text: DE
  
  GLASSCHILDER
  GHEYN
  
  JACOB
  
  ALS
  
  JANSZ.
  DE
  
  PRENTKUNSTENAAR,
  DOOR
  
  J. PHILIP
  
  VAN
  
  DER
  
  KELLEN
  
  DZN.
  oud wd. directeur
  
  van het Rijks-Kabinet
  van Prenten te
  maakte
  er
  G.
  F.
  mij
  Leiden,
  WALLER,
  opmerkzaam
  op dat
  in het Rijksprentenonder de namen der prentkunstenaars
  die van JAC. JANSZ. DE GHEYN, of wel JAC. DE
  Thans is met goedvinden
  van
  GHEYN I, niet voorkomt.
  den directeur JHR. H. TEDING VAN BERKHOUT dit verkabinet
  
  zuim hersteld. De heer WALLER vertelde mij, dat hij indertijd den directeur van 's Rijks Prentenkabinet,
  J. PHILIP
  DE
  GHEYN
  II een
  dat
  onder
  werk
  het
  van JAC.
  VAN DER KELLEN erop gewezen heeft,
  die niet aan hem doch aan diens vader JAC. DE GHEYN I moet worprent voorkomt,
  den
  De heer VAN DER KELLEN had na veel heen-en-weergepraat
  den toegeschreven.
  Nieuw echter is de ontdekking
  van DE GHEYN I
  heer WALLER in het gelijk gesteld.
  reeds
  KRAMM
  in
  het
  als prentkunstenaar
  Ao. 1864
  niet, daar
  Supplement van zijn
  werken vanHollandscheenVlaamscheKunstschildersetc"hemalszoodanig
  "Levensen
  aanwijst -. Bij raadpleging van het werk van DE GHEYN II kon de heer WALLER mij
  de door
  
  hem
  
  bedoelde
  
  prent,
  
  waarvan
  
  hij geen juiste
  
  beschrijving
  
  kon geven, niet
  
  95
  dat zij niet in de portefeuilles
  van de GHEYN berust.
  De
  heer WALLER wees mij later no. 606 van den catalogus van den atlas "VAN STOLK",
  een prent ook door DE GHEYN I. Mijn vermoeden
  dat in den Hist. Atlas
  om
  
  toonen
  
  reden
  
  wel meer prenten
  van den ouden
  ,,FREDERIK MULLER" in het Rijksprentenkabinet
  DE GHEYN zouden zijn, werd bewaarheid
  door de 3 prenten, no. 749 (2 stuks)
  en no. 746 A van den catalogus,
  welke etsen door MULLER echter onder het
  werk van de GHEYN II zijn gesteld.
  De aanteekeningen
  "J. PH. VAN DER KELLEN",
  
  van den heer
  geschenk
  en
  van
  W.
   die
  PH. GERRITSEN te 's-Gravenhage,
  "E.
  MOES", door aankoop
  berustende, werden nu door mij geconsulteerd.
  verkregen, in het Rijksprentenkabinet
  de
  Wel wonder
  "VAN DER KELLEN" totaal geen licht p
  brengen
  aanteekeningen
  daar de naam van DE GHEYN I heelemaal niet voorkomt
  en onder opsomming
  H.
  van
  
  het
  
  werk
  
  DE GHEYN II zelfs geen
  wordt.
  van
  
  prenten
  
  enkele
  
  der door
  
  MULLER vermelde
  
  genoemd
  In de aanteekeningen
  ,,MOES" staat aII66n onder het hoofd DE GHEYN II :
  van zijn vader zijn ook 4 prenten
  Welkt die prenten zijn zegt
  aanwezig.
  MOES niet, ook niet waar die aanwezig zijn. Onder het hoofd JAC. DE GHEYN I
  behandelt
  noch als prentkunstenaar,
  doch geeft
  MOES hem noch als schilder
  alleen
  
  maar
  
  en sterfjaar van DE GHEYN's nakomelingschap.
  geboorteHYMANS schrijft Ao. 1885 in zijn "Le livre des Peintres de CAREL VAN
  
