text: PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University
  Nijmegen
  
  The following full text is a publisher's version.
  For additional information about this publication click this link.
  http://hdl.handle.net/2066/175695
  
  Please be advised that this information was generated on 2024-07-13 and may be subject to
  change.
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  Jurisprudentieoverzicht
  Mr. E.M.A. van Amersfoort*
  
  November 2016
  
  82
  
  Opheffing testamentaire last ex artikel 4:134 BW
  Rb. Midden-Nederland 11 november 2016, ECLI:NL:
  RBMNE:2016:7719
  
  X heeft een stichting opgericht bij uiterste wil. Het doel
  van de stichting is (a) het financieren van projecten voor
  personen met een beperking en/of zorginstellingen met
  een ANBI-status en (b) het beheren en voor zover
  mogelijk in stand houden van het vermogen om de doelstelling onder a te kunnen realiseren. In een aanvullende
  brief geeft X aan dat het haar uitdrukkelijke wens is dat
  haar woonhuis ter beschikking wordt gesteld als (tijdelijke) woonruimte voor stagiairs en/of verplegend personeel van het nabijgelegen verzorgingscentrum. De stichting is benoemd tot executeur en enig erfgenaam onder
  de last gedurende twintig jaar het gedeelte van de tuin
  van haar woonhuis waar haar honden zijn begraven
  intact te laten. Dit betekent dat deze grond niet mag
  worden bewerkt/bebouwd.
   De rechtbank heeft op verzoek van de stichting de last
  opgeheven ex artikel 4:134 lid 1 sub a van het Burgerlijk
  Wetboek (BW). Het verzorgingscentrum heeft geen
  behoefte meer aan (tijdelijke) woonruimte voor stagiairs
  en/of verplegend personeel en het woonhuis is ook niet
  – althans niet zonder grote investeringen – geschikt voor
  zorgopvang. Volgens de rechtbank kan aan de uitdrukkelijke wens van X geen gevolg worden gegeven zonder
  dat dit aan het onder b weergegeven doel van de stichting afbreuk doet. Het woonhuis moet worden verkocht
  om te voorkomen dat de vaste lasten en onderhoudskosten het vermogen van de stichting blijven belasten. De
  *
  
  feitelijke onmogelijkheid om aan de uitdrukkelijke wens
  van X gevolg te geven, is een omstandigheid die volgens
  de rechtbank van dien aard is, dat de ongewijzigde
  instandhouding van de last vanuit het oogpunt van de
  bij deze last betrokken persoonlijke en maatschappelijke
  belangen ongerechtvaardigd is. Bij de afweging van de
  belangen van X verkiest de rechtbank het belang van
  financiering van zorg, dat ook een positief maatschappelijk effect heeft, boven het persoonlijke belang de tuin
  waar de honden liggen begraven intact te houden. De
  last leidt ertoe dat de verkoopopbrengst van het woonhuis veel lager ligt. Het is de rechtbank ambtshalve
  bekend dat de percelen in die laan doorgaans worden
  verkocht als (zeer gewilde) bouwgrond. Het woonhuis is
  gedateerd en bij eventuele nieuwbouw of een ingrijpende verbouwing kan de grond niet onaangeroerd blijven.
  Bovendien is het niet aantrekkelijk dat in een tuin ten
  minste negen honden liggen begraven. Door de verkoop
  van het woonhuis (tegen een hogere prijs) wordt het
  liquide vermogen van de stichting vergroot en nemen de
  vaste lasten af, waardoor de stichting meer geld beschikbaar kan stellen ten behoeve van het financieren van
  zorg.
   Subsidiair verzoekt de stichting om de last te wijzigen,
  in die zin dat de honden worden herbegraven op een
  dierenbegraafplaats. De rechtbank oordeelt dat herbegraving alsnog een verstoring van de laatste rustplaats
  van de honden meebrengt en leidt tot hoge kosten (ten
  minste € 10.000). Dit verzoek wordt afgewezen.
  Rubriek verzorgd door Netwerk Notarissen onder verantwoordelijkheid
  van de hoofdredactie.
  TE juli 2017 | nr. 4
  
  doi: 10.5553/TE/187416812017018004004
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  Februari 2017
  Machtiging tot verwerpen nalatenschap ex artikel
  4:193 BW
  Hof Arnhem-Leeuwarden 7 februari 2017, ECLI:NL:
  GHARL:2017:858
  
  X is mede-erfgenaam in een nalatenschap die bestaat uit
  een woning en wat spaargeld. Y (de jongere zus van X)
  heeft een levenslang recht van gebruik en bewoning van
  deze woning. De bewindvoerder verzoekt ex artikel
  4:193 BW een machtiging om namens X de nalatenschap te verwerpen, omdat de aanslag erfbelasting hoger
  is dan het vermogen waarover X beschikt en het niet
  aannemelijk is dat X tijdens haar leven nog de beschikking krijgt over haar erfdeel, omdat zij 89 jaar oud is en
  in een vergevorderd stadium van dementie verkeert.
   Het hof overweegt dat voor het verlenen van een machtiging om een nalatenschap te verwerpen doorslaggevend is of dit in het belang van X wenselijk is. Volgens
  het hof is het een reële inschatting dat de erfrechtelijke
  verkrijging van X slechts ziet op een bloot partieel
  eigendom dat niet tijdens het leven van X te gelde kan
  worden gemaakt. Het hof wijst echter het verzoek toch
  af, omdat de bewindvoerder niet met onderliggende
  bescheiden als bankafschriften of een belastingaangifte
  heeft onderbouwd dat het huidige vermogen van X lager
  is dan de aanslag erfbelasting. Hierdoor kan niet worden
  beoordeeld of verwerping van de nalatenschap in het
  belang van X wenselijk is.
  mening dat gezien de aard van de aansprakelijkheid
  (schuldaansprakelijkheid en geen risicoaansprakelijkheid) matiging niet voor de hand ligt. A heeft bovendien
  onvoldoende onderbouwd dat haar draagkracht noopt
  tot matiging. Ook de tussen A en B c.s. bestaande
  rechtsverhouding is geen reden tot matiging. Er is weliswaar sprake van een familierechtelijke relatie, maar
  juist daarom mocht van A worden verwacht dat zij niet
  onrechtmatig zou handelen.
   Vervolgens oordeelt de rechtbank dat het niet-uitgekeerde executeursloon ook niet leidt tot matiging. A
  heeft onrechtmatig gehandeld en niet aan haar primaire
  taken als executeur voldaan, zodat het volgens de rechtbank naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid
  onaanvaardbaar is haar een executeursloon toe te kennen. Alleen de kosten die A heeft gemaakt in de erfrechtprocedure leiden tot een matiging. De erfrechtprocedure heeft tot resultaat gehad dat in die procedure aan
  B c.s. elk een aanzienlijk bedrag is toegedeeld. De rechtbank acht het onaanvaardbaar dat B c.s. niet bijdragen in
  de advocaatkosten van deze erfrechtprocedure, wat het
  geval is bij toekenning van de volledige schadevergoeding. Dat A de afloop van deze procedure heeft verzwegen en onrechtmatig jegens B c.s. heeft gehandeld, is
  van onvoldoende gewicht om op dit punt anders te oordelen. De kosten van de erfrechtprocedure moeten door
  A en B c.s. in gelijke mate worden gedragen. Het bedrag
  dat B c.s. moeten bijdragen aan de kosten van de erfrechtprocedure komt in mindering op de aan hen te
  betalen schadevergoeding.
  Maart 2017
  
