text: DE CRISIS IN DE ENGELSCHE KLEURSTOFFENINDUSTRIE,
  
  De in Juni en Juli van dit jaar in her Engelsche Lagerhuis
  gedane mededeelingen over het aftreden vail ~6n der directeuren
  van het grootste Engelsche kleurstoffenconcern en over de belangengemeenschap van dit concern met Duitsche kleurstoffabrieken geven een zoo karakteristiek beeld van de moeilijkheden,
  welke in de jaren na den oorlog zijn voortgekomen uit de
  wijzigingen in de handelspolitiek, dat her de moeite loont ore,
  mede in verband met de beteekenis van de kleurstoffen-industrie
  voor het.economisch leven der geheele wereld, eenigszins dieper
  op deze gebeurtenissen in te gaan.
  Het is bekend, dat het streven der Engelsche regeering er sinds
  het einde van den oorlog op gericht was om de Engelsche kleurstoffenindustrie, voortgekomen uit de behoeften aan kleurstoffen
  in den oorlog en goeddeels gericht op voorziening van leger en
  vloot, een eenigszins hechteren grondslag te verschaffen. Deze
  industrie toch moest voortaan deel kunnen nemen aan de internationale concurrentie en daarbij onafhankelijk gemaakt worden
  van de voor het geval van oorlog noodzakelijken invoer van groote
  hoeveelheden grondstoffen en tusschenproducten, daar het uitblijven hiervan in den laatsten oorlog de voorziening in de
  behoefte aan ontplofbare stoffen en aan textielgoederen in gevaar
  had gebracht.
   Daardoor kwam de Regeering van den aanvang af in eene
  eenigszins dubbelzinnige positie. Zooals Dr. Levinstein in Juni
  voor de ,,Commercial Committee" van het Lagerhuis uiteenzette,
  kwam de fusie van de gedurende den oorlog opgerichte ,,British
  Dyes Ltd." met ,,Levinstein Ltd." in 1919 tot stand door de
  vorming van de ,,British Dyestuffs Corporation", welk concern
  75 % van de Engelsche kleurstofindustrie omvat. De Regeering
  nam aan deze onderneming deel met s 1.700.000 en verzekerde
  zich daarvoor her recht van benoeming van twee leden der
  directie, welke contrOle over de zaken zouden voeren. Doordat
  
  871
  de Board ol Trade hier zelf aan ~ n enkel concern een groot
  economisch overwicht verschafte, waartegen de overige ondernemingen in deze branche niet konden concurreeren, kwam het
  in tegenspraak met zijne eigen politiek, welke ten doel had
  monopolies in het belang der consumenten te verhinderen: immers
  de Board of Trade had krachtens de Profiteering Act belangrijke
  bevoegdheden verkregen om de in vele landen aan den dag
  tredende neiging van grootindustrie en groothandel om overmatige winsten te maken ten koste der consumenten, te bestrijden.
   Dank zij de groote vraag naar hare producten en het invoerverbod van Duitsche kleurstoffen floreerde de nieuwe maatschappij voorloopig wel. Dit werd echter anders, toen zich in
  den winter 1919--1920 de eerste teekenen der wereldcrisis voordeden en terzelfder tijd door eerie rechterlijke uit~praak, welke
  het invoerverbod van Duitsche kleurstoffen, dat slechts door de
  douane-autoriteiten was uitgevaardigd, ongeldig verklaarde
  (Sankey Judgment), de invoer van kleurstoffen weer moestworden
  vrij gelaten. De Engelsche industrie bleek niet in staat om met
  de ingevoerde kleurstoffen te concurreeren: in het bijzonder bleef
  het aantal kleurstoffen, dat zij ter markt kon brengen, relatief
  gering. Hoewel het voor de hand lag, dat dit laatste eene diepere
  oorzaak moest hebben, welke zich niet door invoerverboden liet
  elimineeren, meende de Regeering het beste hare belofte van steun
  aan de Dyestuff Corporation te kunnen inlossen, door opnieuw
  den invoer wettelijk te beperken. In December 1920 werd de
  Dyestuff (Import Regulation) Bill tot wet: deze wet maakte den
  invoer van kleurstoffen voor de eerste tien jaar afhankelijk van
  invoervergunningen. Ook hier kwam de Regeering in conflict met
  de consumentenbelangen en wel voornamelijk met die der textielindustrie en de Dyestuffs Act vormde in zooverre een compromis,
  dat op verlangen der oppositie een sterke vertegenwoordiging der
  consumenten in de Dyestuffs Advisery Licensing Committee
  (Manchester) werd toegelaten. Deze commissie bestaat uit drie
  neutrale leden, drie vertegenwoordigers der chemische industrie
  en vijf vertegenwoordigers der consumenten.
  Desniettegenstaande hielden de klachten dezer laatsten ook in
  1921 niet op. Zij verklaarden, dat zij eensdeels aan de binnenlandsche industrie te hooge prijzen moesten betalen bijv. voor
  indigo 2/- per lb. terwijl zij dit uit het buitenland voor 8 d.
   konden betrekken, en anderdeels de voor textielgoederen benoo-
  
