text: PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University
  Nijmegen
  
  The following full text is a publisher's version.
  For additional information about this publication click this link.
  http://hdl.handle.net/2066/175693
  
  Please be advised that this information was generated on 2024-07-14 and may be subject to
  change.
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  Jurisprudentieoverzicht
  Mr. E.M.A. van Amersfoort*
  
  November 2016
  Juli 2016
  Australisch testament met uitsluitingsbedoeling
  als bedoeld in artikel 1:94 BW
  Rb. Noord-Nederland 12 juli 2016, ECLI:NL:RBNNE:
  2016:4308
  
  64
  
  A en B zijn in gemeenschap van goederen gehuwd en
  hebben een geschil over de verkrijging krachtens erfrecht van B van haar Australische peetoom X. Valt deze
  in de huwelijksgemeenschap? Overigens is niet in
  geschil dat Australisch erfrecht van toepassing is op de
  erfopvolging en dat het huwelijksvermogensregime van
  A en B wordt beheerst door het Nederlands recht.
  De rechtbank leidt uit het testament van X af dat het
  zijn bedoeling is geweest dat de erfrechtelijke verkrijging alleen aan B toekomt. Dit volgt uit de zinsnede ‘for
  her own use and benefit absolutely’ en uit het feit dat X
  in zijn testament heeft bepaald dat het erfdeel van B – in
  tegenstelling tot hetgeen hij heeft bepaald bij zijn broer
  en (schoon)zussen – niet toekomt aan haar echtgenoot of
  kinderen, maar aan de andere erfgenamen. Dit moet
  worden aangemerkt als een uitsluitingsclausule als
  bedoeld in artikel 1:94 lid 2 sub a BW als gevolg waarvan de erfrechtelijke verkrijging niet in de huwelijksgemeenschap valt.
  *
  
  Rubriek verzorgd door Netwerk Notarissen onder verantwoordelijkheid
  van de hoofdredactie.
   TE juni 2017 | nr. 3
  
  Niet nakomen van wettelijke bepalingen bij
  vruchtgebruik over nalatenschap
  Hof Amsterdam 29 november 2016, ECLI:NL:GHAMS:
  2016:5124
  
  A heeft zijn kinderen (C, D en E) tot erfgenaam
  benoemd en aan zijn echtgenote B het vruchtgebruik
  van de nalatenschap gelegateerd. In het testament is
  onder meer opgenomen dat B samen met de kinderen
  het beheer voert over de aan het vruchtgebruik onderworpen zaken en dat B de wijze van (her)belegging
  samen met de kinderen bepaalt. Tussen B, C en D (B
  c.s.) en E is in geschil of B zodanig is tekortgeschoten in
  de nakoming van haar verplichtingen als vruchtgebruikster dat aan E het beheer moet worden toegekend of dat
  het vruchtgebruik onder bewind moet worden gesteld
  (art. 3:221 BW).
  Het hof overweegt dat na het overlijden van A de partijen geen uitvoering hebben gegeven aan het testament.
  Het vruchtgebruik is niet geleverd aan B, maar partijen
  zijn het erover eens dat het vruchtgebruik door verjaring
  (alsnog) is ontstaan. De partijen hebben tien jaar de testamentaire en wettelijke bepalingen omtrent het vruchtgebruik niet gevolgd. Maar nu de familieverhoudingen
  ernstig verstoord zijn geraakt, verzoekt E dat B alsnog
  voldoet aan haar verplichtingen als vruchtgebruikster.
  Het feit dat A zich jaren niet op de vruchtbepalingen
  heeft beroepen, brengt niet mee dat zij nu geen beroep
  meer mag doen op artikel 3:221 BW. B heeft geen boedelbeschrijving gemaakt (art. 3:205 lid 1 BW) en heeft
  geen jaarlijks ondertekende opgave verzonden (art.
  3:205 lid 4 BW). Verder is geld van de bankrekening
  opgenomen en zijn effecten verkocht voor de financiering van het nieuwe appartement van B. Hierbij is E
  niet betrokken zoals vereist op grond van het testament.
   B is hiermee vruchtgebruikbepalingen niet nagekomen
  die in overwegende mate zijn bestemd om de goederen
  doi: 10.5553/TE/187416812017018003003
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  die met het vruchtgebruik zijn belast in stand te houden
  en die dienen ter bescherming van de hoofdgerechtigden. De schending daarvan leidt volgens het hof tot een
  zodanig ernstig tekortschieten in de nakoming van de
  verplichtingen als vruchtgebruikster dat aanleiding
  bestaat om nadere maatregelen te nemen als bedoeld in
  artikel 3:221 BW. Omdat de familieverhoudingen verstoord zijn, wordt het beheer niet aan E toegekend, maar
  wordt het vruchtgebruik onder bewind van een derde
  gesteld.
  December 2016
  Advocaatkosten van executeur geen
  nalatenschapsschulden
  Hof Den Haag 13 december 2016, ECLI:NL:GHDHA:
  2016:4316
  
  De erfgenamen X c.s. en executeur Y zijn in geschil of
  de advocaatkosten van Y worden aangemerkt als nalatenschapsschulden in de zin van artikel 4:7 lid 1 sub d
  BW. Volgens het hof vallen de advocaatkosten (in het
  geheel) niet onder de schulden van de nalatenschap. Het
  hof overweegt hiertoe dat de advocaatkosten niet zijn
  gemaakt mede ten behoeve van de erfgenamen. Deze
  kosten zijn ontstaan doordat X c.s. een procedure tegen
  Y zijn gestart om te bewerkstellingen dat hij een boedelbeschrijving zou opmaken. Dit verzoek is toegewezen.
  Y heeft de benoeming tot executeur vrijwillig aanvaard
  en hij had de bevoegdheid om een boedelnotaris aan te
  wijzen. Hij heeft dit niet gedaan. Het hof overweegt verder dat het gaat om een eenvoudige nalatenschap die
  bestond uit een inboedel, sieraden, een aantal bankrekeningen en mogelijk een vordering op een derde. Daarom
  zijn de advocaatkosten in dit geval niet aan te merken als
  in redelijkheid te maken kosten en in elk geval niet voor
  zover deze het door de rechtbank als redelijk aangemerkte bedrag overtreffen.
   Januari 2017
  Gedwongen schuldtoerekening door
  bewindvoerders leidt tot nietige verdeling
  Hof Den Haag 31 januari 2017, ECLI:NL:GHDHA:
  2017:731
  