  April 2017
  
  Schadevergoeding bij aansprakelijkheid executeur
  Rb. Amsterdam 22 maart 2017, ECLI:NL: RBAMS:
  2017:2713
  
  Volmacht afwikkeling nalatenschap
  Hof Den Haag 4 april 2017, ECLI:NL:GHDHA:
  2017:1809
  
  In Rb. Amsterdam 27 juli 2016 (ECLI:NL:RBAMS:
  2016:4704) is geoordeeld dat A als executeur ernstig is
  tekortgeschoten in haar zorg als executeur en daarmee
  jegens B c.s. een onrechtmatige daad heeft gepleegd.
  Het was haar taak om B c.s. te informeren over het
  bedrag dat als uitkomst van de erfrechtprocedure aan
  haar was betaald en zij had het deel dat aan B c.s. toekwam niet voor zichzelf mogen houden. A had het
  onjuiste van haar handelen redelijkerwijs moeten inzien,
  zodat haar een persoonlijk verwijt kan worden gemaakt.
  Zij is persoonlijk aansprakelijk voor de schade die B c.s.
   als gevolg van haar handelwijze lijden.
  Thans buigt de rechtbank zich over de vraag of het toekennen van volledige schadevergoeding in de gegeven
  omstandigheden tot kennelijk onaanvaardbare gevolgen
  leidt. A beroept zich op de redelijkheid en billijkheid die
  voor deelgenoten geldt ex artikel 3:166 lid 3 BW. Dit
  artikel is niet van toepassing, omdat dit geschil niet ziet
  op de afwikkeling en verdeling van de nalatenschap.
  Artikel 6:109 BW gaat over de matiging van schadevergoeding uit onrechtmatige daad. Hiervoor geldt een grote mate van terughoudendheid. De rechtbank is van
  doi: 10.5553/TE/187416812017018004004
  
  X is erfgenaam van een nalatenschap die zich in het buitenland bevindt. Omdat X niet in staat was naar dit land
  af te reizen, heeft zij aan haar oom Y een volmacht gegeven om voor haar ‘de erfenis af te handelen’. Y heeft
  daar ten behoeve van X een bedrag contant opgenomen,
  omdat hij niet rechtstreeks geld naar Nederland kon
  overmaken. Dit bedrag is vervolgens via tussenpersonen
  aan X overgemaakt. Er moest hierbij telkens commissie
  worden betaald en de transacties zijn buiten het
  gezichtsveld en de invloedssfeer van Y afgehandeld. X
  houdt Y aansprakelijk voor het feit dat zij niet dit volledige bedrag heeft ontvangen en vordert een bedrag van
  € 128.169.
   Het hof oordeelt dat het handelen van Y niet moet worden getoetst aan artikel 3:68 BW, omdat Y zichzelf niet
  als wederpartij van X opwerpt. Het gaat hier om de
  vraag of Y met inachtneming van de volmacht onrechtmatig jegens X heeft gehandeld. Volgens het hof is dit
  niet het geval. X heeft ingestemd met de gehanteerde
  handelswijze. Het feit dat Y wel degelijk op haar naam
  een bankrekening in dat land had kunnen openen,
  anders dan X aanvankelijk veronderstelde, maakt dit
  TE juli 2017 | nr. 4
  
  83
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  niet anders. Dit laat namelijk onverlet dat het geld vervolgens alsnog naar Nederland moest worden overgemaakt. Gesteld noch gebleken is dat Y vanaf de op naam
  van X te openen rekening wél geld naar Nederland had
  kunnen overmaken. Het hof gaat voorbij aan de stelling
  dat X heeft gedwaald. X heeft niet aangegeven in welk
  opzicht zij heeft gedwaald en hoe de gelden op andere
  wijze bij haar in Nederland terecht konden komen.
  Het hof gaat ook voorbij aan de stelling dat Y geen
  documenten heeft overgelegd die zijn verhaal ondersteunen. Niet weersproken is dat Y alle transacties
  samen met de andere erfgenamen heeft verricht en dat
  voor alle geldopnamen telkens vier handtekeningen (ook
  van de andere erfgenamen) nodig waren. Ook heeft Y
  aan X een volmacht verstrekt waarin X is gemachtigd
  inzage te krijgen in de op naam van Y geopende bankrekening. X is enkele maanden na terugkomst van Y naar
  dit land afgereisd om met die volmacht het een en ander
  te kunnen nagaan.
   Tot slot oordeelt het hof dat het voor rekening en risico
  van X komt dat door het inschakelen van tussenpersonen mogelijk minder geld bij haar terecht is gekomen.
  Onduidelijk is of de tussenpersonen ook daadwerkelijk
  de volledige bedragen hebben doorbetaald. Y heeft geen
  zicht meer gehad op dit geld nadat hij dit geld uit handen heeft gegeven aan deze tussenpersonen. X wist dat
  Y op deze wijze zou handelen en heeft daarmee ingestemd.
  84
  
  Uitleg testament; waardering legaat verhuurde
  woning
  Rb. Midden-Nederland 19 april 2017, ECLI:NL:
  RBMNE:2017:1874
  
