text: _
  
  192
  de ongeleerden verrichtten
  werkzaamheden
  in den achter
  de kerk gelegen boomgaard en tuin, welke plek nu nog
  wordt genoemd. Zoo zien wij hen over
  "de Kloosterkamp"
  het kerkhof, in den kloostertuin of door Ylst en omstreken
  wandelen
  met bruin rosachtig
  grijzen rok, scapulier 1)
  en "patientia" (scapulare monasticum) 2), met witten mantel
  en kap, het "signum religiosum"
  der Karmelieten, terwijl
  de leekebroeders
  maar
  een breed geranden
  geen kap
  zwarten hoed met lagen bol droegen. Of de Ylster monof "Carmelitae Discalceati" 3)
  niken tot de Konventualen
  of tot de Observanten
  "Carmelitae Calceati" behoorden,
  bleef mij onbekend. Ruim 21/2 eeuw leefden zij zoo voort,
  een zegen voor Ylst, een zegen ook voor de provincie.
  Over de laatste dagen van het klooster kunnen wij kort
  zijn. Nadat in 1566 Ylst tot de Reformatie was overgegaan zonder eenige verstoring der openbare orde, kwamen
  onder den Frieschen hop5 Juli 1572 60 Prinsgezinden
  man Bonga in de stad, "waar zij", zooals Steenstra vertelt "mede in de Kerk alles onder den voet smeten". Met
  de vlucht van den laatsten prior Joannes Sempsius naar
  Keulen eindigt dan ook de geschiedenis van dit klooster,
  dat door de Watergeuzen
  vreeselijk te lijden had. Wel
  nemen nog eenige monniken weer hun intrek in de overgebleven woningen, maar dit duurt slechts tot 1580. Den
  van dat jaar worden zij verdreven en het
  8sten Februari
  van het klooster publiek verkocht. Noch de
  meubilair
  ordonnantie
  der Staten van Friesland van 4 November
  1580 ;), noch die van 12 December daaraanvolgende 5),
  noch die van Bernard van Merode, luitenant-gouverneur
  1) Quod ad hoe scapulare dicitur, quod scapulas praecipue tegat et
  caput". Glossarium van Du Cange, T. VI, p. 191.
  2) Deze vertaling geeft Du Cange, T. V, p. 262. Karel Stallaart geeft
  in zijn Glossarium voor »patience" iioversehoenof pantof?el".
   3) Men spreke liever van Idiscalceati" of nongeschoeiden"dan van
  barrevoeters. Zij droegen grove kousen en sandalen in plaats van
  schoenen. Oorspronkelijk liepen alle Karmelieten blootsvoets,doch later
  stelden verschillende generaals zachtere regels in.
  4) Chrb. v. Friesland, Dl. IV, blz. 218.
  5) Chrb. v. Friesland, D1. IV, blz. 225.
  193
  van prins Willem in Friesland van 15 October 1582 i),
  die in steeds scherpere bewoordingen aandrongen op geheele vernieling van alle kloosters in dit gewest, konden
  van invloed zijn op de door de Watergeuzen
  gespaarde
  Onze vaderen waren practisch genoeg
  kloosterwoningen.
  om ze ten bate van den fiscus aan particulieren
  te verof
  niet
  in
  aanzien
  koopen, dewijl zij weinig
  uiterlijk
  van gewone woonhuizen
  verschilden.
  De aanzienlijkste
  woning werd pastorie voor den eersten Hervormden predikant, den gewezen vicaris Sixtus, twee andere werden
  tot school en meesterswoning
  ingericht.
  En de te gelde gemaakte bezittingen,
  de publiek ten
  bate van den fiscus verkochte roerende en onroerende
  goederen, hoe werden zij aangewend ? Winsemius antwoordt
  hierop 2) : "Ende op dat kercken ende Ghereformeerde
  Scholen inden Lande plaetse hebben souden, heeft men
  ook de opcomsten, Landen ende Renthen, mitsgaders de
  roerende goederen vanden Conventen ende Cloosteren, tot
  stichtinge ende onderhout der zelven kercken ende scholen
  ende dat (twelk seer te verwouderen
  staet)
  aengheleyt,
  met over-een-stemminge
  ende toelaten der Abten, Prelaten
  ende Geestlijcken, den welcken uyt der Cloosteren opcomsten
  een jaerliacksche pensie gegeven ende toegestanden
  is".
  Het laatste is niet van toepassing geweest op de beide
  Friesche Carmelieter kloosters.
  LITERATUUR.
  Schoonebeek, Geestelijke orders, I en II, Amsterdam,
  1688-91 ; Sander, Monnikenorden en Kloosters, D1. 1, Haarlem,1822 ;
  C. H. Römer, Kloosters en Abdijen, D1.1, Leiden, 1854; Moll, Kerkgeschiedenis, D1. II2, Arnhem, 1867; Hofdijk, Ons Voorgestacht, D1.
   III, Haarlem, 1861 ; Dr. H. H. Koch, Die Karmelitenktister der Niederdeutschen Provinz, 13-16 Jahrhundert, Frankfurt a/M., 1889 Win;
  semius, Chronique van Vrieslant, Franeker, 1622; Schotanus, De
  Geschiedenissen van Friesland, Franeker, 1658; Steenstra, Algemeene
  Geschiedenis van Friesland, DL I en II, Minnertsga, 1845; Foeke
  Sjoerds, Algem. Beschrijving van Oud- en Nieuw-Friesland, Leeuwarden, 1765-67.
  1) Chrb. v. Friesland, Dl' IV, biz. 314.
  2) A. w., blz. 662.
  