text: Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  Jurisprudentie
  
  Kroniek ondernemingsstrafrecht
  Eerste helft 2023
  
  Mr. dr. B. van der Vorm (red.), mr. A.A. Feenstra, mr. M.N.H. Hintzen, prof. mr. M. Nelemans, mr. N.M.D. van der Aa,
  mr. F.A.L. Leegstra, mr. dr. I. Koopmans, mr. J. Boonstra., mr. R.S. Wijling, mr. L.S.E. Hinrichs, em. prof. mr. H.J.B. Sackers,
  mr. dr. S.S. Buisman, mr. E. Filius, mr. N. van der Voort en prof. mr. J.S. Nan
  
  Inleiding
  Mr. dr. B. van der Vorm (red.)
  In de eerste helft van 2023 hebben zich tal van ontwikkelingen voorgedaan die op de een of andere manier
  relevant zijn voor het bijzonder strafrecht en het ondernemingsstrafrecht.1 De vorige kroniek ondernemingsstrafrecht in dit tijdschrift vermeldde dat de meeste regels met betrekking tot de aanpak van COVID-19 niet
  langer van kracht zijn.2 Inmiddels gaan we weer een stap
  verder en komt de A-status van COVID-19 in de Wet publieke gezondheid (Wpg) te vervallen en dat heeft tot
  gevolg dat COVID-19 niet zal worden ingedeeld in een
  andere in de Wpg opgenomen groep.3
  Het WODC-onderzoek over de Italiaanse aanpak van
  maffiacriminaliteit heeft veel aandacht gekregen.4 Peters concludeert in deze studie dat Nederland op bepaalde onderdelen kan leren van de Italiaanse aanpak, zoals
  de landelijke coördinatie van strafrechtelijke onderzoe1
  
  2
  3
  4
  
  In dit verband dient ook te worden gewezen op A.R. Hartmann & B. van
  der Vorm, ‘Rubriek Bestuursstrafrecht’, DD 2023/23, p. 289-311; M.L. Batting, C. de Rond & K. Winterink’, Handhaving van bestuursrecht’, NTB
  2023/47, p. 84-95.
  B. van der Vorm (red.), ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Tweede helft
  2022’, TBS&H 2023, p. 32.
  Kamerstukken II 2022/23, 36388, nr. 2 (Wijziging van de Wet publieke gezondheid in verband met het afschalen van de A-status van covid-19).
   L.J.J. Peters, Hoofdlijnen van de bestrijding van maffiacriminaliteit in Italië
  Een verkennende studie voor het debat over de bestrijding van criminele samenwerkingsverbanden in Nederland, Den Haag: WODC 2023.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009004008
  
  ken naar criminele samenwerkingsverbanden. Ook pleit
  zij voor een strakker ingekaderde wettelijke kroongetuigenregeling. De resultaten van dit onderzoek zijn met
  enthousiasme ontvangen door – thans – demissionair
  minister van Justitie en Veiligheid Yesilgöz. Naar aanleiding van dit onderzoek wil zij onder andere maximumstraffen voor drugsdelicten verhogen en de regels rond
  kroongetuigendeals aanscherpen.5 Daarnaast kan ook
  gewezen worden op het wetsvoorstel Confiscatie criminele goederen. Dit wetsvoorstel heeft als doel bij te dragen aan een effectievere aanpak van ondermijnende criminaliteit. Via een (civielrechtelijke) wettelijke regeling
  voor non conviction based confiscation (NCBC) wordt
  voorzien in een nieuwe afdoeningsmodaliteit die kan
  leiden tot de confiscatie van een goed met een criminele
  herkomst, zonder een daaraan voorafgaande veroordeling voor een strafbaar feit. De Afdeling advisering van
  de Raad van State heeft een kritisch advies uitgebracht
  over dit wetsvoorstel.6 Voorts zij gewezen op het wetsvoorstel Wijziging van de Penitentiaire beginselenwet
  in verband met aanvullende maatregelen tegen georganiseerde criminaliteit tijdens detentie7 en het advies
  van de Afdeling advisering van de Raad van de State.8
  Het is de verwachting dat per 1 januari 2024 ‘doxing’
  strafbaar zal worden gesteld. Het wetsvoorstel is op
  11 juli 2023 met algemene stemmen door de Eerste Ka-
  
  5
  6
  7
  8
  
  Kamerbrief 3 juli 2023, Italiaanse aanpak van georganiseerde ondermijnende criminaliteit.
  Afdeling advisering van de Raad van State 10 mei 2023, W16.22.00186/
  II.
  Kamerstukken II 2022/23, 36372, nr. 2.
  Kamerstukken II 2022/23, 36372, nr. 4.
   TBS&H 2023 | nr. 4
  
  181
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  mer aangenomen.9 Doxing is het openbaar maken van
  iemands persoonlijke, sensitieve en privéinformatie zoals adres, telefoonnummer, paspoort, werkgever, gegevens van familie en foto’s van iemands kinderen. Dit
  – toekomstige – strafbare feit zal worden neergelegd in
  artikel 285d Sr.10 In het tweede lid van deze strafbaarstelling is een strafverzwarende omstandigheid neergelegd:
  ‘indien het feit, omschreven in het eerste lid, wordt gepleegd tegen een persoon in diens hoedanigheid van Minister, Staatssecretaris, commissaris van de Koning,
  gedeputeerde, burgemeester, wethouder, lid van een algemeen vertegenwoordigend orgaan, rechterlijk ambtenaar, advocaat, journalist of publicist in het kader van
  nieuwsgaring, ambtenaar van politie of buitengewoon
  opsporingsambtenaar wordt de op het feit gestelde gevangenisstraf met een derde verhoogd.’
  Na vijf keer uitstel zal eveneens per 1 januari 2024 de
  Omgevingswet in werking treden.11 Met deze wet wil de
  overheid de regels voor ruimtelijke ontwikkeling
  vereenvoudigen en samenvoegen.12 De doelen van de
  Omgevingswet zijn gelegen in het bieden van betere
  mogelijkheden voor een integraal beleid, een betere
  bruikbaarheid van het omgevingsrecht en een substantiële vereenvoudiging in het omgevingsrecht.
   182
  
  Een andere ontwikkeling waar op gewezen wordt, is de
  inwerkingtreding van de Wet bevorderen integriteit en
  functioneren decentraal bestuur per 1 januari 2023.13
  Deze wet regelt onder meer een verplichte Verklaring
  omtrent het Gedrag voor kandidaat-bestuurders en een
  versterking van de informatiepositie van de commissaris van de Koning bij bestuurlijke problemen en integriteitskwesties.14 Binnen dit thema past ook de inwerkingtreding van de Wet goed verhuurderschap per
  1 juli 2023.15 Deze wet introduceert een landelijke norm
  voor goed verhuurderschap en geeft gemeenten bevoegdheden om ongewenste vormen van verhuurderschap te voorkomen en tegen te gaan.16 Het is op
  grond van deze wet mogelijk om een verhuurvergunning, zoals bedoeld in artikel 5 lid 1 Wet goed verhuur9
  10
  11
  12
  13
  
