text: 10. personen als bedoeld onder 7, indien zij geboren zijn buiten de gebieden van het
  Koninkrijk der Nederlanden en de Republiek Indonesië en op 27 december 1949
  reeds meerderjarig waren, waarvan de ouders in Indonesië geboren zijn, die binnen
  de periode van twee jaar nd 27 december 1949, de Indonesische nationaliteit
  hebben verkozen of niet hebben verklaard deze nationaliteit te verwerpen.
  516. Zie voor de laatste twee bepalingen van het onderhavige artikel, eveneens hetgeen in § 5.3.2 van
  Hoofdstuk 3 naar voren werd gebracht. Op de status van de uit India of Pakistan afkomstige
  bewoners van Suriname is niet nader ingegaan, als zijnde voor het hierbehandelde onderwerp niet
  relevant.
  517. Zie voor de laatste zinsnede, hetgeen naar voren werd gebracht in § 5.3.2 van Hoofdstuk 3.
   157
  
  De hierbedoelde personen hadden het Indonesisch staatsburgerschap verkregen krachtens
  artikel 7, laatste alinea van de Toescheidingsovereenkomst dat het volgende bepaalt:
  "Zijn zij buiten de gebieden der deelgenoten van de Unie geboren dan is naar gelang
  van de geboorteplaats van hun vader of van hun moeder, naar de in artikel 1 van de
  Wet van 1892 op het Nederlanderschap en het Ingezetenschap gemaakte onderscheidingen, dit artikel of artikel 5 toepasselijk; indien deze ouder ook buiten de gebieden der
  deelgenoten van de Unie geboren is, zal de geboorteplaats van diens vader of moeder
  beslissend zijn". Ook in deze bepaling, als opgenomen in het onder 10 gestelde, zijn
  de woorden "de gebieden der deelgenoten van de Unie" vervangen door de woorden "de
  gebieden van het Koninkrijk der Nederlanden en de Republiek Indonesië".'" Voorts
  is in bedoelde omschrijving de bepaling, dat indien ook deze ouders - respectievelijk
  de vader of moeder - buiten het Koninkrijk der Nederlanden en de Republiek Indonesië
  geboren waren, de geboorteplaats van diens vader of moeder beslissend is, niet opgenomen. Ook dit impliceert een beperking van hetgeen bij de Toescheidingsovereenkomst
  werd overeengekomen.
   Bij de behandeling van het ontwerp, dat leidde tot de Wet no. 62 van 1958 op het
  Indonesisch staatsburgerschap, werd door enkele leden van de Volksvertegenwoordiging
  voorgesteld om een slotbepaling op te nemen, die inhoudt dat op het tijdstip van
  inwerkingtreding van de Wet, personen die Indonesisch staatsburger zijn op grond van
  de hierboven gestipuleerde bepalingen dit ook zijn in de zin van deze Wet tot zij het
  staatsburgerschap volgens bedoelde Wet verliezen. Van regeringswege werd het echter
  niet nodig geacht dit met zowel woorden te benadrukken, aangezien dit reeds uit de Wet
  is af te leiden. *" Zo zijn krachtens artikel 1 sub a. van de Wet no. 62 van 1958
  personen, die op grond van wetten en/of overeenkomsten en/of regelingen die golden
  sedert de proclamatie van 17 augustus 1945 reeds staatsburger van de Republiek
  Indonesië waren, door het opnemen van de desbetreffende bepaling in de Wet uitdrukkelijk onder de geldingssfeer van deze Wet gebracht. In de Memorie van Toelichting
  van de Wet is ter bevestiging hiervan, niet alleen naar artikel 144 van de Voorlopige
  Grondwet van 1950 verwezen - waarin benadrukt is, dat reeds Indonesisch staatsburger
  zijn, die personen die de Indonesische nationaliteit hebben verworven krachtens de
  Toescheidingsovereenkomst of de Wet no. 3 van 1946 - maar is voorts nog een verdere
  uitsplitsing gegeven van de hierbedoelde personen, zoals in het voorgaande behandeld.
  1.2.
  Bepalingen ter opheffing van onzekerheid met betrekking tot het bezitten van het
  Indonesisch staatsburgerschap
  
  Teneinde de onzekerheid met betrekking tot de status van né de soevereiniteitsoverdracht, derhalve n l 27 december 1949 geboren kinderen weg te nemen, zijn de bepalin-
  
  518. Zie voor deze aangelegenheid § 2.1 van Hoofdstuk 1.
   519. Zie de Algemene Beschouwingen, Hoofdstuk I. vervolgens opnieuw aan de orde gekomen in de
  Algemene Beschouwingen Hoofdstuk II van 16-6-1958, RS p. 19, p.24, p.26 en p.36 inzake de
  behandeling van het ontwerp op het Staatsburgerschap van Indonesië en het Regeringsantwoord op
  voorstellen van verschillende leden van de Volksvertegenwoordiging, waaronder R. Abulhajat, J.R.
  Koot, R.P.R. Situmeang en Mw. Umi Sardjono.
  158
  
