text: ECONOMISCHE NALEZINGEN.
  Overblijfselen van gemeenschappelijk grondbezit. E e n
  verzoek om inlichtingen.
  Onderstaandartikelzondik
  reeds ter opneming aan het W e e k b l a d v a n h e t R e c h t ,
  bet W e e k b l a d v o o r h e t N o t a r i a a t , het W e e k b l a d
  voor Privaatrecht,
  Notarisambt
  en R e g i s t r a t i e ,
  de G e m e e n t e s t e m
  en het W e e k b l a d v o o r de B u r g e r l i j k e A d r n i n i s t r a t i e , ten einde zooveel mogelijk te
  bereiken zoowel de gemeentelijke secretarie~n als de notariskantoren. Vandaar meen ik, de gewenschte inlichtingen het
  best en het volledigst te kunnen ontvangen en inzonderheid
  derhalve op degenen, die daar werkzaam zijn (maar ten
  slotte natuurlijk op ieder, die dit leest) doe ik een ernstig.
  beroep o m t e willen medewerken.
  Persoonlijk bezoek mijnerzijds is niet buitengesloten, doch
  ten aanzien van a lie plaatsen, die mogelijk van belang
  konden zijn voor rnijn onderzoek, uiteraard niet doenlijk.
  Naar de hog bestaande eigenlijk gezegde marken informeer
  ik voor zoover noodig bij afzonderlijk schrijven aan de
  provinciale griffi~n. Evenmin hebben onderstaande vragen
  betrekking op onze Noord- en Zuiderzee-eilanden, welke
  door anderen en mij reeds vrij volledig onderzocht zijn.
  Naast de [marken, deze tamelijk volledige overblijfselen
  van oercommunisme in Nederland, bestaan o n v o l l e d i g e
  restanten
  daarvan. Op deze heb ik hier inzonderheid
  het oog.
   Her terrein van deze onvolledige overblijfselen is nlet
  nauwkeurig te begrenzen. Juist een onderzoek moet aan
  begrenzing voorafgaan. Wat hierna aan vraagpunten volgt,
  b e o o g t dan ook n i e t e e n u i t p u t t e n d e o p s o m m i n g
  maar alleen het aanwijzen van waarschijnlijk de meest belangrijke punten.
  73
  Het Bur~. Welboek spreekt in art. 680 van her r e c h t
  van klauwengang
  ell s t o p p e l w e i d e
  op gemeene
  weidingen. Dit recht kwam en kornt ook onder andere namen
  (vrijgang, overal, scharen) voor, met uitoefening in her
  bizonder n a d e n o o g s t op grond, die overigens particulier
  eigendom is, sores bouwland, sores hooiland.
   V r a g e : Waar komt dit recht hOg voor?; onder welken
  naam?; volgens welke regels wordt her uitgeoefend?: bestaan daaromtrent op schrift gestelde, plaatselijkgeldende
  voorschriften ? ; is er zeggenschap van andere dan de gewone
  gemeentelijke autoriteiten (b. v. van opzieners, gekozen door
  en uit de ingezetenen van een buurtschap)?
  I!. Hier en daar bezitten de i n o e z e t e n e n ~ vandorpen
  of buurtschappen g e z a m e n l i j k
  land, dat niet gemeenschappelijk wordt ~ebruikt - - her ligt vaak her- en derwaarts
  versnipperd - - maar verhuurd wordL
  V r a g e : Waar komt dff voor?: is er een bestuur? (zoo
  ja, onder welken naam en hoe samen~es~eld?); wie zijn
  deelgerechtigd in de ~eldelijke opbrengst? (nl. n. is het
  voldoende ,,inwoner" te zijn, of moet men eigenaar zijn
  van huis of grond?), wie kunnen optreden als huurder?;
  waartoe wordt de opbrenffst gebruikt?; is Llit de ligging lets
  bizonders af te leiden (b. v. het gele~en zijn binnen dan wel
  buiten een oude omdijkinr
  II1. Het komt voor, dat grond . i u r i d i s c h ~_~oewoon
  p a r t i c u l i e r e i g e n d o m is geworden, dat b.v. tien eigenaren
  naast elkander liggen elk nlet een paar hectaren, maar dat
  het g e b r u i k van den grond h o g d a t is v a n e e n o u d e
  m a r k : periodieke verdeeling b.v. door loting.
   V r a g e : Waar komt dit voor?; en welke bizonderheden
  (bestuur, reglementen, wijze van verdeeling, enz.) zijn mede
  te deelen ?
  IV. V e r s n i p p e r i n o
  v a n g r o n d v l a k o m d e beb o u w d e ko m m e n kan een .gevolg{ hiervan zijn, dat deze
  grond, oorspronketijk (evenals de verderaf gelegen grond)
  gemeen eigendom, eerder verdeeld en dus langer vererfd is
  dan de verderaf gelegen landen. Aanwijzingen, dat zulks
  inderdaad her gewfl is, kunnen gevonden worden b.v. in
  eigenaardige landnamen of in her feit, dat de sterk verbrokkelde gronden omsloten zijn door een vroegeren dijk.
  Eco~.
  191.1.
  5 +:"
  
  74
  V r a g e : Zijn hiervan voorbeelden bekend?; indien ja,
  welke bizonderheden zijn mede te deelen ?
  V. Hier en daar komen hog voor (en ik acht het
  mogelijk, dat zij verband houden met markerecht) de oudfriesche rechten van v e n s t e r s l a g (of oesdrup) en h a m e r s l a g , niet als erfdienstbaarheden, noch als bevoegdheden
  op grond van burenrecht, maar als a a n w i j z i n g van
  e i g e n d o m s r e c h t op belendenden grond, die schijnbaar
  aan d~n buurman toebehoort.
   V r a g e : Waar komt dit voor?; onder welke namen?;
  heeft men getracht het recht door een uitwendig teeken
  kenbaar te maken?
  lk vertrouw, dat de belan~stellende in het bovenstaande
  voldoende vingerwijzing zal vinden omtrent de richting,
  waarin mijne weetgierigheid bevrediging zoekt. Elkeen derhalve, die ten aanzien van een of meer der hier aangewezen
  punten, of ten aanzien van niet genoemde maar zijns inziens
  hieraan toch verwante zaken, inlichtingen kan geven (natuurlijk met behoorlijke aanduiding van de streken des lands
  waarop zij betrekking hebben) zal met mededeeling mij
  verplichten.
  Mogen de inlichtingen toestroomen in zoo groote massa,
  dat her individueel bedanken der inlichters mij een onmogelijkheid wordt !
  Mr. D, VAN BLOM,
  Hoogleeraar aan de Technische Hoogeschool.
  D e l f t , Noordeinde 30, 22 December 1913.
  