text: Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  Jurisprudentie
  
  Kroniek ondernemingsstrafrecht
  Tweede helft 2022
  
  Mr. dr. B. van der Vorm (red.), mr. N.M.D. van der Aa, mr. J.S. Boeser, mr. J. Boonstra, mr. dr. S.S. Buisman,
  mr. A.A. Feenstra, mr. M.N.H. Hintzen, mr. dr. I. Koopmans, prof. mr. M. Nelemans, prof. mr. J.S. Nan, mr. N. van der Voort
  en mr. dr. W.S. de Zanger
  
  Inleiding
  
  32
  
  Mr. dr. B. van der Vorm (red.)
  In de tweede helft van 2022 waren de meeste regels die
  golden ter bestrijding van COVID-19 niet langer van
  kracht.1 Dit betekende een einde aan bijvoorbeeld de
  avondklok, de sluitingen van restaurants en cafés en het
  verplicht thuiswerken. Ook haalden sommige voorgestelde bevoegdheden niet de eindstreep, zoals de sluitingsbevoegdheid van de burgemeester in artikel 58na
  Wet publieke gezondheid.2 Het wekt daarom geen verbazing dat in deze kroniek nauwelijks tot geen aandacht
  zal worden besteed aan coronawetgeving. In dat perspectief is weer sprake van een kroniek met ‘ouderwetse’
  bijdragen over het ondernemingsstrafrecht.
   In deze kroniek kunnen we niet om het afscheid van
  Henny Sackers heen. Op 11 november 2022 heeft hij als
  hoogleraar Bestuurlijk sanctierecht afscheid genomen
  van de Faculteit der Rechtsgeleerdheid van de Radboud
  Universiteit Nijmegen. Daarnaast heeft hij ook zijn taken neergelegd als redactielid van dit blad. Als dank
  
  voor zijn inzet is aan hem een ‘Liber amicorum’3 aangeboden en is een speciaal themanummer in het Tijdschrift
  voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving4 verschenen. Tijdens zijn afscheidscollege wees Sackers op het wetsvoorstel Sluitingsbevoegdheid burgemeester bij openbare ordeverstoring door ernstig geweld of door een
  wapenvondst en plaatste kritische kanttekeningen bij
  dit wetsvoorstel. Op grond van dit wetsvoorstel verkrijgt
  de burgemeester de bevoegdheid om bij ernstig geweld
  als gevolg van georganiseerde en/of ondermijnende criminaliteit een woning te sluiten als de openbare orde
  rond het pand is of dreigt te worden verstoord.5 Dit
  wetsvoorstel is ingediend op 4 oktober 2022 en is zeker
  de moeite waard om in de gaten te blijven houden.
  Een wetsvoorstel dat op de valreep van 2022 veel aandacht heeft gekregen is het conceptwetsvoorstel Wet op
  de politieke partijen (Wpp).6 Politieke partijen die de democratie ondermijnen of willen afschaffen, moeten om
  die reden verboden kunnen worden door de rechter. Ook
  moeten partijen openheid geven over hun financiën, interne organisatie en hoe ze adverteren. Met betrekking
  tot een verbod van een politieke partij geldt het bepaalde in het voorgestelde artikel 86 lid 1 Wpp. Hieruit blijkt
  dat een politieke partij door de Hoge Raad op verzoek
  van de procureur-generaal bij de Hoge Raad verboden
  
  3
  1
  2
  
  Vgl. H.J.B. Sackers (red.), ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Eerste helft
  2022’, TBS&H 2022, p. 246.
  B. van der Vorm, ‘Naschrift bij “De burgemeester als ziektebestrijder? Onduidelijkheden over de voorgestelde sluitingsbevoegdheid van de burgemeester in artikel 58na Wet publieke gezondheid”’, TBS&H 2022, p. 325326.
   TBS&H 2023 | nr. 1
  
  4
  5
  6
  
  B. Eggen, M. Fedorova, P.H. van Kempen, A. Machielse & P. Vegter (red.),
  Bijzonderheden in het strafrecht. Liber amicorum Henny Sackers, Deventer:
  Wolters Kluwer 2022.
  J. Boonstra, ‘Redactioneel ter ere van Henny Sackers’, TBS&H 2022, p. 273274.
  Kamerstukken II 2022/23, 36217, nr. 3.
  ‘Nieuwe wet politieke partijen moet verbod mogelijk maken’, NOS Nieuws
  22 december 2022.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009001005
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  wordt verklaard en ontbonden, indien de partij door
  haar doelstelling of werkzaamheden een daadwerkelijke
  en ernstige bedreiging vormt voor een of meer grondbeginselen van de democratische rechtsstaat. Het tweede
  lid van deze bepaling geeft aan wat ‘grondbeginselen
  zijn van de democratische rechtsstaat’: a. periodieke,
  vrije en geheime verkiezingen; b. democratische besluitvorming; c. grondrechten; d. scheiding van machten; e. onafhankelijke en onpartijdige rechtspraak. Dit
  wetsvoorstel zal ongetwijfeld in de komende periode
  ertoe leiden dat velen de pen zullen pakken om hun gedachten uiteen te zetten over dit (controversiële) wetsvoorstel. Dit wetsvoorstel past goed in de tendens van
  het verbieden van organisaties en rechtspersonen.7
  Voorts kan worden gewezen op een aantal wetsvoorstellen die in de tweede helft zijn ingediend. Gewezen wordt
  op het wetsvoorstel Regels ter uitvoering van EU-verordeningen op het terrein van grenzen en veiligheid (Uitvoeringswet EU-verordeningen grenzen en veiligheid),8
  Wijziging van de Uitvoeringswet Algemene verordening
  gegevensbescherming en enkele andere wetten in
  verband met het stroomlijnen en actualiseren van het
  gegevensbeschermingsrecht (Verzamelwet gegevensbescherming),9 Regels aangaande een tijdelijke uitwisseling van persoonsgegevens ter identificering van de ouders die gedupeerd zijn als gevolg van problemen bij de
  uitvoering van de kinderopvangtoeslag en geconfronteerd zijn met uithuisplaatsing van kinderen (Tijdelijke
  wet uitwisseling persoonsgegevens UHP KOT)10 en de
  Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek
  van Strafrecht BES, het Wetboek van Strafvordering en
  het Wetboek van Strafvordering BES in verband met de
  uitbreiding van de strafbaarheid voor schadetoebrengende gedragingen ten behoeve van een buitenlandse
  mogendheid (uitbreiding strafbaarheid spionageactiviteiten).11
  Daarnaast kan worden gewezen op het wetsvoorstel
  Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek
  van Strafrecht BES, het Wetboek van Strafvordering en
  het Wetboek van Strafvordering BES in verband met de
  strafbaarstelling van het zich verschaffen, verspreiden
  of anderszins ter beschikking stellen van persoonsgegevens voor intimiderende doeleinden (strafbaarstelling
  gebruik persoonsgegevens voor intimiderende doeleinden)12 en het wetsvoorstel Wijziging van Boek 7 van het
  Burgerlijk Wetboek en de Overgangswet nieuw Burgerlijk Wetboek in verband met de aanpassing van de
  termijn van de omkering van de bewijslast voor consumentenkoop van levende dieren (Aanpassingswet bewijslasttermijn consumentenkoop levende dieren).13
  7
  