  MANDER, dl. I p. 264 noot I: KRAbiM fait mention d'une planche datee de 1577
  et le catalogue
  de 1578. Il nous semble douteux
  de Weigel mentionne
  un .portrait
  - emanent de JACQUes
  ces
  nous
  n'avons
  rencontrees
  jamais
  que
  pieces
  que
  DE GHEYN le fils".
  De
  
  door
  
  KRAMM vermelde
  
  prent
  (Zie Afb.
  is
  
  een
  
  der twee
  
  door
  
  FRED. MULLER
  
  no. 749 genoemde
  etsen.
  IV).
   der niederl. und
  HANNS FLOERKE zegt Ao. igo6 in zijn "Das Leben
  deutschen
  Maler des CAREL VAN MANDER" niets over de meening van HYMANS,
  
  onder
  
  die verzuimde
  in
  
  het
  
  nota
  
  te nemen
  
  van hetgeen KRAMM reeds Ao. 1864
  Een
  van zijn bekend werk opmerkt:
  
  blz. 62
  supplement
  afbreken
  het
  van het kasteel
  op
  
  van deze prent
  zeer zeldzame
  
  Franschvan Antwerpen
  met Hollandsch-,
  prent
  en Latijnsch
  onderschritt
  met het adres van W, HAECHT, JAC. DE GAIN inv. et
  fecit 1577, zal niet van onzen JACOB maar van zijn vader JACOB JANSZ. DE GHEYN
  om onzen JACOB
  als graveur
  bekend
  zijn. Deze minder
  zijnde, gaf aanleiding
  oud was, zoodat dit alles zoo staatkundig
  doordacht
  ontwerp, toch wel niet door hem invenit zal zijn" (Dit is ook niet het
  daar
  de Antwerpsche
  WILLE??i VAN ?IAECHT, partijganger
  Tooneeldichter,
  geval,
  van Oranje en bekend
  die ook wel de gedichten
  op de prenten zal
  lutheraan,
  daarvoor
  
  te
  
  houden,
  
  die toen
  
  12 jaar
  
  96
  de compositie
  gemaakt,
  van de ets er reeds
  uitvoering
  hebben
  
  van
  
  jongen
  
  VAN
  
  kan zijn).
  MANDER bIZ. 294
  
  heeft
  op,
  
  wijst de goede
  werk van een
  
  Bovendien
  aangegeven.
  dat deze prent onmogelijk
  
  12 jaar
  
  vertelt
  
  DE GHEYN I A°. 1582 te
  en
  was
  "alsoo hij binnen 's Vaders
  jaar
  gheoefent hadde beval hem den Vader in zijn
  wel
  
  dat toen
  
  DE GHEYN II zeventien
  
  Antwerpen
  stierf,
  een weynigh
  leven 't Graef ijser
  aan 't Plaet-snyden".
  hem
  te
  houden
  uyterste
  
  (Wanneer met "plaetsnyden"
  reeds niet in aanmerking
  
  bepaald
  is bedoeld,
  door DE
  komen
  onze prenten
  g-raveenm
  BovenGHEYN II gemaakt te kunnen zijn, daar het etsen en geen gravuren zijn).
  dien is het duidelijk dat ook b. v. Afb. III, de eerste prent van FRED. MULLER
  no. 749) niet van de hand van den toen
  12-jarigen DE GHEYN II kan zijn.
   om uiting te geven aan hun
  Ook hier hebben ouderen van jaren samengewerkt
  gemoedstoestand.
  VON WURZBACH "Niederl. Kunstler-Lexikon"
  noemt onder het werk van
  alleen
  maar
  de
  die
  KRAMM vermeldt,
  doch hij
  GHEYN
  DE
  JANSZ.
  prent op
  JACOB
  verzuimt
  
  weder
  
  in
  
  de
  
  biografie
  
  te
  
  zeggen,
  
  dat DE GHEYN look
  
  "Radirer"
  