  14
  
  15
  
  16
  
  Kamerstukken I 2022/23, 36171, nr. 42, item 16.
  Kamerstukken I 2022/23, 36171, A.
  Besluit van 20 maart 2023 tot vaststelling van het tijdstip van inwerkingtreding van de Omgevingswet, Stb. 2023, 89.
  Wet van 23 maart 2016, houdende regels over het beschermen en benutten van de fysieke leefomgeving (Omgevingswet), Stb. 2016, 156.
  Besluit van 13 december 2022, houdende vaststelling van het tijdstip van
  inwerkingtreding van de Wet bevorderen integriteit en functioneren decentraal bestuur, Stb. 2022, 504.
  Wet van 13 oktober 2022, houdende wijziging van de Gemeentewet, Provinciewet, Waterschapswet, Wet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius
  en Saba en enige andere wetten in verband met het bevorderen van de
  bestuurlijke integriteit en de aanpak van aanhoudende bestuurlijke problemen in het decentraal bestuur (Wet bevorderen integriteit en functioneren decentraal bestuur), Stb. 2022, 444.
  Besluit van 22 juni 2023 tot vaststelling van het tijdstip van inwerkingtreding van de Wet goed verhuurderschap en het Besluit goed verhuurderschap, Stb. 2023, 227.
   Wet van 24 maart 2023, houdende regels ter bevordering van goed verhuurderschap en het voorkomen en tegengaan van ongewenste verhuurpraktijken (Wet goed verhuurderschap), Stb. 2023, 103.
  TBS&H 2023 | nr. 4
  
  derschap, te weigeren of in te trekken, indien sprake is
  van een ernstig gevaar van misbruik, zoals bedoeld in
  artikel 3 lid 1 Wet Bibob.17 Hiermee wordt de reikwijdte
  van de Wet Bibob verder verbreed.
   Met betrekking tot de jurisprudentie kan worden gewezen op enkele interessante uitspraken. Naar aanleiding
  van een conclusie van advocaat-generaal Wattel18 heeft
  de CRvB uitgemaakt dat het ‘evident onredelijk’-criterium ook geldt voor boetebesluiten. Het vasthouden aan
  een definitief besluit dat onmiskenbaar onjuist is, is evident onredelijk. Om de onmiskenbare onjuistheid van
  een definitief geworden besluit te kunnen vaststellen
  moet een oppervlakkige inhoudelijke beoordeling of
  een summier onderzoek voldoende zijn. Daarbij kan onder meer een rol spelen dat het bestuursorgaan de onjuistheid van de eerdere besluitvorming uitdrukkelijk
  heeft erkend.19
  Voorts wordt in dit verband gewezen op een uitspraak
  over de gevolgen van een verbeurdverklaring van een
  pand voor boeterechtelijke aansprakelijkheid als overtreder,20 een boetematiging en mogelijk faillissement,21
  een instandlating van een opgelegde bestuurlijke boete
  (€ 20.750) wegens overtreding van rust­ en arbeidstijden22 en een zaak waaruit blijkt dat een opgelegde bestuurlijke boete op grond van de Huisvestingswet in
  strijd is met het lex certa-beginsel.23 In een andere zaak
  betrekt de Afdeling de lange beslistermijn bij een matiging van 25% wegens overschrijding redelijke termijn.24
  Er was discussie over de vraag hoe het strafrechtelijke
  begrip ‘functioneel daderschap’ zich verhoudt tot de uitleg van het begrip ‘overtreder’ in rechtszaken over bestuurlijke boetes, bestuursdwang- of dwangsombesluiten. De Afdeling heeft A-G Wattel verzocht om een conclusie te nemen over dit thema. Deze conclusie is
  verschenen op 15 februari 2023.25 Uit twee uitspraken
  blijkt dat bij de uitleg van het begrip ‘overtreder’ in
  rechtszaken over bestuurlijke boetes, bestuursdwang- of
  dwangsombesluiten de Afdeling voortaan aansluit bij de
  uitleg die in het strafrecht aan het begrip ‘functioneel
  daderschap’ wordt gegeven. Dit geldt zowel voor zaken
  waarin de overtreder een natuurlijk persoon is als voor
  zaken waarin de overtreder een rechtspersoon is. De Afdeling bestuursrechtspraak nuanceert hiermee haar
  
  17
  18
  19
  20
  21
  22
  23
  24
  25
  
  Zie het bepaalde in art. 7 lid 2 onder c jo. lid 3 Wet goed verhuurderschap
  en art. 10, lid 2 en 3, Wet goed verhuurderschap.
   Conclusie A-G Wattel 6 december 2022, ECLI:NL:CRVB:2022:2623, NJB
  2023/42.
  CRvB 19 juli 2023, ECLI:NL:CRVB:2023:1363, FutD 2023-1953.
  ABRvS 12 juli 2023, ECLI:NL:RVS:2023:2691.
  CBb 20 juni 2023, ECLI:NL:CBB:2023:303.
  ABRvS 5 juli 2023, ECLI:NL:RVS:2023:2584, NJB 2023/1896.
  ABRvS 10 mei 2023, ECLI:NL:RVS:2023:1836, JB 2023/132.
  ABRvS 8 maart 2023, ECLI:NL:RVS:2023:913, JB 2023/76.
  Conclusie A-G Wattel 15 februari 2023, ECLI:NL:RVS:2023:579, NJB
  2023/611.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009004008
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  rechtspraak en volgt op dit punt de zogenoemde conclusie die A-G Wattel eerder over dit onderwerp uitbracht.26
  
  harte heeft genomen en tot uitdrukking brengt in het
  oordeel omtrent de straftoemeting.
  Bijzondere aandacht kan in dit verband worden gevestigd op het afscheid van John Vervaele als hoogleraar
  economisch en Europees strafrecht aan de Universiteit
  Utrecht. Op 10 maart 2023 sprak hij zijn afscheidsrede
  uit, getiteld ‘Naar een Europese herijking van het punitief handhavingsrecht?’.27 Ter gelegenheid van zijn afscheid is hem een lijvig ‘Liber amicorum’ aangeboden,
  met daarin publicaties die ook voor het bijzonder strafrecht en ondernemingsstrafrecht relevant zijn.28
  
