text: PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University
  Nijmegen
  
  The following full text is a publisher's version.
  For additional information about this publication click this link.
  https://repository.ubn.ru.nl/handle/2066/232864
  
  Please be advised that this information was generated on 2024-06-29 and may be subject to
  change.
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  Jurisprudentieoverzicht
  Mr. E.M.A. van Amersfoort*
  
  Oktober 2014
  Verzorgingsvruchtgebruik ex artikel 4:30 BW
  Rb. Noord-Holland 10 oktober 2014, ECLI:NL:
  RBNHO:2014:13450 (gepubliceerd 4 oktober 2017)
  
  Erflater A heeft zijn minderjarige kind C tot enig erfgenaam benoemd. Aan echtgenote B is het vruchtgebruik
  van de woning gelegateerd, dat eindigt na zeven jaar en
  bij het hertrouwen van B. B heeft een beperkte vervreemdingsbevoegdheid en geen verteringsbevoegdheid.
  Verder is B verplicht om de woning, werkkamer en
  tuinen ongewijzigd te laten en moet zij haar familieleden
  de toegang tot de woning ontzeggen. B heeft het legaat
  met het recht op vruchtgebruik van de woning verworpen en doet onder meer een beroep op de verzorgingsvruchtgebruiken van artikel 4:29 en 4:30 van het Burgerlijk Wetboek (BW).
  De kantonrechter wijst het verzorgingsvruchtgebruik
  van de woning en inboedel (art. 4:29 BW) toe. Bij uiterste wilsbeschikking kan niet van afdeling 4.3.2 BW worden afgeweken (art. 4:41 BW). Omdat het recht van
  vruchtgebruik ex artikel 4:29 BW in beginsel onbeperkt
  is, mag B de woning en inboedel gebruiken zoals zij wil.
   De verplichting om de woning, werkkamer en tuinen
  ongewijzigd te laten en de familieleden van B de toegang
  tot de woning te ontzeggen is niet verenigbaar met de
  rechten en bevoegdheden die aan B op grond van dwingende wetsbepalingen toekomen, zodat deze bepalingen
  ook voor niet geschreven worden gehouden (art. 4:45 lid
  1 BW). Het verzorgingsvruchtgebruik van de andere
  goederen (art. 4:30 BW) wijst de kantonrechter af,
  omdat geen sprake is van behoeftigheid (HR 8 juni
  *
  
  Rubriek verzorgd door Netwerk Notarissen onder verantwoordelijkheid
  van de hoofdredactie.
  doi: 10.5553/TE/187416812017018006005
  
  2007, ECLI:NL:HR:2007:BA2507). Hierbij is van
  belang dat artikel 4:30 BW een vangnetbepaling is – B
  heeft geen aanspraak op voortzetting van haar oude leefpatroon – en dat B gelet op haar leeftijd nog inkomsten
  kan verwerven.
  November 2016
  
  129
  
  Verzorgingsvruchtgebruik ex artikel 4:30 BW;
  benoeming testamentair bewindvoerder;
  vervallenverklaring testamentaire lasten
  Rb. Noord-Holland 29 november 2016, ECLI:NL:
  RBNHO:2016:11504 (gepubliceerd 2 oktober 2017)
  
  Deze uitspraak betreft een vervolgprocedure op de hierboven besproken uitspraak van de Rechtbank NoordHolland van 10 oktober 2014 (ECLI:NL:RBNHO:
  2014:13450). B is ziek geworden. Zij heeft hierdoor een
  ernstig beperkte levensverwachting en is niet meer in
  staat inkomsten te verwerven. B verzoekt onder meer
  opnieuw het vruchtgebruik van de hele nalatenschap
  (art. 4:30 BW) vanwege de gewijzigde omstandigheden.
   Het verzoek om het vruchtgebruik van de hele nalatenschap ex artikel 4:30 BW wordt toegewezen, omdat als
  gevolg van de gewijzigde omstandigheden sprake is van
  behoeftigheid. Verder verzoekt B om de wijziging van
  het bewind. Het erfdeel van C is onder testamentair
  bewind gesteld tot zijn 23ste. B heeft de benoeming tot
  bewindvoerder niet verworpen, maar wil zich niet neerleggen bij de hieraan verbonden verplichtingen (toestemming van haar schoonzussen X c.s. bij uitgaven
  boven € 250). X c.s. hebben hun benoeming als plaatsvervangend bewindvoerders geweigerd. De (toestemmings)bepalingen van het testament worden ‘geschrapt’,
  omdat deze beperkingen in strijd zijn met de goede
  zeden. Volgens de kantonrechter is het onzinnig dat X
  c.s. de belangen van C moeten controleren en dit kenne-
  
