text: No. 4
  
  14c JAARGANG
  
  APRIL 1937
  
  MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY
  iiJ BED RIJFSH U ISH O U D K U N D E
  
  ONDER REDACTIE VAN: R. A. DIJKER, G. P. J. HOGEWEG, PROF. Dr. A. B. A. VAN KETEL, PROF. TH. LIMPERG JR.,
  A. NIERHOFF, M. PIMENTEL EN H. R. REDER.
  Rubriek Redacteuren: Examen-Vraagstukken: Drs. Abr. Mey en Drs. J. Paardekooper — Literatuur: Drs. S. Kleerekoper — Beslechte
  Geschillen: Prof. Mr Ch. Zevenbergen — Uit de Financieele Huishouding der Overheid: J. H. Textor — Uit het Buitenland: F. Haar­
  bosch, Ch. Hageman, Drs. A. Th. de Lange, Drs. W. P. den Turk — Efficiëntie: R. W. Starreveld — Belasting vraagstukken: J. O. van
  Gruisen — Nieuws inzake Wetgeving, Resoluties en Beslissingen op het gebied der Belastingen: Mr Dr. E. Tekenbroek — Reper­
  torium van Tijdschrift-Literatuur: Mej. Dr. R. Philips, Drs. G. L. Groeneveld, J. P. de Haan en J. C. Spangenberg — Buiten de vaste
  rubrieken werden in de vorige jaargang bijdragen geplaatst van Drs. Th. J. Addens, B. van den Berg, W. N. de Blaey, Mr Th.
  Branbergen, Mr P. J. Dam, E. van Dien, F. F. van Doorne, N. Elgersma, H. Engels, L. van Essen Lzn., E. Goudsmit, J. D. Ie Grand,
  A. M. Groot, J. J. M. H. Nijst, James Polak, T. C. L. Rimmelzwaan, I. Roet Jzn., J. Vaz Dias Jr., C. Verweij, J. A. J. de Vries.
   SECRETARIS DER REDACTIE - Mr TH. LIMPERG UITGEVER: J. M U U S S E S — PURMEREND
  HEERENGRACHT 455, AMSTERDAM-C., TEL. 37814 TELEFOON 77
  —
  GIRO No. 15062
  DE COPIE VAN INGEZONDEN BIJDRAGEN WORDT NIET TERUGGE­
  GEVEN. - NADRUK IS GEOORLOOFD, ZOO DE BRON WORDT GE­
  NOEMD. - BOEKEN TER RECENSIE EN ALLE ANDERE STUKKEN
  VOOR DE REDACTIE ZENDE MEN AAN DEN SECRETARIS. ----------
  
  VERSCHIJNT MAANDELIJKS. BEHALVE IN DE MAAND AUGUSTUS.
  ABONNEMENT PER JAAR F 10 - , FRANCO PER POST F 10.24. BUITEN­
  LAND F 10,60. — MEN ABONNEERT ZICH VOOR DEN GEHEELEN
  JAARGANG -------------------------------------------------------------------------------------
  
  INHOUD:
  
  DEUTSCHER FACHKONGRESS FÜR DAS
  PRÜFUNGS- UND TREUHANDWESEN IN WEIMAR
  
  Deutscher Fachkongress für das Priifungs- und Treuhand­
  wesen in Weimar ...............................................................
  door G. P. J. Hogeweg
  
  De bedrijfseconomische zijde van het verkeersvraagstuk
  
  51
  
  De accountant als g e t u ig e .....................................................
  54
  
  Nieuwe regeling van het toezicht op jaarrekening van
  naamlooze vennootschappen in F rankrijk.....................
  56
  
  Nieuws inzake wetgeving, resoluties en beslissingen op
  het gebied der b ela stin g en ................................................
  58
  
  Boekbespreking
  
  ........................................................................
  59
  
  Accountantscongres te R o m e .................................................
  60
  
  „The next five years” .............................................................
  Universiteit van A m sterd am ..................................................
  60
  60
  