  In het arrest van de Hoge Raad van 20 december 202230
  is (daarnaast) aan de orde of sprake is van een rechtsgeldig inkeerverzoek. Verdachte was voorheen vennoot van
  een escortbureau, dat later is voortgezet als eenmanszaak. De ex-partner van verdachte heeft uit rancune, op
  eigen initiatief, een usb-stick met de administratie van
  het escortbureau overhandigd aan de Belastingdienst.
   Dit zag onder andere op de niet-aangegeven omzet. Volgens de Hoge Raad is dit geen rechtsgeldig inkeerverzoek in de zin van artikel 69 lid 3 AWR met betrekking
  tot de onjuiste en onvolledige belastingaangiften van de
  eenmanszaak van verdachte. Het aanleveren van de administratie door de ex-partner is niet namens de verdachte of als vertegenwoordiger van verdachte gedaan,
  maar op eigen initiatief. Verdachte komt daarom geen
  beroep op de inkeerregeling toe. De strafoplegging is
  volgens de Hoge Raad terecht gebaseerd op alle onjuiste
  aangiften en het fiscale nadeel, ondanks dat deze niet
  allemaal ten laste zijn gelegd en bewezen zijn verklaard.
  Het hof heeft namelijk vastgesteld dat de twee in de bewezenverklaring betrokken aangiften een selectie zijn
  van de andere betrokken aangiften en dat de werkwijze
  telkens dezelfde was. Van belang is dat het grootschalige
  karakter van de fraude op de terechtzitting aan bod is
  gekomen. Ook wordt verdachte veroordeeld voor het in
  voorraad hebben van Kamagra-pillen zonder de vereiste
  handelsvergunning. Ondanks dat volgens de Hoge Raad
  onvoldoende is gemotiveerd dat opzettelijk geen handelsvergunning voorhanden was, kan dit niet tot cassatie leiden wegens gebrek aan voldoende belang. De aard
  en ernst van het overige bewezen verklaarde wordt immers in zijn geheel beschouwd niet aangetast, mede gelet op het grootschalige karakter van de bewezen verklaarde fiscale fraude.
  Afgezien van de bovenstaande algemene ontwikkelingen op het gebied van het ondernemingsstrafrecht
  wordt in deze kroniek aandacht besteed aan de vele gezichten van het ondernemingsstrafrecht. Achtereenvolgens aan bod komen de volgende terreinen: fiscaal
  strafrecht, financieel strafrecht, milieustrafrecht, corruptie, bijzondere wetgeving (I en II), Europees strafrecht, cybercrime (en cybersecurity) en varia. De onderwerpen die in deze kroniek worden besproken hebben
  betrekking op de eerste helft van 2023. Ontwikkelingen
  die zich niet in deze periode hebben voorgedaan, zullen
  slechts incidenteel worden besproken.
   Fiscaal strafrecht
  Verzorgd door mr. A.A. Feenstra en mr. M.N.H. Hintzen
  Inleiding
  In het onderdeel fiscaal strafrecht besteden wij aandacht aan de recente rechtspraak van de Hoge Raad en
  enkele uitspraken van feitenrechters. Daarnaast
  bespreken wij de wijziging van het AAFD-protocol, het
  protocol op basis waarvan fiscale strafzaken worden geselecteerd, en het eerste deel van het rapport naar de
  werkwijze van het Combiteam Aanpak Facilitators.
  Straftoemeting in fiscale strafzaken
  Eerder is in deze kroniek aandacht besteed aan de straftoemeting in fiscale strafzaken. De Hoge Raad29 heeft in
  dat kader richtlijnen gegeven over de beoordeling van
  een grote hoeveelheid belastingaangiften in een strafdossier, terwijl de tenlastelegging zich toespitst op
  slechts enkele. Grootschalige belastingfraude kan als
  ‘omstandigheden waaronder het feit is begaan’ in de
  straftoemeting worden meegewogen, mits dit uitdrukkelijk op de zitting aan de orde is geweest. Het wekt
  geen verbazing dat de rechtspraak deze richtlijnen ter
  26
  
  27
  28
  
  29
  
  Zie ABRvS 31 mei 2023, ECLI:NL:RVS:2023:2067, JB 2023/148, m.nt.
  C.L.G.F.H. Albers; ABRvS 31 mei 2023, ECLI:NL:RVS:2023:2071, JB 2023/149,
  m.nt. C.L.G.F.H. Albers.
  J.A.E. Vervaele, Naar een Europese herijking van het punitief handhavingsrecht? (afscheidsrede Utrecht), Den Haag: Eleven 2023.
  F. de Jong, F. Kristen, K. Ligeti. M. Luchtman, J. Lindeman, S. Tosza, R. Widdershoven & D. Zaitch (red.), Of swords and shields: dure process and crime
  control in times of globalization (Liber amicorum prof. dr. J.A.E. Vervaele),
  Den Haag: Eleven 2023.
  HR 19 mei 2020, ECLI:NL:HR:2020:896, NJ 2021/400, m.nt. A.H. Klip.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009004008
  
  In een uitspraak van de Hoge Raad van 7 februari 202331
  speelde de straftoemeting een rol in een zaak van een
  70-jarige belastingadviseur, die strafrechtelijk werd vervolgd omdat hij over een periode van vijf jaar in aangiften inkomstenbelasting van derden zorg- en studiekosten had opgevoerd die niet waren gemaakt en giften in
  aftrek had gebracht die niet waren gedaan. De strafkamer van het hof Arnhem-Leeuwarden veroordeelde hem
  tot een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van acht
  maanden en gaf hem een beroepsverbod voor vijf jaar.
  Naast de 25 aangiften in de tenlastelegging verwees het
  hof naar een ‘groot aantal’ andere cliënten waarvoor onjuiste aangiften inkomstenbelasting zijn gedaan. Bij de
  afgetrokken kostenposten waren specifieke steeds terugkerende bedragen opgevoerd, waarbij sprake was van
  opmerkelijke overeenkomsten tussen de 25 in de bewezenverklaring genoemde aangiften en die van andere
  klanten van de belastingadviseur. De belastingadviseur
  heeft ter zitting bevestigd dat de vijf in de bewezenver30
  31
  
  HR 20 december 2022, ECLI:NL:HR:2022:1900, NTFR 2023/97, m.nt.
  R.B.H. Beune.
  HR 7 februari 2023, ECLI:NL:HR:2023:124, NJ 2023/170, m.nt. N. Keijzer.
  TBS&H 2023 | nr. 4
  
  183
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  klaring genoemde klanten ‘doorsnee klanten’ waren en
  het hof oordeelde vervolgens dat de in tenlastelegging
  genoemde cliënten voldoende representatief waren
  voor het merendeel van de ruim 4.500 aangiften die als
  afwijkend naar voren kwamen in het onderzoek van de
  FIOD. Volgens het hof was voldoende aannemelijk geworden dat sprake was van grootschalige fraude. Ook
  hier oordeelt de Hoge Raad dat de beslissing van het hof
  dat een grootschalig karakter van het delict een voor
  straftoemeting relevante omstandigheid betrof, geen
  onjuiste rechtsopvatting was en niet onbegrijpelijk was.
   Elders in deze kroniek zal nog aandacht worden besteed
  aan de ontnemingsprocedure in deze zaak (HR 7 februari 2023, ECLI:NL:HR:2023:123).
  184
  
