text: *
  
  ^».
  i3
  VET
  
  ar
  Bh RR pi
  
  n
  
  d
  
  M————————BÁ—
  
  :
  
  Facsimile-Edition.
  Ed. W. Junk No. 9.
  P. H. G. MOEHRING
  GESLACHTEN
  
  DER
  
  VOGELEN
  
  [AVIUM GENERA]
  AMSTERDAM
  
  EISEMPT
  
  1758.
  NER SER
  
  Theodor Oswald Weigel
  LEIPZIG.
  1906.
  W. Junk, Verlag u. Antiquariat für Zoologie, Berlin W. 15.
  Facsimile-Edition No. III: Lembeye,
  Habana 1850.
  ratae.
  1902.
  Aves de la Isla de Cuba.
  139 paginae in Octavo
  Preis M. 50.—.
  et 20 tabulae colo-
  
  Baird Cassin and Lawrence, The Birds of North America.
  1:850.
  4. 1062 p. w. atlas of 100 colour. plates. Cloth. Price M. 80.—.
  Buller, History of the Birds of New Zealand. :873. Fol
  w. 36 colour. plates. Cloth. Price M. 100.—.
  412 p.
  Fürbringer, Untersuchungen zur Morphologie und Systematik der
  Vögel. 2 Thle. 1:888. Fol 1:800 p. m. 30 Tfln. Cartonn.
  (M. 140.—.)
  
  Preis M. 90.—.
  Jahresberichte der Ornithologischen Beobachtungs-Stationen im Königreich Sachsen. Jahrg. I—X:
  (M. 70.—.)
  
  1886—-96.
  8. u. 4. m. Karten.
  Preis M. 50.—.
  Journal für Ornithologie.
  Jahrg. 1—47,
  
  M. viel. z. Thl. color. Tfln.
  m. Register.
  (M. 813.—.)
  
  1853 —99.
  Preis M. 350.—.
  A. B. Meyer, Abbildungen von Vogel-Skeletten. » Bde. 1879—97.
  Fol
  192 p. m. 242 photogr. Tfln. (brosch. M. 480.)
  Prachtvolles Hbfrzbd.-Exempl
  Preis M. 300.—.
  —— Unser Auer-, Rackel- und Birkwild. 1887. 4. 107 p. m. Atlas
  v. 17 color. Tfln. in gr.-Folio. (M. 220.—.) Ne; Fvemp!
  ;
  
  Russ, Die fremdländischen Stubenvögel.
  color. Tfln.
  Salvin
  
  (M. 116.—.)
  
  4 Bde.
  Preis M.
  120.—.
  1879—99.
  M 37
  
  Preis M. 75.—.
  and Godman, Aves Centrali-Americanae.
  Vol. I— III
  (all pub'd till today). 1879— 1905. 4. w. 77 colour. plates.
  Price M. 350.—.
  Continuation regularly supplied.
  Seebohm,
  
  Siberia in Europe and in Asia.
  Cloth.
  » vols.
  1880—82.
  8.
  Price M. 70.—.
   Studer and Jasper, The Birds of North America. 1378. 4. w. 119
  colour. plates. Calf, gilt edges. (so Doll.) Price M. 120.—.
  a
  
  en A RD
  
  ST
  
  4
  
  GESLACHTEN
  
  vo
  
  6
  
  E
  
  L
  
  E IN
  
  Dr. PAULUS HENRICUS GERARDUS MOEHRING,
  Raad en Lyf.4rts zyner Doerluchtige Hoogheid den Prinfe van
  Anhalt-Serhfl,; Provinciacl Nasuurkundige der Hooge Heer
  Iykbeid en Stad van Fevern; Medelid van de Keizerlyke
  ‚Akademie der Naiuur-onderzoekeren.
  Uit het Laiyn vertaald en mer Aantekeningen vermeerderdy
  
  DOOR
  (C OBRNELIUS
  
  NOZENMUANS
  
  En naar die Vertaaling uitgegeeven en met eene Voorreden, Asntekeningen en Naamlyft der voornaamíte
  Schryveren die over de Vogelen gefchreeven
  bebben vermeerderd, door
  
  GRNOUT-
  
  WE
  
  By
  
  rosMsR
  
  AUMUS
  T OE LODMUMS
  
  PIETER
  
  MEIJER,
  
  M JDCIOLVIilLl
  
  op den Dam
  
  "
  /
  
  Ik gecf dii Slukje zoo al; "b is im "t Licht: dab "er een iegebye vecbt
  
  op bebbe,
  
  4 zy vriend of vyand,
  
  medeburger
  
  of
  
  vreemdeling ; det die anaur wil bei berifpe; dai niemand tegen» zynen xin bet leeze, dat niemant vrindfchapsbalve bet
  
  E
  
  ee.
  pryze. FACCIOLAT;.
  "
  
  BE
  
  M :
  
  ARENA
  
  NE
  
  DOORLUCHTIGSTE
  
  H OOGHEID
  
  DEN
  
  PRINSE
  
  HEERE
  
  ND
  PRINSE
  
  VAN
  
  ESSE
  ORANGE
  
  EN
  
  NASSAU,
  
  NE
  CRAAVE
  
  VAN CATZENELNBOGEN , VIANDEN , DIETZ,
  SPIEGELBERG,
  LENBURG
  
  BUEREN,
  
  : MARQUIS
  
  LEERDAM
  
  VAN
  
  VEERE
  
  EN CUIEN VLIS-
  
  SINGEN ; HEER' EN BARON VAN BREDA, BYL
  STEYN,
  
  DE STAD
  
  CUYK,
  
  LIESVELD,
  
  HERSTAL,
  LAY,
  
  GRAVE
  
  DIEST,
  
  CRANENDONK,
  
  WARNETON , ARPO-
  
  WILLEMSTAD, NIERVAARD , YSSEL-
  
  STEYN, BREEDEVOORD,
  MARTENSDYK,
  HOUT,
  
  VAN
  
  GRIMBERGEN,
  
  NOSEROY , St. VITH, DAASBURG,
  
  LANEN,
  
  GE
  
  EN 'T LAND
  
  STEENBERGEN,
  
  GEERTRUYDENBERG,
  
  ZEEVENBERGEN,
  
  DE HOGE
  
  St.
  TURNEN LA-
  
  ZWALUWEN,
  
  NAALDWYK ; ONAFHAN-
  
  HEERE
  
  DER VRYE EN SOUVERAI-
  
  KELYKEN
  
  OP
  
  ID
  
  RA.
   CQ
  
  HR
  
  NE ERFHEER LYKHEID AMELAND; ERFBURGGRAAVE
  
  VAN
  
  ANTWERPEN
  
  ERFMARSCH ALK
  HOUDER,
  RAAL
  
  MITSGADERS
  
  BESANCON;
  
  VAN HOLLAND ; ERFSTAD-
  
  CAPITAIN
  
  DER
  
  EN
  
  GENERAAL
  
  VEREENIGDE
  
  EN
  
  ADMD
  
  NEDERLANDEN ;
  
  RIDDER VAN DE KOUSEBAND,
  
  W'oRDEN
  
  DEEZE BLADEN,
  
  MET
  
  BIEDIGHEIN,
  
  OPGEDRAAGEN
  
  DOOR
  
  VERSCHULDIGDE
  
  ZINER DooanrucnhriGsTE
  
  LEER OoTMOEDIGEN
  
  EER
  
  HioocukIDs
  
  DIRNAAR,
  
  ARNO UT VOSMAER
  
  I
  
  .70S
  M 4 ER
  
  WO
  RE O
  t ED
  
  S
  ErN
  
  pu tegenfpraak geeft het kennen van de dingen groot
  genoegen aan den redelyken mens, en even zeker
  geeft hem, om ze te beter te leeren kennen , een welgere-
  
  geld Samenftel der dingen groot gemak. Alle zaaken,wel-
  
  ken ‚zoo door derzelver verfchillende als overeenkoomende eigenfchappen en groote meenigte, anderszins geene
  geringe verwarringen aan 't geheugen veroorzaaken ,
  worden hier door bepaald, geregeld en gefchikt: Het
  
  geheugen voelt zich ontiaft van 't noodelooze, en het ge-
  
  leerde verítand,
  
  iets noodig hebbende, taít ter vafter
  
  plaatfe als zander miffen toe.
  Dat de SAMENSTFLSELEN In ditopzicht, van zeer grooie nuttigheid zyn, betoonen zoo vecle vroege als laatere
  fchryveren, welken zich daar op voornaamelyk hebben
  toegelegd. Een PriNius en ÁnrsTOrELEs Zouden ten bewyze hier genoeg zyn; maar laaten wy 'er van de laate-
  
