text: Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  Kroniek ondernemingsstrafrecht
  Tweede helft 2019
  
  Prof. mr. H.J.B. Sackers (red.), mr. A.A. Feenstra, mr. A.C.M. Klaasse, prof. mr. M. Nelemans, mr. dr. I. Koopmans,
  mr. K.M.T. Helwegen, mr. A. Verbruggen, mr. dr. drs. B. van de Vorm en mr. dr. J.S. Nan
  
  Inleiding
  Prof. mr. H.J.B. Sackers (red.)
  De meest relevante gebeurtenissen uit de tweede helft
  van 2019 hebben weinig directe betekenis voor het
  ondernemingsstrafrecht. Niet dat er niet het nodige is
  gebeurd. Naast onderwerpen zoals het te overwegen
  verbod op particulier vuurwerk en het gebruik van lachgas, was het meest centrale thema in de jaaroverzichten
  van het nieuws uit 2019 de stroom van protesten van
  boeren, bouwers, klimaatactivisten en andere ontevredenen, waaronder zorgverleners, leraren, (sociale) advocaten en tolken.
  Voor zover de protesten betrekking hadden op de stikstofproblematiek en de als gevolg van de in de vorige
  kroniek al gesignaleerde PAS-uitspraak aangekondigde
  maatregelen, waren zij te verwachten. In diverse stadia
  van voorbereiding volgde de afgelopen zes maanden
  nieuwe wet- en regelgeving in een reactie op de problematiek. In dit kader zijn zonder de pretentie van volledigheid te noemen het Schone Lucht Akkoord, het Klimaatplan, de Regeling spoedaanpak stikstof bouw en
  infrastructuur, het Besluit Woningbouwimpuls 2020, en
  wijzigingen van onder meer de Wet milieubeheer en het
  Besluit bodemkwaliteit (gebiedsspecifiek beleid PFAS).
   Ondertussen kondigde het kabinet middels een Kamerbrief opnieuw een breed offensief aan tegen de georganiseerde ondermijnende criminaliteit. De indiening van
  een wetsvoorstel met wijzigingen in het Wetboek van
  Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering, de
  Opiumwet, de Wet wapens en munitie, de Wet op de
  economische delicten en de Wet misbruik chemicaliën,
  in verband met versterking van de strafrechtelijke aandoi: 10.5553/TBSenH/229567002020006001006
  
  pak van ondermijnende criminaliteit, wordt dit voorjaar
  verwacht.1
  Een soortgelijk aanvalsplan is te verwachten tegen de
  om zich heen grijpende cybercriminaliteit waaronder
  online handelsfraude, fraude met bitcoins en andere
  vormen van oplichting via het internet.2
  Een ander wetsvoorstel dat zijdelings het ondernemingsstrafrecht kan betreffen is het voorstel tot verruiming van de mogelijkheden tot het verbieden van
  rechtspersonen, dat moet worden gezien als een aanvulling op het initiatiefwetsvoorstel voor een Wet bestuurlijk verbod ondermijnende organisaties. Beide wetsvoorstellen zijn in behandeling bij de Tweede Kamer.3
  De veelzijdigheid aan strafrechtsgebieden die het ondernemingsstrafrecht kleurt, dwingt bij het aanbieden van
  de kroniek over de tweede helft van 2019 tot keuzen.
  Die betreffen de rechtsgebieden waarvan hierna verslag
  wordt gedaan met de meest relevante ontwikkelingen op
  het gebied van rechtspraak, wet- en regelgeving. Ondertussen dient de in het ondernemingsstrafrecht geïnteresseerde lezer bewust ervan te worden gemaakt dat deze
  kroniek enerzijds geen verdere reikwijdte heeft dan de
  periode die zij beslaat, en anderzijds dat zich ook elders
  in het strafrecht ontwikkelingen hebben voorgedaan
  waarvan het signaleren hier niet zou misstaan, doch die
  in de beperking van de omvang van de kroniek niet aan
  bod kunnen komen.4
  
  1.
  2.
  3.
  4.
  Kamerstukken II 2019/20, 29 911, nrs. 254, 256 en 259.
  Kamerstukken II 2019/20, 26 643, nr. 647.
  Respectievelijk Kamerstukken II 2019/20, 35 366, nrs. 1-3, en Kamerstukken II 2018/19, 35 079, nr. 11 (Nota van wijzigingen).
   Een uitzondering is te maken voor het overzichtsarrest dat de Hoge
  Raad wees over de positie van de benadeelde partij in het strafproces,
  HR 25 mei 2019, ECLI:NL:HR:2019:793, NJ 2019/379 m.nt. Vellinga.
  TBS&H 2020 | nr. 1
  
  35
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  Fiscaal strafrecht
  Verzorgd door mr. A.A. Feenstra en mr. A.C.M. Klaasse
  HR 17 december 20195
  
  36
  
  In deze zaak werd een autohandelaar veroordeeld voor
  het opzettelijk doen van onjuiste aangifte btw tot een
  voorwaardelijke gevangenisstraf en een geldboete van
  € 100.000. Het arrest van 17 december 2019 betreft de
  tweede cassatie in deze zaak. In de eerste cassatieprocedure stond onder meer ter discussie of het oordeel van
  het hof in stand kon blijven wat betreft het opzettelijk
  doen van onjuiste aangiften.6 Het hof had overwogen
  dat de verdachte ‘wist of had moeten weten’ dat hij deel
  uitmaakte van een fraudeketen. Daarmee maakte het hof
  geen onderscheid tussen schuld of opzet, en kon het
  arrest niet in stand blijven.
  De zaak werd teruggewezen naar Hof ArnhemLeeuwarden. Het hof heeft lering getrokken uit het
  arrest van de Hoge Raad en heeft het (voorwaardelijk)
  opzet uitgebreid gemotiveerd. Het hof zette nauwgezet
  uiteen welke discrepanties de facturen met de werkelijkheid vertoonden. Bovendien overwoog het hof onder
  meer dat de verdachte had verklaard dat hij moest toegeven dat hij eigenlijk wel wist, en zeker had moeten
  weten, dat er iets niet goed zat met de btw op de facturen. De Hoge Raad overwoog dan ook dat het oordeel
  van het hof geen blijk gaf van een onjuiste rechtsopvatting en niet onbegrijpelijk was.
   Het arrest is ook om een andere reden interessant. In de
  eerste cassatieprocedure sneuvelde het arrest van het hof
  ook omdat het hof verklaringen, die de verdachte in
  2007 bij de FIOD had afgelegd zonder dat hij daaraan
  voorafgaand een advocaat had geraadpleegd, voor het
  bewijs had gebezigd. Het hof had overwogen dat in het
  midden kon blijven of sprake was van een vormverzuim,
  omdat de verdachte op een later moment (nadat hij zijn
  advocaat had geraadpleegd) eenzelfde verklaring had
  afgelegd. De Hoge Raad casseerde ook op deze grond,
  onder verwijzing naar het arrest van 21 december 2010,7
  en wees de zaak, zoals gezegd, terug naar Hof ArnhemLeeuwarden.
  Het hof komt in zijn arrest van 7 februari 2018 wederom
  tot een veroordeling, maar zonder het gebruik van de
  verklaringen zoals afgelegd zonder consultatie van een
  raadsman. Verklaringen die waren afgelegd de dagen na
  consultatie, heeft het hof wel voor het bewijs gebruikt.
  Het verweer van de verdediging strekkende tot bewijsuitsluiting vanwege het ontbreken van verhoorbijstand
  passeerde het hof met verwijzing naar het arrest van
  22 december 2015. In dat arrest had de Hoge Raad
  immers overwogen dat het recht op verhoorbijstand
  slechts vanaf 22 december 2015 geldt en niet met terugwerkende kracht. Voorts stelde het hof dat niet is
  