  TE december 2017 | nr. 6
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  lijk enkel is ingegeven door de wens van A om het leven
  van B zo onaangenaam mogelijk te maken.
  Mei 2017
  Uitleg testament
  Hof Amsterdam 30 mei 2017, ECLI:NL:GHAMS:
  2017:2015
  
  130
  
  A overlijdt en laat zijn echtgenote B en drie kinderen X,
  Y en Z als erfgenamen achter. Het testament van A
  bevat een ouderlijke boedelverdeling. Daarbij heeft A
  bepaald dat de erfgenamen na zijn overlijden binnen
  drie maanden de boedelverdeling moeten bekrachtigen
  en binnen één jaar een notariële akte moeten opstellen
  waarin de erfdelen worden vastgesteld met een eventuele zekerheidsstelling van B voor de betaling van de
  overbedelingsvorderingen. X vordert zes jaar na het
  overlijden van A dat B zekerheid stelt voor het bedrag
  dat X uit hoofde van overbedeling toekomt.
   Het Gerechtshof Den Haag (ECLI:NL:GHDHA:
  2014:1868) heeft de vordering van X afgewezen, omdat
  de zekerheidsstelling op grond van het testament binnen
  één jaar moest worden verzocht. De door A gestelde
  voorwaarde kon niet meer worden vervuld en moest volgens het hof ex artikel 4:45 lid 1 BW voor niet geschreven worden gehouden. De Hoge Raad (ECLI:NL:HR:
  2016:46) heeft dit arrest vernietigd, omdat het hof heeft
  miskend dat de vraag of sprake is van een onmogelijk te
  vervullen voorwaarde of last als bedoeld in artikel 4:45
  lid 1 BW moet worden beoordeeld naar het tijdstip van
  het overlijden van A. Op dat tijdstip was het niet onmogelijk de in het testament vermelde akte binnen een jaar
  te doen verlijden. De Hoge Raad overweegt vervolgens
  dat met behulp van uitleg moet worden beoordeeld of er
  – en zo ja welke – gevolgen aan het overschrijden van de
  in het testament genoemde termijn zijn verbonden.
  Thans oordeelt het Gerechtshof Amsterdam (na verwijzing) dat X alsnog zekerheidsstelling kan verlangen. Dat
  A zijn echtgenote B verzorgd achter wenste te laten, is
  geen aanknopingspunt dat A het verlies van het recht op
  zekerheidsstelling wilde verbinden aan het laten verlopen van de termijn (art. 4:46 BW). De aard en omvang
  van de te stellen zekerheid moeten worden ingericht
  naar redelijkheid en billijkheid voor beide partijen. Dit
  betekent dat de zekerheidsstelling ook na verloop van de
  termijn nog tot de mogelijkheden behoort, zij het met
  inachtneming van de op dat moment geldende omstandigheden.
   Het hof oordeelt vervolgens dat A op grond van het testament niet in de legitieme moet worden gesteld, omdat
  zij de beschikkingen niet binnen drie maanden heeft
  bekrachtigd (cautio Socini). Van een weigering tot
  bekrachtiging is geen sprake. Ook is de vordering tot
  zekerheidsstelling niet verjaard op grond van artikel
  3:307 BW. Een testament is een eenzijdige rechtshandeling. Als een testament verplichtingen oplegt aan erfgenamen, waarin zij berusten, ontstaan daardoor geen verbintenissen uit overeenkomst. De verjaringstermijn
  TE december 2017 | nr. 6
  
