text: Ontneming
  In het kader van ontneming wijzen wij op een uitspraak
  van de rechtbank Oost-Brabant van 4 juli 2023.68 In deze
  zaak had het OM ontneming van het gehele opgebouwde vermogen van een man en een vrouw vanaf de jaren
  zeventig tot december 2008 gevorderd, nu dat – geheel
  of gedeeltelijk – afkomstig zou zijn uit enig misdrijf. De
  twee verdachten waren actief in de wereldwijde handel
  van overtollige Amerikaanse legeronderdelen en het
  verstrekken van financieringen. Het wederrechtelijk
  verkregen voordeel van € 41.044.306 was gebaseerd op
  een schatting. De rechtbank overweegt dat in die schatting nauwelijks of geen rekening is gehouden met (i) het
  beperkte toepassingsbereik van artikel 36e Sr, namelijk
  dat voor zover voordeel uit andere feiten is verkregen
  dan de feiten waarvoor de betrokkene is veroordeeld,
  slechts kan worden ontnomen indien die andere feiten
  zijn gepleegd op of na 1 maart 1993; (ii) het bepaalde in
  artikel 74 AWR, namelijk dat een ontnemingsmaatregel
  niet kan worden opgelegd met betrekking tot de opbrengst van een bij de belastingwet strafbaar gesteld
  feit; en (iii) het feit dat witwassen pas sinds 14 december 2001 strafbaar is gesteld en alleen witwashandelingen die op of na 14 december 2001 hebben plaatsgevonden aangemerkt kunnen worden als ‘wederrechtelijk’
  verkregen voordeel. Gelet hierop oordeelt de rechtbank
  dat de abstracte berekening geen handvatten biedt om
  tot een redelijke schatting van het ontneembare deel
  van het wederrechtelijke verkregen vermogen te kunnen
  komen. Dat betekent volgens de rechtbank dat iedere
  schatting van een op grond van artikel 36e Sr te ontnemen bedrag zou leiden tot willekeur. De rechtbank wijst
  om deze redenen de vordering af voor zover deze ziet op
  het op het opgebouwde vermogen tot december 2008.
   Procesafspraken
  In een eerdere editie van deze rubriek bespraken wij het
  arrest van de Hoge Raad van 27 september 2022, waarin
  de Hoge Raad een kader schetste waarbinnen procesafspraken gemaakt kunnen worden.69 Mede naar aanleiding van dit arrest publiceerde het OM de Aanwijzing
  procesafspraken in strafzaken, die op 15 augustus 2023
  67
  68
  69
  
  Rb. Amsterdam 30 augustus 2023, ECLI:NL:RBAMS:2023:5518.
  Rb. Oost-Brabant 4 juli 2023, ECLI:NL:RBOBR:2023:3235.
  B. van der Vorm (red.), ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Tweede helft
  2022’, TBS&H 2022, p. 41.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002024010001008
  
  in werking is getreden.70 Daarnaast komt het door de
  Hoge Raad geschetste kader terug in twee hieronder te
  behandelen uitspraken.
  De eerste uitspraak betreft die van het hof Den Haag van
  2 mei 2023, waarbij sprake was van procesafspraken tussen het OM en de verdediging in de fase van het hoger
  beroep.71 Het hof overweegt, onder verwijzing naar het
  arrest van de Hoge Raad van 27 september 2022, dat de
  procesafspraken ter terechtzitting in aanwezigheid van
  de verdachte en zijn raadsman expliciet zijn besproken,
  de verdachte voldoende gelegenheid heeft gehad om tot
  een weloverwogen beslissing te komen en tevens ter zitting heeft aangegeven zich te kunnen vinden in de gemaakte proceskosten. Op grond van deze overwegingen
  komt het hof tot het oordeel ‘dat het acht kan slaan’ op
  de gemaakte procesafspraken.
   Ten tweede wijzen wij op een uitspraak van het hof Den
  Haag van 1 november 2023.72 Anders dan het geval was
  in het arrest van 27 september 2022 van de Hoge Raad,
  was in deze zaak geen sprake van een op schrift gesteld
  en van tevoren ingediend afdoeningsvoorstel. Wel was
  volgens het hof sprake van voorafgaand aan de zitting
  gemaakte afspraken tussen het OM en de verdediging
  ‘die raken aan de proceshouding van de verdachte en aan
  de te verwachten eis’. Het ging hierbij om een ‘verkennend gesprek’. Tijdens het verkennende gesprek was gesproken over de strafeis en waren afspraken gemaakt.
  Het hof achtte het kader van het arrest van 27 september 2022 ook van toepassing op de onderhavige zaak, en
  oordeelde dat de gemaakte afspraken niet voldoen aan
  het door de Hoge Raad geschetste kader. Het hof noemt
  vijf kritiekpunten: (i) de niet transparante vormgeving
  van de afspraken voor wat betreft het afzien van onderzoekswensen; (ii) de onmogelijkheid om de instemming
  van de verdachte met de gang van zaken te toetsen; (iii)
  de onduidelijkheid over de vereiste ‘openheid’ van de
  verdachte op zitting (al dan niet bekennend); (iv) het
  niet in acht nemen van externe openbaarheid; en (v) in
  ruimer perspectief – de willekeurige wijze waarop de selectie van de gegadigden voor deze alternatieve afdoening tot stand is gekomen.
   Milieustrafrecht
  Verzorgd door mr. dr. I. Koopmans
  Recente ontwikkelingen
  Op het terrein van de verschillende rapporten waarover
  in de vorige edities is gerapporteerd is wederom weinig
  te melden. Wel interessant is het advies van de Strategische milieukamer (SMK) over de fraude- en bewuste-niet-naleef-risico’s van salderen. Dit is als bijlage ge70
  71
  
  72
  
  Aanwijzing procesafspraken in strafzaken (2023A002)
  Hof Den Haag 2 mei 2023, ECLI:NL:GHDHA:2023:1525. Deze uitspraak
  is op 7 augustus 2023 gepubliceerd en kwam om die reden in de vorige
  editie nog niet aan de orde.
  Hof Den Haag 1 november 2023, ECLI:NL:GHDHA:2023:2074.
  TBS&H 2024 | nr. 1
  
  63
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  voegd bij de kabinetsbrief aan de Tweede Kamer van
  25 november 2022 over het stikstofbeleid. In het advies
  is de gevoeligheid voor fraude en andere vormen van bewuste niet-naleving bij salderen geanalyseerd door middel van een deskresearch naar openbare informatie over
  het instrument salderen. Niet onderzocht is of, en zo ja
  in welke mate, fraude en andere vormen van bewuste
  niet-naleving zich voordoen in de praktijk. De in het advies geconstateerde frauderisico’s zijn onder te verdelen
  in twee thema’s: ten eerste de verantwoordelijkheden
  van initiatiefnemers en bevoegde instanties en ten
  tweede de informatievoorziening over het instrument
  salderen en het gebruik van AERIUS hierbij.
   64
  