  ren, eenen BoERHaavE en Linnzus by voegen, welker
  onfterfelyke naamen my verbieden tot bewys meer anderen te noemen.
  Indien nu in eenige oefening een Samen/tel nut doet;
  het is voornaamelyk in zulke ítoffen als waar van deze
  bladen handelen.
   Van aile de Geleerden welken aan 't ontwerpen van
  een welgefchikt Samenftel voor de Natuurlyke Hiftorie
  gearbeid hebben , heeft "er nimmer een met meerder vrucht
  daar aan de hand geflaagen , dan de reedsgenoemde Heer
  Linnzus. Deeze als met een LyNczus oog al 't gefchaapene doorziende, (in 't eene verder dan in het andere indringende) heeft echter ‚in het algemeen gerekend , aan ons
  eenen weg geweezen, welken wy gemaklyker en veiliger
  Aro
  
  an
  
  N OIOCOCR
  TREE DIEN.
  dan die door anderen was ingeflaagen of voorgefchree-
  
  ven kunnen volgen.
   Beginnen wy, ter ftaaving' onzer gezegden , flegts met
  
  alom genoegzaam aangenoomen Geflachtkundig Sa-
  
  menftel der Planten: Ten minft genoomen , Leezer, tienduizend verícheide foorten van Planten moogt gy, naar
  zyne Leerwyze, kennen door 't leeren van 24, ander
  Ícheide kenmerken der Benden, en 1083 Geflachter. Zie
  daar genoegzaam 9 deelen uitgewonnen. Welk een dienftig bulpmiddel voor het geheugen! en welk eene gemakkelvke leidraad, in het bewandelen der bochtige ommewegen langs welken de onuitputbaare Natuur ons fchynt
  te willen ieiden!
  Maar ditis 't al niet 't geen wy tereere diens grooten
  Mans te zeggen hadden. Geenszins voldaan met een derde Deel der Natuur- Ryken te doorzien , doordrong zyn
  oog de verdere fchatkameren derzelve. Met vrucht
  hield Hy zig op in’t Ryk der Dieren, 't welk op zich
  zelf verdeeld is in zooveele Senden, als daar zyn de Vierwoetige, Pliegends , Zwewnmende , Kruipende, en uit alle
  
  deezen de
  
  Halfflacktige Dieren, en die welken wy Plant-
  
  gelykende , |Zeöphyta,] noemen. Deezen allen, hoe ontfachlyk, hoe talryk, hoe groot, verfchrikkelyk of by na
  
  onzigtbaar ,moeiten allen ‚als in een tweede Paradys ,zyn
  oog en oordeei als voorby gaan , om op zyn groote
  Monfter-rol geplaatft te worden. Hier denkt men, en
  met reden , zoude zyne wectluft zig bepaald gevonden
  hebben: maar neen. Het oppervlakkige Aard-ryk doorzocht, en Lucht en Water doorzien hebbende, door-
  
  wroet hy dat ook tot in 't binnenfte zyner ingewanden: Hy proeft Jarde, Sieen, en Half en Heel Meiaal,
  met alles ’t geen Gods Wysheid in dien diepen fchoot,
  om 's Menfchen viyt ie mecrder op te wekken, als verborgen heeft.
   Zie hier dan, Leezer,hetwerk van éénen Man; langs wiens
  voetfpoor, wy inde vertaalde bladen , u een gezicht geeven
  van het Vogelen Heir ‚zoo aanlokkelyk in de volgende J/oorre-
  
  OT
  RN
  T
  CED
  O
  E
  reden door den geleerden Moznrınc
  
  N.
  befchreeven , en
  
  zoo naauwkeurig afgedeeld door dien wyzen volger, en
  in dat deel verbeeteraar van den grooten en wakkeren
  LiNNAUs , dat het ons bekooren kon, om het, nader in
  orde gebracht, aan onze Landsgenooten over te geeven.
  Maar moogelyk zullen 'er veele Leezers van deze bladen zich verwonderen, waarotn wy de Geflachten der Vo.
  gelen van den Heere Moznu1NG, voor die van Linszus,
  
  tot de vertaaling voor onze Landsgenooten gekoozen
  hebben. Dan, hier op zal ik maar kort antwoorden, dat
  dit geene verwondering waardig is, wanneer men overweegt dat de Heer Mornrıng de voetflappen van den
  
  grooten Linwzus volgende , gewis door zyne oordeelkundige aanmerkingen Verbeteringen moelt ontdekken , tot
  welken de Natuur zelve altoos geduurzaame ftoffe op
  zal leveren.
  De ondervinding leert de waarheid van dit gezegde
  
  dagelyks aan elkNatuur-onderzoeker. leder voetítap die
  gedaan word tot het in orde brengen van een Samenftelfe,
  
  ontmoet zyne zwaarigheden. De Natuur, haare werken,
  als de fchakels eener keeten, aan elkander gehecht heb.
  bende, heeft zoodanige naauwe verwantfchappen gegeeven , zelfs aan de allerverfchillendfte weezens, dat de
  oordeelkundigfte tot in igater dagen dikwils in twyfel
  
  blyven zal omtrent Plant en Dier , en of hy het een dan
  
  't andere voor zich hebbe.
  |
  Hoor wat de doorgeleerde Zutzer (2) hier overzegt »
  .Ook zyn de Geflachten zelfs en , dai meer is, de Ryken
  oneindig met elkanderen verbonden , 200 dat uit deeze ontel.
  baare enkele Geflachren tok maar een éénig overeenflemmend
  
  GEHEEL komt.
   Wanneer men weinige enkele Geftalten
  
  uit de Natuur kent, kan men miet raamen wat &y beduiden ,
  
  en wqar toe zy dienen. 'erbeeld u eene Vheg, eene Slang ,
  een Vogel, een Muis, een Elephant. Welk een geweldige
  
  afjtand is 'er onder deeze Joorten ? maar doorloop de gantjche
  d-
  
  (a) Schoonlieid der Natuur, Amft. 1751.
  4
  
  Ww vO cO
  
  R
  
  RoOEZDTEIN,
  
  Natuur door alle Geflalten , vam den, Menfch tot den Worim ,
  zoo zult Gy met verbaaftbeid zien, dat zoo wehde Slang en
  d; Vlieg, al» de Elephant, Leden eener woortraffelyke kerten
  zyn, die onvolmaakt zoude zyn ,als 'er de geringjte deezer
  fihakels aan ontbrak. Zodanige gant/ch verjebillende dingen
  die men tot voorbeelden van groote tegenftellingen aanhaalt,
  zyn inéén Gebeel vereenigd! Zy maken cen keeten uit ,waar
  aan de cene fcbakel na den anderen door onmerkelyke verande-
  
  ringen afneemt of verkleins.
  de zaaken duidelyker maken.
  Een paar voorbeelden zullen u
  Het Dier, weik bet naafte op
  den Menjch volgt, is de groote Aapof Baviaan , (Oerang oeang.) Wilnu eens van den Menfch af zonderen al «vat. de
  Opveeding en Zeden aan zynen nasuurlyken toeftand verbeeterd hebben, zoo zul gy groote moeite bebben in de Aapen
  van de Menfcben te onder/cheiden,offchoon "er een «veezenddyk onder/cbeid is. Deeze iwee Geflachten zyn dienvolgens
  eer naduto aan elkanderen verknocht ,de ver/cheide foorten der
  Aapen zyn bet even zoo ,tot dat de onderfte van allen wederom
  
  200 naaut mei een andere Jeori oan dieren te [aamen bangt ,
  
  dat men de grenzen bezwaarlyr bepaalen kan. De allerlaatften van alle Dieren zyn upentlyk aan bet Ryk der Planten
  
  gebecbi ; want men beeft vecle bonderd jaaren lang zekere
  Dieren voor Planten gehouden.
   Wanneer men de betracb-
  
  ting der [cbepzelen van de Menfchen begint, en daalt langs
  de ladder der [chepzelen nederwaards , zoo bevind men zich
  reetsin het Ryk der Planten , als ınen noch Menfchen meent
  voor zicb te bebben. —Zulke naauwe grenzen heeft de Natuur
  
  sulJchen haare [chepzelen gefteld. Even zoo is het ook met het
  Kyk der Plasten gelegen: Alle foorten zyn naauw aan elkanderen verknocbi ,en eindelyk is dit mei de fleenen 200 nasuw
  verécnigt , dat men byna niet zeggen kan , waar disophoudt,
  en waar dat begint. Deeze wonderbaare afwifleling van foorten verüorzaaks den genen , die
  ze wel inziet , een onbejchryflyk vergenoegen ; want daar in beftaat cene Overdenftemming
  van hoger graad, dan die welke in de blovte verbeelding uan
  enkele Gefialten te zien is. —Oin kort te gaan, zoodanige
  