  bedraagt twintig jaar (art. 3:306 BW). Het beroep op
  rechtsverwerking wordt eveneens afgewezen.
  Tot slot oordeelt het hof dat de zekerheidsstelling in de
  onderlinge verhouding tussen X en Y c.s. gelijkwaardig
  moet zijn. Er is op dit moment (nog) geen aanleiding om
  aan te nemen dat X door een hypotheekrecht een
  bevoorrechte positie verkrijgt vergeleken met Y c.s. (die
  geen zekerheid verlangen). Als Y c.s. later zekerheid
  wensen en zij bereiken met X geen overeenstemming
  over een gelijkwaardige zekerheidsstelling, dan kunnen
  zij een rechterlijk oordeel vragen. Dit geldt ook voor het
  geval de partijen het niet eens worden over een alternatieve zekerheidsstelling na een eventuele verkoop van de
  woning. De zekerheidsstelling kan niet alleen worden
  opgenomen ter bescherming van X en Y c.s. jegens derden, maar ook ten laste van B. Gelet op de eisen van
  redelijkheid en billijkheid zijn de kosten van vestiging
  van het hypotheekrecht alleen voor rekening van X.
  Juni 2017
  Vordering derde om toegang te verkrijgen tot de
  gegevens van de erfgenamen
  Hof Den Haag (kort geding) 13 juni 2017,
  ECLI:NL:GHDHA:2017:2567
  
  X vordert in kort geding onder meer afgifte van de
  NAW-gegevens van alle versterferfgenamen van de vereffenaar (V) en opschorting van de verdeling van de
  nalatenschap, omdat hij meent aanspraken te hebben
  jegens de nalatenschap.
   De vorderingen van X worden afgewezen. Het hof oordeelt dat X de rol van V als gerechtelijk benoemde vereffenaar miskent. V vertegenwoordigt de erfgenamen in
  en buiten rechte en deze vertegenwoordigingsbevoegdheid is privatief (art. 4:211 BW). Als X wil opkomen
  tegen het oordeel van V dat aan X geen vorderingsrechten jegens de nalatenschap toekomen, dan moet hij een
  procedure tegen V starten. Op grond van artikel 4:211
  lid 2 BW kunnen erfgenamen weliswaar met machtiging
  van de kantonrechter buiten V om beschikken over de
  goederen van de nalatenschap, maar daarvan is in dit
  geval geen sprake. X wil alleen toegang tot de erfgenamen om na te gaan of zij zijn gepretendeerde vordering
  willen erkennen. De wettelijke systematiek is niet
  bedoeld om de vereffenaar te kunnen omzeilen.
  Verder leidt het beginsel dat een persoon bij leven is
  gerechtigd om te beslissen wat er met zijn eigendom
  gebeurt na zijn overlijden, er volgens het hof niet toe dat
  op grond van artikel 3:12 BW de wettelijke systematiek
  van erfopvolging opzij kan worden gezet of een rechtstreekse toegang tot de versterferfgenamen kan worden
  gecreëerd op grond van de redelijkheid en billijkheid.
  doi: 10.5553/TE/187416812017018006005
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  Augustus 2017
  Verzorgingsvruchtgebruiken van artikel 4:29 en
  4:30 BW
  Hof Den Haag 2 augustus 2017, ECLI:NL:GHDHA:
  2017:2787
  
