text: In verbinding met nomina treden dergelijke woorden eender op als
  de classificatoren. Wij kunnen zeggen: //r/ yV, </f wo/, c/<? jw/Arr,
  derhalve voor stof- en massa-woorden het bep. lidw. gebruiken. Een
  volkomen aequivalent van ons bep. lidw. heeft het Mal. niet, de pronomina demonstrativa kunnen ze echter zo gebruiken: roroia/j fwf,
  roejmi/i j/of. Het subst. gevolgd door i/oc kan in het Mal. zo gebruikt worden dat tot op zekere hoogte de Nederlandse singularis
  i) In wa/ /iV rf«w fCH »m?/A' heeft ce« de betekenis ,,'n inassa, veel".
  -) Tenzij we ze niet als stof- of massa-woord bezigen : „<7ff/ m<r c?» «jV =
  één ijs-consumptie; 4 ij^crj = 4 bepaalde ijzeren voorwerpen, 5 «iWfc = 3 glazen melk, etc.; dan worden ze gebruikt om afzonderlijke voorwerpen aan Ie
  duiden. In een vroeger stadium van bv. het Duits was £tcc// i7mc7i en -ter//
  />ró/ (tgw. rfrei ,S7iï<:&e FWscl) mogelijk „um eine Mehrheit von Teilen des
  Stoffes zu bezeichnen" (Wilmanns, Deutsche Grammatik III, § 338, 2); ook
  f
  
  /
  
  ?
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 01:08:24PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  HÈT MALËISE NOMEN ËN DE NUMERUS-KATEGÓRÏË.
   405
  
  te vergelijken is. Mal. />er<?m/wa» j7<?f />r/iVèr, de vrouw (dwz. de
  vrouw in 't algemeen) is snapachtig. De combinatie />er<?Mt/>o<ratt
  /toe*) wijst niet een of meer bepaalde vrouwen aan, doch de vrouw
  in het algemeen; evenals wij in </c £oe j$ '» »KM'# t/ü'r van de karakteristieke eigenschappen van de koe(ien), van 't begrip koe spreken;
  de gehele soort wordt bedoeld. De plur. vorm duidt in het Ned. niet,
  althans vaak niet, het zelfde aan, ofschoon ik tussen genoemde zin
  en (Vej A'oeiVn ry» HHM'^C rf/crt'M weinig verschil in betekenis zie;
  vgl. echter c/<? »t?n.f -rf<?menjrw; „;>iau /f/jrtf «»ƒ rfifwi» W^f^e rfiV
  M?n.sr/ifH «wrf nic/if tfen A/fn-fc/ien fcen/ien" (Schiller)-). Naast
  de generieke, representatieve singularis die de inhoud van 'n begrip
  weergeeft, bij 't gebruik waarvan logisch-mathematische enkel- en
  meervoudigheid geen rol spelen, is het Mal. nomen -f- jïoc te stellen;
  evenwel gebruiken wij juist bij onze massawoorden liever geen lidwoord: me/fe ü </o£rf w o r r/t, </OM«/ W ÉVK erfcZ jwrfaa/^).
   Nog in 'n ander opzicht kent onze taal tegenhangers van het Maleise woord. De Maleier drukt relaties van bezit, afkomst, bestemming
  uit door nevenstelling, waarbij de aanduiding van bezitter, plaats van
  afkomst, bestemming de benaming van het voorwerp van bezit volgen : ronwa/i ra<//a, „'t huis van den koning"; air /rfro/i, „vocht van
  bijen, honing"; rot?«m/i jafctY, „ziekenhuis". Bij ons is r(VAr(Hj/i»«jr
  'n huis voor meer zieken, siVèefM^A-aïHfr meestal voor één; /L-//>/><>
  /(O/t een hok voor meer dan één kip, /io;/rff/ioA' hok voor in de regel
  één hond''). Vergelijkt men nog .?<r/i<w7/>/imfc/-, sr/ifl/>efn,)£ad.r,
  jc/iaa/tfifeoo/, dan ziet men dat in deze composita het eerste lid omtrent aantal niets aanduidt; de geschiedenis van de -J, -e(«,), -rr
  (&mrf<?r-»ym/<?^, die in deze composita niet meer en niet anders dan
  verbindingsklanken zijn, kan en moet buiten beschouwing blijven,
  noch xr/iöa/»-, noch ^r/iaa/'i-- of jrAö/»*?^»^- zegt iets over het aantal;
  het aantal blijft buiten beschouwing^). Zoals eerder in dit opstel opi) Niet iVoc alleen, zoals de term „'t generieke t W zou doen vermoeden.
  Talen zonder het lidwoord kennen deze singularis ook: lat. f</m/J fieri/ „het
  paard loopt"; andere talen, die het lidwoord kennen, laten liet wel weg: eng.
  tiu» if HWrta/, d.w.z. iedere mens is sterfelijk.
  ») Kern, Deutsche Satzlehrc, p. 105.
  ™) Dat wat samenhangt met het genus van IndoRcrmaanse stof- en massanamen (bv. ncutrum: vgl. bv. Brugmann, Verg. Gr. II, 2, p. 86; anaforische
  pronominale vervanging met rt' in 't Ned.: icimr ü rfc »ie/fc? Zi- ü i» rfiV /?a».
  zo met groentenamen enz. enz.) heeft uiteraard in 't Maleis geen tegenhanger.
  *) Vgl. reeds H. N. van der Tuuk, Tobaschc Spraakkunst, p. 151.
   ") Dat de -J oorspronkelijk een genitief-uitgang is, die de vrouwelijke woorden niet toekwam, is trouwens strikt genomen slechts voor ecu deel der
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 01:08:24PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  406
  