  Yetrachtingen geven ons booge begrippen van de Natuur, de
  Gee[é
  
  NEON
  ORSE DEIN
  Geefl word over dtezc volmaaktbeid in den hoogften graad
  von verwondering gefleid. Een vergenvegen, waar by nauwlyks éénig ander ve vergelyken is.
  Alhoewel nu uit dit gezegde de moeijelykheid , ja zelfs
  onmooglykheid kan worden afgeleid, om op wiskundige
  gronden eenig Samenfteltfe! of Geflachtverdeeling in de
  Ryken der Natuur zoo juift en volmaakt, door aanwyzinge van den netten overgangk van 't eene tot het andere, te bepaalen, dat 'er geene twyfelingen overblyven of
  uizonderingen meer te maaken zyn, daar is echter niets
  noodzaaklyker dan dedingen zoo verrezy op taamlyk vafte
  gronden reeds bekend zyn, buiten verwarring te ftelien,
  en in zulke orde te fchikken, dat het eene voor het andere niet genoomen of aangezien worde, enieder oplettend
  
  befchouwer met het meefte gemak te recht kan raaken.
   De nabyheid aan het voimaakte , voldoet hier in genoegzaam
  aan de eindens en oogmerken waar van wy in het begin
  dezer Voorreden gefprooken hebben, naamentyk, de
  ontlafting van het Geheugen en de voorkooming der verwarringen welken anders onmiddely& door zoo veele duizende
  van Lichaamen zouden moeten veroorzaakt worden.
  Bedenkt eens, pas aankoomende Liefhebberen deezer
  oefeninge , tot welken ik eigenlyk deeze vooraflpraake
  Íchikke ; bedenkt eens, zegge ik, het voordeel 't welk de
  Natuuriyke verdeehingen der dingen, in Benden , Rangen, Geflachten en Soorten, u op leveren. Hoe oneindig veele Lichaamen zyn 'er niet in de Natuur welken
  ons noch onbekend, en, dienvolgens, met geenen Naam
  
  beftempeld zyn? De overeenkomften diewy daar in vinden met andere Lichaamen die wy kennen, en welken
  reets onder een Geflacht gebracht zyn, wyzen ons eenen
  gemakkelyken weg om te leeren, waar zy t'huis behooren, en welk het natuurlyk kenmerk zy, waar door zy
  
  onderfcheiden zyn van alle andere dingen. De Vogeien
  noemen wy Vliegende Dieren, de verderen , die het Land
  bewoonen , onderfcheiden wy in Viervoetigen en Kruipende, gelyk wy de Vitlchen Zwemmende noemen. Hier
  au
  by
  
  VL.OZOZREREEZDDERN.
  by komen nog, de Halfflachtige en Plantgelykende Die-
  
  ren; de eeríten dus genaamd om dat dezelven het Land
  
  en Water beiden bewoonen , doch ieder van deezen, be-
  
  geeven zich weder of tot de Viervoetigen of tot de Kruipende Dieren.
  Het Dieren-R
  yk, in zyn geheel genoomen , verdeelt
  
  zich dan in Benden, Rangen,
  
  Coen
  
  en Soorten;
  
  en ieder dec! van t Dieren- Ryk, als Vogelen, Vilfchen,
  euz. verdeelt zig even alzoo ; zulks, by voorbeeld, het
  Ryk der Vogelen dezeltde verdeeling opzich zelf heeft ,
  als het geheele Ryk der Dieren.
  ledere Bende heeft wederoni zyne onderfcheiden Rangen
  en Geflachten , enieder Geflachtzyne byzondere Soorten.
   Elke Bende, Rang, Geflacht en Soort, heeft haar ken-
  
  nelyk Charatler en eene onderfcheidene. Hootdbenaaming,
  
  Ouden, z00 wel als eenige laatere Schryveren ‚beviytigden
  zich zeer omtrentdit laatíte ,naamentlyk om deeze Hoofd-
  
  benaaming uit de Chara&ters af te leiden , wenfchelyk
  ware het dat dit by allen wierd in 't oog gehouden.
  Indien men verder acht geeft op het gemak 't geen
  dusdanige Geflachtkundige Saamenftelfelen toehrengen ,
  zoo in de Beoefening als in de Verzaamelingen der din-
  
  gen, hoe groot word het bevonden ? Wanneer wy ons eens
  
  aan deezen, en aan het befchouwen der Charafters vande
  Lighaamen gewoon gemaakt hebben, terítond zien wy
  
  ons den weg omzete kennen nader aangeweezen, en alle
  de anders onvermydelyke verwarrimgen weggenoomen.
  Alhoewel'er in de Natuur, zoo als reeds gezegd is,
  verminderende trappen van overgangk , van het eene
  Lichaam tot het andere gevonden worden, zoo als 'er
  mede te vinden zyn in alles wat'er op het: Aardryk plaats
  heeft, in Ziektens, Gebreken, Deugden enOndeugden; (dik-
  
  wilszien wy het eene met het andere zoo naauw vereenigden
  verknocht ‚dat wy naauwlyks, gelyk in de Natuurlyke Weezens, weeten , waar dit ofdat thuis behoore :) 't moet echrer gefcheiden zyn: zonder bepaaling zoude alles in een Ba-
  
  jerd van verwarring veranderen , want hoe za! , buiten dezelve,
  
  BE OROERFRARTELDI
  EIN.
  ve, de Geneesheer des Lyders kwaalen of een Rechter
  
  des misdaadigers ftraffe bepaalen kunnen? In dit alles
  
  waarlyk verheevene deelen der Studien opgeflooten , 'en
  een bedaard gemoed in dceze geheimeniflen der Natuur
  
  indringende, vind onuitputbre wonderen, alleen genoeg
  in ftaat om de Grootheid van den Schepper aantewyzen
  en de luft naar deze ftudie op te wekken.
   Ontfang dan Leezer deeze Bladen , deezen eerfteling der
  Geflachtftellingen in onze Landtaale het licht aanfchouwende, en welken wy met onze Aanmerkingen , bene-
  
  vens eene Lyft der voornaamlte Schryvers, over de Vo.
  geien handelende , vermeerderd hebben, Kunnen dezelven
  eenigen ingangk vinden, het zal ons opwekken om dit
  Samenflelfe! der Natuur door anderen te vermeerderen.
  In deeze alleen het hut voormyne Landsgenoten betrachn
  van Facciolati , en wenfchen den Leezer alle welvaart.
  tende, houden wy ons met den Schryver aan het ze
  
  BE
  
  H
  
  E
  
  R-T'C-H- T
  VAN
  
  DEN
  
  WUERTAALIE:KR
  en Werkje van dien aart als bet volgende in "t Nederduits te vertaalen fcbeen my, eer ik t begen, niet ongemaklyk: onder "t everzetien ze? nogtans heb ik eene moeite
  daarin gevonden , groster dan de meelten in den eerften opflag wel zouden gelooven. De juifie Naamen te vinden in
  onze taale, om 'er die geflachten (en geene anderen) mede
  suittedrukken , weiken de zeer geleerde MorgHRING aangeiekend beeft, koflte ıny sen langkduurig en dikwils verdrietig
  
  mazoeken ; "weis laft, zo dit anders vergoeding beeten mag ,
  gedeeltelyk by my vergoed gerekend is, door de herhauide be»
  vindingen , dat de Vogelkunde
  
  zeer Verward, ryuw en ges
  
  brekkelyk , ook by de vaornanınlle Scbryveren , behandeld en.
  te boek gremet is. Poor 't overige boh ik den gererden Leezer niets anders ie berichten dan dat de Aantekgningen , wel»
  ken bier en daar , ouder eenige geflachten, tuffchen haakjes
  flaan , door my ter meerder opbelderinge by bet Werk gevoegd
  zyn, en over die genomene urybeid verwacht ik 200 van des
  
  Heeren Morurıng’s als van der Loezerea. Befcbeidenbeid eeng gun[lige beoordecling.
   VOOR-
  
