text: PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University
  Nijmegen
  
  The following full text is a publisher's version.
  For additional information about this publication click this link.
  https://repository.ubn.ru.nl/handle/2066/232862
  
  Please be advised that this information was generated on 2024-07-13 and may be subject to
  change.
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  Jurisprudentieoverzicht
  Mr. E.M.A. van Amersfoort*
  
  Maart 2018
  Machtiging beneficiaire aanvaarding ex artikel
  4:194a BW
  Hof Arnhem-Leeuwarden 22 maart 2018, ECLI:NL:
  GHARL:2018:2754
  
  X verzoekt een machtiging om de nalatenschap van A
  alsnog beneficiair te aanvaarden (art. 4:194a lid 1 van het
  Burgerlijk Wetboek (BW)) dan wel hem te ontheffen
  van de verplichting om de schuld van A aan een zorgkantoor uit zijn eigen vermogen te voldoen (art. 4:194a
  lid 2 BW).
  X wordt niet-ontvankelijk verklaard. Vast staat dat X
  geen verklaring van zuivere aanvaarding heeft afgelegd,
  dat de kantonrechter hem geen termijn heeft gegeven
  waarbinnen hij een keuze moest maken, en dat bijna alle
  mede-erfgenamen de nalatenschap beneficiair hebben
  aanvaard. Nu X hiervan op de hoogte was en de verklaring van verwerping niet binnen drie maanden is
  gedaan, wordt X geacht de nalatenschap beneficiair te
  hebben aanvaard (art. 4:192 lid 4 BW). Volgens het hof
  is ook geen sprake van een daad van zuivere aanvaarding
  (art. 4:192 lid 1 BW). X is op geen enkele wijze betrokken geweest bij de afwikkeling van de nalatenschap. Het
  indienen van een verzoekschrift ex artikel 4:194a BW en
  de bewoordingen in het verzoekschrift kunnen niet
  worden gezien als een daad van zuivere aanvaarding.
   Het was niettemin beter geweest als de notaris niet
  namens X een verzoekschrift had ingediend, dan wel
  *
  
  Mw. mr. E.M.A. van Amersfoort is als docent en promovenda verbonden aan het Centrum voor Notarieel Recht van de Radboud Universiteit
  Nijmegen en werkzaam als kandidaat-notaris bij Blankhart & Bronkhorst
  Netwerk Notarissen, aangesloten bij Netwerk Notarissen. Rubriek verzorgd door Netwerk Notarissen onder verantwoordelijkheid van de
  hoofdredactie.
  doi: 10.5553/TE/187416812018019005005
  
  zorgvuldiger had verwoord dat het verzoek alleen zekerheidshalve werd gedaan voor het geval mocht blijken dat
  X toch zuiver had aanvaard, omdat de notaris niet heeft
  kunnen vaststellen of er wel of geen keuze was gemaakt
  ten aanzien van de nalatenschap.
  April 2018
  
  151
  
  Vordering van erfgenaam op nalatenschap is
  verjaard
  Hof Den Haag 17 april 2018, ECLI:NL:GHDHA:
  2018:1466
  
  A en B zijn gehuwd en hebben drie kinderen (T, X en
  Y; T en X samen te noemen X c.s.). In 2004 vererft de
  nalatenschap van A volgens een ouderlijke boedelverdeling (art. 4:1167 BW (oud)). Bij de afwikkeling hiervan
  stelt Y dat ze nog een vordering op A had, die B op
  grond van de ouderlijke boedelverdeling moet voldoen.
  B heeft deze vordering in 2005 slechts gedeeltelijk
  erkend en betaald. Y heeft daarna geen actie meer
  ondernomen. B overlijdt in 2013 en heeft X c.s. gezamenlijk tot executeur benoemd. Y vordert thans uitkering van het resterende deel van haar vordering op (de
  nalatenschap van) B.
  Het hof oordeelt dat de vordering van Y is verjaard
  (art. 3:307 BW). De redelijkheid en billijkheid verzet
  zich niet tegen een beroep op verjaring door X c.s. Dat
  T uit eigen hoofde (en niet in de hoedanigheid van executeur) aan de notaris heeft gemaild ‘akkoord te gaan
  met de extra vordering van Y’ om de goede vrede te
  bewaren, leidt niet tot de erkenning van deze vordering.
   Zij is kort daarna teruggekomen op deze mail. Bovendien kunnen X c.s. op grond van het testament alleen
  gezamenlijk als executeur optreden, dus T kon de
  vordering niet zelfstandig erkennen.
  TE 2018 | nr. 5
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  Mei 2018
  Fideï-commis de residuo; vordering tot afgifte
  bezwaarde vermogen
  Hof Arnhem-Leeuwarden 1 mei 2018, ECLI:NL:
  GHARL:2018:4081
  
