109 1740
  
  1727
  1738
  
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 10:14:34PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  GESCHIEDENIS DER CACAOCULTUUR IN SURINAME 201
  
  Plantage
  
  8. „Chatillon"
  9. „Roode Bank"
  10. „Overbrug"
  11. „Watervliet"
  12. „La Confianza'
  13. „La Diligenza"
  14. „Retirado"
  15. „Florenza"
  16. „Wanica"
  17. „Bergendael"
  
  is
  «
  1741 Groepje vruchtdragende cacaoboomen.
  77 1736 Groep cacaoboomen groot en klein.
  66 1734 Groot gedeelte met jonge cacaoboomen en 22 groote vruchtdragende
  cacaoboomen.
  29? 1738 (Gelegen in de Paracreeq). Groepje
  cacaoboomen zoo groot als klein.
  64 1740 Klein groepje cacaoboomen, redelijk.
  56 1734 20 cacaoboomen van geene verwachting.
   44 1739 50 cacaoboomen groot en klein waarvan eenige vruchten dragen.
  16 1731 Groep vruchtdragende cacaoboomen.
  1725 (Gelegen in de creeq Cassiporre). 12
  vruchtdragende cacaoboomen.
  1740 500 cacaoboomen oud 9 jaar, staan
  —
  heel goed.
  5 1737 Enkele groepen cacaoboomen zoowel
  groot als klein.
  88
  
  PARAKREEK
  
  18. „Spijtige Bakkes'
  19. „Onverdagt"
  20. „Ongegunt"
  21. „Vrijheid"
  22. „Osembo"
  
  13. „Sorgvliet"
  '4. „Ongelegen'
  5. „Overtoom"
  
  9 1742 Groot stuk cacaogrond met jonge en
  oude boomen; redelijk.
  10 1741 Drie groepen vruchtdragende cacaoboomen; nogal redelijk.
  10 1742 Groep cacaoboomen oud 2 jaar.
  13 1736 Enkele cacaoboomen tusschen de coffie geplant.
  14 1739 Klein groepje cacao nogal redelijk.
  14 1740 400 cacaoboomen zoo groot als klein
  enkele met vruchten ; nogal redelijk.
  15 1735 (Gelegen in de Suriname-rivier, bij de
  Paracreeq). Klein groepje cacaoplantjes.
  15 1738 Twee groepen cacaoboomen, waarvan enkele beginnen te bloeien.
  15 1739 Een stuk beplant met cacaoboomen,
  zeer slecht.
  16 1732 720 cacaoboomen tusschen de coffie
  geplant.
  70 1736 Veel cacaobeplanting waaronder goede vruchtdragende boomen.
  19 1742 400 cacaoboomen; zoo goed als kwaad.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 10:14:34PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  BIJLAGE I.
  4)
  
  Q
  
  G
  
  -—
  
  nï d
  *
  rt
  
  •SJ
  ns
  
  Plantage
  
  173
  
  UITTREKSEL UIT SURINAAMSCHE PLANTAGE-INVENTARISSEN UIT HET TIJDPERK 1713—1742 (SAMENGESTELD
  DOOR MEVR. F. H. VAN ES).
  rt
  •—j
  
  GRONDEN BIJ PARAMARIBO
  
  1. „Wolffenbuttel"
  
  —
  —
  
  1732 Enkele goede en slechte groepen ca-
  
  —
  
  1734 Verschillende akkers met cacao-be-
  
  caoboomen.
  2.„D8G8KlgHSop''-
  
  —
  
  1733
  
  3. „Kleine Hoop"
  
  —
  
  1726
  
  4. „L'Hermitage"
  
  —
  
  1728
  1731
  
  planting. Een gedeelte met jonge
  vruchtdragende cacaoboomen.
  Beplanting van groote en kleine cacaoboomen.
  (Gelegen buiten Paramaribo). Kleine
  groep aankomende cacaoboomen.
  Groep cacoaboomen, klein en slecht.
   (Gelegen op 't pad van Wanika). Verscheidene groepen vruchtdragende
  cacaoboomen 1 jaar oud.
  Groep 6 maanden oud, heel goed.
  SURINAME-RIVIER
  
