text: 7) In 1628 of liever 1625 lezen we bij Fabri van vergrooting 170?d, w, z. de beste, d, i. die uit het.
  Noorden komende mihroskopcn.Leeuwenhoek2702; thans 12002.
  8) Briefe, door Rosenberg, p. 67.
  ,
  
  232
  vergroot.
  Waarmee
  
  natuurlijk
  waaruit
  teleskoop ;
  
  vergrootende
  RUBENS
  zeker
  
  wacht
  
  de zaak
  
  op
  
  een
  
  bedoeld wordt
  mikroskoop,
  blijkt dat het toen een nieuwtje
  
  van PEIRESC, een bewijs dat hij zich
  Hij maakt er zelfs een, in afzondering,
  en beeldgieter
  uit Antwerpen.
  medailleur
  Hij
  
  tegenwerpingen
  gevat te hebben.
  gevoelt
  door MONTFORT, een
  geholpen
  verzendt
  het 12 Dec. 1624 1) zorgvuldig
  verpakt aan
  tot zijn groote voldoening
  dat het heel is aangekomen,
  naar zijn broer PEIRESC door te sturen. Straks zullen
  DREBBEL's persoon. 3)
  Maar.
  in
  
  of die geweldig
  was.
  verneemt i625
  en verzoekt vALAv£S het
  we zijn oordeel
  
  2)
  
  hooren over
  
  1623 is CONSTANTIJN HUYGENS nog onze getuige.4)
  Hij gaat
  met DREBBEL om, en deze komt er rond voor uit dat het hem
  
  het heele jaar
  ook aangenaam
  is, schenkt hem meer uren, in gesprek over allerlei, dan eenigen
  anderen
  dat CONST. H. die vaart onder de Theems
  Het is jammer
  vriend. 1)
  niet zelf gezien heeft;
  met de omstandigheid
  dat die proeven
  maar dat klopt
  in 1622 vallen.
  is zijne beschrijving
  denkelijk
  Overigens
  aanschouwelijk genoeg.
   zich,
  1623, 24, 25 kenmerken
  van Mr. ABRAHAM VAN KUFFELER
  mijne
  wordt
  dat
  
  zoover
  
  ik weet, slechts door het huwelijk 6)
  met ANNA DREBBEL, die naar
  
  even oud is en door den dood van JACOBUS I. Aanschouwelijk
  schatting
  de onbetrouwbaarheid
  van I,EEUWENHOEK's vader eerst recht als we lezen
  DREBBEL met zijn "o1Zvcrdragelijkc1Z hoogilioed" in den begrafenisstoet
  liep
  
  te midden
  
  van het volgende gezelschap :
  Ie Peer the dauncer,
  of the Mynte, Actors and
  under-officers
  "Baston
  Comedians."
  ')
  nu spoedig
  ook een oudere broeder van ABRAHAM KUFLER,
  Aangezien
  JOHANNES SIBERTUS, 8) DREBBEL's schoonzoon
  wordt, door met CATHARINA te
  trouwen °), en de beide broers nu een belangrijke
  rol gaan spelen, lasch ik een
  enkel
  