  BS DO
  
  O-R
  
  R
  
  VAN
  
  Ox
  
  HE
  
  EDEN
  DEN
  
  Y
  
  V.E- Kk
  
  "'k
  ii niet gelooven dat iemant ooit van zoo verkeerW den zin geweeft is die lochende , dat het eenzeer
  voornaame plicht van het geflacht der menfen is,
  GOD's groote Goedheid en Wysheid in 't fcheppen van
  
  het Gevogelte met monde en gefchrifte te roemen. Dezelfde goede wil jegens het menfdom, welke GOD bewcog om uit niets alle de geflachten der beeften, ook
  
  de viffen en bloedelooze ie , hervoorttebrengen ,
  zettede Tlem ongetwyfeld aan, om ook Vogelen te fcheppen. Hy zelf bevefligde met zyn Goddelyk getuigenis,
  
  dat alles goed was wat Hy gefchapen had, hechtende
  zynen zegen daar aan ‚dat elke foort ter eeuwiger gedachteniffe zoude waffen en vermenigvuldigen. Laaten wy
  derhalven naar de maate van onze vermoogens zyne wonderbaarlyke Werken vermelden, en 's wysften Scheppers
  
  hoogíte Cocdertierenheid jegens ons onderdaaniglyk eer-
  
  bieden. Hiob. XXXVI.
  {mıners zoo dikwils wy met aandacht befchouwen de
  voornaamíte eigenfchappen van 't gevogelte, het wonderlyk nıaakfel hunner Leden en derzelver vericheidenerye toerichüng om te vliegen (a), te loopen (5). te
  
  ftoan (c) , meermaalen op één poot (A) ;daarenboven om,
  
  zoo ın de lugt, als in het water (e) te zwemmen; de
  gants byzondere manier (f) op welke zy ademhaalen;
  . de kracht van hunne kroppen en maagen (g) , om m
  €
  (u) BonELL. de motu anim. I, c. 22. toto, & prop. 215.
  (») Id. I. prop. 163.
  (c) 1d. I. pr. 144. 145. 146. 149. 150.
  (4) Id. L pr. 147. 151.
  (ey 1d. L pr. 217.
  (f) Ta. 2. pr. 95.
  (g) id. 2. px. 190. i91, 194.
   OO
  
  REDEN
  
  de allerhardffe dingen te verteeren ;wyders de overkon-
  
  ftige toeftelling hunner, ook inzonderheid hangende (a),
  of nit een taay en eetbaar (5) lym famengeplakte, neften;
  wat? zoo dikmaals wy in de eenvoudige gedaante hunner
  
  eijeren op de onuitfpreeklyke verfcheidenheid van kolenren, ftippen en vlekken, en op ontelbaare (c) andere byzonderheden oplettend en naarftiglyk acht neemen, zoo
  menigmaalen vinden wy ons aangedreeven om de Heer]ykheid der Goddelyke Majefteit in oprechten gemoede
  te verkondigen en te pryzen. Wuarlyk vraag *t aan bet gevogelte des bemels, en dat zal ’t ute kennen geeven !.Job.
  XII. 7.
  Pet de Schryveren der Natuurlyke Hiftorie munten
  hierom wel condethieid boven anderen die godvruchtige
  Mannen uit, (gélyk DERHAM, in zyne Gedleerende Na
  tuurkunde, en met naame Zorntus, in zyne Godleerende
  Vogelkunde) dewelken. met het geeven van cen bloot
  verhaal der Leden niet te vreden, uit alle de gedeeltens
  der vogelen en al ’t geen eigenlyk hetrekking daar toe
  heeft , des Scheppers Macht, en (roedheid jezens ons
  zeer treflyk hebben aangeweezen. Te recht voegen wy
  bydeezenzoo
  even gemelden nog den heer B. Broc«rs,
  GODS
  een echt beoefenaar en verkondiger vaa.
  groote werken ; als die in zyne gedichten het ire
  el
  (a) Zoo
  
  als van 't Wielewazltje, en van fominige andere vo-
  
  gelen in Indie. Zie Sxsa T5ef. 1. t. 68. f. 1. tot 5. WiLL. Orn.
  Lo
  c.
  (b) Gelyk de neíten der Chineiche Zwaluwe.
  Rav.
  Syn. &
  
  Bowr. Ind De Rof waar wit die neften beftaan beichryft Runen.
  Herb. «mb. tom, 6.
  (c) Als by voorbeefd, het Trekken van 't zevogelte; en hoe
  
  fommigen zig geduurende den winter verfchuilen, terwyl anderen het geheele jaar overblyven. Vergelyk PrucHE. Speet. de la
  
  Prodr. Ar.
  Nat. Tom. I. P. 2. Entr. M. p. 323 — 329. Kui
  
  fe&
  
  3.
   ND OITO
  
  RUBRO EDEN,
  
  fel (a), de neften (5), en 't gezang (c) der vogelen ; ook
  den nachtegaal (4) , pappegaay (7) , paauw (f), zwaan(£ )
  en meer andere dingen van 't gevogelte zoo fierlyk heeft
  gefchilderd, dat men naauwiyks zeggen kan, of hy 't
  
  meeft in de uitlegginge van deeze dingen, dan in dankbaare erkenteniff2 van
  
  GODS
  
  weldaaden
  
  hebbe uitge-
  
  munt.
  Och of ik ook door mynen geringen arbeid, met wel-
  
  ken ik eene rangíchikking der vogelen , met de natuur
  overeenkomftig, en de befchryvingen van zoo veelen als
  
  ik heb magtig kunnen worden, onderneeme, iets toebrengen mogte tot het zelfde einde! Immers, in deeze
  dagen is by veelen niets gemeener dan te vraapen, ,, tot
  , welk nut zoo groote moeite genoomen, zoo vecle be-
  
  »» fpiegelingen gedaan van dingen die ons toch dagelyks
  
  Voorkoomen, en zoo veele koften gemaakt om ze te
  .. doorgronden”? Dan , laaten deezen hunne heblykheid
  van verderflyke luiheid volgen , hunnen leevenstyd in
  brafferyen flyten, en zig verflaaven aan de welluften die
  
  hen verleiden;
  
  Ze zyn geen ander antwoord waar-
  
  dig dan dat zy door hunne ydele beuzelingen, geldzugt ,
  
  luiheid en dergelyke troetelingen der bedurvene natuur
  te laaten vaaren, hunnen koftelyken tyd leeren beginnen
  aan de overdenking te befteeden van zoo veele fraaije
  
  nultigheden als 'er nit de fcheppinge zoo der andere die-
  
  ren, als wel byzonderlyk der Vogelen, ten dienfte van
  
  het meufelyk geflachte voortvloeijen.
  Wie
  (a) In zyn wer Irdifcb Vergnugen in Gott, Part. IV: p. 53. feq
  (à) P. 284. feqq.
  (c) Part. V, p. rro. & Part. VII. p. 286.
  (d) Part. T. p. 65. 68. edit. 1732.
  (e) Part. VIII. p. 249.
  (f) Part, IV. p. 161.
  (g) Pact. VIL p. 393.
  & part. VIII.p.I3. 16. [8.
   NCUOCOCR
  IR. Er D- EUN
  Wie tcch ontbeerde gaarne de fpyzen , welken ons. uit
  zooveele foorten van kracht en heilzaam voedfe! geevende vogelen van het Hoenderen- ,Duiven- ,Eenden- ‚en
  
  Lyfter-geflacht ,verfchaft worden? Hoehaakt men in t
  
  algemeen na Fafanten , Korhoenderen , Patryzen
  , Water-
  
  en Houtfneppen: ware 'er maar van deezen allen zooveei
  te bekoomen als de ryke lieden verlangen? Wat zal ik
  zeggen van zoo groote menigte anderen, inzonderheid Indiaanfe, vogelen , welken daar te lande tot fpyze gebruikt
  worden? Hoeveeie foorten van vogelen zyn 'er daarenboven onder die wy dagelyks gemeenzaam zien, welken
  niet dan in weinige plaatfen en van weinige menfen gegeeten worden? Als by voorbeeid de Muffchen, Leeurikken, Wulpen, Kieviken, Kemphaanen, Plevieren en
  verfcheidene andere Watervogelen welken gants niet onaangenaam van fmaak zyn. Her is genoeg bekend, dat
  de Groenlands-vaarders dagelyks zeer veele foorten van
  Zee-gevogeltens eeten, naar 't verhaal van MARTENS in
  zyne Reize na Spitsbergen.
  Dan, niet alleen de Vogelen zeif, maar ook hunne
  Eijeren , verfchaffen ons een zeer aanmerkiyk voedfel;
  als daar zyn de Eijeren van alle tamme vogelen, van de
  Kieviten, Meerlen, Wulpen en anderen in den Lentetyd,
  ook van Zee-vogelen, in groote menigte op de ftranden
  en banken, in 't duin, op de eilanden en zeeklippen te
  vinden, en voor die der tamme huisvogelen geenszins
  wykende: Die der Struize en andere uitlandfe gevogelten
  zyn een gemeenzaam voedfel ın deLanden daar zy vallen,
  naar 't getuigenis der reizigers.
  'K zal meer zeggen; de Vogelen zelf dienen ons om
  'er anderen mede te vangen en tot fpyze aan de menfen
  te bezorgen. 't Zyn Buizerts, Duiven, Warvogelen, met
  welken de vogelaar de Valken en andereScherpvogelen
  weet te vangen.
   Met behulp wederom van Valken, Havikken
  en kleine Uilen vangen de jaagers Patryzen, Leeurikken
  en diergelyk gevogelte meer. Zoo gedyén zy door un
  ad
  