  gen die deze materie regelen, krachtens artikel VIII van de Slotbepalingen van de Wet
  no. 62 van 1958 met terugwerkende kracht tot 27 december 1949 in werking getreden.
   Dit had tot doel om het optreden van een vacuüm in de bepalingen inzake het Indonesisch staatsburgerschap met betrekking tot de status van bedoelde kinderen, te voorkomen. In herinnering zij gebracht, dat van officiële Indonesische zijde het standpunt werd
  ingenomen, dat né 27 december 1949 niet langer van "Nederlands onderdanen" kon
  worden gesproken. Aangezien de Toescheidingsovereenkomst enkel voor Nederlandse
  onderdanen bedoeld was, werden niet-Nederlandse onderdanen niet door de bepalingen
  daarvan getroffen. Dit heeft mede tot gevolg gehad, dat de status van bedoelde kinderen
  ongeregeld is gebleven. De bepalingen die met terugwerkende kracht tot 27 december
  1949 in werking zijn getreden, zijn de in artikel 1 sub b. tot en met sub i. van de Wet
  opgenomen bepalingen, op grond waarvan Indonesisch staatsburger is:
  a. de persoon, die op het moment van geboorte een familierechtelijke betrekking heeft
  met zijn vader, een Indonesisch staatsburger; dit Indonesisch staatsburgerschap
  neemt een aanvang bij het ontstaan van bedoelde familierechtelijke betrekking, die
  dient te zijn ontstaan voordat die persoon de leeftijd van achttien jaar heeft bereikt
  dan wel op een eerder tijdstip in het huwelijk is getreden;
  b. het kind, dat geboren wordt binnen 300 dagen nadat zijn vader overleed, indien die
  vader op het moment van overlijden Indonesisch staatsburger was;
  c. de persoon, waarvan de moeder op het moment van zijn geboorte Indonesisch
  staatsburger is, indien hij op dat moment geen familierechtelijke betrekking met
  zijn vader heeft;
  d. de persoon, waarvan de moeder op het moment van zijn geboorte Indonesisch
  staatsburger is, indien zijn vader geen staatsburgerschap bezit of zolang het
  staatsburgerschap van zijn vader onbekend is;
  e. de persoon, geboren in het gebied van de Republiek Indonesië, zolang beide ouders
  onbekend zijn;
  f. het kind, ten vondeling gelegd in het gebied van de Republiek Indonesië, zolang
  beide ouders onbekend zijn;
  g. de persoon, geboren in het gebied van de Republiek Indonesië, indien beide ouders
  geen staatsburgerschap bezitten of zolang het staatsburgerschap van beide ouders
  onbekend is;
  h. de persoon, geboren in het gebied van de Republiek Indonesië, die op het moment
  van zijn geboorte het staatsburgerschap van zijn vader of moeder niet verkrijgt en
  zolang hij dat staatsburgerschap niet verkrijgt.
   Ook in het bijzonder ten aanzien van personen, in de jaren 1932/33 geboren, die
  mogelijkerwijze de meerderjarige leeftijd hadden bereikt op het tijdstip dat de vader
  respectievelijk de moeder voor het Indonesisch staatsburgerschap opteerde, heeft de
  onderhavige Wet voorzien. In artikel IV van de Overgangsbepalingen is in casu
  bepaald, dat een persoon die niet met zijn vader of moeder het Indonesisch staatsburgerschap, middels het afleggen door deze van een daartoe strekkende verklaring volgens
  de wetten die golden vóór de inwerkingtreding van deze Wet heeft verkregen, ook
  Indonesisch staatsburger is. Hieraan lag de overweging ten grondslag, dat een dergelijke
  bepaling noodzakelijk was, omdat die persoon op het tijdstip van aflegging van bedoelde
  159
  
  verklaring door de ouder - vader of moeder - reeds meerderjarig was, terwijl het
  hemzelf naar de Indonesische opvatting niet was toegestaan om de verklaring tot
  verkiezing van het Indonesisch staatsburgerschap af te leggen, aangezien hij op het
  tijdstip van de soevereiniteitsoverdracht nog minderjarig was."° In herinnering zij
  gebracht, dat krachtens de Toescheidingsovereenkomst de meerderjarige leeftijd op 18
  jaar was gesteld en het zijn van meerderjarig voorwaarde was om voor het Indonesisch
  staatsburgerschap in de gestelde periode van twee jaar gerekend vanaf 27 december
  1949 te kunnen opteren. Het onderhavige artikel IV houdt echter het voorbehoud in, dat
  betrokkene bij de toepassing van deze bepaling of op een eerder tijdstip niet reeds in
  het bezit van een andere nationaliteit mag zijn, dit om het optreden van bipatridie te
  voorkomen. De mogelijkheid was namelijk niet uitgesloten, dat de hierbedoelde persoon
  reeds de Nederlandse nationaliteit bezat. Het door deze persoon verkregen Indonesisch
  staatsburgerschap werkt terug tot het tijdstip, dat de vader of moeder dit staatsburgerschap verkreeg. De behoefte aan een dergelijke bepaling was gebleken, omdat deze
  aangelegenheid een geschilpunt opleverde tussen de Indonesische en Nederlandse
  autoriteiten. Laatstgenoemden stelden zich met name op het standpunt, dat een als
  hierbedoelde persoon de nationaliteit van de vader c.q. moeder volgt, hetgeen aanvankelijk van Indonesische zijde werd ontkend, met de consequentie dat een als hierbedoelde
  persoon het gevaar liep als staatloos te worden aangemerkt. In herinnering zij gebracht,
  dat verschil van mening bestond tussen de Indonesische en Nederlandse autoriteiten
  inzake het al dan niet terugwerken van optieverklaringen tot 27 december 1949; zo
  werd van Nederlandse zijde het standpunt ingenomen dat optieverklaringen terugwerken
  tot genoemde datum, hetgeen van Indonesische zijde werd ontkend.  521. Zie hetgeen omtrent deze aangelegenheid in § 8 van Hoofdstuk 3 werd opgemerkt.
  160
  
  van het Centraal Oorlogsgezag werd "behandeld" als Indonesisch staatsburger, zijn in
  de Wet no. 62 van het jaar 1958 voorzieningen getroffen. "* In artikel 1 van de Overgangsbepalingen is gesteld, dat een als hierbedoelde vrouw met ingang van 1 augustus
  1958 - de datum van inwerkingtreding der Wet - automatisch Indonesisch staatsburger
  wordt, indien zij geen andere nationaliteit bezit; door deze bepaling werd de in het
  verleden geldende "scheve positie" van de vrouw in kwestie rechtgetrokken. Hierbij is
  echter het voorbehoud gemaakt, dat het de echtgenoot van deze vrouw niet is toegestaan, zijn staatsburgerschap alsnog prijs te geven. Het betreft hier een - algemeen - in
  de Wet opgenomen voorziening voor Indonesische staatsburgers met buitenlandse
  vrouwen gehuwd, in casu op grond van artikel 7 lid 2 van de Wet, waarop bij de
  behandeling van de verkrijging van het Indonesisch staatsburgerschap door of als gevolg
  van huwelijk in § 7.1.1 van Hoofdstuk 5 zal worden teruggekomen.
   § 2 /4/gemene aspecfen van & We/ no. 62 ven /?e/;flar 7958
  Wordt thans nagegaan, welke beginselen aan de Wet no. 62 van het jaar 1958 ten
  grondslag liggen, dan valt uit de daarin opgenomen bepalingen op te maken, dat niet
  langer - zoals in de Wet no. 3 van 1946 van de Yogya-regering - wordt uitgegaan van
  het "ius soli", doch in eerste instantie van het "ius sanguinis", teneinde vast te stellen,
  wie Indonesisch staatsburger is. Ook in de Wet van 1910 werd ter regeling van het
  Nederlands onderdaanschap van niet-Nederlanders uitgegaan van het "ius s o l i " . ' "
  Zoals met betrekking tot de onderhavige Wet van 1910 reeds opgemerkt, ging de
  koloniale Overheid uit van het "ius soli" om de door diversiteit gekenmerkte bevolking
  van Indonesië mede als gevolg van het grote aantal immigranten onder haar gezagssfeer
  te brengen. Hierbij werd bovendien rekening gehouden met het niet voorhanden zijn van
  een Burgerlijke Stand voor een groot gedeelte van de bevolking. Dat in de Wet van
  1946 ook de Republikeinse overheid van het "ius soli" uitging, is mijns inziens deels
  een gevolg van het grotendeels door Nederlanders in de toen geldende gedachtensfeer
  opgeleid zijn van Indonesische juristen, doch ook een gevolg van het streven, om zoveel
  mogelijk personen die van de bevolking van Indonesië deel uitmaken, in haar nationale
  aspiraties te betrekken. De huidige Indonesische overheid geeft evenwel de voorkeur
  aan het in eerste instantie hanteren van het "ius sanguinis", een beginsel door de meeste
  jonge naties gehanteerd.
  Zoals uitdrukkelijk in de Toelichting op de onderhavige Wet staat omschreven, wordt
  het "ius soli" eerst toegepast om apatridie te voorkomen, en wel zolang dit nodig is ter
  vermijding van deze ongewenste situatie.
  • , ..
   Een ander belangrijk beginsel, dat aan de Wet no. 62 van het jaar 1958 ten grondslag
  ligt, is het zoveel mogelijk vermijden van het optreden van apatridie en multipatridie
  cq. bipatridie. ™
  