  8
  9
  10
  11
  12
  13
  
  Zie ook de Wet van 23 juni 2021 tot wijziging van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek ter verruiming van de mogelijkheden tot het verbieden van
  rechtspersonen, Stb.  Kamerstukken II 2022/23, 36158, nr. 3.
  Kamerstukken II 2022/23, 36264, nr. 3.
  Kamerstukken II 2022/23, 36275, nr. 3.
  Kamerstukken II 2022/23, 36280, nr. 3.
  Kamerstukken II 2022/23, 36171, nr. 3.
  Kamerstukken II 2022/23, 36163, nr. 3.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009001005
  
  Niet onvermeld kan blijven de inwerkingtreding van de
  Innovatiewet Strafvordering en het Besluit innovatie
  strafvordering per 1 oktober 2022.14 Dit wetsvoorstel
  maakt het mogelijk om binnen het huidige Wetboek van
  Strafvordering voor een periode van twee jaar te experimenteren met nieuwe procedures, hetgeen ook voor het
  ondernemingsstrafrecht uiteraard van belang zal zijn.
   Daarnaast is op 1 december 2022 in werking getreden de
  Wijziging van de Wet beveiliging netwerk- en informatiesystemen in verband met de uitbreiding van de bevoegdheid van de Minister van Justitie en Veiligheid om
  dreigings- en incidentinformatie over de netwerk- en
  informatiesystemen van niet-vitale aanbieders te verstrekken aan deze aanbieders en aan organisaties die
  objectief kenbaar tot taak hebben om andere organisaties of het publiek te informeren over dreigingen en incidenten ten behoeve van deze aanbieders.15
  In het verband van de versterking van de aanpak van ondermijnende criminaliteit is per 1 juli 2022 het wetsvoorstel Versterking strafrechtelijke aanpak ondermijnende criminaliteit in werking getreden.16 In de kern
  betekent dit dat verschillende vormen van faciliterende
  criminaliteit zwaarder kunnen worden bestraft. Bij faciliterende criminaliteit moet gedacht worden aan bedreigingen, het importeren, exporteren en voorhanden hebben van stoffen die worden gebruikt voor de illegale
  vervaardiging van drugs (precursoren). Daarnaast worden de kosten voor vernietiging van voorwerpen die in
  beslag zijn genomen door opsporingsdiensten en het
  Openbaar Ministerie (zoals bijvoorbeeld illegaal vuurwerk, drugs en wapens) verhaald op degene die daarvoor
  veroordeeld wordt. Ook wordt een strafrechtelijk executieonderzoek in meer gevallen mogelijk, zodat ook andere financiële sancties (zoals een geldboete) effectiever
  ten uitvoer kunnen worden gelegd. Ook voor het ondernemingsstrafrecht heeft dit importantie. Zo kan worden
  gewezen op het nieuwe artikel 138aa Sr (‘uithalerswet’).
  Artikel 138aa Sr maakt dat het onbevoegd aanwezig zijn
  op havens en luchthavens zwaarder kan worden bestraft.
   Ook wordt er aan Boek 6, hoofdstuk 4, van het Wetboek
  van Strafvordering een nieuwe titel 5 toegevoegd, inhoudende het onderzoek naar het vermogen van de veroordeelde (art. 6:4:22 e.v. Sv). Daarnaast worden voor
  deze inwerkingtreding ook bijzondere wetten veranderd
  of gewijzigd. Gewezen kan worden op de introductie van
  artikel 13d Opiumwet, artikel 8a WED, artikel 4a Wet
  voorkoming misbruik chemicaliën en artikel 56a Wet
  wapens en munitie.
  Op het gebied van de jurisprudentie kan worden vermeld dat de Afdeling een conclusie heeft gevraagd over
  de begrippen ‘overtreder’ en ‘functioneel daderschap’.
  De voorzitter heeft A-G Wattel verzocht drie vragen te
  beantwoorden: (1) wat zijn advies is over de vraag of de
  aangeschreven personen kunnen worden aangemerkt
  als overtreder, (2) welke criteria daarbij gehanteerd
  14
  15
  16
  
  Stb. 2022, 362, inwerkingtreding op 1 oktober 2022.
  Stb. 2022, 469, inwerkingtreding op 1 december 2022.
  Stb. 2022, 204, inwerkingtreding op 1 juli 2022.
  TBS&H 2023 | nr. 1
  
  33
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  moeten worden, en (3) welke betekenis daarbij moet
  worden gegeven aan artikel 51 lid 3 Sr en artikel 5:1 lid 3
  Awb.17 Het is de verwachting dat deze conclusie van A-G
  Wattel zal verschijnen in de eerste helft van 2023. Zeker
  ten aanzien van het grensgebied van bestuurs- en strafrecht is deze conclusie belangrijk.
   Afgezien van de bovenstaande algemene ontwikkelingen op het gebied van het ondernemingsstrafrecht
  wordt in deze kroniek aandacht besteed aan de vele gezichten van het ondernemingsstrafrecht. Achtereenvolgens aan bod komen de volgende terreinen: fiscaal
  strafrecht, financieel strafrecht, milieustrafrecht, omkoping, bijzondere wetgeving, Europees strafrecht, cybercrime en varia. De onderwerpen die in deze kroniek worden besproken hebben betrekking op de tweede helft
  van 2022. Ontwikkelingen die zich niet in deze periode
  hebben voorgedaan zullen slechts incidenteel worden
  besproken.
  Fiscaal strafrecht
  Verzorgd door mr. A.A. Feenstra en M.N.H. Hintzen
  
  34
  
  Inleiding
  Met betrekking tot het fiscaalrechtelijke deel van deze
  kroniek wordt uitsluitend aandacht besteed aan de jurisprudentie, aangezien er nauwelijks ontwikkelingen
  hebben plaatsgevonden op het terrein van wetgeving en
  literatuur die in deze kroniek bespreking behoeven.
  Derhalve wordt volstaan met een selectie van de meest
  relevante jurisprudentie op het gebied van het fiscaal
  strafrecht. Voorts wordt kort aandacht besteed aan een
  oproep van het kabinet.
   Rechtspraak
  •
  HR 4 oktober 2022, ECLI:NL:HR:2022:1364
  Allereerst een arrest van de Hoge Raad over het una
  via-beginsel, waarbij wordt verwezen naar het eerdere
  arrest van 15 maart 2022 (ECLI:NL:HR:2022:364). In de
  onderhavige casus staan de verzuimboetes uit artikel 67c AWR (niet voldoen van btw) in relatie tot artikel 69 AWR (het opzettelijk niet (tijdig) betalen van btw)
  centraal. De verdachte exploiteert een administratiekantoor. Hij dient kwartaalaangiften btw in, maar voldoet de btw al jaren niet. Hij betaalt ook de daarop volgende naheffingsaanslagen met verzuimboeten niet. De
  verdachte wordt strafrechtelijk vervolgd in het kader
  van het zogenoemde ‘paperclip-project’ van de Belastingdienst. In dit project zijn meerdere kleinere
  btw-fraudezaken strafrechtelijk aangepakt, ondanks dat
  het drempelbedrag van € 100.000 uit het AAFD niet
  werd gehaald. Afwijking van het drempelbedrag is mogelijk als een of meer van de aanvullende wegingscriteria van toepassing zijn. In dit geval vormt de ‘themati17
  