  -
  
  MODE
  R RN
  ED E N
  haalde liften tot nut van"tmensdom.
   En ’k moet hier
  
  niet voorby gaan, dat zelfs de Arenden, de Duitferbyge-
  
  naamd ,. aan de inwoonderen van ’t land daar zy voortteclen eene azngenaame enzeer fmaaklyke fpyze bezorgen: Gelyk hier toe voor alle anderen het bericht dierit
  van den Abt pe Prtucnuz, die in zyn Scbeuwtoneel der
  Natuur. 1. D. 2de St. verhand. Il. p. 319. [der Franfe
  Uitgaave] op een bevalligen trant verhaalt , dat op Prank-
  
  ryks no gebergte en ftyle klippen
  [de Pyreneefe} in
  't Landfchap Cominges, de Arenden, om hunne jongen
  te voeden, uit de nabygeleegen velden en bolfen Haa-
  
  zen, jonge Bokken, Lammeren en meer andere foorten
  gevogelte, als
  van viervoeüge dieren, ook veelerhande
  Kapoenen, ipHcuiy tammeen wilde Eenden, Fazanten ,
  
  Patryzen, Waterfneppen, enz. rooven en na hun nelten
  fleepen, om welk aas der jongen, by der ouden afwee-
  
  zigheid, weg te neemen, de Vee- en Schaapherderen met
  de grootfte moeite die fteilten beklouteren, leggende
  in de plaats van hupnen buit de gedarmtens en andere onnutte Ingewanden van beeften: Dat, wyders, dit zoo gezwind niet in zyn werk kangaan ‚of de jongen hebben
  reeds aan 't een of ander ftuk van het gezegde wild gebeeten ;doch dat dit gebrek wel ryklyk door den aangenaamen fmaak van dit vlees vergoed word als gaande 't
  
  zelve alle wildbraad te boven. Deeze fchryver voegt 'er
  by, dat de herderen de jonge Arenden, als zy omtrent
  
  viug zyn, aan ketenen vaftieggen om hen 't wegvliegen
  
  te beletten; en dat de ouden dus met het voeren van de
  
  jon en voortvaaren , tot dat, dit lang marren hen vervce-
  
  ende terwy! zy hunne jongen volwaflen zien, eerft het
  
  mannetje op eene andere rots eene nieuwe neftelplaats
  
  vitzoekt, en ’t wyfje eindelyk derwaarts volgt. Hy zegt
  in 't einde, dat deeze manier van ter jacht te gaan in die
  Landftreek zoo wel flaagt, dat vier paaren Arenden genoeg zyn om een rond jaar lang aan een Edelman met
  zyn gantfe huisgezin dit flag ven fpyze te verfchaffen.
   Zeldzaame jacht voorwaar! Zie hier eene met 's Ho
  A
  
  chran-
  
  vVOORREDEN.
  fchranderheld vereenigde, doch gants byzondere, Voorzienigheid des Allerhoogften, door welke Hy aan deeze
  
  moedige vogelen eene, hoewel moeijelyke en zeer hooge,
  
  plaats wyfl, uit welke de menfen voedfel, ja lekkernyen,
  
  haalen kunnen|
  
  'k Zwyge hier van het ee vermaak der Vorften, 't
  welk zy uit de jacht met. Valken op Reigers en op die
  foort van Arenden welken eenen gefchaarden ftaart hebben, gemeenlyk fcheppen; van welke jachtmanier geheele boekdeelen zyn befchreeven.
  Liever wii ik fpreekeu van 't groote nut 't welk de
  Pennen der Vogelen ons verfchaften. Laaten onze Voorvaderen en de hedendaagfe Volkeren van Indie hun grifje behouden , waar mede zy op bladeren en fchorfen van
  boomen met geene kleine moeite hun geíchrift prenten:
  Door veel gelukkiger vindinge bedienen wy ons van Ganzen-pennen om te fchryven; zettende met meer gemak
  en in veel korter tyd daar mede onze gedachten op 't
  papier dan met eenig ander gereedfchap kan gefchieden.
  't Zyn de flagpennen der Ganzen niet alleen ,maar ook
  ,van verfcheidene vogelen, als
  anderen ‚niet al te ftyven
  by voorbeeld van de Arenden, dewelken tot het zelfde
  groote einde dienen kunnen; gelyk ook tot her haalen
  van dunne ftreepen en 't Ichryven van fyne lettertjes gevoegelyk de Raveuspennen gebezigd worden: Deeze
  laaften inzonderheid worden met reden hoog geacht om
  haar gebruik voor 't fnaartuig dat men K/awefmmbaal
  noemt, als doende zy door haare veerkracht deszelts
  fnaaren fterker en helderder khnken. De pennen der
  Struizen dienen den Europeanen, die der Paradysvogelen
  den Indiaanfen Vorften en Koningen , tot opfchik.
   Door 't dagelyks gebruik weet elk een daarenboven,
  hoe groot het nut zy 't weik de Vederen en 't Dons der
  Ganzen aanbrengen. En waarom zouden tot dat einde
  andere veerkrachtige en ligte vederen van ander gevogelte niet even goed zyn? Immers, gelyk het zeker is dat
  de vederen van den Eider ecnd, [Anas S. Cutberti,] om
  haa-
  
  Ne OO
  
  RT
  
  ED.
  EIN
  
  haare groote ligtheid en uitzettingskragt by alle menfen
  hoog gefchat worden, en naar 't verhaal van Korsr de
  Meeuwenvederen aan de Kaap de Goede Hoop nog
  meer getrokken worden dan die der Ganzen, zoo is 'er
  ook geen twyfel aan , of de vederen van andere vogelen,
  van naderby beproefd en. van de leevende beeften by een
  gezameld, zouden tot het zelfde gebruik bekwaam zyn.
  Veele andere aan elk genoeg bekende nuttigheden van 't
  gevogelte gaa ik met fülzwygen voorby.
   In 't kort wil ik hier nog die groote geneugtens melden, welken wy uit veele eigenfchappen der Vogelen
  trekken. ’t Geen naamentlyk door des Scheppers aller-
  
  wysíte befliering’ aan niet één viervoetig dier vergunt
  
  wierd , te weeten met de fpraake den mens te kunnen navoigen, dat weet men den Pappegaaijen, Aakfteren en
  Spreeuwen door konft te leeren. Doch inzonderheid is ’t
  door de aangenaamheid van gezang
  ,dat het gevogelte de
  andere geflachten der dieren bevalliglyk te boven gaat-
  
  Wat is verruklyker dan de onuitfpreeklyke ftembuiging
  van den Nachtegaal? Wat lieflyker dan "t. gezang der
  Vinken? dan 't piepend gefiuit der Spreeuwen? dan 't
  prarelend gezucht der Lyfteren? Het heir van Indiaanfe
  Zangvogelen zal ik niet aanhaalen. Kan iets 't gehoor
  meer ftreelen dan in de lente dagen, in boilen en tuinen
  de verwonderlyke verfcheidenheid van Vogelenzang te
  hooren, waardoor 't dreefgeeltige gemoed weer opgebeurd en vervrolykt mag worden ?
  Dan, laat de dwaas niet beweeren
  ,dat in ditalles geen
  geneugte ligt: Zal hy de neus ook ophaalen van fchitterende bekoorlykheden , welke ons oog in veelerlye gevogelten ontdekt? Immers overal onumoet gy de voeiltappen eener Goddelyke Wysheid en allerwege word uwe
  ziel tot dankbaaren eerbied aangefpoord, wanneer gy u-
  
  we aandacht veftist ’t zy op de groote lighbaam:sgeftelte van
  den Struis , Kafuaris, Kropvogel , Flamingo en Amerikaanfen Gier, Cuntur 5 't zy op de &oleuren (ook in fommt
  gen onzer Inlandfe Vogelen)
  van den blaauwen Aakfter,
  **-9
  