  152
  
  De nalatenschap van A vererft volgens een fideï-commis
  de residuo, waarbij zoon B optreedt als bezwaarde en de
  kleinkinderen X c.s. als verwachters. B heeft uit de nalatenschap ruim € 37.000 toebedeeld gekregen. Bij zijn
  overlijden is B gehuwd met C. X c.s. vorderen thans
  afgifte van € 30.000 bij C. Volgens C zijn X c.s. nietontvankelijk, omdat A in het testament – ook met het
  oog op het voor de tweede keer openvallen van haar
  nalatenschap – een executeur heeft benoemd.
  Het hof oordeelt dat X c.s. wel ontvankelijk zijn. Los
  van het antwoord op de vraag of de executele ook geldt
  voor het voor de tweede keer openvallen van de nalatenschap, is het hof van mening dat hier geen taak meer is
  weggelegd voor een executeur. Er zijn geen openstaande
  schulden van de nalatenschap die nog moeten worden
  voldaan (art. 4:141 BW).
  Het hof wijst de vordering van X c.s. toe. C heeft onvoldoende onderbouwd dat het bezwaarde vermogen door
  B bevoegdelijk is verteerd door betaling van een voorschot van € 30.000 op grond van een aannemingsovereenkomst. Er is geen factuur en een dergelijk voorschot
  is bij een particuliere aanbesteding hoogst ongebruikelijk.
  Aansprakelijkheid bewindvoerder en Staat
  Rb. Den Haag 2 mei 2018, ECLI:NL:RBDHA:
  2018:6824
  
  In geschil is of de testamentaire bewindvoerders X c.s.
   zijn tekortgeschoten in de zorg van een goed bewindvoerder (art. 4:163 BW), en of zij op die grond aansprakelijk zijn jegens A. X c.s. hebben jaarlijks en aan het
  eind van hun bewind rekening en verantwoording afgelegd aan de kantonrechter ex artikel 4:161 lid 1 en 2
  BW. De (jaarlijkse) goedkeuring van de rekening en verantwoording door de kantonrechter leidt niet tot
  decharge over de desbetreffende periode. De curator Y
  is bevoegd aan het einde van het bewind namens A
  nogmaals rekening en verantwoording te vragen. X c.s.
  worden veroordeeld tot het betalen van een schadevergoeding van €11.250; de overige schadeposten worden
  afgewezen.
  Volgens de rechtbank is de Staat niet aansprakelijk
  wegens tekortschietend toezicht van de kantonrechter
  op X c.s. Niet elke nalatigheid of onzorgvuldigheid in
  dit verband leidt tot aansprakelijkheid uit onrechtmatige
  daad van de Staat. Alleen als de kantonrechter zijn toezichthoudende taak ernstig verwaarloost, wordt niet voldaan aan de eisen van behoorlijk en zorgvuldig toezicht
  in het kader van bewind (vgl. Hof ’s-Gravenhage
  24 maart 2009, ECLI:NL:GHSGR:2009:BH9022). Het
  toezicht ziet op het in algemene zin uitvoeren van zijn
  taak door de bewindvoerder en het betreft een controle
  achteraf. Gelet op de aard en het tijdstip van deze globaTE 2018 | nr. 5
  
  le controle zal fraude in het algemeen niet kunnen
  worden voorkomen. Fraude wordt veelal ontdekt na bijzondere inspanningen, die verder gaan dan het gebruikelijke toezicht. Daarbij moet rekening worden gehouden met de beleids- en beoordelingsruimte van de kantonrechter bij de uitoefening van zijn wettelijke taak en
  de bevoegdheden in dit kader.
   Kosteloze vereffening en opheffing bevelen kan
  niet in één beschikking
  HR 4 mei 2018, ECLI:NL:HR:2018:681
  
  De nalatenschap van A is negatief en is beneficiair aanvaard door de erfgenamen. Erfgenaam X heeft – mede
  namens de andere erfgenamen – verzocht om de verplichting tot vereffening op te heffen en tevens om kosteloze vereffening, zodat geen griffierechten verschuldigd zijn over het verzoek (art. 4:209 lid 1 BW). De kantonrechter oordeelde dat artikel 4:209 BW geen ruimte
  biedt om in één beschikking zowel de kosteloze vereffening als de opheffing van de vereffening te bevelen. In
  cassatie (in het belang der wet) betoogt de procureurgeneraal dat kosteloze vereffening en opheffing van de
  vereffening wel kunnen samengaan in één beschikking.
  De Hoge Raad oordeelt dat kosteloze vereffening en
  opheffing vereffening niet samen kunnen gaan, omdat
  artikel 4:209 lid 1 BW zich hiertegen verzet. De kosteloze vereffening is een alternatief voor de opheffing van de
  vereffening (en verwijst daarbij ter vergelijking naar
  art. 16-18 van de Faillissementswet (Fw)). De rechtsfiguren zien op uiteenlopende situaties en zijn gericht op
  verwezenlijking van tegengestelde doelen. Verder oordeelt de Hoge Raad dat zowel bij de kosteloze vereffening als bij de opheffing van de vereffening geen griffierecht is verschuldigd.
   Bevoegdheid kantonrechter op grond van
  Europese Erfrechtverordening
  Rb. Den Haag 9 mei 2018, ECLI:NL:RBDHA:
  2018:6870
  