  A en B zijn gehuwd en hebben drie kinderen (X, Y en
  Z). A overlijdt in 2000. X zet het bedrijf van A voort in
  een woon-winkelpand, dat hij – na het overlijden van
  A – huurt van B. Als B in 2016 overlijdt, ontstaat tussen
  de erfgenamen X, Y en Z een geschil over de afwikkeling van haar nalatenschap. X en Y zijn ieder erfgenaam
  voor 9/24 deel en Z voor 6/24 deel.
  Een van de geschilpunten betreft de waardering van het
  woon-winkelpand. B heeft het woon-winkelpand aan X
  gelegateerd tegen inbreng van de waarde, vast te stellen
  door de erfgenamen in onderling overleg of door een
  deskundige. De rechtbank overweegt dat het testament
  van B geen aanwijzing bevat voor de prijs of waarderingsmaatstaf van het woon-winkelpand. Daarom moet
  worden gekeken naar de wijze van waardering die voortvloeit uit de wet. Omdat het pand feitelijk is verhuurd,
  geldt de waarde in verhuurde staat. Het gebruiksrecht
  van X behoort niet tot de nalatenschap en drukt dus de
  waarde van het pand bij de verkrijging tegen inbreng
  van de waarde door X op dezelfde wijze als bij de verkoop aan een derde.
   Y stelt dat sprake is van een oneerlijke verdeling als het
  pand aan X wordt toegedeeld, omdat X nu (veel) meer
  krijgt dan Y en Z. De rechtbank overweegt dat dit tot op
  zekere hoogte waar is. Dit volgt uit het feit dat X het
  bedrijf heeft voortgezet en het huurrecht van het pand
  heeft verkregen. Maar de rechtbank is van mening dat
  TE juli 2017 | nr. 4
  
  onjuiste aannames worden gedaan over de doorwerking
  van de nalatenschap van A, waarin X, Y en Z ieder erfgenaam voor een gelijk deel zijn. Bij het overlijden van
  A hebben X, Y en Z ieder een gelijke vordering op B
  gekregen. Hierdoor is de nalatenschap van B negatief en
  erven X, Y en Z ook de schulden uit deze vorderingen.
  Een complicatie hierbij zijn de ongelijke erfdelen, zodat
  X en Y 9/24 van de schulden erven en Z 6/24 deel. Uit
  de motivering van B dat zij Z voor een kleiner gedeelte
  tot erfgenaam heeft benoemd dan X en Y, omdat zij het
  vermogen financieel het hardste nodig hebben, leidt de
  rechtbank af dat B de ongelijke verdeling alleen heeft
  bedoeld voor een positief vermogen. Volgens de rechtbank moet de ongelijke verdeling buiten beschouwing
  blijven nu er een tekort is en leidt de toedeling van het
  pand aan X dus niet tot een oneerlijke verdeling.
   Redelijke gebruiksvergoeding over periode tussen
  overlijden en vestigen vruchtgebruik
  Rb. Amsterdam 26 april 2017, ECLI:NL:RBAMS:
  2017:2912
  
  Erflater A heeft X het vruchtgebruik van de woning
  gelegateerd. A is in 2008 overleden en het vruchtgebruik
  is pas in 2016 gevestigd. X en de erfgenamen Y c.s. verschillen onder meer van mening over de vraag of X over
  deze periode een redelijke gebruiksvergoeding moet
  betalen, omdat X deze periode zonder rechtsgeldige titel
  gebruik heeft gemaakt van de woning.
  De rechtbank overweegt dat het enkele feit dat X zonder
  geldige rechtstitel heeft gewoond in een woning die aan
  Y c.s. toebehoort, geen rechtsgrond is voor het betalen
  van een redelijke gebruiksvergoeding. Er is geen wettelijke bepaling die daartoe verplicht. Bovendien is geen
  sprake van ongerechtvaardigde verrijking. Volgens het
  testament gaat het vruchtgebruik in op de dag van het
  overlijden van A. Hieruit blijkt dat A wilde regelen dat
  X vanaf zijn overlijden het vruchtgebruik van de woning
  zou verkrijgen en in die woning zou blijven wonen
  (art. 4:46 BW).
  Mei 2017
  Omvang gelegateerde geldsom ter waarde van
  wettelijk erfdeel
  Rb. Gelderland 3 mei 2017, ECLI:NL:RBGEL:
  2017:2705
  
  A heeft aan zijn kinderen X c.s. een geldsom gelegateerd
  ter waarde van hun wettelijke erfdeel en hij heeft zijn
  tweede echtgenote Y benoemd tot enig erfgenaam en
  executeur. X c.s. en Y verschillen van mening over de
  omvang van deze legaten en thans vorderen X c.s. onder
  meer de afgifte van bepaalde bescheiden en informatie
  over de huurinkomsten en vermogensbelasting van twee
  woningen in Duitsland.
   De rechtbank overweegt dat een legitimaris die geen erfgenaam is, aanspraak heeft op inzage en afschrift van alle
  bescheiden die nodig zijn voor de berekening van zijn
  legitieme portie (art. 4:78 BW). X c.s. zijn weliswaar
  doi: 10.5553/TE/187416812017018004004
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  geen erfgenaam en geen legitimaris, maar zij hebben
  volgens de rechtbank wel recht op inzage en afschrift
  van alle bescheiden die nodig zijn om de omvang van
  het legaat te berekenen, omdat zij voor de berekening
  van dit bedrag het saldo van de nalatenschap moeten
  kennen. Y moet in ieder geval een overzicht verstrekken
  van alle goederen op het moment van het overlijden van
  A en van alle schulden van de nalatenschap in de zin van
  artikel 4:7 lid 1 BW (Hof Arnhem-Leeuwarden 31
  december 2013, ECLI:NL:GHARL:2013:9942). De
  vorderingen van X c.s. worden afgewezen. Volgens de
  rechtbank heeft Y de benodigde bescheiden al verstrekt.
  Met betrekking tot de huurinkomsten en vermogensbelasting hebben X c.s. geen recht op informatie, omdat
  deze woningen niet in de nalatenschap van A vallen.
  Derogerende werking van de redelijkheid en
  billijkheid bij begunstiging levensverzekering
  Hof Amsterdam 9 mei 2017, ECLI:NL:GHAMS:
  2017:1751
  