  5. „Mopentibo"
  
  6. „Ornamibo"
  7. „Gelderland"
  
  109 1739 38 vruchtdragende en 100 jonge cacaoboomen. Groep cacao oud 2 jaar
  door de droogte dood gegaan en in
  het volgend jaar weer gesupleyt met
  pitten.
  109 1740 Kleine groep vruchtdragende cacaoboomen.
  106 1737 (Gelegen in de Paracreeq). Een groep
  jonge en een groep mooie vruchtdragende cacaoboomen.
  89 1727 50 vruchtdragende cacaoboomen.
  89 1738 Groep cacaoboomen tusschen de koffie geplant; de meeste vruchtdragende.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 10:14:34PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  Q£
  Plantage
  
  2
  8. „Chatillon"
  9. „Roode Bank"
  10. „Overbrug"
  11. „Watervliet"
  12. „La Confianza"
  13. „La Diligenza"
  14. „Retirado"
  15. „Florenza"
  16. „Wanica"
  17. „Bergendael"
  
  ^en-
  
  GESCHIEDENIS DER CACAOCULTUUR IN SURINAME 201
  
  u
  
  c
  'C
  
  1741 Groepje vruchtdragende cacaoboomen.
  77 1736 Groep cacaoboomen groot en klein.
  66 1734 Groot gedeelte met jonge cacaoboomen en 22 groote vruchtdragende
  cacao boomen.
  29? 1738 (Gelegen in de Paracreeq). Groepje
  cacao boomen zoo groot als klein.
  64 1740 Klein groepje cacaoboomen, redelijk.
  56 1734 20 cacaoboomen van geene verwachting.
  44 1739 50 cacaoboomen groot en klein waarvan eenige vruchten dragen.
  16 1731 Groep vruchtdragende cacaoboomen.
  1725 (Gelegen in de creeq Cassiporre). 12
  vruchtdragende cacaoboomen.
  1740 500 cacaoboomen oud 9 jaar, staan
  —
  heel goed.
  5 1737 Enkele groepen cacaoboomen zoowel
  groot als klein.
  88
  
  PARAKREEK
  
  18. „Spijtige Bakkes'
  19. „Onverdagt"
  20. „Ongegunt"
  21. „Vrijheid"
  22. „Osembo"
  
  23. „Sorgvliet"
  24. „Ongelegen"
  25. „Overtoom"
  
  9 1742 Groot stuk cacaogrond met jonge en
  oude boomen; redelijk.
  10 1741 Drie groepen vruchtdragende cacaoboomen; nogal redelijk.
  10 1742 Groep cacaoboomen oud 2 jaar.
   13 1736 Enkele cacaoboomen tusschen de coffie geplant.
  14 1739 Klein groepje cacao nogal redelijk.
  14 1740 400 cacaoboomen zoo groot als klein
  enkele met vruchten ; nogal redelijk.
  15 1735 (Gelegen in de Suriname-rivier, bij de
  Paracreeq). Klein groepje cacaoplantjes.
  15 1738 Twee groepen cacaoboomen, waarvan enkele beginnen te bloeien.
  15 1739 Een stuk beplant met cacaoboomen,
  zeer slecht.
  16 1732 720 cacaoboomen tusschen de coffie
  geplant.
  70 1736 Veel cacaobeplanting waaronder goede vruchtdragende boomen.
  19 1742 400 cacaoboomen; zoo goed als kwaad.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 10:14:34PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  26. „Sorghoven"
  
  21
  
  27. „Vollenhoven'
  
  21
  
  28. „Jaegersburg"
  
  21
  26
  
  29. „Copimawabo'
  
  27
  
  30. „Beaulieu"
  
  28
  
  g.a
  Jaar in
  tarisa
  
  Plantage
  
  Kaart De
  Lavaux i 1737)
  