  is
  
  geweest.
  van het werk van DE GHEYN II neemt op goed
  PASSAVANT, de beschrijver
  van WEIGEL aan, dat de prent gedateerd
  1578, voorstelgeloof de toeschrijving
  door
  den
  ADR.
  den
  DE
  lende
  DAMMAN,
  Antwerpenaar
  jongen
  GHEYN gegraveerd
  is. Het is echter duidelijk dat het portret, van of naar een der WIERICXEN moet
  van den toen 25-jarigen
  HIERONYMUS, zie o. a. het door
  zijn en waarschijnlijk
  van WILLEM BLOIS VAN TRESLONG, beschreven
  hem gegraveerde
  portret
  bij
  trois
  Wierix"
  onder
  In
  werd
  de
  des
  fr?res
  Alvin "Catalogue
  no. 2045.
  1905
  van den consul CARL SCHEIBLER te Keulen, door den
  een geschenk
  gravure,
  E. W. MOES, ook abusievelijk
  Rijks Prentenkabinet
  alleen maar door de goede wijze van uitvoering)
  op naam van den
  In
  II
  van ALVIN is
  het
  DE
  GHEYN
  werk
  gebracht.
  I3-jarigen
  bovengemelde
  
  toenmaligen
  (al is het
  toen
  
  directeur
  
  van 's
  
  niet vermeld, ook niet in het supplement.
  Jammer dat deze prenten van den ouden de GHEYN niet bekend zijn geweest
  in diens
  SIR WILLIAM STIRLING MAXWELL, want geen dezer is opgenomen
  
  de graveur
  aan
  
  delivered MDLXXVII",
  "Antwerp
  EDINBURGH, DAVID DOUGLAS.
  prachtwerk
  In den catalogus
  van DRUGULIN "Atlas historique"
  zijn nog vermeld onder
  luidt:
  n°S. 493 en 499 twee etsen, waarvan de beschrijving
  auf der
  auf die Genter
  Die Friedensg6ttin
  Pacification.
  493. Allegorie
  am Boden liegenden Kriegsfurie. Unter an einer Tafel: Anueerdt Den Peys En Wilthem
  Onderhovwen
  Vast - Daet Hem Selven Beschame.
  Rad. J. DE GHEYN fec. fol.
  499.
   Wilhelm
  
  der
  
  Schweigsame
  
  als St. Georg
  
  auf reich
  
  geziertem
  
  Pferde
  
  JACOBDE GtIEYN de Oude I.
  JACOB DE GHEYN de Oude li.
  :ww--. - ..:.. :
  
  JACOB DE GHEYN de Oude III.
  JACOB DE GHEYN de Oude IV.
  97
  den
  
  Drachen
  
  der Tyrannei
  und Lamm.
  An
  
  als
  
  Frau
  
  Rechts
  
  bekampfend.
  einer Tafel
  
  unten:
  
  Auf den Seiten Erklarungsstreifen
  Beide etsen dus ook van de hand
  
  restituerit.
  die Niederlande
  
  und die Kirche
  toti Belgico
  
  Guilh. Nassavio
  in Typen. Rad. J. DE GHEYN fec. fol.
  van JAC. DE GHEYN I. Resumeerend
  
  zes etsen, die aan JACOB JANSZ DE GHEYN toegeschreven
  kunnen worden,
  een reeks uitmakende.
  Dat dit aantal, nu de aandacht op de GHEYN I
  waarschijnlijk
  als prentkunstenaar
  is gevestigd,
  mettertijd
  grooter zal worden, lijdt geen twijfel.
  zijn
  
  er
  
  heeft
  RIJN,
  
  De voorstellingen
  der vier prenten zijn tamelijk ingewikkeld. FRED. MULLER
  etsen niet volledig genoeg en niet altijd juist beschreven
  en ook VAN
  de bewerker
  van den catalogus
  van den Atlas VAN STOLK heeft de voor-
  
  de
  
  prent no. 606, met vriendelijke toestemming
  stelling van de daarin voorkomende
  niet naar wensch kunnen
  van den heer J. VAN STOLK Az. hier gereproduceerd,
  Na zijne meening
  oplossen.
  op de Pacificatie van Gent
  
  te hebben
  
  gezegd, dat hij niet gelooft dat die prent
  zooals MULLER vraagswijze
  schrijft en ook niet
  