  De kantonrechter heeft in 2009 een beheersregeling
  getroffen als bedoeld in artikel 3:168 lid 2 BW met
  betrekking tot de nalatenschap van A, waarbij alle nalatenschapsgoederen onder bewind zijn gesteld. De
  bewindbepalingen van Boek 4 BW zijn van overeenkomstige toepassing (art. 3:168 lid 5 BW). X c.s. zijn
  benoemd tot bewindvoerders. X c.s. hebben (deel)betalingen gedaan aan de erfgenamen met uitzondering van
  erfgenaam Y, omdat Y een schuld aan de nalatenschap
  zou hebben. In geschil is onder meer of X c.s. bevoegd
  waren tot deze schuldtoerekening (art. 4:228 BW).
  doi: 10.5553/TE/187416812017018003003
  
  Het hof overweegt dat X c.s. niet bevoegd zijn om de
  nalatenschap te verdelen, omdat artikel 4:171 BW niet
  van overeenkomstige toepassing is verklaard in artikel
  3:168 BW. Door aan Y geen bedrag uit te keren, omdat
  hij een schuld aan de nalatenschap zou hebben, hebben
  X c.s. een gedwongen schuldtoerekening toegepast.
  Deze gedwongen schuldtoerekening is een verdelingshandeling (dit blijkt ook uit art. 4:228 BW) waartoe X
  c.s. niet bevoegd zijn. Y heeft per brief bezwaar aangetekend tegen het feit dat hij onrechtmatig wordt uitgesloten van de (deel)betalingen en dat hem niet bekend is
  dat hij een schuld aan de boedel heeft. Volgens het hof
  hebben X c.s. de nalatenschap onbevoegd zelfstandig
  verdeeld en hebben zij Y ten onrechte niet in de contractuele verdeling betrokken. Omdat Y niet heeft deelgenomen aan de verdeling is deze verdeling nietig (art.
  3:195 BW).
   Februari 2017
  Uitleg testament
  Hof Den Haag 7 februari 2017, ECLI:NL:GHDHA:
  2017:722
  
  A heeft in 1980 een testament opgemaakt waarin een
  ouderlijke boedelverdeling is opgenomen en de kinderen
  X c.s. in de legitieme zijn gesteld. Verder is in het testament opgenomen dat het versterferfrecht van toepassing
  is ‘voor het geval ik [A] na of tegelijk in de zin der wet
  met mijn genoemde echtgenoot kom te overlijden’. Op
  het moment van testeren was A gehuwd met B. B is in
  2005 overleden en op het moment van overlijden was A
  gehuwd met C. In geschil is of C op grond van de geciteerde passage erfgenaam is in de nalatenschap van B.
  Het hof kent geen gewicht toe aan de verklaring van het
  notariskantoor waar de huwelijkse voorwaarden van A
  en C zijn gepasseerd, dat het de bedoeling was ‘van clienten dat de vererving krachtens de wet van toepassing
  zou zijn, waarbij de langstlevende echtgenoot mede erfgenaam zou worden (een en ander zoals ook reeds tot
  uiting kwam in de subsidiaire regeling in het genoemde
  testament […])’. De informatie van het notariskantoor is
  volgens het hof niet consistent, omdat er geen dossieraantekeningen zijn over de erfrechtelijke gevolgen van
  het huwelijk tussen A en C en de huidige medewerkers
  niet betrokken zijn geweest bij het opstellen van het testament in 1980.
   Naar het oordeel van het hof gaat C uit van een grammaticale uitleg van het testament. De stelling dat A – als
  zij C had willen uitsluiten als erfgenaam – expliciet in
  haar testament had moeten opnemen dat na het overlijden van B alleen X c.s. zouden erven, doet geen recht
  aan de omstandigheden waaronder het testament is verleden. A heeft in 1980 de positie van B en X c.s. willen
  regelen. Dat A is hertrouwd met C is een omstandigheid
  waardoor het testament onduidelijk wordt, omdat C bij
  een grammaticale uitleg wel als erfgenaam moet worden
  aangemerkt. Deze grammaticale uitleg acht het hof in
  strijd met de omstandigheden waaronder het testament
  TE juni 2017 | nr. 3
  
  65
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  is gemaakt. De toenmalige gezinssituatie heeft bij A centraal gestaan en nadien is er geen aanleiding geweest om
  het testament aan te passen. A en C zijn op hoge leeftijd
  getrouwd en hebben bewust gekozen voor het gescheiden houden van hun vermogens. Mogelijke verklaringen
  van A bij het sluiten van de huwelijkse voorwaarden
  doen niets af aan het feit dat A haar testament niet heeft
  gewijzigd. Dergelijke verklaringen buiten het testament
  mogen alleen voor de uitleg van het testament worden
  gebruikt als de uiterste wilsbeschikking zonder die verklaring geen duidelijke zin heeft. Volgens het hof doet
  deze situatie zich niet voor.
  Huuropbrengsten tot nalatenschap behorende
  onroerende zaak
  Hof Den Haag 21 februari 2017, ECLI:NL:GHDHA:
  2017:581
  
  66
  
  Erfgenaam A vordert in kort geding executeur X te verbieden gelden aan de ervenrekening te onttrekken. A is
  als mede-erfgenaam gerechtigd tot een vierde van het
  tot de nalatenschap behorende onroerend goed. De
  huuropbrengsten worden op de ervenrekening gestort.
   A meent dat de huuropbrengsten aan de eigenaren toekomen en niet moeten worden gezien als een vrucht van
  de onverdeelde nalatenschap.
  De tot de nalatenschap behorende onroerende zaak is in
  2008 in appartementsrechten gesplitst. De erfgenamen,
  onder wie A, staan ieder voor een vierde gedeelte als
  appartementseigenaar ingeschreven in de daartoe
  bestemde registers. Omdat het hof niet kan vaststellen
  of de appartementsrechten al zijn verdeeld, worden de
  huuropbrengsten aangemerkt als een burgerlijke vrucht
  van de onverdeelde nalatenschap. Nu A geen grief heeft
  geformuleerd tegen het oordeel van de voorzieningenrechter dat X niet onrechtmatig gelden aan de ervenrekening onttrekt, heeft A volgens het hof geen spoedeisend belang bij zijn vordering. De stelling dat A in
  financiële nood verkeert, is in dit kader niet relevant.
  A verzoekt slechts het verbod gelden op te nemen van
  de ervenrekening en daarmee wordt zijn financiële nood
  niet verlicht.
  Overschrijding termijn bij verwerpen
  nalatenschap namens minderjarigen
  Rb. Limburg 23 februari 2017, ECLI:NL:RBLIM:
  2017:1693
  