  HET MALEISE NOMEN EN DE NUMERUS-KATEGORIE.
  gemerkt duidt de naakte stam (met of zonder „verbindingsklanken")
  het in het naamwoord liggende begrip, indifferent ten opzichte van de
  numerus aan: /miftfcnr, /iMÜeigr«?«aar, /tiMjtfjVr. Vgl. ook bij de pluralia tantum: /terrene» - Aerjen^a»; eng. cafa - oa£m«i/. Vgl. de Maleise verbindingen: romaA jajfetf voor meer dan één zieke, roima/t
  èer/w/a „afgodstempel", vaak voor één afgod;toM^rfow'£a/am, „pennehouder", voor één pen;rfo/^<?r<jr»<7t, 'n tandarts, voor meer tanden.
  „Een zelfstandig naamwoord op zichzelf genomen is noch enkel- noch
  meervoudig en meer te beschouwen als een soortnaam", formuleerde Matthes het voor de Makassaars *).
  Het moge uit het bovenstaande duidelijk geworden zijn, dat ik noch
  de opvatting van Werndly es.: „zijnde het enkele woordt het eenvoudige, en het herhaalde het meervoudige", die men ook elders heeft
  trachten in te voeren ^), noch de mening, dat de Maleise etc. woorden an sich eerder „een pluralis aanduiden", die door Marsden es.
  voorgestaan werd'), noch de verklaring als collectiva voor de juiste
  houd. De eerste opvatting werd bv. reeds door Tendeloo bestreden,
  die zich echter bij Marsden, Crawf urd, Schleiermacher aansloot *);
  over zijn zienswijze, dat het Maleis ook hierin blijk geeft van een
  „weinig ontwikkelde" nominaal flexie iets te zeggen, is misschien een
  andere maal eens gelegenheid.
  Dec. '36 - Jan. '37.
  woorden waar; vele immers zijn analogieformaties waarbij rythme, welluidendheid, individuele voorkeur etc. een grote rol speelden: vgl. ITOHÏWy><r.s0<m. Bijzonderheden bv. bij M. Schönfeld, Historiese Grammatika van het
  Nederlands-, § 112.
   i) Matthes, Makass. Spraakk. (1858), p. 33.
  *) Vgl. bv. Cornets de Groot-Gericke, Javaansche Spraakkunst, § 90: „Ofschoon in het algemeen mag worden aangenomen dat een woord zonder nadere
  bepaling iets enkels te kennen geeft..."
  *) Vgl. daarbij Adriani, Bare'e Spraakkunst, p. 413, die betoogt dat een
  woord, dat een gehele klasse kan aanduiden „in 't meervoud wordt gedacht"
  (d.w.z., voegt Esser, Klank- en vormleer van het Morisch, T.B.G. 67, 1933, p.
  237 toe „dat men bij het hooren van een dergelijk woord in de eerste plaats
  denkt aan een aantal van meer dan één"), tenzij de samenhang anders wil.
  Ook Esser, t.a.p., bestrijdt dit, naar ik zie — zijn Klank- en vormleer II kreeg
  ik na het samenstellen van het bovenstaande in handen —: „het is dus
  juister te zeggen dat de grammatische categorie van het getal in talen als het
  Bare'e in het geheel niet... tot uitdrukking wordt gebracht".
  *) Mal. Gramm. II, p. 151, met n. 1.
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 01:08:24PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0.
  