text: ECONOMISCHENALEZINGENEN BERICHTEN.
  Eenige Bedenkingen tegen Gemeentelijke Grondbedrijven. In de Juli--Augustas-aflevering van dit tijdsehrift zet
  Mr. S. 3. R. de Monchy zijne gedachten uiteen over de zoogenaamde gemeentelijke grondbedrijven in een artikel, dat zeker
  veler belangstelling zal hebben gewekt.
  Verseheidene onzer groote gemeenten zijn in de laatste jaren
  tot de oprichting van een dergelijk bedrijf overgegaan. Het
  onderwerp is daardoor zeer actueel geworden en de vraag dringt
  zich tdkens naar voren of de gemeenten, die daartoe besloten,
  een veiligen weg hebben ingeslagen.
  Her ligt niet in mijn voornemen alle voor- en nadeelen der
  grondbedrijven nog eens na te gaan, evenmin als her mijn plan
  is uit te weiden over wat men met her begrip ,,grondbedrijf,,
  bedoelt. Ik zou te zeer in herhaIingen moeten vervaIlen van hetgeen genoemde sehrijver uitvoerig heeft behandeld. Het heeft
  mij eehter verwonderd, dat deze zich door de gevaren, waarop
  hij zelf zoo uitdrukkelijk wijst, niet heeft Iaten weerhouden in
  zijne conelusie bedoelde instellingen in bescherming te nemen.
  Vandaar vooral, dat bet mij wenschelijk voorkomt hog eenige
  oogenblikken de aandacht voor dit onderwerp te vragen.
  De schrijver wijst er op, dat her doel der grondbedrijven
  niet zoo zeer moet worden gezocht in den wenseh naar een
  helder overzieht van her gemeentelijk grondbezit, als wel in de
  begeerte om den gewonen dienst der gemeente-begrooting te
  ontlasten van de rente of aflossing, vaak van beide, terzake
  van voor grondaankoop gesloten of nog te sluiten leeningen. De
  hoofdgedachte is wel deze: Laten wij ons geene opofferingen
  getroosten, waarvan slechts anderen (ons nageslacht)de vruehten
  zullen plukken.
  Mr. de Monchy voert tegen een dergelijk beginsel aan, dat
  ook het voorgeslaeht zieh offers voor ons heeft getroost. Zeer
  
  ,~25
  terecht wordt daarop de aandacht gevestigd. Iu ieder opzicht
  genieteu wij vaa war her voorgeslacht voor ons heeft verzameld.
   De geheele nijverheid is de vrueht van war dit zich ten onzen
  behoeve heeft outzegd. En dit geldt niet alleen met betrekking
  tot de ecouomische welvaart, maar voor onze geheele beschaving.
  Slechts door offers, door sparen, kapitaal vormen is vooruitgang
  mogelijk. Hebben wij dan het recht plotseling hiermede op te
  houden en atle baten, die ons ten deel vallen te verteren?
  Of is her voor de gemeenten en algemeener voor de openbare
  liehamen van bestuur Met noodig te sparen, kapitaal te vormen? Is her voor deze voldoende het particulier bezit achter
  zieh te hebben en hieruit naar gelaug van behoefte te putten?
  Het schijnt, dat velen geneigd zijn hierop een bevestigend antwoord te geven.
  Wil men echter dat begiusel zuiver toepassen, zoo moet men
  jaarlijks de gewone uitgaven, voor zoo vet die niet uit andere
  inkomsten kunnen, worden gevouden, bij wijze van belasting
  over de ingezetenen omslaan. Naar gelang de uitgaveu een jaar
  hooger of minder hoog zijn, zal er dat jaar dus meet of
  minder belasting moeten worden opgebracht. Zoo zal elke tijd
  zijn eigen lasten dragen.
  De bezwaren, aan eene dergelijke haadelwijze verbondea vallen
  echter in her oog.
  Een der eischen voor een goed belastingstelseI is, dat de
  druk regelmatig zij, niet te veel van j,~ar tot jaar verschillend.
  Is hieraan voldaan zoo zal de belasting reel gemakkelijker
  worden opgebracht. Eeu stelsel dus, dat hiermede geene rekening
  houdt is gebrekkig, maar erastiger wordt de toestand, iudien
  in financieel ongunstige tijden de belasting hoog, iu tijden van
  wetvaart betrekkelijk laag is.
   Een dergelijkea toestand nu zaI men krijgen, als men zich
  iu perioden van bloei geene offers voor de toekomst wenseht te
  getroosten. Wil meu dus elk jaar de uitgaven bestrijden uit
  war de gewone bronnen van inkomsten opleveren en toeh de
  belastingen vrijwel op d~ne hoogte houden, zoo zal men bij
  vermindering van inkomsten tevens de uitgaven dadelijk moeten
  inkrimpen. Dit uu is onmogelijk, vooraI tegenwoordig. De vaste
  lasten der gemeenten nemen steeds toe. Her aantal uitgaven
  dat op wet of verordening berust, groeit voortdurend aan. Deze,
  
  8~6
  
  waartoe meestal in tijden van welvaart wordt besloten, zijn in
  minder gunstige omstandighedeu niet zoo maar weer van zieh
  af te weutelen. Het eveuwieht is dau sleeht.s te herstellen ann
  den kant der iukomsten, dus door verhooging der belastingen:
  deze post toeh leent zieh als geen andere om eerie begrooting
  sluitend te maken. Zoo ziet men neiging tot belastingverhooging
  juist in tijden van malaise.
  Sleehts door in voorspoed maatregden voor de toekomst te
  nemen, is ann deze kwaal te ontkomen. Men moet breken met
  de gewoonte om in tijden van welvaart de uitgaven tot her
  uiterste uit te breiden en ook om deze te spoedig voor de
  toekomst vast te leggen in wetten en verordeningen.
   [k zal niet outkennen, dat het eene zeer zware tank is den
  drang naar uitgaven te weerstaat/. De vertegenwoordiging des
  yolks bewaakt niet meer als vroeger de beurs tier burgers tegen
  de aanslagen eerier wellieht te ondernemende regeering, thans
  is her dikwijls her bestuur, dat tot beperking moet manen. Her
  is eehter naar mijne meening eene onafwijsbare noodzakelijkheid
  voor een goed heheer in tijden van voorspoed eene reserve voor
  de toekomst te vormen, en" is dit mijn gevoelen juist, zoo mag
  men ook voor eeue zoo moeilijke taak niet terugsehrikken. De
  belooning voor een dergelijk voorziehtig handelen zal zeker niet
  uitblijven: in tijdperken van miudere opbrengst tier belastingen
  en andere inkomsten zal men niet dadelijk voor de zoo onaangename noodzakelijkheid komen te staan zijn toevlueht te nemen
  tot belastingverhooging.
  Op deze overwegingen komt mij de gedaehte, waarvan de oprichting der grondbedrijven uitgaat, tenminste in hare algemeenheld, in hooge mate bedenkelijk root.
  Men zal mij vermoedelijk tegenwerpen, dat eenige tier gemeenten, die een grondbedrijf hebben opgerieht, in een zoodanigen finaneieelen nood verkeeren, dat men van haar onmogelijk
  kan eischen, dat zij voor de toekomst iets zullen wegleggen,
  daar zij reeds voor het heden hare uiterste krachten moeten
  inspannen om den mona boven water te houden. Mijn betoog
  geldt h i e r deze gemeenten dan ook niet. Ik meen zelfs, dat
  bet juist in de lijn ligt van de opvatting, door mij verdedigd,
  als ik beweer, dat eerie gemeente, die moeilijke tijden moet
  doormaken, in die tijden ook niets voor de toekomst b e h o e f t
  
