text: Zoo, moet jij toch nog het mi I itaire pad bi ijven bewandelen. Aan den
  anderen kant heb je gelegenheid om tjari (zoeken) nona jang (die) banjak
  (veel) oeang (geld). Door veel oefening kan je een echte harttreffer worden.
  De vaandrigskraag en meisjeshartverpletterende woorden kunnen nog in je
  loopbaan een onberekenbaar perspectief openen, zooals het woord tinggi
  zoo'n reuze toekomst belooft in de wetenschapswereld. Pak dus aan, jongen,
  tjari nona jang énak lebih énak seénak énaknja met het tempo lustigjes
  lustigjes van Wi Ikeshuis.
  Gooi landscheweg 6 Bussum.
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 01:11:08AM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  CORRESPONDENTIE TAN MALAKA-VAN WIJNGAARDEN
  
  71
  
  I.Briefkaart geadresseerd: den Heer D.J.L. v. Wijngaarden, res. serg.
  3e Vaandrigscursus, Breda.
  2.C.Wilkeshuis, later bekend schrijver van o.a. kinderboeken. In zijn
  laatste kweekschool jaar schreef hij een sonnettenkrans die circuleerde
  onder de leerl ingen. Mondel inge mededel ing C.Wi Ikeshuis.
  B-l1. 1
  Bussum 1 Januari '19
  Sobat (vriend) baik (goede) Dick,
  Verleden Zaterdag zag ik op het perron van Bussum een persoon, ik meende
  eerst jou persoon. Hij was bij den uitgang. Je begrijpt, dat ik naar hem
  toeholde. Maar wat was ik geschrokken toen ik die persoon plotsel ing zag
  bukken en een nona kasi tjioem (gaf zoen). Ik deinsde terug. Toen ik van
  de schrik eenigszins bekomen was probeerde ik hem nog eens te naderen. Ik
  durfde hem echter niet te spreken, want ik wist nog niet zeker wie het was.
   Daar die nona nog al kort was moest hij zich telkens geweldig bukken. Ik
  werd bingoeng (= 't hoofd kwijt hebben; bedonderd; onnoozel.) Eindel ijk
  op de hoogte van "Hotel Oud Bussum" besloot ik die persoon toch aan te
  klampen en I iep lekas = vlug achter hem aan. Toen viel ik bijna flauw, want
  ik zag die dame haast verdwijnen in het branipakje van den militair. Ik
  dacht toen bij mij zelf minstens: "Die Dick is toch een boeaja besar
  (krokodi I groot) geworden (= bedorven). Ik was echter nog niet geheel en al
  poesing(.draaierig). Daar ik geen sleepsabel zag, w~lkS woord plotseling
  in mijn kepala (= hoofd) schoot nam ik direct ( .... ) 's Gravenlandschenweg;
  met vermengde gevoelens naar huis.
  Toen ik echter dien soldaat en nona later nog eens zag, was ik er
  eindel ijk zeker van geworden, dat mijn sobat = vriend op dien tijd misschien:
  10 op het mi I. col lege
  20 marcheerde: a) voor den dienst b) achter een nona
  3° sama nona of nona-nona in Breda
  40 verlegen om een nona
  Je sobat Ibrahim
  Gooi landscheweg 6
  Bussum
  1.0ngefrankeerde briefkaart "Militair" geadresseerd: Kapada toean D.J.L. van
  Wijngaarden, Brouwersstraat 49b Rotterdam (doorgehaald) 2-1-6 RI Veldleger,
  Breda.
  2.Woord onleesbaar.
  B-12. 1
  13/1 '19
  Beste Dick
  Toean Dick. Je briefkaart heb ik in orde ontvangen. Wi I je Woensdagmorgen
  even voor de koffie bij mij komen. Na de koffie moet ik naar Amsterdam om
  les te geven in 't Maleisch. Ja man ik moet daarmee den kost verdienen.
   Woensdag en Zaterdag in Adam. Een paar uren in Bussum. Semoea (al les)
  baik. Aleen hard werken. Vooruitzichten gelukkig ook (baik) Ik zal je bij
  gelegenheid nog eens vertellen overm'nperasaian (ondervinding) in den
  laatsten tijd. Ik weet niet of ik Donderdagmorgen les heb. Kom, misti datang
  (moet komen). Woensdagmorgen. Wassalam = gegroet
  je sobat Ibrahim,
  Gooi landschew.6
  Bussum.
  1.0ngefrankeerde briefkaart "Mi I itair" geadresseerd: den Weled. Heer
  D.J.L. van Wijngaarden, 2 1-6 R.I. Klooster, Kaz. Kamer 32, Breda.
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 01:11:08AM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  72
  