  De erfgenamen X c.s. hebben op 27 juni 2016 bij de
  griffie van de rechtbank de nalatenschap verworpen en
  tegelijkertijd verzocht de nalatenschap namens hun
  minderjarige kinderen Y c.s. te mogen verwerpen.
  Omdat de hiervoor benodigde machtiging van de kantonrechter ontbrak (art. 4:193 lid 1 BW), heeft de griffier de verzoeken doorgestuurd naar de bevoegde kantonrechters. De kantonrechters hebben de machtigingen
  verleend op 6 juli en 26 september 2016. De griffier
  heeft de machtigingen tot verwerping op 27 december
  ontvangen.
   De kantonrechter overweegt dat X c.s. op 27 juni 2016
  zelf de nalatenschap hebben verworpen, zodat Y c.s. op
  grond van artikel 4:12 BW op dat moment in hun plaats
  TE juni 2017 | nr. 3
  
  zijn getreden. Artikel 4:193 bepaalt dat X c.s. verplicht
  zijn binnen drie maanden namens Y c.s. een verklaring
  van beneficiaire aanvaarding of van verwerping (met
  machtiging kantonrechter) af te leggen. Bij het verlopen
  van deze termijn wordt de nalatenschap geacht beneficiair te zijn aanvaard. Deze termijn is 26 september 2016
  geëindigd, zodat de noodzakelijke machtigingen te laat
  (27 december 2016) zijn ontvangen. Er is geen verzoek
  tot verlenging van deze driemaandentermijn ingediend
  (art. 4:193 lid 1 BW). Het wettelijke systeem biedt volgens de kantonrechter onvoldoende aanknopingspunten
  om het verzoek van X c.s. tot het verwerpen van de
  nalatenschap namens Y c.s. ook op te vatten als een verlenging van die termijn. Nu vaststaat dat de driemaandentermijn is overschreden, kunnen X c.s. niet meer
  overgaan tot verwerping namens Y c.s. en geldt de nalatenschap als beneficiair aanvaard.
  Strafrechtelijke veroordeling voor verduistering
  door executeur-afwikkelingsbewindvoerder
  Rb. Gelderland 24 februari 2017, ECLI:NL:RBGEL:
  2017:952
  
  X, Y (de echtgenote van X) en Z zijn erfgenaam ieder
  voor een gelijk deel. X is tevens executeur-afwikkelingsbewindvoerder. Het betreft een bewind in het gemeenschappelijk belang van de erfgenamen en X is bevoegd
  te beschikken over de nalatenschapsgelden en een verdeling tot stand te brengen. X heeft € 8.250 (voorgeschoten kosten) en € 110.000 naar zijn privérekening
  overgemaakt. X heeft vervolgens de € 110.000 deels
  overgeboekt naar de gezamenlijke rekening van X en Y
  en deels naar zijn zakelijke rekeningen. X wordt ten laste gelegd dat hij zich hierdoor schuldig heeft gemaakt
  aan verduistering.
   Er is sprake van verduistering als X de opzet had zich
  wederrechtelijk gelden uit de nalatenschap toe te eigenen. Dit is het geval als X zonder daartoe gerechtigd te
  zijn als heer en meester heeft beschikt over een goed dat
  aan een ander toebehoort. De rechtbank oordeelt ten
  aanzien van de voorgeschoten kosten (€ 8.250) dat X
  – ongeacht of deze kosten op grond van het testament in
  aanmerking komen voor vergoeding – gerechtigd is als
  executeur een dergelijke betaling te doen. De rechtbank
  is van mening dat de overboeking van € 110.000 wel
  onder verduistering valt. De nalatenschap was nog niet
  verdeeld en behoorde volledig toe aan alle erfgenamen
  gezamenlijk. X was weliswaar bevoegd een verdeling tot
  stand te brengen, maar alleen als hij daarbij alle erfgenamen betrok. Vast staat dat aan Z geen erfdeel is overgemaakt. Zelfs als de omvang van de boedel op het
  moment van overboeking toereikend was om € 110.000
  aan X en zijn echtgenote Y toe te delen – dit was onzeker omdat de woning nog niet was verkocht – kon deze
  verdeling (waarbij een groot deel van de liquide middelen uit de nalatenschap verdween) niet zonder medeweten van Z worden gedaan. X heeft in strijd met het testament geen informatie verstrekt aan Z over de partiële
  verdeling en afwikkeling van de nalatenschap. De persoonlijke en kennelijk grotendeels op animositeit berustende overtuiging dat Y geen uitkering meer toekwam,
  doi: 10.5553/TE/187416812017018003003
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  rechtvaardigt niet dat Z buiten spel is gezet. Volgens de
  rechtbank maken de latere overboekingen naar de gezamenlijke rekening van X en Y en de zakelijke rekeningen van X ook duidelijk dat X als heer en meester over
  deze gelden heeft beschikt, zeker omdat X heeft verklaard dat hij dit deed om te voorkomen dat Z zijn rechten op zijn erfdeel kon effectueren door beslag. X wordt
  veroordeeld voor het verduisteren van nalatenschapsgelden. De rechtbank ziet geen reden om X een ontnemingsmaatregel op te leggen, omdat na definitieve vaststelling van de nalatenschap is gebleken dat X geen groter bedrag uit de nalatenschap heeft uitgekeerd aan zichzelf en Y dan waarop zij op grond van het testament
  recht hadden.
   Rechtsmacht Nederlandse rechter; uitleg
  testament
  Hof Arnhem-Leeuwarden 28 februari 2017, ECLI:NL:
  GHARL:2017:1689
  