  Het AAFD-protocol
  In de vorige editie van dit tijdschrift is de uitspraak van
  de Hoge Raad van 21 februari 2023 van een annotatie
  voorzien.32 Dit oordeel van de Hoge Raad geeft antwoord
  op de vraag of het Openbaar Ministerie in strijd met het
  Protocol AAFD en het BBBB heeft gehandeld door tot
  strafvervolging over te gaan in een zaak met een zeer
  beperkt fiscaal nadeel. In deze zaak ging het over feitelijk leidinggeven aan een rechtspersoon door opzettelijk
  valse facturen aan de Belastingdienst beschikbaar te
  stellen, waardoor te weinig belasting werd geheven. Volgens het hof mocht het Openbaar Ministerie overgaan
  tot strafvervolging, doordat de zaak voldeed aan de criteria voor mogelijke strafvervolging in het Protocol
  AAFD. De zaak leent zich namelijk voor de ‘thematische
  aanpak’ in de zin van paragraaf 2.2 onder j van het Protocol AAFD. Ook belemmert het voorschrift van paragraaf 15 onder 6 van het BBBB niet de strafvervolging
  door het Openbaar Ministerie, omdat dit slechts ziet op
  het melden door een ambtenaar van de Belastingdienst
  van een vermoeden van een strafbaar feit bij de boete-fraudecoördinator en dat het dus gaat om meldingen
  binnen de Belastingdienst. Het Openbaar Ministerie is
  daar niet aan gebonden. De Hoge Raad bespreekt het
  Protocol AAFD en het BBBB. Op basis van de bespreking
  van deze regeling concludeert de Hoge Raad dat de beslissing van het hof niet onjuist en niet onbegrijpelijk
  was. Het cassatieberoep wordt verworpen. Met Van der
  Vorm zijn wij het graag eens dat de selectie van fiscale
  strafzaken vraagtekens oproept in relatie tot het rechtszekerheidsbeginsel.
   Met ingang van 1 juli 2023 een nieuw Protocol AAFD in
  werking getreden.33 Het lijkt erop dat bovenstaand arrest toch aanleiding heeft gegeven om het Protocol aan
  te passen, in die zin dat ook zaken kunnen worden geselecteerd in de gevallen waarin het nadeel onvoldoende
  bepaalbaar is. Deze aanpassing is naar onze mening
  geen verbetering. De overige wijzigingen zien op de af-
  
  32
  
  33
  
  B. van der Vorm, ‘Niet-ontvankelijkheid Openbaar Ministerie wegens handelen in strijd met Protocol AAFD en BBBB? Annotatie bij HR 21 februari 2023, ECLI:NL:HR:2023:237’, TBS&H 2023, p. 132-134.
  Protocol aanmelding en afdoening van fiscale delicten en delicten op het
  gebied van douane en toeslagen (Protocol AAFD 2023), nr. DGBD/202300000111280, Stcrt. 2023, 16878.
  TBS&H 2023 | nr. 4
  
  stemming met het Europees Openbaar Ministerie (EOM)
  en de toepassing van het Protocol op delicten die genoemd worden in de Wet op de internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen (WIBB). In de
  afgelopen jaren hebben diverse (fiscale) meldplichten
  (DAC6, DAC7 en CRS) ertoe geleid dat het niet voldoen
  aan deze verplichtingen ook een strafbaar feit kan opleveren. Met deze aanpassing lijkt het Openbaar Ministerie erop te anticiperen dat dergelijke delicten in de nabije toekomst in onderzoek worden genomen.
   Valsheid in geschrifte en bedrijfsadministratie
  De Hoge Raad heeft weinig woorden nodig, maar de conclusie van A-G Hofstee legt een interessante discussie
  over de bedrijfsadministratie in relatie tot valsheid in
  geschrifte bloot.34 In deze zaak was ten laste gelegd het
  feitelijk leidinggeven aan valselijk opmaken van de bedrijfsadministratie door valse stukken op te nemen in de
  administratie. In geschil is of de valse geschriften tijdens de pleegperiode in de administratie waren opgenomen. Verdachte stelt zich op het standpunt dat de valse
  documenten niet in de bedrijfsadministratie waren opgenomen tijdens de delictsperiode. Daartoe voert verdachte aan dat de betreffende documenten tijdens het
  boekenonderzoek door de Belastingdienst niet zijn aangetroffen in de bedrijfsadministratie. Deze zijn op een
  later moment verstrekt aan de Belastingdienst, waardoor deze documenten zijn opgenomen in de bedrijfsadministratie. Volgens verdachte volgt niet uit de bewijsmiddelen op welk moment deze documenten aan de
  Belastingdienst zijn verstrekt en daarmee dus wanneer
  deze volgens verdachte zijn opgenomen in de bedrijfsadministratie. De A-G gaat niet mee in dit standpunt.
  Een document wordt niet pas onderdeel van de bedrijfsadministratie als dit aan de Belastingdienst is verstrekt.
  Het moment van verstrekken van gegevens aan de Belastingdienst is irrelevant voor de vraag of het onderdeel
  is van de administratie. De Hoge Raad gaat niet inhoudelijk op de zaak in en doet het af met artikel 81 Wet RO.
  Wat ons betreft is dit een logische conclusie. Het argument dat stukken pas tot de administratie behoren als
  ze zijn overgelegd aan de Belastingdienst, is naar onze
  mening nogal vergezocht en kan niet onderbouwd worden. In deze zaak is ook niet de valsheid in de bedrijfsadministratie uit artikel 69 AWR ten laste gelegd. Wij sluiten ons aan bij de conclusie van de A-G.
   Begrip aangifte
  Verdachte is directeur en enig aandeelhouder van een
  autohandel, die veel auto’s uit het buitenland importeert. Maandelijks worden BPM-aangiften gedaan op
  basis van eerdere meldingen bij de Belastingdienst. De
  meldingen werden geaccordeerd door een belastingdienstmedewerker die was omgekocht door verdachte.
  De meldingen waren echter onjuist doordat hij nooit accessoires van de auto aangaf, koerslijsten manipuleerde
  en nieuwe auto’s aangaf als gebruikte auto’s. Het hof
  
  34
  
  HR 13 juni 2023, ECLI:NL:HR:2023:765, RvdW 2023/698 (art. 81 Wet
  RO) en Conclusie A-G 18 april 2023, ECLI:NL:PHR:2023:405.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009004008
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  veroordeelt verdachte tot een gevangenisstraf van
  twaalf maanden voor het leiding geven aan het opzettelijk onjuist doen van aangiften BPM en omzetbelasting.
   In cassatie stelt de verdachte dat het hof niet heeft beslist op de grondslag van de tenlastelegging, omdat de
  bewezenverklaring inhoudt dat de meldingen behorende bij de BPM-aangiften onjuist of onvolledig waren gedaan. Volgens de A-G kan een BPM-melding niet gelijk
  worden gesteld met een aangifte BPM. Ook is de A-G van
  mening dat een onjuiste BPM-melding niet zonder meer
  tot een onjuiste aangifte BPM leidt. De Hoge Raad volgt
  de A-G hierin niet.35 Volgens de Hoge Raad gaf de beslissing van het hof geen blijk van een onjuiste rechtsopvatting door in de kern te oordelen dat de BPM-meldingen zo nauw samenhangen met de BPM-aangiften dat
  deze daarvan een integrerend onderdeel uitmaken. Het
  hof heeft daarmee dus niet de grondslag van de tenlastelegging verlaten door bewezen te verklaren dat de
  BPM-aangiften opzettelijk onjuist of onvolledig waren
  gedaan. Het lijkt erop dat de formele zienswijze over wat
  een aangifte is met dit arrest is verruimd, terwijl de
  Hoge Raad daar eerder kritisch op leek te zijn. De vraag
  is dan ook wat de exacte reikwijdte van dit oordeel is.
  Vallen toelichtingen of andere formaliteiten die ten
  grondslag liggen aan een aangifte dan nu ook onder het
  begrip ‘aangifte’? Wij verwachten in de toekomst meer
  rechtspraak over dit onderwerp.
  Varia rechtspraak
  In de uitspraken van de gerechtshoven van de afgelopen
  periode zijn ons vooral de drie onderstaande zaken opgevallen.
   Een eerste zaak van het hof Amsterdam36 over btw-carrouselfraude, waarbij wordt vastgesteld dat de verdachte niet zelf btw-fraude heeft gepleegd. Aan de orde is
  dan of hij wist of had moeten weten dat hij door zijn
  verkoop van de goederen of diensten waarvoor aanspraak op het nultarief werd gemaakt, deelnam aan een
  keten van transacties waarin, in een eerder of later stadium, btw-fraude door een andere ondernemer werd gepleegd. Het hof oordeelt dat naar de zakenpartners van
  de verdachte geen strafrechtelijk onderzoek was ingesteld dan wel dat enkel een vermoeden van fraude bestond. Daarmee kan niet met een voor strafrechtelijke
  bewezenverklaring vereiste mate van zekerheid vastgesteld worden dat de zakenpartners betrokken waren geweest bij btw-fraude in de handelsketen met verdachte.
  Dat betekende dat niet kon worden vastgesteld dat verdachte ten onrechte het nultarief had toegepast. Het hof
  bevestigde de vrijspraak van de rechtbank.
  In een tweede zaak van het hof ’s-Hertogenbosch37 werd
  een oordeel geveld over de verhouding tussen de dga en
  de boekhouder van een bedrijf in relatie tot aangiften
  35
  36
  37
  