  woord
  
  over
  
  deze familie
  
  in. Zij kwamen uit Keulen, waar hun vader een
  VAN REILINCKHOVEN.
  Deze twee
  rijk koopman
  was, gehuwd met jonkvrouw
  broers waren te Padua gepromoveerd,
  en werden nu blijkbaar, evenals hun jongerc
  2) p· 77 ib.
  1) p. 7x ib.
  3) Die niet ganstig zou zijn uitgevallen als DREBBELlid was geweest van het Rozenkruisof een
  Alchimist(p. 69).
  4) 7 Oct. 1622 door Jacob I tot Ridder geslagen, 26 jaar oud, dus half zoo oud als DREBBEL.
  5) De Vita Propria Lib. II v. 211.
  6) Ao. 1623. (Mededeeling van den Heer D. v.Houweningete Rotterdam,verwant metdefamilie Kufler).
  7) Rye p. 240 uit Nichol's Progress of James I 3 p, io4z.
  8) Geb. te Keulen 1595, gepromoveerdte Padua 1618,gestorven te Londen 4 Mrt. 1677.
  9) Waarvan Leeuwenhoek's vader zegt dat ze "reeds in jaren gevorderd" was maar die toch in 1627
  niet ouder dan 29 zal zijn geweest.
  233
  naar Londen
  van DREBBEL'S vondsten
  JACOB, door de magneetkracht
  met DREBBEL'S mikroscopen
  te Rome 1),
  bij zich;
  JACOB stierf
  getrokken.
   man van
  werd
  LA
  ROCHELLE
  de
  straks
  ABRAHAM 2) vinden
  terug; hij
  bij
  wij
  de torpedo's;
  kreeg de wetenJOHANNES SIBERTLTS, een weinig contrefait 3),
  of
  liever
  het
  en
  het
  scharlakenverven
  vondsten
  geheim van het Tin,
  schappelijke
  
  broeder
  
  een der grootste
  Daarover
  
  van
  verbeteringen
  een enkel woord.
  de ververij.
  af
  Zonder
  
  te
  
  dwalen
  
  naar
  
  de
  
  Gobelins.
  a great deal of money hath been
  may safely affirm that
  and elsewhere upon the account of the
  both in England
  in our time by CORNELIUS DREBBLE, who was not bred
  SCARLET DYE invented
  a dyer, nor other tradesman."
  4j
  
  BOYLE getuigt:
  "I
  tradesmen
  gained bij
  
  dus allerlei questies. Men vindt als uitvinder NICOLAAS DREBBEL,
  Wederom
  Laten we eerst zoeken wat het was.
  ook KUFLER genoemd.
  De geleerde verver
  verhaalt
  dat DREBBEL een extract
  van Cochenille
  KUHLENKAMP, te Bremen,
  Thermometers
  te vullen, en dat er bij
  voor zijn venster had staan, om daarmede
  door een gebroken
  "Terstond
  glas sterk water in viel.
  zag hij de kleur
  toeval
  veranderen.
  der cochenille in eene hoogroode
  Bij
  zich aan de vensterglazen
  het tin, hetwelk
  bevond,
  
  nader
  door
  
  onderzoek
  
  bleek, dat
  het sterkwater was opge-
  
  had verstrekt.
  Deze ontdekking
  zoude
  der kleurverwisseling
  lost,
  hebben aan KUFLAER, VERWER te Leiden
  DREBBEL medegedeeld
  enz.6).
  DREBBEL vulde zijn thermometers
  met
  Dit alles klopt achteraf prachtig.
  en tot oorzaak
  
  de proef komt uit; in het soldeer
  rood, het blijkt uit dat verhaal van SPA);
  der vensters
  zit tin ; de minder fraaie, bruinachtige
  tint van karmijn wordt roze
  door de ontdekking
  hoe DREBBEL er zoo op lette wordt
  begrijpelijk
  (pink);
  van aluin in Engeland
  Ao 1607 van Sir THOMAS FALCONER, die de aanwezigheid
  aan de lichtere kleur van de bladeren hier en daar.
  ontdekte
  FALCONER was leerEn Dr. joll. SILER'rUS is de
  meester van Prince HENRY, die DREBBEL steunde.
   Bow, waar MONCONYS hem opzoekt, den color kuflerianus
  eYploiteert 8).
  EVELIJN 9) zegt in 1666: ,,1 went to Dr. KEFFLER, who married
  of the famous Chymist
  the daughter
  DREBBEL, iizilentor of tfie
  bodied 1°? scarlet."
  En ook uit processtukken,
  in het archief te Arnhem, blijkt dat JOH. SIB al de
  man
  