  522.
  523.
  524.
  Zie voor deze aangelegenheid, § 6.2 van Hoofdstuk 3.
  Zie hiervoor f 3 van Hoofdstuk 3.
  Jessurun d'Oliveira spreekt niet van "multipatridie*, doch van "polypatndie". Ik geef echter de
  voorkeur aan eerstgenoemde term.
  •:
  • . •.- • - . • • -.
  •.
   161
  
  Wat betreft apatridie, blijkt dit uit diverse in de Wet opgenomen bepalingen als het
  toepassen van het "ius soli" ter voorkoming van staatloosheid, zoals omschreven in
  artikel 1 sub f, g, h, en i. der W e t . " ' Staatloosheid vormt voorts ook één van de
  voorwaarden om voor naturalisatie in aanmerking te komen en wel krachtens artikel 5
  lid 2 sub h. van de onderhavige Wet, zonder dat daarbij aan staatlozen bepaalde
  faciliteiten worden verstrekt in de vorm van een verlichte of snellere naturalisatie. Het
  Indonesisch staatsburgerschap kan bovendien niet verloren gaan, indien dit staatloosheid
  ten gevolge heeft, zoals omschreven in de artikelen 7 lid 2, 8 lid 1, 9 lid 2, 10 lid 2,
  12 lid 2, 13 lid 1 en 2, 14 lid 2, 15 lid 1 en 2, 17 sub c, d, en e. der Wet. Alhoewel
  Indonesië in zijn nationaliteitswetgeving, het beginsel van vermijding van het optreden
  van apatridie hanteert, is dit land niettemin geen partij geworden van multilaterale
  verdragen, die hoofdzakelijk of gedeeltelijk zijn gericht op het verminderen van het
  optreden van staatloosheid. Ook Ko Swan Sik en Teuku Moh. Rhadie spreken hun
  verwondering uit over het feit, dat Indonesië niet is toegetreden tot het Verdrag tot
  beperking van staatloosheid van 1961, hetgeen ook geldt voor het Verdrag betreffende
  de status van vluchtelingen van 1951 en het Verdrag betreffende de status van staatlozen
  van 1954. "* Deze auteurs zeggen hierover dat Indonesië "has, therefore, not committed itself to providing facilitated naturalization to refugees and stateless persons". *" Dit neemt evenwel niet weg dat Indonesië in het beleid om het optreden van
  apatridie te voorkomen, vrijwel even ver gaat als in haar streven bipatridie te vermijden.
   Dat ook het optreden van bipatridie door de Indonesische overheid als een ongewenste
  situatie wordt beschouwd, blijkt uit de in de onderhavige Wet opgenomen artikelen om
  dit te voorkomen. Zo is het ontstaan van bipatridie een beletsel voor de verkrijging van
  het Indonesisch staatsburgerschap, zoals blijkt uit de artikelen 3 lid 1, 4 lid 1,7 lid 1,
  9 lid 1, 11 lid 2, 16 lid 2, 18 lid 5 en 6 en de artikelen I en IV van de Overgangsbepalingen der Wet. Voorts is als één der voorwaarden om voor naturalisatie tot Indonesisch
  staatsburger in aanmerking te komen bepaald - met name in artikel 5 lid 2 sub h. der
  Wet - dat de desbetreffende personen met het verkrijgen van het Indonesisch staatsburgerschap, de eigen nationaliteit dienen te verliezen of zij het verzoek tot naturalisatie
  vergezeld dienen te laten gaan door de verklaring van de eigen nationaliteit afstand te
  doen. De hierbedoelde verklaring van de eigen nationaliteit afstand te doen, dient te
  worden gericht aan de bevoegde autoriteit van het land van oorsprong. Hierbij dienen
  de bepalingen van het recht van dit land - of de bepalingen van de overeenkomst ter
  afwikkeling van het dubbel staatsburgerschap tussen de Republiek Indonesië en het
  desbetreffende land gesloten - in acht te worden genomen. Maken de bepalingen van
  het recht van het land van oorsprong het niet mogelijk van de eigen nationaliteit afstand
  te doen, dan kan de betrokken persoon geen verzoek tot naturalisatie tot Indonesisch
  staatsburger indienen.
  525. Het betreft hier een nadere uitsplitsing van de in $ 1.2 gegeven specificatie van personen, die
  Indonesisch staatsburger zijn.
  526. Genoemde verdragen zijn respectievelijk opgenomen in Trb. 1967, 124, Trb. 1951, 131 en Trb.
  1967, 22.
  527. Zie Ko Swan Sik en Teuku Moh. Rhadie, Nationality, p. 138-139.
   », ,.. . , •-i, •
  