  A overlijdt en heeft zijn ongehuwde partner B benoemd
  tot enig erfgenaam. In het samenlevingscontract is een
  verblijvingsbeding opgenomen. De kinderen X c.s. zijn
  onterfd en hun legitieme portie is pas opeisbaar bij het
  overlijden van B. A heeft in 1996 en 1999 twee levensverzekeringen afgesloten. Begunstigden van deze verzekeringen zijn (na A zelf) zijn ‘weduwe’ respectievelijk
  ‘echtgenote’ en vervolgens zijn ‘kinderen’. B en X c.s.
  zijn in geschil wie thans begunstigden zijn.
   De rechtbank oordeelt dat bij het vaststellen van de
  begunstigden in beginsel wordt gekeken naar de schriftelijke mededeling van A aan de verzekeraar (art. 7:966
  lid 1 onder a BW) en dat – buiten deze mededeling –
  wordt gekeken naar de verklaringen en gedragingen van
  A ten tijde van de aanwijzing van de begunstigden (HR
  21 september 2012, ECLI:NL:HR:2012:BW6728).
  Latere intenties van A, die volgen uit het samenlevingscontract en zijn testament, zijn niet relevant voor de
  beoordeling van de vraag wie begunstigde is. Het hof
  sluit hierbij aan en meent dat dit uit de wet volgt
  (art. 7:968 BW) en het hiervoor vermelde arrest. De
  taalkundige uitleg van de begunstiging en de hoedanigheid van de begunstigden staat niet ter discussie. Bovendien kende A ten tijde van de begunstiging B nog niet
  en had hij X c.s. nog niet onterfd. A kon dus op dat
  moment niet de bedoeling hebben gehad B verzorgd
  achter te laten door middel van een begunstiging. Vervolgens overweegt het hof dat de levensverzekering een
  derdenbeding is en daarmee het aanvaarden van de
  begunstiging een wilsrecht. Volgens het hof is het naar
  maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar dat X c.s. zich op hun wilsrecht (de begunstiging
  van beide verzekeringen) beroepen. Gelet op de omstandigheden van het geval kan het niet wijzigen van de
  begunstiging in B worden gezien als een omissie van A.
  Dat A veel mogelijkheden heeft gehad om de standaardbegunstiging te wijzigen, maakt dit niet anders. Uit het
  testament en het samenlevingscontract volgt dat A zijn
  partner B verzorgd wilde achterlaten, maar dit is niet
  mogelijk zonder de wijziging van de begunstiging omdat
  doi: 10.5553/TE/187416812017018004004
  
  de gezamenlijke woning onder water stond. Het hof oordeelt dat de beide uitkeringen van levensverzekering
  toekomen aan B.
   Vordering tot verdeling nalatenschap voordat
  vereffening is voltooid
  HR 19 mei 2017, ECLI:NL:HR:2017:939
  
  De erfgenamen A en B hebben over en weer vorderingen ingesteld die betrekking hebben op de verdeling van
  de nalatenschap van X, die beneficiair is aanvaard. Het
  hof heeft de partijen ambtshalve niet-ontvankelijk verklaard, omdat de vereffening nog niet is voltooid en uit
  artikel 4:222 BW voortvloeit dat de erfgenamen tijdens
  de vereffening geen vordering ex artikel 3:185 BW tot
  (de wijze van) verdeling kunnen indienen.
   De Hoge Raad overweegt dat het uitgangspunt is dat de
  erfgenamen een beneficiair aanvaarde nalatenschap eerst
  moeten vereffenen voordat zij kunnen overgaan tot de
  verdeling ervan, zodat wordt gewaarborgd dat de nalatenschapsschuldeisers zo veel mogelijk daadwerkelijk uit
  de nalatenschap worden voldaan. Op een erfgenaam die
  de verdeling vordert, rust de plicht feiten en omstandigheden te stellen waaruit volgt dat de schulden van de
  nalatenschap zijn voldaan. Als niet aan deze stelplicht
  wordt voldaan, kan de rechter deze erfgenaam bevelen
  zijn stellingen zodanig toe te lichten dat de rechter kan
  beoordelen of de vereffening is voltooid (art. 22 van het
  Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv)). Is de
  vereffening niet voltooid of is over de voltooiing onvoldoende uitsluitsel verkregen, dan moet de rechter in
  overleg met de partijen onderzoeken of er mogelijkheden zijn om desondanks op de grondslag van de vordering en het verweer te beslissen op een wijze die ook
  voldoende rekening houdt met de belangen van de nalatenschapsschuldeisers. Gedacht kan worden aan het
  aanhouden van de zaak totdat de vereffening is voltooid,
  een verdeling onder voorwaarden die de positie van de
  schuldeisers waarborgt, of aan een gedeeltelijke verdeling die de rechten van de nalatenschapsschuldeisers
  onverlet laat. Voor zover de erfgenamen zelf nalatenschapsschuldeiser zijn, bestaat de mogelijkheid hun aanspraken in de verdeling te betrekken. Volgens de Hoge
  Raad heeft het hof ten onrechte nagelaten deze mogelijkheden met de partijen te onderzoeken. De Hoge
  Raad vernietigt het vonnis van het hof en verwijst de
  zaak door.
  Omvang legitieme portie
  Rb. Den Haag 24 mei 2017, ECLI:NL:RBDHA:
  2017:5581
  
  Erflater A heeft twee biologische zonen (X en Y). A
  heeft X benoemd tot enig erfgenaam en executeur. Y
  heeft een beroep op zijn legitieme portie gedaan en dit
  geschil ziet op de omvang van de legitieme portie van Y.
   Vast staat dat Y een afstammeling van A is en aanspraak
  heeft op zijn legitieme portie (art. 4:63 BW). De rechtbank oordeelt dat de legitieme portie van Y de helft
  bedraagt van de legitimaire massa (art. 4:64 jo. art. 4:65
  BW), omdat Y de enige afstammeling van A is als
  bedoeld in artikel 4:10 BW. X is weliswaar de biologiTE juli 2017 | nr. 4
  
