text: Dat probleem was het uitgangspunt van mijn sedert
  meer dan twintig jaar begonnen documentatie; maar toen
  ik enige maanden geleden aan de uitwerking begon, was
  het nog slechts een bijkomstig doel.
  Hoofddoel dezer studie is nu het inzicht te bevorderen
  in de taalhistorische rol der homonymie, die ik op gelijke
  voet stel met de synonymie, en tevens een uitvoerige-proeve
  te geven van historisch-vergelijkend taalonderzoek, volgens
  een methode, die ik voorstel te noemen : de methode der
  homonymisch-synonymische schakels of "schakelmethode".
  In sommige opzichten druist die methode regelrecht
  in tegen solied gevestigde tradities en onbesproken overtuigingen. Het spreekt dan vanzelf dat ik noch op brede
  instemming, noch bijzonder op navolging reken. Daarvoor
  zijn meer proeven dan deze nodig (1 ). Als mij de tijd
  gegund wordt, hoop ik die te geven, want de stof ligt klaar
  voor een paar tientallen studies met de zelfde semantische
  strekking als deze.
  In laatste instantie streven dit en de volgende opstellen
  naar een nog veel verder verwijderd einddoel, nl. aantonen
  dat het taalleven in al zijn aspecten en ook het hele geestesleven van de mens uitsluitelijk beheerst wordt door formele zowel als door conceptuele analogie, met radicale
  uitsluiting van alle - zuiver .utopische - identiteit.
   Daar analogie-werking onmogelijk is zonder de factor
  · tijd, moet alle denkbare taalverklaring noodzakelijk taalhistorie zijn. Van strict-synchronische taalstudie mogen we
  (1) Ik denk aan het motto dat Jos. ,VRIGHT in 1905 boven zijn
  Engl. Dialect Grammar schreef: Nur das Beispiel bringt das Licht;
  Viele W orte tun es nicht ! . . . maar het zou moeten luiden : Viele
  Beispiele bringen ... e Bissel Licht ; Wenig W orte tun es nicht !
  
  144
  
  JOS. DUPONT
  
  nooit meer verwachten dan een verfijning·van de :praktischutilitaire taal-didactiek en ·~van de esthetische . taahyaardering. Op taalverklaring kan zij hoegenaamd geen aanspraak maken.
  Bij de Prenten
  Het detail uit de gravure De Sottebollen, een groots
  opgezet Festum Follorum, van P. Breugel de 0. (circa 1560)
  vertoont 6. a. een zot (met de vedel op de rug), die op de
  linker vuist een uil draagt. Hij doet denken aan het titelblad van het duits volksboek ed. 1515 en 1519, waar
  Ulenspiegel te paard zit met opgeheven armen, op de
  rechter vuist een uil, in de linker hand een spiegel.
  Ongeveer honderd jaar na Breugel schilderde Frans Hals
  (1580-1666) nog een uil op de schouder van zijn Malle
  Babbe, een zottin, zoals de naam het zegt, die men - zeker
  abusievelijk - ,,Heks" gedoopt heeft.
  In beide gevallen is de uil attribuut der zotheid, als
  homoniemische realisering van ûl < wîle = grap (zie p. 8586). Het zelfde zien we op ·de Ulenspiegel-gravuur van
  Lucas van Leyden (1520), waar de kleine schalk alleen
  gekenmerkt wordt door een uil op de linker schouder.
  Een reproductie van deze gravuur brengt De Vlaamse
  Gids, Nov. 1950, die ook het detail uit het Stilleven van
  P. Aertszen (1549) weergeeft, dat hierboven op p. 123
  besproken werd.
  