  TAN MALAKA
  
  B-13.
  Bussum 10 Apri I '19
  Beste Dick,
  Heran! heran! seriboe kal i heran.
  Wonder!"
  100
  x wonder.
   Kort voordat i k je br i ef on tv i ng had i k zoo sterk aan jOu gedacht. Ni et
  lang daarna ontving ik juist dat tanda hidoep (teeken leven). Wat een leven
  hè. Als Calvijn nu herleeft dan geeft hij jou misschien een wenk om terug
  te gaan naar den rechten weg. Als Bredero of Mirabeau uit zijn graf
  verrijst dan zal hij jou misschien toeroepen, Hup Dick, Hup Dick. Ren zoo
  maar door, langs het lijntje. Het zal denk ik wel lang duren, eer je weer
  waard genoemd te worden "een kinderopv0eder, is het niet. Toch geloof ik,
  dat je er later nooit spijt van zult hebben, dat je het leven ook van dien
  kant hebt leeren kennen. I Ondanks je boeajaschap (als je nu doet) herken
  ik toch de Dick van vroeger, de minnaar v.d. letterkunde ook nog de
  philosoof, al is hij voorloopig nog een boeajaphilosoof. Ik heb je brief
  ook aan Soedi 2 laten lezen. Hij is natuurl ijk in goede aarde gevallen. Ik
  heb hem ook een paar keeren gelezen met het noodige gelach erbij. Wat zal
  het saai voor je wezen niet, nu voor de hoofdacte te studeeren.
  Eind Januari van dit jaar had ik voor de Vereeniging "Hou en Trouw" een
  voordracht gehouden over de Westkust van Sumatra. Over den afloop kon ik
  hoogst tevreden zijn. Ach man, het was voor den eersten keer. Ich bekomme
  f 50. voor de reis en verbl ijfkosten. Ik kreeg natuurl ijk een harte I ijk
  woordje van den President. Ik werd ook u itgenoodigd in hun orgaan te
  schrijven. Het opende voor mij wel een nieuwen weg die echter nog niet
  direct tot resultaat leidt.
   Ik zou den 15den dezer ook voor de Zendingconferentie te Utrecht spreken
  over de Godsdienst in Indie. Ik had mijn voordracht bijna klaar, een
  voordracht meer om 't bestaan van het Mohammedanisme te verdedigen tegenover
  de Chr. zendel ingen, die geen oog hebben voor andere Godsdiensten. Jammer,
  dat het niet doorgaat want de andere landgenooten, die over andere onderwerpen moeten spreken zijn nog niet klaar. Soedah (afgeloopen), maar
  misschien wordt 't uitgesteld tot d~n Zomer en ondertusschen wordt Gods
  werk in Indie misschien weggevaagd. Nu Dick, ik hoop nog geregeld een
  brief van je te ontvangen.
  Na hartel ijke groeten van je sobat baik Ibr.
  I.Het leven van dien kant
  het uitgaansleven.
  2.Soedi = Sudiman.
  3.Welke conferentie dit was en of deze inderdaad in de zomer met o.a.
  Tan Malaka is gehouden, heb ik niet kunnen achterhalen. Er werd wel in
  Amsterdam een Algemene Nederlandse Zendingsconferentie gehouden. Een
  verslag hiervan heb ik niet gevonden. Brief Raad voor de Zending der
  Nederlands Hervormde Kerk, 24-3-1972.
  B-14. I
  Bussum 26/5 '19.
  Beste Dick,
  Als je ze missen kunt, wees zoo goed mij de 2 natuurkunde boeken (met
  nat. teekeningen) en 't cosmographieboekje van Holthuijzen te sturen. Ik
  wou ze graag nog eens doorlezen. Na een week zal ik ze weer terugsturen.
  Ik zal de kosten van 't sturen wel vergoeden. 't Mag wel niet, maar ik
  zal 't wel geheim houden. Hoe gaat 't met de nona's?
  Nu Dick succes
  Yours Ibrahim.
  Goo i I andschew. 6
  Bussum.
  I.Briefkaart geadresseerd: den Heer D.J.L. v. Wijngaarden, Brouwersstr. 49B,
  R'dam.
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 01:11:08AM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  CORRESPONDENTIE TAN MALAKA-VAN WIJNGAARDEN
  