  872
  digde kleurstoffen in het geheel niet konden krijgen; bovendien
  was h.i. de verleening van invoervergunningen willekeurig. De
  statistiek toont aan, dat eenerzijds een vrij groote invoer van
  kleurstoffen plaats vond, welke hog bevorderd werd door de aan
  Duitschland bij het vredesverdrag opgelegde verplichting om aan
  Engeland tot 31 December 1924 een zeker quantum zijner jaarlijksche kleurstofproductie ter beschikking te stellen, en dat anderzijds de wenseh om den import van Duitsche kleurstoffen niet
  weer in onlvang te doen toenenlen merdgnlaal tie afwijzing van
  een invoervergunning ten nadeele van den importeur moet hebben
  veroorzaakt. Van i Januari 1921 tot 28 Januari 1922 werden tie
  volgende invoervergunningen voor kleurstoffen
  
  u it Zwitserland . . . . . . . ..
  ,, Duitschland . . . . . . . ..
  ,, andere landen . . . . . . ..
  ingewilligd
  Ibs.
  2.138.171
  796.215
  216.455
  
  geweigurd
  lbs.
  610.755
  991.894
  268.568
  
  tezamen . . . . . ..
  3.150.84l
  
  1.871.217
  
  De Duitsche importeurs konden dikwijls vaststellcn, dat dengenen, wien ten invoervergunning werd geweigerd, niet een
  Engelsch doch een Zwitserseh surrogaat werd aanbevolen. De
  statistiek bevestigt deze meening blijkbaar.
   In Maart 1922 werd in het Lagerhuis tie opheffing van de
  Dyestuffs Act van 1920 voorgesteld. De w o o r d v o e r d e r der voorstellers verklaarde bij deze gelegenheid, dat hij een groot voorstander was van de bescherming van levensvatbare industrie~n,
  doch dat deze wet ,,mere prohibition" en geen beschenning beteekende. Juist onder de werking van deze wet toch had de
  kleurstofindiistrie zich als onvoldoende levensvatbaar doen kennen
  en o n g e h o o r d e prijzen voor sleehte waren in rekening gebracht
  zonder daarbij winst te maken. Bovendien verweet deze spreker
  aan de Regeering, dat de door haar benoemde bestuurders der
  Dyestuffs Corporation volstrekt onbekwaam waren. De wet zou
  her sinds veertig jaar bestaande exportbedrijf der textielindustrie
  vernietigen en de clientele van deze zaken noodzaken Oln in her
  buitenland te koopen.
  Hiertegenover trachtten de verdedigers der wet met cijfers .aan
  te toonen, dat de oppositie zich aan overdrijving schuldig maakte:
  opheffing der wet zou de binnenlandsehe industrie dooden en
  