  162
  
  Voor de goede orde zij erop gewezen, dat het aanwezig zijn c.q. ontstaan van bipatridie, uiteraard niet eenzijdig, in dit geval van Indonesische zijde kan worden voorkomen.
  Hiervoor is de medewerking van het andere, daarbij betrokken land noodzakelijk. Het
  gaat erom, wat de wettelijke bepalingen van het land in kwestie hieromtrent bepalen,
  waarbij vaak demografische en politieke overwegingen een rol spelen.
  Bipatridie kan ook ontstaan indien het nationaliteitsrecht van het ene land is gebaseerd
  op het "ius sanguinis" terwijl dat van het andere land op het "ius soli". Dit was
  bijvoorbeeld het geval met de in Indonesië geboren afstammelingen van Chinezen,
  aangezien volgens het nationaliteitsrecht van hun land - op het "ius sanguinis" gebaseerd - uit Chinese staatsburgers geboren personen, hun Chinese nationaliteit behouden,
  ongeacht waar zij zich bevinden c.q. reeds lange tijd hun land van oorsprong verlaten
  hebben. Aangezien deze personen, krachtens de Wet van 1910 - gebaseerd op het "ius
  soli" - het Nederlands onderdaanschap automatisch verwierven en ingevolge de Toescheidingsovereenkomst, eveneens automatisch Indonesisch staatsburger werden - voor
  zover niet van het recht van repudiatie gebruik werd gemaakt - hadden zij een dubbele
  nationaliteit.
   Deze situatie heeft aanleiding gegeven tot het sluiten van een overeenkomst tussen de
  Indonesische overheid en die der Chinese Volksrepubliek ter afwikkeling van het
  probleem van de bipatridie, in § 3 te behandelen. In dit verband kan nog op het in
  artikel I van de Slotbepalingen der Wet no. 62 van het jaar 1958 bepaalde worden
  gewezen, krachtens welk artikel een Indonesisch staatsburger, die zich in het gebied van
  de Republiek Indonesië bevindt wordt geacht geen ander staatsburgerschap te bezitten. "' Deze bepaling is onder meer in de Wet opgenomen teneinde bemoeienis met
  Indonesische aangelegenheden door andere landen, wier staatsburgerschap de desbetreffende personen mede bezitten, bijvoorbeeld met betrekking tot dienstplicht en het
  betalen van belasting te voorkomen."'
  § 5 He/ </wM>e/ MoaM/wgrac/iap der CMnezen
  Met het oogmerk tot een oplossing te komen ten aanzien van het probleem van de
  bipatridie, werd op 22 april 1955 tussen de Indonesische regering en die der Chinese
  Volksrepubliek een Overeenkomst gesloten inzake het Probleem van de Bipatridie. Deze
  Overeenkomst is met de op 27 januari 1958 afgekondigde Wet no. 2 van het jaar 1958,
  
  528. Uit deze bepaling blijkt niet of het hier al dan niet een onweerlegbaar vermoeden betreft. Dat aan
  deze bepaling niet strikt de hand is gehouden, blijkt echter uit de in de Agrarische Basiswet no. S
  van hel jaar I960, Slb. 1960-104 opgenomen bepaling, op grond waarvan Indonesische staatsburgers
  van Chinese origine met de status van bipatride van het bezit van het "hak milik" - een eigensoortig
  Indonesisch eigendomsrecht op de grond - zijn uitgesloten.
   529. Ook in het Haagse Verdrag nopens zekere vragen betreffende wetsconflicten inzake nationaliteit van
  1930, Trb. 1967, 73 is de bepaling opgenomen, dat onder voorbehoud van de bepalingen van dit
  Verdrag een persoon, die twee of meer nationaliteiten bezit, door ieder van de Staten, waarvan hij
  de nationaliteit heeft, als zijn onderdaan kan worden beschouwd (artikel 3 ).
  163
  
  Stb. 1958-5 inclusief de uitgewisselde nota's goedgekeurd."" De onderhavige Overeenkomst is op de datum van uitwisseling van de ratificatiedocumenten in werking
  getreden."'
  Gezien het belang van deze Overeenkomst zal nader daarop worden ingegaan. Afgezien
  van de Overeenkomst betreffende de Toescheiding van Staatsburgers, tussen Indonesië
  en Nederland naar aanleiding van de soevereiniteitsoverdracht aan Indonesië gesloten,
  is deze overeenkomst de enige overeenkomst van deze soort door de Indonesische
  Regering met een ander land aangegaan. De noodzaak om tot het sluiten van de
  onderhavige Overeenkomst te komen, was hierin gelegen, dat van de minderheden in
  Indonesië de Chinezen verreweg de grootste groep vormen. Bovendien vormde het
  aangaan van een overeenkomst ter afwikkeling van het probleem van de bipatridie gezien het voorheen door de Chinese Volksrepubliek gevoerde nationaliteitsbeleid - een
  noodzaak, die zich niet voordeed met betrekking tot andere bevolkingsgroepen van
  vreemde origine, die deel uitmaken van de Indonesische samenleving. Laatstbedoelde
  groeperingen zoals onder meer Arabieren, Indiërs vormen slechts kleine minderheden.
  Bovendien is de afwikkeling van de onderhavige aangelegenheid in de praktijk op de
  nodige moeilijkheden gestoten.
  3.1. Het verplicht stellen van het maken van een keuze
  De onderhavige Wet no. 2 van het jaar 1958 en de ter uitvoering daarvan vastgestelde
  Regeringsverordening no. 20 van het jaar 1959 - krachtens de Regeringsverordening no.
   11 van het jaar 1960 in werking getreden op 20 januari 1960 - legde krachtens artikel
  
  530. In dit verband moge de aandacht worden gevestigd op artikel 120 lid I van de Voorlopige Grondwet
  van 19S0 - in die tijd nog van kracht - dat bepaalde dat de President alle verdragen en andere
  overeenkomsten met andere mogendheden sluit en bekrachtigt. Tenzij bij de wet anders is bepaald,
  wordt een verdrag of andere overeenkomst niet bekrachtigd dan na goedkeuring bij de wet.
  Krachtens het in lid 2 van dit artikel bepaalde, geschiedt toetreding lot en opzegging van verdragen
  en andere overeenkomsten door de President alleen krachtens de wet.
   531. Bij de Wet no. 2 van het jaar 1958 waarbij de Overeenkomst tussen de Republiek Indonesië en de
  Chinese Volksrepubliek inzake de afwikkeling van het Probleem van het Dubbel Staatsburgerschap
  is goedgekeurd, zijn de tekst van de onderhavige Overeenkomst en de uitgewisselde nota's van 3
  juni 1955 aangehecht. Aangezien van genoemde documenten slechts een Indonesische en Chinese
  tekst voorhanden is, is hiervan in dit boek een Engelse vertaling opgenomen. Ter uitvoering van
  deze Overeenkomst werd de Regeringsverordening no. 20 van het jaar 1959, Stb. 32 van 1959
  afgekondigd, die werd gewijzigd en aangevuld met de Regeringsverordening no. 5 van het jaar
  1961, Stb. 23 van 1961. Met de Regeringsverordening no. 11 van hel jaar 1960, Stb. 26 van 1960
  werd in verband met de inwerkingtreding van de onderhavige Overeenkomst tussen Indonesië en
  de Chinese Volksrepubliek op 20 januari 1960 - de datum van uitwisseling van de ratificatiedocumenten te Peking - bevestigd dat ook de Regeringsverordening no. 20 van het jaar 1959 op
  genoemde datum van kracht is geworden. Op 15 december 1960 werd de wijze van uitvoering van
  de onderhavige Overeenkomst tussen beide regeringen overeengekomen. Met de Wet no. 4 van het
  j«ar 1969, Stb. 17 van 1969 werd de hierboven genoemde Wel no. 2 van het jaar 1958 niet meer
  van kracht verklaard. Zie ook de door de Yayasan Lima uitgegeven Himpunan undang-undang &
  peraturan mengenai masalah Cina di Indonesia, Jakarta, 1976 en Sasmojo, Menjelesaikan masalah
  dwikewarganegaraan R.l.-R.R.T., Jakarta, 1959.
  164
  