  Erflater A was met B gehuwd onder huwelijkse voorwaarden, inhoudende uitsluiting van elke gemeenschap
  van goederen. Tot de nalatenschap behoort de onverdeelde helft van de woning. B is eigenaar van de andere
  onverdeelde helft. B is onterfd en doet thans een beroep
  op de verzorgingsvruchtgebruiken van artikel 4:29 en
  4:30 BW.
   Het hof wijst het verzoek op het verzorgingsvruchtgebruik van de woning ex artikel 4:29 BW toe. B is 77 jaar
  en kan haar inkomen hierdoor niet vermeerderen door
  arbeid. Verder woont B alleen. Er zijn dus geen huisgenoten die kunnen bijdragen in de woonlasten. B betaalt
  momenteel de volledige hypotheeklasten, waarvan de
  helft eigenlijk door de erfgenamen moet worden betaald,
  omdat A medeschuldenaar van de hypotheek was. Verder is B financieel volledig afhankelijk van haar pensioen, dat netto € 1288,77 per maand bedraagt. B heeft
  onvoldoende middelen om vervangende woonruimte te
  vinden, zij heeft geen ander vermogen dan haar aandeel
  in de woning en woont daar al 33 jaar. Bij de beoordeling van de verzorgingsbehoefte van B neemt het hof
  mee dat de woning voor de helft aan B in mede-eigendom toebehoort. Het gaat dus om het vruchtgebruik op
  de onverdeelde helft van de woning. Deze omstandigheden samen rechtvaardigen het recht op voortgezette
  bewoning van de woning en daarmee het recht van
  vruchtgebruik van de tot de nalatenschap van A behorende onverdeelde helft van de woning.
  Het verzoek op het vruchtgebruik van de inboedel ex
  artikel 4:30 BW wordt afgewezen. B is in haar verzoek
  uitgegaan van de zogenaamde hofnorm en niet van haar
  feitelijke behoefte. Nu artikel 4:30 BW een vangnetbepaling is, had B – gelet op de gemotiveerde stellingen
  van de executeurs –aannemelijk moeten maken in hoeverre het verzorgingsvruchtgebruik een passende voorziening is om in de kosten van haar huidige leefpatroon,
  dat beperkter is dan haar oude leefpatroon met A, te
  voorzien. Daarbij neemt het hof in aanmerking dat haar
  woonlasten gering zullen zijn in verband met het toegewezen verzorgingsvruchtgebruik van artikel 4:29 BW.
   Partiële verdeling nalatenschap tijdens
  vereffening
  Rb. Gelderland 2 augustus 2017, ECLI:NL:RBGEL:
  2017:4488
  
  A overlijdt en laat haar echtgenoot B en kinderen X en
  Y als erfgenamen achter. De nalatenschap wordt vereffend. Verder is een bodemprocedure gestart over de wijze waarop een (deels) tot de nalatenschap behorende
  woning moet worden verkocht. Thans vordert X, bij
  wijze van voorlopige voorziening, partiële verdeling van
  de nalatenschap.
  doi: 10.5553/TE/187416812017018006005
  
  X heeft volgens de rechtbank onvoldoende onderbouwd
  dat zij een (spoedeisend) belang heeft bij de partiële verdeling van de nalatenschap. De enkele omstandigheid
  dat de door de notaris opgestelde ‘staat van inventarisatie, berekening en verdeling’ gereed is en B en Y hiertegen geen inhoudelijke bezwaren hebben, is onvoldoende
  om aan te nemen dat van X niet kan worden gevergd om
  de uitkomst van de bodemprocedure af te wachten. De
  rechtbank oordeelt dat spoedeisend belang wel aannemelijk is voor de verdeling van de roerende zaken die
  aan B moeten worden toegedeeld. B is in de verpleeginrichting verstoken van persoonlijke bezittingen, wat
  kennelijk tot een schrijnende situatie leidt. Dit spoedeisende belang is de aanleiding om af te wijken van het
  wettelijke uitgangspunt dat de vereffening moet zijn
  voltooid voordat kan worden overgegaan tot (partiële)
  verdeling van de nalatenschap. Hierbij heeft de rechtbank mede in aanmerking genomen dat er geen vrees is
  voor de benadeling van schuldeisers (HR 19 mei 2017,
  ECLI:NL:HR:2017:939).
  Uitleg zuivere aanvaarding ex artikel 4:192 lid 1
  BW
  Hof Den Haag 29 augustus 2017, ECLI:NL:GHDHA:
  2017:2574
  