  2 0 2 GESCHIEDENIS DER CACAOCULTUUR IN SURINAME
  
  1734 Groep van 33 oude slechte cacaoboomen van geen verwachting.
  1735 (Gelegen in de Suriname-rivier bij de
  Paracreeq). Groep cacaoboomen 3
  jaar oud van geen verwachting.
  1737 142 vruchtdragende cacaoboomen.
  1737 Een groep cacaoboomen van 1—4
  jaar zeer schraal door de droogte.
  Verschillende groepen van 6—14
  maanden heel goed. Een kleine
  groep 3£ jaar oud waarvan de meeste vruchten dragen.
  1737 1000 meest vruchtdragende cacaoboomen, een groep van 500 cacaoboomen, geplant in basquitten.
  1739 (Gelegen in de Paracreeq). 1000 cacaoboomen van 1—4 jaar oud, weinig vruchten.
  COROPINEKREEK
  
  31. „Corpinebo"
  
  3
  
  32. „Tampoko autembo"
  
  8
  
  33. „Beekhuysen"
  
  22
  
  1739 (Gelegen in de creeq Corpiene). Groep
  cacaoboomen 3—4 jaar zeer mooi
  geplant tusschen de koffie. Verder
  groepen jonge cacaoboomen; redelijk wel.
  1738 (Gelegen in de Corpine-rivier). Veel
  groepen cacaoboomen waarvan 3
  groepen zeer slecht de andere redelijk staan.
  1741 (Gelegen in de Correpinecreeq). Verschillende groepen cacaoboomen,
  vrucht- en geen vruchtdragende.
   585 boomen groot en klein hebben
  zeer van de frisjes geleden.
  TAWAYCOERAKREEK
  
  34. „Vreeland"
  
  1
  1
  
  35. „Bon Retour"
  
  0
  
  1733 (Gelegen aan de riviercreeq Tawaricourouw). Beplanting van jonge cacaoboomen.
  1735 Groep vruchtdragende en een groep
  jonge cacaoboomen, redelijk.
  1735 (Gelegen in de Tabaricoerouws creeq).
  Kleine groep cacoeboomen, redelijk.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 10:14:34PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  «5
  Plantage
  
  ir in ven- 1
  arisa tie I
  
  GESCHIEDENIS DER CACAOCULTUUR IN SURINAME 2 0 3
  
  i—i
  
  36. „Mon Travail"
  
  2
  
  1739 (Gelegen in de Tawaricoeroecreeq).
  Drie groepen vruchtdragende boomen zoo groot als klein. Tusschen de
  koffie nog 50 cacaoboomen; zeer
  slecht.
  PAULUS KREEK
  
  37. „Aurora"
  
  1730 400 kleine cacaoboomen de meeste
  van geen verwachting of dood.
  1733 (Gelegen in de Surinamerivier in
  Pauluscreeq). Kleine groep jonge
  cacaoboomen, zeer goed.
  1733 Plantsoentje met cacaoboomen, 500
  jong geplante cacaoboomen, voor
  het grootste gedeelte dood.
  1737 Verschillende gedeelten met cacaoboomen.
  D
  D
  
  38. „Weergevonden'
  
  N
  N
  
  SURNAUKREEK
  
  39. „Hermitage"
  
  O
  
  40. „Sorgendaal'
  
  1737 (Gelegen in de Surnowscreeq). 150
  vruchtdragende cacaoboomen en
  verschillende akkers met cacao; allen zeer goed.
  1742 (Gelegen in de Surinowscreeq). Enkele akkers met cacao beplant.
  COMMEWIJNERIVIER
  
  41. „Nieuwe Aanleg"
  42. „Sell"
  43. „Breukelerwaard'
  
  B2
  Al
  Al
  
  44. „Mijn Hoop"
  45. „Rosenburg"
  
  G7
  G7
  11
  
  46. „Cannewappibo"
  
