text: 57
  In Memoriam
  
  IN MEMORIAM LOUIS DUPRÉ (1925-2022)
  Jacques De Visscher
  Het zijn niet alleen land- of spoorwegarbeiders die destijds naar de Verenigde
  Staten trokken om een nieuw leven te beginnen en om aan hun ambitie betere
  kansen te bieden. Ook intellectuelen zetten zo’n stap. De filosoof Louis Dupré,
  die begin dit jaar, 11 januari, overleed, is zo iemand. Hij promoveert in 1952 te
  Leuven: Het vertrekpunt der marxistische wijsbegeerte. De kritiek op Hegels
  staatsrecht (Antwerpen, Standaard, 1954), schrijft over Kierkegaard als theoloog
  en verder over uiteenlopende aspecten van het religieuze. Zijn emigratie naar de
  Verenigde Staten dateert van 1958 na het verlaten van de jezuïetenorde. Hij
  doceert eerst aan de Georgetown University en later aan Yale tot zijn emeritaat in
  1998. Hij komt vaak naar Europa terug voor symposia, zoals de vermaarde
  Castelli-samenkomsten in Rome, en voor lezingen en gastcolleges in Vlaanderen.
  Aangezien hij hier gehuwd is, vestigt hij zich in het begin van deze eeuw in
  Kortrijk. Met zijn echtgenote Edith Cardoen schrijft hij Terugkeer naar
  innerlijkheid (Antwerpen, De Nederlandsche Boekhandel, 1981). Hij publiceert
  heel veel, vooral in de Verenigde Staten; het Engels is, onvermijdelijk, zijn nieuw
  medium geworden. Hij vindt vertalers: Jan De Piere voor De filosofische
  grondslagen van het marxisme (Antwerpen, De Nederlandsche Boekhandel,
  1970), Edith Cardoen voor Licht uit Licht. Een inleiding in de christelijke mystiek
  (Kapellen, Patmos, 1983) en Guido Vanheeswijck voor een groot fragment uit
  The Other Dimension, De symboliek van het heilige (Kampen, Kok Agora, 1991,
  hier gerecenseerd door Dominique Bauer: UvM 9-2, 1992).
  Dupré exploreert aanvankelijk het œuvre van diegenen die men, misschien
  wat te gemakkelijk, ketterse erfgenamen van Hegel noemt, Kierkegaard en Marx.
   Daarbij valt op dat Dupré zijn nauwgezette studies opentrekt naar de
  cultuurhistorische en vooral religieuze relevantie van die geschriften. Daarbij
  toont hij zich een fijnzinnig godsdienstfenomenoloog, zoals blijkt uit het al
  genoemde The Other Dimension. A Search for Meaning of Religious Attitude
  (1972), verder ook: Religious Mystery and Rational Reflection (1998, hier
  gerecenseerd: UvM 14–3, 1998), en uit Religion and the Rise of Modern Culture
  (2008). Hij biedt dus encyclopedisch werk in de oorspronkelijke zin en beste
  betekenis van het woord. De beschreven stromingen krijgen hun plaats in de zich
  ontvouwende moderniteit. Historische stromingen, als de Aufklärung of de
  romantiek zijn nu eenmaal expressies van wat leeft in een bepaalde
  cultuurperiode. Zijn boeken zijn bijgevolg exemplarisch-instructieve
  referentieboeken, zoals: A Dubious Heritage (1977), Marx’s Social Critique of
  
  58
  Culture (1983), Passage to Modernity (1993), The Enlightenment & the
  Intellectual Foundations of Modern Culture (2004). Nu wil dit alles niet zeggen
  dat Dupré elke kritische discussie uit de weg zou gaan, verre vandaar. Zonder per
  se in de kijker te willen lopen of op alle slakken zout te willen leggen, is hij ook
  een kritische essayist, een ethicus die evenwichtig weet te oordelen, zoals we dit
  trouwens in zijn bijdragen in de (inmiddels verdwenen) Vlaamse tijdschriften
  Kultuurleven en Streven kunnen zien. Tegelijk kon hij fel uit de hoek komen in
  discussies na lezingen. Het mooiste voorbeeld dat ik meemaakte was zijn dispuut
  met Richard Rorty tijdens een symposium aan de VUB in 1994: daar kwam hij
  aardig pittig uit de hoek; hij onderstreepte de draagwijdte van het geestelijke en
  het spirituele op een manier die alle doctrinaire scholastiek overschreed.
   Louis Dupré is in dit tijdschrift een van de eerste auteurs; hij publiceerde:
  ‘De gebroken spiegel’ (UvM 1–4, 1985), ‘Sociale structuren en Structurele
  ethiek’(met William O’Neill, en vertaald door Sabine Gilleman) (UvM 5–4,
  1989), ‘Overgang naar de moderniteit’ (UvM 7–4, 1991), ‘Verlichting in onze tijd’
  (UvM 13–4, 1996). Et. Vandewalle schreef over hem een studie: Van het in-dewereld-zijn naar ver-inner-lijking. Existentie en sacraliteit bij Martin
  Heidegger/Inwendigheid en transcendentie bij Louis Dupré (Brussel, Eclecta,
  1987; hier gerecenseerd: UvM 4 – 3, 1988). In de Verenigde Staten verscheen
  naar aanleiding van Duprés emeritaat: Peter J. Casarello & George P. Schner, red.,
  Christian Spirituality & the Culture of Modernity, 1998. The Thought of Louis
  Dupré (Grand Rapids, William B. Eerdmans, 1998).
  