  In deze uitspraak staat onder meer centraal of X de nalatenschap van A al vóór de beneficiaire aanvaarding zuiver heeft aanvaard op grond van artikel 4:192 lid 1 BW.
   Het gaat over het betalen van de rekening van de overledene van de kosten voor de bloemen van de crematie,
  het diner op de dag van de crematie (deze kosten zijn
  later aan de boedel terugbetaald), de huur van een City
  Box, de akte van beneficiaire aanvaarding, bloemen voor
  de notaris, bedankkaartjes en het gebruik van de telefoon. Het hof oordeelt in navolging van de rechtbank
  dat de kosten voor de bloemen van de crematie, het
  diner na afloop en de bedankbriefjes onder de kosten
  van de uitvaart vallen. Hieruit kan geen daad van aanvaarding worden afgeleid. Een diner van deze omvang
  en met deze kosten na afloop van de crematie als afsluiting en dank voor de personen die hebben meegeholpen
  aan een passende uitvaart, valt – ook bij een nalatenschap met geringe omvang – onder de kosten van de uitvaart. Hierbij neemt het hof in aanmerking dat de kosten van het diner zijn terugbetaald na de bespreking met
  de notaris, waarin X ongetwijfeld op de hoogte is gesteld
  van artikel 4:192 lid 1 BW. Hieruit leidt het hof af dat X
  niet op de hoogte is geweest van het fenomeen zuivere
  aanvaarding en de mogelijkheid dat de betaling van dit
  diner als zuivere aanvaarding wordt aangemerkt. X had
  niet de bedoeling om gelden aan de nalatenschap te onttrekken ten nadele van de schuldeisers, zodat niet kan
  worden gezegd dat X met het betalen van het etentje
  zich als ondubbelzinnig en als zuiver aanvaard hebbende
  erfgenaam heeft gedragen.
   TE december 2017 | nr. 6
  
  131
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  September 2017
  Waardering onroerende zaak die tijdens leven aan
  erfgenaam is verhuurd
  Rb. Midden-Nederland 6 september 2017, ECLI:NL:
  RBMNE:2017:4380
  
  132
  
  Kind X is onterfd en doet een beroep op haar legitieme
  portie. Kind Y treedt op als enig erfgenaam en executeur. Tot de nalatenschap van A behoort een woning,
  die A een jaar voor haar overlijden deels aan Y (en haar
  partner) is gaan verhuren. In geschil is de omvang van
  de legitieme portie, waarbij onder meer de vraag speelt
  of bij de waardering van de woning rekening moet worden gehouden met de huurovereenkomst tussen A en Y.
   De rechtbank overweegt dat bij de waardering van de
  woning ten behoeve van de legitieme portie als uitgangspunt de onderhandse verkoopwaarde in het economisch
  verkeer ten tijde van het overlijden van A geldt. De
  WOZ-waarde (het uitgangspunt in de Successiewet
  1956 voor de bepaling van de waarde in het economisch
  verkeer) is niet zonder meer bruikbaar voor de waardering in een civiel geschil, omdat de WOZ-waarde niet
  altijd een accurate weergave is van de waarde in het economisch verkeer. De rechtbank oordeelt vervolgens dat
  in dit geval rekening moet worden gehouden met de
  verhuurde staat van de woning. Niet is betwist dat Y (en
  haar partner) ruim een jaar voor haar overlijden bij A
  zijn ingetrokken en een deel van de woning hebben
  gehuurd. Vanaf dat moment kon A ook bij leven niet
  meer over de woning vrij van huur beschikken, zodat
  geen reden bestaat om bij de waardering van haar nalatenschap een ander uitgangspunt te hanteren (art. 4:6
  BW). Daarmee staat vast dat tot de nalatenschap een
  woning in (deels) verhuurde staat behoort. De rechtbank neemt hierbij in aanmerking dat niet is gebleken
  dat de huurovereenkomst alleen is gesloten om X als
  toekomstig legitimaris te benadelen. Het enkele feit dat
  zowel A als Y bij het sluiten van de huurovereenkomst
  al een toekomstig conflict met X voorzag, maakt dit niet
  anders. Y is (met haar partner) bij A ingetrokken om de
  zorg voor A op zich te nemen, die steeds hulpbehoevender werd na het overlijden van haar echtgenoot. X heeft
  onvoldoende gesteld om aan te nemen dat de huursom
  – gelet op de door Y verleende zorg – niet als reële vergoeding kan worden aangemerkt.
   Machtiging aan legitimaris tot opvragen
  afschriften bij bank
  Rb. Overijssel 6 september 2017, ECLI:NL:RBOVE:
  2017:3609
  