  die te
  
  Stratford
  
  1) Nov. 1622. Peiresc prijst zijn karakter. 2) Geb. te Kculen 4 Oct. 1598, te Londen3 Oct.
  3) Monconys: ,Cc docteur fort courtois, et quoyque borgne, d'assez bone physionomie."
  4) Rye p. 239 of Works Ed. Birc.i VII p. 139.
  5) Alweer Leidm..
  ,
  6) Cappellep. 96 of BeckmannBeitragc zur Gesch. der Erfindungen 1795 III blz. 43.
  7) Waar alleen in zoover verschil is dat van zwavelzuuren "rosentinktuur'' gesproken wordt.
  8) Stratford ligt aan de River Lea, aan den overkant van Eltham. K. begon in 1643 en hetvatte het
  aldaar denkelijk 1660, na de Restauratie. 1645 bespreekt Vossius de afleiding v. h. woord scharlaken.
  10)Bow-dye ?
  9) Rye p. 241.
  234
  wist.
  op den huize HULCKESTEI)N, een fraai buiten aan den
  Oosterbeekschen
  ABRAHAM, JOH. SIB. en GILLES
  weg, hadden de 3 gebroeders
  een scharlakenververij
  waar hun neef VELT<+ 1650 ; na dood Karel I)
  opgericht,
  finesses
  
  Immers
  
  te Hull, later directeur
  van werd.
  Toen de resultaten
  HUYSEN, koopman
  en
  te wenschen
  VELTHUYSEN
  voor
  12000
  vlaamsch
  werd
  overlieten,
  
  echter
  
  aangebeweerde hij dat de schade het gevolg was van de onvolledige instructies
  spoken,
  en de zaak werd 1654 in de minne geschikt 1). Niet onbevan Joh. Sibertus,
  ook als JOH. SIB een zoo voordeelige
  zaak verkoos boven het ambt
  grijpelijk
  van lijfarts van den Duke of York (later JACOBUS II); dat hij zelfs het P. M.
   niet
  
  herstelde
  niets
  
  zette 4),
  de machthebbers
  door hem het
  
  2), niet
  nieuws
  
  bezat 3), de proeven met zuurstof niet of ten halve voortvond : hij had genoeg te doen, en heeft genoeg getracht
  
  te overtuigen
  van de wonderen
  der
  zuurstof
  niet aan
  geheim
  
  van DREBBELS torpedo's.
  Dat
  een ander werd overgedragen
  is
  stierven uit 5).
  doch zijne nakomelingen
  begrijpelijk,
  Men zal het zien. 4 Juli 1626 riep
  Wat was dat dan van die torpedo's ?
  in
  DREBBEL'S hulp
  voor het maken van ,9waterengines,"
  de rcgeering
  (blijkbaar,
  De Earl of Totness,
  aan
  bevel
  Sir
  met het oog op LA ROCHELLE).
  gaf
  minder
  
  HEYDON, om in de Minories ; d. i. vlak bij den Tower, logies te verschaffen en
  voor DREBBEL en ARNOLD ROTISPEN, die in Z. M. dienst hun
  ook "workshops"
  voor het "forging
  Juni 1627 werden
  en 13 Juli 1628 waren DREBBEL en
  divers water engines"
  in
  COUNCIL"
  vuurKUFI,EL volgens
  ,,Order
  aangesteld 8) om drie buitengewone
  klaar maken,
  of Colonel
  te helpen
  onder "direction
  en zes
  Peblis",
  schepen
  he
  to
  the
  directions
  oft
  for
  Lord
  DREBBEL
  Admiral."
  fireworks, according
  "engines
  zou krijgen 1 ?o £, per maand, Ku?'LEI'. 5o s. per dag, d. i. de helft.
  bekwaamheden
  