  I der Overeenkomst aan personen die een als hierbedoeld dubbel staatsburgerschap
  bezaten, de verplichting op om naar eigen inzicht een keuze tussen de desbetreffende
  nationaliteiten te maken.'" Ook voor gehuwde vrouwen gold onafhankelijk van hun
  man bedoelde optieplicht (artikel I lid 2).
   Bedoelde keuze diende te worden gemaakt in de daartoe vastgestelde termijnen, als
  volgt
  a. voor meerderjarige personen - naar het criterium van de leeftijd van 18 jaar te
  hebben bereikt of op een eerder tijdstip gehuwd - binnen twee jaar vanaf de
  inwerkingtreding der Overeenkomst (artikel II);
  b. voor minderjarigen - daaronder begrepen geadopteerde kinderen, mits op wettige
  wijze vóór het vijfde levensjaar geadopteerd - gold een gelijksoortige verplichting,
  in welk geval de keuze diende te worden gemaakt binnen een jaar n£ het bereikt
  hebben van de meerderjarige leeftijd. Zolang deze personen nog minderjarig
  waren, volgden zij de staat van respectievelijk de ouders of van de vader (artikel
  VI lid 1);
  Gezien het hierboven uiteengezette, had het maken van een keuze - naar de eigen wil
  van betrokkene - middels aflegging van een daartoe strekkende verklaring (optie in
  ruime zin'") tot consequentie, dat de andere nationaliteit verloren ging. In dit verband kan worden gewezen op artikel IV van de Overeenkomst, waarin uitdrukkelijk was
  gesteld dat het zich uitspreken voor de nationaliteit van de ene Staat volgens de bepalingen van de onderhavige Overeenkomst door een als hierbedoelde bipatride, het automatisch verloren gaan van de nationaliteit van de andere Staat ten gevolge heeft. Wat
  minderjarige kinderen betreft zij erop gewezen, dat hun optieplicht verschilde van die
  voor meerderjarigen. Niet alleen was de voor hen geldende termijn korter, van groot
  belang is dat zij tijdens hun minderjarigheid de staat van de ouders of van de vader indien de ouders een verschillende keuze hadden gedaan - volgden c.q. de door deze
  gekozen nationaliteit; zij waren hierdoor derhalve geen bipatride meer. Had het kind
  geen familierechtelijke betrekking met zijn vader of was de vader overleden alvorens
  de keuze te hebben gedaan in de daartoe vastgestelde termijn of was het staatsburgerschap van de vader niet bekend, dan werd het geacht slechts het door de moeder
  gekozen staatsburgerschap te bezitten (artikel VI lid 2 en 3). Dit nam echter niet weg,
  dat zij bij het bereiken van de meerderjarige leeftijd ook tot het maken van de keuze
  verplicht waren, hetgeen in feite neerkwam op de mogelijkheid hun nationaliteit -
  
  532. De onderhavige Regeringsverordening no. 20 van hel jaar 1959 is vastgesteld op 26 mei 1959 - niel
  op 13 maart 19S9 zoals Hecker stelt - en op 1 juni 19S9 afgekondigd; van belang is, zoals reeds
  opgemerkt, de inwerkingtreding daarvan op 20 januari 1960.  533. Ik spreek hier van optie in ruime zin, omdat hier sprake is van een verplicht gestelde keuze tussen
  de twee nationaliteiten die de betrokken persoon bezit, naar zijn/haar eigen wil door het afleggen
  van een verklaring te maken.
  165
  
  verkregen door het volgen van de staat van de ouders c.q. vader - indien gewenst, door
  de andere te vervangen. "* Sanger wijst erop, dat in de desbetreffende Overeenkomst
  geen voorzieningen waren getroffen voor het geval dat slechts minderjarigen de status
  van een als hierbedoelde bipatride hadden, doch dit niet het geval was met de vader c.q.
  m o e d e r . " ' Aan te nemen is, dat in dit geval de minderjarige aan zijn status van
  bipatride een einde kon maken door binnen het tijdsbestek van 1 jaar na het bereiken
  van de meerderjarige leeftijd een keuze te maken tussen de nationaliteiten die hij bezat.
  In de Overeenkomst is echter geen op dit geval betrekking hebbende bepaling opgeno' •'
  ' •
  i '• •
  -••-.:. •"••• • •• ' ' • '.•• •
  -•' '•
  men.
   Dat in deze Overeenkomst tevens werd uitgegaan van het "ius sanguinis", blijkt uit de
  bepaling dat in het gebied van de Chinese Volksrepubliek geboren kinderen sedert het
  tijdstip van hun geboorte het Indonesisch staatsburgerschap bezitten, indien de ouders
  of de vader dit staatsburgerschap bezitten. Voor in Indonesië geboren kinderen, waarvan
  de ouders of de vader de Chinese nationaliteit bezitten, gold een overeenkomstige
  bepaling (artikel VIII). De Overeenkomst bevatte echter géén bepaling voor het geval
  de kinderen in een derde land geboren waren, waarvan de vader de Indonesische
  respectievelijk Chinese nationaliteit heeft en de moeder de Chinese respectievelijk de
  Indonesische nationaliteit bezit. "* Voornoemde bepaling dient tevens te worden
  gezien in het licht om het ontstaan van bipatridie in de toekomst te voorkomen. In
  hetzelfde licht dient het in artikel IX van de Overeenkomst bepaalde te worden gezien,
  op grond waarvan door Indonesische staatsburgers geadopteerde kinderen van beneden
  de vijfjaar met het staatsburgerschap van de Chinese Volksrepubliek door de onderhavige adoptie het Indonesische staatsburgerschap verwierven en dat van laatstgenoemd
  land verloren ging. Evenzo verkregen door Chinese staatsburgers geadopteerde Indonesische kinderen - waarbij dezelfde leeftijdsgrens gold - door bedoelde rechtshandeling
  het staatsburgerschap van de Chinese Volksrepubliek en ging dat van de Republiek
  Indonesië verloren.'"
  ; :;
  In het geval van een huwelijk tussen een Indonesisch staatsburger en een staatsburger
  van de Chinese Volksrepubliek, bleven partijen het staatsburgerschap van vóór het
  huwelijk behouden - het huwelijk was derhalve niet van invloed op de nationaliteit tenzij een verzoek werd gedaan ter verkrijging van het staatsburgerschap van de andere
  partij. Werd in dit geval het staatsburgerschap van de andere partij verkregen, dan ging
  het oorspronkelijk staatsburgerschap verloren (artikel X). Mijns inziens impliceert dit
  dat elke nationaliteitsverkrijging en elk nationaliteitsverlies voor de vrouw, met het
  huwelijk verband houdende, slechts plaats kon vinden krachtens de wil van de vrouw.
   Ook deze bepaling strekte ten doel het ontstaan van bipatridie in de toekomst te
  vermijden.
  534.
  535.
  536.
  537.
  166
  