  5.
  6.
  7.
  Voorts zou het onjuist zijn hier niet kort te memoreren dat in de verslagperiode de moord op advocaat Derk Wiersum plaatsvond.
  HR 17 december 2019, ECLI:NL:HR:2019:1985.
  HR 9 mei 2017, ECLI:NL:HR:2017:830.
  HR 21 december 2010, ECLI:NL:HR:2010:BN9293.
  TBS&H 2020 | nr. 1
  
  gesteld dat de verdachte om verhoorbijstand heeft verzocht.
   Recent gewezen arresten van het Europees Hof voor de
  Rechten van de Mens op dit onderwerp, met name het
  arrest Van de Kolk tegen Nederland van 28 mei 2019,8
  zaaiden echter twijfel over de juistheid van het standpunt van de Hoge Raad. Van de Kolk stelde dat artikel 6
  EVRM was geschonden, omdat verklaringen die hij in
  2009 had afgelegd buiten aanwezigheid van een advocaat
  tot het bewijs waren gebezigd. Het Hof overweegt,
  onder verwijzing naar het arrest Beuze tegen België, dat
  artikel 6 EVRM het recht op verhoorbijstand omvat,
  tenzij sprake is van ‘compelling reasons’ om dat recht in te
  beperken. Het Europees Hof concludeerde tot een
  schending van artikel 6 EVRM.
  In de zaak van 17 december 2019 ziet de Hoge Raad,
  onder verwijzing van de uitspraken van het Europees
  Hof, aanleiding zijn arrest van 22 december 2015 te herzien. In navolging van A-G Hofstee overweegt de Hoge
  Raad dat een eventuele schending van artikel 6 EVRM
  moet worden beoordeeld aan de hand van een tweestappentoets: 1) is sprake van ‘compelling reasons?’ Zo nee,
  2) is het proces – na een indringende toets – in zijn
  geheel nog eerlijk? De Hoge Raad stelt dat beoordeling
  van de ‘overall fairness’ van het proces dient plaats te
  vinden ‘met inachtneming van onder meer de factoren
  zoals genoemd in de rechtspraak van het Europees Hof’.
  Daarbij doelt het Hof op de (niet-limitatieve) tien factoren zoals genoemd in paragraaf 274 van het arrest Ibrahim e.a. tegen het Verenigd Koninkrijk. Van belang is
  dat de Hoge Raad overweegt dat als deze tweestappentoets tot de conclusie moet leiden dat artikel 6 EVRM
  níet is geschonden, zich dan ook geen geval voordoet
  van bewijsuitsluiting ter verzekering van een eerlijk
  proces zoals bedoeld in het arrest van 19 februari 2013.
   Tot slot komt de Hoge Raad toe aan de beoordeling of
  artikel 6 EVRM in deze zaak is geschonden. Met een
  verwijzing naar de conclusie van A-G Hofstee komt de
  Hoge Raad tot het oordeel dat het recht op een eerlijk
  proces niet is geschonden. De A-G acht daartoe onder
  meer van belang dat de verdachte wel consultatiebijstand heeft genoten, geen kwetsbare verdachte is, de
  bruikbaarheid van de verklaringen kon betwisten en zijn
  verklaring niet heeft ingetrokken maar juist heeft aangevuld. Het cassatieberoep wordt derhalve verworpen.
  Hof ’s-Hertogenbosch 11 september 20199
  
  In de zaak van het Bossche hof van 11 september 2019
  was aan de verdachte ten laste gelegd het niet (tijdig)
  indienen van de aangifte inkomstenbelasting over het
  jaar 2015 (artikel 69, eerste lid, AWR). De verdachte
  had de aangifte niet voor 1 mei 2016 ingediend, waarna
  de verdachte werd herinnerd en aangemaand om vóór
  respectievelijk 1 juli en 12 augustus 2016 aangifte te
  doen. Aan de verdachte werd ten laste gelegd dat hij ‘op
  of omstreeks 1 mei 2016’ niet (tijdig) aangifte had gedaan.
  8.
  9.
  EHRM 28 mei 2019, nr. 23192/15 (Van de Kolk tegen Nederland).
  Hof ‘s-Hertogenbosch 11 september 2019, ECLI:NL:GHSHE:2019:3311.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006001006
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  De politierechter achtte het feit bewezen en veroordeelde de verdachte tot een taakstraf.
   In hoger beroep zag het hof zich voor de vraag gesteld of
  wettig en overtuigend kon worden bewezen dat de
  verdachte het delict (het niet (tijdig) doen van de aangifte IB 2015) reeds op 1 mei 2016 had begaan. Het hof
  kwam tot de conclusie dat dit niet het geval was. Immers
  kan slechts sprake zijn van het niet (tijdig) doen van een
  aangifte indien een belastingplichtige is herinnerd en
  aangemaand, zodat pas na het verstrijken van de aanmaningstermijn van een voltooid delict ex artikel 69, eerste
  lid, AWR kan worden gesproken.
  Opzettelijk doen van onjuiste aangifte als
  kwaliteitsdelict
  
  Sinds de arresten van 5 juli 2011 en 12 juli 2011 is de
  literatuur en rechtspraak verdeeld over de vraag of
  artikel 69 AWR een (impliciet) kwaliteitsdelict betreft.
  In twee zaken betoogt het Hof ‘s-Hertogenbosch dat een
  opzettelijk onjuiste aangifte enkel kan worden gedaan
  door degene die de kwaliteit van belastingplichtige
  heeft, en niet door een ander (zoals een belastingadviseur of administrateur).
  In de zaak van Hof ‘s-Hertogenbosch van 19 november
  2019 was aan de verdachte ten laste gelegd het opzettelijk doen van onjuiste aangiften omzetbelasting.10 De
  verdachte, een administrateur, bereidde de aangiften
  omzetbelasting voor van een bv. In sommige gevallen
  diende de verdachte de aangiften zelf in. De verdachte
  was niet in dienst van de bv. Het hof overwoog dat de
  norm uit artikel 69, tweede lid, AWR zich richt tot
  degene die de kwaliteit van aangifteplichtige bezit.
  Omdat de administrateur geen werknemer van de bv
  was, miste hij de kwaliteit en kon hij niet als pleger
  worden aangemerkt. Overigens werd de verdachte wel
  veroordeeld voor valsheid in geschrift.
   Tot eenzelfde oordeel kwam dit hof in het arrest van
  11 september 2019.11 De verdachte in deze zaak was een
  zzp’er die de administratie voor een uitzendbureau verzorgde. Aan haar werd verweten het (mede)plegen van
  het opzettelijk indienen van onjuiste aangiften loonheffing. Het hof kwam tot vrijspraak op dit punt, omdat de
  verdachte niet de hoedanigheid van belastingplichtige
  bezat. Ook ten aanzien van het verwijt van medeplegen
  volgde vrijspraak.
  Met deze twee arresten gaat het Hof ‘s-Hertogenbosch
  in tegen de conclusie van A-G Vegter van 5 november
  2019.12 Vegter verwijst in zijn conclusie onder meer
  naar de arresten van 2011. In onze optiek kan uit deze
  arresten niet zonder meer worden afgeleid dat geen
  sprake is van een (impliciet) kwaliteitsdelict. Immers,
  deze arresten zien op het begrip ‘bij de belastingwet
  voorziene aangifte’, en hierin oordeelt de Hoge Raad dat
  ook onverplichte aangiften als een dergelijke aangifte
  hebben te gelden. Bovendien was in de arresten van
  2011 sprake van een derde die, zonder medeweten van
  10.
  11.
  12.
  Hof ‘s-Hertogenbosch 19 september 2019, ECLI:NL:GHSHE:2019:4232.
  Hof ‘s-Hertogenbosch 11 september 2019, ECLI:NL:GHSHE:2019:3314.
  Conclusie van A-G Vegter van 5 november 2019, ECLI:NL:PHR:
  2019:1097.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006001006
  
