text: Acta Neerlandica, 18 (2021)
  © Debreceni Egyetemi Kiadó
  
  DOI: 10.36392/ACTANEERL/2021/18/13
  
  Gábor Pusztai
  
  Calvinisten en kindertreinen
  Aalders, Maarten J. Nederlandse en Hongaarse protestanten
  gedurende het interbellum. Amersfoort: Vuurbaak, 2021.
  Bij de uitgeverij Vuurbaak in Amersfoort is in 2021 het boek Nederlandse
  en Hongaarse protestanten gedurende het interbellum van de kerkhistoricus Maarten J. Aalders (1954) verschenen. Aalders studeerde theologie aan
  de VU, was in dienst bij verschillende gemeenten (in Woubrugge en
  Amstelveen) en promoveerde in 1990. Hij heeft meerdere publicaties op
  zijn naam staan, zoals bijvoorbeeld Ethisch tussen 1870 en 1920 (1990),
  De komst van de toga (2001), Een handjevol verkenners? (2012), Heeft de
  slang gesproken? (2013), en Gereformeerden onder elkaar (2015). In 2016
  nam Aalders deel aan een onderzoeksproject van de Vrije Universiteit. Hij
  onderzocht en digitaliseerde de brieven van de Hongaarse theoloog Jenő
  Sebestyén in het Ráday Archief in Boedapest. Hier opende zich een nieuw
  terrein van onderzoek voor de kerkhistoricus en hij hield zich intensief
  bezig met de Hongaars-Nederlandse (kerkelijke) contacten, vooral in het
  interbellum. De meest spectaculaire gebeurtenis in deze relatie was de Hongaarse kinderactie die vaak met de term ‘kindertreinen’ wordt aangeduid.
  Tienduizenden Hongaarse kinderen werden na de Eerste Wereldoorlog per
  trein naar Nederland (maar ook naar Zwitserland, Zweden, Engeland en
  België) gebracht en daar opgevangen door gastgezinnen. De bedoeling was
  dat de kinderen van hun oorlogstrauma zouden bijkomen, aan voldoende
  voedsel zouden komen, zouden aansterken en tenslotte na een periode van
  vijf weken zouden zij terugkeren naar hun land van herkomst. Naast het
  humanitaire doel dat ongetwijfeld werd bereikt, had de kinderactie ook
  andere effecten.
   176
  
  Gábor Pusztai
  
  Calvinisten en kindertreinen
  
  177
  
  Het diende als katalysator in de Nederlands-Hongaarse betrekkingen. Dit
  onderzoeksgebied sprak Aalders aan. Samen met dr. Orsolya Réthelyi,
  hoofd van de vakgroep Neerlandistiek van de Eötvös Loránd Universiteit
  (ELTE) te Boedapest stelde Aalders een tweetalige catalogus van een
  tentoonstelling samen, die Réthelyi in 2018 in Boedapest organiseerde als
  onderdeel van een internationaal congres dat aan de kindertreinen werd
  gewijd. Er werd een onderzoeksgroep opgezet waaraan de ELTE (Judit
  Gera, Orsolya Réthelyi en Roland Nagy), de Universiteit Debrecen (Réka
  Bozzay en Gábor Pusztai), de KU Leuven (Vera Hajtó en Roeland
  Hermans) en het Neo-Calvinism Research Institute van de Theologische
  Universiteit Kampen (Maarten J. Aalders) deelnamen. Het resultaat was
  een bundel genaamd De Hongaarse kindertreinen die in 2020 onder
  redactie van Maarten J. Aalders, Gábor Pusztai en Orsolya Réthelyi bij de
  uitgever Verloren verscheen. De Hongaarse kinderactie had in het interbellum verstrekkende gevolgen. Voor de Nederlanders werd Hongarije op
  de kaart gezet. De samenwerking op het gebied van handel, industrie, toerisme, politiek, cultuur en literatuur werd duidelijk intensiever. Ook de Nederlandse protestantse kerken hadden duidelijk meer contact met de Hongaarse
  zusterkerk. Dit thema behandelt Aalders in zijn nieuwe boek. Uit het boek
  blijkt dat Nederlandse protestanten op allerlei manieren hulp boden aan
  Hongarije en de Hongaarse protestanten. Treinenvol hulpgoederen werden
  naar Hongarije gestuurd, weeshuizen, gaarkeukens, scholen werden in
  Hongarije opgericht, een reeks Nederlandse delegaties kwam naar het land
  der Magyaren dat toen in de ogen van de Nederlanders een exotisch ver land
  was, een buitenpost, het laatste bastion van het protestantisme in Europa.
   Aalders deed uitstekend werk. Hij verwerkte tijdens zijn onderzoek talrijke
  Nederlandse, Engelse, Duitse en Hongaarse gedrukte bronnen en deed
  onderzoek in Hongaarse en Nederlandse staats- en privéarchieven. Over de
  sleutelfiguren van de Hongaars-Nederlandse contacten in het interbellum
  schrijft hij gedetailleerd. Op die manier kan de lezer veel te weten komen
  over de dochters van de oud-premier Abraham Kuyper, Henriëtte (18701933), Johanna (1875-1948) en Catharina (1876-1955) Kuyper, de Nederlandse consul te Boedapest Jan Clinge Fledderus (1870-1946) en de Hongaarse professor theologie Jenő Sebestyén (1884-1950). Op basis van het
  boek krijgt de lezer een uitstekend overzicht van de contacten van Hongaarse
  en Nederlandse protestanten in het interbellum, over hun motivatie en de
  belangrijkste figuren. Zoals bekend, houden de contacten ook tegenwoordig
  aan. Dus het vervolg van het boek over de betrekkingen tijdens en na de
  Tweede Wereldoorlog ligt voor de hand. Wij wachten met spanning af.
  