  Bij salderen zijn verschillende verantwoordelijkheden te
  onderscheiden voor zowel initiatiefnemers als bevoegde
  instanties. De initiatiefnemer bepaalt zelf op basis van
  een voortoets of het project significant negatieve effecten kan veroorzaken op Natura2000-gebieden. Indien
  daar sprake van is kan de initiatiefnemer intern salderen
  of op basis van extern salderen een vergunning aanvragen, die door het bevoegd gezag wordt getoetst. In het
  advies signaleert de SMK met name frauderisico’s ten
  aanzien van het feit dat de initiatiefnemers zelf verantwoordelijk zijn voor het uitvoeren van de voortoets, de
  toepassing van intern salderen zonder toets door het
  bevoegd gezag en het aanleveren van gegevens en bewijsstukken voor een vergunningaanvraag op basis van
  extern salderen. Daarnaast ziet de SMK de gefragmenteerde verantwoordelijkheid voor de toepassing van het
  instrument extern salderen als een frauderisico.
  De minister acht deze risico’s echter niet zo groot, getuige zijn opmerking dat ten aanzien van de eigen verantwoordelijkheid voor correcte aanvragen ervan uitgegaan
  mag worden dat de initiatiefnemers dit zorgvuldig en
  naar waarheid doen. Hetzelfde geldt voor de toetsing
  door bevoegde instanties. Dit is natuurlijk een dooddoener van jewelste. Immers, als iedereen zijn aanvragen en
  belastingaangiften zorgvuldig en naar waarheid zou
  doen, bestond er geen fraude. Het probleem is nu juist
  dat mensen dat niet doen en de huidige invulling van de
  salderingsregeling, waarbij er dus weinig of geen controle is, nodigt uit om te frauderen. Dat zien we immers
  op elk terrein waar dit soort of type regelgeving aan de
  orde is. Daar stapt de minister echter gemakshalve maar
  even overheen.
  Ten aanzien van het extern salderen merkt de SMK op
  dat nu de saldogever verantwoordelijk is voor het tijdig
  beëindigen van de saldo gevende activiteit daar een risico op (tijdelijke) toename van de stikstofuitstoot en
  -depositie op de loer ligt wanneer dit niet tijdig gebeurt.
   Ook dit risico acht de minister niet al te groot, aangezien dit risico wordt ondervangen doordat het bevoegd
  gezag de natuurvergunning van de saldogever intrekt of
  actualiseert wanneer de activiteit is beëindigd of gewijzigd. Bovendien wordt dit risico ook via toezicht en
  handhaving geadresseerd, aldus de minister. Ook dit
  wekt toch wel wat verbazing indachtig de eerdergenoemde rapporten van de Commissie-Van Aartsen, de
  TBS&H 2024 | nr. 1
  
  Rekenkamer en het CCV-rapport.73 Immers, uit die rapporten komt duidelijk naar voren dat de aanpak van milieucriminaliteit en overtredingen ontoereikend is en
  dat het slecht gesteld is met het stelsel van vergunningverlening, toezicht en handhaving.
  Met andere woorden kan de conclusie zijn dat de risico’s
  op fraude inderdaad groot zijn en dat de overheid die
  risico’s aanvaardbaar acht en niet van plan is daar iets
  aan te doen. Maar gelet op het feit dat ook de eerdergenoemde rapporten niet tot enige sense of urgency hebben geleid bij onze overheid verbaasd dat niet.
   Rechtspraak
  Gelukkig hebben we de rechtspraak nog. Daar gebeuren
  soms wel opmerkelijke dingen. In het oog springend was
  de recente veroordeling van de bestuurders van een van
  de grootste mestadviesbureaus in Nederland wegens
  onder meer deelname aan een criminele organisatie. De
  bestuurders zochten samen met agrarische bedrijven
  naar manieren om te veel uitgereden mest op papier te
  laten verdwijnen. Daartoe werden op grote schaal documenten vervalst. Soms werden daarbij data vervalst, ook
  werd op een bouwtekening de inhoudsmaat van een
  mestsilo aangepast. Daarnaast werd er creatief omgegaan met ongebruikte percelen die werden uitgegeven
  als waren ze in gebruik met het doel meer mest te kunnen uitrijden. Soms behoorden die percelen niet eens
  toe aan het desbetreffende bedrijf. En op geen enkel moment werd er rekening gehouden met het milieu, aldus
  de rechtbank. Aangezien de wetsovertredingen zo stelselmatig waren, was er volgens de rechtbank sprake van
  een criminele organisatie, hoewel het adviesbureau ook
  wel legale activiteiten ontplooide. Echter, ‘er is over de
  loop van vele jaren een bedrijfscultuur gecreëerd. Er wordt
  meegedacht met de klant, maar niet gericht op het naleven
  van de geldende wet- en regelgeving. Het meedenken met de
  klant betekende het overtreden van de wet door middel van
  valsheid in geschrifte’, zo stelt de rechtbank in haar vonnis.74
  Een andere vermeldenswaardige uitspraak is die van het
  hof Den Haag, zitting houdende te Amsterdam, van
  25 oktober 2022.75 In die zaak ging het om het feitelijk
  leidinggeven aan het laden van een ketel- en/of tankwagen (wagon) met methanol in strijd met de vergunning
  en de interne procedures. In casu kon door een storing
  in het computersysteem de wagon niet worden geladen
  door middel van een laadarm met een overvulbeveiliging. Vervolgens is de wagon handmatig geladen met
  slangen. Tijdens het vullen van de wagon met de slan-
  