  ‘Afdeling bestuursrechtspraak vraagt conclusie over de begrippen “overtreder” en “functioneel daderschap”’, te raadplegen via: www.raadvanstate.
  nl/actueel/nieuws/@132892/overtreder-functioneel-daderschap/.
  TBS&H 2023 | nr. 1
  
  sche aanpak’ in de ogen van het Openbaar Ministerie de
  legitimatie tot vervolging.
   De politierechter in de rechtbank Oost-Brabant veroordeelt de verdachte voor het opzettelijk niet betalen van
  de belasting die op aangifte moest worden voldaan of
  afgedragen tot een taakstraf van 120 uur, waarvan 60
  uur voorwaardelijk met een proeftijd van twee jaar. De
  verdachte gaat vervolgens in hoger beroep. De strafkamer van het hof Den Bosch stelt vast dat aan de verdachte voor het niet-voldoen van btw verzuimboeten op
  grond van artikel 67c AWR zijn opgelegd. Deze verzuimboeten betreffen volgens het hof zonder enige twijfel
  hetzelfde feit als het feit waarvoor de verdachte nu
  wordt vervolgd op grond van artikel 69a AWR, te weten
  het opzettelijk niet (tijdig) voldoen van belasting, die op
  aangifte moest worden voldaan. Door de strafrechtelijke
  vervolging is het una via-beginsel geschonden. Het hof
  vernietigt het vonnis van de rechtbank en verklaart het
  OM niet-ontvankelijk in de strafvervolging.
   Het Openbaar Ministerie stelt cassatieberoep in. Volgens de conclusie van de A-G kan de hofuitspraak gelet
  op het in de zaak van een medeverdachte gewezen arrest
  van de Hoge Raad van 15 maart 2022 niet in stand blijven. Uitgangspunt moet volgens de Hoge Raad kennelijk
  zijn dat de verzuimboete en de strafvervolging niet hetzelfde feit betroffen. Dit uitgangspunt valt volgens de
  A-G te begrijpen in de context van een vrijwel geautomatiseerde afdoening van verzuimboeten en de individuele beslissing om te vervolgen wegens het (structureel) niet betalen van belasting. Er is volgens de A-G wel
  ruimte om ook in zo’n geval te concluderen tot hetzelfde
  feit, maar dan moeten de feiten daartoe aanleiding geven. De feitelijke onderbouwing door de verdediging
  moet voldoende uit de verf komen, omdat anders kan
  worden aangenomen dat van ‘hetzelfde feit’ geen sprake
  was. De A-G concludeert tot terugwijzing van de zaak
  naar het hof Den Bosch. De Hoge Raad oordeelt onder
  verwijzing naar het arrest van 15 maart 2022 tot gegrondverklaring van het cassatieberoep. Wederom benoemt de Hoge Raad dat de feiten die aanleiding geven
  tot de verzuimboete aanzienlijk verschillen van de feiten die ten grondslag liggen aan het in artikel 69a AWR
  genoemde strafbare feit. Zulke feiten kunnen ‘in beginsel’ niet worden aangemerkt als hetzelfde feit. Ervan
  uitgaande dat deze formulering van de Hoge Raad niet
  zonder betekenis is, blijft het een vraag wat de Hoge
  Raad met ‘in beginsel’ bedoelt. Wij zouden ons kunnen
  voorstellen dat de afweging anders is als blijkt dat de
  belastinginspecteur wél een individuele afweging heeft
  kunnen maken, maar verzuimt de geautomatiseerde afdoening met een verzuimboete terug te draaien. Een andere optie zou kunnen zijn dat de Hoge Raad een slag
  om de arm houdt voor het geval Europese rechters anders oordelen.
   •
  
  Hof Amsterdam 21 juli 2022, ECLI:NL:GHAMS:2022:
  2288
  In het kader van het onderzoek IJsberg werd de verdachte strafrechtelijk vervolgd voor het feitelijk leiding gedoi: 10.5553/TBSenH/229567002023009001005
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  ven aan het misbruik van de herinvesteringsreserve
  (HIR) met onroerendgoedtransacties en constructies
  door de bv waarvan hij directeur en (middellijk) aandeelhouder was. De strafkamer van het hof Amsterdam
  stelde voorop dat de ná de ambtshalve opgelegde aanslagen Vpb ingediende aangiftebiljetten Vpb niet golden
  als een bij de belastingwet voorziene aangifte in de zin
  van artikel 69 AWR. Deze aangiften moesten fiscaalrechtelijk worden aangemerkt als een bezwaarschrift tegen
  de ambtshalve aanslagen. Het hof vond echter wel dat
  ook een na een ambtshalve aanslag ingediende aangifte
  Vpb, in dit geval een (digitaal) formulier waarin uitsluitend opgave werd gedaan van posten en daarbij vermelde bedragen, in het maatschappelijke verkeer een bewijsbestemming had. Dat zo’n geschrift fiscaalrechtelijk
  werd opgevat als een bezwaarschrift tegen een ambtshalve opgelegde aanslag, maakte volgens het hof niet
  dat het geen geschrift was dat tot bewijs van enig feit
  kon dienen. Daarmee wijkt het hof af van de lijn die is
  gevolgd in de uitspraak van de Hoge Raad van 3 oktober 2017 (ECLI:NL:HR:2017:2542), waarin is geoordeeld
  dat een bezwaarschrift als zodanig geen bewijsbestemming heeft. Het springende punt lijkt te zijn dat enkel
  een formulier is ingediend met uitsluitend een opgave
  van posten en daarbij vermelde bedragen. Volgens ons is
  dat echter in de casus van de Hoge Raad niet veel anders
  geweest. Vervolgens besliste het hof dat de verdachte de
  aangiften Vpb 2009 en 2010 van de bv valselijk of in
  strijd met de waarheid had opgemaakt. Dat werd mogelijk gemaakt door met de boekwinst die was behaald bij
  de verkoop van een pand in 2008 een HIR te vormen en
  in de aangiften Vpb 2009 en 2010 te doen alsof een
  herinvestering had plaatsgevonden. Volgens het hof had
  X opzettelijk gebruik gemaakt van een constructie met
  als doel het omzeilen van de wettelijke regeling in de
  vennootschapsbelasting, waardoor onvoldoende belasting werd geheven. Dit had ook gevolgen voor de aangifte inkomstenbelasting over het jaar 2009, omdat geen
  melding werd gedaan van de ontvangst van een bedrag
  als beloning voor arbeid of als dividenduitkering, dat via
  een stichting was gebruikt voor de koop van een door de
  verdachte gehuurde woning.  •
  