  Het betreft een geschil met internationale aspecten: erflater A heeft zijn laatste gewone verblijfplaats in Frankrijk, hij heeft een rechtskeuze uitgebracht voor Nederlands recht en zijn erfgenamen X c.s. wonen in Duitsland, Amerika en Nederland. A heeft aan zijn vriendin B
  een periodieke uitkering van € 455 per maand gelegateerd en het recht van vruchtgebruik van de in Frankrijk
  gelegen onroerende zaken en de daartoe behorende
  inboedels. Volgens X c.s. zijn deze legaten gekoppeld en
  heeft B geen recht (meer) op de periodieke uitkering nu
  beide onroerende zaken (met instemming van B) zijn
  verkocht. Thans vordert B uitvoering van het legaat.
  Omdat A in 2003 is overleden wordt de bevoegdheid
  van de Nederlandse rechter beoordeeld aan de hand van
  de bepalingen van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv). Nu twee van X c.s. in Nederland
  wonen, heeft de Nederlandse rechter rechtsmacht ten
  aanzien van deze vorderingen (art. 2 Rv). Omdat de vorderingen jegens de andere erfgenamen identiek zijn,
  bestaat een zodanige samenhang dat de rechter ook ten
  aanzien van deze vorderingen rechtsmacht toekomt (art.
  7 Rv). Op grond van artikel 1 Wet conflictenrecht erfopvolging jo. artikel 5 van het Haags Erfrechtverdrag
  1989 heeft A een geldige rechtskeuze voor Nederlands
  recht uitgebracht.
   Het hof gaat over tot uitleg van deze legaten ex artikel
  4:46 BW. Het hof oordeelt dat het recht op de periodieke uitkering niet is gekoppeld aan het vruchtgebruik van
  de onroerende zaken in Frankrijk. Het gebruik van de
  opsommingstekens 1 en 2 in het testament duidt op het
  bestaan van twee legaten die naast elkaar en ook los van
  elkaar bestaan. Het feit dat B als vruchtgebruikster in
  het testament wordt verplicht de woningen en inboedel
  te verzekeren en alle lasten en belastingen met betrekking tot de woningen te betalen, betekent niet dat de
  maandelijkse uitkering (alleen) ertoe strekt B in staat te
  stellen deze kosten te betalen. Deze uitleg zou ook niet
  in overeenstemming zijn met het in het testament
  genoemde doel van de legaten om B verzorgd achter te
  laten. A heeft volgens het hof met de bewoordingen dat
  het recht op de periodieke uitkering duurt ‘tot het einde
  doi: 10.5553/TE/187416812017018003003
  
  van het hierna te noemen recht van vruchtgebruik’
  beoogd voor beide legaten dezelfde beëindigingsgronden
  op te nemen. Nu deze beëindigingsgronden zich nog
  niet hebben voorgedaan, heeft B nog steeds recht op een
  periodieke uitkering. Het feit dat X c.s. niet op de hoogte waren van hun rechten en plichten maakt dit niet
  anders. X c.s. hebben de nalatenschap zuiver aanvaard,
  zodat zij uitvoering moeten geven aan het legaat. Dit
  geldt ook als de kosten groter zijn dan het bedrag dat zij
  ieder uit de nalatenschap hebben ontvangen (art. 4:117
  lid 2 jo. 4:120 lid 5 BW).
  Maart 2017
  Verzoek tot ontslag vereffenaars
  Hof Den Haag 1 maart 2017, ECLI:NL:GHDHA:
  2017:648
  
  Erfgenaam A vordert ontslag van de vereffenaars B c.s.
  omdat zij zodanig tekortschieten, dat van haar niet kan
  worden gevergd dat de nalatenschap door B c.s. wordt
  beheerd.
   Ontslag van B c.s. is slechts mogelijk wanneer sprake is
  van gewichtige redenen als bedoeld in artikel 4:206 lid 5
  BW. Hiervoor moeten B c.s. in ernstige mate tekortschieten in de nakoming van hun verplichtingen of
  ongeschikt zijn. Uit de stukken en dat wat ter zitting is
  behandeld, blijkt dat de vereffening van de nalatenschap
  in een vergevorderd stadium verkeert. Het hof beaamt
  dat de afwikkeling van de nalatenschap lang duurt, maar
  het feit dat een deel van de nalatenschapsgoederen in
  Spanje zijn gelegen, is hier mede debet aan. Ook het feit
  dat B c.s. het beheer van het onroerend goed in Spanje
  heeft overgelaten aan X is geen gewichtige reden voor
  ontslag. Het is aan B c.s. om te bepalen wie het beheer
  voert van het onroerend goed in Spanje. Dit geldt
  temeer nu het beheer wordt gevoerd door X, aan wie het
  onroerend goed tegen inbreng van de waarde is gelegateerd. De overige verwijten komen samengevat erop
  neer dat B c.s. ten onrechte kosten zouden maken ten
  laste van de boedel. Het al dan niet ten onrechte kosten
  ten laste van de boedel maken, is geen gewichtige reden
  voor ontslag, maar komt pas aan de orde wanneer B c.s.
  – na voltooiing van hun werkzaamheden – op grond van
  artikel 4:221 lid 3 BW rekening en verantwoording
  afleggen aan de erfgenamen (onder wie A).
  Het hof wijst het verzoek af, omdat geen sprake is van
  gewichtige redenen voor ontslag van B c.s. Daarnaast
  wijst het hof erop dat het ontslag van B c.s. in een vergevorderd stadium van de vereffening niet wenselijk is,
  omdat dit kostenverhogend en vertragend werkt.
   Verzoek machtiging alsnog beneficiair
  aanvaarden ex artikel 4:194a BW
  Rb. Noord-Holland 7 maart 2017, ECLI:NL:RBNHO:
  2017:2348
  
  X is enig erfgenaam en executeur in de nalatenschap van
  A. X heeft op 12 juli 2016 een verklaring ondertekend
  waarin zij de nalatenschap zuiver aanvaardt. Op 9 sepTE juni 2017 | nr. 3
  
  67
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  tember 2016 ondertekent X vervolgens een verklaring
  van verwerping, waarvan een afschrift op 13 september
  2016 wordt ingeschreven in het boedelregister.
  Op 2 november 2016 wordt namens X op grond van
  artikel 4:194a BW een machtiging om alsnog beneficiair
  te aanvaarden verzocht, omdat X niet op de hoogte was
  van de schuld van de nalatenschap aan Y c.s. A had
  gezegd dat alles met betrekking tot Y c.s. was afgehandeld.
  De kantonrechter oordeelt dat de inschrijving van de
  verwerping nietig is, omdat X de nalatenschap al zuiver
  had aanvaard. Het verzoek tot een machtiging om de
  nalatenschap alsnog beneficiair te aanvaarden wordt
  afgewezen, omdat het verzoek te laat is ingediend. Dit
  verzoek moet ex artikel 4:194a BW binnen drie maanden
  na het bekend worden van de onbekende schuld worden
  ingediend. Y c.s. hebben zich op 6 juli 2016 gemeld en
  een brief gestuurd, die op 20 juli 2016 door X is ontvangen. X was dus uiterlijk 20 juli 2016 op de hoogte van de
  schuld. Nu het verzoekschrift pas 2 november 2016 is
  ingediend, zijn meer dan drie maanden verstreken.
   Beoordeling wilsbekwaamheid erflater
  Rb. Midden-Nederland 8 maart 2017, ECLI:NL:
  RBMNE:2017:1324
  