  Maar
  
  zouden
  
  toepassen, s)
  100 E. betaald'),
  
  DREBBEL in 1629, voor het Parlement,
  (coram senatu),
  was
  van lafhartigheid
  Er
  dus
  zeker
  wel iets goeds
  9).
  durfde optreden.
  Laat ons zoeken of we het vinden kunnen.
  nu beschuldigt
  der expeditie,
  
  de leiders
  aan dat hij zoo kras
  Ik dacht
  eerst aan knalgas,
  
  maar
  
  het zal wel iets als knalgoud
  
  zijn geweest.
  1) Mededeelingvld Heer Bijlcveld,Rijks-ArchivarisGelderland 18 Nov. 1903. '
  2) Cf. Bishop Wilkins supra.
  3) Monconys.
   4) fol. 420 Beeckmanvind ik dat hij in 1633 een model maakte voor den Hertog van Neuburg maar
  dat het kostbare toestel zelf niet gemaakt werd tengevolge van de pressie zijner onderzaten.Zoo kostte hct
  f 2500 inpl. van f 25000.
  5) Mededeeling19°1 van den Heer van der Meer van Kuffeler te Oosterbeek. Te Arnhem vindt men
  ook nog eigcnhandige brieven.
  6) Rye p. 240 of Calendar of State Papers of Charles I, p. 367.
  p. 206.
  n
  n
  7) Ib.
  8) 91 From other documents March 1630.
  9) Const. H, autobiografte.
  10? Ook al omdat b.v. Glauber "feuriges W'asser" kende, besser als Schie.5zpulver",waar men onder
  water kogels en granaten mee kon schieten.
  235
  van een toestel, 9 duim, d, i. ruim .2 d.M., in het
  in.
  Er was een "poudre"
  vierkant,
  op een stok van 20 voet lang.
  bevestigd
  met een schip, en die ontploffing
  Het ontplofte bij aanraking
  schaadde den aanMONCONYS dan verhaalt
  
  aan
  SIB die het aan MONCONYS vertelt)
  Het werd (door Jon.
  niet.
  maar deze stierf voor de onderhandelingen
  CROMWEL,L vertoond
  waren afgeloopen,
  men
  en den Koning
  ried
  den
  af
  met
  het oog op het
  o.a.
  (KAREL II)
  aankoop
  steker
  
  humain."
  
  ,,genre
  
  Een
  
  en ander
  
  ,,Want,
  In
  beproefd.
  met wat CONST. H. verhaalt:
  klopt volkomen
  CONST. H., + 1631, het lukte niet, want het werd
  
  zegt
  die zaak
  
  LA ROCHELLE
  
  de
  
  geeneens
  zich
  Engelschen
  
  tegen
  gedroegen
  Het was anders een echte vlootvernieler,
  die uitvinding ; want een
  allertreurigst.
  heeft het hier in 't land kort geleden laten vertoonen '),
  van zijn schoonzoons
  een soort huwelijkscadeau
  De lieden
  aan dien schoonzoon).
   (het was misschien
  die liet moesten keuren waren verplet, toen ze een stevig schip in een oogenblik
  in stukken zagen; en het schouwspel
  was nog wreeder vanwege de omstandigheid
  de man die het feit volvoerde,
  de torpedo
  dat aan den voorsteven
  
  dat
  
  en het kwam
  
  toonen,
  
  erbij
  
  zat in het bootje
  
  had gedragen.
  Hij bleef volkomen
  ongedeerd,
  en zat erbij alsof hij er niet aan debet was."
  ook met wat bij PEPYS 3) staat.
  Het
  8 Dec. 1657 stierf
  klopt verder 2)
  ABRAHAM KUrLER 4) en niets is natuurlijker
  dan dat hij het huwelijkscadeau
  aan JOHANN SII3ERTUS en JACOB DREBBEL.
  van zijn schoonvader
  nu overdroeg
  Zoo is het JOH. SIB. die Ao 1661 met PEPYS spreekt.
  En PEPYS betwijfelt het
  feit
  
  veiligheid
  dat er geen
  uitleggen.
  (lateren
  interesse
  
  maar vreest voor de
  het in CROM?VELL's tijd beproefd
  de schepen die er mee worden toegerust;
  en nu zegt Jon. SIB.
  het minste gevaar bij is. Alleen : hij kan het slechts aan den Koning
  
  omdat
  
  niet,
  
  van
  En
  
  zoo
  
  het gesprek
  met het plan er den Duke of York
  eindigt
  Aan dezen met zijn
  JACOBUS II) den volgenden
  dag over te spreken.
  voor de vloot was het dan ook aan een goed adres.
  Maar Maart
  1662 is men niets gevorderd
  en dienen JOH. SIB. KUFLER
  en JACOB DREBBEL een rekest in : °)
  ,
  Cornelius
  Drebble's
  secret
  of sinking and
  ,,for a trial of their father
  destroying
  
  ships
  
  in a moment,
  
  and they
  
  ask for a reward
  
  of ?
  