  73
  
  74
  75
  
  De markt de baas. Een verkenning naar ervaren knelpunten in de aanpak milieucriminaliteit, Utrecht: Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid 2019; Om de leefomgeving. Omgevingsdiensten als gangmaker voor her
  bestuur, Den Haag: Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat 2021;
  Handhaven in het duister. De aanpak van milieucriminaliteit en -overtredingen, Den Haag: Algemene Rekenkamer 2021.
   Rb. Oost-Brabant 20 december 2022, ECLI:NL:RBOBR:2022:5549, JM
  2023/24, m.nt. S. Pieters.
  Hof Amsterdam 25 oktober 2022, ECLI:NL:GHAMS:2022:3037, JM 2023/12,
  m.nt. S. Pieters.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002024010001008
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  gen is te veel methanol in de wagon gepompt, waardoor
  methanol in de lekbak onder de wagon terecht is gekomen. Deze gemorste methanol is via de waterzuiveringsinstallatie afgevoerd. Het niet lekvrij laden van de
  wagon en het niet gebruiken van een laadarm met overvulbeveiliging was in strijd met de vergunningvoorschriften.
  De verdachte was ten tijde van het incident werkzaam
  als wachtchef en in die functie leidinggevende van de
  operators, die het operationele werk uitvoerden. Hij
  werd verzocht om, gelet op de niet-werkende computer,
  te helpen bij de belading van de wagon in het bedrijf.
   Zoals gezegd was het voorgeschreven om aldaar te beladen met laadarmen met overvulbeveiliging. Tijdens het
  overleg hierover heeft de verdachte voorgesteld de wagon, nu er niet geladen kon worden met de laadarmen,
  met behulp van slangen te beladen. Ondanks tegenstand van enkele operators, die aan de verdachte en terminalmanager te kennen gaven dat deze manier van
  beladen buiten alle beveiligingen om met gevaar voor
  vrijkomende dampen en explosie niet veilig was, heeft
  de terminalmanager de opdracht gegeven om alles in
  gereedheid te brengen voor het beladen van de wagon
  met slangen. Gelet op zijn functie wist de verdachte, althans had hij moeten weten, zeker na de waarschuwingen van zijn operators, dat het op deze manier beladen
  van de wagon in strijd was met de vergunningvoorschriften. De belading met behulp van slangen heeft
  vervolgens in het bijzijn van de verdachte plaatsgevonden. Hierbij is de belading niet automatisch gestopt. De
  overvulbeveiliging werkte niet, omdat de in de vergunning voorgeschreven laadarm niet werd gebruikt. De
  wagon is uiteindelijk overgelopen en er is methanol gelekt. Weliswaar is de methanol in eerste instantie opgevangen in een lekbak, maar uiteindelijk is deze via de
  afvalwaterzuiveringsinstallatie afgebroken en in het riool geloosd.
   Door de verdediging worden verschillende niet-ontvankelijkheidsverweren gevoerd, waarbij met name het verweer met betrekking tot het verbod van willekeur/strijd
  met het gelijkheidsbeginsel alsook strijd met de aanwijzing handhaving milieurecht interessant zijn. Ten aanzien van het eerste verweer overweegt het hof dat de
  vervolgingsbeslissing van het OM slechts in zeer beperkte mate inhoudelijk door de rechter mag worden
  getoetst, in die zin dat slechts in uitzonderlijke gevallen
  plaats is voor een niet-ontvankelijkheidsverklaring van
  de officier van justitie in de vervolging op de grond dat
  het instellen of voortzetten van die vervolging onverenigbaar is met de beginselen van een goede procesorde. Naast het geval dat bij de verdachte het gerechtvaardigd vertrouwen is gewekt dat hij niet (verder) zal worden vervolgd, doet zo’n geval zich voor wanneer de
  vervolging wordt ingesteld of voortgezet terwijl geen
  redelijk handelend lid van het OM heeft kunnen oordelen dat met (voortzetting van) de vervolging enig door
  strafrechtelijke handhaving beschermd belang gediend
  kan zijn. In het geval van een zodanige, aperte oneven-
  
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002024010001008
  
  redigheid van de vervolgingsbeslissing is de (verdere)
  vervolging onverenigbaar met het verbod van willekeur.
   ‘Hiervan is naar het oordeel van het Hof in het onderhavige geval niet gebleken. Het openbaar ministerie heeft
  in zijn afwegingen betrokken dat de rechtspersoon kort
  voordien strafrechtelijk voor soortgelijke feiten is vervolgd en daarvoor een zware straf opgelegd heeft gekregen, terwijl in de visie van het openbaar ministerie verdachte tegen de uitdrukkelijke wens van andere
  werknemers in, opdracht tot het plegen van de milieuovertreding heeft gegeven. Het openbaar ministerie
  heeft naar het oordeel van het hof dan ook in redelijkheid tot de beslissing kunnen komen de verdachte en
  niet de vennootschap te vervolgen. De aan de medeverdachte ten laste gelegde feiten zijn verjaard, hetgeen
  heeft geleid tot de intrekking van het hoger beroep tegen
  die verdachte.’
  Voorts blijkt niet dat in casu in strijd is gehandeld met
  de destijds geldende Aanwijzing handhaving milieurecht. Ingevolge de Aanwijzing dient het strafrecht in
  hoofdzaak te worden ingezet bij overtreding van kernbepalingen, zijnde bepalingen die binnen de regeling of
  vergunning waarvan zij deel uitmaken de kern vormen
  van de bescherming van de belangen waartoe die regeling of vergunning behoort.
  ‘Het hof overweegt dat voor wat betreft de vraag of het
  openbaar ministerie op grond van de Aanwijzing tot
  vervolging had mogen overgaan, uitgangspunt vormt
  het moment dat is besloten tot vervolging. Het tenlastegelegde feit 5 is opgenomen in de als bijlage 1 bij de
  Aanwijzing opgenomen lijst met kernbepalingen en betreft derhalve een zogenaamde kernbepaling. Zoals
  hiervoor reeds overwogen, heeft het openbaar ministerie
  in zijn afwegingen betrokken dat de rechtspersoon kort
  voordien strafrechtelijk voor soortgelijke feiten is vervolgd en daarvoor een zware straf opgelegd heeft gekregen, terwijl in de visie van het openbaar ministerie verdachte tegen de uitdrukkelijke wens van andere
  werknemers in opdracht tot het plegen van de milieuovertreding heeft gegeven’.
   Gelet hierop komt het hof tot de conclusie dat de in de
  Aanwijzing opgenomen uitzondering voor vervolging
  bij overtreding van een kernbepaling zich hier niet voordoet en het OM derhalve niet in strijd heeft gehandeld
  met de Aanwijzing door tot vervolging van de verdachte
  over te gaan.
   Daar waar verdachte door de rechtbank Rotterdam eerder was vrijgesproken, komt het hof wel tot een bewezenverklaring:
  ‘Het hof stelt voorop dat pas nadat is vastgesteld dat de
  verboden gedragingen aan de rechtspersoon kunnen
  worden toegerekend en kan worden vastgesteld dat
  rechtspersoon de desbetreffende handelingen opzettelijk heeft verricht, aan de orde komt of kan worden bewezen dat de verdachte daaraan feitelijke leiding heeft
  