  De kantonrechter verklaart zich onbevoegd te oordelen
  over de afwikkeling van de nalatenschap van A, omdat
  de nalatenschap na 17 augustus 2015 is opengevallen en
  de laatste gewone verblijfplaats van A in België is (art. 4
  van de Europese Erfrechtverordening (EEV)). Dat A
  mogelijk een nauwere band met Nederland heeft, kan
  alleen gevolgen hebben voor het toepasselijke recht
  (art. 21 EVV) en niet voor de bevoegdheid van de rechter. Uit overweging 25 EEV volgt dat de nauwe band
  die iemand met een land heeft niet als aanknopingspunt
  mag dienen voor de bepaling van de laatste gewone verblijfplaats.
  De kantonrechter oordeelt dat het enkele feit dat A kort
  na zijn verhuizing naar België is overleden, niet meebrengt dat de verhuizing geen duurzaam karakter heeft.
  A had kennelijk de bedoeling om zich duurzaam in België te vestigen, omdat hij zijn schuldeisers wilde ontwijken. Als hij had verwacht dat de schulden op korte termijn zouden zijn afgelost, was het niet nodig geweest
  om daarvoor naar België te verhuizen. Verder verbleef A
  feitelijk in België. Dat A familie in Nederland heeft en
  doi: 10.5553/TE/187416812018019005005
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  aan sommige afzenders als postadres het adres van zijn
  broer heeft opgegeven, betekent niet dat het centrum
  van zijn bestaan in Nederland was.
   Fideï-commis de residuo
  Rb. Amsterdam 23 mei 2018, ECLI:NL:RBAMS:
  2018:4052
  
  A verkrijgt haar erfdeel onder de last van een fideï-commis de residuo, waarbij het bij haar overlijden onvervreemde en onverteerde deel toekomt aan B. A heeft in
  2008 een notariële akte ‘beschrijving fideï-commissair
  vermogen’ (FC-akte) opgemaakt, waarin zij verklaart
  opnames uit dit vermogen te doen, die moeten worden
  gezien als leningen. In 2009 herroept A haar eerdere
  uiterste wilsbeschikkingen en de FC-akte van 2008 en
  benoemt haar zus X tot enig erfgenaam. A is overleden
  en B vordert teruggave van dat wat door A is ingeteerd
  op het fiduciair vermogen.
  Of A deze FC-akte mocht herroepen, is afhankelijk van
  het antwoord op de vraag hoe de FC-akte moet worden
  gekwalificeerd. De rechtbank oordeelt dat de FC-akte
  geen lening is, omdat deze alleen door A is opgesteld en
  ondertekend. Er is geen sprake van een geldleningsovereenkomst die tot stand komt met een tweede partij door
  een aanbod en aanvaarding. Ook is geen sprake van een
  overeenkomst van afstand ex artikel 6:160 BW. B heeft
  geen vorderingsrecht op A, omdat het recht van B pas
  ontstaat bij het overlijden van A. A heeft tot die tijd de
  volledige beschikking over dit vermogen. Volgens de
  rechtbank betreft de FC-akte een eenzijdige rechtshandeling van A. Het stond haar vrij die eenzijdig te herroepen. Door de herroeping heeft de FC-akte zijn werking
  verloren en heeft A de volledige beschikking over het
  vermogen gekregen en kon daarop interen. Er bestaat
  derhalve geen grond voor B om teruggave te verlangen
  van dat wat door A is ingeteerd op het vermogen.
  Juni 2018
  Uitleg testament
  Rb.
   Midden-Nederland
  6
  ECLI:NL:RBMNE:2018:2437
  
  juni
  
  2018,
  
  A en B zijn gehuwd en hebben drie kinderen (X, Y en
  Z; Y en Z samen te noemen Y c.s.). A en B maken in
  1997 een testament waarin alle eerdere testamenten
  worden herroepen. De testamenten bevatten een ouderlijke boedelverdeling, waarbij het erfdeel van Y c.s. is
  beperkt tot de legitieme portie. In 1982 hebben A en B
  speciaal voor de woning in Frankrijk een testament
  gemaakt – handgeschreven en in het Frans – waarin de
  woning aan X, Y en Z wordt nagelaten, ieder voor een
  gelijk deel. A en B zijn allebei vóór 2003 overleden. In
  geschil is onder meer of zij in 1997 met de bepaling ‘Ik
  herroep alle uiterste wilsbeschikkingen door mij voor
  heden gemaakt’ ook de Franse testamenten hebben herroepen.
  Volgens de rechtbank is dit het geval. Naar oud recht
  (art. 4:932 en 4:933 BW (oud)) zijn de bewoordingen
  doi: 10.5553/TE/187416812018019005005
  
  van de testamenten duidelijk: ‘alle’ omvat ook het
  Franse testament. Ook naar huidig recht (art. 4:46 BW)
  worden volgens de rechtbank de Franse testamenten
  herroepen. Uit een brief van A blijkt dat zij meenden
  dat er ‘financiële schade’ was geleden, die was te wijten
  aan Y c.s., en dat zij de bedoeling hadden hen gedeeltelijk te onterven. Het feit dat A en B boos waren op Y c.s.
  en hun rechten wilden beperken, duidt er niet op dat zij
  hun Franse testamenten (met de gelijke verdeling) in
  stand zouden willen laten. Dat wijst erop dat met ‘alle’
  inderdaad ‘alle’ testamenten is bedoeld. Of de woning
  vererft volgens het Franse erfrecht of volgens de Nederlandse testamenten, hangt ervan af of de Nederlandse
  testamenten in Frankrijk worden erkend.
   Verdeling nalatenschap
  Rb. Rotterdam 6 juni 2018, ECLI:NL:RBROT:
  2018:5101
  