  10000 ifit should
  
  1) Men herkent natuurlijk Abraham Kufler. Deze moet dan voor of in i6z9-gz in Holland geweest
  zijn. Hij stierf te Londen 1657. Zijn vrouw, 1651 te Utrecht. (Mededeelingv. d. Heer van Houweninge).
   2) Er zijn trait d'unions tusschen de Kuflers en Prins Ruprecht. Een ervan is misschien diens poging,
  in 1650, om een schip van Blake te torpedeeren.
  3) Het beroemde Diary of Sir Samuel Pepys, p. 95 en 185e
  4) Mededeelingvid. I-Ieer van Houweninge.
  5) dus i649-i658. (Cromwell)etait en traite avec lui (Joh. Sib) pour l'acheter lorsqu'il mourut.
  6) Rye p. 241 of State Papers Charles II March 1662.
  236
  The
  
  succeed.
  before
  
  any
  Het
  
  secret
  
  was left them
  
  by will, to preserve
  
  fort the English
  
  crown
  
  other
  
  power." 1)
  van MONCONYS was in Juni 1663.
  De zaak was toen juist
  In Holland
  omdat het niets zou zijn als men in 't buitenland
  er
  
  bezoek
  
  afgesprongen:
  niet aan wilde : in Engeland
  omdat men daar het middel te mooi achtte in handen
  van een kleinere zeemogendheid,
  en het geheim wilde houden.
  Wat was het? Er is slechts
  een indicatie.
  Die vindt men bij PEPYS
  III Nov. 1663, waar dat rekest tusschen hem en Dr. ALLEN in een "cafe" ter
  dat een grein (70 mgr.) knalgoud )
  op een
  sprake komt, en Dr. ALLEN vertelt
  zilveren lepel gelegd, er een gat in slaat "without the least force upwards ; 3) and
  this he can make the cheaper experiment
  of, he says, with iron prepared."
  had RUBENS in 1629 met DREBBEL kennis gemaakt;
  vluchtig,
  en van een zoo
  over DREBBEL's uiterlijk,
  maar het woord van een schilder
  Men had aan RUBENS
  universeel man over DREBBEL's vondsten,
  mag meetellen.
  verteld dat DREBBEL, (die buiten Londen woont) maar pover weinig heeft uitgeIntusschen
  
  vonden ;
  
  in al die jaren heeft men niets
  staat en de dingen
  dat vertikaal
  
  optico"
  dan nog dat P-M., dat maar
  die niets hebben uitgericht.
   een bagatel
  
  anders
  
  te zien gekregen dan ,quel canon
  die er onder gelegd worden, zoo vergroot;
  En dan die dingen van ROCHELLE
  is. ')
  
  alla fama publica? a pregiudicio
  io 1zon vo?qlio credere
  ¿un ziomo
  en ik zal eens naar hem toe gaan, en als het mogelijk is, eens
  tazato illustre",
  familaar
  met hem praten." Ii) Want hij had slechts een paar woorden met hem
  "Pzar
  
  al was het dan ook over een actueel onderwerp:
  het trekken
  wisselen,
  van schoorsteenen
  (di camino ?).
  della
  non mi recordo d'haver visto una physionomia
  piu stravagante
  