  de belastingplichtige, aangifte deed op naam van die
  belastingplichtige. Overigens staat het zijn van een kwaliteitsdelict niet aan strafrechtelijke aansprakelijkheid in
  de weg. Derden kunnen als deelnemer strafbaar zijn.
   Rechtbank Noord-Nederland 3 oktober 201913
  
  In deze zaak werd de verdachte, als middellijk
  bestuurder van een bedrijf, gedagvaard wegens het feitelijk leidinggeven aan het opzettelijk doen van een onjuiste aangifte omzetbelasting over het vierde kwartaal van
  2014. De feiten waren als volgt. De verdachte had de
  aangiften omzetbelasting gedaan over het derde kwartaal
  van 2013, en over het eerste tot en met derde kwartaal
  2014. Per saldo was ruim € 80.000 aan btw teruggevraagd. De belastingdienst had dit bedrag niet uitbetaald, maar gevraagd om onderbouwing. Nadat het
  bedrijf per brief te kennen had gegeven op dat moment
  geen kopiefacturen te kunnen overleggen, is een boekenonderzoek ingesteld. Niet gebleken is dat het bedrijf op
  enig moment is geïnformeerd over de uitkomst van dit
  boekenonderzoek en de (on)juistheid van de aangiften.
  In januari 2015 had het bedrijf aangifte omzetbelasting
  gedaan over het vierde kwartaal van 2014. In die aangifte is een bedrag van ruim € 80.000 (en bijna gelijk aan
  het bedrag dat eerder was teruggevraagd) in mindering
  gebracht op de verschuldigde btw. Het bedrag werd
  aangeduid als ‘schatting van deze en vorige aangiften’.
  De verdediging betoogde dat op deze wijze de teruggaaf
  van de vorige kwartalen werden verrekend.
  De rechtbank achtte het opzettelijk doen van een onjuiste aangifte omzetbelasting niet bewezen. De rechtbank
  overwoog dat het opnemen als aftrekpost ‘ongebruikelijk
  is en wellicht te denken geeft’, maar de bedoeling van de
  verdachte om de eerdere teruggaaf te verrekenen was
  niet door het Openbaar Ministerie weerlegd en kon overigens ook niet als onbegrijpelijk, verwijtbaar of benadelend worden aangemerkt.
   Hof Arnhem-Leeuwarden 26 november 201914
  
  Het arrest van het Hof Arnhem-Leeuwarden van
  26 november 2019 is het vervolg op de veroordeling van
  een voormalig bestuurder van Achmea. Aan de
  verdachte was belastingfraude en valsheid in geschrift
  ten laste gelegd. Vanaf 2007 verhuurde de verdachte
  vier panden aan Achmea. De bonusregeling voor de
  verdachte van € 500.000 werd vormgegeven door de
  huurprijs van de panden te verhogen met € 100.000
  gedurende vijf jaren. Deze huurverhoging werd neergelegd in vier allonges.
  Zowel in eerste aanleg15 als in hoger beroep wordt de
  oud-bestuurder veroordeeld voor het opzettelijk onjuist
  doen van aangiften inkomstenbelasting. De huurverhogingen kwalificeerden in feite als inkomen uit arbeid.
  Ten aanzien van de valsheid van de allonges werd de
  verdachte eerder door de rechtbank vrijgesproken. De
  rechtbank overwoog dat de inhoud van de allonges over13.
  14.
  15.
  Rb. Noord-Nederland 3 oktober 2019, ECLI:NL:RBNNE:2019:4164.
  Hof Arnhem-Leeuwarden 26 november 2019, ECLI:NL:GHARL:2019:
  10164.
  Rb. Midden-Nederland 5 juli 2017, ECLI:NL:RBMNE:2017:3333.
  TBS&H 2020 | nr. 1
  
  37
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  eenstemde met de werkelijkheid, aangezien de panden
  daadwerkelijk werden verhuurd, de huurverhogingen
  zijn betaald en de huurperiodes zijn verlengd. Het hof
  was een ander oordeel toegedaan. Het hof overwoog dat
  ‘de allonges uitsluitend zijn opgemaakt met de bedoeling
  te verhullen dat een blijf- en presteerpremie werd
  betaald, zodat er geen of minder loon- of inkomstenbelasting over de premie verschuldigd zou zijn.’ Daardoor
  is sprake van intellectuele valsheid, aldus het hof.
   Wij wagen de juistheid van het oordeel van het hof te
  betwijfelen. In onze optiek moet een duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen een fiscale herkwalificatie
  (op grond van misbruik van recht) en de civielrechtelijke
  werkelijkheid. De fiscale motieven die ten grondslag liggen aan een civielrechtelijke overeenkomst maken een
  overeenkomst niet zonder meer vals. Slechts wanneer de
  feiten in werkelijkheid anders liggen dan hetgeen is
  bepaald in een overeenkomst, kan van (intellectuele)
  valsheid worden gesproken. De verdediging heeft
  beroep in cassatie ingesteld.
  38
  
  Wetsvoorstellen
  Op 17 december 2019 heeft de Eerste Kamer de wet
  aangenomen waarmee de Mandatory Disclosure
  Richtlijn wordt geïmplementeerd.16 In de vorige kronieken van het fiscale strafrecht is uitgebreid ingegaan op
  de inhoud van deze richtlijn. Vermeldenswaardig is het
  amendement van Kamerlid Snels waarmee wordt benadrukt dat de eventuele kunstmatigheid van een
  grensoverschrijdende constructie géén aanvullende
  voorwaarde is bij de main benefit-test.17 Eerder was in
  de memorie van toelichting opgemerkt dat aan de main
  benefit-test was voldaan indien sprake is van een constructie met een (deels) kunstmatig karakter die is
  gericht op het verkrijgen van een belastingvoordeel. Met
  deze uitleg leek door de nationale wetgever een nieuwe
  voorwaarde te zijn geïntroduceerd. Om misverstanden
  te voorkomen is voornoemd amendement ingediend.
  In onze optiek verandert dit amendement de main benefit-test niet. Immers, de kunstmatigheid van een constructie maakte geen onderdeel uit van de main benefittest. Er dient (enkel) te worden getoetst of het belangrijkste voordeel of één van de belangrijkste voordelen
  het verkrijgen van een belastingvoordeel is.
  Een ander wetsvoorstel dat op 17 december 2019 is
  aangenomen, betreft de Wet overige fiscale maatregelen
  2020 die op 1 januari 2020 in werking is getreden.18
  Onderdeel van de wet is de aanpassing van de inkeerregeling. Aanleiding is de publicatie van de Panama
  