  A en B waren gehuwd in gemeenschap van goederen. In
  1994 zijn zij gescheiden. De peildatum waarop de huwelijksgemeenschap is ontbonden, is 21 januari 1994, maar
  de huwelijksgemeenschap is nog niet verdeeld. Thans is
  A overleden. De erfgenamen X c.s. en B zijn in geschil
  over de verdeling van de huwelijksgemeenschap.
  Het hof oordeelt dat de kluis en zichtrekening in België
  zijn geopend tijdens het huwelijk. De inhoud/tegoeden
  hiervan ten tijde van de peildatum behoren tot de huwelijksgemeenschap. Hoewel de effectenrekening en een
  tweede zichtrekening na deze peildatum zijn geopend,
  behoren deze ook tot de huwelijksgemeenschap, omdat
  deze rekeningen zijn geopend om de op naam gestelde
  effecten/aandelen aan toonder en coupons van de aandelen uit de kluis op te storten.
  Vervolgens oordeelt het hof dat het vermogen van A in
  België geen verzwegen vermogen betreft, zodat dit vermogen niet aan B verbeurt ex artikel 3:194 lid 2 BW. B
  heeft haar stelling onvoldoende onderbouwd en heeft op
  geen enkele wijze aangegeven hoe zij deze stelling wil
  gaan bewijzen. Dit betekent dat het vermogen in België
  mede aan X c.s. toekomt.
  Uitleg testament: overdracht economische
  eigendom en legaat van recht op juridische
  levering
  Hof Amsterdam 19 juni 2018, ECLI:NL:GHAMS:
  2018:2057
  
  A en B zijn gehuwd in gemeenschap van goederen. A
  heeft (met toestemming van B) in 1992 de economische
  eigendom van de woning geleverd aan X. Op dezelfde
  dag zijn ook de testamenten van A en B gepasseerd,
  waarin X en Y tot erfgenaam worden benoemd en zij
  ieder (de helft van) het recht op de juridische eigendom
  van de woning legateren aan X onder de verplichting
  zijn recht op levering in de nalatenschap in te brengen.
   Na het overlijden van A en B heeft X op grond van een
  onherroepelijke volmacht de juridische eigendom van de
  woning aan zichzelf geleverd, omdat hij vanwege de
  slechte verhouding met Y niet verwachtte de juridische
  eigendom op grond van het legaat of door toedeling te
  kunnen verkrijgen. X en Y zijn onder meer in geschil of
  TE 2018 | nr. 5
  
  153
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  X de waarde van de volle eigendom van de woning in de
  nalatenschap moet inbrengen.
  Het hof oordeelt dat A en B destijds uit fiscale overwegingen hebben gekozen voor de combinatie overdracht
  van de economische eigendom en de legaten. Op grond
  van deze constructie heeft X de keuze tussen de verkrijging van de juridische eigendom door verkoop of op
  grond van het legaat. Het legaat verplicht X niet de
  waarde van de woning in te brengen, maar alleen zijn
  recht op levering. X heeft in 1992 al een koopsom
  betaald. Dit betekent dat X de waarde van de woning
  niet hoeft in te brengen en daarmee dat Y als erfgenaam
  geen recht heeft op de helft van die waarde.
  Verder overweegt het hof dat uit de tekst van de testamenten niet volgt dat A en B slechts de helft van het
  woonhuis legateren. Uit de tekst volgt dat de volledige
  woning is gelegateerd als een van hen voor de ander
  overlijdt en alleen het eigen aandeel in de woning bij
  gelijktijdig overlijden. Dat zij in gemeenschap van goederen waren gehuwd, impliceert ook niet dat slechts de
  helft van een daartoe behorend goed kan worden gelegateerd.
   Geldigheid testament
  Hof ’s-Hertogenbosch 19 juni 2018, ECLI:NL:GHSHE:
  2018:2650
  
  154
  
  In 2009 heeft A een testament gemaakt waarin een aantal familieleden (X c.s.) tot erfgenaam is benoemd en
  aan pastoor Y een legaat is toegekend. In 2010 herroept
  A dit testament, benoemt Y tot enig erfgenaam en legateert aan X c.s. geldbedragen. A is overleden en X c.s.
  stellen zich onder meer op het standpunt dat het testament nietig is, subsidiair dat de rechtbank het testament
  moet vernietigen en meer subsidiair dat Y geen rechten
  aan dit testament kan ontlenen.
  Het hof oordeelt dat niet is gebleken dat A wilsonbekwaam was ten tijde van het testeren. De notaris twijfelde niet over de wilsbekwaamheid van A, Y is niet aanwezig geweest bij de gesprekken met de notaris én Y was
  in een eerder testament ook al legataris. Ook is niet
  gebleken dat Y relevante druk op A heeft uitgeoefend en
  zou er al sprake zijn van misbruik van omstandigheden,
  dan leidt dit niet tot vernietigbaarheid van het testament
  (art. 4:43 BW). Volgens het hof is er geen sprake van
  bedreiging als bedoeld in artikel 4:3 en 4:43 lid 3 BW.
  De door X c.s. gestelde bedreiging met schade van het
  zielenheil is – los van de vraag of dat valt onder ‘bedreiging’ als bedoeld in deze artikelen – niet voldoende
  onderbouwd.
   Tot slot overweegt het hof dat geen sprake is van een
  onrechtmatige daad ex artikel 6:162 BW, omdat Y in
  strijd zou hebben gehandeld met het kerkelijk recht
  door vanuit een pastorale relatie onder andere de erfenis
  te aanvaarden alsmede zijn benoeming als executeur te
  aanvaarden. Y is als privépersoon begunstigd. Bovendien hebben de kerkelijke regels primair een interne
  werking. In dit geval zijn die regels dus primair gericht
  op de verhouding tussen Y en de kerk. Het schenden
  van dergelijke regels leidt als zodanig niet tot het maatschappelijk onbetamelijk handelen als bedoeld in artikel
  TE 2018 | nr. 5
  