  Repertorium van tijdschrift-literatuur op het gebied van
  accountancy en bedrijfshuishoudkunde.....................:
  Boeken-repertorium......................................................................
  Ontvangen b oek w erk en ...........................................................
  Nederlandsch Instituut van Accountants................................
  62
  63
  64
  64
  
  door Drs. A. M. Groot
  
  Nadere toelichting omtrent het verschooningsrecht
  door Mr. Th. W. Branbergen, met naschrift van L.
  van Essen Lzn.
   door J. C. A. van der Spil en M. M. Deen Jr. met na­
  schrift van de Redactie
  
  Red.: Mr Dr E. Tekenbroek
  Waardeering eener schuld volgens goed koopmansgebruik — devaluatie en voorraadwaardeering — stor­
  tingen door een N.V. in een pensioenfonds ten bate
  van het personeel en art. 7 D.T.B. — art. 4 Omzetbelastingwet
  
  „Stabilized Accounting”, door H. W. Sweeney, be­
  sproken door Drs G. L. Groenveld — „Grondslagen
  van kostprijsberekening en fabrieksboekhouden” door
  P. J. Potgieser, besproken door Drs G. L. Groeneveld
  — „Winstproblemen” door Dr G. J. M. de Gruyter,
  besproken door Prof. Dr A. B. A. van Ketel
  Mededeeling; met naschrift van de Redactie
  Tentame Inrichtingsleer Maart 1937
  
  In het December nummer van den vorigen jaargang gaven
  wij een overzicht van het verhandelde op dit Congres en be­
  loofden op den inhoud van de voordrachten nader te zullen in­
  gaan, waneer wij ze gedrukt voor ons hadden. Dit is thans het
  geval. In een keurig verzorgde uitgave zijn de gehouden lezingen
  gepubliceerd en aan de deelnemers aan het Congres toegezonden,
  onder den titel „Kongress-Archiv 1936 des deutschen Prüfungs­
  und Treuhandwesens”. De ondertitel geeft als omschrijving:
  Fachberichte und Reden des ersten deutschen Fachkongresses
  für das Prüfungs und Treuhandwesen.
   Inderdaad, dit onderscheid tusschen behandeling van vak­
  onderwerpen en toespraken zouden wij ook willen vooropstellen,
  nu wij een en ander weder de revue lieten passeer.en. De toe­
  spraken van Reichsminister Dr. Frank, van Reichskommissar
  Gauleiter Josef Wagner, van Staatssekretär Dr. Posse en zelfs
  die van Reichsgruppenwalter Dr. Otto Mönchmeier, den voor­
  zitter van het Congres en van het Institut der Wirtschaftsprü­
  fer nemen een afzonderlijke plaats in, naast de andere lezingen,
  waarvan wij in ons vorig overzicht een opsomming gaven. Zij
  geven nl. de richting aan, waarin de nationaal-socialistische
  staat de beroepen van Wirtschaftsprüfer en Wirtschaftstreu­
  händer wil zien groeien, in het belang van den staat en van
  het economische leven. Daarbij staat niet op de eerste plaats het
  vak, ook niet de onderneming, die gecontroleerd is, maar de
  staat en de volksgemeenschap. De Wirtschaftsprüfer noch de
  Wirtschaftstreuhänder is ambtenaar van den staat, maar in de
  redevoeringen van de genoemde prominente personen, loopt één
  gemeenschappelijke draad, die telkens opnieuw en in ander ver­
  band in het oog loopend en duidelijk naar voren wordt gebracht:
  geen particuliere belangen mogen gediend worden, als die niet
  volkomen samengaan met die van den staat en vair de volks­
  gemeenschap. Dit is een ook voor de Duitsche beroepsgenooten
  nieuwe richtsnoer; tot die conclusie moeten wij wel komen,
  omdat dit het „Leitmotiv” is in al de genoemde redevoeringen,
  die een eerste en allerbelangrijkste plaats innemen op dit eerste
  vakcongres in Duitschland, nadat het beroep opnieuw georga­
  