  doelt,
  is
  te dien tijde zooals
  zinneprent
  zij
  op den toestand van Nederland
  de verkoop-catalogus
  MUNNICKS van Cleef aangeeft,
  zegt VAN RUN "aan anderen
  den
  zin
  der
  te
  Ook mij is zulks
  zij overgelaten
  juisten
  voorstelling
  bepalen".
  dat
  
  een
  
  niet
  
  gelukt.
  De
  
  M. G. DE BOER is zoo welwillend geweest zijn
  te
  van de
  voorstelling
  geven en tevens mijne beschrijvingen
  na te lezen.
  Dankbaar
  is door mij gebruik gemaakt van
  prenten
  
  van
  
  opvatting
  drie andere
  eenige
  wel
  
  historicus
  
  Dr.
  de
  
  op- en aanmerkingen.
   De volgorde
  der hier gereproduceerde
  een reeks zullen vormen
  met de twee
  
  DRUGULIN I.
  dit zou dan een suite
  
  Violentiae
  
  Theatrvm.
  no. 746 A. (Zie Afb. I).
  2. De ets uit den Atlas
  waarschijnlijk
  (Zie Afb. II).
  ontbreekt
  
  hier
  
  prenten, die, zooals reeds gezegd,
  vermelde
  etsen
  Atlas
  uit den
  van zes stuks zijn
  is klaarblijkelijk
  aldus:
  
  (gemerkt
  
  no.
  I j vermeld
  
  bij FRED. MULLER,
  
  "van STOLK", no. 606 van den catalogus.
  evenals aan de 2 overige
  het opschrift,
  
  (Hoogstprenten).
  vermeld bij FRED. MULLER no. 749.
  3. Antverpia
  moerens,
  j
  4. Het slechten van de citadels
  $ (Zie Atb. III en IV).
  De eerste ets is een zinneprent
  toestand tijdens de heerop den treurigen
  DON
  van
  VAN
  De
  schappij
  OOSTENRIJK.
  JAN
  prent
  hoog 158 m.M. zonder
  van 22 m.M. en ondermarge
  van 40 m.M. en breed 290 m.M. –
  bovenmarge
  is getiteld:
  Violentiae
  Theatrvm
  van Geweld).
  In cartouches,
  links:
  (Tooneel
  D. IANO.,
  rechts:
  AVSTRIO.
  (Aan DON JAN VAN OOSTENRIJK), en in het
  midden : OVI. META. I. - doelende op de heerschende
  verwarring.
  Op wolken
  links:
  
  Tempus
  
  (de Tijd),
  
  rechts:
  
  Infama
  
  (de Schande).
  Tirannis
  
  (het Geweld),
  
  als
  
  98
  heerscher
  
  op
  
  een
  
  troon
  
  gezeten,
  
  is door
  
  een figuur
  
  achter
  
  den troon de sluier
  Daarbij een opengeslagen
  
  van het gelaat gelicht en vertrapt,
  Ratio (de Justitie).
  Politica
  een
  en
  tablet, waarop: Laus Propria (Eigen Lof.)
  (de Staatkunde)
  Het cijfer I wijst er op dat deze ets no. I is van een reeks, waartoe, zooals reeds
  - hoewel niet alle van gelijk formaat -de overige drie prenten
  gezegd, klaarblijkelijk
  en de twee etsen uit den atlas DRUGULIN behooren,
  alle 6en doel nastrevende:
  het bestrijden
  van de politiek van DON JAN door PRINS WILLEM VAN ORANJE.
   boek
  