  6:162 BW. Van bijkomende omstandigheden die het
  handelen onrechtmatig kunnen maken, is niet gebleken.
  Daarnaast kan niet worden aangenomen dat de regels
  van kerkelijk recht ertoe strekken X c.s. te beschermen
  bij het testeren van A. Dit betekent dat niet is voldaan
  aan het relativiteitsvereiste van artikel 6:163 BW.
  Voorschot vereffenaarsloon
  Hof Den Haag 20 juni 2018, ECLI:NL:GHDHA:
  2018:1678
  
  De benoemde vereffenaars X c.s. verzoeken om een
  voorschot op hun vereffenaarsloon. Het vereffenaarsloon is een aangelegenheid tussen de kantonrechter en X
  c.s. (art. 4:206 lid 3 BW). De erfgenamen zijn geen
  belanghebbende bij dit verzoek, maar worden aangemerkt als informanten. Het vastgestelde loon maakt deel
  uit van de uitdelingslijst. De erfgenamen kunnen wél als
  belanghebbenden tegen deze uitdelingslijst in verzet
  komen (art. 4:218 BW).
   Het hof overweegt dat het verzoek om een voorschot
  geen wettelijke grondslag heeft. De Richtlijnen Vereffening nalatenschappen sluiten voor het vaststellen van
  het loon aan bij de zogenaamde Recofa-richtlijnen. Deze
  richtlijnen maken een voorschot op het salaris (in ieder
  geval) één keer per jaar mogelijk, voor zover de boedel
  het toelaat. De door X c.s. bijgevoegde urenspecificatie
  merkt het hof aan als een tussentijdse rekening en verantwoording, die is vereist bij het verzoek om een voorschot. Nu het verzoek is gedaan conform de Recofarichtlijnen en het verzoek het hof niet onrechtmatig of
  ongegrond voorkomt, wijst het hof het verzoek toe.
  Verzoek tot opheffing testamentair bewind
  Hof ’s-Hertogenbosch 21 juni 2018, ECLI:NL:GHSHE:
  2018:2687
  
  A en B hebben onder oud recht een testament opgemaakt waarin is bepaald dat de erfrechtelijke verkrijging
  van X onder bewind is gesteld. Thans verzoekt X
  opheffing van dit testamentaire bewind ex artikel 4:178
  lid 2 BW. Kern van het geschil betreft de vraag of artikel 4:178 lid 2 BW van toepassing is, of dat artikel 134
  van de Overgangswet Nieuw Burgerlijk Wetboek (Ow)
  daaraan in de weg staat.
   Het hof oordeelt dat opheffing van het bewind ex artikel
  4:178 lid 2 BW niet mogelijk is, omdat de daarvan afwijkende regeling in de testamenten van A en B moet
  worden geëerbiedigd (art. 134 Ow). In de testamenten is
  namelijk uitdrukkelijk bepaald dat het bewind pas eindigt bij het overlijden van X. Mede in het licht van de
  verhoudingen die de testamenten kennelijk wensten te
  regelen en de omstandigheden waaronder de testamenten zijn gemaakt, moet worden uitgegaan van een
  bewind voor de duur van het leven van X, zonder de
  mogelijkheid van tussentijdse beëindiging op het verzoek van X. Al voor het opstellen van de testamenten
  stond het banktegoed van X onder een beschermingsbewind. Bovendien hoefden A en B naar het destijds geldende recht niet bedacht te zijn op de mogelijkheid van
  tussentijdse opheffing van het bewind en zijn er geen
  
  doi: 10.5553/TE/187416812018019005005
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  aanwijzingen dat zij hier wél rekening mee hebben
  gehouden.
  Het hof oordeelt ten overvloede dat, ook als artikel 4:178
  lid 2 BW wel van toepassing zou zijn, het verzoek niet
  zou worden toegewezen. Niet is voldaan aan de voorwaarde dat aannemelijk is dat X de erfrechtelijke verkrijgingen zelf op verantwoorde wijze kan besturen. X
  heeft bij het beheren van zijn financiën de hulp van
  anderen nodig en heeft ter zitting ook niet de indruk
  gemaakt zelfstandig in staat te zijn dit geërfde vermogen
  te beheren. Het hof is voorts van oordeel dat de beweerde inactiviteit van de testamentaire bewindvoerder geen
  reden is voor opheffing van het bewind op grond van
  artikel 4:178 lid 2 BW.
   Termijn verzoek machtiging om verwerping
  nalatenschap namens minderjarige
  Hof Arnhem-Leeuwarden 26 juni 2018, ECLI:NL:
  GHARL:2018:5920
  