  16.
  17.
  18.
   Wijziging van de Wet op de internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen en de Algemene wet inzake rijksbelastingen in verband met de implementatie van Richtlijn (EU) 2018/822 van de Raad
  van 25 mei 2018 tot wijziging van Richtlijn 2011/16/EU wat betreft
  verplichte automatische uitwisseling van inlichtingen op belastinggebied
  met betrekking tot meldingsplichtige grensoverschrijdende constructies
  (PbEU 2018, L 139) (Wet implementatie EU-richtlijn meldingsplichtige
  grensoverschrijdende constructies), Stb. 2019/509.
  Kamerstukken II 2019/20, 35 255, nr. 9.
  Wet van 18 december 2019 tot wijziging van enkele belastingwetten en
  enige andere wetten (Overige fiscale maatregelen 2020), Stb.
  2019/512.
  TBS&H 2020 | nr. 1
  
  Papers en de discussie of ‘zwartsparen met een BV’ ook
  kan worden uitgesloten van de inkeerregeling.19 Naast
  een wijziging van de inkeerregeling voor beboetbare
  gedragingen (artikel 67n AWR), is ook de
  strafrechtelijke variant van de inkeerregeling aangepast.
  Aan artikel 69, derde lid, AWR is toegevoegd dat ook
  inkomen uit aanmerkelijk belang is uitgesloten van de
  inkeerregeling. Tevens is de zinssnede ‘in het buitenland is opgekomen’ geschrapt, zodat niet meer kan
  worden ingekeerd voor buitenlandse én binnenlandse
  situaties.
   Na de afschaffing van de inkeerregeling voor box
  3-inkomen dat is aangehouden in het buitenland sinds
  1 januari 2018, is de inkeerregeling opnieuw aanzienlijk
  ingeperkt. Strafvervolging voor belastingfraude kan
  vanaf dit jaar enkel nog worden voorkomen indien
  sprake is van box 1-inkomen of andere belastingmiddelen. In de memorie van antwoord van de Eerste Kamer
  wordt benadrukt dat ‘mensen die zelf tot inkeer komen,
  beter moeten worden behandeld dan belastingontduikers die dat niet doen en ervoor kiezen om af te wachten.’20 Hoewel deze boetematigende omstandigheid
  inderdaad tot uitdrukking komt in de tekst van artikel
  67n AWR, is dit niet het geval bij de strafrechtelijke
  inkeerregeling. Wij pleiten dan ook ervoor dat de wetgever beleid formuleert waarin tot uitdrukking komt hoe
  vrijwillig inkeren om strafrechtelijke vervolging te voorkomen tot een gunstigere behandeling leidt.
  Ook is een nieuw artikel 67r AWR in de wet opgenomen, waardoor mogelijk wordt gemaakt dat vergrijpboetes die zijn opgelegd aan medeplegende beroepsbeoefenaars openbaar worden gemaakt.21
  
  Financieel strafrecht
  Verzorgd door prof. mr. M. Nelemans
  De bestrijding van witwassen
  Op het gebied van witwassen zijn het afgelopen half jaar
  verschillende ontwikkelingen geweest. Ik stip kort de
  voornaamste Europese en nationale ontwikkelingen aan.
  Op Europees niveau wordt verder ingezet op de verdere
  harmonisering van anti-witwasregelgeving en de
  samenwerking tussen lidstaten. Zo heeft de Raad de
  Commissie op 5 december 2019 verzocht om onder
  meer te onderzoeken ‘of bepaalde aspecten beter kunnen
  worden aangepakt door middel van een verordening, en
  door te onderzoeken welke mogelijkheden en uitdagingen het gebruik van technologische innovatie in de strijd
  tegen het witwassen van geld en de financiering van
  terrorisme meebrengt.’22 De ingezette lijn van verdere
  Europeanisering van het anti-witwasbeleid wordt onder-
  
  19.
  20.
  21.
  22.
  Handelingen II 2018/19, nr. 22, item 31.
  Kamerstukken II 2019/2020, 35 303, nr. C, p. 6.
   Meer hierover: A.J.C. Perdaems & A.C.M. Klaasse, ‘Medeplegers aan de
  schandpaal’, TFB 2019/33.
  Zie
  http://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-14823-2019INIT/nl/pdf.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006001006
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  steund door de bankensector en de Nederlandse overheid. De Nederlandse Vereniging van Banken presenteerde op 21 november 2019 een position paper en
  vijftien actiepunten voor een betere bestrijding van witwasactiviteiten, waaronder de omschakeling naar een
  verordening en een Europese toezichthouder.23 Een vergelijkbare insteek is te lezen in een position paper d.d.
   8 november 2019 van de minister van Financiën en een
  aantal van zijn collega’s in andere lidstaten.24
  Op nationaal niveau zijn vorderingen gemaakt met de
  implementatie van de vierde anti-witwasrichtlijn. Op
  10 december 2019 heeft de Tweede Kamer enkele wetsvoorstellen in verband met de Wet ter voorkoming van
  witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) aangenomen. Het gaat om de Implementatiewet vierde antiwitwasrichtlijn25 en de Implementatiewet voor het
  UBO-register.26 Er zijn ook initiatieven van nationale
  aard. Op 30 juni 2019 hebben de ministers van Justitie
  en Financiën een gemeenschappelijk plan van aanpak in
  de strijd tegen witwassen voorgesteld.27 Het ministerie
  van Financiën heeft in navolging daarvan op 2 december
  2019 een consultatie geopend voor de Wet plan van aanpak witwassen waarin onderdelen uit het plan zijn opgenomen.28 In dit voorstel wordt, zoals eerder aangekondigd, een verbod voorgesteld op contante betalingen van
  € 3000 en hoger. Verder worden voorstellen gedaan om
  marktpartijen informatie met elkaar te kunnen laten uitwisselen, waaronder transactie-informatie tussen banken, en cliëntinformatie tussen Wwft-instellingen.29 Dit
  moet de kans verkleinen dat criminelen onder de radar
  zouden kunnen blijven door hun activiteiten over meerdere marktpartijen te verdelen. Tevens is op 22 december 2019 een consultatie gestart voor de Algemene Leidraad Wwft.30 Deze nationale wetgevingsinitiatieven
  zijn verder gesteund met een financiële injectie in de
  bestrijding van georganiseerde ondermijnende criminaliteit. De minister van Justitie gaf de Tweede Kamer op
  11 november 2019 per brief een update over de aanpak
  hiervan en de inzet van de daarvoor vrijgemaakte € 100
  miljoen.31
  De toezichthoudende en wetgevende inspanningen om
  grip te krijgen op witwasrisico’s slaan de afgelopen tijd
  vooral neer bij banken. De toezichthouders zitten er
  thans bovenop. In september 2018 werd bekend dat
  ING Bank N.V. een transactie van € 775 miljoen met
  het Openbaar Ministerie is overeengekomen wegens een
  23.
  24.
  25.
  26.
   27.
  28.
  29.
  30.
  31.
  Zie
  www.nvb.nl/nieuws/nvb-presenteert-actieplan-met-15-puntenvoor-europese-aanpak-witwassen.
  Zie www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2019/11/08/po
  sition-paper.
  Zie www.eerstekamer.nl/wetsvoorstel/35245_implementatiewet_wijzi
  ging.
  Zie www.eerstekamer.nl/wetsvoorstel/35179_implementatiewet_regis
  tratie.
  Aanbiedingsbrief plan van aanpak witwassen, 30 juni 2019.
  Zie www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-financien/documen
  ten/kamerstukken/2019/11/07/bijlage-1-lopende-wetsvoorstellenministerie-van-financin-oktober-2019.
  Zie www.internetconsultatie.nl/wetplanvanaanpakwitwassen.
  Zie www.internetconsultatie.nl/algemeneleidraadwwft.
  Kamerbrief Voortgang aanpak georganiseerde ondermijnende criminaliteit, 11 november 2019, p. 1.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006001006
  