  68
  
  A heeft twee goede doelen (X c.s.) tot erfgenaam
  benoemd. Aan zijn stief(klein)kinderen heeft hij
  € 20.000 per persoon gelegateerd en aan zijn echtgenote
  B het vruchtgebruik van de echtelijke woning, de inboedel en het vruchtgebruik van een geldsom van
  € 1.000.000 met het recht van vertering. B vordert verklaring voor recht dat dit testament ex artikel 3:34 lid 2
  BW nietig is, omdat A wilsonbekwaam was op het
  moment van testeren.
  Tussen partijen is niet in geschil dat de laatste jaren
  gedragsverandering bij A was opgetreden. B heeft enkele deskundigenrapporten overgelegd, die zijn opgemaakt
  na het overlijden van A, waaruit blijkt dat A aan dementie leed. De rechtbank overweegt dat uit het in het
  geding gebrachte medische dossier niet blijkt dat tijdens
  het leven al dementie is gediagnosticeerd bij A. Zelfs als
  deze diagnose wel was gesteld of veronderstellenderwijze wordt aangenomen, dan is daarmee nog niet gegeven
  dat het testament van A tot stand is gekomen onder
  invloed van deze stoornis of dat deze stoornis A belette
  in de redelijke waardering van de betrokken belangen.
   De beoordeling van de wilsbekwaamheid berust primair
  bij de notaris. De notaris heeft A vijf keer gesproken
  over dit testament en had geen twijfels over de wilsbekwaamheid van A. De notaris heeft A verzocht zich te
  laten onderzoeken op wilsbekwaamheid uit zorgvuldigheid en ter bevestiging van zijn wilsbekwaamheid,
  omdat het een testamentwijziging betrof van een persoon op hoge leeftijd met een groot vermogen. Uit dit
  onderzoek volgde dat A wilsbekwaam was. Verder constateert de rechtbank dat het testament van A niet
  ingrijpend afwijkt van zijn voorgaande testament. Ook
  daar waren X c.s. al zeer ruim bedacht. Bovendien heeft
  hij B (zeer) verzorgd achtergelaten en worden in tegenstelling tot het voorgaande testament de stief(klein)kinTE juni 2017 | nr. 3
  
  deren ook bedacht. De gedragsveranderingen van A zijn
  niet uit deze testamentswijziging af te leiden. Bovendien
  meent de rechtbank dat dit testament consistent is met
  de gedragslijn van A tijdens leven. A heeft tijdens leven
  al veel schenkingen aan goede doelen gedaan. Deze consistente gedragslijn wordt ook bevestigd door getuigenverklaringen van de private banker en accountant van A.
  Het hof wijst de vordering van B af.
   Vordering uit hoofde van ouderlijke
  boedelverdeling valt in huwelijksgemeenschap
  Hof Amsterdam 14 maart 2017, ECLI:NL:GHAMS:
  2017:1104
  
  In geschil is of een vordering van X uit hoofde van een
  ouderlijke boedelverdeling in de ontbonden huwelijksgemeenschap valt. Het hof overweegt dat op grond van
  artikel 127 jo. 79 van de Overgangswet Nieuw Burgerlijk Wetboek de ouderlijke boedelverdeling niet nietig of
  vernietigbaar is geworden door de inwerkingtreding van
  het huidige erfrecht. Omdat een testamentaire uitsluitingsclausule ontbreekt, valt de erfrechtelijke verkrijging
  van X in de huwelijksgemeenschap (art. 1:84 BW), ook
  als dit wellicht niet de bedoeling van erflater was. Het
  feit dat de omvang van de vordering nog niet is vastgesteld, er geen aangifte erfbelasting is gedaan, de vordering nog niet opeisbaar is en het risico bestaat dat de erfrechtelijke verkrijging van X op het moment dat deze
  opeisbaar wordt geheel of gedeeltelijk is verteerd, doet
  daaraan niets af. De vordering uit hoofde van de ouderlijke boedelverdeling valt in de huwelijksgemeenschap
  en is voor verdeling vatbaar.
  Onzorgvuldig geredigeerd testament en
  billijkheidscorrectie door eigen gedrag
  belanghebbende
  Hof Den Haag 14 maart 2017, ECLI:NL:GHDHA:
  2017:802
  
  A en B zijn in gemeenschap van goederen gehuwd en de
  huwelijksgemeenschap bedraagt € 47 miljoen. A heeft
  twee kinderen (C en D) en twee stiefkinderen (E en F;
  kinderen van B). In 1997 heeft A een stichting opgericht
  met als doel steun te verlenen aan kansloze en kansarme
  kinderen in de wereld. In 2008 heeft hij B, D, E en F
  benoemd tot erfgenaam en de wettelijke verdeling van
  toepassing verklaard. Aan C is een bedrag van € 1 miljoen gelegateerd. In 2010 en 2011 heeft A zijn testament
  gewijzigd. Daarbij is het testament in 2008 uitdrukkelijk
  in stand gehouden en heeft hij de erfstelling van echtgenote B gewijzigd in een erfstelling van de stichting.
   Deze wijziging van erfstelling leidt ertoe dat de wettelijke verdeling niet meer mogelijk is, omdat niet aan de
  voorwaarden van artikel 4:13 BW wordt voldaan. Van
  een redelijk handelend notaris mag worden verlangd dat
  hij A daar uitdrukkelijk op had gewezen. Bovendien had
  hij dit op een deugdelijke wijze moeten vastleggen in
  zijn dossier of beter nog in het testament moeten vermelden dat de wettelijke verdeling niet van toepassing
  is. Nu de notaris dit heeft nagelaten, heeft de notaris het
  testament onzorgvuldig geredigeerd. Hiermee heeft hij
  