  B verwerpt de nalatenschap van A en verzoekt op
  dezelfde dag een machtiging om de nalatenschap ook
  namens haar minderjarige kind X te verwerpen
  (art. 4:193 BW). De kantonrechter wijst het verzoek af
  en thans verzoekt B in hoger beroep het hof alsnog
  machtiging te verlenen om de nalatenschap namens X te
  verwerpen en – voor zover nodig – de termijn voor de
  verwerping te verlengen. De driemaandstermijn is verstreken, voordat in hoger beroep is beslist.
  Het hof overweegt dat het in de praktijk vaker voorkomt
  dat het verzoek om een machtiging tot verwerping binnen de termijn is verzocht, maar dat deze machtiging
  vervolgens niet binnen de termijn wordt verleend.
  Redenen zijn de verwerkingstijd van de kantonrechter,
  het overleggen van nadere stukken of, zoals in deze zaak,
  het weigeren door de kantonrechter om een machtiging
  te verlenen en het instellen van een rechtsmiddel tegen
  die beslissing. Strikte toepassing van artikel 4:193 BW
  leidt ertoe dat in die gevallen de nalatenschap als door
  de erfgenaam beneficiair aanvaard geldt. Het hof acht
  dit onwenselijk, mede gezien de beoogde bescherming
  aan minderjarigen van deze bepaling. Voor het antwoord op de vraag of is voldaan aan de vereisten van
  artikel 4:193 BW, acht het hof de datum waarop het verzoek om een machtiging voor verwerping is ingediend
  beslissend en niet de datum waarop de machtiging is
  verleend. Dit wijkt af van de Handleiding erfrechtprocedures kantonrechters, waarin de indiening van het
  verzoek om een machtiging te verlenen stuiting van de
  driemaandstermijn tot gevolg heeft. Stuiting is immers
  een onderbreking van een verjaringstermijn en daarvan
  is volgens het hof in dit geval geen sprake.
  Het hof verleent de machtiging, omdat B heeft aangetoond dat de nalatenschap negatief is.
   doi: 10.5553/TE/187416812018019005005
  
  Juli 2018
  Ontheffing erfgenamen om schuld uit eigen
  vermogen te voldoen
  Rb. Midden-Nederland 5 juli 2018, ECLI:NL:RBMNE:
  2018:2815
  
  X c.s. hebben de nalatenschap van A zuiver aanvaard.
  Thans verzoeken zij de kantonrechter ex artikel 4:194a
  lid 2 BW hen te ontheffen van de verplichting om een
  schuld uit hun eigen vermogen te voldoen. Het betreft
  een schuld aan autobedrijf Y.
  De kantonrechter oordeelt dat X c.s. ontvankelijk zijn.
  X c.s. en Y hebben weliswaar 20 september 2016 telefonisch contact gehad over deze schuld, maar nadien is er
  geen contact meer geweest. X c.s. hebben om bewijsstukken gevraagd en Y heeft niet eerder dan 9 november
  2017 opnieuw contact gezocht en daarbij bewijsstukken
  (een vonnis uit 2013) toegezonden. X c.s. hebben dit
  vonnis niet in de vervuilde en verwaarloosde woning
  aangetroffen. Er was geen administratie, de schuld komt
  niet voor in de stukken van de schuldhulpverlener, en
  ook de Belastingdienst en de voormalig boekhouder
  waren niet op de hoogte. Bovendien hadden X c.s. al
  enkele jaren geen contact met A. Onder deze omstandigheden maakt de enkele telefonische mededeling van Y
  niet dat X c.s. op de hoogte waren van de schuld. Het
  bekend worden met de schuld in de zin van artikel
  4:194a lid 2 BW heeft dus pas in november 2017 plaatsgevonden, zodat het verzoek tijdig is ingediend.
  Vervolgens oordeelt de kantonrechter dat X c.s. de
  schuld niet kenden en ook niet behoorden te kennen. X
  c.s. hebben na het overlijden bij instanties nagevraagd of
  er nog schulden openstonden, en hebben die schulden
  uit hun eigen vermogen betaald. Zij zagen het als hun
  morele plicht om de schulden van A af te lossen. X c.s.
   zagen pas aanleiding om een deskundige in te schakelen,
  toen zij bekend raakten met de schuld aan Y, die aanzienlijke financiële gevolgen voor hen had. X c.s. hebben voldoende onderzoek gedaan naar het bestaan van
  schulden. Bovendien heeft het telefoongesprek met Y
  pas plaatsgevonden, nadat X c.s. al zuiver hebben aanvaard. Het verzoek wordt toegewezen.
  Daad van zuivere aanvaarding?
  Hof Amsterdam 10 juli 2018, ECLI:NL:GHAMS:
  2018:2400
  
  Echtgenote B is enig erfgenaam van A. Het hof oordeelt
  onder meer dat B voorafgaand aan de beneficiaire aanvaarding geen gedragingen van zuivere aanvaarding
  heeft verricht als bedoeld in artikel 4:192 lid 1 BW. Het
  meenemen van persoonlijke goederen van A uit de
  woning – die zij op verzoek van X c.s. moest verlaten –
  betreft volgens het hof beheershandelingen. Dit geldt
  ook als B daarbij kledingstukken zou hebben weggegooid, wat overigens door B wordt betwist. Het hof
  overweegt dat het onder zich houden van roerende
  zaken van A als zodanig geen daad is die leidt tot zuivere
  aanvaarding. Ook het overboeken van een betrekkelijk
  klein aandeel van het saldo van de en/of-rekening ten
  TE 2018 | nr. 5
  