  873
  tie Duitsche industrie de gelegenheid bieden om hare prijzen
  willekeurig op te drijven, verre boven die welke thans door de
  .Engelsche industrie werden gevraagd. De Chairman van de
  British Dyestuffs Corporation, Sir W. Alexander wees op de
  British Industries Fair, welke tentoonstelling zou hebben aangetoond, dat de Britsche kleurstoffen even goed waren als de
  buitenlandsche en voor de meest verschillende gebruiksmogelijkheden konden dienen. De geringe winst verklaarde hij hieruit, dat
  het concern het met het oog op de malaise in de textielindustrie
  niet behoorlijk had gevonden de wet te bezigen tot het verkrijgen
  van hoogere prijzen.
  De meerderheid van het Lagerhuis sloot zich bij deze meening
  aan, zoodat het voorstel om de Dyestuffs Act op te heffen werd
  verworpen met 197 tegen 115 stemmen.
   Des te meer verwondering baart het, dat korten tijd daarop
  gebeurtenissen plaats vonden, die toonden, dat de aanvallen van
  de oppositie op de regeering en op de interne adlninistratie tier
  Dyestuffs Corporation geenszins ongegrond waren en dat de
  Board of Trade zelf de onmogelijkheid inzag om door de tot
  dusverre gevolgde taktiek het beoogde protectionistische doel te
  bereiken. Dr. Levinstein, die ,,with extreme reluctance and entirely
  on grounds of public policy" destijds had toegestemd in de 'fusie
  van zijne firma met de British Dyes Ltd. en tot de directie der
  British Dyestuffs Corporation was toegetreden, trad einde April
  1922 af als directeur na de benoeming van twee nieuwe directieleden. Hij rechtvaardigde dezen stap voor de Commercial Committee uit her Lagerhuis hiermede, dat hij den bloei der
  kleurstofindustrie voor omnogelijk hield, zoolang deze door de
  Regeering gecontroleerd werd. De leiding der zaken stond z.i. niet
  onder toezicht van de aandeelhouders, doch van her Lagerhuis.
  De directeuren der B. D. C. zouden niet volgens zakelijke inzichten
  benoemd worden, terwijl de tegenwoordige directie z.i. uitsluitend
  commerciOel geschoold was doch van chemie en de inrichting van
  chemische fabrieken geen verstand had, terwijl technische leiders
  met jarenlange ervaring, die voor de kleurstofchemie, de fabricatie
  van Ideurstoffen en voor her gebruik van her product noodig
  is, ten eenen male ontbraken. Het gevolg hiervan was volgens
  Dr. Levinstein, dat aan de organisatie van wetenschappelijke
  onderzoekingen op her gebied der chemie onvoldoende aandacht
  werd geschonken, terwijl juist de combinatie van wetenschap en
  
  874
  praktijk in Zwitserland en Duitschland den hechten grondslag der
  chemische industrie vormt. Daarom was her een four geweest,
  dat de jonge Engelsche chemische industrie had willen concurreeren met deze beide landen, die eene jarenlange ervaring bezaten.
   De Engelsche industrie diende daarom volgens de meening van
  Dr. Levinstein rustig verder te werken aan de combinatie van
  wetenschap en praktijk zooals Duitschland en Zwitserland deze
  te zien geven, doch dit zou slechts dan mogelijk zijn, indien de
  onzakelijke bemoeii'ng van de regeering werd gestaakt.
  Het is merkwaardig, dat de reeds genoemde Chairman der
  B. D. C. Alexander, vroeger directeur der British Cellulose Company, die het optreden van de Board of Trade bij de verkiezingen
  verdedigde met de opmerking, dat de voorzitter van de Board
  of Trade in het Lagerhuis gezegd had: ,,technical knowledge is
  not necessary in dealing with big problems of administration" her
  toch in hoofdzaak met Levinstein eens was. Op eene desbetreffende vraag antwoordde hij, dat de B. D. C. inderdaad de
  meeste Duitsche patenten kende, doch dat niet de chemische formules, maar eerst de menschelijke ervaring van verscheiden
  decennia het produceeren van goede kleurstoffen mogelijk
  maakte.
  A]s restlltaat van deze overweging hadden de leiders der
  B. D. C. zich reeds v66r deze openbare besprekingen bezig
  gehouden met her scheppen eener belangengemeenschap met
  Duitsche kleurstoffabrieken, teneinde een ,,working arrangement"
  voor de productie, de verdeeling en de prijzen der producten tot
  stand te brengen. In Juni jl. werd in het Lagerhuis door den
  voorzitter van de Board of Trade erkend, dat hierover onderhandelingen gaande waren. De Regeering zou hierover hare
  meening begrijpelijkerwijze eerst kunnen uiten, wanneer de bepalingen der te treffen overeenkomst zoude• vaststaan, daar de
  onderhandelingen voorloopig vrijblijvend waren.
   Het is intusschen duidelijk, dat de onderhandelingen zonder
  de principi~ele toestemming van de Board of Trade in her geheel
  niet begonnen hadden kunnen worden, en bet is in elk geval van
  her grootste belang, dat thans in Engeland ook de warmste verdedigers van protectie der sleutelindustrie~n tot her inzicht zijn
  gekomen, dat het in de huidige economische situatie eenvoudigweg uitgesloten is om eene binnenlandsche industrie met protectionistische hulpmiddelen kunstmatig tot grootheid te brengen.
  875
  Blijkbaar breekt zich de aanpassing aan de internationale arbeidsverdeeling, zooals deze zich voor den oorlog gedeeltelijk onbewust had ontwikkeld, langzaam maar zeker weer baan, waarbij
  her altijd nog mogelijk zal zijn, de uitwassen van dit stelsel,
  welke voor het nationale zelfbehoud schadelijk kunnen zijn, te
  verhinderen.
  DR. HANS OOLDSCHMIDT.
  