  Ner-
  
  V COS OR
  
  R-.E-. D
  
  E.N
  
  verfcheidene Spechten ‚den Ysvogel, Berg-eend
  ,Fazant ,
  
  of, onder de Indiaanfen (a), van den hier te land zoo
  genoemden Raven, den Pappegaay, en zeer veele anderen, welken in die heete gewelten talryk zyn; '1 zy op
  de Bekken van den Grootbek, Pappegaaiduiker, Kruisvink, Kluit (2), Lepelaar en Zwemmergans («) ; 't zy
  op den boorn van den Rhinocerosvogel; 't zy op de fierlyke wederkuiven waar mede de kruinen van fommigen
  preiken; 't zy op de wonderlyke lange Halzen van den
  Zwaan , van den Anbinga der Brazilianen (7), den So»,
  den Flammingo en anderen; 't zy op den drauibaaren Hals
  van 't Draaihalsje; 't ay op de Doornen van den Gambenzer Gans en Braziliaanfen Anbima 5.  ’k Vertrouwe dat de Leezer 't my ten beften houden
  
  zal dat ik hier dit alles, 't welk gemeen en aan veelen be-
  
  beud is, zoo wydloopig voorgelteld heb. Grooter dan
  ‚nen denkt [gy zoud het naauwlyks in. deeze onze gefice.
  pen' eeuw zeggen n het getal zeifs van geletterde menfen, die" van al zulk werk de winkbraauwen ophaalen;
  en dit heeft my genoopt om met nederige redenen hune
  
  laagkruipende bedenkingen om ver te werpen.
  . By de Geflachten
  alleen der Vogelen, welken ik hier
  in 't licht
  geef, denke ik het niet te laaten blyven. Be-
  
  haagt het
  
  GODE, zoo zal 'er een omtrent reeds afpe.
  fchreeven werkje van de verfcheide benaamingen aller
  Vo-
  
  (a) Zie Bosmann Fey. de Guinte, Ep. 15.
  (b) Recurviroftra.
  (c) Phalacrocorax.
  (d). Maucsrav.
  p. 218,
  
  WO
  
  Out
  
  RE
  
  D-EÍGN.
  Vogelen, oordeelkundig gezift en gefcheiden ,op volgen;
  
  en eindelyk zal ik 'er by uitgeeven de Befchryvingen van
  elke foorte van Vogelen , welken ik met alle moeite magtig heb kunnen worden zoo als ik die in eene recks van
  agttien jaaren uit de vogelen zelf heb opgemaakt , overgezien, en van tyd tot tyd verfchikt, met de afbeeldingen
  der zeidzaamften,, inzonderheid van de Zee-gevogeltens.
   Bezwaarlyk, Leezef, zoud gy kunnen gelooveh hoe dikwils zelfs de voor beftgekeurde Schryveren over dit ftuk
  door een's anderen oogen gekeeken, naar hoeveele gefchilderde beeldteniflen van Vogelen zy hunne befchryvingen opgemaakt, hoe menigmaalen zy andere Auteuren
  met dezelfde weorden, onder fchyn echter van wat
  nieuws te verkoopen, uitgeichreeven, en hoe dikwils zy
  de vertellingen van onervaaren jaagers eygeiooviglyk voor
  
  waaragtige ftukken hunnen Leezeren in de vuift geftopt
  hebben. Nergers beter dan aan het Water- en Zee-ge-
  
  vogelte kunt gy dit gewaar worden. Ik, die aan de Zee
  
  woone, en my noch de koften, noch zoo veele jaaren arbeids ontzien heb, wilde in deezen mede iets onderneemen: Och dat het tot nut myner naaften; ach.dat het
  
  tot des Opperweezens Eere mogt gedyén!
  
  "ro
  
  ON-
  
  ONDERRECHTING
  VAN
  
  BEE
  
  UECSE
  
  DE
  
  KEN
  
  13
  
  (5
  
  DER
  
  KONSTWOORDEN
  Pennen noemt men allen de Riemen der Vleugelen en
  de Beftierpennen van den Staart :met de eerften
  roeijen, met de laaften richten de Vogelen hunne
  vlugt.
  V'ederen zyn alle de overige pluimen waar mede het Lig.
  haam der Vogelen bekleed is.
  Pluimpjes zyn dat zagt en fyn Dons het welk ia fommige gellachten van Vogelen onder de buitenfte veeren zit, en hun lighaam tegens de ongemakken
  van de Lugt en ’t Water befchermt.
  Vogel van dit jazr noemr. men zulk eenen, die zyne vederen nog niet gewiffeld heeft. Volwafjen Vogel is zulk
  een, die alle jaaren dezelfde koleur van Vederen
  (opnatuurlyke afwykingen daarottrent uitgezonderd) naa het rujjen wederkrygt. Kieken is zulk een
  vogel, die nog zyn eeríte Poddeveeren draagt, en welks Penuen en Vederen tot de behoorlyke lengte
  nog met zyn uitgegroeid.
  Het Wafch noemt men dat Eeltagtig, naakt bekleedfel ,
  "t welk het grondftuk (ba/is) van den bek van eenige Roofvogelen, en van eenige weinige anderen,
  omringt.
   Kwabben zyn die zagte, vellige, dikwils nederhangende
  Lellen, die aan 't geflachte der Hoenderen, den
  
  Kalkoen, Kafuaris, enz. eigen zyn.
  Het Agteroverbellend gedeelte vekent men van den kop af,
  langs den hals en over den rug, tot aan den aars
  toe. ‚Het Fooroverbellend gedeelie word gerekend van
  de
  
  ONDECHTING
  
  Der KONSTWOORDEN
  
  de keel af langs den ftrot, over de borft-en den buik
  tot den ftuit. Van ouds hebben Geswervs, CLuingen deeze
  sius, en anderen, in hunne befth
  twee benaamingen anders om geeks gelyk RAY
  
  (a) zeer wel gewaarfchuuwd heeft.
  De Aars is de plaats tuffen den rugen denftaart. Anderen
  hebben hem onder den ftuit begreepen gehad.
  De Keel neemen wy voor het begin der Vederen in het
  vooroverhellend gedeelte, zoo ver zy binnen de kaa-
  
  kebeenen vervat zyn.
  De Strot is het Vooroverhellend gedeclte van den hals,
  gerekend van de keel af tot het begin van ’t borftbeen.
  De Borft noemt men dat geheele gedeelte, "t welk het
  borítbeen beflaat.
  De Buit, volgende aan de Borft is dat zagte deel waarin
  geen beenen zyn.
  De Stuit (Uropygium) is in ’t vooroverhellend gedeelte
  
  .varı den Vogel, rondom den aars.
  De Riemen zyn de onderíte rey van groote pennen aan
  de vleugelen.
  Riemen van den eerften rang neemen haar begin van de
  buitenfle flagpennen af, en langkzaamerhand korter
  wordende honden zy op, daar de volgende pennen
  
  even lang wotden. Riemen von den middelften rang
  zyn die in 't midden der vlerken ffaan en op 't
  bloot oeg even lang zyn. De Riemen von den derden
  rang, of digt by den rug, zyn der bosje pennen,
  het welk in de Watervogelen wederom langer dan
  de middelfte tiemen, doch im ’t geftacht der Moffen
  langkzaamerhand korter word.
   Baftaard-Vlerken zyn die lange ftyve Vederen van fommige Vogelen (als by vootb. van de Eenden, Meenwen , enz.) dewelken onder de okzels liggen. Debenaa(a) In Ptefetione ad Willoughheji Ornitbologiam.
  »* 4
  
  ONDERRECHTING
  
  ver KONSTWOORDEN.
  naatnng: van Buitenfle Baflaard Vlerk , welke Wil.
  loughby gebruikt, kunnen wy miflen.
  |
  
  De Beflierpennen zyn die grootere pennen weiken den ftaart
  uitmasken.
  De Bovindye is dat gedeelte van den Vogel, het welk in
  
  de menfen insgelyks de Dye genaamd word.
  De Onderdye is aan de bovenfte verknocht en heeft op
  zig zelve veele fpieren; zynde dezelve in de bendn.
  van Vogelen, die Zlies- en Vel-pooten (Hymenopodes
  & Dermatopodes) genoemd worden, met zeer vecle
  vederen bedekt; doch in veelen van de bende der
  
  Waterbeminnende , (Hiydrophile) en in eenigen die
  men Kortgevlerkte (Bracbyptere) Vogelen noemt, is
  deeze Onderdye aan het benedeneinde kaal.
  De Scheen word genoemd dat dorre , van fpieren ontbloote en. peesagtige deel , dat 'er is tuffen de onderdye
  en de vingeren. Dit gedeelte heeft in de meefte Vogelen, (eenige weinige Arenden, Nachtuilen , Veld:
  
  hoenderen, enz., uitgezonderd) geene vederen; of
  
  het. is. in de /liespooten met. een dun vlies, in de
  Velpooten enz., met een dikke huid als van Leder
  . „overkleed..
  :
  De Knie noemen wy het gewricht tuffen de onderdye en
  de fcheen.
   Daar gy indeGellachten der Vogelen het fterretje achtet
  
  eenigen naam vinden zuit ,wilde ik te kennen geeven , datik
  zelf die Vogelen in hun geheel, of
  | zy nog leefden,
  of kort nadat zy geltorven waren, onderzocht heb. Het
  kruisje dat gy zult aantreffen wil zeggen , dat de huideu
  dier Vogelen
  gebrekkig waren, zoo dat ik 'er niet
  ien eenemaal vaíten ftaat op maaken kon. Van de Geflachten voor welken in 't geheel geen teken ftaat, wil ik
  den Leezer verwittigd hebben, dat zy uit de getuigenisfen der Schryveren zyn opgemaakt; en gevolglyk ,om
  'er zeker van tezyn, nog eens noodzaaklyk met de Leevendige Vogelen zelf vergeleeken moeten worden.
  -
  