  827
  weg te leggen, iu sommige omstandigheden zelfs zonder bezwaar
  tijdelijk meer mag verteren dan hare oogenblikkelijke inkomsten
  bedragen. Dit laatste eehter steeds onder g~n voorwaarde; n.1.
   men meet naar alle waarschijulijkheid kunnen verwaehteu, dat
  de moeilijke tijden slechts van voorbijgaanden aard zijn en
  spoedig veer een gunstiger tijdperk zullen plaats maken; de
  financieele need mag Met een chronische kwaal zijn geworden,
  zooals dat hetaas bij de bedoelde gemeenten her geval schijnt
  te zijn.
  Er zijn echter onder de gemeenten, die eea grondbedrijf
  hebben opgericht of willen oprichteu ook, die geeuszins den
  zwaren strijd om her bestaan ter verdediging harer handelwijze
  kuunen aanvoeren en veer deze meen ik dat de leus: Laat
  iedere tijd zijn eigen lasten dragen, ten zeerste moet wordeu
  afgekeurd.
  Nog een auder bezwaar echter meen ik tegen de grondbedrijven 1) te moeten aauvoeren en d i t bezwaar geldt voor alle
  gemeenten zonder onderscheid.
   Mr. de Monchy zegt (pag. 521): ,,Grondpolitiek op ruime
  sehaal is voor de meeste onzer groote gemeenten nu eenmaal
  niet mogelijk zonder een grondbedrijf.,/ Dat wil dus zeggen,
  dat deze gemeenten niet, of zeer bezwaarlijk, in staat zouden
  zijn de lasten van aflossing en rente voor de in den grond
  bdegde kapitalen te dragen, indien deze niet .uit her grondbedrijf werden terug ontvangen. Zal dit echter mogelijk zijn,
  dan moet de grond jaarlijks zooveel in waarde stijgen, als voor
  aflossiug en rente noodig is. Op deze vooronderstelde waardestijging, ook voor de toekomst, is immers de geheele opriehting
  der grondbedrijven gebaseerd. Is her aan te nemen, dat deze
  verouderstelling op den duur juist zal blijken? Bestaan er zelfs
  ook slechts e e n i g e waarborgen, dat de waardevermeerdering
  nog geruimen tijd zal aanhouden ? Immers neen. Zelf wijst de
  schrijver op her lot van plaatsen als Brugge en ¥eere, maar
  al vreest men een dergelijke toekomst niet, ook meet algemeene
  oorzaken kunnen intreden: de waardevermeerdering van den
  grond is voornamelijk een invloeisel van war men noemt den
  1) He~ woord grondbedrijf bezig ik, zooals men bega'ijpg, ook
  hier in de beteekenis, die de praktijk er aan heeft gegevon.
  8o~8
  trek van her platteland naar de steden, ls het eehter zoo zeker,
  dat deze zal blijveu voortduren? Beginnen niet reeds teekenen
  van kentering juist bij onze groote steden zich te vertoonen?
  Utrecht,
  
  October 1908.
  W.C.
  Mfrs.
   Voiksverzekering door Spaarbanken in Rusland. De
  Duitsehe maatsehappij van levensverzekering V i e t o r i a, die in
  1907 voor Mk. 99.25t.458 aan volksverzekering wist af te
  sluiten, kon geen vergunniDg krijgen om in l~usland kleine
  verzekeringen af te sluiten. De Staat doet dat sedert Juli 1908
  zelf door bemiddeting van de rijkspostspaarbank. Volgens de
  Versicherungsfreund
  is her verzekerd kapitaal van ~5tot
  5000 roebels en van 6 tot 600 roebels als lijfrenten.
  Kapitaalsverzekeringen bij overlijden en gemengde verzekeringen women zonder geneeskundig onderzoek aangegaan. Valt
  het overlijden van den verzekerde binnen de eerste drie verzekeringsjaren, dan betaalt de Staat alleen de gestorte premi~n
  terug, na aftrek van 5 °/o voor administratiekosten. Valt her
  sterfgeval in her vierde verzekeringsjaar, dan wordt de hetft
  van her verzekerd kapitaal uitgekeerd. Komt bet overlijden in
  her vijfde jaar root, dan is de uitkeering drie vierden van de
  verzekerde som. Na het vijMe jaar wordt te zijner tijd her volle
  bedrag uitbetaald.
  3.£.
  Op bl. 696 r. 19 v. b. s t a a t $ 5: lees E 5.
  ,
  ,
  , r. 21 v . b.
  ,
  $ 25 e a $ ' 1 14 0, lees £ 25 e n £ 1 14 0.
  899
  
  Brochures van de Verccniging ,,Het Yrije R u i l v e r k e e r " :
  1~ ° ~.
  HET EERST~E ~TERNATION~.LE VRIJH~.NDELSCONGRES.
   Op initiatief van de Engelsche ¥rijhandelaarsvereeniging, de
  #Cobden-Club,/, en onder leiding van haren voorzitter Lord
  Welby, is van 3 tot 8 Augustus dezes jaars te Londen her
  eerste internationale congres van voorstanders van den vrijhandel gehouden. Nagenoeg alle beschaafde landen hadden vertegenwoordigers gezonden; in totaal worden op de ledeulijst
  vermeld niet minder dan 68g personen, waarvan ongeveer 500
  te zamen waren gekomen om door hunne tegenwoordigheid
  instemming te betuigen met het doel, waarvoor het congres
  bijeen werd geroepen. Mannen van de praktijk nit alle declen
  tier wereld kwamen bewijzen leveren voor de juistheid van
  hetgeen de theoretisehe sociaal-economen ten aanzien van het
  protectie-vraagstuk hebben verkondigd; vertegenwoordigers van
  handel, Iandbouw en nijverheid kwamen met tat van voorbeelden uit de praktijk van bet protectionisme bevestigen, hoe
  overal in de besehermende landen de volkswelvaart een nadeeligen invtoed ondervindt, en hoe een steeds toenemend bederfder
  politieke zeden door de bescherming in de hand wordt gewerkt.
  Volgens de ledenlijst waren nit ~ r a n k r i j k niet minder dan
  107 vrijhandelaren naar Londen gekomen. Onder hen kannen
  worden genoemd de oud-minister van openbare werken Yves
  Guyot, G. de Molinari, redacteur van her Journal des Eeonomistes, E. i y n a r d , president van de Kamer van Koophandel
  te Lyon, prof. E. Barthelet nit Marseille, Dubois de l'Estang,
  Inspeeteur-Generaal der Financifin, prof. Faure te Parijs, Paul
  Forsans, president van het wijnsyndieaat, C. Heidsieck, wijnhandelaar, C. M. Limousin, vice-president van de Commissie
  voor de Statistiek te Parijs, G. Schelle, directeur ann her
  Miuisterie van Openbare Werken, Alfred Neymarck, oudervoorzitter van de Vereeniging voor Staathuishoudkunde, en tal
  van leden van Kamers van Koophandel.
   Duitschland
  zond 20 vertegenwoordigers, o.a. de hoogleeraren Brentano (Miinchen), Paul Arndt en gathgen (Hamburg),
  Dr. Barth, ond-vice-president van den Duitschen Rijksdag,
  Dr. l%ud Breitscheid, secretaris van den Handelsvertragsverein
  te Berlijn, Prof. Lotz (Miinchen.)
  