  155
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  behoeve van zichzelf (ongeveer een zesde deel; € 250)
  geldt niet als daad van zuivere aanvaarding. B was
  medegerechtigde tot het saldo op deze rekening en hiervan werden ook de huishoudelijke kosten betaald. Tot
  slot overweegt het hof dat B als begunstigde was aangewezen ten aanzien van de levensverzekeringen. De uitkering van deze verzekeringen valt buiten de nalatenschap op grond van de leer van het zelfstandige recht. In
  dit licht hebben X c.s. onvoldoende onderbouwd dat B
  met de verzekeringspolis heeft beschikt over een deel
  van de nalatenschap.
   Biologisch kind legitimaris
  Hof Den Haag 10 juli 2018, ECLI:NL:GHDHA:
  2018:1821
  
  156
  
  X is enig erfgenaam en executeur op grond van het testament van A. A overlijdt in 2012 en in 2013 wordt het
  vaderschap van A over Y gerechtelijk vastgesteld. Y
  roept zijn legitieme portie in. In geschil is of Y recht
  heeft op zijn legitieme portie.
  X stelt dat het juridisch vaderschap weliswaar in rechte
  is vastgesteld, maar dat Y de rechtbank in die procedure
  bewust heeft misleid. Het hof overweegt dat een kind te
  allen tijde een verzoek tot gerechtelijke vaststelling van
  het vaderschap kan doen, ook nadat A al is overleden.
  Aan dit verzoek is geen vervaltermijn verbonden. Het
  hof oordeelt dat de beschikking in kracht van gewijsde is
  gegaan, zodat deze tussen X en Y bindende kracht heeft.
  Y heeft derhalve recht op zijn legitieme portie ex artikel
  4:63 lid 2 BW.
   Verdeling nalatenschap; artikel 4:4 lid 2 BW
  Rb. Noord-Nederland 11 juli 2018, ECLI:NL:RBNNE:
  2018:2829
  
  A overlijdt en haar acht kinderen (onder wie X en Y)
  zijn erfgenaam. X en Y willen allebei hetzelfde stuk
  landbouwgrond toebedeeld krijgen. X beroept zich op
  een brief van A, waarin zij de grond aan onder meer X
  toezegt:
  ‘[D]at land waar [Y] op boert mag van mij ook onder
  de 3 meisjes [onder wie X] verdeeld worden, dat
  heeft pa inderdaad vaak gezegd. Dan huurt [Y] het
  van mij, tot zo lang ik er nog hoop te zijn.’
  De rechtbank oordeelt dat deze toezegging kwalificeert
  als een overeenkomst die strekt tot de beschikking over
  een nog niet opengevallen nalatenschap. De toezegging
  is daardoor nietig (art. 4:4 lid 2 BW). X kan hieraan
  geen rechten ontlenen. De rechtbank gaat voorbij aan de
  stelling dat in het concepttestament van 30 december
  1998 wél in deze toedeling was voorzien, maar in het
  uiteindelijke testament niet, omdat hier geen rechtsgevolgen aan verbonden zijn.
  De rechtbank deelt het stuk landbouwgrond aan Y toe,
  nu X geen ander belang heeft gesteld en Y onweersproken heeft gesteld dat hij als (mede)pachter van dit stuk
  landbouwgrond het meeste belang heeft bij de toedeling
  daarvan.
  TE 2018 | nr. 5
  
  Verzoek tot het stellen van een keuzetermijn aan
  erfgenaam
  Rb. Midden-Nederland 19 juli 2018, ECLI:NL:
  RBMNE:2018:3487
  
  A heeft zijn kinderen X en Y tot erfgenaam benoemd en
  de notaris N tot executeur-afwikkelingsbewindvoerder.
  N verzoekt de kantonrechter Y een termijn te stellen
  waarin hij zijn keuze moet maken voor het (beneficiair)
  aanvaarden of verwerpen van de nalatenschap (art. 4:192
  lid 2 BW).
   De kantonrechter oordeelt dat N als executeur-afwikkelingsbewindvoerder belanghebbende is in de zin van
  artikel 4:192 lid 2 BW en daardoor ontvankelijk is in
  haar verzoek. X heeft de nalatenschap beneficiair aanvaard. Omdat de driemaandstermijn van artikel 4:192
  lid 4 BW binnenkort verloopt, wordt het verzoek afgewezen wegens onvoldoende belang. Op korte termijn
  wordt duidelijk of en hoe Y de nalatenschap aanvaardt.
  Het verzoek van Y om de driemaandstermijn van artikel
  4:192 lid 4 BW te verlengen, omdat hij meer tijd en
  informatie wil hebben voordat hij een keuze maakt,
  wordt afgewezen. Een verlengingsmogelijkheid bestaat
  alleen voor de door de kantonrechter gestelde termijn
  (art. 4:192 lid 2 BW) en niet voor de wettelijke termijn
  (art. 4:192 lid 4 BW).
  Verzoek machtiging verwerping nalatenschap
  namens ongeboren kind
  Rb. Midden-Nederland 26 juli 2018, ECLI:NL:
  RBMNE:2018:3632
  