  kunnen
  
  sua, et
  lacerna,
  
  nescio
  ut solet
  De laatste
  
  in homine pannoso
  quod admirandum
  in re tenui, deridiculum
  facit."
  jaren
  
  van zijne leven
  
  wijdt
  
  elucet, neque
  
  DREBBEL blijkbaar
  
  enim crassa
  
  aan het normali-
  
  1) Waaruit m. i. blijkt dat hij ook gesteund is door Karel I na de zaak van la Rochelle, en waardoor
  het "coram senatu" klagen over officierendenkbaar wordt.
  een boekje over "De verborgen handgrepen van Basilius
  2) Volgens Bierens de Haan schreef DREBBEL
  Valentinus."
  3) Zoo komen we midden in de historie der brisante springmiddelen ;en tot mijn groot genoegen zie ik
  enz." 1895aan DREBBEL
  schitterend recht doet.
  dan ook dat Romockiin zijn"Geschichteder Sprengstoffchemie
  4) Zij zouden veel erger hebben gezegd als het in 1629, N.B. bij die beschuldiging tegen officieren,
  niet meer geloopen had. Het liep dus ongetwijfeldnog in 1629 ! en niemand noemde het gestolen van
  de Graeff of Hooft.
  5) Rubensbriefedoor Rosenberg 1881 p. 188.
  237
  seeren
  hulp
  
  van
  
  Oost-Engeland
  1). Januari
  die hij met name
  van aannemers,
  
  Suffolk,
  
  doet
  
  om met
  hij reeds voorstellen
  tal van graafschappen,
  n.l. Norfolk,
  Lincoln van water te ontNorthampton,
  als van Faust.
  1630
  
  noemt,
  
  Cambridge,
  Ely, Huntingdon,
  dus een einde
  is
  in
  Het
  1634
  doen 2).
   JOH. SIBERTUS zeide zijn schoonvader
  Volgens
  "op sijn doot bedde dat
  mede
  kinderen
  konde
  waer
  allen rijck souden
  maken
  sijn
  hij perfecte
  telescopia
  konnen
  
  worden,
  
  doch
  
  stierf
  
  eer hij dat schreef."
  
  3)
  
  dank aan de velen
  Bij het eindigen van dit artikel zeg ik mijn hartelijken
  die mij met eene inlichting hebben verplicht
  voor het
  en houd mij aanbevolen
  er
  Ik
  in de
  want
  is
  veel
  dat
  met
  de
  meer.
  vervolg,
  nog
  hoop
  zij
  vermelding
  artikel
  
  willen nemen.
  Maar het meeste ben ik verschuldigd
  genoegen
  van onzen landgenoot
  J. P. VAN CAPPELLE. Want, atgezien
  
  hem
  
  verzamelde
  
  noten
  
  kan
  
  materiaal:
  
  deze woorden
  
  kwamen
  
  te omzichtig
  ,,Men
  zijn met een
  dachtenis
  van een man die roem heeft verworven"
  Zierikzee,
  
  niet
  
  Dec.
  aan het oude
  van het door
  
  mij zoo vaak onder het oog:
  vlek te werpen op de nage-
  
  1904.
  1) Leeghwaterschijnt ook uit ander oogpunt dan hierboven bij de zuurstof, een sc/taduwvan Drebbcl.
  In 1629 schreef Huygens reeds: "Sublevandis stagnorum aquis mortuis, quas vocamus,sive residibus,et
  quocumquededucendis neminemDrebbelio plus sollertiae attulisse, neminem allaturum arbitror (Autobiografie).
  In 1630 is cr (aan D. ?) een loterij toegestaan voor het maken van een waterleiding.
  2) Rye p. 240 of Calendar State Papers Charies I.
  3) ManuscriptBeeckmannfol. 458. - Marchant de Beaumontdie in 1 8 1verrassendgoed van DREBBEL
  en METIUSop de hoogte was, spreekt van een ,double miroir" bij teleskopenvan DREBBEL.
  En bij KEPLER
  leest men dat RUDOLFII ,per specula et specilla" wilde doen bewerken dat "minutissimaeliterae" op vele
  mijlen afstand konden worden gelezen.
  4) p. 89 l.c.
  