  OMTRENT DE MAAT EN HET GE.
  WICHT DER, VOGELEN MOET
  WORDEN AANGEMERKT:
  1. Dat een Rhynlandfe voet, in twaalf duimen, en
  
  elk van deezen wederom in agt gelyke deelen , verdeeld,
  de maatftok is waar mede wy de Vogelen meeten,
  2. Dat men de maat van de Vogelen neemen moet als
  
  zy dood zyn, of ten eerften zoo ras zy geftorven zyn, of
  eenige dagen daarnaa, wanneer de Leden niet meer ftyf
  
  zyn: welke ftyvigheid gemeenlyk eenige uuren naa den
  dood begint, en een dag of twee duurt,en oorzaakis,
  dat
  
  eenige deelen der vogelen, inzonderheid de hals, rimpelen en krimpen.
  3. Dat de maat, aan opgezette Vogelen genoomen,
  doorgaands iets kleiner is dan die men aan dezelfde Voge-
  
  len bevind wanneer zy verfch zyn ;krimpende veele deelen merkelyk door de uitdrooging.
  4. Dat de gcheele lengte van een Vogel gemeeten
  
  word van 't einde van den bek tor aan het einde van den
  ftaart.
  De lengte, van de kruin af tot de fchouderen,
  
  word gerekend tot het fchouderbeen toe, aan 't begin der
  
  vleugelen.
   5. Dat de maat der Vingeren genoomen word zonder
  de nagelen daar by te rekenen.
  6. Eindelyk moet men in acht neemen her gewicht
  
  der Vogelen. Elk pond houd zeftien gemeene ongen.
  Ik heb dat gewicht
  zeer veele vogelen gezet,
  op dat 'er niets ontbreeken zou, het welk WitLucHsv
  - en Rax noodzasklyk oordeelden; hoewel de ondervin-
  
  ding beveflige, dat 'er ten aanzien van 't gewicht van
  
  eenen en denzelfden vogel groot verfchil is naar maate
  
  vau 'L faizoen,
  
  VÀ
  
  KORT
  
  KAOTREIBNBERESGER
  a PR
  VIAUNZ
  
  S
  
  A.M
  
  E NS
  
  TI;
  
  I ELSIEJ
  
  De Vogelen zyn of
  I. Met van vooren gevederde Kniön, Pooten, die met
  
  een dug gefthubd Vlies overdekt zyn, en met het
  
  begin der Vingeren maauw aan elkanderen verknocht.
  VLrEsPOOTEN (Hymenopodes).
  r. Met een langen Bek, die verheven, en voor aan,
  by de Kuif, gedrukt is. AaxsrEns (Pice).
  2. Met een Bek als een Kegel, die fchielyk afneemt.
  Mossen (Pajferes).
  a. Met het grondftuk van den Bek, omtrent in
  
  de form van een rol, dik, zeer fchielyk in
  
  een fcherpe punt uitloopende; gemeenlyk DiKBEKKEN (Cra[firofira).
  &. Met een Bek als een Els, waar van het grondfluk aan den bovenkant driehoekig, aan den
  onderkant vlakker is; gemeenlyk DuNBEKKEN
  ( Tenuiroftra).
  IL Met van vooren gevederde Knien, en Pooten, die
  met een gerimpelde huid, als van Leder , overkleed
  zyn. VELPOOTEN (Dermatopodes).
  1. Met een gekromden Bek en kromme Klaauwen.
  Roorvogrts (Accipitres).
  2. Met een Bek als een. Kegel, welks punt is om
  geboogen. Horwpzns (Gallime.)
  a. Met de vooríte Vingeren aan het begin,
  door middel van een klein lederagtig Vlies,
  zum te famen géhecht.
  à. Met Vingeren, die byna ten eenemaal gefpleeten zyn , zoo
  
  dat 'er maar het cerfte
  be
  
  KORT BEGRIP VAN 'r SAMENSTELSEL.
  beginfel van een Vlies tuffen de vooríle Vin
  geren valt is.
   II. Met van vooren naakte Knién; met Vleugelen ,
  die bynaa om te vliegen onbekwaam zyn, met gefpleeten Pooten, daar zy hard mede loopen. KorTVLERKEN (Draebyplera).
  IV. Met van vooren naakte Knien; en Pooten , die met
  
  een zagt vel, dat als Leder is, overkleed zyn. WaTERMINNAAREN (Hydropkile).
  I
  
  Welker randen van den Bek mer tanden, als
  
  een zaag, bezet zyn.
  TANDBEKKEN (Odonto-
  
  rynche).
  Bek omtrent eyrond, zeer eng en aan
  t2 . Welker
  de zydenzeer digt toegedruktis SmALLE - PLATBEKKEN (Plalyrbyncha‘).
  Welker Bek wat naar een Kegel gelykende,
  co
  verheven en aan de zyden gedrukt is; en die
  vlakke Pooten hebben. IELNGE ROLRONDSWYZE
  PraTrsEKKEN (Stenorbynche).
  a. Met den Bek eerft recht, daar naa, aan 't
  einde krom.
  b. Met den Bek als een Els, recht; aan 't ui.
  terít puntje een weinig geboogen.
  c. Met een Bek als een Els, geheel recht.
  e Welker Bek wat naar een Kegel gelykende,
  aan de zyden gedrukt is, en die vlakke Pooren
  hebben; met de vliezen der Vingeren verdeeld.
  DOoMPELAAREN. Ver
  Met een groef of kuiltje voor de Neusgaten.
  SNEPPEN (Scolopaces).
  a. Met een Bek als een Kegel, aan de zyden
  gedrukt; en met halve Palnpooten. (Scmipalmipedes).
  b. Met een Bek als een Kegel, aan de zyden
  
  KORT BEGRIP van ’r SAMENSTELSEL.
  den gedrukt; en met gefpleeten Pooten
  (Fiffipede:).
  «€. Met een Bek, die van beide zyden Pyramidaal driehoekig is; en met gefplecten
  Pooten.
  d, Met een Bek als een Els, rondagtig; en
  met halve Palmpooten.
  v. Met een Bek als een Els, rondagtig; en
  met gefpleeten Pooten.
  GE
  
  RANESCHIKKING
  DECR
  
  C B-ScL.A
  CH T E N.
  BENDE
  
  L
  
  VLIESPOOTEN
  IHTMENOPODES.)
  RAN.G.L
  
  AB ARSIERSREN
  
  [P 1 c x]
  Warvogel, Collyrie.
  Paradysvogel. Paradijea.
  Grootbek. Bucco.
  - Jagervogel, Rhinoserosvogel Tragopan.
  Duitfe Pappegaai, Aakfter. Coracias.
  Raven.
  Corvus.
  Indiaanfe Raven, Nootenkraaker. Caryocatadtes.
  Steenkraay. Pyrrboceras.
   Spreeuw. Sfurnus.
  Lyfter. Turdus.
  Indiaanfe Kaauw. Menedula.
  Koekkoek, Cucuíur,
  Diaaihais. Jynz.
  Specht. Picus.
  Graauwfpecht. Sita.
  Groenipecht van Sea. Colius,
  Boomkruiper. Ceribia.
  Grasmusch. Curraca.
  Rhyndace van SEBA.
  Ysvogel. Jspida.
  Byenceter. Aerops.
  2
  
  RANGSCHIKKING
  Hoppe. Upupa.
  Bloemenfpecht Troglodytes.
  RANG
  
  MUD
  
  II
  
  S2S,C2H
  
  EN
  
  [Passeres]
  &. Met bet grondftuk van den bek omtrent
  rolrond , zeer [chielyk in een feberpe punt
  uitloopende.
  Kruisvink. Loxias.
  Bloedvink.. Pyrrbalas.
  Groenvink. Chloris.
  Vink. Fringilla.
  Sys. Spinus.
  Beemer , Boheemer, Peftvogel. Ampelis.
  B. Met een. Elswyzen beh waarvanbet grondfluk aan. den bovenkant driehoekig „aan
  dne anderkant vlakker is.
  V ygeneeter. Ficedula,
  Roodborft [Tooracca.] Brzbacus.
  Leeurik. Alzuda.
  Kwikftaart. Motacilla.
  Nachtegaal. Luscinia.
  Bremkoningkje. Afllus,
  Mees. Parus.
  Staartmees. Oriter.
  ' Zwaluw. Hirundo.
  BEN-
  
  DER GESLACHTEN
  BENDE:
  