  verwijt dat de bank jarenlang structureel de Wwft zou
  hebben overtreden.32 Op 25 september 2019 werd aangekondigd dat ABN AMRO onderwerp is van een
  onderzoek naar mogelijke tekortkomingen bij de naleving van de Wwft.33 Verder werd op 22 november 2019
  bekend dat DNB bij Rabobank erop heeft aangedrongen
  om een hoeveelheid klantdossiers door te lichten en
  opnieuw te beoordelen.34 Dit heeft ertoe geleid dat banken op de korte termijn hun compliance-afdelingen
  hebben moeten vergroten teneinde eventuele achterstanden weg te werken en verplichte herbeoordelingen
  uit te voeren. Maar er wordt ook vooruitgedacht. Een
  voorname vraag is hoe de processen efficiënt en doeltreffend kunnen worden ingericht, zowel bij cliëntenonderzoek als bij transactiemonitoring. Voor het laatste
  punt gaan banken meer samenwerken. Vijf Nederlandse
  banken hebben op 13 september 2019 de ambitie uitgesproken om samen te gaan werken bij het monitoren van
  transacties.35 Zij zien voordelen in een vorm van gezamenlijke transactiemonitoring. De zogenoemde Transactie Monitoring Utility zou banken in staat stellen om
  informatie over transacties samen te brengen in een
  aparte organisatie die de uitvoering van de gezamenlijke
  monitoring verricht.36
  Ten slotte wordt gewezen op een aantal recente uitspraken die betrekking hebben op de Wwft en witwassen. Deze variëren van het niet melden van ongebruikelijke transacties en/of het niet doen van cliëntenonderzoek37 tot veroordelingen voor witwassen door het
  omzetten van contant geld in bitcoins en deze voorhanden hebben.38
  Fraudezaken
  De AFM heeft op 23 oktober 2019 inzicht gegeven in de
  signalen die zij in de eerste helft van 2019 vanuit de
  markt heeft ontvangen. De meeste signalen betroffen
  partijen die forex of crypto’s aanboden via dubieuze
  advertenties. Het ging daarbij grotendeels om de misleidende bitcoinadvertenties die via Facebook worden
  geplaatst.39
  Er is ook een aantal interessante uitspraken geweest op
  het gebied van verschillende vormen van fraude en
  oplichting. In het arrest van de Hoge Raad van 3 december 2019 was aan de orde of het oordeel van het hof dat
  onjuiste informatie in het prospectus (namelijk
  informatie over gegarandeerde rendementen en over het
  direct storten van gelden op een geblokkeerde rekening)
  een omstandigheid was die kon bedragen aan de bewe32.
   33.
  34.
  35.
  36.
  37.
  38.
  39.
  Zie www.om.nl/@103953/ing-betaalt-775.
  Zie www.abnamro.com/nl/newsroom/persberichten/2019/abn-amroonderwerp-van-onderzoek-door-openbaar-ministerie.html.
  FD, Rabobank moet tienduizenden klanten opnieuw doorlichten op witwasrisico’s, 22 november 2019.
  Zie https://www.nvb.nl/nieuws/nederlandse-banken-bundelen-krach
  ten-tegen-witwassen.
  Zie M. Nelemans & G.M. Verhage, ‘De Transactie Monitoring Utility:
  Private samenwerking in de strijd tegen witwassen’, TBS&H 2019, nr. 4.
  Rb. Rotterdam 9 oktober 2019, ECLI:NL:RBROT:2019:8158; Rb. Amsterdam, 18 juli 2019, ECLI:NL:RBAMS:2019:5196. Zie ook
  www.om.nl/actueel/nieuwsberichten/@106596/trustkantoor-vistra.
  Rb. Overijssel 22 oktober 2019, ECLI:NL:RBOVE:2019:3787.
  Zie www.afm.nl/nl-nl/nieuws/2019/okt/signalenmonitor-q1-q2-2019.
   TBS&H 2020 | nr. 1
  
  39
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  zenverklaring van het bestanddeel ‘samenweefsel van
  verdichtsels’ in het oplichtingsdelict. De Hoge Raad
  oordeelde dat dit niet onbegrijpelijk was. Daarbij werd
  meegewogen dat het rendement en de maandelijkse uitbetaling, in ieder geval op termijn, uitgesloten dan wel
  zeer onzeker was.40 In een tweede zaak had een
  verdachte een beleggingsmodel ontwikkeld op basis van
  de volatiliteit van de koers. Ook in deze zaak waren de te
  hoge voorgespiegelde rendementen in combinatie met
  een aantal onware garanties een doorslaggevend argument om van een ‘samenweefsel van verdichtsels’ te
  spreken:
  ‘Op grond van het bovenstaande acht het hof wettig
  en overtuigend bewezen dat de verdachte door het
  aannemen van een valse hoedanigheid, listige kunstgrepen en een samenweefsel van verdichtsels (meer in
  het bijzonder dat hij succesvol aan het beleggen was
  door middel van zijn model, er enorme rendementen
  werden behaald en de inleg altijd terugbetaald kon
  worden en dat daar externe controle op was) de in de
  bewezenverklaring genoemde inleggers heeft bewogen tot afgifte van grote geldbedragen.’41
  