  Hof Amsterdam 11 januari 2022, ECLI:NL:GHAMS:
  2022:2926
  Dit betreft de verwijzingszaak na de uitspraak van de
  Hoge Raad in de zaak van de belastingadviseur die strafrechtelijk vervolgd werd als ‘pleger’ van belastingfraude.
  Het hof Amsterdam oordeelde aanvankelijk dat de verdachte, die als adviseur opzettelijk onjuiste IB-aangiften voor cliënten heeft gedaan, kon worden aangemerkt
  als ‘degene die opzettelijk een bij de belastingwet voorziene
  aangifte onjuist doet’ (art. 69 lid 2 AWR). De Hoge Raad
  oordeelde echter dat een ‘bij belastingwet voorziene
  aangifte’ uitsluitend kan worden gedaan door degene op
  wiens belasting- of betalingsplicht die aangifte betrekking heeft, of door degene die wettelijk als zijn vertedoi: 10.5553/TBSenH/229567002023009001005
  
  genwoordiger kan optreden. Dit leidde tot een terugwijzing, waarbij het hof Amsterdam alsnog in lijn met de
  Hoge Raad oordeelt dat de adviseur die opzettelijk onjuiste aangiften doet voor de in de bewezenverklaring
  genoemde belastingplichtige personen niet kan worden
  aangemerkt als degene die opzettelijk een bij belastingwet voorziene aangifte onjuist doet. Het bewezenverklaarde is dus niet kwalificeerbaar. Gelet hierop wordt
  de adviseur ontslagen van alle rechtsvervolging. Het
  Openbaar Ministerie is ter zake van het tweede cumulatief/alternatief tenlastegelegde (valsheid in geschrifte)
  niet-ontvankelijk in de vervolging. Bij de eerdere behandeling in hoger beroep heeft de A-G zich namelijk op de
  zitting op het standpunt gesteld dat dat feit niet meer
  aan de orde was of hoefde te zijn.
   •
  
  Rechtbank Amsterdam 4 oktober 2022, ECLI:NL:
  RBAMS:2022:6249
  In het kader van een strafrechtelijk onderzoek wegens
  het indienen van onjuiste aangiften Vpb vordert de officier van justitie informatie bij de fiscaal advocaat van de
  verdachten. In de loop van 2012 was de fiscaal advocaat,
  toen nog belastingadviseur, betrokken geraakt bij het
  dossier van de verdachten. Hij was op dat moment geen
  advocaat, maar werd kort daarna beëdigd. De fiscaal advocaat heeft, ook na zijn beëdiging, namens zijn cliënten vragen over de aangiften beantwoord en informatie
  verstrekt aan de Belastingdienst. De officier van justitie
  vorderde op grond van artikel 126nd Sv van het kantoor
  van de fiscaal advocaat afgifte van alle gegevens met betrekking tot de verdachten. De fiscaal advocaat beriep
  zich vervolgens op het verschoningsrecht, onder meer
  met betrekking tot de correspondentie die door hem of
  onder zijn verantwoordelijkheid vanaf de datum van
  zijn beëdiging was gevoerd met de Belastingdienst. De
  officier van justitie vorderde hierop een beslissing van
  de rechter-commissaris. Het eerste geschilpunt zag op
  de vraag of de fiscaal advocaat vanaf de datum beëdiging
  als advocaat of als belastingadviseur heeft opgetreden.
   De rechter-commissaris oordeelt hierover dat het uitgangspunt is dat een verschoningsgerechtigde zelf bepaalt of aan hem toevertrouwde informatie onder het
  verschoningsrecht valt. Dit uitgangspunt brengt mee
  dat het ook primair aan de verschoningsgerechtigde is
  om te beoordelen in welke hoedanigheid bepaalde informatie aan hem is toevertrouwd. Het betoog van de
  officier van justitie dat zou moeten blijken dat de betrokkene in zijn hoedanigheid van (aanstaand) advocaat
  door verdachten is aangezocht, is dus onjuist. De enkele
  omstandigheid dat hij al fiscaal-juridische bijstand aan
  verdachten verleende voordat hij advocaat werd is onvoldoende om te twijfelen aan het standpunt van de advocaat. De rechter-commissaris besliste dat ervan moest
  worden uitgegaan dat in de brieven en e-mails van de
  advocaat aan de Belastingdienst informatie was opgenomen die hij in de relatie advocaat-cliënt had verkregen en dus (in beginsel) vertrouwelijk was. Het feit dat
  deze informatie was overgedragen aan de Belastingdienst betekende niet zonder meer dat de vertrouwelijkheid daarvan was prijsgegeven. In deze zaak deed zich
  TBS&H 2023 | nr. 1
  
  35
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  36
  
  volgens de rechter-commissaris echter de bijzonderheid
  voor dat de informatie was verstrekt in het kader van de
  vaststelling van de hoogte van de belastingschuld en
  (dus) de beoordeling van de juistheid van de ingediende
  aangiften Vpb, terwijl de verdenking op precies die gedraging zag. Verder was deze informatie verstrekt aan de
  inspecteur, die op grond van artikel 80 lid 1 AWR ook
  was belast met de opsporing van bij de belastingwet
  strafbaar gestelde feiten. Volgens de rechter-commissaris brachten deze bijzonderheden mee dat moest worden
  geoordeeld dat de vertrouwelijkheid van de informatie
  niet alleen was prijsgegeven in de administratiefrechtelijke relatie tot de Belastingdienst inzake de afwikkeling
  van de ingediende aangiften Vpb, maar ook in het mogelijke strafrechtelijke vervolg daarop. De rechter-commissaris bepaalde dat de officier van justitie kennis
  mocht nemen van de correspondentie tussen de Belastingdienst en de fiscaal advocaat. Het zal geen verbazing
  wekken dat de auteurs van deze rubriek vraagtekens
  hebben bij de wijze waarop de rechter-commissaris het
  tweede geschilpunt beslecht. Allereerst is in belastingzaken bij herhaling geprocedeerd over de informatie-uitwisseling tussen de Belastingdienst en FIOD en
  heeft de Hoge Raad geoordeeld dat de beide onderdelen
  niet als één en ondeelbaar moeten of mogen worden gezien.  Overig
  •
  Kabinet pakt opmerkelijke belastingconstructies aan18
  Ten slotte nog een opmerkelijke oproep van het kabinet,
  die breed in de media en fiscale vakliteratuur is gedeeld.
  Het is geen verrassing dat het kabinet opmerkelijke belastingconstructies wil aanpakken. Het ministerie van
  Financiën is hiervoor een project gestart, waarbij naar
  het gehele belastingstelsel wordt gekeken. In de eerste
  fase worden de opmerkelijke belastingconstructies in
  kaart gebracht. Onderdeel hiervan is een internetconsultatie, waarvoor het ministerie Nederlanders oproept
  opmerkelijke constructies aan te dragen. In het voorjaar
  van 2023 worden de eerste opmerkelijke belastingconstructies die aangepakt worden, gepresenteerd. Dit moet
  leiden tot een opbrengst van € 160 miljoen in 2024 en
  uiteindelijk € 550 miljoen structureel vanaf 2027. Als definitie van een opmerkelijke belastingconstructie wordt
  gehanteerd: als een belastingplichtige zo min mogelijk
  belasting betaalt door het structureren, omvormen of
  verschuiven van transacties, inkomen, winst en vermogen. Bij dat soort constructies wordt er gebruikgemaakt
  van de verschillen in belastingtarieven, grondslagen,
  vrijstellingen dan wel aftrekposten. Het gaat hierbij om
  gevallen waarbij er weliswaar wordt gehandeld naar de
  letter van de wet, maar niet naar de geest van de wet.
  Dat leidt niet te duiden op een strafrechtelijk perspec-
  