  Aan
  
  het
  
  voetstuk
  
  is een cartouche
  
  bevestigd,
  waarop: Corruet atra cito
  erit - doelende op het korte
  mole, I Durutura dui nulla Tyrannis
  waarin DON JAN zich kon verheugen,
  doordien hij daaruit
  Antwerpen
  
  violentia
  
  propria
  bezit van
  
  al heel spoedig door de Staatsche
  troepen met hulp van een deel der Waalsche
  in de citadel gevestigde
  verdreven
  werd.
  compagnieen
  Ter linkerzijde
  Vindicia
  verjagen
  (de Nijd) en Invidia (de Wraak), Charitas
  (de Liefde) en Fiducia (de Trouw) en ter andere zijde Furia (de Woede), Prudentia
  en Veritas (de Waarheid)
  en Violentia
  (de Wijsheid)
  (het
  (het Geweld) Iusticia
  Een
  en
  de
  van het vaderland tot
  waaruit
  wetten
  kist,
  omgevallen
  geld
  Recht).
  nut van het volk vallen (Leges Patriae Vtile Patrium),
  wijst er op dat dit alles
  aan den overweldiger
  is prijsgegeven.
  Aan beide zijden ziet het overige volk (Populus Residuus) dit alles angstig toe.
  Links:
  
  heeft aangegeven)
  en rechts:
  W. HAECHT Com. (die de compositie
  JAC. DE GAIN inue. et fec. 1577. Cum Priue. ( JAC. DE GHEYN, die de voorstelling
  en de prent ook
  en geest
  (naar de opgave van W. HAECHT dus) heeft geteekend
  heeft
  
  uitgegeven).
  Onder de ets een Hollandsch,
  en een Fransch
  een Latijnsch
  Och hoe bedroeft is den tijt, Godt sy des geclaecht/
  Daermen liefde vertreet/ ende trouwe veriaecht
  Ja Justitia verdrijft/ met grooten verseert:
  Om dat wijsheyt/ ende waerheyt, die sulcken mishaecht
  Maeckt hem t' ghewelt deur Discordia/ een heere.
  Maer die Justitia scheynt/ berooft s Conincx eere.
  Impia Iustitix solium violentia terro
  Occupat, astra petunt, Ius, Pudor, atq, Fides.
  Improba bella canit scelerato Infamia cantu,
  Tartarcx expellunt commoda cuncta Deae.
  Tempore spectante, Inuidia depellit Amores,
  Fida tamen Regi Plebs manet vsque suo.
   L As triste temps, que Dieu en mieux par sa bont6
  Change, car Charite est avec Loyaut6
  Mise au bas, Iustice est chass6 en deshoneur:
  Ce que trouvent mauuais Prudence et Verit6,
  Au moyen de Discorde Effort se faict Seigneur.
  Qui Iustice corrompt honist du Roy 1' honeur.
  vers:
  
  '
  
  99
  De
  m.M., publicatie
  
  tweede
  geeft
  der
  
  prent
  
  volgens
  brieven
  
  -
  
  hoog 195 m.M. met marge van 8 m.M., breed 342
  Dr. M. G. DE BOER een zinnebeeldige
  voorstelling van de
  DON JUAN en de officieren
  te Antwerpen
  tusschen
  
  en gepubliceerd,
  door de Statenpartij
  onderschept
  gewisseld,
  middel om het volk tegen de Spanjaarden
  op te zetten.
  die de bazuin steekt, waaraan
  De Faam (de Publiciteit),
  
  een zeer krachtig
  
  een vaan, waarop
  van
  DON
  vier
  brillen
  dus een
  een luit (baasspelerij
  JUAN) tusschen
  (breidelen),
  haalt uit de zee de bakens op, die
  van breidel van de dwingelandij,
  symbool
  en de Tijd maait met een
  dieren
  te bevatten
  blijken
  gevaarlijke
  (het verraad),
  alles aan het licht),
  revelat"
  ,,Tempus
  zeis, waarop:
  o(mn)ia
  (De tijd brengt
  aan
  en brengt het basiliskenei
  waaruit
  verstoord
  waterriet,
  ganzen
  wegvliegen
  den dag, waaruit adders te voorschijn komen (addergebroed),
  eveneens als symbool
  die met een fakkel het ei belicht, houdt een
  De Waarheid
  Verraad.
  boek in de hoogte, waarop: Veritas illuminat omnia. (De waarheid brengt alles
  iemand
  uit de menigte
  volks op de
  In het midden
  aan het licht).
  wijst
  boven hen zwevende Faam. Verderop
  bij een stad (Antwerpen ?) tal van personen,
  
  van
  
  het
  
  die eveneens naar de Faam wijzen.
  In den 1. o : W. HAECHT. compo / et
  In
  de marge, in 3 kolommen:
  et fe.
  excu
  