  40
  
  In een vonnis van de Rechtbank Rotterdam van
  4 november 2019 over fraude met de Tikkie-app werd
  de dagvaarding deels nietig verklaard omdat het totaalbedrag van € 13.000 dat in de tenlastelegging was opgenomen, niet reproduceerbaar was op basis van de bedragen in het dossier en de mondelinge toelichting van het
  Openbaar Ministerie op de zitting.42 Zie over ‘tikkiefraude’ verder de rubriek ‘cybercrime’. Opmerkelijk is
  verder een vonnis van de Rechtbank Rotterdam van
  29 oktober 2019 in een zaak waarin het Openbaar Ministerie testte of het voldoende zou zijn om bij verzekeringsfraude vooral te leunen op het onderzoek van de
  verzekeraar. Deze zaak kwam voort uit een privaatpublieke samenwerking tussen verzekeraar en het Openbaar Ministerie om meer tegen verzekeringsfraude te
  doen. De rechtbank oordeelde evenwel dat het Openbaar Ministerie niet-ontvankelijk was omdat er geen
  opsporingsonderzoek zou zijn geweest.43 De laatste uitspraak die te noemen is betreft een arrest van de Hoge
  Raad van 17 december 2019 in een oplichtingszaak.  41.
  42.
  43.
  44.
  HR 3 december 2019, ECLI:NL:HR:2019:1878, r.o. 2.4.2.
  Hof Amsterdam 25 september 2019, ECLI:NL:GHAMS:2019:3435.
  Rb. Rotterdam 4 november 2019, ECLI:NL:RBROT:2019:8715.
  Rb. Rotterdam 29 oktober 2019, ECLI:NL:RBROT:2019:8535.
  HR 17 december 2019, ECLI:NL:HR:2019:1977.
  TBS&H 2020 | nr. 1
  
  Ministerie (EOM). De eerste Europese hoofdaanklager
  wordt Laura Codruţa Kövesi. Voor wat betreft de
  implementatie van het EOM in Nederland is dit jaar een
  consultatie uitgevoerd. De consultatie ten aanzien van
  het wetsvoorstel Invoeringswet EOM en de ontwerpmemorie van toelichting Invoeringswet EOM liep van
  12 april 2019 tot 25 mei 2019. Een aangepast wetsvoorstel is sinds 31 oktober 2019 aanhangig bij de Raad
  van State.45
  Een andere Europese ontwikkeling is de betere bescherming van klokkenluiders. Het gaat dan om klokkenluiders die inbreuken op het Unierecht melden. De
  lidstaten moeten de nodige maatregelen nemen tot het
  verbieden van elke vorm van tegenwerking van meldingen en represailles tegen meldingen, en daar ook sancties op zetten.46
  
  Milieustrafrecht
  Verzorgd door mr. dr. I. Koopmans
  Het afgelopen jaar heeft weer een aantal interessante of
  misschien zelfs spraakmakende uitspraken opgeleverd.
   Op de valreep van 2018 stelde het Hof ArnhemLeeuwarden een prejudiciële vraag aan het Europees
  Hof van Justitie in een afvalstoffencasus.47 De afvalstoffenregelgeving is en blijft zeer gecompliceerd en roept
  dan ook regelmatig vragen op. Zo ook in deze casus. Het
  ging om een mengsel van slib van de afvalwaterbehandeling en eiwitconcentraat en pekelwater met dierlijke
  weefsels. De vraag die het hof diende te beantwoorden
  was of de overbrengingen van de mengsels vielen onder
  het bereik van de EVOA of onder de werking van de
  VDP. Het hof beantwoordt die vraag niet inhoudelijk,
  maar stelt een prejudiciële vraag waarbij het hof wil
  weten of een stof die geen bijproduct is in de zin van de
  Kaderrichtlijn afvalstoffen, per definitie ook geen dierlijk bijproduct is in de zin van de VDP 2009, zodat deze
  stof niet op grond van artikel 1, derde lid, EVOA van de
  werking van de EVOA is uitgesloten.
  Deze beslissing van het hof is in die zin opmerkelijk dat
  de Rechtbank Gelderland in eerste aanleg geen enkele
  moeite had om het complexe mengsel als dierlijk bijproduct aan te merken.48 Ook valt op dat het hof niet de
  beoordeling van HR 19 april 2016 volgt.49 In die casus
  ging het om zuiveringsslib met resten van eieren (zogenoemde bruine eimix). De Hoge Raad stelde daar dat er
  geen sprake was van een bijproduct als bedoeld in de
  VDP, en dat ook niet kon worden gesproken van een
  bijproduct zoals bedoeld in de Kaderrichtlijn afvalstoffen. Volgens de Hoge Raad ging het om afvalstoffen in
  45.
  46.
  47.
  48.
  49.
  Kenmerk: W16.19.0350/II.
  Richtlijn (EU) 2019/1937 van het Europees Parlement en de Raad van
  23 oktober 2019 inzake de bescherming van personen die inbreuken op
  het Unierecht melden, PbEU L 305/17.
   Hof Arnhem-Leeuwarden 19 december 2018, ECLI:NL:GHARL:
  2018:11244, JM 2019/44 m.nt. Van der Meulen, M en R 2019/42.
  De uitspraak van de Rechtbank Gelderland is niet gepubliceerd.
  ECLI:NL:HR:2016:687, JM 2016/78 m.nt. Van der Meulen.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006001006
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  de zin van de EVOA. Interessant is dat de Hoge Raad
  daarbij overweegt dat zelfs als sprake zou zijn van dierlijke bijproducten in de zin van de VDP, er nog steeds
  sprake kan zijn van afvalstoffen zoals bedoeld in de
  EVOA. Voor het onderscheid kijkt de Hoge Raad naar
  enerzijds de effecten voor de gezondheid van mens en
  dier (VDP), en anderzijds naar de effecten op het milieu
  in ruimere zin (EVOA). Het hof lijkt echter minder
  zeker van zijn zaak en vraagt het Europees Hof van Justitie om hulp. Op het moment van het schrijven van
  deze kroniek is er nog geen antwoord.
  Een dag later doet het hof nog een andere opmerkelijke
  uitspraak door te bepalen dat het letsel veroorzaken door
  de kop van de romp van een duif te trekken niet valt
  onder hetgeen in artikel 2.10. Wet dieren strafbaar is
  gesteld (het doden van een dier), maar onder artikel 2.1.
   Wet dieren (het veroorzaken van letsel bij een dier).50
  Als men de kop van een duif aftrekt van de romp lijkt
  dat toch tot doel te hebben om de duif te doden en niet
  zozeer om het dier te mishandelen. Dat hier toch sprake
  is van het toebrengen van letsel heeft te maken met het
  feit dat in het Besluit houders van dieren in artikel 1.9
  wordt aangegeven dat het doden van dieren alleen ziet
  op de diercategorieën ganzen, honden en katten. Blijkbaar is het doden van allerlei andere dieren, waaronder
  de zeer onfortuinlijke duif uit deze casus, zonder enig
  nuttig doel gewoon toegestaan. De reden daarvoor is
  natuurlijk gelegen in ofwel de schadelijkheid van dieren
  dan wel de consumptieve waarde van dieren. Soms is
  het wettelijk keurslijf echter wat te beperkt en dat leidt
  dan tot onbevredigende resultaten zoals in deze casus.
  Op 29 januari 2019 bepaalde de Hoge Raad dat kwik als
  gevaarlijke stof niet in verfblikken per vliegtuig naar
  Suriname mag worden vervoerd. Dat is het resultaat van
  de beantwoording van de vraag of de uitleg van het
  bestanddeel ‘gevaarlijke stof’ uitsluitend wordt bepaald
  door de Wet luchtvaart, of ook door de Verordening
  (EG) 1102/2008 van het Europees Parlement en de
  Raad van 22 oktober 2008 inzake het verbod op de uitvoer van metallisch kwik en andere kwikverbindingen
  en -mengsels en de veilige opslag van metallisch kwik.
   Het hof stelde eerder dat aan het begrip ‘gevaarlijke stof’
  een betekenis mag worden verleend onafhankelijk van
  het bepaalde in de EG-Verordening, en de Hoge Raad
  laat dit in stand.51
  Gewasbeschermingsmiddelen geven ook aanleiding tot
  wat leuke jurisprudentie. Zo wordt in een uitspraak van
  de Rechtbank Amsterdam wederrechtelijk verkregen
  voordeel dat met de verkoop van verboden gewasbeschermingsmiddelen zou zijn behaald, ontnomen.52 De
  verboden gewasbeschermingsmiddelen werden via
  Marktplaats verkocht. Daarnaast vond ook legale kledingverkoop plaats. De rechtbank berekent vervolgens
  het wederrechtelijk verkregen voordeel door op de
  Marktplaats-opbrengsten de legale verkopen in minde-
  
