text: 33
  Ik beroep me voornamelijk op het “passieve” karakter van de oorspronkelijke
  tijdsconstitutie; zie Ideen, I, p. 246; Formale und transzendentale Logik, Beilage II, § 3;
  Cartesianische Meditationen, §§ 37-39. Mij is geen interpretatie van de grondproblemen
  van de fenomenologie bekend waarin met deze fundamentele passiviteit van het
  transcendentale subject in de betekenis van Husserl op doorslaggevende wijze rekening
  wordt gehouden. – Vergelijk een aanwijzing in Das Grundlegende und das Wesentliche,
  p. 220-222.
  34
  Gegenwart. Vergelijk hierbij De Waelhens, Phénoménologie et vérité, Paris, 1953.
  35
  Zie vooral Heidegger, “Nietzsches Wort ‘Gott ist tot’”, in Holzwege, Frankfurt a.M.,
  1950, p. 193 en verder.
  36
  Husserl, WW., Band VII, p. 385 (tekst van 1908).
  37
  Heidegger, Holzwege, p. 233. Wat Nietzsche betreft speelt het hier geen rol dat
  Heidegger zich niet op de Wille zur Macht maar op Also sprach Zarathustra baseert.
  38
  In de uitgave van Karl Schlechta: Friedrich Nietzsche, Werke in drei Bänden, München,
  1954-1955; zie de nieuwe uitgave van de tekst van de Wille zur Macht in de derde band
  onder de titel: “Aus dem Nachlaß der achtziger Jahre”. De meeste over deze uitgave
  gevelde positieve of negatieve beoordelingen schijnen ons niet voldoende gemotiveerd.
  279
  Schlechta’s vorm voor de uitgave van de teksten, die als behorend tot Nietzsches plan voor
  de Wille zur Macht beschouwd worden, kan enkel werkelijk worden beoordeeld waar hij
  zijn opzet heeft waargemaakt en hij Nietzsches aantekeningen van een specifiek manuscript (minstens bij benadering) weergeeft in hun volledigheid en in manuscriptgetrouwe
  ordening. Op die plaatsen toont Schlechta’s uitgaveprincipe zich als uiterst instructief.
   Precies daarom kan men echter ook Schlechta het verwijt niet besparen slechts in enkele
  gevallen (hoewel waarschijnlijk de belangrijkste) zijn voornemen te hebben gerealiseerd
  om de teksten in de context van de originele manuscripten te geven. Evenwel liet Schlechta
  zich tot het negatieve aspect verleiden om de “mythe” rond de “Wille zur Macht” te
  verwoesten. Maar zelfs als zo’n erg negatieve doelstelling als uitgaveprincipe toelaatbaar
  zou zijn, zou ze enkel door een volledige editie kunnen worden bereikt. Enkel een
  “positieve” benadering kan een uitgave van de uitgekozen teksten rechtvaardigen. –
  Vergelijk trouwens mijn uitvoerige studie “Le problème de ‘Wille zur Macht’, oeuvre
  posthume de Nietzsche”, Revue philosophique de Louvain, 71 (1963), p. 402-434.
  39
  We verlaten ons op Schlechta, die in zijn uitgave een quasi volledige weergave biedt van
  de oorspronkelijke rangschikking van Nietzsches aantekeningen van manuscript WII i (uit
  het jaar 1887), in Band III, p. 507-562. Dit manuscript bevat het wezenlijke van Nietzsches
  aantekeningen over “Metaphysik des Willens zur Macht” (Heidegger). Vanaf de eerste
  notities van het manuscript zoekt Nietzsche aanknopingspunten bij de denkgeest uit de 17 de
  eeuw, die hij tegenover de decadentie van de daaropvolgende eeuwen plaatste. Hij citeert
  met respect Descartes (p. 510) en Leibniz (p. 511). Onze verdere beschouwingen steunen
  natuurlijk niet alleen op dit op zich bijkomstige feit.
  40
  (Kraftzentren) Nietzsche, WW., Band III, p. 704.
  41
  Ik bedien me hier van het oorspronkelijk en “klassiek” begrip van “subject”, dat sinds
  het begin van de 19de eeuw merkwaardig genoeg in de vergetelheid is geraakt. Voor
  Thomas van Aquino gaan tezamen: “pati, recipere, subjectum esse”. – Vergelijk Das
  Grundlegende und das Wesentliche, p. 219 en verder, alsook mijn artikel over “Het
  wijsgerige mensbeeld in de filosofie der XIXe eeuw” in Dietsche Warande en Belfort, 106
  (1961), p. 565 en verder.
   42
  Reeds in 1876 schreef Nietzsche in Richard Wagner in Bayreuth: “Mij lijkt … de
  belangrijkste vraag van alle filosofie te zijn, in hoeverre dingen een onveranderlijke aard
  en vorm hebben: om dan, als deze vraag is beantwoord, met meedogenloze dapperheid af
  te stormen op de verbetering van de als veranderlijk erkende kant van de wereld.”, WW.,
  Band I, p. 379 (in eigen vertaling).
  43
  Ook hier gaat het over de “schijnbare wereld”, diens schijnbaarheid, zoals hierboven
  gezegd, zelf slechts schijn is.
  44
  Nietzsches “subject”-begrip is niet datgene waarvan wij ons hierboven bedienden, maar
  datgene wat gebruikelijk was in die tijd. De mate waarin Nietzsches begrip in zijn denken
  toch een betekenis aanneemt die in de buurt komt van de hierboven gebruikte notie (en hoe
  iets gelijkaardigs ook bij Husserl vast te stellen is) kan hier niet worden behandeld.
  45
  Uit WW II i; WW, Band III, p. 534 en verder. (Eigen Nederlandse vertaling).
  46
  Het betreft een “aantekening”, een “nota”, en niet zomaar een “aforisme” waarmee men
  naar slechte gewoonte vrijwel alle teksten van Nietzsche naar believen bestempelt.
  47
  Vergelijk Husserl, Cartesianische Meditation, voornamelijk § 60; Erste Philosophie, II,
  54ste hoorcollege. Daarin gaan Husserls monadologische speculaties terug op de periode
  1907-1908.
  280
  Husserl zegt: “Zo voert de fenomenologie naar de door Leibniz in geniaal opzicht
  geanticipeerde Monadologie”; het is de laatste zin van de colleges over de Erste
  Philosophie, WW., Band VIII, p. 190.
  49
  Vergelijk Cartesianische Meditationen, voornamelijk § 33.
  50
  Vergelijk bijvoorbeeld Cartesianische Meditationen, § 38.
  51
  Vergelijk het hele slotdeel in Husserls Philosophie als strenge Wissenschaft.
  52
  Löwith is verschillende keren op dit punt teruggekomen; dragen we hier slechts aan:
  Weltgeschichte und Heilsgeschehen, Stuttgart, 1953, p. 203.
  53
  Zie bijvoorbeeld Husserl, WW., Band. VI, p. 508-513 (in bijlage XXVIII) en daarbij p.
  556.
  48.
  