  Ko Swan Sik, De Meervoudige, p.303.
  ,
  Sanger, Die Indonesische, p.78, aantekening onder noot 2.
  - ,,. '•,.
  Hierop is ook door Ko Swan Sik gewezen, De Meervoudige, p.305.
  De leeftijdsgrens van vijfjaar bij adoptie van kinderen gehanteerd, komt ook in de Wet no.62 van
  1958 voor.
  Hoe dient de voorgeschreven keuze tussen het staatsburgerschap van de Republiek
  Indonesië en dat van de Chinese Volksrepubliek te worden opgevat? In de onderhavige
  Overeenkomst is niet volstaan met een bepaling, die stipuleerde dat bepaalde categorieën van personen de ene nationaliteit behouden, tenzij zij de andere kiezen. De
  verplichting tot het maken van een keuze voor de ene of de andere nationaliteit was
  integendeel uitdrukkelijk gesteld. Volgens Ko Swan Sik - wiens mening ik deel - heeft
  men met deze constructie het navolgende willen bereiken; ik citeer:
  i
  1. "de gelijkheid der verdragspartners wordt er nadrukkelijk door bevestigd;
  2. de verdragspartijen hebben een grote zekerheid slechts die personen als staatsburger
  te krijgen, die daadwerkelijk op dit staatsburgerschap prijs stellen;
  3. de vergemakkelijking van het bewijs der nationaliteit, omdat bij een uitdrukkelijke
  optie een bewijsstuk hiervan zal worden afgegeven." "*
  Wat het derde punt betreft, is dit door de praktijk gestaafd, zoals uit het hieronder
  volgende zal blijken. Krachtens het in artikel IV van de Overeenkomst bepaalde, ging
  door de keuze de andere nationaliteit daadwerkelijk verloren. Hieruit kan worden
  geconcludeerd, dat geen sprake was van een overeenkomst, die enkel de voorrang van
  één der nationaliteiten regelde.
   De op de keuze voor het Indonesisch staatsburgerschap betrekking hebbende verklaring,
  geldt als rechtstreeks bewijs voor betrokkene en de eventuele minderjarige kinderen"', hetgeen echter nog niet wil zeggen dat aan de geldigheid daarvan niet kon
  worden getornd. Bleek achteraf bijvoorbeeld, dat een persoon als "niet gerechtigd"
  diende te worden aangemerkt, bijvoorbeeld doordat betrokkene geen Indonesisch
  staatsburger was c.q. hij niet de staat van bipatride bezat dan werd de onderhavige
  verklaring verworpen c.q. ongeldig verklaard. De betrokken persoon werd in dit geval
  wél in de gelegenheid gesteld, om gedurende een termijn van vier maanden alsnog zijn
  recht te bewijzen en kon op basis van de later afgekondigde Regeringsverordening no.
  5 van het jaar 1961 - met terugwerkende kracht in werking getreden op 24 december
  1960, waarbij voornoemde Regeringsverordening no. 20 van het jaar 1959 werd
  aangevuld en gewijzigd - een verzoek indienen bij de daartoe aangewezen Commissie.
  Deze Commissie legde, indien de bezwaren gemotiveerd werden geacht, het verzoek
  aan de Minister van Justitie voor, met het voorstel de onderhavige aangelegenheid
  opnieuw in overweging te nemen. Werd hierop gunstig beschikt, dan werd de verklaring alsnog geldig verklaard, ingaande de datum waarop deze eerder was afgelegd.
  Van belang is voorts de bepaling in artikel VII van de Overeenkomst opgenomen, die
  inhoudt dat een persoon die zich voor het Indonesisch staatsburgerschap had uitgesproken, dit staatsburgerschap van rechtswege kwijt zou raken, indien hij na verlating van
  het grondgebied van Indonesië, zich blijvend buitenlands vestigde en vrijwillig het
  
  538. Ko Swan Sik, De Meervoudige, p.302.
  539. Voor dit doel waren bepaalde formulieren vastgesteld; de gehanteerde vorm daarvan was afgestemd
  op de gezinssamenstelling van betrokkenen.
   167
  
  staatsburgerschap van de Volksrepubliek terugkreeg. Omgekeerd gold, dat een persoon
  die het staatsburgerschap van de Chinese Volksrepubliek had verkozen, dit staatsburgerschap van rechtswege zou verliezen, indien hij zich blijvend buiten het grondgebied der
  Volksrepubliek vestigde en vrijwillig het Indonesisch staatsburgerschap terugkreeg.
  Gezien de redactie van deze bepaling, ging de nationaliteit van de Volksrepubliek in
  genoemd geval, zoals gezegd, automatisch verloren. Hierdoor ging één van de voorwaarden in vervulling om door naturalisatie wederom Indonesisch staatsburger te
  worden, gezien het vereiste dat hierbij géén bipatridie mag ontstaan.*"' Bij vestiging
  in Indonesië - gedurende de daartoe gestelde termijn - voldeed betrokkene bovendien aan één van de andere voorwaarden, in het kader van het indienen van een verzoek
  voor naturalisatie tot Indonesisch staatsburger gesteld. Wordt bedoelde bepaling op deze
  wijze geïnterpreteerd, dan zouden ook personen die eerder het Indonesisch staatsburgerschap hadden verworpen, op deze wijze dit staatsburgerschap kunnen terugkrijgen. *'
  Niettegenstaande de onderhavige Overeenkomst in feite bedoeld was voor personen, die
  én het Indonesisch staatsburgerschap én dat der Chinese Volksrepubliek bezaten, werd
  met de reeds genoemde Regeringsverordening no. 5 van het jaar 1961, de geldingssfeer
  daarvan uitgebreid tot personen, nog minderjarig in de periode 27 december 1949 tot
  27 december 1951, die deelden in de verwerping van het Indonesisch staatsburgerschap
  der ouders, of voor wie de ouders het Indonesisch staatsburgerschap hadden verworpen.
  Het betrof hier in feite personen, die géén dubbel staatsburgerschap bezaten! Deze
  gelegenheid werd geboden, voor zover betrokkenen het grondgebied van de Republiek
  Indonesië nooit zonder "re-entry permit" hadden verlaten dan wel bij verlating van het
  Indonesisch grondgebied, de duur van hun "re-entry" permit nooit hadden overschreden,
  sedert het tijdstip van verwerping van het Indonesisch staatsburgerschap van of door de
  ouders.
   3.2. Sanctie op het niet maken van een keuze
  Als sanctie op het niet maken van de keuze door meerderjarigen, werden deze geacht
  het Indonesisch staatsburgerschap te hebben verkozen, als zij van vaderszijde van
  Indonesische afkomst zijn, dan wel het staatsburgerschap van de Chinese Volksrepubliek, indien van Chinese afkomst van vaderszijde. Had betrokkene geen familiebetrekking met zijn vader of was het staatsburgerschap van deze niet bekend, dan werd hij
  geacht het Indonesisch staatsburgerschap te hebben verkozen, indien zijn moeder van
  vaderszijde van Indonesische afkomst was en het Chinese staatsburgerschap, indien die
  moeder van vaderszijde van Chinese origine was (artikel V). **
  