  Ao.
  I577/ 1 JAC. DE GAIN, inue
  
  Fama bracht de baken wt inde West-contreye
  Dies de Waerheyt metter Tijt vont het nest-eye.
   Ecce celer venit latitantis nuntia fraudis
  Fama, refert vero tempore cuncta dies.
  Fame a nostre prosperite, descouure embusches à foison
  Par ou le Temps et Verit6, monstrenl d tous l'orde poison.
  '
  
  ets is een zinneprent
  in 1577, hoog
  op het treurende
  Antwerpen
  m.M.
  een
  218
  voetstuk
  zit
  de
  treurende
  breed
  Op
  Stedemaagd
  (Ant-
  
  De derde
  208 m.M.,
  
  uerpia moerens) getroost wordende door Fiducia (de Trouw), Charitas (de Liefde),
  Veritas (de Waarheid),
  en twee kindertjes.
  Fiducia, waarbij een hond (de Trouw)
  en Veritas,
  een bijbel (de Waarheid)
  waarbij
  wijzen op God den Vader, die
  boven hen zweeft.
  Links
  een stang waaraan de wapens der
  Pacificatio
  (de Vredestichting),
  zeventien
  
  provincieen
  waarvan
  
  houdende,
  
  doelende
  
  van Gent.
  op de Pacificatie
  is ,It Oostershuys"
  onderscheiden
  
  Rechts
  
  te
  Antwerpen,
  duidelijk
  huys
  in 't jaer i s s7, gelijck op de
  tot
  der Oosterlingen,
  gebouwt
  gemeen
  gebruyck
  steenen in 't midden van 't hof te lesen is. Dit heerlijck gebou, dat in pracht en
  kostelijckheyt
  
  uytsteeckt,
  
  is ontrent
  
  230 voeten
  
  lang en niet wel soo breet.
  Het
  
  100
  in sijn ommekring
  begrijpt
  300 kamers, van de welcken yder tot de besondere
  waren en koopmanschappen
  van sijn volck bequaem en dienstig syn", aldus staat
  der Steden van de Vereenighde
  te lezen in "Tooneel
  Nederlanden,
  uytgegeven
  In
  zweeft
  de
  lucht
  Vindicta
  een
  hart
  doorkliefd
  die
  BLAEV.
  JOAN
  By
  (de Wraak),
  heeft en een groot aantal harten met een pijl getroffen vallen naar beneden, als
  van het goddelijk
  recht.
  het
  kasteel van Antwerpen waarbij te lezen is: Monsr. du Bourcie
  Ter linkerzijde
  (van Bours), vroom, stout van ghewagen, VANCT TORLON (den luitenant van het kasteel
  symbool
  
  LODEWIJK BLOIS VAN TRESLONG) en doet syn volck Tcasteel wtjagen. (I Aug. 1577).
   die ter hulp kwamen, en de
  Rechts de Schelde met de vier "Princhen
  schepen",
  vlucht naar Breda op den 2en Aug. 1 577 van den duitschen kolonel FRONSBERGER
  met achterlating
  van al diens bagage, waaronder
  vliet",
  van
  DON
  aan
  hem en aan FOCKER, eveneens
  werden
  JAN
  gevonden
  kolonel. Op een tablet aan het piedestal:
  
  ,,Fronsberger
  
  brieven
  duitsch
  
  Och Antwerpen hoe bedroeft en verslagen
  Waert ghy vol benautheyts wel om beclagen
  Want v stont een swaren last bouen thoodt (hoofd)
  Maer in Trou, Liefde en Waerhz (Waarheid) had Godt behagen
  Die v vertroosten in den wtersten noodt
  Hem sy alleen de Eere door syn gratie groodt.
  O Anuers que tu fus triste et desconsol6e
  Charg6e d'oppression et digne de piti6
  Le faix sur ton chef mis t'auoit presque accablee
  Mais a Dieu plaist ta Foy, Amour, et Verity
  Qui a 1'extremite ta rendue consolee,
  A luy seul soit la gloire t perpetuite.
  Daaronder:
  Aan
  