  De rechtbank wijst het verzoek van X om namens Y de
  nalatenschap te verwerpen ex artikel 4:193 lid 1 BW af.
  Het verzoek is niet binnen drie maanden gedaan, zodat
  de nalatenschap beneficiair is aanvaard (art. 4:193 lid 2
  BW). Deze termijn is gestart op het moment dat X de
  nalatenschap heeft verworpen. Y was op dat moment
  nog niet geboren, maar wordt in dit geval ex artikel 1:2
  BW als reeds geboren aangemerkt.
  Legitieme portie in strijd met internationaal
  recht?
  Hof Amsterdam 31 juli 2018, ECLI:NL:GHAMS:
  2018:2246
  
  Legitimaris X en erfgenaam Y zijn onder meer in
  geschil over het antwoord op de vraag of de legitieme
  portie van X in strijd is met artikel 1 Eerste Protocol bij
  het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten
  van de mens en de fundamentele vrijheden (EP bij
  EVRM) afzonderlijk en in samenhang met artikel 14
  EVRM en artikel 1 Twaalfde Protocol bij EVRM (TP
  bij EVRM).
   Volgens het hof heeft de wetgever zich bij de parlementaire behandeling gerealiseerd dat de legitieme portie
  een inbreuk op artikel 1 EP bij EVRM vormt en dat
  daarvoor een rechtvaardiging moet bestaan. Beoogd is
  recht de doen aan de maatschappelijke opvattingen ter
  zake: de gezinsbescherming, het zo veel mogelijk gelijk
  behandelen van kinderen, kinderen beschermen tegen
  bevoordeling van derden, de erflater beschermen tegen
  beïnvloeding door derden en een onterfde ‘nietsnut’
  doi: 10.5553/TE/187416812018019005005
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Radboud University Nijmegen
  
  laten teren op algemene middelen. De legitieme portie
  dient het algemeen belang en moet als zwaarwegend
  worden aangemerkt. Daarom heeft de wetgever de
  inbreuk nodig geacht. Het is volgens het hof niet ongerechtvaardigd om het realiseren van deze doelstellingen
  ten laste van een ouder (erflater) te brengen. Er is sprake
  van een redelijke mate van evenredigheid tussen de
  gebruikte middelen en het doel dat wordt nagestreefd.
  De legitieme portie is een gerechtvaardigde inbreuk op
  het eigendomsrecht van erflater.
  Het hof oordeelt vervolgens dat de wetgeving niet
  inconsistent is, omdat een behoeftige legitimaris zijn
  legitieme portie wél wordt onthouden als er een mogelijke niet-behoeftige partner is. Zowel de regeling van de
  wettelijke verdeling als de regeling van de legitieme portie is niet gekoppeld aan het daadwerkelijk bestaan van
  een verzorgingsbehoefte. In het verlengde daarvan kan
  niet worden geoordeeld dat een redelijke en objectieve
  rechtvaardiging ontbreekt voor de door Y gestelde discriminatie.
   Augustus 2018
  Verzoek ontslag vereffenaar
  Hof Amsterdam 7 augustus 2018, ECLI:NL:GHAMS:
  2018:2862
  
  A heeft Y benoemd tot enig erfgenaam en de kinderen X
  c.s. onterfd. Daarnaast zijn Y en advocaat Z tot executeur benoemd. Op verzoek van Y heeft Rechtbank Gelderland Z benoemd tot vereffenaar. In kort geding is
  vervolgens bepaald dat Z alleen noodzakelijke beheersmaatregelen mag treffen zolang de procedure bij het
  Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden – waarin de geldigheid van het testament wordt betwist door X c.s. – en de
  onderhavige procedure niet onherroepelijk zijn beslist.
  In de onderhavige procedure buigt het hof zich onder
  meer over het verzoek van X c.s. tot ontslag van Z als
  vereffenaar.
  Het hof oordeelt dat er geen sprake is van gewichtige
  redenen tot ontslag (art. 4:206 lid 5 BW). X c.s. hebben
  onvoldoende aangetoond dat Z geen boedelbeschrijving
  heeft gemaakt en geen inzicht heeft gegeven in de giften
  die van belang zijn voor de berekening van hun legitieme portie. Ook het bestaan van andere giften, die Z weigert mee te nemen in de berekening van de legitimaire
  massa, en de gestelde onterechte vermogensverschuiving tussen A en Y zijn op geen enkele wijze onderbouwd of aangetoond. Er zijn geen aanknopingspunten
  voor een objectieve grond op basis waarvan het gestelde
  wantrouwen gerechtvaardigd is. De taak van Z als executeur is naadloos overgegaan in die van vereffenaar,
  zodat het ontbreken van een formele rekening en verantwoording aan het einde van het executeurschap of het
  ontbreken van een ‘ruimschootsverklaring’ geen grond
  voor ontslag oplevert. Het enkele feit dat X c.s. geen
  vertrouwen hebben in Z, of dat zij menen dat Z hen niet
  op correcte wijze bejegent, is ook geen gewichtige reden
  voor ontslag. Het hof wijst het verzoek af.
  doi: 10.5553/TE/187416812018019005005
  
  157
  
  TE 2018 | nr. 5.
  