  TBS&H 2024 | nr. 1
  
  65
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  gegeven. Bij de beoordeling daarvan dient niet uitsluitend te worden betrokken de juridische positie, maar
  ook de feitelijke positie van de verdachte bij de rechtspersoon en het gedrag dat de verdachte heeft vertoond
  of nagelaten op grond waarvan hij geacht moet worden
  aan die verboden gedraging feitelijke leiding te hebben
  gegeven. De rechtspersoon in casu is een bedrijf dat zich
  ten tijde van de tenlastegelegde feiten bezighield met de
  opslag en het transport van chemicaliën. Hieronder viel
  ook het beladen van onder andere (trein)wagons. Het
  beladen van de wagon met methanol op 14 oktober 2009
  valt daarmee in de sfeer van de rechtspersoon. Bij het
  beladen van wagons diende te worden voldaan aan de
  regels opgenomen in de aan de rechtspersoon afgegeven
  milieuvergunning, maar ook aan de eigen werkinstructies van de rechtspersoon. Uit het dossier en het verhandelde ter terechtzitting blijkt dat op het moment dat op
  14 oktober 2009 de beladingscomputer niet werkte door
  en hierop geacteerd moest worden. De methanol moest
  immers zo snel mogelijk in de wagon worden geladen
  zodat deze kon vertrekken naar de klant. Uiteindelijk
  werd gekozen voor een oplossing die in strijd was met de
  afgegeven milieuvergunning en de eigen werkinstructies
  van het bedrijf. Door op deze wijze te handelen heeft het
  bedrijf opzettelijk de vergunningvoorschriften overtreden.
   66
  
  De verdachte was ten tijde van het incident werkzaam
  als wachtchef en in die functie leidinggevende van de
  operators, die het operationele werk uitvoerden. Hij
  werd verzocht om, gelet op de niet werkende computer,
  te helpen bij de belading van de wagon. Voorgeschreven
  was om aldaar te beladen met laadarmen met overvulbeveiliging. Tijdens het overleg hierover heeft de verdachte voorgesteld de wagon met behulp van slangen te
  beladen. Ondanks tegenstand van enkele operators, die
  aan de verdachte en terminal manager te kennen gaven
  dat deze manier van beladen buiten alle beveiligingen
  om met gevaar voor vrijkomende dampen en explosie
  niet veilig was, heeft de terminal manager de opdracht
  gegeven om alles in gereedheid te brengen voor het beladen van de wagon met slangen. Gelet op zijn functie wist
  de verdachte, althans had hij moeten weten, zeker na de
  waarschuwingen van zijn operators, dat het op deze
  manier beladen van de wagon in strijd was met de vergunningvoorschriften. De belading met behulp van slangen heeft vervolgens in het bijzijn van de verdachte
  plaatsgevonden. Hierbij is de belading niet automatisch
  gestopt. De overvulbeveiliging werkte niet omdat de in
  de vergunning voorgeschreven laadarm niet werd gebruikt. De wagon is uiteindelijk overgelopen en methanol is gelekt. Weliswaar is de methanol in eerste instantie opgevangen in een lekbak, maar uiteindelijk is
  deze via de afvalwaterzuiveringsinstallatie afgebroken
  en in het riool geloosd. Gelet op de gedragingen van de
  verdachte en zijn positie binnen het bedrijf kan wettig en
  overtuigend worden bewezen dat de verdachte feitelijk
  leiding heeft gegeven aan het opzettelijk overtreden van
  de vergunningsvoorschriften 20.9, 20.11 en 20.16 door
  de rechtspersoon.’
  TBS&H 2024 | nr. 1
  
  Het mooie aan deze uitspraak is dat het hof stap voor
  stap de drijfmestcriteria ten aanzien van het daderschap
  van de rechtspersoon afloopt, om vervolgens pas daarna
  het feitelijk leidinggeven invulling te geven.
   Ten slotte is er nog een uitspraak van de rechtbank Rotterdam waarbij de strafmaatoverwegingen mij opvielen.
  In casu ging het om een EVOA-overtreding inzake de illegale overbrenging van afvalstoffen, in casu naar Nigeria, waarbij de verdachte via zijn onderneming een
  MAN-truck waarin zich een afgedankte en gebruikte bestelbus van het merk Nissan, een afgedankte personenauto van het merk Honda Civic, een accu voor een personenauto en televisietoestellen bevonden, heeft willen
  exporteren. De Honda Civic had geen achterruit, was
  volgestopt met elektrische toestellen en lag op zijn zijkant in de oude Nissan bestelbus. Daarnaast heeft verdachte een Volvotruck geladen met 68 gebruikte koelkasten en diepvriezers, waarvan zeven met een afgeknipte kabel, willen exporteren. Er waren van de
  elektrische en elektronische apparaten uit beide bovengenoemde transporten geen geldige test- of controlerapporten aanwezig waaruit de functionaliteit van deze
  goederen bleek.
  De rechtbank komt tot een bewezenverklaring van de
  tenlastegelegde feiten en overweegt ten aanzien van de
  strafmaat dat ‘gelet op de ernst van de feiten is in beginsel
  de oplegging van een onvoorwaardelijke geldboete een passende sanctie. De rechtbank ziet hiervan af op grond van de
  persoonlijke omstandigheden van de verdachte’.
   In casu ging het om een first offender, maar belangrijker
  is dat de verdachte financieel zwaar is getroffen door de
  gevolgen van de bewezenverklaarde strafbare feiten en
  bestuurlijke interventie. De kosten in verband met de
  retourzendingen van beide transporten zijn aan hem
  doorbelast. Verder is de verdachte zijn onderneming
  kwijtgeraakt en is hij achtergebleven met flinke schulden. Echter, wat mij betreft is met name de overweging
  dat ‘het de rechtbank ter terechtzitting gebleken dat de verdachte onvoldoende in staat is geweest de complexe milieuwetgeving omtrent het overbrengen van afvalstoffen te
  doorgronden en dat zijn handelen niet zo zeer ingegeven
  lijkt te zijn door verkeerde intenties, maar dat dit voortkwam uit een tekort aan kennis en inzicht’, opmerkelijk.
  Het is eigenlijk een beetje een omgekeerde ‘garantenstellung’ en dat kom je niet zo heel vaak tegen. Vervolgens legt de rechtbank een voorwaardelijk geldboete op
  omdat die er tevens toe dient de verdachte er in de toekomst van te weerhouden om opnieuw strafbare feiten
  te plegen.
  Tot zover de ontwikkelingen op het gebied van het milieustrafrecht. Hopelijk komt er in 2024 wat beweging op
  de eerdergenoemde rapporten, zodat de handhaving
  van milieuwetgeving de prioriteit krijgt die het verdient.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002024010001008
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  Corruptie
  Verzorgd door mr. J. Boonstra
  Ambtelijke omkoping
  In de vorige editie van deze kroniek is uitgebreid stilgestaan bij de integrale vrijspraken in de zaak van De Mos
  c.s. Voor een doorwrochte analyse van het rechtbankvonnis verwijs ik ook naar de annotatie76 in de vorige
  editie van dit tijdschrift. Inmiddels heeft in hoger beroep ook al een regiezitting plaatsgevonden, waar onderzoekswensen en het beperken van het hoger beroep
  zijn besproken. Het OM had geen onderzoekwensen, de
  verdediging wenste (nog) zes personen te horen. Dat
  verzoek is door het hof afgewezen. De inhoudelijke behandeling van de zaak staat nu gepland voor
  maart 2024.77 Als we het overigens over ambtelijke omkoping hebben, dan valt op dat het het afgelopen halfjaar een stuk rustiger was op dit vlak in de zin van uitspraken en persberichten van de autoriteiten.
  Niet-ambtelijke omkoping
  Datzelfde valt niet te zeggen voor niet-ambtelijke of
  commerciële omkoping. De laatste maanden zijn er diverse berichten naar buiten gekomen van onderzoeken
  naar deze specifieke vorm van corruptie.
   Zo hebben er begin september doorzoekingen en aanhoudingen plaatsgevonden in een onderzoek naar omkoping van een inkoper van een groot Nederlands retail-non-foodbedrijf. Het vermoeden bestaat dat een
  van de verdachten, een voormalig inkoper van het bedrijf, steekpenningen heeft ontvangen van buitenlandse
  toeleveranciers in ruil voor een voorkeursbeleid voor
  hun producten.78
  In oktober hebben aanhoudingen plaatsgevonden in een
  strafrechtelijk onderzoek naar niet-ambtelijke omkoping en feitelijk leidinggeven aan een vennootschap
  waarmee de omkoping heeft plaatsgevonden. De 62-jarige verdachte tekende een koopbevestiging voor de
  aankoop van een perceel. Ongeveer drie maanden na de
  voorlopige aankoop richtten beide verdachten een
  structuur van meerdere vennootschappen op. Het perceel werd vervolgens juridisch geleverd aan een van de
  vennootschappen voor een verkoopprijs van € 4,9 miljoen. De aankoop werd gefinancierd met de verkoop van
  aandelen van een andere vennootschap van verdachten.
  Een dag later werden deze aandelen, inclusief perceel,
  verkocht voor € 5,5 miljoen aan een derde partij, de
  werkgever van de 38-jarige man. Aan deze verkoop verdienden de verdachten € 1,4 miljoen. Uit onderzoek is
  naar voren gekomen dat de 38-jarige verdachte zijn betrokkenheid bij de koop en verkoop van het perceel ver-
  