  ring te brengen en daar de rechtstreeks met de verkopen
  van de illegale middelen samenhangende kosten vanaf te
  trekken. De opbrengst van de legale verkopen wordt
  geschat op basis van de opbrengsten over de laatste zes
  weken van de ten laste gelegde periode, zoals die door de
  verdachte naar voren zijn gebracht. Nu de verdachte
  geen deugdelijke administratie heeft bijgehouden, en
  slechts over gegevens van de laatste zes weken beschikt,
  acht de rechtbank het niet aannemelijk dat de verdachte
  bewust voor een gunstige periode heeft gekozen. Desalniettemin acht de rechtbank de cijfers ook niet representatief voor de gehele ten laste gelegde periode. Derhalve
  schat de rechtbank op basis van de overlegde gegevens
  de opbrengst van de legale verkopen door de legale
  inkomsten van de laatste zes weken te extrapoleren over
  die ten laste gelegde periode.
  Een andere uitspraak inzake gewasbeschermingsmiddelen, dit keer van het Hof Den Haag, deed meer stof
  opwaaien.53 In deze uitspraak stelde het hof zich op het
  standpunt dat in strijd met de Sanctierichtlijn gewasbeschermingsmiddelen was overgegaan tot strafvervolging.
   Uit de memorie van toelichting bij de Wet gewasbeschermingsmiddelen blijkt dat bestraffing door middel
  van bestuurlijke boetes het uitgangspunt zal zijn.54 Deze
  keuze is het logisch gevolg van de langer bestaande wens
  om de handhaving op het genoemde terrein te versterken. Uiteraard blijft er ruimte voor de inzet van het
  strafrecht daar waar het gaat om aanmerkelijke en opzettelijke vormen van illegaal middelengebruik.55 Over de
  inzet van het strafrecht en de afstemming met het civiele
  recht en het bestuursrecht kunnen afspraken worden
  gemaakt met het Openbaar Ministerie, welke afspraken
  worden vastgelegd in een handhavingsdocument en een
  richtlijn voor strafvordering. In 2008 is een handhavingsdocument vastgelegd waarin het sanctiekader
  beschreven stond. In 2011 heeft de minister een ‘Sanctiestrategie’ opgesteld, welke bedoeld is als uitgangspunt
  voor het handhavend optreden van de gezamenlijke
  handhavingspartners. In de Sanctiestrategie is aan de
  hand van een viertal limitatief opgesomde criteria
  geconcretiseerd wanneer het primaat van bestuursrechtelijk optreden dient te wijken voor een strafrechtelijke
  afdoening. In de Sanctiestrategie valt te lezen dat slechts
  proces-verbaal wordt opgemaakt als wordt voldaan aan
  ten minste één van de aldaar genoemde criteria, waaronder het criterium dat de overtreding is begaan met
  behulp van ‘malversaties’. In casu was inbreuk gemaakt
  op het merkenrecht, maar daarmee was nog geen sprake
  ervan dat de overtreding was begaan met behulp van
  malversaties zoals frauduleuze constructies, omkoping
  of geweld om wederrechtelijk voordeel te behalen of de
  kans op ontdekking te minimaliseren. Derhalve was de
  ingestelde strafvervolging in strijd met het beleid van de
  
  50.
  54.
  55.
  51.
  52.
  Hof Arnhem-Leeuwarden 20 december 2018, ECLI:NL:GHARL:
  2018:11205, JM 2019/57 m.nt. Pieters.
  ECLI:NL:HR:2019:114, JM 2019/56 m.nt. Pieters.
  Rb. Amsterdam 6 maart 2019, ECLI:NL:RBAMS:2019:1729, M en R
  2019/46.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006001006
  
  53.
  Hof Den Haag 22 maart 2019, ECLI:NL:GHDHA:2019:634, AB
  2019/491 m.nt. Stijnen.
  Kamerstukken II 30 474, nr. 3.
   Te denken valt aan moedwillige overtredingen die leiden tot ernstig
  lichamelijk letsel of de dood van personen, of die ernstige gevolgen
  voor het milieu hebben. Ook in geval van recidive ligt strafrechtelijke
  handhaving in de rede.
  TBS&H 2020 | nr. 1
  