  540. Het betreft hier één van de voorwaarden die zijn gesteld om een verzoek tot naturalisatie te kunnen
  indienen. Het al dan niet inwilligen van een als hierbedoeld verzoek hangt echter van hel beleid van
  de Indonesische overheid af. Op deze aangelegenheid zal in § 6 van Hoofdstuk S worden teruggekomen.
  5 4 1 . Zie voor meer details, Gautama, Tafsiran, p. 133-134.
   542. Niet geheel duidelijk is hoe de term "geacht" - in het Indonesisch "dianggap" - het Indonesisch dan
  wel het staatsburgerschap van de Chinese Volksrepubliek te hebben verkozen moet worden opgevat,
  
  168
  
  Hoe dient deze bepaling te worden opgevat? Toegegeven dient te worden, dat de
  redactie daarvan nu niet bepaald door helderheid uitblonk. In dit verband kan worden
  opgemerkt, dat het bewijs van afkomst van betrokkenen in de praktijk vaak moeilijk te
  leveren is. Dit had ten gevolge dat het in feite hierop neerkwam, dat de personen in
  kwestie door de Republiek Indonesië tot vreemdeling werden bestempeld, met alle
  consequenties van dien. Immers, aangezien een groot gedeelte van de Chinese-Indonesische bipatriden van gemengd Chinees/Indonesisch bloed is - hetgeen ook geldt voor
  de vaders, wier afkomst beslissend was voor de toepassing van artikel V - zal het niet
  zo eenvoudig zijn uit te maken op welke afkomst diende te worden afgegaan. Werd
  afgegaan op de rechte vaderlijke linie dan zou dit normaliter leiden tot de toekenning
  van het Chinese staatsburgerschap, gezien de toepassing van het "ius sanguinis"
  beginsel. Moeilijker ligt dit nog, indien diende te worden afgegaan op het bezit van een
  (etnische) Indonesische voorouder, niet in rechte vaderlijke linie. Het lijkt mij onwaarschijnlijk, dat dit voldoende zou kunnen zijn voor de toekenning van het Indonesisch
  staatsburgerschap.
  Ook voor minderjarigen gold een sanctie op het niet maken van de keuze in de daartoe
  vastgestelde termijn. Na het bereiken van de meerderjarige leeftijd werden zij geacht
  het staatsburgerschap te bezitten, dat zij gedurende hun minderjarigheid bezaten door
  het volgen van de staat van hun ouders of van hun vader.
   De sanctie op het niet maken van een keuze lag derhalve in de - onvrijwillige - toekenning van één der beide nationaliteiten. De achtergrond hiervan lag in het feit, dat het
  maken van bedoelde keuze niet kon worden afgedwongen.
  3.3.
  Voor welke categorieën van personen het maken van een keuze niet verplicht
  was gesteld
  
  De verplichting tot het maken van een keuze gold krachtens artikel 12 van de Regeringsverordening no. 20 van het jaar 1959 echter niet voor bepaalde categorieën van
  Indonesische staatsburgers van Chinese afkomst. Het betrof hier personen, die van hun
  loyaliteit ten opzichte van de Republiek Indonesië hadden blijk gegeven. Ko Swan Sik
  en Teuku Moh. Rhadie noemen in dit verband de pogingen van overzeese Chinese
  politici in Indonesië "to include as many persons as possible in the category, the reason
  being mainly threefold. First, there was the fear that many "first glance dual nationals"
  would fail to fulfil their obligation to repudiate expressly Chinese nationality in order
  to retain Indonesian nationality, out of pure ignorance or inertia. Second, it was held
  to be in the persons' interests to retain Indonesian nationality since they were living in
  Indonesia and intended to stay there for the rest of their and their children's lives.
  Third, it was considered politically inappropriate to require yet another explicit act of
  
  542.
  -•
  met name of het hier een al dan niet weerlegbaar vermoeden betreft. Gegevens uit de praktijk inzake
  de onderhavige aangelegenheid zijn mij helaas niet bekend. Wél is het zo dat in voorkomende
  
  gevallen de rechter een uitspraak dient te doen.
   169
  
  choice from persons who had allegedly given more than enough evidence of their
  adherence to Indonesian citizenship by their behaviour".**'
  Bedoeld zijn hier personen, die ooit trouw hadden gezworen c.q. beloofd aan de
  Indonesische staat, in de hoedanigheid van lid van een officieel lichaam als de Volksvertegenwoordiging, die Minister waren en dergelijke, leden der Indonesische strijdkrachten en van de politie, veteranen - laatstgenoemden dienden onder meer als
  candidaat-veteraan vóór 20 januari 1960 geregistreerd te zijn en in het bezit te zijn van
  een besluit op hun status als veteraan betrekking hebbende *** - bepaalde categorieën
  van landsdienaren en personen, die méér dan eens de Indonesische overheid hadden
  vertegenwoordigd op politiek, economisch, cultureel gebied of het gebied der sport.
  Een soortgelijk beleid werd gevolgd ten aanzien van staatsburgers, die in hun levenswijze en omgang hadden getoond, zich "kinderen van het land" te voelen, zoals onder
  meer landbouwers, dit ter beoordeling van de daartoe bevoegde autoriteiten. Het betreft
  hier de kwestie van het zich in de autochtone bevolking te hebben opgelost, in § 2.3
  van Hoofdstuk 3 aan de orde gekomen! Nadere bepalingen inzake de voor als hierbedoelde landbouwers geldende voorwaarden werden gesteld met het Gezamenlijk Besluit
  van de Ministers van Binnenlandse Zaken en Regionale Autonomie, van Justitie, van
  Landbouw en van Agraria van 20 april 1961.*" Bedoelde voorwaarden kwamen
  hierop neer, dat deze personen het bewerken van de grond als voornaamste bron van
  inkomsten hebben, in Indonesië zijn geboren en grootgebracht, de Indonesische taal of
  regionale taal beheersen, zich dagelijks onder de autochtone Indonesische bevolking
  bewegen en hun verplichtingen ten aanzien van de rechtsgemeenschap van hun woonplaats nakomen.
   Krachtens een met de Chinese Volksrepubliek gesloten Uitvoeringsovereenkomst van
  15 december 1960 werden de hierboven genoemde categorieën van personen nog
  aanzienlijk uitgebreid, namelijk met die Indonesische staatsburgers van Chinese origine
  die deel hadden genomen aan de algemene verkiezingen van 1955, ten behoeve van de
  Volksvertegenwoordiging en de lokale vertegenwoordigingsraden. De hierbedoelde
  Uitvoeringsovereenkomst is van kracht geworden op 24 december 1960, zoals vastgesteld in de uitwisseling van Nota's tussen de Minister van Buitenlandse Zaken van de
  Republiek Indonesië en de Buitengewone Ambassadeur en Gevolmachtigde van de
  Chinese Volksrepubliek voor de Republiek Indonesië op 21 december 1960. Dit
  betekent echter niet dat verklaringen, afgelegd vóór het van kracht worden van de
  onderhavige Uitvoeringsovereenkomst, waarvan de wijze van aflegging niet in strijd is
  met deze Uitvoeringsovereenkomst, niet wettig zijn. Met het voorhanden zijn van de
  