  50
  
  MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
  
  niseerd is. Enkele aanhalingen, die met vele andere te vermeer­ worden gevolgd. Hoe die regeling nu is, is in dit Maandblad
  reeds vroeger uiteengezet.
  deren zouden zijn, mogen dit duidelijk maken.
   In zijn „Geleitwort” bij deze uitgave zegt Dr.Oio Mönck- De akademische studie zal ook in Duitschland waarschijnlijk
  nog niet voor toelating tot het beroep voorgeschreven worden,
  meier o.a.
  „Reichsrechtsführer, Reichsminister Dr. Hans Frank, der or­ hoewel die langzamerhand meer en meer regel wordt. De weg
  ganisatorische Schöpfer und politische Führer des Deutschen langs de praktijk zal echter niet afgesloten worden, maar de
  Rechtsstandes, hatte die Schirmherrschaft über den Kongress eischen voor de examens zullen eerder zwaarder dan lichter ge­
  übernommen und stellte in einer richtungweisenden politischen maakt worden. De toelating tot het beroep, die nu nog gedecen­
  Ansprache über „Der Wirtschaftstreuhänder im nationalsozia­ traliseerd is, zal echter meer gecentraliseerd worden, om een­
  listischen Staat” eindeutig heraus, dass der deutsche Wirt­ heid van eischen te bevorderen.
   schaftstreuhänder nationalsozialistischer Pflichtenträger ist und Ook bespreekt Dr. Posse de vraag of de Wirtschaftsprüfer
  dass seine Aufgaben politischen Natur in ihrem Dienst am het zwijgrecht en zelfs zwijgplicht heeft, wanneer hij bij een
  Volksganzen sind. Der von massgeblichen Führern des Staates onderzoek strafbare handelingen ontdekt. Hij zegt daarvan:
  und der Bewegung anerkannte politische Standort des Wirt­ „Es fehlt hier eine gesetzliche Regelung, die Entscheidung
  schaftstreuhandwesens hat bislang in Grosstagungen vor der muss vielmehr in jedem Einzelfall vom Wirtschaftsprüfer nach
  Offentliehtkeit diese Würdigung nicht gefunden, so dass es sich dem Grundsatz der Güter- und Pfichtenabwagung getroffen
  hier um einen entscheidenden Entwickelungspunkt handelt.” werden. Es kann nicht zweifelhaft sein, dass dieser ReehtsDr. Mönckmeier wijst er ook verder op, dat volledige eensge­ zustand wenig befriedigt, da er den Wirtschaftsprüfer unter
  zindheid in dit opzicht bestond tusschen den leider van het be­ Umständen in erhebliche Gewissenkonflikte bringt. Bei einer
  roep en de andere sprekers. De dragers van het beroep moeten zukünftigen gesetzlichen Regelung dieses Problems muss es un­
  steeds handelen uit het grondmotief van een national-sozialis­ ter allen Umständen vermieden werden, das der Wirtschafts­
  prüfer zum Hilfsorgan der Staatsanwaltschaft wird, da dadurch
  tische hoeder van liet recht (Rechtswahrer).
   Uit de rede van Dr. Frank nemen wij nog de volgende zin­ seine Stellung als Vertrauensmann und „Hausarzt der Wirt­
  schaft” gefährdet wäre. Auf der anderen Seite hat aber der
  sneden over:
  „Nicht mehr Interessenvertreter zu sein, sondern Vollstrecker nationalsozialistische Staat das unbedingte Recht, in schwerwie­
  deutschen Rechts in einer deutschen Wirtschaft ist Ihr Aufgabe, genden, das Gesamtwohl berührenden Fällen eine Anzeige be­
  gangener Straftaten zu fordern.”
  meine Herren.”
  Wij zijn benieuwd hoe de in behandeling zijnde nieuwe rege­
  en verder:
  „Die Aufgabe des Wirtschaftstreuhänders ist auch nicht, die ling uit deze moeilijkheid zal komen. Uit deze uiteenzetting van
  wirtschaftliche Tätigkeit der Einzelbetriebe mit den Gesamt­ Dr. Posse blijkt intusschen wel, dat de zwijgplicht als een der
  zielen der Volkswirtschaft in Einklang zu bringen, sondern grondstellingen, noodig voor de ontwikkeling van het beroep,
  umgekehrt aus den Gesamtzielen der Volksgemeinschaft die niet ontkend wordt.