  HR 27 juni 2023, ECLI:NL:HR:2023:974, NLF 2023/1608, m.nt. Roel
  Kerckhoffs.
  Hof Amsterdam 23 maart 2023, ECLI:NL:GHAMS:2023:795, FutD 20230942.
  Hof ’s-Hertogenbosch 11 april 2023, ECLI:NL:GHSHE:2023:1368, NTFR
  2023/855, m.nt. F.A.C. den Ouden.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009004008
  
  omzetbelasting. De dga heeft in de periode dat de aangifte ingediend moest worden meerdere malen bij de
  boekhouder geïnformeerd naar de status en hem werd
  – ten onrechte – bevestigd dat zij bezig was met de aangifte. Het hof oordeelt daarom dat de dga niet tekort is
  geschoten in zijn samenwerking met de boekhouder. Hij
  had namelijk geen reden om te vermoeden dat de boekhouder tekortschoot bij het indienen van de aangifte. Er
  kan aldus niet worden bewezen dat de dga opzet had op
  het niet doen van aangifte omzetbelasting. Het hof
  spreekt daarom vrij.
  Gelet op de aandacht voor procesafspraken ook in dit
  onderdeel een uitspraak waarin de gemaakte procesafspraken in een fiscale strafzaak worden overgenomen
  door het hof Amsterdam.38 Het gaat om een verdachte
  die als feitelijk leidinggever meermalen opzettelijk accijnsgoederen voorhanden heeft gehad en tevens wordt
  verdacht van het medeplegen van valsheid in geschrifte.
  In dit geval wordt, mede door het tijdsverloop, de overschrijding van de redelijke termijn en de persoonlijke
  omstandigheden, de onvoorwaardelijke gevangenisstraf
  teruggebracht tot het aantal dagen dat de verdachte in
  voorarrest heeft gezeten. De door de rechtbank opgelegde geldboete blijft wel in stand.
   Overig (CAF-onderzoek openbaar)
  Het eerste deel van het KPMG-onderzoek naar de werkwijze en aanpak van het voormalig CAF-team (Combiteam Aanpak Facilitators) is gedeeld met de Tweede Kamer.39 Het tweede deel van het onderzoek wordt eind
  2023 verwacht. Het CAF-team hield zich bezig met het
  onderzoeken van signalen van mogelijke fraude bij tussenpersonen, zoals belastingadviseurs. Het is opgericht
  in 2013, onder andere naar aanleiding van de Bulgarenfraude, en uiteindelijk in januari 2021 stopgezet. De
  conclusies over de werkwijze van het CAF-team zullen
  volgen in het tweede deel van het onderzoek. Uit dit eerste deel volgt de algemene werkwijze, de opdracht en
  hoe het team was gepositioneerd binnen de Belastingdienst. Wat vooral opvalt is dat rondom het CAF-team
  weinig formeel vastgelegde documentatie bestaat. Dit
  duidt dus op een vrij informele organisatiestructuur,
  hetgeen onwenselijk lijkt voor de specifieke taken van
  het CAF-team. De sturing en navolgbaarheid van besluiten van het team leek beperkt. Dit lijkt met name te komen door snelheid waarmee het CAF-team is opgezet en
  door de oorspronkelijke bedoeling dat het CAF-team
  een looptijd van één jaar zou hebben. Uit het onderzoek
  volgt dat de structuur en waarborgen van het team
  slechts op hoofdlijnen waren uitgewerkt, en gaandeweg
  verder zijn ingevuld. Ook blijkt uit het onderzoek dat er
  vanuit het management een sterke focus lag op de (te
  boeken) resultaten van het team. Bovendien was de opdracht om experimenteel te werken en grenzen op te
  zoeken. In het plan van aanpak van het CAF-team is vermeld ‘Als niet op voorhand duidelijk is dat iets niet moge38
  39
  
  Hof Amsterdam 2 mei 2023, ECLI:NL:GHAMS:2023:1032.
  Kamerbrief 5 juli 2023, Reactie onderzoek deel I werkwijze voormalig
  Combiteam Aanpak Facilitators.
   TBS&H 2023 | nr. 4
  
  185
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  lijk is binnen de huidige regelgeving, doen we het.’ De vraag
  die dan opkom,t is hoe deze werkwijze is toegepast. Dat
  zal nader worden uitgewerkt in het tweede deel van het
  onderzoek van KPMG. Wordt vervolgd.
  Financieel strafrecht
  Verzorgd door prof. mr. M. Nelemans, mr. N.M.D. van der
  Aa en mr. F.A.L. Leegstra
  Inleiding
  Deze paragraaf bespreekt achtereenvolgens de ontwikkelingen van het afgelopen halfjaar op de volgende gebieden van het financieel strafrecht: (i) Wwft en witwassen: beleid; (ii) Wwft en witwassen: rechtspraak;
  (iii) Cryptovaluta en witwassen; (iv) Beleid op het gebied van toezicht en handhaving; (v) Sancties;
  (vi) Marktmisbruik; (vii) Ontneming; (viii) Procesafspraken en (ix) Strafbeschikkingen.
   186
  