  tief, maar de ervaring leert dat belastingontwijking en
  belastingontduiking als snel door elkaar gebruikt gaan
  worden. Kortom, een ontwikkeling om ook in het kader
  van het fiscale strafrecht in de gaten te houden.
  Financieel strafrecht
  Verzorgd door mr. N.M.D. van der Aa, mr. J.S. Boeser en
  prof. mr. M. Nelemans19
  Inleiding
  Deze paragraaf behandelt de ontwikkelingen van het afgelopen halfjaar op de volgende gebieden van het financieel strafrecht: (i) Wwft en witwassen: beleid; (ii) Wwft
  en witwassen: rechtspraak; (iii) Cryptovaluta en witwassen; (iv) Toezicht en handhaving; (v) Internationale
  sancties; (vi) Europese sancties tegen Rusland;
  (vii) marktmisbruik; (viii) Ontneming en (ix) Procesafspraken.
   Wwft en witwassen: beleid
  Het is op het gebied van het voorkomen van witwassen
  en financieren van terrorisme het afgelopen halfjaar
  niet stil gebleven. Eind augustus kwam de Financial Action Task Force (FATF) met zijn oordeel over de Nederlandse strijd tegen witwassen en terrorismefinanciering.20 Volgens de FATF is Nederland de afgelopen jaren
  vooruitgegaan in zijn aanpak van witwassen. Tegelijkertijd ziet de FATF nog op meerdere punten ruimte voor
  verbetering. Nederland zou bijvoorbeeld meer moeten
  doen om te voorkomen dat rechtspersonen worden ingezet voor criminele doeleinden. Ook is volgens de FATF
  winst te behalen in de naleving van de Wwft voor beroepsgroepen zoals notarissen en advocaten, en het toezicht op deze naleving. Niet lang na de publicatie van de
  FATF-evaluatie publiceerde De Nederlandsche Bank
  (DNB) een paper waarin vooruit wordt geblikt op een
  meer risico-gebaseerde witwasaanpak, met een bijzondere focus op banken.21 Volgens DNB is dit een gerichtere aanpak om financieel-economische criminaliteit buiten de financiële sector te houden en ‘ongewenste
  neveneffecten van de poortwachtersrol van banken en andere financiële instellingen’ te verminderen.22
  In de vorige kroniek berichtten we over het wetsvoorstel
  Plan van aanpak witwassen en de kritiek van de Raad
  van State op de maatregel voor gezamenlijke transactie-
  
  19
  20
  
  21
  
  22
  18
  
  Nieuwsbericht van 29 november 2022, www.rijksoverheid.nl.
  TBS&H 2023 | nr. 1
  
  Wij danken mr. F.A.L. Leegstra voor haar hulp bij deze bijdrage.
  Anti-money laundering and counter-terrorist financing measures – The Netherlands, Fourth Round Mutual Evaluation Report, FATF augustus 2022, te raadplegen via: www.fatf-gafi.org/publications/mutualevaluations/documents/
  mer-netherlands-2022.html.
  Van herstel naar balans. Een vooruitblik naar een meer risicogebaseerde aanpak van het voorkomen en bestrijden van witwassen en terrorismefinanciering,
  De Nederlandsche Bank 8 september 2022, te raadplegen via: www.dnb.
  nl/media/2ambmvxt/van-herstel-naar-balans.pdf.
   ‘Aanpak van witwassen moet gerichter’, dnb.nl 9 september 2022. Zie ook
  A. Merz & J. Goudsmit, ‘Interview met Steven Maijoor (DNB) over rapport
  Van herstel naar balans’, TvT 2022, p. 106-108.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009001005
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  monitoring.23 Inmiddels is het wetsvoorstel in herziene
  vorm bij de Tweede Kamer aanhangig gemaakt.24 Vanuit
  meerdere hoeken zijn reacties op het ingediende wetsvoorstel gekomen. Zo acht de Nederlandse Vereniging
  van Banken (NVB) de voorgestelde wijzigingen noodzakelijk25 en verzoekt de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs (NOB) om een heroverweging van de rol
  van de belastingadviseur als poortwachter aangaande
  gegevensdeling tussen instellingen.26 De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) uitte net als de Raad van State eerder al zorgen over gezamenlijke transactiemonitoring
  en gaat nu kijken of haar advies is overgenomen: ‘Als de
  bezwaren niet zijn weggenomen, opent een nieuw wetsvoorstel de deur naar een ongekende massasurveillance
  van Nederlanders’, aldus de AP.27
  In de voorgaande editie bespraken wij ook de Implementatiewet registratie uiteindelijk belanghebbenden
  van trusts en soortgelijke juridische constructies.28 Op
  1 november 2022 startte de registratieplicht van UBO’s
  voor beheerders van trusts, fondsen voor gemene rekening en soortgelijke juridische constructies in het
  Nederlandse UBO-register.29 Kort hierna kwam het
  UBO-register voor vennootschappen en andere juridische entiteiten onder vuur te liggen in een uitspraak van
  het Hof van Justitie van de Europese Unie.30 Kort gezegd
  heeft het Hof geoordeeld dat de bepaling in de Europese
  Anti-witwasrichtlijn die voorschrijft dat lidstaten moeten zorgen voor publieke toegang tot de informatie uit
  het UBO-register, ‘onvoldoende is onderbouwd en daarmee ongeldig is’. In reactie hierop heeft de minister van
  Financiën de Kamer van Koophandel gevraagd om tijdelijk geen informatie uit het UBO-register meer te verstrekken aan het publiek.31 Tot slot wijzen wij in het kader van het UBO-register nog op de door de Nederlandse
  Orde van Advocaten (NOvA) gepubliceerde geactualiseerde Handleiding Wwft en UBO-register voor advocaten.32
  
  Parlement van start kunnen gaan.33 Voorts heeft het Europees Openbaar Ministerie (EOM) een adviesraad
  (ARMLAB) opgericht. ARMLAB moet de strategische
  doelstellingen van het EOM op het vlak van ontneming
  en witwassen vergemakkelijken en stroomlijnen.34 Daarnaast bracht Eurojust op 20 oktober 2022 een eerste
  speciale publicatie uit over het witwassen van geld.35 In
  deze publicatie worden bij Eurojust geregistreerde witwaszaken geanalyseerd. Daaruit kwam naar voren dat
  tussen 2016 en 2021 bijna 3.000 witwaszaken werden
  geregistreerd, waarbij het aantal zaken sinds 2016 gestaag toenam.
   Tot slot noemden wij in de vorige kroniek het standpunt
  van de Raad van de Europese Unie over de oprichting
  van de Europese Anti-Money Laundering Authority
  (AMLA) en de mogelijke vestiging hiervan in Nederland.36 Inmiddels heeft het kabinet ‘besloten om af te zien
  van een voorstel voor de vestiging van AMLA in Nederland’.37
  
  Ook op Europees niveau hebben zich enkele anti-witwasontwikkelingen voorgedaan. Zo heeft de Europese
  Raad zich op 5 december 2022 uitgelaten over de aankomende Europese Anti-witwasverordening en -richtlijn,
  waardoor nu de onderhandelingen met het Europees
  