  830
  Uit I t a 1 i ~ waren o.a. gekomen : Signor Giretti, industrieel
  en vertegenwoordiger van de Giornale degl Economisti te Rome,
  Prof. Billia, onder-voorzitter van de Vrijhandelsvereeniging te
  Turijn, Moneta, secretaris van bet internationale vredesgenootschap te Milaan, Prins di Cassano te Rome.
  Voor B e l g i ~ worden 2 9 namen vermeld, waaronder Louis
  Strauss, voorzitter van den Conseil supdrieur du commerce et de
  l'industrie de Belgique, als afgevaardigde van de stad Antwerpen,
  Jules Lecoeq, seeretaris van bet Oomitg central du Travail
  industriel de Belgique, V. Collard, voorzitter van de Kamer van
  Koophandel te Luik, Serweytens, van die te Brugge, J. Willemse,
  secretaris van die te Antwerpen.
  A m e r i k a had niet minder dan 3¢ vertegenwoordigers,
  waaronder A. S. Clay, senator, A. B. Farquhar, voorzitter van
  de wetcommissie nit de Vereeniging van Fabrikanten, Herbert
  Miles, voorzitter van de tariefeommissie van hetzelfde genootschap, Franklin Pierce, schrijver van her boek ~Tariffs and
  Trusts,~, N. Shephard, voorzitter van her Uitvoerend comitg
  van de Amerikaansche Freetrade League en John de Witt Warner,
  voorzitter van deze vereeniging, Prof. Sumner van de YaleUniversity, vertegenwoordiger van de Reform Club te New-York.
   Oostenrijk-Hongarije
  zond o.m. Prof. Maudello, Canada Joseph Martin K. C. te Vancouver, Britsch-Columbia,
  D e n e m a r k en A. Pesehe Koedt, fabrikant te Kopenhagen,
  S p a n j e don Pablo Bosch, terwijl ook nit Z wed e n, N o o r w e g e n ,
  zelfs uit R u s l a n d , C e y l o n , B r i t s c h - I n d i ~ e n A u s t r a l i ~
  voorstanders van den vrijhandel naar Londen waren gekomen.
  Her grootste aanta! leverde uit den nard der zaak het Vereenigd Koninkrijk G r o o t - B r i t t a n n i ~
  en I e r l a n d . Datuit
  dit land niet minder dan 450 personen het congres bezochten,
  is een bewijs hoe groot de belangstelling voor den freetrade in
  Engeland uog steeds is. Deze blijkt ook uit het feit dat de
  Engelsche Regeering vertegenwoordigd was door de Ministers
  Asquith en Winston Churchill, en dat, niettegenstaaude de
  vacantie van her Parlement reeds was begonnen, bet cougres
  door 67 leden werd bijgewoond.
  Uit N e d e r l a n d
  waren 7 vrijhandelaars aanwezig, n.1.
  Mr. S. van Houten, Jhr. Mr. A. van Daehne van Varick, beide
  buitengewoon lid van de Cobden-Club; Jhr. Mr. H. Smissaert,
  
  831
  U. G. 8chilthuis eu ondergeteekeude als afgevaardigden van
  ouze Vereeniging ,,Her ¥rije Ruilverkeer,, voorts Mr. A..
  Tiedeman en de heer h. B. van tier Vies.
  II.
   De volgende punten
  orde gesteld :
  
  waren door de Cobdeu-Club aan de
  
  1 ° De beteekenis van den vrijhandel voor de internationale
  betrekkingen ;
  ~° De invloed van de haudelspolitiek op de ontwikkeling van
  industrie en van landbouw;
  3 o 1)e politieke moraliteit, zooals die zich afspiegelt in de
  vaststelling en in de werking van tarieven en in de bevoorrechting van bijzondere belangen;
  4 ° Beschermende rechten als bron van Staatsinkomsten;
  5 ° Her legenwoordig nut van handelstractaten;
  6 ° De instelling van een permanent internationaal comitg voor
  de bevordering van den vrijhandel.
  Blijkens deze onderwerpen was her doel van her cougres op
  her internationale karakter van de vrijhandelsbeweging den nadruk
  te leggen, de freetraders in de verschiIlende lauden nader tot
  etkander te brengen, hen in de gelegenheid te stellen elkan(ter
  voor te lichten omtren~ den nadeeligen invloed van protectionistische tarieven op de welvaart van yolk en Staat, gezamelijk
  overleg, te plegen over de waarde vail handelstractaten en hoe
  door deze of door andere middelen de kwade gevolgen van
  protectie kunnen worden verzacht, materiaal bijeen te brengen
  voor den strijd voor de beginselen van den vrijhandel, ten slotte
  te geraken tot een duurzame internatinale orgauisatie van de
  freetraders in alle landen.
   Er is op her congres reel arbeid verricht, waarvan de waarde
  ook door persorganen, welke zich vnl. om politieke redenen
  van den vrijhandel hebben afgewend, zooals de Engelsche
  , T i m e s , , volkomen erkend werd, In een aanzienlijk getal
  rapporten, in tal van redevoeringen en in de daarop gevolgde
  discussion is het vraagstuk vrijhandel of protectie opnieuw van
  alle kanten behandeld. Het lag in den aard der zaak, dat aan
  de beraadslagingen vooral door ])uitschers en hmerikanen een
  
  882
  groot aandeel werd genomen; deze natign weten her meest van
  alle uit ervaring van de zoogenaamde ,,zegeningen,, van de
  bescherming mede te sprekeu. En aan de slechte ondervinding,
  in die lauden met her protectionistiseh tariefsysteem opgedaan,
  moet waarschijnlijk worden toegeschreven, dat in de geschriften
  en redevoeringen steeds weer terugkeerde de waarschuwing san
  Engelaud om toch niet bet Duitsche en Amerikaansche voorbeeld te volgen en om alles in her werk te stellen dat GrootBrittanni~ her beginsel der handelsvrijheid getrouw blijft. In
  n ° 41 onzer ,~Geschriften,, werd reeds er san herinnerd, hoe door
  den minister Chamberlain een protectionistische beweging op
  touw is gezet en hoe deze poging tot invoering van de bescherming mislukte. Wel hebben de tot de conversatieve partijen behoorende ,,tariefhervormers,~ bij de tusschentijdsehe verkiezingen
  na 1906 eenige zetels veroverd, doch deze zijn ten gevolge van
  andere oorzaken voor de liberale meerderheid verloren gegaau;
  de regeeriugsvoorstellen uopeus drankmisbruik en ouderwijs en
  audere speeldeu daarbij eene rol, terwijl de voornaamste reden
  wellicht gezocht zal moeten worden in vrees voor radicalisme en
  sociale wetgeving.
   Voorloopig staat de zaak van den vrijhandel in Engela,ld dan
  ook hog even sterk als te voren. Wel meende Lord Welby in
  zijne korte openingsrede, dat er aanleiding was tot bezorgdheid
  en dat de vooruitzichten van den vrijhandel in slle landen bewolkt ziju, de redevoeringen van de ministers Churchill en
  Asquith geven niet den indruk dat de zaak van den freetrade
  in Engeland voorshands ernstig gevaar loopt.
  De eerste leidde her eongres in met een rede over den vrijh a n d e l i n v e r b a n d m e t de i n t e r n a t i o u a l e
  betrekk i n g e n. Hij wees e r o p dat Engeland her beste bewijs levert, dat
  een yolk de vrijhandelspolitiek kan volgen en tegelijk welvarend
  en machtig kau zijn. Gedurende de laatste 60 jaar heeft men
  daar van geen tarieven-oorlog gehoord; zonder kunstmiddelen
  kan dit land uitvoeren naar alle vreemde landen, ook al
  worden daar hooge invoerreehten geheven. De vrije handel heeft
  met zich gebraeht ontwikkeling der koloni~n en bloei van
  handel en nijverheid in die landen over de zee; en hoewel
  subsidies aan etoomvaartmaatschappijeu achterwege bleven, ver-
  