  i. Wwft en witwassen: beleid
  Op 10 mei 2023 publiceerde het Openbaar Ministerie
  (OM) het OM Jaarbericht 2022,40 waarin het schrijft dat
  Nederland in 2022 wereldwijd tot de koplopers in de
  aanpak van witwassen behoorde.41 In het kader van die
  voortvarende aanpak bespraken wij in de vorige editie
  het wetsvoorstel Plan van aanpak witwassen en de daarop geuite kritiek van de Autoriteit Persoonsgegevens
  (AP).42 De AP zou nagaan of haar advies is overgenomen
  en kwam op 26 januari 2023 met een position paper,
  waarin het: ‘ondanks de goede verbeteringen die zijn
  doorgevoerd én zoals ook volgde uit het eerdere advies, bijzonder kritisch’ is over het voorliggende herziene wetsvoorstel.43 De AP ziet nog steeds een vorm van massasurveillance die kan leiden tot uitsluiting en het ontstaan
  van risico’s op discriminatie. Ook de Nederlandse Orde
  van Advocaten (NOvA) kwam met een advies met betrekking tot het wetsvoorstel Plan van aanpak witwassen.44 Daarin dringt de NOvA aan op de heroverweging
  van het nieuwe artikel 3b Wwft, dat voorziet in de mogelijkheid om in uitzonderlijke gevallen gegevens op te
  vragen van een andere/vorige dienstverlener, waaronder
  een advocaat. De NOvA kan het voordeel hiervan inzien,
  maar stelt dat dat voordeel de inbreuk op de geheimhoudingsplicht van advocaten niet rechtvaardigt.
  Ook publiceerde de NOvA een nieuwe beleidsregel Toezicht Wwft 2023, die met ingang van 1 januari 2023 in
  
  werking is getreden.45 Daarin is onder andere de
  verplichting tot het volgen van een één- of tweejaarlijkse Wwft-cursus ten aanzien van advocaten die geen
  Wwft-zaken doen, komen te vervallen.
   Vanuit de bankensector publiceerde de Nederlandse
  Vereniging van Banken (NVB) vijf standaarden met uitgangspunten rondom risicogebaseerd witwasonderzoek
  en de poortwachtersrol die banken daarbij vervullen.46
  De standaarden komen voort uit de rondetafelgesprekken die De Nederlandsche Bank (DNB) samen met de
  banken voerde. Banken zouden hun rol als poortwachter
  hiermee proportioneel en met focus op de echte risico’s
  kunnen uitvoeren. Zo hoeven bonafide klanten volgens
  de nieuwe NVB-standaarden voortaan minder intensief
  te worden gecontroleerd.
  In de vorige editie schreven wij over het rapport ‘Van
  herstel naar balans’ van DNB met betrekking tot trustkantoren.47 Eind juni kwam DNB als follow-up met een
  factsheet inzake het cliëntenonderzoek door trustkantoren.48
  Het voorgaande laat zien dat regelmatig wordt gekalibreerd tussen effectiviteit en werkbaarheid, mede om de
  regeldruk dragelijk te houden. Dat blijft een actueel thema. De minister van Financiën informeerde in februari
  van dit jaar in een Kamerbrief over de uitkomsten van
  een onderzoek naar de regeldruk als gevolg van de Implementatiewet wijziging vierde anti-witwasrichtlijn
  (AMLD5).49 Volgens de minister is een belangrijke conclusie van het onderzoek dat de regeldruk voor kleine
  instellingen relatief hoger ligt dan bij grote instellingen.
  Die hogere lasten voor kleine instellingen zijn volgens
  de minister een prioriteit in de beleidsagenda aanpak
  witwassen.
  De minister berichtte in mei de Kamer over die beleidsagenda aanpak witwassen en de voortgang daarvan.50 De
  risicogebaseerde aanpak blijft het uitgangspunt van de
  aanpak om witwassen te voorkomen, waarbij het gaat
  om een afweging tussen ‘streng waar nodig’ en ‘ruimte
  waar mogelijk’. Volgens de minister is de afgelopen periode samen met publieke belanghebbenden gewerkt aan
  het uitvoeren van de vervolgacties in de beleidsagenda
  en organiseert DNB verschillende ronde tafels.
   Eerder bespraken wij de uitspraak van het HvJ EU over
  het UBO-register.51 In reactie op die uitspraak vroeg de
  minister van Financiën de Kamer van Koophandel om
  45
  
  40
  41
  42
  43
  44
  
  OM Jaarbericht 2022, te raadplegen via www.om.nl/documenten/jaarverslagen/
  om/map/2019-en-verder/om-jaarbericht-2022.
  Hetgeen onder meer blijkt uit een evaluatie van de Financial Action Task
  Force (FATF), waar wij in de vorige editie reeds over berichtten.
  B. van der Vorm (red.), ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Tweede helft
  2022’, TBS&H 2023, p. 36-37.
  Schriftelijke inbreng Autoriteit Persoonsgegevens Rondetafelgesprek
  Wetsvoorstel Plan van Aanpak Witwassen, 26 januari 2023.
  Wetgevingsadvies: ‘Wetsvoorstel plan van aanpak witwassen’, 15 maart 2023,
  te raadplegen via: www.advocatenorde.nl/juridische-databank/download/
  wetgevingsadviezen/1931/1.
  TBS&H 2023 | nr. 4
  
  46
  47
  48
  49
  50
  51
  
  Nieuwe Beleidsregel Toezicht Wwft 2023, Nederlandse Orde van Advocaten, te raadplegen via: www.advocatenorde-amsterdam.nl/84263/wwft2023.
  ‘Minder klantimpact door NVB Standaarden voor risicogebaseerd witwasonderzoek’, Nvb.nl 30 mei 2023.
  B. van der Vorm (red.), ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Tweede helft
  2022’, TBS&H 2023, p. 36.
  ‘Cliëntenonderzoek door Trustkantoren in relatie tot het rapport “Van
  herstel naar balans”’, Dnb.nl 26 juni 2023.
  Kamerbrief 16 februari 2023, Evaluatie regeldruk AMLD5.
  Kamerbrief 17 mei 2023, Voortgang beleidsagenda aanpak witwassen.
  B. van der Vorm (red.), ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Tweede helft
  2022’, TBS&H 2023, p. 37.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009004008
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  tijdelijk geen informatieverstrekkingen uit het UBO-register te verzorgen.52 Inmiddels liet de minister weten
  dat de toegang tot het UBO-register beperkt moet worden tot (i) bevoegde autoriteiten en de Financial Intelligence Unit (FIU); (ii) meldingsplichtige instellingen en
  personen; en (iii) organisaties die een legitiem belang
  kunnen aantonen.53 Op 30 mei 2023 is daartoe het conceptvoorstel voor de Wijzigingswet beperking toegang
  UBO-registers in consultatie gegaan.54
  ii. Wwft en witwassen: rechtspraak
  In 2022 stroomden volgens het eerder aangehaalde OM
  Jaarbericht 4.351 witwaszaken in.55 Dat is een afname
  ten opzichte van 2021 (met 5.820 ingestroomde witwaszaken), maar sluit aan bij de cijfers van 2020.
  In het kader van witwasrechtspraak bespreken wij twee
  uitspraken van maart van dit jaar. Als eerste die van de
  Hoge Raad van 28 maart 2023.56 Het cassatiemiddel
  klaagde over de bewezenverklaring, onder meer omdat
  was bewezen verklaard dat de verdachte de vindplaats
  van geldbedragen had verborgen en verhuld. Bij verdachte waren in de zak van zijn trui en onder de bijrijdersstoel twee pakken geld van elk ongeveer € 10.000
  aangetroffen. Na een bespreking van de wetsgeschiedenis omtrent verbergen en verhullen, oordeelt de Hoge
  Raad dat uit de bewijsvoering van het hof niet méér kan
  worden afgeleid dan dat de verdachte de geldbedragen
  heeft meegevoerd in zijn kleding en onder een autostoel. De bewezenverklaring voor wat betreft het ‘verbergen en verhullen van de vindplaats’ is daarom, mede
  gelet op de besproken wetsgeschiedenis, ontoereikend
  gemotiveerd. In zoverre is de klacht dus gegrond, maar
  dat hoeft niet tot cassatie te leiden, aldus de Hoge Raad.
   Nu het hof ook heeft bewezen verklaard dat de verdachte de betreffende geldbedragen voorhanden heeft gehad
  terwijl hij redelijkerwijs had moeten vermoeden dat
  deze afkomstig waren uit enig misdrijf, en het hof kennelijk oordeelde dat sprake was van eendaadse samenloop met betrekking tot het verbergen en verhullen en
  dit voorhanden hebben van de geldbedragen, heeft de
  verdachte geen belang bij zijn klacht.
  Dan benoemen wij nog een uitspraak van het hof Amsterdam van 24 maart 2023.57 Aan verdachte werd onder
  meer ten laste gelegd het witwassen van een geldbedrag
  van € 12.160. Het hof sprak verdachte ten aanzien van
  het witwasverwijt vrij. Het geldbedrag werd aangetroffen tijdens een doorzoeking op grond van de Wet wapens en munitie. Het geld bevond zich in contanten van
  verschillende coupures in een opgeborgen koffer in de
  