  Aufgaben der Einzelbetriebe abzuleiten und deren Durchfüh­ Opmerkelijk is uit de rede van Dr. Posse nog, dat hij van
  meening is, dat de vertegenwoordiging van de bedrijven in de
  rung sicher zu stellen.”
  examenen toelatingscommissies noodig blijft, omdat er een
  Bovendien:
  nauw
  verband
  de Gesamtwirtschaft en het beroep noo­
  „Als nationalsozialistische Rechtswahrer ist es für Sie selbst­ dig is. Daaromtusschen
  veroordeelt
  hij ook specialisatie in het beroep.
  verständlich dass Sie Ihren Beruf, das Prüfungs- und Treu­ De leus: „Iedere bedrijfstak
  handwesen, voll und ganz mit in den Dienst dieser grossen Auf­ wordt door hem verworpen. zijn eigen Wirtschaftsprüfer”,
  gabe des nationalsozialistischen Vierjahresplanes der Wirtschaft Ik meen hiermede een beknopt overzicht van de rede van Dr.
   stellen.”
  gegeven te hebben. De lezing is een grondige kennisma­
  De rede van Dr. Posse: „Die Neuordnung der Wirtschaft und Posse
  king
  voor
  die de internationale ontwikkeling van het be­
  des Wirtschaftsrechts”, waarin een schets gegeven wordt van roep willenallen,
  volgen
  zeker waard.
  de economische ontwikkeling van Duitschland kort vóór en na Dat is ook het geval
  rede van Dr. Mönckmeier: „Die
  den oorlog, en waarin de Duitsche handelspolitiek wordt toege­ Stellung des Prüfungs-metundde Treuhandwesens
  in der Wirt­
  licht, welke leidde tot het Vierjarenplan is in vele opzichten schaftsordnung. Ook in deze lezing komt de positie
  van den
  ook voor buitenlanders belangrijk, omdat daarin de uit de hi­ Wirtschaftsprüfer en Treuhänder in het nationaal-socialistische
  storie volgende onvermijdelijkheid van Duitsche maatregelen verband sterk naar voren. Verder wijst Dr. M. op het groote be­
  naar Duitsch standpunt wordt uiteengezet. Alle buitenlanders, lang voor het beroep van eenheid van beroepsopvatting en een­
  die zulke internationale problemen ook van een ander stand­ heid van terminologie, waardoor misverstanden uitgesloten wor­
  punt dan dat van het eigen land willen bekijken vinden hier
  Het feit, dat het beroep in Duitschland als een vrij beroep
  in kort bestek de Duitsche „verdediging” van vele maatregelen den.
  is
  erkend
  legt op de beoefenaren den plicht ook niets anders te
  van handelspolitiek, die o.a. ook voor ons land niet altijd aan­ zijn, dus geen
  nevenberoepen uit te oefenen. Dr. M. wijst er op,
  genaam waren.
  dat
  dit
  ook
  de
  meebrengt van terughoudendheid in
  Dr. Posse zegt dan, na zijn verdediging van de Duitsche het maken vanverplichting
  reclame
  of
  bij
  het pogen om den werkkring uit
  handelspolitiek o.a.:
  te breiden. Met de onafhankelijkheid en zwijgzaamheid staat en
  „Vom Standpunkt dieses Gemeinschaftsbewustseins aus wirk­ valt het beroep.
   sam mitzuarbeiten ist auch eine der Aufgaben gerade der Treu­ Van belang is, dat de „National Sozialistischer Rechtswahrer­
  händer und Wirtschaftsprüfer; denn auch Sie und gerade Sie bund” (N S R B) van welken bond de Wirtschaftsprüfer en
  müssen Ihr Amt im Dienst am Volke zum Schutze von Wirt­ Treuhänder een onderdeel vormen) besloten heeft de bijzondere
  schaftssicherheit und Arbeitskraft auffassen.”
  titel „Wirtschaftstreuhänder N S R B ” te verleenen aan alle
  Na deze uiteenzetting wijst Dr. Posse erop, dat de staat de beroepsgenooten, die zich aan een nieuw onderzoek onderwerpen
  beteekenis van het beroep ten volle erkent, en dat door de wet­ om het bewijs te leveren „ihrer fachlichen Eignung”. Anderen,
  telijke regeling heeft bewezen. Er worden nieuwe voorschriften geen lid van den bond mogen zich dan misschien ten onrechte
  voorbereid, waarin echter de bestaande regels in hoofdzaak Wirtschaftstreuhänder noemen, deze bijzondere titel is dan in
  
  MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
  
  51
  
  ieder geval beschermd. Dat lijkt veel op het systeem van de laat­ handeld, maar speciaal in commissies daartoe door het Institut
  ste staatscommissie in Holland, die den titel „Registeraccoun­ der Wirtschaftsprüfer in het leven geroepen. Reeds zpn zeven
  tant,, voorstelde.
  zulke commissies ingesteld nl. „Für allgemeine Fachfragen und
  Het verwondert ons als buitenstaanders eenigszins, dat de für Sonderfragen der Prüfung von Wirtschaftsbetrieben der
  Treuhand- en Wirtschaftspriifer-beroepen niet wat scherper offentichen Hand, Banken, Versicherungs-Unternehmungen, Ge­
  uiteengehouden worden. Wij zien daarin toch nog veel, dat niet nossenschaften, Eisenbahnbetrieben und für die Erörterung
  geheel tezamen behoort, maar blijkbaar zoekt men bij het orga- betriebswirtschaftlich wichtige Steuerfragen. Darüber hinaus
  niseeren der beroepen in Duitschland meer naar wat vereenigt, der Grosse Fachrat, dem neben Wirtschaftsprüfen auch Ver­
  dan naar wat verdeelt.
   treter der Wirtschaft, der Verwaltung und der Partei ange­
  Het vakexamen, dat nu ook reeds en wel sedert 1931, zij het hören.”
  al gereorganiseerd, wordt afgenomen, zal ook meer gecentra­ De bedoeling is om te komen tot algemeen erkende grond­
  liseerd worden. Er zullen daarvoor binnenkort nieuwe voor­ regels van een juiste uitvoering van de opdrachten, die de Wirt­
  schriften gegeven worden. Dit vakexamen is afzonderlijk van schaftstreuhänder en Wirtschaftsprüfer ontvangen.
  het N S R B examen, dat alleen de bedoeling heeft „eine Deze commissies hebben zich reeds met 120 vakvragen bezig­
  neue ständische Prüfung” in te voeren, nadat men al tot de gehouden, waarvan ongeveer een derde tot een rapport leidde,
  uitoefening van het beroep op grond van technische kennis, ge­ een vijfde tot opstellen of aanteekeningen in de vakbladen, ter­
  bleken bij het vakexamen, is toegelaten.
  wijl de rest nog in behandeling is.
  Ook Dr. M. waarschuwt tegen de Spezialisierungstendenz. In ons eerste bericht over het Congres in Weimar gaven wij
  Wel heeft het economische leven behoefte aan specialisten, zegt reeds een opsomming van de onderwerpen, die in deze serie
  hij, maar de opbouw voor het beroep moet eerst algemeen zijn. lezingen werden behandeld, bijna alle door Wirtschaftsprüfer.
  Splitsing in het beroep zou voor het economisch leven van het Er zijn verschillende onderwerpen, die ook in het buitenland
  rijk ongewenscht zijn.
  belangstelling wekken, andere die speciaal over de toepassing
  Ten slotte wijs Dr. M. er op, dat de Wirtschaftstreuhänder van Duitsehe voorschriften omtrent waardebepaling e.d. han­
  de raadgevers en vrienden van de bedrijven moeten zijn en delen. Wij kunnen hier niet op al deze voordrachten ingaan.
   „Mittler zwischen Staat und Wirtschaft”. Hij meent, dat zij zonder te uitvoerig te worden. Wanneer de opsomming der titels
  moeten zpn „Bannerträger des Sozialismus in der Wirtschaft”. belangstelling gewekt heeft, zal de lezer wel in de gelegenheid
  Wirtschaftstreuhänder en Wirtschaftsprüfer moeten daarin zijn, zich inzage te verschaffen van het Kongress-Archiv.
  hand aan hand gaan.
  Wij eindigen met onze Duitsehe beroepsgenooten veel succes te
  Prof. Dr. Selck doet de stem van de gecontroleerden hooren in wenschen bij de verdere organisatie van het beroep. Er wordt
  zijn lezing „Forderungen der Unternehmung an die Wirt­ daar hard gewerkt met liefde voor het beroep. Zulk werken
  schaftsprüfung.” Hij onderscheidt daarin de Pflichtprüfung zal niet nalaten vruchten af te werpen, zoowel voor de beoefe­
  van de vrijwillige Prüfung en geeft voor beiden uiteenloopende naren van het beroep, als voor de gemeenschap.