  73
  
  B-15.
  Bussum 6/6 '19.
   Beste Dick,
  Verleden week de studieboeken en een paar dagen geleden heb ik je kaart
  ontvangen. Ik merk wel daar er van het boeaja-Ieven niet veel meer overbl ijft.
  Nu moet ik ook hard aanpakken. Ik heb me voor Haarlem aangemeld. Natuurl ijk,
  ons buffeltje 1 zit er ook in. Arie de Waard 2 zal geloof ik 't ook wel dit
  jaar doen.
  Ik heb gelukkig nog al les uit de 3 boekjes kunnen overnemen, wat misschien
  noodig zal zijn. Ik dank je hartel ijk voor 't gebruik.
  Jou succes toewenschende
  Yours Ibrahim.
  excuseer!
  Ik heb niet veel omong kosong (praatjes!)
  Tegel ijk met dezen stuur ik de boeken terug lb.
  1.Buffeltje = R.Luyten, leraar rekenen en Duits aan de kweekschool.
  2.Klasgenoot op de kweekschool.
  B-16. 1
  Bussum 25/6 '19.
  Beste Dick!
  Overmorgen (concertgebouw Adam!!) komt de groote operatiedag. Houd je
  taai. Hontam kromo. 2 Het valt mij niet mee hoor! Heusch waar, je moet wel
  een I nd i sch Übermensch wezen, om spec i aa I de hoofdacte te kunnen ha Ien. In
  de volgende incarnatie hoop ik een andere loopbaan te hebben. Zeg, Dick,
  Soedi gaat den 5den Jul i met de Tambora naar Indie. De boot vertrekt uit
  Rottjeknorr? Enfin ik zal je op de bibberdag er wel meer over vertellen.
  Nu Dick, van harte succes!! Houd de eer van al Ie "nona's beschermers en
  -schenders" hoog. Nu sobat, een "tinggi" op jou.
  Gooi landscheweg 6 Bussum.
  1.Briefkaart geadresseerd: den Heer D.J. v. Wijngaarden, Brouwersstr. 49b,
  Rotterdam.
  2.Hontam kromo = sla er maar op los.
  B_17. 1
  
  Bussum 7/7 '19
  Beste Dick.
   Stuur me s.v.p. p.o. de I ijst van de hoofdstukken voor de verbrandingsverschijnselen. Ik geloof, dat Holth. 2 een klein boekje daarvoor heeft. Ik
  weet niet meer waarover. Als je me p.o. b.v. schrijft: De vlam; Lichtgas enz.
  dan zal ik 't wel uit het een en ander opsnorren. Verder moet ik je de
  groeten van Soedi overbrengen. Hij vertrok 's morgens tusschen 11 en 12 uit
  Adam zoodat ik niet meer bij jou kon komen.
  Nu succes met de studie
  Yours Ibrahim.
  Gooi landscheweg 6 Bussum
  1.Briefkaart geadresseerd: Den WelEd. Heer D.J.L. van Wijngaarden,
  Brouwerstr. 49B, R'dam.
  2.Holth. = Holthuijzen.
  B-18. 1
  Bussum 19 jul i '19
  Beste Dick,
  Je kaart al in orde ontvangen. Soedi vertrok wel uit Rottjeknor, maar
  had den nacht voor 't vertrek in Adam doorgebracht. 's Morgens vroeg waren
  we uit Adam vertrokken, omdat de Tambora + 11 uur Rot. verl iet. Nu Dick,
  a.s. Maandag ga ik bid fami I ie in Zandvoort. De uitslag zal
  je A.den
  Harry
  Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 01:11:08AM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  74
  