  52
  53
  54
  55
  56
  57
  
  Kamerbrief 22 november 2022, Tijdelijk geen informatieverstrekkingen
  uit het UBO-register naar aanleiding van uitspraak EU Hof.
  Kamerbrief 23 januari 2023, Analyse en opvolging uitspraak Hof van Justitie van de Europese Unie over het UBO-register.
  Consultatie Wijzigingswet beperking toegang UBO-registers, te raadplegen via www.internetconsultatie.nl/beperkingtoeganguboregisters/b1.
  OM Jaarbericht 2022, te raadplegen via www.om.nl/documenten/jaarverslagen/
  om/map/2019-en-verder/om-jaarbericht-2022.
  HR 28 maart 2023, ECLI:NL:HR:2023:462, NJB 2023/988.
  Hof Amsterdam 24 maart 2023, ECLI:NL:GHAMS:2023:780.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009004008
  
  kamer van de verdachte in een hostel. Het hof is van
  oordeel dat de omstandigheden waaronder dit geldbedrag is aangetroffen het vermoeden rechtvaardigden dat
  het een criminele herkomst heeft. Dat witwasvermoeden wordt door de verklaring van verdachte echter voldoende ontzenuwd. Verdachte heeft verklaard dat hij
  een appartement in Marokko en zijn bedrijf in Amsterdam heeft verkocht. In verband met de verkoop van het
  bedrijf ontving verdachte maandelijks als aflossing
  € 4.166,66. Verdachte overlegde ter onderbouwing de
  verkoopakte van het appartement, een koopovereenkomst, een overeenkomst van geldlening betreffende de
  verkoop van het bedrijf en bankafschriften. Volgens het
  hof is niet wettig en overtuigend bewezen dat het geldbedrag van enig misdrijf afkomstig is.
   Verder wijzen wij nog kort op twee opgelegde geldboetes wegens niet-naleving van de Wwft. Travelex ontving
  een boete van € 100.000 van DNB vanwege het te laat
  melden van ongebruikelijke transacties58 en de rechtbank Amsterdam veroordeelde accountantskantoor EY
  tot een geldboete van € 240.000 gezien het niet onverwijld melden van meerdere ongebruikelijke transacties.59
  iii. Cryptovaluta en witwassen
  Op het terrein van cryptovaluta en witwassen hebben
  zich het afgelopen halfjaar enkele beleidsmatige ontwikkelingen voorgedaan, waaronder met betrekking tot
  de aankomende Europese Anti-witwasverordening en
  -richtlijn (AMLD6). AMLD6 voorziet primair in een uitbreiding van de EU-regels rondom de bestrijding van het
  witwassen van geld en de financiering van terrorisme
  tot alle aanbieders van crypto-activadiensten. Nadat de
  Europese Raad zich op 7 december 2022 over AMLD6
  uitliet,60 stemde het Europees Parlement op 19 april 2023
  in met het starten van de onderhandelingen tussen de
  EU-instellingen.61 Wel uitte de European Data Protection Board (EDPB) kritiek op de nieuwe richtlijn.62 De
  EDPB doet een oproep om bepalingen omtrent de bevoegdheid tot het delen van data niet in de uiteindelijke
  antiwitwaswetgeving op te nemen.63
  
  58
  59
  60
  61
  
  62
  
  63
  
  ‘Boete voor Travelex vanwege het te laat melden van ongebruikelijke transacties’, Dnb.nl 9 februari 2023.
  Rb. Amsterdam 15 december 2022, ECLI:NL:RBAMS:2022:7570, TvSO/17670,
  m.nt. M. van der Linden.
  ‘Europese Raad eens over “AML Rulebook”’, Bijzonderstrafrecht.nl 14 december 2022.
  ‘Nieuwe EU-maatregelen tegen witwassen en financiering van terrorisme’, Bijzonderstrafrecht.nl 28 maart 2023 en ‘E210022 – Voorstel voor
  een richtlijn en voor een verordening betreffende de voorkoming van het
  gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld of financieren van terrorisme’, te raadplegen via www.eerstekamer.nl/eu/edossier/
  e210022_voorstel_voor_een.
  EDPB letter to the European Parliament, the Council, and the European
  Commission on data sharing for AML-CFT purposes in light of the Council’s mandate for negotiations, te raadplegen via https://edpb.europa.eu/
  our-work-tools/our-documents/letters/edpb-letter-european-parliamentcouncil-and-european_en.
   ‘EDPB: neem bevoegdheid om data te delen voor witwasbestrijding niet
  op in wet’, Bijzonderstrafrecht.nl 18 april 2023.
  TBS&H 2023 | nr. 4
  
  187
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  Daarnaast namen de Europese Raad en het Europees
  Parlement recentelijk een verordening aan in het kader
  van transparantie bij cryptoactiva-overmakingen.64 Volgens de nieuwe regels die deze verordening introduceert, zijn aanbieders van crypto-activadiensten verplicht om bepaalde informatie over de afzender en de
  begunstigde van de overdrachten te verzamelen en toegankelijk te maken. Deze zogenoemde crypto travel rule
  zou moeten leiden tot het traceerbaar maken van overmakingen van cryptoactiva van unhosted wallets.65
  Verder voerde de Europese Bankautoriteit (EBA) wijzigingen door in haar richtsnoeren betreffende risicofactoren voor het witwassen van geld en de financiering
  van terrorisme. Met deze wijzigingen zijn de richtsnoeren nu ook van toepassing op aanbieders van crypto-activadiensten. De EBA lanceerde een openbare consultatie van de voorgestelde wijzigingen, die zal lopen tot
  31 augustus 2023.66
  