  doi: 10.5553/TE/187416812017018003003
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  volgens het hof een onzorgvuldigheidsnorm overschreden jegens B.
  B heeft een vaststellingsovereenkomst met de kinderen
  C-F gesloten, waarin is overeengekomen dat de nalatenschap over C-F wordt verdeeld. B gaat dus akkoord met
  de verdeling van de nalatenschap over C-F en doet
  afstand van haar vermeende aanspraken jegens C-F.
  B heeft volgens het hof hoogst onzorgvuldig gehandeld
  door de notaris hier niet bij te betrekken. B had met de
  notaris moeten overleggen over de aanpak van de problematiek rondom de onduidelijkheid van het testament
  om mogelijke schade voor de notaris te beperken. Van B
  mag worden verlangd dat zij zich redelijk en billijk
  gedraagt jegens de notaris en hem niet voor een voldongen feit stelt.
  Het hof overweegt verder dat het opmerkelijk is dat F
  (erfgenaam en bestuurder van de stichting) namens de
  stichting afstand heeft gedaan van de nalatenschap. Het
  betrof een miljoenenbedrag, dat erflater bestemd had
  voor de stichting en dat door toedoen van F ten goede is
  gekomen aan de overige erfgenamen (onder wie F). Dit
  was niet de bedoeling van A en uit de vaststellingsovereenkomst blijkt dat B hiermee akkoord is gegaan.
   B heeft er dus geen moeite mee gehad het testament van
  A zo uit te leggen als het haar en C-F goed uitkomt. Het
  is dan niet redelijk en billijk om de rekening bij de notaris neer te leggen. B heeft volledig naar eigen inzichten
  gehandeld en heeft daarbij de belangen van de notaris
  niet meegenomen. Het hof acht de handelwijze van B
  ernstig verwijtbaar als gevolg waarvan zij haar mogelijke
  schade niet op de notaris kan verhalen.
  Verzoek tot herbegrafenis
  Rb. Noord-Holland 22 maart 2017, ECLI:NL:RBNHO:
  2017:2571
  
  A is begraven in het graf van haar ouders. Y is rechthebbende van dit graf. X c.s. (de dochter en echtgenoot van
  A) vorderen de veroordeling van Y om toestemming te
  verlenen tot de herbegrafenis van A. De Hoge Raad
  heeft in 2010 geoordeeld dat de door X c.s. gewenste
  opgraving en herbegrafenis uitsluitend is bedoeld om A
  te kunnen gedenken op een wijze waarop zij dat wensen
  te doen. De wijze van gedenken is in het algemeen geen
  belang dat noodzaakt tot opgraving. Er zijn geen feiten
  of omstandigheden gesteld op grond waarvan Y misbruik heeft gemaakt van haar bevoegdheid om geen toestemming te verlenen tot opgraving van het stoffelijke
  overschot van A.
   X c.s. vorderen thans opnieuw veroordeling van Y om
  toestemming te verlenen tot de herbegrafenis van A,
  omdat sprake is van nieuwe omstandigheden (art. 236
  lid 1 Rv). Onder meer wordt aangevoerd dat de grafrusttermijn van tien jaar inmiddels ruimschoots is verstreken, zij beschikken over een vergunning van de burgemeester, het voor de echtgenoot fysiek onmogelijk is
  geworden het huidige graf van A te bezoeken en het einde van de echtgenoot nadert en hij graag in hetzelfde
  graf wil rusten als A. Volgens de rechtbank zijn dit geen
  nieuwe feiten en omstandigheden die niet voorafgaand
  aan het arrest van de Hoge Raad aan de orde konden
  doi: 10.5553/TE/187416812017018003003
  
  worden gesteld en die nopen tot het oordeel dat Y misbruik maakt of heeft gemaakt van haar bevoegdheid. De
  vordering wordt afgewezen.
  Vordering tot vergoeding uitvaartkosten jegens
  verwerpende erfgenaam
  Hof ’s-Hertogenbosch 21 maart 2017, ECLI:NL:
  GHSHE:2017:1109
  
  Op het moment dat A overlijdt, is hij met uitsluiting
  van elke gemeenschap van goederen gehuwd met B.
  A en B wonen op dat moment niet meer samen en er
  loopt een echtscheidingsprocedure. De echtscheiding is
  nog niet in het huwelijksgoederenregister ingeschreven.
  A heeft geen testament. B heeft de nalatenschap formeel
  verworpen. X heeft de uitvaartkosten betaald en vordert
  thans vergoeding daarvan door B, omdat B voorafgaand
  aan de verwerping de nalatenschap zuiver zou hebben
  aanvaard.
   Het hof oordeelt dat B de nalatenschap niet zuiver heeft
  aanvaard. Het hof overweegt hiertoe dat A en B buiten
  elke gemeenschap van goederen waren gehuwd. Zij
  woonden al een half jaar niet meer samen en beoogden
  een echtscheiding. Onder deze omstandigheden ligt het
  niet voor de hand dat A en B in de laatste periode voor
  het overlijden nog over een gemeenschappelijke bankrekening beschikten en dat B na het overlijden van A nog
  de mogelijkheid had om over de financiën van A te
  beschikken. De mededeling van de bank dat B alle bankzaken van A heeft afgehandeld, vermeldt geen datum,
  zodat daaruit niet kan worden afgeleid dat de bemoeienis van B met de bankrekening heeft plaatsgevonden na
  het overlijden van A. Nu niet blijkt dat B de nalatenschap zuiver heeft aanvaard, sorteert haar verwerping
  effect en kan zij niet als erfgenaam worden aangesproken op de uitvaartkosten.
  Het hof oordeelt dat ook in het geval B haar taak als vereffenaar – in hoedanigheid van wettelijk vertegenwoordiger van haar twee minderjarige kinderen – niet heeft
  uitgevoerd of de taak van de andere vereffenaar heeft
  gehinderd of in elk geval onvoldoende medewerking
  heeft verleend, dit niet betekent dat zij daardoor
  onrechtmatig jegens X heeft gehandeld en de uitvaartkosten aan haar moet vergoeden.
  Daden van zuivere aanvaarding
  Hof Amsterdam 28 maart 2017, ECLI:NL:GHAMS:
  2017:1031
  
  X en Y c.s. zijn in geschil over de afwikkeling van de
  nalatenschappen van hun ouders A en B. B heeft X onterfd en Y c.s. tot erfgenaam benoemd, die de nalatenschap beneficiair hebben aanvaard. X stelt onder meer
  dat Y c.s. de nalatenschap van B zuiver hebben aanvaard
  door een aantal betalingen te doen ten laste van de nalatenschap.
   Het hof overweegt dat alleen sprake is van zuivere aanvaarding als Y c.s. als heer en meester over goederen van
  de nalatenschap hebben beschikt of duidelijk aan de
  schuldeisers van de nalatenschap hebben laten blijken
  dat zij de schulden van de nalatenschap voor hun rekening nemen. Het hangt van de omstandigheden van het
  TE juni 2017 | nr. 3
  