  1.
  VELPBOOTEN
  IDERMATOPODES.]
  RANG
  
  I.
  SCUIHSERSP
  VO GEELÓ5E.N.
  [A cCrT PIT AES]
  Nachtuil, Katuil. Str».
  Nachtfchade , Geitenmelker. Cuprimulgas.
  Pappegaai. P/üfasas.
  Valk. Falco.
  Arend. Aquila,
  Gier, Pultur.
  H-0-—-E
  
  RANG
  
  II
  
  N
  
  ER.
  DI
  
  m
  
  [GaLrLıne]
  Met de woorfle vingeren aan bun. begin
  door ımiddel van een klein lederagtig vlies
  
  rulm Jamengevoegd.
  Paauw. Pato.
  Paauwies. Crax.
  Kalkoen. Cenchramus.
  Poule Peintade. Meleagt!s.
  Hoen. Gallus.
  Veldhoen. Teirao.
  Kwartel. Coturnix.
  À2
  
  p. Met
  
  4
  
  RANGSCHIKKING
  
  p. Met bynaa ten eenemaal ge[plecten vingeren, tu[Jen welker voorfien maar allen
  
  een beginfel oan eea volies vaft is.
  Duif. Columba.
  Ringduif van Madras. Palumbus.
  BENJDEC-LII
  
  KORTVLERKEN
  
  [BR ACHTPTERAE]
  Struis. Sirutbio.
  Amerikaanfe Struis. Zea.
  Kafuaris. Cela.
  Dod-aars. Rapkus.
  Trappe. Otis.
  BENDE
  
  IF.
  WATERMINNAAREN.
  [HTDROPHIL
  .E.
  RANG
  
  i£.
  TANDBEKRKEMN.
  l'ODoNTORHYNCHZ.]
  Flamingo. Pbhenicopierus, |
  Lepelaar. Pelecanus.
  Eend. Anas.
  Zaagbek. Mergus.
  Anhinga der Braziliaanen. Prynx.
  RANG
  
  BER
  
  GESLTACHTEN.
  RANG
  
  Il
  
  SMALLE-PLATBEKKEN.
  [PLATYRCEYNCH
  x]
  
  Pappegaaiduiker. Spbenijcus,
  RANG
  
  III
  
  ENGE, ROLRONDSWYZE,
  BEKKEN.
  PLAT
  
  (STzWwos
  HY NC zx]
  a. Diet den bek gerfl secht, daar naa omge
  kromd.
  Kropgans. Onocrotalus.
  Gent, Jan van Gent. Graculus.
  Keerkringvogel. Lepturus.
  Pinguin. Chenalopex.
  Rotteke [van Martens. |Ardtica.
  Kokmeeuw. Gavia.
  Zeehavik. Bupbagus.
  Onweersvogel. Protellaria.
   8. Met een elswyzen bek , die recht, doch
  
  aan de uiserfie punt een wweinig krotm is.
  Groenlandfe Duif, Uria.
  Stern. Larus.
  Skolver. Cataradies.
  v. Met een elswyzen bek, die recht is.
  Witte Zee-Meeuw. Ceppkus.
  À 3
  
  RANG
  
  6
  
  RANGSCHIKKENG
  RANG
  
  IV.
  DOMPELAAREN
  [URINATARICES.]
  Fuut, Aarsvool. Colymbus.
  Meyrkoet. Fulica.
  RANG
  SNEP
  
  F
  P
  
  E N.
  -[SCOLO P ACES.]
  a. Mel em Kegelswyxen bes , ate aan de zy.
  den plat is;en met baloe palmpooten.
  Kraanvogel. Grus.
  Egyptife Kraan. Ibis.
  Ryger
  
  Ardea
  
  Schrye, Schriek.
  Crex.
  B. Met een kegelswyzen. hek, die aan dexyden plat is; en met ge/pleeten pooten.
  Balearife Kraan.
  Ciconia.
  Numidies Juffertie. Soops.
  v. Met sen bek, die aan beide de Zyden drie-
  
  kantig is ; en met gefpleeten pooten.
  Kwartelkoning. Ortygometra..
  .9. Met een elswyzen, rondagtigen bek; en
  
  met halve palmpooten.
  Kluit.
  ur
  
  Trochitus.
  Numenius.
  Poeifnep. Totanus.
  Met-
  
  pEm
  
  G BOS'L-ASO
  H- T EN.
  Matheon , Scholaakfter. Hemafopus.
  Plevier.
  Charadrius.
  Sluiper. Ziuticula.
  Kievit. Vanellus
  Kemphaan. Philomachus.
  Riethoen. óchberzclus.
  Met von elswyzen bek die rondaglig; en
  met gefpleeten posten.
  Halve Snep, Loopertje. Cinclus.
  Waterhen. T7zg4.
  Snep. Ruflicula.
  ACA OIUNGIEDOOASN
  «€ Seh, E
  
  VANNOGEENIGE
  ONZEKERE
  
  GESLACHTEN.
  Een Sperwer ;onder de Paradysvogels by Sesa. Nifus.
  Een Buizert; by denzelíden. Buteo.
  Harpoenier ;een zekere Kraay ;by denzelfden. Cornix.
  Een vogel die naaft aan den Vink komt; by denzelfden. Fringille adfinis.
  ee
  
  ——.
  den Bloemenfpecht -—-; by
  
  denzelfden. Troglodyte adfinis.
  den Dui 3; by'denzell:
  uie
  adfınis.
  Columbe
  den.
  Diomedes vogel; by denzelfden. Diomedea
  Een vogel die naaít aan den Ryger komt; by denzelfden.. Ardee adfinis.
  warns. Cuculo adfınis. *
  
  Wie
  
  8
  
  AAN
  GEL AN
  @eS.E#Li
  
  Wielewaal, Braziliaanfe Specht, S'acamaciri; by WırLUGHBY. Galbula.
  Zee-hazelhoen , Fregatvogel; by RocherorTt. Alagen.
  Zwemmergans; by Ray. Pbalacrocorax.
  Nachtraven; by WiLLUGHBY. Nycticorax.
  Palamedes vogel, Anbima; by MaRKGRAAF enWILLUCHBv. Palamedea.
  Meerel Guira Guainumbi ; by MagKGRAAF en WiLLUGHBY. Merula.
   Jaguacati guacu; by IMARKGRAAF en. WILLUCHEY, J4guacali guacu.
  Curucui ,Guira Acangatara ;by ManKGRAAF en WILLUGHEY. Trogon.
  KEN.
  RS CUNESOMSOCE
  BR OKOCE. NO9
  VSAZN-
  
  CODE
  
  G-cE OR LA C H-T
  DER
  
  EN
  
  VOLES
  DIL
  EON.
  BENDE
  
  L
  
  VLIESPOOTEN.
  [HT MENOPODES)
  Het Kenmerk van deezen is, dat
  
  De Ärien van vooren gevederd,
  De Posten met cen dun, gefchubd, viies overkleed, en
  
  De ingeren door middel van een vliesje, aan
  hun begin, met elkanderen en met
  de naa-voet [metatarfas] zeer neauw
  verknocht zyn.
  RANG
  
  AKA
  
  1.
  EK ST
  ER
  [Pic]
  
  EN.
  fun Kenmerk is, dat
  De Bek langkwerpig, rond verheeven, en na
  de kuif toe plat is.
  ir WARVOGEL,
  
  in 't Latyn door den Heere MoEHRING
  
  gencemd Coliyrio. *
  
  Hy is by den Heer C. Linnzus, in Edit 6 Syft. Nat. Gen. 78
  gezet by den Beemer , i-dmpelis.] 1
  A
  
  3
  
  Be-
  
  ıo
  
  AAKSTEREN
  
  BENDE I RANG I
  
  Bepaaling van denzelven.
  5 Beh is recht, van boven ftomp, aan de
  punt omgekromd, hebbende aan den
  rand, by de bocht, een tand die uıtftcekt ;de punt van 't bovenft Kaake-
  
  been 1s na beneden omgeboógen. _
  De Vingeren zyn in getal, van vooren drie,
  van agteren een.
  Aanmer king.
  Dit geflacht
  
  is als eene middelloort
  
  tuffen de Aakfteren en Scherpvapelen: Met deeze
  
  faaften komt het overeen zoo ver den Jek betreft; en deeze is de reden .dat tot nog toe alle
  Sehryveren dit geflacht der Warvogelen tot het
  Valkongeflacht hebben t'huis gebracht: Uit noof
  
  de echter van hel maakfel der pooten en vingeren
  moet het zelve door eenen baarolyklyken en na
  tuurlyken tang gerekend worden tot het geflacht
  der, Aakfteren te bchooren.
  [f Auaım geeft 'er een figuur van. U. T. XIII.j
  2 PARADYSVOGEL,
  
  in het Latyn Paradifea.
  