  TAN MALAKA
  
  26sten wel uit Haarlem vernemen. Als ik den 5den Aug. nog in Zandvoort
  ik wel bid uitslag van jou examen tegenwoordig zijn. Verder
  wensch ik je ook succes.
  Yours Ibrahim.
  Adres in Zandvoort is Parkstr. 5.
  Gooi landscheweg 6 Bussum.
  ~zal
  
  1.Briefkaart geadresseerd: den WelEd. Heer D.J.L. van Wijngaarden,
  Brouwerstr. 49B, Rotterdam.
   B-19. 1
  Sobat Ba i k!
  Ik heb je heel emaa I niet vergeten mee te delen, dat ik gebakt ben. Maar
  ik kwam er nog niet aan toe je 'n fatsoenl ijk Zandvoortsch aanzichtkaartje
  te sturen. Ik heb vandaag en gisteren heerl ijk van het strand geprofiteerd
  met vele nona's, dat iknubelachelijk vind over 't bakken maar te treuren.
  Onvoldoende, teekenen, lezen, natuurkennis (plantk.) Ik wensch jou succes
  toe. Houd je taai, oude jongen. Als ik nog in Zandvoort zit, zal ik bid
  uitslag wel naar H. gaan.
  Tabèh leb.
  2
  Parkstr. 5 Zandvoort.
  1.Ansichtkaart geadresseerd: den WelEd. Heer D.J.L. van Wijngaarden,
  Brouwerstr. 49b, Rotterdam. Poststempel: Zandvoort, 28.VI 1.1919.10.
  Afgebeeld is een struise schoonheid, I iggend in de aanstromende golven.
  2.0p dit adres was ingeschreven de heer Van der Mije, onderwijzer in
  Haarlem. Ibrahim moet met hem bekend zijn geweest; het gezin verhuurde
  als regel al leen aan meerdere personen tegel ijk. Mondel inge mededel ing
  J. van der Mije.
  B-20. 1
  Beste Dick,
  I k zit nu i n Adam en v i nd 't we I ..... seneng . Gisterenavond keek ik
  naar den uitslag-rn-de krant. Niets gevonden. Ochtendblad opgescharreld.
  Jawel, hoor! Daar staat hij, zegevierend op! Hartel ijk gefel iciteerd met
  je succes. Je hebt nu tenminste bereikt, wat je je eerst hebt voorgenomen.
  Ik wensch van harte, dat je in de volgende ondernemingen nog steeds gelukkig
  zult zijn. Nu Dick. Ik hoor wel wat van je, he! Veel plezier met de vacantie.
  Yours Ibrahim
  Parkstr. 5 Zandvoort.
  1.Briefkaart geadresseerd: D.J.L. van Wijngaarden, Brouwerstr.49, Rotterdam.
  Poststempel: Amsterdam 7.VI I 1.1919.
  B-21.
  Bussum 18 Sept.J9.
   Beste Dick,
  Je brief heb ik in orde ontvangen. Hij (m) ademt van een kenteringswind,
  die nu als ik mij niet vergis in je geest waait. Dat juich ik toe. Ik heb
  trouwens ook niet anders gedacht, dat Dick het wel zal aanpakken.
  Je brief heeft me werkel ijk goed gedaan. Ik zou hem direct wi I len
  beantwoorden, maar ik heb er de stemming niet voor gehad. Nu eigenl ijk ook
  niet. Want gisteren heb ik een heel naren brief van thuis ontvangen. Mijn
  ouders wi Ilen besl ist hebben, dat ik in Indie terugkom. Ze wi Ilen me graag
  terugzien. Daarbij komt nog, dat mijn vader nu oud en ziekei ijk is geworden.
  Je begrijpt, dat het heel wat verwarring in mijn strategie had teweeggebracht. Geen geld, in de eerste plaats. Nu in deze practische wereld kom
  je zonder dat natuur I ijk geen stap verder. Dan nog wel van de zomer gezakt.
  Ook dat gaf geen aangename gewaarwording. In elk geval is het razend moei I ijk
  om zonder je doel bereikt te hebben in je land terug te komen.
  Harry A.Niet,
  Poeze dat
  - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 01:11:08AM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  CORRESPONDENTIE TAN MALAKA-VAN WIJNGAARDEN
  