  41
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  42
  
  minister en derhalve komt het hof tot de conclusie dat
  het Openbaar Ministerie niet-ontvankelijk verklaard
  dient te worden. In zijn noot onder het arrest merkt de
  annotator op dat dit geen wenselijke conclusie is, en dat
  de wetgever en de minister het Openbaar Ministerie te
  veel aan banden hebben gelegd. Immers, doordat er een
  onjuiste inschatting is gemaakt van de ernst van het feit
  wordt niet alleen het Openbaar Ministerie niet-ontvankelijk verklaard, maar gaat ook de overtreder volledig
  vrijuit. Immers, het opleggen van een bestuurlijke boete
  nadat de strafvervolging is ingezet (en gestrand) is uitgesloten (artikel 5.44 lid 1 Algemene wet bestuursrecht).56
  Opmerkelijk is wel dat als een bestuurlijke boete zou
  zijn opgelegd in strijd met de Sanctiestrategie, deze boete in stand zou zijn gebleven, terwijl dit dus andersom
  niet zo is en het Openbaar Ministerie via de Sanctiestrategie zodanig is gebonden dat de verdachte volledig vrijuit gaat. Dat kan toch niet helemaal de bedoeling zijn.
   Mooier zou het zijn als in het strafrecht bij de straftoemeting rekening zou worden gehouden met de verkeerde inschatting door het Openbaar Ministerie, dan wel
  dat dan het bestuursrechtelijk optreden herleeft.57
  Verder heeft het Hof Arnhem-Leeuwarden in een uitspraak van 8 mei 2019 bepaald dat hoewel een kippenboer ongeveer € 119.620 aan wederrechtelijk verkregen
  voordeel had genoten wegens het hebben van onvoldoende pluimveerechten, de verplichting tot terugbetaling aan de staat op nihil wordt gesteld, omdat de
  verdachte in grote financiële moeilijkheden verkeert.58
  Een niet zo heel vaak voorkomende toepassing van het
  draagkrachtbeginsel bij ontneming. Wat wel jammer is,
  is dat het aldus welbewust houden van meer kippen dan
  toegestaan daardoor feitelijk wordt beloond en bovendien eraan voorbij wordt gegaan dat de kippenboer
  wellicht in de nabije toekomst financieel weer erbovenop
  komt.
  In een uitspraak met betrekking tot het voorhanden
  hebben en verkopen van illegaal vuurwerk van het Hof
  Amsterdam van 28 juni 2019 volgt een ontslag van alle
  rechtsvervolging wegens het ontbreken van de wettelijke
  basis voor strafbaarstelling van voorbereidingshandelingen.59 Het hof overweegt dat ingevolge het legaliteitsbeginsel een strafbaarstelling van overtreding van
  het in artikel 2.1.1, vijfde lid van het Vuurwerkbesluit
  neergelegde verbod dient te berusten op een wettelijke
  basis. Het Vuurwerkbesluit zelf is een AMvB en derhalve geen wet in formele zin. De in de leden 1 tot en met 4
  van het Vuurwerkbesluit bedoelde handelingen zijn
  strafbaar krachtens artikel 9.2.2.1 Wet milieubeheer
  56.
  57.
  58.
  59.
  Het equivalent is artikel 243 Sv waarin is bepaald dat wanneer een
  bestuurlijke boete is opgelegd, strafrechtelijke vervolging is uitgesloten.
   Zie ook De Rijck in JBplus 2018/4, met enkele opmerkingen over het
  kabinetsstandpunt bestuurs- en strafrecht, ook in het licht van het Sorgdrager-rapport, waarin hij onder meer constateert dat er geen enkelvoudig criterium is te vinden voor een keuze tussen het strafrecht en
  het punitief bestuursrecht dat voor het gehele ordeningsrecht kan gelden. Het verband tussen de rechtsstelsels zal per terrein moeten worden
  doordacht, waarbij telkens moet worden uitgegaan van hun rol en
  betekenis.
  ECLI:NL:GHARL: 2019:4128.
  ECLI:NL:GHAMS:2019:2185.
  TBS&H 2020 | nr. 1
  
  (Wm), wel een wet in formele zin. Bij de beoordeling
  van de vraag of artikel 9.2.2.1 Wm de mogelijkheid
  opent om in een lagere regeling voorbereidingshandelingen te verbieden, past, gelet op de memorie van
  toelichting bij de invoering van artikel 46 Sr, terughoudendheid.60 Nu artikel 9.2.2.1 Wm nergens voorbereidingshandelingen met betrekking tot de aldaar genoemde stoffen, mengsels en organismen noemt, en de
  wetsgeschiedenis ook geen aanknopingspunt biedt voor
  het oordeel dat de wetgever met dit artikel de mogelijkheid heeft willen scheppen bij lagere regeling voorbereidingshandelingen te verbieden, ontbreekt derhalve een
  wettelijke basis voor het bepaalde in artikel 2.1.1, vijfde
  lid, Vuurwerkbesluit en dient een ontslag van alle
  rechtsvervolging te volgen. Er is cassatie ingesteld door
  het Openbaar Ministerie. Voorts is de wetgever verzocht om artikel 9.2.2.1 Wm aan te passen, welk voorstel
  inmiddels door het ministerie akkoord is bevonden, wat
  betekent dat voorbereidingshandelingen in het artikel
  zullen worden opgenomen.
   Om maar even bij het vuurwerk te blijven. Er was nog
  de uitspraak van het Hof Arnhem-Leeuwarden van
  22 oktober 2019 inzake de vervolging van een particulier
  voor het voorhanden hebben van 240 stuks professioneel
  vuurwerk, gedagvaard als overtreding van artikel 1.2.2
  lid 1 Vuurwerkbesluit.61 Het hof ontslaat de verdachte
  ook hier van alle rechtsvervolging met als overweging
  dat lid 1 niet zou zijn geschreven voor particulieren en
  dat lid 3 ten laste gelegd had moeten worden. Artikel
  1.2.2, derde lid, Vuurwerkbesluit wordt door het hof
  beschouwd als een systematische specialis ten opzichte
  van het eerste lid. Het Openbaar Ministerie deelt de
  visie van het hof in dezen niet en derhalve is spoedcassatie ingesteld. We wachten de uitkomst af.
  In een uitspraak van 8 oktober 2019 stelt de Hoge Raad
  in een zaak waarin gefraudeerd werd met een op begeleidingsbrieven voorgedrukt afvalstroomnummer, dat het
  feit dat de rechtspersoon verantwoordelijk is voor
  handelen volgens de geldende wet- en regelgeving op
  zich onvoldoende is voor (voorwaardelijk) opzet op de
  valsheid van de begeleidingsbrieven.62 Het bedrijf van
  de verdachte verrichtte werkzaamheden in het kader van
  het afnemen en verwerken van scheepsafvalstoffen
  (slobs). De schippers leverden hun bedrijfsafvalstoffen
  aan en ontvingen dan een begeleidingsformulier voor
  afvalstoffen. Op zo een begeleidingsformulier staat een
  uniek afvalstroomnummer dat gekoppeld is aan het
  bedrijf dat over een vergunning voor de inname van
  slobs beschikt. In casu werd verdachte vervolgd voor het
  al dan niet middels zijn bedrijf plegen van frauduleuze
  handelingen rond de inname van slobs. Op de begeleidingsbrieven die aan de schippers werden gegeven,
  stond een afvalstroomnummer van een ander bedrijf
  vermeld. Hoewel een verweer werd gevoerd dat het
  bedrijf geen oogmerk had op misleiding in de zin van
  artikel 225 Sr, werd dit verweer door het hof verworpen.
  60.
  61.
  62.
   Kamerstukken II 1990/91, 22 268, nr. 3, p. 20.
  ECLI:NL:GHARL:2019:8857.
  ECLI:NL:HR:2019:1363.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002020006001006
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  De verdediging had onvoldoende onderbouwd op grond
  waarvan het bedrijf ervan uitging dat het voorgedrukte
  afvalstroomnummer juist was, anders dan dat de regelgeving bijzonder complex was. Het hof overwoog dat
  het bedrijf hoe dan ook verantwoordelijk was aangezien
  het ervoor diende te zorgen dat het conform geldende
  wet- en regelgeving handelde, en dat vond de Hoge
  Raad dus iets te kort door de bocht.
  Iets anders betreft een beschikking van het Hof Arnhem-Leeuwarden van 28 augustus 2019, waarin de
  termijn van de voorlopige opgelegde maatregel ex artikel
  29 Wet op de economische delicten (WED) wordt verlengd.63 De oplegging van een maatregel ex artikel 29
  WED tot stillegging van een onderneming komt niet
  vaak voor, laat staan een verlenging van een dergelijke
  maatregel. In casu ging het om een veehouder die zijn
  runderen ernstig en langdurig heeft verwaarloosd en de
  nodige zorg heeft onthouden. Bovendien gaat het hier,
  zo blijkt, om een recidivist die ondanks vele waarschuwingen geen verbetering laat zien. In een dergelijk geval
  is de oplegging van een dergelijke ingrijpende maatregel, alsook de verlenging ervan, feitelijk het enige wat
  rest om nog meer dierenleed te voorkomen.
  