  543. Ko Swan Sik en Teuku Moh. Rhadie, Nationality, p.170-171.
  544. Voor de verplichting om als candidaat-veteraan vóór 20 januari 1960 geregistreerd te zijn en reeds
  in het bezit te zijn van een besluit inzake de status van veteraan, kan worden verwezen naar de
  Gezamenlijke Verklaring van de Ministers van Transmigratie, Veteranen en Demobilisatie en van
  Justitie no. 46/Pnj.B/Mentransved/1968 en no. D.T.B./17/13 van 14 mei 1968.
  545. Het betreft hier het Gezamenlijk Besluit van genoemde Ministers no. BPGK 2/2/31-1, no. JB
  3/102/7, no. 42/KMP/1961 en no. Sk.212/Ka van 20 april 1961.
   170
  
  onderhavige Uitvoeringsovereenkomst is de Regeringsverordening no. 20 van het jaar
  1959 nog van kracht, met dien verstande dat de bepalingen van deze Uitvoeringsovereenkomst die nog niet in genoemde Regeringsverordening zijn opgenomen, daaraan
  worden toegevoegd. **
  Ten aanzien van de hierbedoelde staatsburgers werd het beleid gevolgd dat zij werden
  geacht slechts één staatsburgerschap te bezitten, omdat naar de mening van de Indonesische overheid de sociale en politieke positie van deze personen bewijst, dat zij van
  rechtswege - op impliciete wijze - hun staatsburgerschap van de Chinese Volksrepubliek
  hebben prijsgegeven. *" Dit impliceert, dat het deze personen niet werd toegestaan,
  alsnog de onderhavige keuze te maken! Hierbij werd ervan uitgegaan, dat deze personen
  enkel en alleen onder de verantwoording van de Indonesische regering vielen.
   Uit het bovenstaande kan worden afgeleid, dat de Indonesische overheid de bevoegdheid
  verkreeg, om middels een eenzijdige beslissing de Chinese nationaliteit van genoemde
  categorieën van personen - die formeel bipatride waren doch waarvan de Indonesische
  nationaliteit de effectieve was, die tot uiting kwam in de politieke en sociale status van
  betrokkenen - verloren te laten gaan! Was dit niet het geval, dan zouden genoemde
  personen toch verplicht zijn te kiezen, niettegenstaande het feit dat hun Chinese
  nationaliteit nog slechts in naam bestond. Konden de criteria "sociale en politieke
  status" wel als zodanig worden gehanteerd? Mijns inziens betrof het hier een rekbare
  omschrijving, die wellicht tot rechtsonzekerheid aanleiding zou kunnen geven. *"
  Door de Indonesische overheid waren nadere bepalingen met betrekking tot deze
  aangelegenheid vastgesteld. Zo was in de artikelen 13 en 14 van de Regeringsverorde-
  
  546. Deze gegevens werden ontleend aan de Toelichting op de onderhavige Uitvoeringsovereenkomst
  inzake het Probleem van de Bipalridie tussen de regeringen van de Republiek Indonesië en van de
  Chinese Volksrepubliek gesloten. Genoemde Uitvoeringsovereenkomst is opgenomen in de Himpunan Peraturan-Peraturan Kewarganegaraan R.I., samengesteld door het Directoraat-Generaal voor
  Recht en Wetgeving van het Departement van Justitie. Zie voorts Susanto Tirtoprodjo, Hasil kerdja
  panitya-bersama tjara pelaksanaan perdjandjian dwikewarganegaraan Republik Indonesia-Republik
  Rakjat Tiongkok, Jakarta, 1961.
  547. De onderhavige aangelegenheid is vastgesteld in de Nota's van 3 juni 1955, uitgewisseld tussen de
  Premiers van respectievelijk de Republiek Indonesië en de Chinese Volksrepubliek.
   548. Gevallen uit de praktijk zijn mij helaas niet bekend. Er dient echter op te worden gewezen, dat alle
  personen die vielen onder vigeur van de Overeenkomst van 22 april 1955 zoals goedgekeurd met
  de Wet no. 2 van het jaar 1958 en het Indonesisch staatsburgerschap hebben verkregen op grond
  van deze Wet en de uitvoeringsregelingen daarvan, in het bezit werden gesteld van bewijsstukken
  op de verkrijging van genoemd staatsburgerschap betrekking hebbende. Dit gold mede voor
  personen die werden geacht enkel het Indonesisch staatsburgerschap te bezitten. Het (nog) niet
  bezitten van een als hierbedoeld bewijsstuk (in de vorm van de formulieren I/IA-VI/VIA afgestemd
  op de gezinssamenstelling van betrokkenen en de formulieren C of D) had ingevolge hel schrijven
  van de Minister van Justitie no. DTB/14/21 van 15 mei 1972 ten gevolge, dat deze personen als
  buitenlander werden aangemerkt en niet konden worden verklaard Indonesisch staatsburger te zijn
  middels artikel IV van de Slotbepalingen van de Wet no. 62 van het jaar 1958. Dat in deze kwestie
  water bij de wijn is gedaan, zal blijken uit hetgeen met betrekking tot bewijzen inzake het bezit van
  het Indonesisch staatsburgerschap in Hoofdstuk 7 naar voren is gebracht.
  171
  
  ning no. 20 van het jaar 1959 bepaald, dat in het geval gehuwde vrouwen en op het
  moment van inwerkingtreding van de Overeenkomst van 22 april 1955 nog minderjarige
  kinderen van voornoemde categorieën deel uitmaakten, zij in het belang van de gezinseenheid, niet konden worden beschouwd het staatsburgerschap van de Chinese Volksrepubliek te hebben prijsgegeven, los van respectievelijk hun echtgenoot c.q. ouders.
  