  85
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  sche zoon van A, maar is geboren binnen het huwelijk
  van B en C. Hieruit volgt dat C ten tijde van de geboorte juridisch vader is geworden. De geboorteakte bevat
  geen latere vermeldingen over de ontkenning van het
  vaderschap van C en de vaststelling van het vaderschap
  van A. Het feit dat X dezelfde geslachtsnaam heeft als A
  volgt uit het feit dat de geslachtsnaam van X bij koninklijk besluit is gewijzigd (na het trouwen van A en B), en
  is geen gevolg van het vaststellen van het juridisch
  ouderschap van A. De rechtbank gaat er dus van uit dat
  X nog altijd een afstammeling van C is.
   Vordering vernietiging pachtovereenkomst tussen
  erfgenaam en erflaatster
  Rb. Rotterdam 24 mei 2017, ECLI:NL:RBROT:
  2017:4415
  
  86
  
  Erflaatster A heeft haar vijf kinderen (onder wie X en Y
  c.s.) tot erfgenaam benoemd. Tot de nalatenschap behoren onder meer twee percelen grond. A en X hebben in
  2000 een pachtovereenkomst gesloten over deze percelen. In 2012 heeft A 13/22 aandeel van de percelen aan
  X geleverd voor € 32.500. Hierbij is bepaald dat het
  bedrag door onderlinge verrekening is voldaan. Verder
  heeft A in haar testament het onverdeelde aandeel in de
  percelen aan X gelegateerd tegen inbreng van de waarde. A is in 2012 overleden. Y c.s. vorderen primair vernietiging van de pachtovereenkomst en de levering van
  het 13/22 aandeel van de percelen (art. 3:45 BW) en
  subsidiair een verklaring voor recht dat de pachtovereenkomst en de koopovereenkomst van de percelen worden aangemerkt als verkapte giften aan X en dat X deze
  giften moet inbrengen in de nalatenschap ex artikel
  4:229 BW.
  De rechtbank stelt voorop dat de vordering tot vernietiging van de pachtovereenkomst en de levering niet is
  verjaard op grond van artikel 3:52 jo. artikel 3:45 BW.
  De verjaringstermijn is pas gaan lopen op het moment
  dat Y c.s. bekend zijn geworden met de omstandigheden
  waaronder de te vernietigen rechtshandeling tot stand is
  gekomen. X heeft onvoldoende gemotiveerd betwist dat
  Y c.s. pas in 2015 bekend zijn geworden met deze
  omstandigheden.
   Gedurende de looptijd van de pachtovereenkomst
  (2000-2012) is uitvoering aan deze overeenkomst gegeven en is de pachtvergoeding betaald. De rechtbank acht
  het niet aannemelijk dat de pachtovereenkomst enkel
  een schijnhandeling was. Ook hebben A en X volgens de
  rechtbank met de levering van de percelen geen onverplichte rechtshandeling verricht, die heeft geleid tot
  benadeling van schuldeisers als bedoeld in artikel 3:45
  BW. Aan de levering van de percelen ligt een mondelinge verkoopovereenkomst ten grondslag. De koopsom
  komt overeen met een taxatie uit 2010. De betaling van
  deze koopsom wordt verrekend met het aandeel van X
  in de nalatenschap. Dit volgt ook uit de aangifte erfbelasting, waarin staat opgenomen dat de nalatenschap een
  vordering van € 32.500 op X heeft. De rechtbank gaat
  voorbij aan de stelling dat de koopsom te laag is met het
  oog op een mogelijke bestemmingswijziging van de percelen, omdat (nog) niet is gebleken van een daadwerkeTE juli 2017 | nr. 4
  
  lijke bestemmingswijziging. De vordering tot vernietiging van de pachtovereenkomst en levering van percelen
  wordt afgewezen.
  Ook de subsidiaire vordering wordt afgewezen. De
  rechtbank is van mening dat het onvoldoende aannemelijk is dat de waarde van het overgedragen onverdeelde
  aandeel in de percelen boven de koopsom uitstijgt. Er is
  dus geen sprake van een ‘verkapte gift’. Bovendien is
  geen sprake van een inbrengverplichting voor zover de
  waarde wel zou uitstijgen boven de afgesproken koopsom, nu A geen inbrengverplichting bij de gift of het
  testament heeft voorgeschreven (art. 4:229 lid 1 BW).
  Dit betekent dat X ter zake van de levering van het
  onverdeelde aandeel van de percelen in 2012 niets hoeft
  in te brengen in de nalatenschap. Voor de schuldig
  gebleven koopsom geldt het bepaalde in artikel 4:228
  BW.
   Erfgenamen gebonden aan optierecht in
  huurovereenkomst; daad van zuivere aanvaarding
  Hof Arnhem-Leeuwarden 30 mei 2017, ECLI:NL:
  GHARL:2017:4650
  