  188
  
  Daarnaast rondde het Financieel Expertise Centrum
  (FEC) de monitoringsfase af van het project om illegale
  aanbieders van cryptodiensten in beeld te brengen.67
  Cryptodienstverleners die in of vanuit Nederland actief
  zijn, zijn op grond van de Wwft verplicht zich te registreren bij DNB. Het project leverde signalen op over 36
  cryptodienstverleners die mogelijk zonder deze benodigde registratie in of vanuit Nederland actief waren.
  DNB volgde deze signalen op en dat leidde in een aantal
  gevallen tot bestuursrechtelijke handhaving. Een van
  deze gevallen betreft Coinbase Europe Limited. Dit bedrijf kreeg begin dit jaar een boete opgelegd van
  € 3.325.000.68
  iv. Beleid op het gebied van toezicht en handhaving
  Voor wat betreft beleid in het toezichts- en handhavingsdomein wijzen wij op een zestal ontwikkelingen.
   Op Europees terrein verscheen ten eerste het jaarverslag 2022 van het Europees Openbaar Ministerie (EOM),
  het eerste volledige kalenderjaar waarin het EOM actief
  was. Het rapport toont volgens het EOM zelf een duidelijke focus op EU-fraude met gevolgen voor de overheidsinkomsten, met name grensoverschrijdende
  btw-fraude. Eind vorig jaar liepen bij het EOM 1.117 actieve onderzoeken met een totale geraamde schade van
  14,1 miljard euro, waarvan bijna de helft voortkomend
  uit btw-fraude.69
  
  64
  
  65
  66
  67
  68
  
  69
  
  Verordening (EU) 2023/1113 van het Europees Parlement en de Raad betreffende bij geldovermakingen en overdrachten van bepaalde cryptoactiva te voegen informatie en tot wijziging van Richtlijn (EU) 2015/849.
  ‘Witwassen: Raad neemt regels aan die overmakingen van cryptoactiva
  traceerbaar maken’, Consilum.europa.eu.nl 16 mei 2023.
  ‘Consultation on revised Guidelines on money laundering and terrorist financing (ML/TF) risk factors (EBA/CP/2023/11)’, Eba.europa.eu 31 mei 2023.
  ‘FEC-project brengt illegale cryptodienstverleners in kaart’, Fec-partners.
  nl 27 maart 2023.
  ‘Boete voor Coinbase Europe Limited vanwege het tot 22 september 2022
  zonder de wettelijk vereiste registratie aanbieden van cryptodiensten in
  Nederland’, Dnb.nl 26 januari 2023.
  ‘Annual Report 2022: EPPO puts spotlight on revenue fraud’, Eppo.europa.eu 1 maart 2023.
  TBS&H 2023 | nr. 4
  
  Ten tweede wijzen wij op de uitvraag van de Europese
  toezichtautoriteiten om beter te begrijpen op welke gebieden de financiële sector kwetsbaar is voor risico’s ten
  aanzien van greenwashing.70 Die uitvraag deden zij in
  het kader van de strategie van de Europese Commissie
  voor het financieren van de transitie naar een duurzame
  economie.
   In eigen land meldt de AFM in verband met greenwashing
  dat voor 2024 nog grote stappen nodig zijn in de jaarverslaggeving ten aanzien van daarin verstrekte duurzaamheidsinformatie.71 De AFM deed vooruitlopend op de
  inwerkingtreding van de Corporate Sustainability
  Reporting Directive (CSRD) een verkenning naar de klimaatrapportages van 27 beursgenoteerde ondernemingen. De helft daarvan licht de negatieve effecten op milieu en samenleving volgens de AFM niet of beperkt toe
  en is niet duidelijk over de wijze waarop zij hun klimaatdoelstellingen denken te bewerkstelligen.
  Voorts publiceerde de AFM haar AFM Agenda 2023 en
  een vernieuwde AFM Strategie (2023-2026).72 Volgens
  de AFM raken en versterken de ontwikkelingen op het
  gebied van digitalisering, duurzaamheid en internationalisering elkaar. Op die thema’s zet de Agenda 2023
  dan ook in, tezamen met de thema’s pensioenstelsel,
  klantbelang, bedrijfsvoering en audit, en datagebruik
  voor doorlopend toezicht.
  Verder verwijzen we nog naar het Jaarverslag 2022 dat
  het Bureau Financieel Toezicht (BFT) in april publiceerde.73 Volgens het BFT maakte het in 2022 een vertaalslag
  van eerder gestelde ontwikkellijnen naar drie ambities
  waaraan het BFT ook in de komende jaren prioriteit
  geeft. Die ambities betreffen: het sturen op duurzame
  impact, het bestrijden van ondermijning en het inspelen
  op technologische ontwikkelingen.
   Tot slot benoemen wij het WODC-onderzoek naar zelfonderzoek en zelfmelden van fraude en corruptie door
  bedrijven.74 Het onderzoek maakt ten eerste overzichtelijk hoe, naast Nederland zelf, vier andere landen met
  zelfonderzoek en zelfmelding omgaan. Daarnaast zijn
  de perceptie en meningen van deskundigen over de Nederlandse situatie in kaart gebracht. Daaruit blijkt onder
  andere dat betrokken deskundigen efficiëntie en informatievoorziening als opbrengsten van zelfonderzoek en
  zelfmelding beschouwen. Ook wijzen zij op de risico’s
  van zelfonderzoek en zelfmelding, bijvoorbeeld in verband met de kwaliteit van het onderzoek en de beïnvloeding door onderzoekers en opdrachtgevers. Volgens
  de meesten is nadere regulering wenselijk, al zijn zij niet
  
  70
  71
  72
  73
  74
  
  ‘De Europese toezichtautoriteiten publiceren een uitvraag over greenwashing’, Dnb.nl 9 december 2022.
  ‘Voor 2024 nog grote stappen nodig in duurzaamheidsinformatie jaarverslaggeving’, Afm.nl 30 maart 2023.
  ‘Agenda 2023: huidige financiële ontwikkelingen raken alles en iedereen
  en versterken elkaar’, Afm.nl 12 januari 2023.
  ‘BFT presenteert Jaarverslag 2022’, Bureauft.nl 4 april 2023.
  C.A. Meerts (e.a.), Zelfonderzoek en zelfmelden van fraude en corruptie door
  bedrijven, Amsterdam: WODC 2023.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009004008
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  eensgezind over hoe daar concreet vorm aan moet worden gegeven.
  v. Sancties
  Naar aanleiding van de Russische oorlog in Oekraïne
  vaardigde de Europese Unie in 2022 negen sanctiepakketten uit. In deze eerste helft van 2023 nam de Europese Unie nog een tiende75 en elfde76 sanctiepakket aan.
  Het tiende sanctiepakket voegde meer personen en entiteiten toe aan de sanctielijst en stelde meer verboden
  in op de export en import van bepaalde goederen. Ook
  zette dit pakket al in op extra maatregelen tegen sanctie-omzeiling. Het elfde sanctiepakket borduurt hierop
  voort en staat expliciet in het teken van het tegengaan
  van het omzeilen van sancties.
  