  76
  77
  78
  
  V.J.C. de Bruijn, ‘Het schemergebied tussen institutional corruption en strafbare passieve omkoping: de zaak-De Mos’, TBS&H 2023, p. 319-324.
  ‘Regiezitting hoger beroep in zaak tegen Richard de Mos en zes medeverdachten’, OM.nl 24 oktober 2023.
  ‘FIOD doorzoekt woningen en bedrijfspand in onderzoek naar corruptie’,
  Fiod.nl 15 september 2023.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002024010001008
  
  borgen wilde houden voor zijn toenmalig werkgever. De
  verdachte probeerde tijdens de onderhandelingsfase invloed uit te oefenen op de kopende partij. De 62-jarige
  verdachte ontving instructies van zijn medeverdachte
  hoe te handelen tijdens de onderhandelingen. Ook werd
  er vermoedelijk een bedrag overgemaakt naar een medewerker van de kopende partij die betrokken was bij de
  ontwikkeling van het perceel. Volgens het onderzoeksteam leveren bovenstaande feiten een verdenking van
  niet-ambtelijke corruptie op.79
  Vervolgens werd begin november bekend dat er een onderzoek loopt naar corruptie via overpricing. Vermoedelijk heeft de verdachte het bedrijf, waarvoor hij werkzaam was, voor een levering van goederen een hogere
  prijs laten betalen dan de leverancier heeft geoffreerd.
  De verdenking is dat de verdachte via een factuur een
  vergoeding aan de leverancier in rekening heeft gebracht om het verschil tussen de afgesproken prijs en de
  (hogere) betaalde prijs te compenseren. Zo zou hij persoonlijk voordeel hebben gehad van de overpricing ten
  koste van het bedrijf waarvoor hij werkte.80
  Eind november hebben drie aanhoudingen plaatsgevonden in een onderzoek naar niet-ambtelijke omkoping bij
  een olieopslagbedrijf. Het vermoeden bestaat dat de drie
  verdachten via een constructie afspraken maakten over
  betalingen. De verdenking is dat een handelsbedrijf jarenlang orders heeft binnengehaald met voorkennis van
  het budget van een olieopslagbedrijf, waardoor er sprake kon zijn van overpricing. Dit werd waarschijnlijk mogelijk gemaakt door een van de verdachten, werkzaam
  voor dat olieopslagbedrijf, die desgevraagd aan het handelsbedrijf doorgaf welke prijs geoffreerd kon worden.
  In ruil voor deze informatie mocht hij een percentage
  van de prijs, via zijn eigen onderneming, aan het handelsbedrijf factureren als ‘consultancykosten’, ten koste
  van het olieopslagbedrijf waarvoor hij werkte. Alle hiervoor genoemde onderzoeken zijn gestart na een melding van FIU-Nederland.
   Begin juli kwam een persbericht van het OM naar buiten
  over een strafzaak waarbij de verdenking was gerezen
  dat steekpenningen waren aangeboden voor het bemachtigen van een olietanker in Nigeria. Twee verdachten, een bv en een natuurlijk persoon (de eigenaar van
  de desbetreffende bv), werden door het OM beschuldigd
  van niet-ambtelijke omkoping van vier Nigeriaanse
  mannen in de periode van 1 januari 2017 tot 19 maart
  2018 rond de bemiddeling en/of aankoop van de olietanker. Ook wordt de bv verweten valse facturen te hebben opgemaakt. Aan dit onderzoek ligt ook een FIU-melding ten grondslag. In dit geval van een grote Nederlandse bank. Binnen het onderzoek van deze bank zijn
  transacties door de verdachte verklaard als zijnde advieskosten of ‘professional services’ bij de (bemiddeling
  voor de) aankoop van de olietanker. FIU-Nederland
  79
  80
  
  ‘Mannen verdacht van omkoping bij verkoop perceel’, Fiod.nl 18 oktober 2023.
  ‘Onderzoek naar corruptie via overpricing’, Fiod.nl 7 november 2023.
  TBS&H 2024 | nr. 1
  