  Het echtpaar A c.s. verhuurt vanaf 1972 een winkelpand
  aan X, dat wordt geëxploiteerd als boekwinkel. X heeft
  een koopoptie op het winkelpand, uit te oefenen binnen
  zes maanden na het overlijden van de langstlevende van
  A c.s. Vanaf 1987 wordt het winkelpand met toestemming van A c.s. onderverhuurd aan Y c.s. en niet meer
  als boekwinkel geëxploiteerd. X cedeert vervolgens het
  optierecht aan Y c.s. zonder dit te melden aan A c.s. Als
  de langstlevende van A c.s. overlijdt, roepen Y c.s. het
  optierecht in jegens de erfgenamen B c.s. onder vermelding van de cessie. Thans vorderen Y c.s. medewerking
  van B c.s. tot levering van het winkelpand.
  Het hof buigt zich eerst over de vraag of X het optierecht geldig aan Y c.s. heeft gecedeerd. Het hof stelt
  voorop dat een optierecht kwalificeert als een contractueel verleend wilsrecht van vermogensrechtelijke aard dat
  in beginsel vatbaar is voor overdracht (art. 3:83 BW).
   Volgens het hof verzet de aard van dit optierecht zich
  niet tegen overdracht. De enkele omstandigheid dat het
  vorderingsrecht is verleend met het oog op de persoon
  van de gerechtigde X zorgt er nog niet voor dat sprake is
  van een naar haar aard onoverdraagbare vordering
  (art. 3:83 lid 1 BW). Dit is pas het geval als de te verrichten prestaties zodanig verband houden met de
  persoonlijke eigenschappen van X dat de rechten die
  daaruit voortvloeien niet door Y c.s. kunnen worden
  uitgeoefend (HR 10 december 2010, ECLI:NL:HR:
  2010:BO6879). Uit de omstandigheid dat A c.s. hebben
  ingestemd met het staken van de boekwinkel door X en
  de onderverhuur aan Y c.s. leidt het hof af dat de hoedanigheid van X niet langer van belang was. Dat X hoofdhuurder is gebleven en de jarenlange persoonlijke band
  tussen A c.s. en X zijn onvoldoende om een persoonlijk
  karakter van het optierecht aan te nemen. Uit de overeenkomst kan niet worden afgeleid dat partijen de overdraagbaarheid van de koopoptie hebben uitgesloten of
  dat de optie is ‘uitgewerkt’ nu het pand niet meer als
  boekwinkel wordt geëxploiteerd. De cessie van de koopdoi: 10.5553/TE/187416812017018004004
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  optie is niet nietig ex artikel 3:40 BW omdat dit voor A
  c.s. is verzwegen. De uitgestelde mededeling is inherent
  aan het feit dat de koopoptie pas kan worden ingeroepen
  na het overlijden van A c.s. Bovendien zijn B c.s. niet
  benadeeld door de cessie, omdat anders X het winkelpand voor het overeengekomen bedrag had kunnen
  kopen. Tot slot wordt ook de substantiële waardestijging
  van het pand sinds 1972 niet aangemerkt als een onvoorziene omstandigheid (art. 6:258 BW). Het gaat niet
  alleen om de vraag of een omstandigheid voorzienbaar
  was, maar ook om de vraag of een omstandigheid in de
  overeenkomst is verdisconteerd. Dit is een kwestie van
  uitleg. De strekking van het overeengekomen betalingsbeding is dat de koopprijs wordt afbetaald door de huur.
   A c.s. hebben 42 jaar gegarandeerde (huur)inkomsten
  ontvangen, zodat niet is in te zien dat sprake is van een
  ernstige verstoring van de waardeverhouding. Dit betekent dat B c.s. moeten meewerken aan de levering van
  het winkelpand aan Y c.s.
  Vervolgens buigt het hof zich nog over de vraag of B c.s.
  de nalatenschap door de aanzegging van ontbinding van
  de huurovereenkomst met X zuiver hebben aanvaard
  vóór het opmaken van de verklaring van beneficiaire
  aanvaarding. Bij beneficiaire aanvaarding moet de nalatenschap namelijk worden vereffend, als gevolg waarvan
  de vordering van Y c.s. wordt opgeschort totdat de vereffening is afgerond (art. 4:223 BW). Het hof oordeelt
  dat het aanzeggen van ontbinding van de huurovereenkomst een beschikkingshandeling is die leidt tot zuivere
  aanvaarding (art. 4:192 BW (oud)). Dat de ontbindingsbevoegdheid al voor het overlijden van A c.s. is ontstaan, acht het hof niet relevant, omdat A c.s. van deze
  bevoegdheid geen gebruik hebben gemaakt. Het gaat
  dus niet om een voortgezet handelen, maar om een
  eigenhandig optreden van B c.s.
  Juni 2017
  Ongedaanmaking verwerping
  Rb. Limburg 7 juni 2017, ECLI:NL:RBLIM:2017:5283
  
  X c.s. hebben de nalatenschap van erflater op 19 juni
  2014 verworpen, omdat op dat moment een zeer sterk
  vermoeden bestond dat de nalatenschap negatief was.
  Echter, door een uitkering van een aan de hypotheek
  gekoppelde polis blijkt de nalatenschap achteraf toch
  positief te zijn. X c.s. verzoeken de kantonrechter een
  machtiging om de nalatenschap alsnog beneficiair te
  aanvaarden met een a contrario-toepassing van artikel
  4:194a BW.
  Beneficiaire aanvaarding geeft erfgenamen de mogelijkheid om de omvang van de nalatenschap nader vast te
  stellen, zonder daarbij enig financieel risico te lopen.
  Artikel 4:194a BW is de enige uitzondering op de hoofdregel dat een eenmaal gedane keuze onherroepelijk is.
   Deze uitzondering is bedoeld om erfgenamen te
  beschermen tegen onverwachte schulden, zodat zij niet
  in financiële problemen komen. De kantonrechter wijst
  
  doi: 10.5553/TE/187416812017018004004
  
  het verzoek af, omdat het verzoek een wettelijke grondslag mist.
  Analoge toepassing artikel 4:16 lid 4 BW bij
  ouderlijke boedelverdeling
  Rb. Midden-Nederland 7 juni 2017, ECLI:NL:
  RBMNE:2017:2602
  
  A is gehuwd met B en heeft uit een eerder huwelijk kinderen (X c.s.). A is overleden in 2011. Het testament uit
  1999 bevat een ouderlijke boedelverdeling. Verder is B
  benoemd tot executeur. In 2013 hebben B en X c.s. een
  notariële akte ‘constatering verdeling ouderlijke boedelverdeling’ laten opmaken. Daarin is de huwelijksgoederengemeenschap beschreven en de omvang van de vorderingen van X c.s. vastgesteld. X c.s. vorderen thans
  veroordeling van B tot de afgifte van een aantal bescheiden om te controleren of de in 2013 vastgestelde
  omvang van de vorderingen juist is (art. 843a Rv). Zij
  vermoeden dat B gegevens heeft achtergehouden.
  De rechter overweegt dat de akte uit 2013 de ruimte
  biedt om de vorderingen van X c.s. aan te passen als
  blijkt dat er goederen of schulden niet in het vermogensoverzicht zijn vermeld. Wat betreft de wél in het
  overzicht vermelde goederen en schulden geldt dat de
  akte als een vaststellingsovereenkomst in de zin van artikel 7:900 BW moet worden aangemerkt. De partijen
  hebben de ‘voorstaande constatering en berekening (…)
  te zijnen bate of schade aanvaard’. Daaraan doet niet af
  dat X c.s. bij de notaris hebben aangekaart dat zij de
  decharge van B niet in de akte wilden opnemen. De
  notaris heeft dit namelijk niet met B besproken. B
  mocht erop vertrouwen dat ook X c.s. door het ondertekenen van de akte instemden met de inhoud van de akte
  inclusief de vaststelling.
   De rechtbank is van mening dat uit de ouderlijke boedelverdeling voortvloeit dat B en X c.s. als erfgenamen
  jegens elkaar verplicht zijn een boedelbeschrijving op te
  maken van de huwelijksgoederengemeenschap van A en
  B en de nalatenschap van A, zodat de omvang van de
  vorderingen van X c.s. kan worden vastgesteld. Artikel
  4:16 lid 4 BW – geschreven voor de wettelijke verdeling – is van analoge toepassing. Dit betekent dat B en X
  c.s. jegens elkaar recht hebben op inzage in en afschrift
  van alle bescheiden en andere gegevensdragers die zij
  nodig hebben voor de vaststelling van hun aanspraken.
  Verzet vereffenaar tegen griffierechten
  Rb. Zeeland-West-Brabant 9 juni 2017, ECLI:NL:
  RBZWB:2017:3630
  