  69
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  geval af of uit de gedragingen van Y c.s. de bedoeling tot
  zuivere aanvaarding kan worden afgeleid. Volgens het
  hof is in dit geval van belang dat Z is benoemd tot executeur. Z heeft het beheer en de beschikking over de
  goederen van de nalatenschap en heeft recht op loon,
  dat samen met de door hem gemaakte kosten ten laste
  van de nalatenschap komt. De kosten die Y c.s. hebben
  gemaakt ten laste van de nalatenschap vloeien voort uit
  handelingen die zij hebben verricht in opdracht van Z.
  Y c.s. stellen onbetwist geen bedragen tot zich te hebben
  genomen. Het gaat om geringe bedragen in verhouding
  tot het saldo van de nalatenschap en de eigen vorderingen van Y c.s. Volgens het hof kan in deze omstandigheden niet worden geoordeeld dat Y c.s. de nalatenschap
  zuiver hebben aanvaard.
   Opzettelijk verzwijgen nalatenschapsgoed
  HR 31 maart 2017, ECLI:NL:HR:2017:565
  
  70
  
  X en Y zijn enig erfgenaam in de nalatenschap van erflaatster. Enkele maanden voor het overlijden van erflaatster heeft Y op grond van een volmacht € 643.497 van
  de Zwitserse bankrekening van erflaatster naar zijn
  eigen rekening overgemaakt. Dit was volgens Y een
  schenking. Op basis van de gestelde feiten oordeelt het
  hof dat geen sprake is van een schenking en dat Y zonder recht of titel eigenmachtig € 643.497 naar zijn eigen
  rekening heeft overgemaakt. Volgens het hof heeft Y
  zijn aandeel in dit bedrag verbeurd op grond van artikel
  3:194 lid 2 BW, omdat hij deze vordering opzettelijk
  heeft verzwegen en op enig moment heeft geprobeerd
  een goed buiten de verdeling te houden. Hierbij is niet
  van belang dat X op de hoogte was van het bestaan van
  de Zwitserse bankrekening, hoewel hij niet op de hoogte
  was van de omvang daarvan. De sanctie van artikel
  3:194 lid 2 BW vervalt niet omdat Y later alsnog de vordering heeft gemeld. Y verbeurt zijn aandeel in de vordering aan X.
  Volgens de Hoge Raad is geen sprake van een onjuiste
  rechtsopvatting en is geen sprake van een onbegrijpelijke motivering. Bij een gemeenschappelijk goed geldt dat
  elk verzwijgen, zoek maken of verborgen houden daarvan leidt tot toepassing van artikel 3:194 lid 2 BW, ook
  als de verdeling nog niet heeft plaatsgevonden. Ook
  biedt de wettekst geen steun voor de opvatting dat een
  verzwijging nadien nog kan worden hersteld, zodat de
  sanctie komt te vervallen. Anders is niet of nauwelijks
  sprake van een ontmoediging van oneerlijk gedrag op
  grond van dit artikel. Onder bijzondere omstandigheden
  kan een beroep op artikel 3:194 lid 2 BW wel onaanvaardbaar zijn naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid, maar daarop is geen beroep gedaan.
   Met het oordeel dat Y onrechtmatig heeft gehandeld en
  alle gevolgen daarvan (Y heeft een aanslag schenkbelasting gehad) voor zijn rekening en risico komen, is het
  hof volgens de Hoge Raad buiten de grenzen van de
  rechtsstrijd getreden. X heeft namelijk niet gesteld dat
  de fiscale gevolgen van het feit dat Y het bedrag van
  € 643.497 ten onrechte heeft aangemerkt als schenking
  ook voor zijn rekening en risico komen. Het arrest van
  
  TE juni 2017 | nr. 3
  
  het hof wordt (gedeeltelijk) vernietigd en doorverwezen
  naar Hof Amsterdam.
  April 2017
  (Aanvullend) beroep legitieme portie vanwege
  giften aan kleinkinderen
  Hof ’s-Hertogenbosch 18 april 2017, ECLI:NL:GHSHE:
  2017:1733
  
  X is een van de vier erfgenamen van A. Zij heeft als erfgenaam € 27.934 uit de nalatenschap ontvangen. A heeft
  in de twee jaar voorafgaand aan haar overlijden € 2.000
  respectievelijk € 1.000 aan haar zes kleinkinderen
  geschonken. X doet een (aanvullend) beroep op haar
  legitieme portie en stelt dat de giften aan de kleinkinderen (totaal € 18.000) moeten worden ingebracht. Zij vordert van de overige erfgenamen € 2.250 (een achtste deel
  van € 18.000).
  Het hof oordeelt dat de giften aan de kleinkinderen in
  aanmerking moeten worden genomen bij de berekening
  van de legitimaire massa, omdat deze giften binnen vijf
  jaar voor het overlijden van A zijn gedaan (art. 4:67 sub
  e BW), mits die giften niet als gebruikelijk zijn te
  beschouwen (art. 4:69 lid 1 sub b BW). Echter, veronderstellenderwijs aannemend dat de giften niet gebruikelijk zijn en in aanmerking moeten worden genomen
  bij de berekening van de legitimaire massa, concludeert
  het hof dat X geen enkele legitimaire aanspraak heeft.
   De nalatenschap bedroeg € 111.736 als ervan wordt uitgegaan dat de andere drie erfgenamen – net als X –
  € 27.934 hebben ontvangen. Vermeerderd met de giften
  bedraagt de legitimaire massa in dat geval € 129.736. Dit
  betekent dat de legitieme portie van X € 16.217 bedraagt
  (een vierde van de helft van € 129.736). Op de legitieme
  portie komt in mindering dat wat X krachtens erfrecht
  heeft verkregen (art. 4:71 BW). € 16.217 min € 27.934 =
  € 11.717 negatief. Dit betekent dat X geen enkele legitimaire aanspraak heeft.
  doi: 10.5553/TE/187416812017018003003
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  RECHTSPRAAK UPDATES
  GESELECTEERDE EN GERUBRICEERDE
  JURISPRUDENTIE PER RECHTSGEBIED
  Experts uit wetenschap en praktijk selecteren per rechtsgebied de
  meest relevante uitspraken. Deze uitspraken worden voor u samengevat,
  gerubriceerd, voorzien van kort commentaar en doorzoekbaar gemaakt op
  de Updates-portalen. Daarnaast ontvangt u (twee)wekelijks een attendering
  om continu bij te blijven.
   Ga naar www.proefabonnement.boomjuridisch.nl en meld u
  vandaag nog aan voor 2 maanden gratis toegang
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  Van actualiteiten
  tot diepgang
  voor de juridische
  professional
  