  67
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  68
  
  heeft de meldingen van de bank als ‘verdacht’ bestempeld en heeft deze op 6 december 2018 aan het Anti Corruptie Centrum van de FIOD gemeld. Het OM zag hier
  een gevalletje niet-ambtelijke omkoping: er zouden
  steekpenningen zijn aangeboden voor de aankoop van
  het schip ‘aan personen die beslissingsbevoegd waren’. De
  verdachte zou op zijn beurt in totaal $ 40.000 aan steekpenningen hebben betaald om op goede voet te blijven
  met zijn grootste klant en toekomstige opdrachten niet
  mis te lopen. Om die steekpenningen een legale titel te
  verschaffen is gebruik gemaakt van valse facturen: die
  zouden in strijd met de waarheid zijn en enkel bedoeld
  om de geldstroom te verantwoorden in de administratie.
   De verdachte bv heeft voor de rol in de bemiddeling van
  de aankoop van het schip $ 210.000 ontvangen. Omgerekend is door het betalen van de steekpenningen een
  voordeel genoten van € 143.425,44, aldus het OM. Dit
  leidde begin juli 2023 tot een eis voor de oplegging van
  een geldboete van € 10.000 aan de bv en ontneming van
  ruim € 143.000 aan wederrechtelijk verkregen voordeel.
   Tegen de natuurlijk persoon, die is aangemerkt als feitelijk leidinggever van deze bv, eiste het OM een geldboete
  van € 25.000 en twee maanden gevangenisstraf voorwaardelijk met een proeftijd van twee jaar.81 De rechtbank Oost-Brabant zag een en ander toch anders en
  sprak de verdachten vrij.82 Hoe zit de vork volgens de
  rechtbank in de steel? Een Nigeriaans bedrijf heeft een
  olietanker gekocht voor $ 21 miljoen. Voor de bemiddeling in deze aankoop heeft het bedrijf van de verdachte
  in deze zaak een provisie ontvangen van 1% van de aankoopprijs ($ 210.000). De CEO van het Nigeriaanse bedrijf heeft opdracht gegeven om vier werknemers van
  het bedrijf elk $ 10.000 van de provisie te betalen. Om
  deze betalingen in de administratie te verantwoorden
  zijn vier facturen opgemaakt met als omschrijving ‘betaling gedaan als vergoeding voor: “professional services
  rendered in connection with the provision of Transaction
  Support Services”.’ De officier van justitie heeft de vier
  betalingen van $ 10.000 aangemerkt als gift in de zin
  van artikel 328ter Sr. De rechtbank wijst erop dat als giften moeten worden aangemerkt betalingen die worden
  gedaan zonder dat daar werkzaamheden tegenover
  staan. Uit de inhoud van het procesdossier en het verhandelde ter terechtzitting is volgens de rechtbank echter gebleken dat er wel degelijk werkzaamheden zijn
  verricht in verband met de totstandkoming van de
  koopovereenkomst van de olietanker. Die werkzaamheden hebben er uiteindelijk toe geleid dat de olietanker is
  verkocht en dat de provisie is ontvangen. Gelet hierop is
  de rechtbank van oordeel dat de betalingen niet als gift
  kunnen worden aangemerkt. De omstandigheid dat de
  betreffende vier personen die werkzaamheden in loondienst hebben verricht, brengt daar geen verandering in.
   Ook bestaat er geen enkele reden om aan te nemen dat
  de betalingen in strijd met de goede trouw zijn verzwegen voor de werkgever, integendeel. Er volgt ook vrij81
  82
  
  ‘Aanbieden van steekpenningen om olietanker in Nigeria te bemachtigen’,
  OM.nl 4 juli 2023.
  Rb. Oost-Brabant 18 juli 2023, ECLI:NL:RBOBR:2023:3633.
  TBS&H 2024 | nr. 1
  
  spraak voor valsheid in geschrifte nu de facturen een
  omschrijving bevatten voor de daadwerkelijk uitgevoerde werkzaamheden.
  In aansluiting hierop valt nog te wijzen op een van de
  uitspraken83 in de Vestia-zaak, waarover verderop in
  deze kroniek meer. Een rechtspersoon is vrijgesproken
  van valsheid in geschrifte, ook omdat de omschrijving
  op de facturen niet vals was. Het gaat om in totaal 24
  facturen, waarbij de valsheid van die facturen erin gelegen zou zijn dat daarin ten onrechte werk in rekening is
  gebracht voor ‘bemiddeling financiering’, terwijl van
  dergelijke werkzaamheden geen sprake zou zijn geweest. Het hof Den Haag ziet dat anders: de omschrijving op de facturen kan niet als vals worden aangemerkt.
  Er is immers in enige mate door ‘Naam verdachte 4’ bemiddeld bij de totstandkoming van derivatencontracten
  die dienden ter financiering van de activiteiten van de
  betreffende corporaties. Dat de bedragen die daarmee
  gemoeid waren niet in een redelijke verhouding staan
  tot de verrichte diensten en dat die bedragen werden
  overgemaakt in het kader van een afspraak om de dankzij de bemiddeling gerealiseerde omzet te delen, maakt
  die facturen daarmee nog niet vals.
   Een andere zaak waar niet-ambtelijke omkoping speelde
  is die waaraan onderzoek Pioneer ten grondslag ligt. In
  die zaak heeft het hof Amsterdam op 21 september 2023
  een vermogensbeheerder (bv) veroordeeld voor nietambtelijke omkoping (en valsheid in geschrifte) tot een
  geldboete van € 9.00084 plus de ontnemingsvordering
  toegewezen tot ruim € 7 miljoen85. Aan de dga legt het
  hof een taakstraf op van 240 uur en een voorwaardelijke
  gevangenisstraf van acht maanden met een proeftijd
  van twee jaar.86 Deze zaak kwam aan het rollen na een
  melding van advocatenkantoor NautaDutilh bij de Belastingdienst. Er zou zijn gebleken dat door een beursgenoteerd bedrijf een private-equity-portfolio is verkocht voor ongeveer € 400 miljoen aan een bedrijf in de
  VS. De broker van deze transactie zou een Limburgse bv
  zijn die zich bezighoudt met effectenhandel, vermogensbeheer en bemiddeling. Uit de melding zou verder
  blijken dat de bv met het Amerikaanse bedrijf een provisie zou zijn overeengekomen van ongeveer € 8 miljoen.
  De aandeelhouder van de bv zou echter de persoon die
  namens het beursgenoteerde bedrijf handelde kennen
  en met hem hebben afgesproken de provisie 50/50 te delen. Het OM vervolgt hierop zowel de dga als de bv wegens omkoping, valsheid in geschrifte en witwassen.
  Ten aanzien van de ten laste gelegde niet-ambtelijke
  omkoping overweegt het hof dat de dga bij het doen van
  de belofte redelijkerwijs moest aannemen dat de medewerker van het beursgenoteerde bedrijf, teneinde de
  deal te laten slagen, in strijd met zijn plicht zou handelen en de belofte (om 50% te ontvangen van de provisie)
  niet aan zijn werkgever kenbaar zou maken. De mede83
  84
  85
  86
  