  X is door de rechter benoemd tot vereffenaar van een
  nalatenschap. X is € 611 griffierechten opgelegd, nadat
  de door hem aangeboden uitdelingslijst ter griffie is
  gelegd. Nu het saldo van de nalatenschap negatief is,
  dient X een verzoek tot verzet in tegen de beslissing om
  de griffierechten op te leggen.
   De rechter overweegt dat de griffier de griffierechten
  heeft opgelegd conform artikel 17 van de Wet griffierechten burgerlijke zaken (Wgbz). De Wgbz voorziet
  niet in een mogelijkheid om griffierechten te verminderen of kwijt te schelden. Dat X als vereffenaar in andere
  TE juli 2017 | nr. 4
  
  87
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  nalatenschappen niet hetzelfde bedrag heeft moeten voldoen bij het neerleggen van de uitdelingslijst, doet daar
  niet aan af. Toch is de rechter van mening dat in dit
  geval de griffierechten ten laste van de Staat moeten
  worden gebracht. Gelet op de geringe waarde van de
  baten van de nalatenschap had X kunnen kiezen voor
  een verzoek om een kosteloze vereffening of de opheffing van de vereffening te bevelen (art. 4:209 BW). Dit
  verzoek zou hoogstwaarschijnlijk zijn toegewezen. In
  geval van kosteloze vereffening zouden de griffierechten
  ten laste van de Staat zijn gekomen en in geval van
  opheffing zou niet meer dan € 79 aan griffierechten zijn
  opgelegd. Weliswaar heeft X een dergelijk verzoek niet
  ingediend – X heeft immers de wettelijke vereffening
  voortgezet en als afsluiting de uitdelingslijst aangeboden
  om ter griffie neer te leggen – maar het feit dat de boedel niet of onvoldoende financiële ruimte biedt, is aanleiding om ook in dit geval de griffierechten ten laste
  van de Staat te brengen.
   De rechtbank oordeelt dat A recht had op een beëindigingsvergoeding. Dat A voor 31 oktober 2014 is overleden, betekent niet dat de ontslagvergoeding vervalt,
  omdat deze niet afhankelijk is gesteld van het in leven
  zijn van A. Deze beëindigingsvergoeding is een voor
  overgang vatbaar recht als bedoeld in artikel 4:182 lid 1
  BW. Uit vaste jurisprudentie volgt dat het recht op een
  ontbindingsvergoeding – ondanks een mogelijk persoonlijk karakter – voor vererving vatbaar is. Nu X als
  erfgenaam rechtsopvolger onder algemene titel is, moet
  Y de beëindigingsvergoeding aan X uitkeren.
  Verzoek tot vaststellen vordering uit hoofde van
  ouderlijke boedelverdeling
  Rb. Gelderland 15 juni 2017, ECLI:NL:RBGEL:
  2017:3208
  
  88
  
  A is gehuwd met B en zij hebben een kind X. A is in
  2005 overleden. Het testament uit 2000 bevat een
  ouderlijke boedelverdeling. De vordering van X op B uit
  hoofde van een ouderlijke boedelverdeling is inmiddels
  opeisbaar geworden omdat B is gaan samenwonen. X
  verzoekt de kantonrechter thans de omvang van zijn
  vordering op grond van artikel 4:15 lid 1 BW vast te
  stellen.
  De kantonrechter oordeelt dat X niet-ontvankelijk is.
  Het nieuwe erfrecht is op 1 januari 2003 in werking
  getreden. Als uitgangspunt geldt onmiddellijke werking
  ex artikel 68a van het Overgangsrecht Nieuw Burgerlijk
  Wetboek (ONBW). In artikel 126 ONBW is een uitzondering opgenomen: afdeling 4.3.2 BW over de wettelijke
  verdeling is uitsluitend van toepassing als A na 2003 is
  overleden. Artikel 4:15 BW valt echter onder afdeling
  4.3.1 BW, zodat dit artikel onmiddellijke werking heeft.
   Volgens de kantonrechter is artikel 4:15 BW desondanks
  niet van toepassing, omdat geen sprake is van het vaststellen van een vordering uit hoofde van de wettelijke
  verdeling, maar van het vaststellen van een vordering op
  basis van het testament van A. Er is geen aanleiding
  voor analoge toepassing van artikel 4:15 BW (Hof
  Amsterdam 6 september 2007; ECLI:NL:GHAMS:
  2007:BD2297).
  Beëindigingsvergoeding op basis van sociaal plan
  is vatbaar voor vererving
  Rb. Oost-Brabant 22 juni 2017, ECLI:NL:RBOBR:
  2017:3293
  
  De arbeidsovereenkomst van A is per 31 oktober 2014
  opgezegd door bedrijf Y, waar hij werkzaam was. De
  ontslagvergoeding zou op 31 oktober 2014 opeisbaar
  worden. A is vlak voor het eindigen van zijn arbeidsovereenkomst overleden. Y heeft ondanks sommatie van
  erfgenaam X de beëindigingsvergoeding niet uitbetaald.
  TE juli 2017 | nr. 4
  
  doi: 10.5553/TE/187416812017018004004
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  RECHTSPRAAK UPDATES
  GESELECTEERDE EN GERUBRICEERDE
  JURISPRUDENTIE PER RECHTSGEBIED
  Experts uit wetenschap en praktijk selecteren per rechtsgebied de
  meest relevante uitspraken. Deze uitspraken worden voor u samengevat,
  gerubriceerd, voorzien van kort commentaar en doorzoekbaar gemaakt op
  de Updates-portalen. Daarnaast ontvangt u (twee)wekelijks een attendering
  om continu bij te blijven.
   Ga naar www.proefabonnement.boomjuridisch.nl en meld u
  vandaag nog aan voor 2 maanden gratis toegang
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  Van actualiteiten
  tot diepgang
  voor de juridische
  professional
  