  833
  keeren deze in bloeienden toestand. De zestig-jarige praktijk van
  den vrijhandel in Engeland is dan ook het beste bewijs voor de
  deugdelijkheid van dit stelsel van handelspolitiek.
  De minister vond voorts gelegenheid te doen uitkomen hoe
  vrijhandel grooten invloed zou hebben op de vredelievende betrekkingen tusschen de nation. Hij toonde ann hoe de handelsrelatifin een nauwen band vormen tusschen de volkeren; een
  band, die steeds sterker wordt en moeielijker te verbreken,
  naarmate her handelsverkeer toeneemt.
   De grondgedachte van het, proteetionisme is exelusivisme en
  geisoleerdheid; protectie veronderstelt dat elk land alles zal
  kunnen vinden binnen eigen grenzen, afhaukelijk zal zijn van
  eigen hulpbronnen alleen. Deze gedachte brengt mee, dat zooveel mogelijk alles geweerd wordt wat uit den vreemde wordt
  ingevoerd; d a t zooals een der sprekers het uitdrukte - zelfs de zoetste suiker uit her buitenland als vergif voor de
  untie moet worden beschouwd. Gevolg van dit stelsel zal ziju,
  dat de aanraking der volkeren door belemmeriug van her onderling handelsverkeer wordt verminderd, dat deze van elkander
  worden vervreemd en elkaar als vijauden gaan beschouwen.
  Her grondbeginsel van den vrijhandel steunt op de gedachte
  van eensgezindheid en onderlinge afhankelijkheid. De intdrnationale vrijhandelaars beschouwen als ideaal een eoSperatieve
  wereldmaatschappij, ggn groot verbond van alle volkeren, zdd,
  dat huune belangen onverbreekbaar te zamen worden geweven,
  dat zij allen van elkander afhankelijk zijn als leden van eene
  groote economische confederatie.
  De minister wees er op, dat dit ide~ele streveu bet meest
  bevorderlijk is ann de goede gezindheid tusschen de nation en
  dus ook ann den internationalen vrede, dat derhalve ook op dezen
  grond her vrijhandelsstelsel de voorkeur verdient.
  Hij was dan ook van meening, dat, al mochten er zieh
  thans wolken samenpakken over de zaak van den vrijhandel,
  uog steeds vertrouwen mag worden gesteld in de beginselen,
  die daaraan ten grondslag liggen. Wanneer men toch de vraag
  stelt, welk van de ~wee denkbeelden tegenwoordig her meest
  doordringt, dat van isoleering der volkeren dan wel dat van
  onderling verkeer, dan is her antwoord niet twijfelachtig. De
  dwaasheden van oorlogsbewapening eu protectionistisehe tariefEcoN. 1908.
   5'4
  
  834
  muren ten spijt, worden de eenheid en de solidariteit van de
  gansche wereld sterker v a n jaar tot jaar en bijna van maand
  tot maand. En vraagt men hoe de vrede bet best wordt bewaard,
  dan moge worden erkend, dat koningen en ministers daarvoor
  reel kunnen doen, bovenal is het de prozaische band van her
  vreedzame handelsverkeer, waardoor dreigende wolken telkens
  weer worden verjaagd. Een verblijdend teeken moet bet ook
  worden genoemd, dat zoowel de vertegenwoordigers van het
  kapitaal als van den arbeid hoe langer hoe meet beseffen, dat
  handelsvrijheid vrede eiseht onder de nation.
  Geheel in den geest v a n ' s ministers rede bewoog zieh de
  discussie over dit eerste punt. Dr. Barth (Duitschland) wees op
  her logisch verband tusschen vrijhandel en vrede, terwijl proteetie noodwendig samengaat met geweld.
  De heer Shephard (Amerika) zeide dat in zijn land geen enkel
  staathuishoudkundige van naam was te vinden, die niet fet gekant is tegen het protectionisme; prins di Cassano (Itali~.) was
  van oordeel dat een verbond der landen van Europa, hetwelk
  zijne vereeniging te l~ome trael:t te bevorden, enkel goed
  mogelijk is op den grondslag van vrijen handel. ~[hr. van
  Daehne van Variek (Nederland) stelde aan het slot zijner rede
  een motie voor, den wensch behelT,ende dat ,/op her programma
  der werkzaamheden van de derde Vredeseonferentie geplaatst
  zal worden de algemeeue vrijhandel als zijnde her voornaamste middel om internationale botsingen te voorkomen en
  tegen te gaan de overdreven bewapening en om den wereldvrede
  te verzekeren,,. Daar op bet eongres geen beslissingen werden
  genomen, kwam deze motie niet in behandeling.
   De heer U. @. Sehilthuis, een der afgevaardigden van onze
  vereeniging, herinnerde den deelnemers aan her congres aan den
  harden strijd, die in Nederland voor ons vrijgevig tarief is
  gestreden. Hij wekte Engeland op in dezen he~ voorbeeld te
  blijven geven. Nu en dan schijnt het door den uitslag van een
  of andere tussehentijdsehe verkiezing, dat de vrijhandel gevaar
  loopt; daarom deed apr. een kraehtig beroep op her Engelsehe
  yolk om her goede voorbeeld van behoud van den freetrade te
  handhaven, er de verzekering bijvoegend, dat de vrijhaudelaars
  in Nederland met dat voorbeeld voor oogen alles zouden doen
  om bet beginsel van den vrijhandel te behouden.
  835
  han her feestbanket dat de Cobden-Club den afgevaardigden
  uit vreemde landen aanbood en waaraan door ruim 500 personen
  werd deelgenomen, heeft de minister A s q u i t h de zaak van
  den vrijen halldel in een uitvoerige tafelrede verdedigd.
  Nadat hij op de groote beteekenis van Richard Cobden als
  patriot en als internationaal staatsman had gewezen, merkte de
  minister op, dat met her oog op de gunstige resultaten van een
  zestig-jarige praktijk van den vrijhandel, Engeland moeilijk kan
  women v o o r g e s t e l d - zooals de ,,tariefhervormers// bij voorkeur
  doen - - als een arme verschoppeling onder de volkeren.
  Vrije handel bestaat ook in vreemde landen reel meet dan
  men gewoonlijk denkt. Immers zelfs in de landen, die aangeduid women als de beschermende landen bij uitncmendheid,
  Amerika en Duitschland, zijn binneLi de grenzen alle tariefbarrigres verdwenen en wordt dus binnenslands algeheele vrijhandel
  toegepast.
   Vraagt men waarom Engeland een land van vrijen handel is
  geworden (en ook n a a r ' s ministers meeniag zou blijven), dan
  was dit geenszius alleen geschied uit eerbied voor Cobden's
  theorie~n of omdat de Engelschen zieh tot slaven hebben gemaakt van economische dogma's. Hij meende dat Engeland aan
  den vrijen handel vasthield op grond van de ervaring, en van
  de overtuiging dat het onmogelijk is in eigen land te produceeren alle noodzakelijke levenshehoeften en a!les, wat de nijverheid behoeft. Vrijhandel is louter een eeonomische noodzakelijkheld. Bovendien heeft men in Engeland begrepen, dat men
  .alleen dan de nijverheid kan doen bloeien en arbeid kan vinden
  voor de bevolking, als men ongehinderd ontvangen kan war
  vreemde volken willen zenden ill ruil voor goederen uit Engeland.
  Deze economische noodwendigheid veroorzaakte de afschaffing
  van de protectionistische tarieven in de jaren tusschen 1840 en
  1846, en dezelfde noodzakelijkheid gebiedt op dat pad te blijven
  voortgaan.
  Komende tot de handelsbetrekkingen met her buitenland,
  deed minister Asquith verder uitkomen, dat Engeland hoe
  langer hoe meer zijn levensbenoodigdheden uit het buitenland
  moet betrekken. Zoo is de invoer van ruwe wol, die 50 jaar
  geleden 90 millioen pond bedroeg thans gemiddeld 850 millioen,
  terwijl de invoer van ruwe katoen juist verdubbeld is van 8
  