  Kind X verlangt als erfgenaam in de nalatenschap van A
  en legitimaris in de nalatenschap van B inzage in bepaalde bankafschriften. Y (erfgenaam en executeur) heeft
  toegang tot deze bescheiden, maar weigert mee te werken. X heeft op grond van artikel 843a van het Wetboek
  van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv) als erfgenaam en
  legitimaris een rechtmatig belang bij deze bescheiden en
  hoeft volgens de rechtbank geen genoegen te nemen met
  de selectie van bescheiden die Y beschikbaar stelt. Nu Y
  TE december 2017 | nr. 6
  
  geen concrete feiten heeft gesteld op grond waarvan zijn
  privacybelang zwaarder moet wegen dan het recht van X
  op inzage c.q. afschrift van de gevorderde bankafschriften om haar legitieme portie te kunnen berekenen, is
  geen sprake van een gewichtige reden als bedoeld in
  artikel 843a lid 4 Rv. De rechtbank verleent legitimaris
  X een machtiging om afschriften bij de bank op te vragen die nodig zijn voor de berekening van haar legitieme
  portie (art. 843a lid 2 Rv jo. art. 3:299 BW), omdat enkel
  via rechtstreeks contact tussen X en de bank kan worden
  gewaarborgd dat X daadwerkelijk alle gewenste gegevens ontvangt. De kosten daarvan komen voor rekening
  van X.
   Kwijtschelding overbedelingsvordering onder
  uitsluitingsclausule
  HR 8 september 2017, ECLI:NL:HR:2017:2274
  
  A en B zijn gehuwd in de wettelijke gemeenschap van
  goederen, waartoe een woning behoort. A overlijdt en
  heeft geen testament gemaakt. B en kind X zijn erfgenaam, ieder voor de helft. Bij notariële akte van verdeling komen B en X overeen dat de woning wordt toegedeeld aan X. In dezelfde akte wordt de schuld uit overbedeling direct omgezet in een geldlening, die B vervolgens kwijtscheldt. Aan de kwijtschelding is een uitsluitingsclausule gekoppeld. X gaat scheiden en is met zijn
  echtgenote Y in geschil of de hiervoor vermelde woning
  tot de ontbonden huwelijksgemeenschap behoort.
  Thans heeft X cassatie ingesteld tegen de beschikking
  van het hof. Volgens de Hoge Raad geeft het oordeel
  van het hof dat artikel 3:186 lid 2 BW met zich brengt
  dat X de woning ook na de verdeling onder de titel van
  erfrecht houdt en daarom niet onder uitsluitingsclausule
  heeft verkregen, blijk van een onjuiste rechtsopvatting.
  Artikel 3:186 lid 1 BW bepaalt dat voor de overgang van
  dat wat aan een deelgenoot is toegedeeld, een levering is
  vereist op dezelfde wijze als voor de overdracht van het
  desbetreffende goed is voorgeschreven. In deze levering
  kan ook een andere rechtshandeling besloten liggen,
  zoals in dit geval de schenking van B aan X. Artikel
  3:186 lid 2 BW staat niet in de weg aan het verbinden
  van een uitsluitingsclausule aan deze schenking. Dit is
  niet anders nu het gaat om de verdeling van een nalatenschap waaraan A geen uitsluitingsclausule heeft verbonden. Ook de overweging van het hof dat X de woning
  slechts onder uitsluitingsclausule had kunnen verkrijgen
  als B en X eerst de ontbonden huwelijksgemeenschap
  van A en B hadden verdeeld en daarbij de woning zouden hebben toegedeeld aan B, geeft blijk van een onjuiste rechtsopvatting.
   De Hoge Raad vernietigt de beschikking en verwijst het
  geding naar het Gerechtshof ’s-Hertogenbosch. Met het
  oog op de procedure na verwijzing overweegt de Hoge
  Raad dat als – zoals X betoogt onder verwijzing naar HR
  1 mei 2015, ECLI:NL:HR:2015:1199 – de akte van verdeling moet worden uitgelegd als een samenstel van
  rechtshandelingen dat ertoe strekte de tegenprestatie
  voor de verkrijging van het aandeel van B in de woning
  ten laste van het door X onder uitsluitingsclausule verkregen vermogen te laten komen, (analoge toepassing
  doi: 10.5553/TE/187416812017018006005
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  van) artikel 1:124 lid 2 BW (oud) ertoe leidt dat de
  woning buiten de huwelijksgemeenschap van X en Y is
  gebleven. Dan kan Y aanspraak maken op een vergoeding aan de huwelijksgemeenschap over het aandeel in
  de woning dat X zonder uitsluitingsclausule uit de nalatenschap van A heeft gekregen.
  Overgangsrecht inzake opeisbaarheid legitieme
  portie
  Hof Den Haag 12 september 2017, ECLI:NL:GHDHA:
  2017:2684
  