  Ga voor het programma naar
  www.boomjuridischopleidingen.nl
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  Hoofdredactie
  Prof. mr. W. Breemhaar, senior raadsheer Gerechtshof
  Arnhem-Leeuwarden en emeritus bijzonder hoogleraar
  notarieel recht UvA
  Mw. mr. E.G.A. Gubbels-Janssen, kandidaat-notaris
  Rivierdael Notarissen te Venlo (redactiesecretaris)
  Mr. J.G. Knot, universitair docent internationaal privaatrecht
  RUG, raadsheer-plaatsvervanger Gerechtshof ArnhemLeeuwarden en IPR-adviseur bij PlasBossinade, Groningen
  Prof. mr. W.D. Kolkman, hoogleraar Algemene Rechtswetenschap en Familievermogensrecht RUG en adviseur bij Elan
  Notarissen
  Mw. prof. mr. T.J. Mellema-Kranenburg, notaris Verhees
  Notarissen Katwijk en hoogleraar UL
  Prof. dr. Bernard M.E.M. Schols, hoogleraar Centrum voor
  Notarieel Recht RU Nijmegen, tevens verbonden aan ScholsBurgerhartSchols, Nijmegen
  
  Redactioneel
  71
  
  Artikelen
  72
  
  De uitsluitingsclausule in internationale gevallen
  Mr. E.C.E. Schnackers
  
  78
  
  De in- en uitsluitingsclausule in het nieuwe
  huwelijksvermogensrecht
  Mr. L.A.G.M. van der Geld
  
  Jurisprudentie
  82
  
  Jurisprudentieoverzicht
  Mr. E.M.A. van Amersfoort
  
  Redactie
  Mw. mr. E.M.A. van Amersfoort, docent/promovenda
  Centrum voor Notarieel Recht RU Nijmegen en juridisch
  medewerker bij Netwerk Notarissen
  Mr. dr. N.V.C.E. Bauduin, kandidaat-notaris bij Vrijthofnotarissen te Maastricht en Fellow Centrum voor Notarieel Recht
  RU Nijmegen
  Mr. dr. G.G.B. Boelens, universitair docent UL en kandidaatnotaris bij mr. W.J. Boelens te Delft
  Mr. dr. R.E. Brinkman, notaris te Hardenberg, docent aan de
  Rijksuniversiteit Groningen en raadsheer-plaatsvervanger in
  Hof Arnhem-Leeuwarden
  Mr. P.C. van Es, universitair hoofddocent notarieel recht UL
  Mw. mr. L.A.G.M. van der Geld, juridisch directeur Netwerk
  Notarissen, partner en docent Centrum voor notarieel recht
  RU Nijmegen
  Mr. J.H.M. ter Haar, universitair docent notarieel recht, RUG.
  Mr. J.L.D.J. Maasland, kandidaat-notaris bij Loyens & Loeff
  N.V.
   Mw. mr. dr. K.M.L.L. van de Ven, docent belastingrecht
  Universiteit Maastricht, tevens werkzaam bij Athena Advies
  en Praktijk
  Redactiesecretariaat
  Een auteursinstructie voor de wijze van aanlevering van de
  kopij is verkrijgbaar bij de redactiesecretaris:
  e.gubbels-janssen@rivierdael.nl.
  Aanwijzing voor auteurs
  Een auteur die een bijdrage voor dit tijdschrift aanlevert, geeft
  de uitgever een niet-exclusief recht de bijdrage geheel of
  gedeeltelijk op te nemen in de door Boom juridisch (al dan
  niet in samenwerking met derden) geëxploiteerde database(s).
  Open Access beleid
  Zes maanden na verschijning van het artikel staat het de
  auteur vrij om de definitieve pdf van zijn wetenschappelijke
  publicatie op het internet toegankelijk te maken. Voor meer
  informatie zie www.boomjuridisch.nl/open_access. Boom
  juridisch gaat ervan uit dat de auteur akkoord is met de daar
  te vinden licentievoorwaarden.
  Uitgever
  Boom juridisch, Kanonstraat 4-IV, Postbus 85576, 2508 CG
  Den Haag, tel. 070-330 70 33, e-mail info@boomjuridisch.nl,
  website www.boomjuridisch.nl.
  Abonnementen
  Tijdschrift Erfrecht verschijnt zes keer per jaar. De abonnementsprijs bedraagt in 2017 € 219 (excl. btw) voor een online
  abonnement en € 292 (excl. btw, incl. verzendkosten) voor
  een plusabonnement. Met een online abonnement heeft u
  toegang tot het volledige online archief en ontvangt u een
  e-mailattendering. Met een plusabonnement ontvangt u
  tevens de gedrukte exemplaren. Kijk op www.tijdschriften.
  boomjuridisch.nl voor meer informatie.
  Ga naar www.boomjuridisch.nl om een abonnement af te
  sluiten. Hebt u vragen over de abonnementen? Neem dan
  contact op via tijdschriften@boomdistributiecentrum.nl of via
  0522-23 75 55.
  Advertenties
  Voor het plaatsen van een advertentie in dit tijdschrift kunt u
  contact opnemen met Capital Media Services BV,
  tel. 024-3607710, e-mail mail@capitalmediaservices.nl.
  ISSN 1874-1681
  
  Tijdschrift Erfrecht
  Tijdschrift Erfrecht 2017/afl., p. ...
   Formule
  Tijdschrift Erfrecht signaleert en volgt het nieuwe erfrecht aan de
  hand van vaste korte rubrieken. Er is aandacht voor wetenschappelijke achtergronden, de praktijk, jurisprudentie en het wetgevingsproces. Ook ontwikkelingen op het gebied van het huwelijksvermogensrecht worden besproken. Centraal staat de betekenis van het
  erfrecht voor de dagelijkse notariële praktijk.
  TE_2017_18_04_omslag.indd 85-86
  
  26-7-2017 14:12:38
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  JAARGANG 18 • NR 4 • 2017
  
  De uitsluitingsclausule in internationale gevallen
  Mr. E.C.E. Schnackers
  
  De in- en uitsluitingsclausule in het nieuwe
  ­huwelijksvermogensrecht
  Mr. L.A.G.M. van der Geld
  
  Jurisprudentieoverzicht
  Mr. E.M.A. van Amersfoort
  
  TE_2017_18_04_omslag.indd 83-84
  
  26-7-2017 14:12:37.
  