  Wwft en witwassen: rechtspraak
  In een rechtszaak tussen bunq en DNB van oktober 2022
  stond de hiervoor ook al aangehaalde risk based-benadering centraal.38 DNB verweet bunq voornamelijk dat
  zij aan nieuwe klanten een standaard gebruikersprofiel
  toekent, dat niet is gebaseerd op informatie die bij een
  klant wordt ingewonnen. Volgens DNB werd daarmee bij
  het aangaan van een klantrelatie het doel en de beoogde
  aard van de klantrelatie niet vastgesteld.39 Het College
  van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) stelde DNB ten
  aanzien van dit verwijt in het ongelijk. Volgens het CBb
  kent de Wwft open normen en schrijft de Wwft niet voor
  op welke wijze banken hun klanten moeten screenen.
   DNB heeft volgens het CBb onvoldoende duidelijk gemaakt waarom de methode van cliëntenonderzoek van
  bunq ontoereikend is om het doel en de beoogde aard
  van de klantrelatie vast te stellen.40 Op een aantal punten oordeelde het CBb wel dat bunq de Wwft heeft overtreden.41 DNB heeft laten weten dat het de uitspraak
  meeneemt ‘in de dialoog die DNB voert met de financiële
  sector over de risicogerichte invulling van de wettelijke vereisten en de inzet van technologie bij de bestrijding van witwassen’.42
  
  23
  
  33
  
  24
  25
  26
  27
  28
  29
  30
  31
  
  32
  
  H.J.B. Sackers (red.) ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Eerste helft 2022’,
  TBS&H 2022, p. 253-254.
  Kamerstukken II 2021/22, 36228, nr. 2.
  ‘Met wetswijziging witwassen effectiever te voorkomen’, nvb.nl 21 oktober 2022.
  ‘Reactie Wet plan van aanpak witwassen’, nob.net 5 december 2022.
  ‘Nieuwe wet opent deur naar ongekende massasurveillance door banken’,
  ap.nl 21 oktober 2022.
  H.J.B. Sackers (red.), ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Eerste helft 2022’,
  TBS&H 2022, p. 253.
  Stb. 2022, 405.
  HvJ EU 22 november 2022, C-37/20, ECLI:EU:C:2022:912 (Luxembourg
  Business Registers).
  Kamerbrief van de minister van Financiën, ‘Tijdelijke geen informatieverstrekkingen uit het UBO-register naar aanleiding van uitspraak EU Hof’,
  22 november 2022.
  Handleiding Wwft en UBO-register voor advocaten, Nederlandse Orde van
  Advocaten september 2022, te raadplegen via: www.advocatenorde.nl/
  handleiding-wwft-voor-advocaten.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009001005
  
  34
  
  35
  
  36
  37
  38
  39
  40
  41
  42
  
  Raad van de EU, ‘Witwasbestrijding: Raad bepaalt standpunt over versterkt rulebook’, 7 december 2022, www.consilium.europa.eu/nl/press/
  press-releases/2022/12/07/anti-money-laundering-council-agrees-itsposition-on-a-strengthened-rulebook/.
  Decision of the College of the European Public Prosecutor’s Office of
  28 September 2022 on Establishing the Asset Recovery and Money Laundering Advisory Board of the European Public Prosecutor’s Office, 042/2022.
  Eurojust Report on Money Laundering, Eurojust oktober 2022, te raadplegen via: www.eurojust.europa.eu/publication/eurojust-report-moneylaundering.
  H.J.B. Sackers (red.), ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Eerste helft 2022’,
  TBS&H 2022, p. 254.
   Kamerbrief van de minister van Financiën, ‘Update kandidatuur Nederland voor AMLA’, 18 november 2022.
  CBb 18 oktober 2022, ECLI:NL:CBB:2022:707.
  Ibid., r.o. 8.6.2.
  Ibid., r.o. 8.6.3-8.6.4.
  Ibid., r.o. 10.1-10.5 en 11.1-11.5.
  ‘Reactie op uitspraak CBb in zaak bunq’, dnb.nl 18 oktober 2022.
  TBS&H 2023 | nr. 1
  
  37
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  Cryptovaluta en witwassen
  In de vorige editie van deze kroniek berichtten wij over
  de toename van het gebruik van cryptovaluta in criminele constructies en dat cryptovaluta vaker worden gebruikt als betaalmiddel.43 Eveneens benoemden we dat
  het Openbaar Ministerie in toenemende mate cryptovaluta ontneemt.44 In november 2022 verscheen een
  WODC-onderzoek waarin de mogelijkheden voor de opsporing van criminele gelden middels virtuele valuta
  worden onderzocht.45 De onderzoekers hebben drie
  handelingsperspectieven geformuleerd die bij kunnen
  dragen aan een succesvolle opsporing en inbeslagname
  van criminele geldstromen via virtuele valuta. Ten eerste is dat het doen van fenomeenonderzoek waarbij inzicht en kennis in crimineel gebruik van virtuele valuta
  wordt vergroot. Het tweede handelingsperspectief ziet
  op de vergroting van de ‘intelligence-positie’ van de opsporingsautoriteiten. Tot slot wordt aangescherpt toezicht op de aankoop van en transacties met prepaid debit- en creditcards aangeraden.
  Toezicht en handhaving
  Op het gebied van toezicht en handhaving wijzen wij op
  de volgende ontwikkelingen: (1) het Trendzicht 2023
  van de Autoriteit Financiële Markten (AFM); (2) de interpretatie van de AFM van het begrip incident in het
  kader van de Wet toezicht accountantsorganisaties en
  het Besluit toezicht accountantsorganisaties; en (3) de
  aanscherping van wet- en regelgeving trustsector.
   38
  
  De AFM heeft in november 2022 het Trendzicht 2023 gepubliceerd, waarin zij onder meer ingaat op (1) de informatiepositie en samenwerking met ketenpartners;
  (2) de internationalisering van toezicht; en (3) integriteit en crimineel gedrag in de financiële sector.46 Ten
  aanzien van de informatiepositie en samenwerking met
  ketenpartners geeft de AFM onder meer aan (verder) in
  te zetten op een betere informatiepositie en samenwerking met ketenpartners, onder andere op het gebied van
  het voorkomen van witwassen en terrorismefinanciering en de naleving van de Sanctiewet.47 In Europees
  verband zet de AFM in dat kader in op het versterken
  van dit toezicht en op toezichtconvergentie.48 Daarnaast
  wijst de AFM op de internationalisering van het toezicht. In dat kader merkt de AFM onder meer op dat de
  Europese Unie ‘binnen sectorale regelgeving mechanismes
  heeft ontwikkeld waarin bevoegdheden tussen nationale
  toezichthouders, dat wil zeggen de “home toezichthouder”
  als vergunningverlener en de “host toezichthouder” in het
  land waar een product of dienst worden aangeboden, wor-
  