  836
  tot 16 millioen eentenaars. Veer een goed deel best~at Engeland's
  invoer uit goederen, veer de productie waarvan in dat land
  niet zulke gunstige voorwaarden bestaan als eiders.
   De ,,tariff-reformers,, beweren dat Engeland's buitenlandsehe
  handel afneemt. Doeh her is niet meet dan natuurlijk, dat
  Engeland zijn industrieele concurrenten tegenwoordig niet meer
  zooveel veer kan zijn ats 50 ot gO jaren geleden, aangezien
  sedert in andere landen, met name Dui~ehland en Amerika,
  zooveel natuurlijke bronnen tot ontwikkeling zijn gekomen. Maar
  her pleit ontegenzeggelijk vddr het vrijhandelstelsel dat Engeland
  op handelsgebied hog de eerste positie inneemt.
  Ook ontkennen de freetraders niet, dat protec~ie eiders, aan
  Engeland nadeel toebrengt. Doch hoe langer hoe meer bewijst
  de ervaring, met den vrijhandel opgedaan, welk een wijsheid
  er schuilt in her advies van Sir Robert Peel, die ongeveer 60
  jaren geleden als het krachtigste wapen tegen proteetionistisehe
  tarieven volkomen vrijen invoer aanbeval. Vrije invoer ~och
  verzekert aan elk vrijhandelsland de noodige hoeveelheid ruw of
  half-ruw materiaal dat onbelast is, waardoor de afgewerkte goederen, die in her land worden gefabrice~rd, op vreemde markten
  onder de gunstigste omstandigheden kunnen concurreeren.
  Bovendien verschaft juist - - aldus de minister - - her vrijhandelsstelsel aan een land die inkomsten, die her in onzen tijd veer
  sociale hervormingen noodig heeft. Er zijn vele menschen die
  praten van een bankroet van den vrijhaudel als fiscaal systeem,
  en die beweren dat in de naaste toekomst gekozen meet worden
  tusschen het opgeven van sociale maatregelen of bet invoeren van bescherming. Tegen deze voorstelling van zaken paste ernstig protest.
  De ondervinding had den minister geleerd, dat onder her
  vrijhandelsstelsel in Engeland de belastingen konden worden
  verlaagd en de staatsschuld ken worden verminderd.
  Ook de tegenwoordige depressie op economiseh gebied kan
  Engeland door zijn vrijhandel~telsel gerust onder her oog zien.
   Doch ook al moeht men tot belastingverhooging moeten overgaan, dan zou her vrijhandelssysteem toch dit vd6r hebben,
  dat dan al de opgelegde belasting ook werkelijk i n ' s l~ijks
  sehatkist zou komen en d a t e r niet een belangrijk d e e l - zooals
  bij proteetie her geval i s - in de beurzen van partieulieren te
  reeht komt.
  837
  De strijd tussehen proteetie en vrijen handel, aldus besloot
  de Premier, is feitelijk een strijd tussehen bijzondere en alcemeeue
  belangen. F,,n uit internationaal oogpunt is de vrijhandel van
  zoo groot betang, omdat hij samengaat met vrede en vriendschap onder de volkeren en deze b e v o r d e r t . A1 moge her optimisme, waarvan de redevoeringen tier beide
  ~,ngelsehe Ministers btijk gaven, voor een deel worden toegeschreven aan ambtelijke en wellieht politieke overwegingen, toeh
  blijkt er in elk geval uit, dat de tegenwoordige liberale regeering in Engeland voornemens is her vrijhandelsstelsel krachtig
  te handhaven. De Engelsche regeering wenscht vddr alles een
  politiek van den vrede te volgen en moet zeker zijn, dat zij
  daarin niet gestoord wordt, opdat zij rustig kan werken aan
  haar voornemen om bezuinigingen op leger en vloot in te voeren,
  althans al te groote uitbreiding tegen te gaan. Dit sehijnt mij
  een van de voornaamste redenen, waarom op her congres een
  zoo sterke nadruk op den vrede gelegd wercl. De vrijhandel
  biedt, zoo werd herhaaldelijk gezegd, een goeden waarborg
  voor vreedzame betrekkingen tusschen de volkeren, want hij
  wenscht n i e t - zooals de p r o t e e t i e - hinderpalen te stellen aan
  her internationate verkeer.
   Het meer practische deel van her werk van her eongres zijn de
  rapporten over de v r a a g , w e l k e n i n v l o e d in d e v e r s c h i l l e n d e l a n d e . n de h a n d e l s p o l i t i e k
  op de o n t w i k k e l i n g v a n l a n d b o u w en i n d u s t r i e h e e f t g e h a d ,
  in het bijzonder in verband met her gebruik van kapitaal en
  van arbeid en de stabiliteit daarvau; her nationaal verlies,
  veroorzaakt door eeonomisch gebruik van kapitaal en arbeid; de
  arbeidsloonen; prijzen van levensbehoeften; den tegenwoordigen
  toestand en de vooruitziohten van de vrijhandelsbeweging in
  verschillende landen.
  De aeht rapporten van de vertegenwoordigers van Italifi,
  Duitschland, Frankrijk, Amerika, Denemarken, Belgie, Nederland
  en Engeland vormen te zamen een lijvige enqu~te, waaruit wij
  zullen trachten de voornaamste van de door de versehillende
  schrijvers gebezigde argumenten zoo kort mogelijk en zonder
  eommentaar weer te geven.
  838
  1 o Italii~.
  Volgens het door Signor Giretti uitgebrachte rapport moet de
  meening, als zou de materieele voorhitgang van Itali~ gedurende
  de taatste 10 ~ 15 jaren toegeschreven moeten worden aan de
  protectionistische tariefhervormingen van 1887, beslist onjuist
  worden genoemd.
   De proteetionisten beweerden dat landbouwbeseherming noodig
  was in ItaliC, waar 66 pCt. van den grond ann kleine bezitters
  van 0.01--1 H.A. behoort. Her graanrecht werd daarom in 1887
  van 1.4. fr. op 3 fr. per eeutenaar gebracht, in 1888 op 5 fr., in 1894
  op 7 fr. en werd in hetzelfde jaar nogmaals verhoogd tot op 7.50 fr.
  Her recht op industrieele artikelen werd door de wet van 21
  /~pril 1887 gemiddeld 62 pCt. verhoogd. De slechte uitkomsten
  zijn dan ook merkbaar; in 1884.--1886 bedroeg de gemiddelde
  handelswaarde 2.429 millioen francs, in de jaren 1888--1891
  was deze verminderd tot. 2.252 millioen. Eerst in 1899--1901
  ging zij weer iets vooruit, n.1. tot 3.023 millioen, doch deze
  vooruitgang wordt toegeschreven ann handelstractaten, die Italic
  met de middel-:Europeesche Staten heeft gesloten.
  De katoenindustrie is een der meest beschermde takken van
  nijverheid in ItaliC. En wat was her gevolg? Dat nie~tegenstaande
  de bevolking met ongeveer 4, millioen toenam, her verbruik van
  katoenen goederen stationair bleef, n.1. 96 millioen kilo of wel
  3 kilo per hoofd en per jaar.
  De Italiaansehe verbruikers betalen ongeveer 100 millioen
  francs per jaar door de beseherming der katoenindustrie.
  Met zulke voorbeelden, ontleend ann de meest beschermde
  takken van nijve:heid, t6ont de sehrijver aan, dat de beseherming
  in Itali~ een zwaren druk legt op de verbruikers, en dat zij
  bij miilioenen lires de staatsuitgaven voor oorIog, spoorwegen
  en openbare werken vermeerdert.
   Giretti berekent, d a t e r , ruwweg genomen, in Italifi van de
  bevotking 20 millioen alleen nadeel hebben van deprotectie, en
  slechts 2 millioen middelijk of onmiddelijk voordeel. De Italianen betalen pl. m. 875 millioen lire per jaar indireete belasting door het graanreeht; hiervan komt slechts 75 millioen in
  de sehatkist, zoodat ten bate van eenige duizenden grondeigenaren
  her Italiaansche yolk ongeveer 300 millioen lire moet opbrengen.
  839
  Millioenen Italianen eten dan ook nooit tarwebrood, behalve
  bij ziekte of feesten, en voeden zich met minderwaardig graan,
  vooral ranis, die, wanneer ze niet goed rijp is, dikwijls de
  pellagra, een in Itali~ reel voorkomende ziekte, veroorzaakt.
  De hooge prijzen, die de werkman moet betalen voor zijn
  dagelijksch brood, zijn oorzaak, dat her verbruik van andere
  landbouwprodueten wordt tegengehouden. ¥andaar dat de veeteelt in sleehten toestand verkeert; her graan is te duur om op
  ruimen schaal her gebrek nan gras te verhelpen.
  Her toenemen van bet revolutionaire soeialisme in Itali~ is
  hoofdzakelijk ken gevolg van her bestaande protectionistiseh
  tarief; de graanreehten zijn in Itali~ de groote boom van het
  monopolie, onder welks ellendige schaduw alle natuurlijke groei
  wordt tegengehouden.
  De kansen op hervorming zijn eehter zeer gering; de buitengewone invloed, door een groote groep der beschermde nijverheidsmannen op politiek gebied geoefend, en het antidemocratische financieele stelsel, hoofdzakelijk gebaseerd op indireete
  belastingen, zijn daarvan de voornaamste oorzaken.
  2 o Duitsehland.
  Hetgeen de rapporteur voor Duitschland, her lid van den
  Rijksdag George Gothein, en de professoren Lotz en Brentano,
  mededeelden over de nadeelen van de Duitsche Zollpolitik, moge
  ons land, waar men zieh gaarne op Duitschland beroept, tot
  leering strekken.
  Die nadeelen kunnen als volgt worden samengevat:
  1°. Enorme duurte tier leveasmiddelen, stijging van de prijzen
  van nagenoeg alle artikelen; zoodat tijdelijke vleeschnood het
  gevolg was.
   2o Stijging van de productiekosten tier industrieelen. Immers
  duurte der levensmiddelen noodzaakte de fabrikanten om een
  toeslag te geven op de loonen tot bestrijding tier hoogere
  prijzen. ¥oorts moesten de grondstoffea duurder worden betaald,
  daar de cartels de prijzen omhoog houden.
  3°. Sommige eatagorie~n van arbeiders hebben wel verhooging
  van geldloon ontvangen, doeh dit voordeel ging verloren door
  her duurdere levensonderhoud.
  ~° Sleebte toestand van de Rijksfinanei~n. Niettegenstaande de
  