  Hof Den Haag 24 november 2023, ECLI:NL:GHDHA:2023:2319.
  Hof Amsterdam 21 september 2023, ECLI:NL:GHAMS:2023:2189.
  Hof Amsterdam 21 september 2023, ECLI:NL:GHAMS:2023:2187.
  Hof Amsterdam 21 september 2023, ECLI:NL:GHAMS:2023:2188.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002024010001008
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  werker moest namelijk zijn werkgever overtuigen om
  een overeenkomst met het bedrijf van de aandeelhouder
  aan te gaan, wat volgens het hof evident niet iets is dat
  het beursgenoteerde bedrijf van zijn medewerker mocht
  verwachten. Bovendien verwijst het hof naar correspondentie tussen de medewerker en aandeelhouder, waaruit
  blijkt dat zij telkens hun samenwerking verborgen hebben willen houden. Overigens verrichtte de Belastingdienst eerder al, naar aanleiding van een anonieme melding uit december 2016, een boekenonderzoek bij de bv
  ter zake van de aangiften vpb en btw over 2015 en 2016.
  Ook werden derdenonderzoeken verricht bij financiële
  instellingen waar de bv bankrekeningen aanhield. Het
  boekenonderzoek resulteerde in een melding van de Belastingdienst aan de FIOD van een mogelijk strafbaar
  feit van niet-ambtelijke omkoping. Door de raadsman is
  betoogd dat deze melding een vermoeden van schuld
  opleverde als gevolg waarvan tijdens het fiscale onderzoek de cautie had moeten worden gegeven. Aangezien
  de informatie is verkregen in het kader van het fiscale
  onderzoek (waar de fiscale informatieverplichting geldt)
  en in een strafrechtelijke procedure wordt gebruikt, is
  het nemo tenetur-beginsel geschonden en moet bewijsuitsluiting volgen. Het hof oordeelt – net zoals de rechtbank – dat de melding niet een redelijk vermoeden van
  schuld ten aanzien van zowel de bv als de dga oplevert.
  De Belastingdienst kon de melding als aanknopingspunt
  gebruiken voor het verrichten van het controle-onderzoek.
   •
  Vestia
  Maar liefst vijf jaar na de rechtbankuitspraak heeft ook
  het hof Den Haag zich uitgelaten over de Vestia-zaak.87
  De zaak, ook wel aangeduid als het derivatenschandaal,
  deed destijds veel stof opwaaien. Des te meer voelt deze
  uitspraak nu, na zo’n lange tijd, als mosterd na de maaltijd. Weer een voorbeeld van een zaak uit het financieel
  strafrecht waarbij de opsporing en berechting (te) veel
  tijd in beslag nemen. Maar waar normaal gesproken
  door advocaten wordt gewaarschuwd voor het risico van
  appelleren, is deze zaak een mooi voorbeeld van de
  winst die juist valt te behalen met hoger beroep.
  De zaak draait om twee mannen: de treasurymanager
  van woningcorporatie Vestia (Marcel de V.) die verantwoordelijk was voor de door Vestia opgebouwde derivatenportefeuille waarvoor hij gebruik had gemaakt van
  de diensten van Arjan G., verbonden aan FIFA Finance
  (FIFA), die fungeerde als tussenpersoon tussen Vestia en
  de banken. In 2011 wankelde Vestia als gevolg van haar
  derivatenportefeuille, die zowel qua grootte als qua aard
  en samenstelling van producten volstrekt ongepast was
  voor een woningcorporatie. Marcel de V. kreeg steeds
  – in privé – de helft van de courtages die de bank betaalde aan FIFA / Arjan G. Over de jaren bedroeg de ontvangen provisie € 10 miljoen.
  87
  
  Hof Den Haag 24 november 2023, ECLI:NL:GHDHA:2023:2279 en ECLI:
  NL:GHDHA:2023:2278.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002024010001008
  
  De tussenpersoon maakte er in 2012 melding van bij de
  autoriteiten dat de treasurymanager van Vestia door
  zijn tussenkomst derivatencontracten sloot. Hij meldde
  ook dat hij telkens de helft van de fee die hij daarvoor
  ontving aan de treasurymanager doorbetaalde. Naar
  aanleiding van deze melding werd een strafrechtelijk
  onderzoek gestart. Maakt dat hem een klokkenluider?
  Die woorden nemen rechtbank en hof niet in de mond,
  maar dit wordt in beide vonnissen wel in het voordeel
  van de tussenpersoon meegenomen. In eerste aanleg88
  is hij veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur
  van dertig maanden wegens (medeplegen van) actieve
  niet-ambtelijke omkoping, het feitelijk leiding geven
  aan het door zijn bv voeren van een onjuiste administratie en het opzettelijk doen van onjuiste aangiften vennootschapsbelasting. Hoger beroep loont in dit geval
  behoorlijk: het hof veroordeelt hem tot een taakstraf
  van 460 uur en een geheel voorwaardelijke gevangenisstraf van een jaar. Het hof spreekt hem vrij van witwassen. De betaling van de fees door de banken staat in een
  rechtstreekse relatie tot de omkoping van de treasurymanager, maar dat de verdachte opzet had op het witwassen van dat geld, kan niet bewezen worden. Ook vrijspraak voor valsheid in geschrifte, omdat de omschrijving op de facturen zoals tenlastegelegd niet als vals
  kan worden aangemerkt. De tussenpersoon wordt wel
  veroordeeld voor het omkopen van de treasurymanager
  en voor het voeren van een onjuiste en onvolledige
  boekhouding. De verdachte heeft in zijn hoedanigheid
  van feitelijk leidinggever van zijn bv opzettelijk onjuiste
  aangiften vennootschapsbelasting gedaan en opzettelijk niet een volledige administratie gevoerd. Een beroep
  op de inkeerregeling wordt verworpen.
   In eerste aanleg89 is de treasurymanager veroordeeld tot
  een gevangenisstraf van 36 maanden voor (passieve)
  niet-ambtelijke omkoping, oplichting, valsheid in geschrifte en gewoontewitwassen. De A-G vorderde een
  gevangenisstraf van 44 maanden. Het hof veroordeelt
  hem tot een gevangenisstraf van dertig maanden, waarvan twaalf maanden voorwaardelijk voor (passieve)
  niet-ambtelijke omkoping, witwassen en het plegen van
  valsheid in geschrifte. Zo paste de manager e-mailberichten aan over de gesloten transacties. Daarmee wilde
  hij verhullen dat er gebruik werd gemaakt van een tussenpersoon bij het sluiten van de derivatencontracten.
  De verdachte wordt vrijgesproken van oplichting, omdat
  niet kan worden bewezen dat de woningcorporatie door
  de verdachte met behulp van de tenlastegelegde oplichtingsmiddelen is bewogen tot het aangaan van de bedoelde derivaatcontracten.
  Lastgeving
  Een ‘specialis’ van het onderwerp niet-ambtelijke omkoping vormt de lastgeving. Nu op dit onderwerp tijdens
  het afgelopen halfjaar in twee zaken is ingegaan, verdient het aparte aandacht in deze kroniek.
  88
  89
  