  wenschen. Het komt ons voor, dat de Wirtschaftsprüfer op den
  G. H.
   duur zullen aantoonen, dat zij zonder moeite aan meer dan aan
  deze eischen kunnen voldoen. Het mag interessant wezen om de
  wenschen en verwachtingen van degenen, die de controle onder­
  DE BEDRIJFSECONOMISCHE ZIJDE VAN HET
  gaan te leeren kennen, wanneer deze over de toe te pasen con­
  VERKEERSVRAAGSTUK
  trole methoden willen meespreken, zou het beroep toch eigen­
  lijk front moeten maken. Bij welke andere deskundige beroepen
  zegt degene, die de hulp van den deskundige vraagt, hem op In de laatste jaren heeft het verkeersvraagstuk in toenemen­
  welke wijze hij werkzaam moet zijn? Maar over het werk van de mate de belangstelling van verschillende economische des­
  den accountant meenen velen, die het vak niet bestudeerd heb­ kundigen getrokken. Weliswaar treffen wij ook in de oudere
  ben, ook een woordje te kunnen meespreken. Nu zegt prof. Selck economische handboeken beschouwingen aan over de beteekenis
  sprekende namens de Wirtschaft ongetwijfeld veel, waarvan de van het verkeerswezen voor de ontwikkeling van het economisch
  beroepsgenooten gaarne nota zullen nemen, alleen het onder­ leven, alsmede over de tariefpolitiek en de tariefdifferentiatie
  werp van de uitvoering der opdrachten zullen o.i. de beroeps- van de spoorwegen, maar de eenstemmigheid van meeningen,
  genooten uitsluitend met elkaar moeten behandelen.
   die met betrekking tot die vraagstukken bereikt werd, vermin­
  Dr. Buchholz bespreekt in „Das Prüfungs- und Prüferrecht ” derde de actualiteit daarvan en declasseerde deze vraagstukken
  de bestaande voorschriften, licht die nader toe en wijst op de tot de eerste oefenlessen in de economie. In de practijk van het
  z.i. nog onvoldoende geregelde onderdeelen. 11ij is „Geschäfts­ leven voltrok zich een enorme omwenteling in de organisatie
  führer des Instituts der Wirtschaftsprüfer” en dus alleszins van het verkeerswezen. De uitgebalanceerde concurrentie tuskundig op dit terrein. Het referaat leent zich moeilijk voor een schen spoorweg en waterweg kwam in een geheel nieuw stadium,
  korte analyse, zoodat wij geïnteresseerden naar de lezing zelf toen een nieuwe concurrent opkwam in den vorm van de vracht­
  moeten verwijzen.
  auto, de autobus en de personenauto. Ook de onderlinge con­
  Hierop volgen een drietal lezingen, die voor ons uit beroeps­ currentieverhouding tusschen spoorweg en waterweg werd daar­
  oogpunt minder belangrijk zijn en die ik daarom zonder verdere door in sterke mate beinvloed. Beperkte zich die concurrentie
  bespreking voorbij ga.
  voordien tot z.g. „natte relaties” — dat is de verbinding tus­
  Een groote serie (18) korte voordrachten, geen van alle meer schen twee plaatsen, die onderling door een waterweg verbonden
  dan een kwartier in beslag nemende, vulden den Zaterdagmid­ zijn — met de opkomst van de vrachtauto, werd de mogelijkheid
  geopend, plaatsen, die niet aan den waterweg gelegen waren te
  dag en den Zondagochtend.
   De bedoeling dezer voordrachten is de problemen, die zich bij bereiken door gedeeltelijk vervoer te water en aansluitend ver­
  de beroepsuitoefening voordoen naar voren te brengen, daarbij voer langs den weg. Door de uitbreiding van het kanalenstelsel
  te geven de persoonlijke opvatting van den spreker, omtrent de hier te lande werd de mogelijkheid geopend verschillende
  uitwerking, de oplossing van het probleem, met de bedoeling plaatsen, die diep in het land gelegen waren met kleine zee­
  dat deze punten dan verder in de litteratuur zullen worden be­ schepen te bereiken, terwijl tenslotte de zeer snelle ontwikkeling.
  