  43
  44
  45
  46
  47
  48
  
  H.J.B. Sackers (red.), ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Eerste helft 2022’,
  TBS&H 2022, p. 255.
  H.J.B. Sackers (red.), ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Eerste helft 2022’,
  TBS&H 2022, p. 255.
  V. Schrama (e.a.), Virtuele valuta; Handelingsperspectieven voor data-gedreven opsporing, Delft: WODC 2022.
  Trendzicht AFM 2023, te raadplegen via: www.afm.nl/nl-nl/over-de-afm/
  verslaglegging/trendzicht.
  Ibid., p. 30.
  Ibid., p. 30.
   TBS&H 2023 | nr. 1
  
  den verdeeld’.49 Ten aanzien van integriteit en crimineel
  gedrag in de financiële sector merkt de AFM op dat accountants bij hun controlewerkzaamheden meer aandacht zouden moeten hebben voor fraude in de brede
  zin van het woord, waaronder greenwashing en discontinuïteit bij gecontroleerde ondernemingen, onder meer
  wegens de ondermijnende werking en toenemende internationalisering.50 Tot slot waarschuwt de AFM onder
  meer voor handel met voorwetenschap rondom commodity markets en beleggingsfraude.51 Wat deze trends en
  risico’s concreet zullen betekenen voor de toezichtactiviteiten zal de AFM in haar Agenda 2023 presenteren.
   Naar verwachting zal de AFM deze begin 2023 bekendmaken.52
  Recentelijk heeft de AFM een herziene interpretatie van
  het begrip incident in het kader van de Wet toezicht accountantsorganisaties en het Besluit toezicht accountantsorganisaties gepubliceerd.53 Zo legt de AFM uit
  wanneer sprake kan zijn van ‘ernstige gevolgen voor de
  integere uitoefening van het bedrijf’. De interpretatie bevat eveneens een uiteenzetting van het wettelijk kader
  en praktijkvoorbeelden.54
  Wij berichtten in de vorige editie van de kroniek reeds
  over een mogelijke aanscherping van wet- en regelgeving voor de trustsector.55 Op 29 november 2022 heeft de
  Eerste Kamer het eindverslag uitgebracht inzake het
  wetsvoorstel Wijziging van de Wet toezicht trustkantoren 2018 in verband met maatregelen om trustdienstverlening in gevallen met hoge integriteitsrisico’s te
  verbieden. Op 6 december 2022 heeft de Eerste Kamer
  het wetsvoorstel als hamerstuk afgedaan.56 Voornoemd
  wetsvoorstel omvat onder meer een verbod op gebruikmaking van doorstroomvennootschappen en een verbod
  op trustdienstverlening indien sprake is van een cliënt,
  doelvennootschap of UBO in bepaalde hoog-risicolanden. Overtreding van beide verbodsbepalingen wordt
  strafbaar gesteld in de WED.57
  Internationale sancties
  De ontwikkelingen op het gebied van internationale
  sancties werden het afgelopen jaar gedomineerd door de
  sancties tegen Rusland. Dit onderwerp behandelen wij
  hieronder apart. Mede als gevolg van deze ontwikkelingen hebben zich ook nog een aantal algemene ontwik49
  50
  51
  52
  53
  
  54
  55
  56
  57
  
  Ibid., p. 30-31
  Ibid., p. 51.
  Ibid., p. 42 en 38.
  Ibid., p. 6.
  Interpretatie van het begrip incident in het kader van de Wet toezicht accountantsorganisaties en het Besluit toezicht accountantsorganisaties,
  te raadplegen via: www.afm.nl/nl-nl/sector/actueel/2022/november/
  verduidelijking-incident-accountantsorganisaties.
  Ibid.
  H.J.B. Sackers (red.), ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Tweede helft 2021’,
  TBS&H 2022, p. 56.
  Verslag EK 2022/23, nr. 11, item 3.
   Het gaat om een nieuw art. 3a en een gewijzigd art. 23a van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet toezicht trustkantoren 2018 in verband met
  maatregelen om trustdienstverlening in gevallen met hoge integriteitsrisico’s te verbieden (Kamerstukken II 2021/22, 36102, nr. 2 (voorstel van
  wet).
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009001005
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  kelingen voorgedaan. Zo is in november 2022 door de
  minister van Buitenlandse Zaken een brief aan de Tweede Kamer verstuurd over de modernisering van het Nederlandse sanctiestelsel.58 Het kabinet ziet aanleiding
  voor modernisering omdat ‘de Sanctiewet 1977 in het afgelopen decennium slechts beperkt [is] gewijzigd terwijl de
  omvang en complexiteit van Europese sanctieregelgeving
  sterk is toegenomen.’ Bovendien verwacht het kabinet
  dat ‘het sanctie-instrumentarium ook in de toekomst zal
  blijven worden ingezet en verder aan relevantie zal winnen’. Het voornemen van het kabinet is ‘om de Sanctiewet 1977, en waar nodig aanpalende wetgeving en regelgeving, geheel te herzien’. De herziening ziet onder andere
  op het regelen van beheer en bewind van bepaalde bevroren tegoeden en economische middelen, het moderniseren en mogelijk uitbreiden van bestuursrechtelijk
  toezicht en handhaving, en een nadere aansluiting van
  de Sanctiewet 1977 op de Wwft. Het streven van het kabinet is om de consultatiefase van het wetsvoorstel te
  starten in juli 2023.
  DNB heeft de afgelopen periode een nadere toelichting
  gegeven op bepaalde delen van de sanctieregelgeving.
  Zo heeft DNB verduidelijkt dat de reikwijdte van de
  plicht om een sanctiemelding te doen bij DNB59 is beperkt tot de eerste keer dat een gesanctioneerde relatie
  wordt geïdentificeerd door een meldingsplichtige instelling.60 Dit heeft in de praktijk tot gevolg dat niet iedere opvolgende transactie hoeft te worden gemeld bij
  DNB.
   Verder heeft DNB in september 2022 haar definitieve
  Q&A over sanctiescreening bij inkomende en uitgaande
  cryptotransacties gepubliceerd.61 Op grond van de Sanctiewet 1977 en de Regeling toezicht Sanctiewet 1977
  houdt DNB toezicht op de administratieve organisatie
  en interne controlesystemen die aanbieders van bepaalde cryptodiensten moeten hebben om de sanctieregelgeving na te leven. DNB beoordeelt onder andere de effectiviteit van de procedures en maatregelen die zijn
  gericht op de naleving van de sanctieregelgeving, waaronder de sanctiescreening bij cryptotransacties. In de
  Q&A gaat DNB in ‘op de wijze waarop de aanbieders van
  cryptodiensten invulling kunnen geven aan sanctiescreening bij cryptotransacties’.
  De Raad van de Europese Unie heeft een besluit aangenomen om de schending van Europese sancties toe te
  voegen aan de lijst van EU-misdrijven in artikel 83 lid 1
  van het Verdrag betreffende de werking van de Europese
  