  Ga voor het programma naar
  www.boomjuridischopleidingen.nl
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  Hoofdredactie
  Prof. mr. W. Breemhaar, senior raadsheer Gerechtshof
  Arnhem-Leeuwarden en emeritus bijzonder hoogleraar
  notarieel recht UvA
  Mw. mr. E.G.A. Gubbels-Janssen, kandidaat-notaris
  Rivierdael Notarissen te Venlo (redactiesecretaris)
  Mr. J.G. Knot, universitair docent internationaal privaatrecht
  RUG, raadsheer-plaatsvervanger Gerechtshof ArnhemLeeuwarden en IPR-adviseur bij PlasBossinade, Groningen
  Prof. mr. W.D. Kolkman, hoogleraar Algemene Rechtswetenschap en Familievermogensrecht RUG en adviseur bij Elan
  Notarissen
  Mw. prof. mr. T.J. Mellema-Kranenburg, notaris Verhees
  Notarissen Katwijk en hoogleraar UL
  Prof. dr. Bernard M.E.M. Schols, hoogleraar Centrum voor
  Notarieel Recht RU Nijmegen, tevens verbonden aan ScholsBurgerhartSchols, Nijmegen
  
  Artikel
  
  53
  
  Hoge Raad preciseert ‘opzettelijke verzwijging’ van artikel
  3:194 lid 2 BW
  Prof. mr. W.D. Kolkman en mr. B. Hoops
  
  Jurisprudentie
  
  58
  
  De processueel ondeelbare rechtsverhouding en de vordering
  tot verdeling van een nalatenschap. HR 10 maart 2017,
  ECLI:NL:HR:2017:411
  Mr. drs. J.H. Lieber
  
  64
  
  Jurisprudentieoverzicht
  Mr. E.M.A. van Amersfoort
  
  Redactie
  Mw. mr. E.M.A. van Amersfoort, docent/promovenda
  Centrum voor Notarieel Recht RU Nijmegen en juridisch
  medewerker bij Netwerk Notarissen
  Mr. dr. N.V.C.E. Bauduin, kandidaat-notaris bij Vrijthofnotarissen te Maastricht en Fellow Centrum voor Notarieel Recht
  RU Nijmegen
  Mr. dr. G.G.B. Boelens, universitair docent UL en kandidaatnotaris bij mr. W.J. Boelens te Delft
  Mr. dr. R.E. Brinkman, notaris te Hardenberg, docent aan de
  Rijksuniversiteit Groningen en raadsheer-plaatsvervanger in
  Hof Arnhem-Leeuwarden
  Mr. P.C. van Es, universitair hoofddocent notarieel recht UL
  Mw. mr. L.A.G.M. van der Geld, juridisch directeur Netwerk
  Notarissen, partner en docent Centrum voor notarieel recht
  RU Nijmegen
  Mr. J.H.M. ter Haar, universitair docent notarieel recht, RUG.
   Mr. J.L.D.J. Maasland, kandidaat-notaris bij Loyens & Loeff
  N.V.
  Mw. mr. dr. K.M.L.L. van de Ven, docent belastingrecht
  Universiteit Maastricht, tevens werkzaam bij Athena Advies
  en Praktijk
  Redactiesecretariaat
  Een auteursinstructie voor de wijze van aanlevering van de
  kopij is verkrijgbaar bij de redactiesecretaris:
  e.gubbels-janssen@rivierdael.nl.
  Aanwijzing voor auteurs
  Een auteur die een bijdrage voor dit tijdschrift aanlevert, geeft
  de uitgever een niet-exclusief recht de bijdrage geheel of
  gedeeltelijk op te nemen in de door Boom juridisch (al dan
  niet in samenwerking met derden) geëxploiteerde database(s).
  Open Access beleid
  Zes maanden na verschijning van het artikel staat het de
  auteur vrij om de definitieve pdf van zijn wetenschappelijke
  publicatie op het internet toegankelijk te maken. Voor meer
  informatie zie www.boomjuridisch.nl/open_access. Boom
  juridisch gaat ervan uit dat de auteur akkoord is met de daar
  te vinden licentievoorwaarden.
  Uitgever
  Boom juridisch, Kanonstraat 4-IV, Postbus 85576, 2508 CG
  Den Haag, tel. 070-330 70 33, e-mail info@boomjuridisch.nl,
  website www.boomjuridisch.nl.
  Abonnementen
  Tijdschrift Erfrecht verschijnt zes keer per jaar. De abonnementsprijs bedraagt in 2017 € 219 (excl. btw) voor een online
  abonnement en € 292 (excl. btw, incl. verzendkosten) voor
  een plusabonnement. Met een online abonnement heeft u
  toegang tot het volledige online archief en ontvangt u een
  e-mailattendering. Met een plusabonnement ontvangt u
  tevens de gedrukte exemplaren. Kijk op www.tijdschriften.
  boomjuridisch.nl voor meer informatie.
  Ga naar www.boomjuridisch.nl om een abonnement af te
  sluiten. Hebt u vragen over de abonnementen? Neem dan
  contact op via tijdschriften@boomdistributiecentrum.nl of via
  0522-23 75 55.
  Advertenties
  Voor het plaatsen van een advertentie in dit tijdschrift kunt u
  contact opnemen met Capital Media Services BV,
  tel. 024-3607710, e-mail mail@capitalmediaservices.nl.
  ISSN 1874-1681
  
  Tijdschrift Erfrecht
  Tijdschrift Erfrecht 2017/afl., p. ...
   Formule
  Tijdschrift Erfrecht signaleert en volgt het nieuwe erfrecht aan de
  hand van vaste korte rubrieken. Er is aandacht voor wetenschappelijke achtergronden, de praktijk, jurisprudentie en het wetgevingsproces. Ook ontwikkelingen op het gebied van het huwelijksvermogensrecht worden besproken. Centraal staat de betekenis van het
  erfrecht voor de dagelijkse notariële praktijk.
  TE_2017_18_3_omslag.indd 85-86
  
  12-Jun-17 16:28:55
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  JAARGANG 18 • NR 3 • 2017
  
  Hoge Raad preciseert ‘opzettelijke verzwijging’ van
  artikel 3:194 lid 2 BW
  Prof. mr. W.D. Kolkman en mr. B. Hoops
  
  De processueel ondeelbare rechtsverhouding en
  de v
  ­ ordering tot verdeling van een nalatenschap.
  HR 10 maart 2017, ECLI:NL:HR:2017:411
  Mr. drs. J.H. Lieber
  
  Jurisprudentieoverzicht
  Mr. E.M.A. van Amersfoort
  
  TE_2017_18_3_omslag.indd 83-84
  
  12-Jun-17 16:28:55.
  