  Rb. Rotterdam 17 juli 2018, ECLI:NL:RBROT:2018:5752.
  Rb. Rotterdam 17 juli 2018, ECLI:NL:RBROT:2018:5753.
  TBS&H 2024 | nr. 1
  
  69
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  70
  
  Allereerst een uitspraak van de rechtbank Overijssel,90
  waarin vrijspraak volgt juist vanwege het ontbreken van
  lastgeving aan de zijde van de medeverdachte. Aan de
  uitspraak ligt het zogenoemde strafrechtelijk onderzoek
  Wijdemelk ten grondslag, waarbij is gekeken naar de
  verkoopprocedure rondom NS Vastgoed en Stations B.V.
   (in de uitspraak aangeduid als Bedrijf 5). Door middel
  van een onderhandse aanbestedingsprocedure zijn verschillende partijen in de gelegenheid gesteld te bieden
  op een portefeuille, bestaande uit registergoederen
  (gronden en opstallen) nabij spoorlijnen. De onroerendgoedportefeuille vertegenwoordigde een negatieve
  waarde vanwege (toekomstige) onderhouds- en saneringsverplichtingen, wat met zich bracht dat de afname
  van de registergoederen tot een betaling van de NS aan
  de koper zou leiden. Belangstellenden schreven dus in
  met een negatieve prijs. De deelnemer die de laagste negatieve prijs bood, mocht in beginsel de portefeuille afnemen. Als winnaar kwam Bedrijf 1 uit de bus. Volgens
  een andere deelnemer in die betreffende procedure, Bedrijf 3, zou deze gunning aan Bedrijf 1 het gevolg zijn
  geweest van niet-ambtelijke omkoping. De medeverdachte in deze zaak is door het OM aangemerkt als lasthebber van Bedrijf 3. Hij zou belangrijke informatie van
  Bedrijf 3 aan de verdachte hebben doorgestuurd en verdachte ook hebben geholpen met het invullen van het
  biedingsformulier om de kwaliteit van de bieding te verbeteren. In ruil hiervoor zou verdachte aan medeverdachte hebben toegezegd dat medeverdachte 50% van
  de aandelen van een nieuw op te richten bv zou krijgen,
  waarin het te verkrijgen Bedrijf 5 zou worden ondergebracht. De rechtbank spreekt integraal vrij nu medeverdachte niet kan worden aangemerkt als lasthebber nu
  tussen medeverdachte en Bedrijf 3 ten tijde van de ten
  laste gelegde niet-ambtelijke omkoping geen civielrechtelijke overeenkomst van lastgeving heeft bestaan. Op
  zich hoeft dat nog niet in de weg te staan aan een bewezenverklaring, aangezien in het strafrecht een autonome betekenis wordt toegekend aan begrippen. Bij de interpretatie van het begrip lasthebber wordt dan ook gekeken naar het achterliggend beschermd belang, dat is
  van doorslaggevende betekenis. Het gaat om bescherming van de zuiverheid van de betrekking tussen werkgever of lastgever en werknemer of lastnemer en de publieke moraal. Anderzijds kan niet elke contractuele
  band tussen betrokken partijen, waarbij een dienst door
  de een voor de ander wordt verricht die niet civielrechtelijk als ‘lastgeving’ worden aangemerkt, gelden als
  ‘lastgeving’ in de zin van artikel 328ter lid 1 Sr, aldus de
  rechtbank. En dit laatste is afhankelijk van alle feiten en
  omstandigheden van het geval. De rechtbank heeft bij
  haar oordeelsvorming verschillende uitspraken rondom
  artikel 328ter lid 1 Sr van diverse rechterlijke colleges in
  beschouwing genomen.  In de eerder al aan bod gekomen Vestia-zaak is gepoogd
  eenzelfde resultaat te bereiken, vrijspraak voor
  niet-ambtelijke omkoping door te bepleiten dat geen
  sprake was van lasthebberschap, maar daar zonder succes. Dat verweer is door het hof verworpen. Een van de
  verdachten in deze zaak, tussenpersoon Arjan G. verbonden aan FIFA Finance (FIFA), is naast niet-ambtelijke omkoping (actief en passief), oplichting (door misleiding Vestia bewegen derivaatcontracten aan te gaan),
  witwassen, valsheid in geschrifte en nog enige andere
  annexe delicten óók vervolgd voor een component die
  niet Vestia-gerelateerd is: de niet-ambtelijke omkoping
  van een adviseur, verbonden aan twee andere woningcorporaties, Portaal en De Woonplaats.91 Deze adviseur
  zou met name op het terrein van derivaten adviseren.
  Voor deze advieswerkzaamheden had hij een civielrechtelijke overeenkomst. De adviseur in kwestie bracht
  evenwel, in contact met de introducing broker (FIFA, Arjan G.) ook derivaattransacties tot stand met beide woningcorporaties. Hiervoor toucheerde de adviseur de
  helft van de courtage die de introducing broker ontving
  van de bank. De introducing broker wordt als een van de
  feiten verweten dat hij, door betaling van de helft van
  zijn courtage, de financieel adviseur heeft omgekocht.
  Een van de verweren richt zich tegen kwalificatie van de
  adviseur als lasthebber. De adviseur is volgens het hof
  – in navolging van de rechtbank – als lasthebber zoals
  bedoeld in artikel 328ter te beschouwen: er is een contract getekend om als externe adviseur de treasurycommissie van de respectievelijke woningbouwcorporaties
  te adviseren. De adviseur is aangewezen om die adviseursopdracht daadwerkelijk in te vullen. Bij het aangaan van de adviseursovereenkomst ontstond de verplichting openheid te betrachten over de aan die adviseursfunctie gelieerde betalingen die zij ontvingen.
  