  Unie (VWEU).62 Op grond van artikel 83 lid 1 VWEU kunnen de Raad en het Europees Parlement ten aanzien van
  de daarin genoemde EU-misdrijven bij richtlijnen minimumvoorschriften vaststellen betreffende de bepaling
  van strafbare feiten en sancties. Door de schending van
  Europese sancties toe te voegen aan de lijst van EU-misdrijven, wil de Raad van de Europese Unie waarborgen
  dat Europese sancties in de hele Europese Unie op dezelfde wijze worden gehandhaafd, en dat pogingen om
  Europese sancties te omzeilen of overtreden, worden
  ontmoedigd.
   Europese sancties tegen Rusland
  De eerste helft van 2022 heeft de Europese Unie, naar
  aanleiding van de Russische invasie van Oekraïne, zeven
  sanctiepakketten uitgevaardigd tegen Rusland. In de
  tweede helft van 2022 zijn hier het achtste63 en negende64 sanctiepakket van de Europese Unie aan toegevoegd. Het achtste sanctiepakket bestaat onder andere
  uit een verbod op het direct of indirect verlenen van
  diensten op het gebied van juridisch advies aan de regering van Rusland of in Rusland gevestigde rechtspersonen, entiteiten of lichamen.65 Het verlenen van juridische diensten in het kader van vertegenwoordiging in
  juridische procedures valt niet onder het voorgenoemde
  verbod. Het verstrekken van juridisch advies in niet-contentieuze aangelegenheden, zoals bijvoorbeeld een
  transactie, valt wel onder dit verbod. Het negende sanctiepakket bestaat onder andere uit nieuwe beperkingen
  op de export van goederen en technologieën die voor
  Russische militaire doeleinden kunnen worden gebruikt, zoals motoren voor drones.66
  Op 7 oktober 2022 berichtte Het Financieele Dagblad dat
  het Openbaar Ministerie een strafrechtelijk onderzoek
  zou zijn gestart naar minstens dertien bedrijven en personen die worden verdacht van het overtreden van Russische sancties.67 De AFM heeft onderzoeken uitgevoerd
  bij tien beleggingsondernemingen en -instellingen naar
  de naleving van Europese sancties tegen Rusland. Uit dit
  onderzoek en de jaarlijkse uitvraag van de AFM aan deze
  
  62
  
  63
  
  64
  58
  
  59
  60
  61
  
  Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Buitenlandse
  Zaken (V) voor het jaar 2023, minister van Buitenlandse Zaken 4 november 2022, te raadplegen via: www.tweedekamer.nl/downloads/
  document?id=2022D45562.
  In de zin van art. 3 van de Regeling toezicht Sanctiewet 1977.
  ‘Reikwijdte sanctiemeldplicht’, dnb.nl 25 november 2022.
  ‘Sanctiescreening bij (inkomende en uitgaande) cryptotransacties’, dnb.nl
  16 september 2022. De Q&A is te raadplegen via: www.dnb.nl/voor-desector/open-boek-toezicht-wet-regelgeving/toezicht-wet-regelgeving/
  sanctiewet-1977-sw/sanctiescreening-bij-inkomende-en-uitgaandecryptotransacties/.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009001005
  
  65
  
  66
  
  67
  
  Besluit van de Raad betreffende het aanmerken van de schending van beperkende maatregelen van de Unie als een vorm van criminaliteit die voldoet aan de in artikel 83, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking
  van de Europese Unie genoemde criteria, 30 juni 2022, te raadplegen via:
  https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-10287-2022-REV-1/
  nl/pdf.
  Aangenomen op 6 oktober 2022, zie onder meer: www.rijksoverheid.nl/
  actueel/nieuws/2022/10/06/sancties-rusland-nieuws-eu-neemt-achtstesanctiepakket-aan.
  Aangenomen op 16 december 2022, zie onder meer: www.rijksoverheid.
  nl/actueel/nieuws/2022/12/16/sancties-rusland-eu-neemt-negendesanctiepakket-aan.
  Artikel 5 quindecies, lid 2 van de gewijzigde Verordening (EU) nr. 833/2014
  van de Raad van 31 juli 2014 betreffende beperkende maatregelen naar
  aanleiding van de acties van Rusland die de situatie in Oekraïne destabiliseren.
  Verordening (EU) nr. 2022/2474 van de Raad van 16 december 2022 tot
  wijziging van Verordening (EU) nr. 833/2014 betreffende beperkende
  maatregelen naar aanleiding van de acties van Rusland die de situatie in
  Oekraïne destabiliseren.
  ‘Dertien strafrechtelijke onderzoeken naar overtreding Russische sancties’, fd.nl 7 oktober 2022.
  TBS&H 2023 | nr. 1
  
  39
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  sector is gebleken dat instellingen over het algemeen
  voldoende maatregelen treffen in hun bedrijfsvoering
  om de Europese sancties tegen Rusland te kunnen uitvoeren en dat de sanctieregelgeving door de instellingen in het algemeen op goede wijze wordt nageleefd.68
  Er is relatief weinig rechtspraak over de naleving en
  handhaving van de Europese sancties tegen Rusland.
   Een spaarzaam voorbeeld van een zaak waarin de Europese sancties tegen Rusland centraal stonden is een kort
  geding bij de rechtbank Amsterdam.69 In dit kort geding
  vorderde de eigenaar van een pand in Amsterdam dat de
  krakers die zijn pand sinds oktober 2022 bezetten, zouden worden verplicht het pand te ontruimen. De voorzieningenrechter heeft deze vordering afgewezen
  omdat, indien deze zou worden toegewezen, ongerechtvaardigde leegstand dreigde. De voorzieningenrechter
  heeft in zijn oordeel meegenomen dat leegstand die het
  gevolg is van een verbouwing van het pand leidt tot
  waardevermeerdering, hetgeen uiteindelijk tot gevolg
  heeft dat het vermogen van de pandeigenaar groeit.70
  Dit is volgens de voorzieningenrechter in strijd met de
  Europese sancties omdat de UBO van de pandeigenaar,
  een Russische oligarch, op de Europese sanctielijst
  staat.71
  
  40
  
  Voorts is geprocedeerd over de vraag hoe bevriezingssancties doorwerken in concernverhoudingen en bij
  aandeelhouderschap en certificaathouderschap. Begin
  september 2022 werd door de voorzieningenrechter in
  Amsterdam het verzoek om de dochteronderneming van
  een Russische gesanctioneerde bank toe te laten tot de
  vergadering van certificaathouders en te laten stemmen
  op bepaalde voorstellen toegewezen,72 terwijl dit verzoek vervolgens in hoger beroep in december 2022 door
  het hof Amsterdam werd afgewezen.73
  Marktmisbruik
  Op 23 juni 2022 deed de rechtbank Rotterdam een langverwachte uitspraak over de toepassing van de openbaarmakingsplicht in geval van signalen van omkoping.74 Deze uitspraak is met name relevant voor
  vennootschappen die te maken hebben met signalen
  van potentieel koersgevoelige misstanden en voor de
  praktijk van interne onderzoeken. De AFM heeft SBM op
  68
  
  69
  70
  71
  
  72
  73
  74
  
  ‘Beleggingsondernemingen en -instellingen scherp op naleving EU-sancties Rusland’, afm.nl 1 september 2022. De belangrijkste algemene uitkomsten zijn te raadplegen via: www.afm.nl/~/profmedia/files/doelgroepen/
  beleggingsondernemingen/2022/onderzoek-naleving-eu-sancties-rusland.
  pdf?sc_lang=nl-nl&hash=41B6C84E34D5E1B076098BAEE9E9E07A.
  Rb. Amsterdam 16 november 2022, ECLI:NL:RBAMS:2022:6687.
  Rb. Amsterdam 16 november 2022, ECLI:NL:RBAMS:2022:6687, r.o. 4.7.
  