  In 1995 heeft A in zijn testament kind X en ongehuwde
  partner B benoemd tot zijn erfgenamen. Verder heeft hij
  aan B en de kinderen Y c.s. direct opeisbare legaten toegekend. Y c.s. hebben een aanvullend beroep op hun
  legitieme portie gedaan. In geschil is onder meer of deze
  legitieme porties opeisbaar zijn ex artikel 129 lid 2 van
  de Overgangswet nieuw Burgerlijk Wetboek (OnBW).
   Op grond van artikel 129 lid 1 OnBW zijn de legitieme
  porties van Y c.s. in beginsel, voor zover deze ten laste
  van B komen, opeisbaar na haar overlijden. De ratio van
  deze bepaling is een op artikel 4:82 BW geënte bescherming tegen aanspraken van legitimarissen. Het hof oordeelt dat – gelet op deze ratio – niet te licht kan worden
  aangenomen dat uit een onder oud recht gemaakt testament valt af te leiden dat de erflater de bescherming van
  zijn partner niet heeft gewild (art. 129 lid 2 OnBW). Dit
  geldt te meer als in het testament niets over de opeisbaarheid is vermeld. Dat de legaten kort na het overlijden van A opeisbaar zijn, is op zichzelf onvoldoende om
  aan te nemen dat A ook heeft willen bepalen dat de legitieme porties direct opeisbaar zijn. Uit de parlementaire
  geschiedenis volgt dat zo’n bedoeling (alleen) kan worden aangenomen als in het testament een bepaling is
  opgenomen over een eerdere opeisbaarheid, bijvoorbeeld bij (her)trouwen of faillissement van de langstlevende. Alleen dan valt de bescherming van artikel 129
  lid 1 OnBW weg (Kamerstukken II 1999/2000, 26822,
  6). Ook uit de verhoudingen die de uiterste wil van erflater kennelijk wenst te regelen en de omstandigheden
  waaronder de uiterste wil is gemaakt, valt niet af te leiden dat A de bedoeling heeft gehad dat ook de legitieme
  porties direct opeisbaar zijn.
  Interen onderbedelingsvordering kind bij
  ouderlijke boedelverdeling
  Hof ’s-Hertogenbosch 19 september 2017, ECLI:NL:
  GHSHE:2017:4034
  