  13
  
  47. „Arentsrust"
  
  15
  
  48. „Nieuwe Hoop"
  
  46
  
  1739 Kleine groep cacaoboomen.
  1736 Klein groepje cacaoboomen.
  1737 Een paar kleine groepen cacaoboomen redelijk wel.
  1740 Slechts 50 jonge cacaoboomen.
  1741 Slechts 150 cacaoboomen.
  1733 Twee groote groepen jonge cacaoboomen, zeer wel.
  1738 26 goede vruchtdragende cacaoboomen.
  1725 Kleine groep cacaoboomen, nogal
  goed.
  1737 Twee groote groepen cacaoboomen
  van verschillende ouderdom.
   Downloaded from Brill.com 07/14/2024 10:14:34PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  rt
  
  49. „Macriabo"
  
  21
  
  50. „Mon Plaisir"
  
  22
  
  51. „Bruinsburg"
  
  23
  
  52. „Utrecht"
  
  26
  26
  
  53. „Camatie"
  54. „Klarenbeek"
  
  32
  41
  
  55. „Crawassibo"
  56. „Goede verwach-
  
  43
  55
  
  ting"
  
  aar inven- 1
  tarisatie 1
  
  Plantage
  
  Kacrt De II
  vaux (1737) I
  
  2 0 4 GESCHIEDENIS DER CACAOCULTUUR IN SURINAME
  
  •—>
  
  1739 Groep vruchtdragende en een groep
  jonge cacaoboomen.
  1736 Groep cacaoboomen oud 2 jaar en een
  groepje kleine cacaoboomen.
  1736 600 cacaoplantsoenboompjes nogal
  goed.
  1734 Plantsoen van 2000 cacaoboomen.
  1738 Verschillende plantsoenen met cacaoboomen van 2—18 maanden
  oud, redelijk wel, doch te dicht op
  elkander geplant.
  1736 Jonge aanplant van cacaoboomen.
  1737 Vele groepen cacaoboomen waaronder verscheidene vruchtdragende.
  1735 Kleine cacaobeplanting.
  1726 (Gelegen in de Bovendivisie van Commawine). 15 cacaoboomen bedorven
  door de insecten.
  COMMETEWANE
  
  57. „Augustenburg'
  
  D
  
  58. „Nieuwzorg"
  
  E
  
  59. „Sinabo"
  
  F
  
  1739 (In de creeq van Commetuane). 3000
  cacaoboomen van 1—3 jaar en van
  goede verwachting.
  1738 Twee groote groepen cacaoboomen
  waarvan een groep zeer slecht staat.
  1733 (Gelegen in Gommewina). Draagende
  kakouboomen.
  CASSEWINICA
  
  60. „Waycoribo"
  
  f
  
  | 1735 | Slechts drie slechte cacaoboomen.
  SARWAKREEK
  
  61. „Roosendael"
  
  1737 Twee groepen cacaoboomen van wei-
  
  nig waarde.
  TEMPATI
  
  62. „L'Hermitage"
  
  1/32
  
  (Gelegen in de Tampatycreeq). 200
  cacaoboomen 2 J jaar oud, staan redeliik.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 10:14:34PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  GESCHIEDENIS DER CACAOCULTUUR IN SURINAME 2 0 5
  
  Plantage
  
  COTTICA-RIVIER
  
  63. „Kleine Hoop"
  
  3
  
  1735 Groep van 550 cacaoboomen, eenige
  
  64. „Nieuw Levant"
  
  6
  
  1733
  
  65. „Bijenkorf"
  66. „Geertruidenberg'
  67. „Monnikendam"
  
  10
  15
  20
  
  1740
  1740
  1737
  
  68. „Goede Uitzicht"
  
  23
  23
  
  1737
  1741
  
  69. La Paix",,
  
  28
  28
  
  1724
  1739
  
  70. „Casipoera"
  
  36
  
  1738
  
  71.
  36
  
  1739
  
  72. „Altena"
  