  840
  hoogere invoerrechten moest naar uieuwe middelen worden omgezien en werden reeds andere belastingen opgelegd.
  5°. Voortdurende onzekerheid in de handelsbetrekkingen met
  Groot-Brittanni~, Argentini~ en ~_merika.
  6% Een auti-nationale prijspolitiek van de monopolistische
  syndicaten, trusts en cartels, die aan buitenlanders goedkoop'er
  leveren dan aan de Duitsche afnemers zeive.
  7 °. Ten slotte: een speeulatieve stijging van de prijzeu der
  landerijen, die prikkelt tot vermeerdering van schulden en
  hypotheken en he~ landbouwbedrijf bemoeilijkt.
  Niettemin is voorshands geene verandering van de Zollpolitiek
  te wachten.
  De heer Gothein deelt echter mede, dat de invoed der
  vrijhandelaren groeit. De bankiers, de groot-exporteurs en bijna
  alle kleine kooplieden, en eveneens eeu goed deel der arbeidersklasse gaan over naar den vrijhandel. Hij berekent, dat
  in 1903 het aantal vrijhandelstemmen 4.405.000 bedroeg en dat
  voor protectie 5.164.000; her aantal vrijhandels-afgevaardigden
  in den Rijksdag is echter niet evenredig aan het stemmental,
  daar her slechts 140 bedraagt tegenover ~55 protectionisten.
  Toch geeft her aantal stemmen, die v56r den vrijhandel werden
  uitgebracht, moed voor de toekomst, temeer als men bedenkt
  dat de vrijhandels-kwestie bij de laatste verkiezingen slechts een
  bijkomende rol heeft gespeeld. De beer Gothein meent dan ook, dat
  in jaren van economisehe depressie de noodzakelijkheid in Duitsehland zal btijken om de besehermendc reehten over boord te werpen.
  30 F r a n k r i j k.
   Ook in Frankrijk is voorshands geen kans op veraudering
  ten gunste van den vrijhaudel. Volgens mededeeltngen van den
  heer 8ehelle zijn ook in dit land door de proteetie de levensmiddelen duurder geworden, zonder dat de feeble loonen zijn
  gestegeu en zonder d a t e r meer werk is gekomen. De sehrijver
  geeft de mogelijkheid toe, dat in sommige gevallen de bescherruing den val van slecht ingeriehte fabrieken en ondernemingen
  heeft voorkomen; maar ann den anderen kant zijn door de
  protectie tal van ondernemingen, die belang hebben bij vrijen
  invoer van g r o n d s t o f - en deze vormen de m e e r d e r h e i d - gedwongen stop te zetten.
  841
  Bovendien zijn de loonen in de meeste beschermende takken
  van nijverheid, zooals linnen- eli katoenfabrieken lager dan in
  andere.
  Ook heeft de protectie den nationalen arbeid daar niet bevorderd, want in de jaren 1881--1901 is in de beschermde
  suikerfabrieken de arbeid verminderd. Het aantal mannelijke
  arbeiders daalde namelijk in die jaren van49100 op 42800,
  dat der vrouwelijke van 8400 op 8200 en dat der jeugdige
  arbeiders van 7800 op 2400. De handel is benadeeld en depressie
  doet zich thans in Frankrijk gevoelen.
  De staathuishoudkundige Yves Guyot heeft berekend, dat de
  protectie slechts aan 8 percent van de landbouwers, en slechts
  aan 5 percent van de geheele bevolking van Frankrijk ten
  goede is gekomen. De heer Schelle betwijfelt echter dat bet
  stelsel van hooge invoerrechten, waarop de financieele politiek
  van bet land is gebaseerd, zal worden prijs gegeven. We1
  meende hij, dat een sterke strooming zich doet gelden, zelfs
  onder protectionisten, om door middel van handels~ractaten aan
  den handel en de industrie de meerdere stabiliteit te geven,
  waaraan deze zoo groote behoefte hebben.
  4 o Denemarken.
   De rapporteur voor dit land, de fabrikant Peschke Koedt,
  wijst e r o p hoe Denemarken, dat vroeger tot de armste landen
  werd gerekend, een der rijkste van Europa is geworden door
  ontwikkeling van den laudbouw, die geenerlei bescherming
  geniet. Terwijl de meeste andere landen hebbeu getracht den
  landbouw door bescherming vooruit te brengeu, hebben de
  Deensche boeren zelf de handen uit de mouw gestoken, en
  dank zij het gemis aan landbouw-protectie, heeft Denemarken
  met zijne landbouwproducten op buitenlandsche markten een
  eervollen naam weteu te verwerven. De landbouwbevolking
  verkeert dan ook in welvarenden toestand. Hetzelfde geldt voor
  de nijverheidsondernemingen, voorzoover zij geen protectie genieten, terwijl de beschermde takken van industrie er lang niet
  zoo goed voorstaan.
  De heer Peschke Koedt toonde aan, wat de bescherming der
  textielindustrie aan Denemarken kost. Onlangs werd her invoerrecht op geweven eu gesponnen stoffen met ongeveer een tiende
  
