text: TENTOONSTELLING
  
  33
  
  Menno Fitski
  
  TENTOONSTELLING:
  100 JAHRE MUSEUM FÜR OSTASIATISCHE KUNST
  Het is een heugelijke tijd voor het Museum für Ostasiatische Kunst in Berlijn.
  Precies een eeuw geleden werd de Ostasiatische Kunstsammlung opgericht
  als onderdeel van de Königliche Preutëische Museen, met als bezielende
  kracht de ongeëvenaarde Wilhelm Bode (1845-1929), die de tijdgeest juist
  wist te schatten en zich realiseerde dat de tijd rijp was voor het stichten van
  een tegenhanger van de bestaande Europese kunstmusea. Even daarvoor had
  hij al de Islamitische Kunstsammlung van de grond weten te krijgen; nu vond
  hij de kiem voor een nieuwe museumcollectie in de verzameling van Ernst
  Grosse (1862-1927) uit Freiburg. Met zichzelf als hoofddirecteur slaagde hij
  erin om Otto Kümmel (1874-1952), destijds in Freiburg verantwoordelijk voor
  de stedelijke collecties, te verleiden om de leiding van de nieuwe instelling op
  zich te nemen. Kümmel werd in staat gesteld om met aanzienlijke financiële
  middelen verwervingsreizen naar Azië te ondernemen en de collecties op te
  bouwen. Dat hij zich buitengewoon goed van die taak heeft gekweten getuigt
  een van de drie tentoonstellingen waarmee het eeuwfeest wordt gevierd.
   Wege und Wandel: 100 Jahre Museum für Ostasiatische Kunst presenteert de
  museumcollectie aan de hand van een dertigtal representatieve werken en
  het is inderdaad een feest om te zien hoe goed er gekocht is in die vroege
  jaren. De objectteksten op de tentoonstelling zijn buitengewoon informatief,
  met uitgebreide informatie over de omstandigheden van verwerving, die een
  goed beeld geven hoe het jonge instituut te werk ging. Alles is ook nog eens
  rustig na te lezen in de gelijknamige tentoonstellingscatalogus, die de hele
  eeuw geschiedenis behandelt en waarin naast uiteraard talloze verwervingen
  ook veel oude museumopstellingen opgenomen zijn. Opvallend is hoezeer
  het museum in de loop der tijd gesteund is door individuele schenkers, niet
  alleen met schenkingen van kunstwerken, maar ook door het bijeenbrengen
  van een aankoopfonds in 1909, waarmee nog in datzelfde jaar een van de
  topstukken van het museum verworven kon worden: een verzameling van 36
  albumbladen met gedichten van Honami Koetsu (afb. 1). Het sierlijke schrift
  van Japans beroemdste kalligraaf verhoudt zich mooi tot het gedecoreerde
  papier, waarop een zilveren maanschijf aangebracht is.
  Een recent voorbeeld van particulier initiatief is onderwerp van de tweede
  presentatie, vergezeld van een tweetalige catalogus, Eine Japanische
  Leidenschaft: Lacke aus der Sammlung Klaus F. Naumann. Deze in Tokyo
  werkzame Duitse kunsthandelaar en verzamelaar heeft het museum van zijn
  geboortestad een omvangrijke collectie Japanse schilderkunst en Aziatisch
  lakwerk toebedeeld. Ter gelegenheid van het eeuwfeest is een overzicht
  opgesteld van het Japanse lak, dat het oog van een geoefende collectioneur
  verraadt: stukken van goede kwaliteit en
  in uitstekende conditie. Opvallend
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 03:34:53PM
  via free access
  zijn de mooie schrijfdozen, de bijzondere lakwerken in de laat 16e-eeuwse
  
  34
  
  Kodaiji-stijl met goud bloemwerk op een zwarte achtergrond, en de kleine
  groep van negoro-lakwerk.
   Met twee zo aantrekkelijke en informatieve tentoonstellingen is het moeilijk
  de derde als hoogtepunt te omschrijven, maar het niveau waarop de New
  Yorkse verzamelaar John C. Weber zich beweegt, is toch wel uitzonderlijk te
  noemen. Hij heeft in korte tijd een collectie opgebouwd waar menig museum
  niet aan kan tippen; uw verslaggever keek dan ook met begerig museum-oog
  naar de uitgestalde heerlijkheden. Gegroepeerd rond vijf thema’s
  (kamerschermen, inktschilderingen, theegerei, kimono’s en Ukiyo-e
  schilderingen) zijn zo’n 90 voorwerpen getoond, die onveranderlijk van het
  allerhoogste niveau zijn. Het is bijna ondoenlijk om een indruk te geven van
  de rijkdom die hier te zien is. Van de zeven paar kamerschermen zijn de twee
  met kraanvogels van Ishida Yutei zeer aantrekkelijk. Minder in het oog
  springend is het paar dat de rijstproductie in de vier seizoenen laat zien,
  toegeschreven aan Kano Motonobu. De ritmische lijnen waarmee Motonobu
  (of iemand uit zijn omgeving) het landschap, de bomen en de figuren heeft
  neergezet, blijven echter heel lang boeien. Zelfs een half uur was te kort om
  alle details op te kunnen nemen.
  Ook bij het theegerei toont Weber zich een verzamelaar met allure, die
  slechts met de beste, grootste en meest indrukwekkende stukken genoegen
  neemt. Een voorbeeld is de royale Shino-schaal met elegante herfstgrassen,
  waar de hand van de pottenbakker nog te zien is aan de sierlijke krul die laat
  zien dat de draaischijf tegen de klok in draaide (afb. 2). Het hoge niveau
  strekt zich ook uit tot de serie Ukiyo-e schilderingen, waar een fraaie handrol
  met scènes uit de uitgaanswijk van Yoshiwara van Hishikawa Moronobu de
  aandacht trekt. Hij is afkomstig uit de collectie van het inmiddels opgeheven
  Manno Museum en het is interessant om in de uitstekende catalogus te lezen
  uit welke bron de stukken verworven zijn.
   Spectaculair, dat is de enige omschrijving voor deze rijke en gevarieerde
  uitstalling. Waar anders in Europa ziet u een inktschildering van de
  
  Afbeelding i (links)
  Albumblad met
  kalligrafie van een
  ipafca-gedicht, Japan,
  vroeg 17* eeuw.
  Collectie Museum für
  Ostasiatische Kunst
  
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 03:34:53PM
  via free access
  
  16e-eeuwse kunstenaar Sesson en een fabelachtige 14e-eeuwse kalligrafie,
  een paar stappen verwijderd van een verzameling oude en moderne
  kimono’s, waarvan de patronen zich mooi laten vergelijken met de nabij
  tentoongestelde Ukiyo-e schilderingen? Voor elk wat wils dus en voor wie na
  dit alles nog moed heeft om meer te gaan zien: in het pas heropende
  vernieuwde Bode Museum kunt u dwalen langs meesterwerken uit de
  Europese beeldhouwkunst. U heeft nog tot 7 januari de tijd.•
  • Drie tentoonstellingen in het Museum für Ostasiatische Kunst
  Tot 7 januari 2007
  Museum für Ostasiatische Kunst
  Lansstrasse 8
  14195 Berlijn-Dahlem
  49 30 266 3670
  
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 03:34:53PM
  via free access.
  