  49
  
  1738
  
  73. „'s Heerenveen"
  
  53
  
  1736
  
  slecht of van geen verwachting.
  Tweede groep nog al redelijk doch te
  dicht tusschen de koffie geplant.
  Kleine groep cacaoboomen tusschen
  de koffie, zeer goed.
  Kleine groep cacaoboomen, redelijk.
  300 cacaoboomen van 1—4 jaar oud.
  Heel veel cacaoboomen groot en
  klein, de vruchtdragende van redelijke verwachting.
  Kleine groep jonge cacaoboomen.
  Groepje vruchtdragende cacaoboomen.
  121 vruchtdragende cacaoboomen.
  Verschillende groote groepen cacaoboomen van 1—7 jaar oud de meeste
  zeer fraaie met goede vruchten.
  Kleine groep cacaoboomen van 1—4
  jaar redelijk wel, 500 zeer mooie
  boomen.
  Verschillende groepen cacaoboomen,
  zoowel vrucht- als onvruchtbaar.
  1200 cacaoboomen van 2—3 jaar oud ;
  enkele oude boomen staan slecht.
  Enkele paden beplant met cacao boo-
  
  74. „Willemsberg" tus 57en
  58 1740 Drie groepen vruchtdragende cacaoschen
  boomen, vierde groep geheel bedorven door droogte.
  Groep jonge en vruchtdragende ca75. „Tweede Nieuw
  Mocha"
  60 1738 caoboomen. De vruchtdragende oud
  5 jaar, waarvan het grootste gedeelte slecht staat.
  60 1738 Verschillende groote groepen vruchtdragende cacaoboomen, allen zeer
  wel.
  60 1740 Groep jonge cacaoboomen en een
  groep vruchtdragende, oud 7J jaar,
  nogal goed.
  76. „De Vrede"
  62 1733 197 vruchtdragende cacaoboomenzoowel goed als slecht.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 10:14:34PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  tie
  
  Jaar
  tar
  
  .SS
  
  Ka;
  Lavau
  
  Plantage
  
  ven- II
  
  De
  (1737)
  
  2 0 6 GESCHIEDENIS DER CACAOCULTUUR IN SURINAME
  
  77. „Elk het Zijne"
  
  63
  
  78. „Schep moed"
  
  64
  
  1741 Twee groepen vruchtdragende cacaoboomen van 3—6 jaar de meeste
  heel goed.
  1734 Verschillende stukken grond met cacaoboomen beplant enkele zeer
  slecht.
  79. „Nieuw Clarenbeek"
  
  i
  
  1735 Een groep cacaoboomen.
  MOTKREEK
  
  80. „Gulden Vrijheid'
  
  A
  
  81. „Jagerswoud"
  
  F
  F
  F
  
  82. „De Toevlucht'
  
  T
  J
  
  83. „Stolkwijk"
  
  K
  
  1739 (Gelegen in de Motcreeq). Klein
  groepje jonge cacaoboomen.
  1734 Groep cacaoboomen redelijk wel.
  1736 Zeer veel jonge cacaoboomen. Een
  gedeelte met vruchtdragende cacaoboomen.
  1737 Een groep jonge en een groep vruchtdragende cacaoboomen.
  1733 Weynige cacaobeplanting.
  1738 Klein groepje vrucht- en geen vruchtdragende cacaoboomen.
  1738 Klein groepje cacaoboomen.
  PERICA
  
  84. „Vriesenburg"
  85. „Wajamoe"
  86. „Corrisane"
  87. „Schoonouwen'
  
  1738 Kleine groep vruchtdragende cacaoboomen en begin van nieuwe aanplant.
  S
  1740 Groote groep cacaoboomen van 2 tot
  4 jaar oud, voor het grootste gedeelte goed.
  P
  1739 Kleine groep jonge cacaoboomen.
  O/P 1741 Veel groote groepen cacaoboomen
  van 1—5 jaar allen in goede conditie.
  Y
  
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 10:14:34PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0.
  