  JAC. DE GAIN jnue.
  et fec. Anno.
  '
  
  1577.
  van het voetstuk:
  
  weerzijden
  
  Antuerpae Castro est Discordia pulsa, calendis
  Sextilis Pulsi, Fraus, Dolus, et Furiae.
  Den eersten Augustus op den dach Peeters banden
  [Petrus in de gevangenis gekluisterd?
  Quam Tcasteel van Antwerpen in Staten handen.
  Orbe CeLer faMa It, AntwerpIa, aCraepala CaepIt
  EbrIa, post PetrI VInCVLa, tViba fvglt.
  In Augusto versaecht van herten den tweeden dach,
  Men die duytsche roouers wt Antwerpen un vliede sach.
  De
  23 Aug.
  vierde
  
  prent
  
  1577. Hoog
  
  stelt
  
  voor het afbreken
  
  195 m.M.,
  
  zonder
  
  marge
  
  van Antwerpen,
  breed 283 m.M.
  van het kasteel
  van 24 m.M.;
  
  101.
  Ter
  
  zitten
  
  linkerzijde
  
  op een voetstuk,
  
  Rechtvaardigheid).
  ...
  onder
  
  _
  
  een baldakijn
  Pax (de Vrede),
  met de opschriften:
  
  en Iustitia
  
  (de.
  Optima nunc patriae sut propugnacula terrae
  Justitia, et Pacis intemerata Dea.
   '
  
  ' ' '
  
  Den Peys en Justicie ist weluaren der stede,
  Van die seuenthien landen en ackermans mede.
  Links
  
  JAC. DE GAIN inue.
  onderaan:
  
  et fec. Anno
  
  I s77.
  onder een afdak met wingerd,
  op een voetstuk,
  de Stedemaagd
  van Antwerpen,
  Fiducia
  ondersteund
  door Charitas
  (de Trouw)
  en
  haar
  kroon
  Veritas
  afnemend.
  Verder
  twee
  (de Waarheid),
  (de Liefde)
  kindertjes,
  van welk een een schild met het wapen van Antwerpen
  een
  hond (de
  houdt,
  Ter
  
  rechterzijde
  
  eveneens
  
  een
  
  (de
  
  Trouw)
  
  en
  
  (symbool
  
  van den vrede).
  bijbel
  
  Boven
  Waarheid).
  Op het voetstuk:
  
  dit
  
  alles
  
  een vogel
  
  met olijftak
  
  Nutumenta boni Verum est, Fiducia firmat
  Pectora, quae sociat relligiosus amor.
  Daer Trou en Waerheyt wert beuoden metter daet,
  Gheeft Liefde weder voetsel sonder valschen raedt.
  een guirlande van de zeventien provincieen.
  In
  den 22 Aug. 1577 begonnen
  het midden het slechten van het kasteel waarmede
  en vrouwen van allerlei stand, "edel en onedel", deelmannen
  is, en waaraan
  '
  namen. Onder de voorstelling:
  Tusschen.
  '.
  '
  
  de voetstukken
  
  Int Jaer tseventich seuen dryentuintich van Oost, (23 Aug.)
  Brackmen van Tcasteel Tantwerpen twee bolwercke pleyn,
  Wt beuel der Staten wirp Monsr Liekercken tot troost,
  .Den eersten steen daer af met Bourse den Capiteyn,
  En voorts bract al daer aen Edel, ryck, groot, en cleyn.
  Quinque ter exactis ter quina ad secula lustris
  Sacra salutiferi post incunabula Christi
  Transierant, messes binae, vi Autwerpia Castrum
  Dejicit, id primum molitur Borsius audax
  Post populus, picta velut hac in imagine cernis.
  En 1'an septante et sept d'Aoust le vingt et troysieme,
  A rompre on commenca le fort Chasteau d'Anuers,
  Par ordre des Estats, Likerke et Borsse mesme,
  Des premiers ont verse les pierres a 1'enuers,
  Suiuis du noble, riche, et du peuple diuers.
  '
  
  ,.
  