  842
  verlaagd, waardoor de betrokken fabrikanten jaarlijks 2¼ millioen
  kronen minder ontvingen. /kls de Denen dus voor r~ de sore
  van 2¼ millioen moeten opbrengen, kost hun de geheele bescherming der textiel-nijverheid 22~ millioen kronen per jaar.
  Yah die 22½ millioen gaan er ongeveer 12 miUioen ann de
  werklieden (n]. 11.500 man met een gemiddeld loon van 1000
  1100 kronen per jaar) en de overige 10 ~ 11 millioen verdwijnen in de zakken tier besehermde fabrikanteu, l-let ligt dus
  voor de hand dat Denemarken dat bedrag zou besparen, wanneer
  het al zijn textielfabrieken eenvoudig stop zette, bet geheele
  arbeiderspersoneel levenslang her voile salaris uitbetaalde en
  zooveel geweven en gesponnen waren als het land noodig heeft,
  vrij uit bet buitenland liet binuenkomen.
   5 ° BelgiiL
  De rapporteur voor Belgie, de heer Jules Lecoeq, toonde
  aan hoe dit land gedurende her tijdvak 1815--1830, toen bet
  met Nederland was vereenigd, zeer welvarend was, en hoe in
  1847 bet protectionistiseh tarief talrijke zaken tot stilstand
  gebraeht had. Van toen tot 1860 werden eehter de invoerreehten
  op voedsel tot bijna niets gereduceerd, grondstoffen werden
  vrijgesteld, differeutieele rechten afgesehaft, ook de transitorechten verdwenen, terwijl nog slecht~ 10 artikelen belast bleven.
  En juist ann deze vrijgevige maatregelen heeft Belgi~ zijne
  eeonomische positie te danken.
  Doch de proteetionistische reactie deed zich in 1887 wederom
  gelden door de invoering van rechten Ol0 levend vee en op
  vleesch. In 1895 werden ook op versehillende andere voedingsmiddelen invoerrechten gelegd, terwijl die op geweven goederen
  werden verhoogd.
  ¥oorshands schijnt ook in Belgi~ geen vooruitzieht te bestaan
  olo een meer vrijhandelsgezinde financieele loolitiek.
  6 o Eugeland.
  De heer Russel Rea, penningmeester der Cobden-dub en lid
  van her Lagerhuis, ging her ontstaan der tegenwoordige protectionistische beweging in E n g e l a n d ha. ttij is van meening,
  dat deze beweging weinig kans van slagen heeft, omdat her
  Eugelsehe yolk de voordeelen van een zestig-jarige praktijk van
  den vrijhandel heeft leeren kennen.
  848
  De vrije invoer, waardoor Engeland aile grondstoffen, alle hatfen heelfabrikaten, alle gereedschappen en machines op de goedkoopste markt kan koopen, stelt het in staat vier dingen te doen.
   In de eerste plants stelt de v r i j h a n d e l - aldus de heer Russel
  Rea - - Engetand in staat binnen de tariefmuren van andere
  landen door te dringen. Engeland kan zijne goederen daarheen
  uitvoeren in eoncurrentie met de buitenlaudsche fabrikanten,
  omdat deze evenveel nadeel hebben van de invoerrechten, die
  zij op hunne grondstoffen moeten betalen, als zij voordeel
  plukken van her reeht op fabrikaten.
  Ten tweede heeft Engeland op de neutrale markten der wereid de eerste plants kunnen behouden.
  Ten derde is Engeland her goedkoopste terrein om nieuwe
  industrie~n te vestigen, die door den vooruitgang van wetenschap en besehaving telkens in her leven worden geroepen.
  Ten vierde heeft Engeland de groote internationale bedrijven
  in handen gekregeu, welke uit hunnen nard niet afdoende
  besehermd kunnen worden, zooals de scheepvaart over de geheele wereld en de talrijke financieele en eommercieele internationale diensten, die Engeland niet veer niets bewijst.
  7 ° Nederland.
  Ook voor Nederland kon door ondergeteekende worden gewezen op gunsti~e resultaten van den vrijen handel. Na een
  korte historische uiteenzetting van het ontstaan van her tegenwoordig tarief, werd nagegaan welken invloed de vrijzinnige
  handelspolitiek op de verschillende bronnen van de volkswelvaart heef~ geM& Met eijfers ken worden aangetoond, dat de
  handel zich in de laatste 50 jaren bnitengewoon heeft ontwikkeld, dat ook land- en tuinbouw aanzienlijke vorderingen
  hebben gemaakt en dat de industrie beduidend vooruit is gegaan. Op tal van bloeiende takken van nijverheid, waaronder
  de textidindustrie en den scheepsbouw, ken worden gewezen.
  Eerie vergelijking tusschen ons land en Duitschland ten aanzien
  van arbeidsloonen en levensmiddetenprijzen doer zien, dat de
  Nederlandsche arbeiders bij bet stelsel van vrijen handel beter
  af zijn dan de arbeiders in her beschermde Duitschland. Wij
  meenen dan ook dat de ervaring her raadzaam maakt bet
  vrijhandelsstelsel te handhaven.
   844
  8 0 t merika.
  Door den rapporteur uit ~merika, prof. Sumner van de
  Universiteit te Yale, werd medegedeeld dat daar ongeveer 8
  4000 artikelen worden belast met een recht van ongeveer 50
  percent.
  Deze hooge inkomende reehten hebben tengevolge, dat de
  prijzen van nagenoeg alle artikelen zijn gestegen. Wel verhoogt
  Amerikaansche fabrikant niet altijd zijn prijs met 50 percent,
  doeh dan viadt hij het op de mindere qua!iteit der goederen,
  zoodat de verbruikers in elk geval de dupe worden.
  Een under gevolg van de proteetie is dat de hmerikaansehe
  nijverheid reel te reel afhaugt van de willekeur der wetgevende
  maeht. Nieuwe, hog jonge, ondernemingen hebben geen invloed
  in bet parlement; niemand bekommert zieh dus om deze;
  hunne grondstoffen worden zwaar belast en daardoor wordt hun
  geen kans gegeven om er boven op te komen. Op deze wijze
  worden verseheidene takken van produetie onmogelijk, die
  onder vrijhandel zoudeu kmmen bloeien.
  De toestand, die ontstaat door begunstiging van sommige
  takken van nijverheid ten koste van andere, maakt, dat her
  geheele politieke leven ontaardt in intrigues, ten einde invloed
  te krijgen op de afgevaardigden en door dezen begunstiging in
  den vorm van hooge besehermende rechten.
  Juist ten aanzien van het politieke zedenbederf als gevolg
  van protectie werden bij de behandeling van her punt ,,de
  p u b 1i e k e m o r a 1i t e i t ~/ door de £merikaansche vertegenwoordigers (Franklin Pierce en Joseph Martin uit C a n a d a)
  merkwaardige mededeelingen gedaan.
   De beide groote staatspartijen in C a n a d a , de conservatieven
  eL de liberalen, waren tot 1876 beide v65r vrijhande, l. Doch
  teen werd protectie ingevoerd en sinds dien doen de fabrikanten
  niets antlers dan klagen. Door hun grooten invloed op de regeering ziju de tarieven herhaaldelijk verhoogd en wordt er een
  politick gevolgd vau rechtstreeksche subsidies veer allerlei bijzondere fabrikaten, speeiaal veer ijzer en staal. Zelfs is aau het
  Departement van in- en uitvoerrechten de bevoegdheid gegeven
  ore, zonder het Parlement er over te raadplegen, het tarief
  