  Erflaatster A was gehuwd met B en heeft één kind C. In
  het testament is een ouderlijke boedelverdeling opgenomen. Bovendien is aan B het recht van vruchtgebruik
  van de onderbedelingsvordering van C toegekend. B
  hertrouwt zonder aan zijn verplichting tot zekerheidsstelling te voldoen. Hierdoor is het vruchtgebruik geëindigd en is de vordering van C opeisbaar geworden.
   Thans vordert C voldoening van zijn vordering en zijn
  B en C in geschil over de omvang van deze vordering.
  Het hof oordeelt onder meer dat artikel 3:207 BW niet
  inhoudt dat de vordering van C verdwijnt als B de nalatenschap heeft verteerd. De aard van het vorderingsdoi: 10.5553/TE/187416812017018006005
  
  recht van C brengt met zich dat dit vermogensbestanddeel niet door B mag worden verbruikt. Ook is uit de
  inhoud van het testament niet af te leiden dat aan B een
  dergelijk verbruiksrecht is toegekend.
  Maatregel ex artikel 4:191 lid 2 BW
  Rb. Midden-Nederland 21 september 2017, ECLI:NL:
  RBMNE:2017:4852
  
  X heeft de nalatenschap van A beneficiair aanvaard. De
  nalatenschap bestaat uit een banksaldo van ongeveer €
  30.000 en er lijken geen schulden te zijn. Y is momenteel bezig met het onderzoek naar potentiële erfgenamen
  in Nederland en Indonesië. Omdat de nalatenschap
  thans onbeheerd is, verzoekt X de kantonrechter om een
  maatregel ex artikel 4:191 lid 2 BW voor te schrijven,
  waarbij het beheer over de nalatenschap tijdelijk aan Y
  wordt opgedragen.
  De kantonrechter wijst het verzoek toe. Het alternatief
  is dat de rechtbank een vereffenaar benoemt. Dit alternatief brengt vermoedelijk meer kosten met zich, terwijl
  de nalatenschap geen openstaande schulden lijkt te hebben. De maatregel is proportioneel in verhouding tot de
  (vermoedelijke) omvang van de nalatenschap en biedt
  een praktische oplossing om het erfgenamenonderzoek
  verder uit te voeren en in het beheer van de nalatenschap te voorzien totdat alle erfgenamen bekend zijn en
  zich hebben uitgesproken over het al dan niet aanvaarden van de nalatenschap. Y wordt de verplichting opgelegd na zes maanden schriftelijk verslag uit te brengen
  aan de kantonrechter over de voortgang van het erfgenamenonderzoek en de afwikkeling van de nalatenschap.
   Oktober 2017
  Uitleg testament
  Rb. Noord-Nederland 18 oktober 2017, ECLI:NL:
  RBNNE:2017:3969
  
  Erflater A heeft in 1990 een testament opgemaakt met
  een keuzelegaat tegen inbreng van de waarde en een
  legaat van vruchtgebruik van de nalatenschap ten behoeve van zijn echtgenote B, onder vermelding dat deze
  beschikkingen zijn opgenomen ‘mede in verband met de
  op mij rustende verzorgingsverplichting jegens mijn
  echtgenote’. A en B zijn in 2001 gescheiden. Feitelijk
  zijn zij niet uit elkaar gegaan en hebben zij tot het overlijden van A samengewoond. X c.s. (de kinderen van A)
  vorderen thans verdeling van de nalatenschap en daarmee ook verdeling van de onverdeelde huwelijksgemeenschap.
  De rechtbank oordeelt dat het huwelijk in 2001 is ontbonden. Op grond van artikel 4:52 BW vervalt een
  beschikking ten voordele van een echtgenoot door echtscheiding, tenzij uit het testament zelf het tegendeel is af
  te leiden. Dit artikel is in 2003 in werking getreden en
  heeft op grond van het overgangsrecht onmiddellijke
  werking. In het testament wordt niet expliciet vermeld
  dat de legaten aan B in stand blijven bij echtscheiding.
  Daarentegen is wél in het testament opgenomen dat A
  TE december 2017 | nr. 6
  
  133
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  de legaten mede heeft gemaakt in verband met de op
  hem rustende verzorgingsverplichting jegens zijn echtgenote. Volgens de rechtbank wijst dit op het feit dat de
  hoedanigheid van echtgenoot een rol heeft gespeeld bij
  het maken van de legaten. Hieruit volgt dat de legaten
  aan B zijn vervallen op grond van artikel 4:52 BW.
  134
  
  TE december 2017 | nr. 6
  
  doi: 10.5553/TE/187416812017018006005.
  