  845
  naar eigen believen te vcrhoogen, ouder voorwendsel daardoor
  te voorkomen dat Canada's industrie nadeel zou ondervinden
  van overproductie elders. ~eitelijk komt dit hierop neer, dat
  fabrikanten, zoodra zij invloed genoeg hebben, alle concurrentie van buitenaf kunuen tegengaan en hunne afnemers in
  eigen land kunnen brandschatten. Gevolg van dien ongezonden
  invloed der industrieelen op de regeering in een ergerlijke
  corruptie.
  HNooit is e r , , - aldus de heer M a r t i n - ,tin de geschiedeuis
  ,,van Canada zooveel bedorvenheid in her openbare leven ge,,weest als gedurende de laatste 12 jaren. De omkooperij heeft
  ,,elke afdeeling der Regeering besmet,,.
  Niet minder scherp stelde de beer l~ranl/lin Pierce den v erderfelijken
  invloed der /tmerikaausche
  t r u s t aan
  de kaak.
   In Amerika is de proteetie ontaard in een nauw verbond
  tussehen verdorven politici en fabrikauten. De trusts hebben
  daar de macht volledig in handen eu koopen iedereen ore. In
  den Senaat zitten tal van advoeaten, die de rechtszaken der
  groote industrieele ondernemingen en combinaties bezorgen; en
  alles war deze in hun eigen belang achten, gesehiedt. Degenen,
  die de trusts beheerschen, zijn de heerschers, de overheerschers
  van bet land. De trustmagnaten bezitten de mijnen, de mineralen, een belangrijk deel der hog bestaande bosschen; zij
  beheerschen de meerderheid der fabrieken, zij zijn meester
  van de verkieziugen en daardoor van de meerderheid in bet
  parlement en in de regeering. Dit a l l e s - aldus de s p r e k e r ,demoraliseert de natie, die ziet dat goede trouw en eerlijkheid
  ,iemand niet helpen; hoe hard men ook werkt, daarmede
  ,/alleen komt men niet vooruit en verdient men nauwelijks
  ,,genoeg om van te leven. Alleen de millionairs worden aan,,houdend rijker; het yolk weet hoe zij dien rijkdom verzamelen
  ,,en vraagt zich af, waarom bet hog naar de stem van her ge,,weten zou luisteren.,
  Ten gevolge van deze toestanden is er ontstaau een geest
  van cynisch materialisme en gelddorst, die de gevoelens voor
  hooger doeleinden noodwendig schade berokkenen. Zoo is de
  alliautie tussehen de leiders der groot-industrie en de politici
  een voortdurend gevaar voor de politieke moraliteit. De be-
  
  846
  sehermde monopolisten drukken de kleinere fabrikanten dood,
  maken duizenden zelfstandige kleinhandelaren tot afhankelijke
  werklui, en traehten steeds millioenen te voegen bij de reeds
  verkregene door middel van tariefwetten, seheepvaartsubsidies
  en andere speeiale belangen-wetgeving. Onze proteetionistisehe
  p o l i t i e k - aldus de heer P i e r c e - was oorspronkelijk, hoewel
  onverstandig, eerlijk bedoeld; doeh nu is hetgeen beseherming,
  doeh plundering geworden. Zij is ontaard in een nauwe alliantie
  tussehen verdorven politiei en fabrikanten met her uitsluitend
  doel om allerlei partieulieren te bevoordeelen ten koste van her
  yolk. Zij is uitgeloopen op een koortsaehtige jaeht naar den
  dollar, niet als belooning voor eerlijken arbeid doch als ,,winst+~
  verkregen door speeulatieve ondernemingen, begunstigd door
  belangen-wetgeving en politieke intrigues. En de grootste vloek,
  die de beseherming over het land heeft gebracht, ziet de beer
  Pierce in het dwaze geloof, waartoe her Amerikaansehe yolk
  kunstmatig is opgevoed, dat alle soeiale misstanden door wetten
  kunnen worden weggenomen en dat de welvaart afhangt van
  de wetgevende macht. 