  75
  
  ik ~ die hoofdacte een koningskroon zie. Volstrekt niet. Ik kan in mijn
  land desnoods zonder betrekking ook wel leven. Sawah's en tuinen!! Maar,
  als ik die hoofdacte had, dan kon ik natuurl ijk makke I ijker besluiten.
  Desnoods ga ik als een behoeftige Inlander voor een blauwe Maandag naar
  mijn ouders, om als een dief in den nacht er weer tusschen uit te gl ijden.
   De hoofd kwest i eis, dat i k nog minstens 2 jaar de Europeesche toestanden wi I
  meemaken. Als ik dat ~ had, dan zou het misschien wel chique staan, er
  eventjes mee naar Insul inde te geuren.
  Je hebt misschien niet ~ de krant gelezen, dat ik in deventer den 6den
  dezer had resproken. Het ging er heet toe. Wij hadden te doen met candidaten
  voor B.B's ambtenaren voor N.lndie. Let wel ambtenaren, die meestal een
  staat verpesten met hun gehechtheid aan bureaucratie. Die heeren begrijpen
  niet, dat er nu een heel andere geest ~ Indie heerschst. De tijd van
  J.P.Z.Coen is voorbij. Enfin die heeren moeten later al les maar zelf zien.
  Misschien ontmoeten we elkaar ~ de tropen nog wel eens. Je maakte natuurI ijk veel kennissen onder de studenten. Verder ging al les er wel lol I ig toe.
  Ik kreeg ook een aanbod voor een betrekking ~ Indie. Ik weet niet, of ik
  het wel zal aannemen. Nu Dick. Succes ~ de verdere pogingen.
  Wees hart. gegroet door je sobat keras
  Ibrahim.
  1.B.B.
  Binnenlands Bestuur.
  B-22.
   Bussum 5 Nov. '19
  Beste Dick,
  Tot mijn spijt, kan ik je voor miJn vertrek niet meer zien. Ik moet
  plotsel ing naar Indie gaan. 8 November al met de J.P.Coen. Ik heb bid
  Sanembah Mij een prachtige betrekking gekregen. Genoemde Mij wi I aid
  koel i-kinderen, die tot zoover tot schrik van de planten- en dierenwereld
  rondzwerven op de ondernemingen, de zegeningen van het onderwijs doen
  deelen. Onderwijzers - dus dri Imeesters, zedel ingen, wat je ook noemen mag zijn er niet. Het zou ook veel te kostbaar zijn, ze al Ie uit Hol land te
  laten aanrukken. Daarom moeten er onderwijzers gevormd worden. Hiermede moet
  ik mij belasten. Ik ben dus min of meer een leeraar, die schoolvossies klaar
  zal maken. Het is feitel ijk in dit geval wel een potnat leeraar of schoolvossie. Het kan mij ook totaal niets verd ... Want het is uitstekend betaald.
  Verbinding slechts 2 jaar. Uitrustingsgeld en vrij overtochtsgeld. Ik hoef
  onder niemand te staan. Geen vossies boven dus. Ja het Europ. ~~~fd v. die
  school is mijn leerling in 't Mal. geweest, die van den Zomer I .r Indie
  vertrok. Het best van al Ie is, ik kan mijn ouders terugzien. Ze waren zoo
  wanhopig over mijn lang verbl ijf in dit koude toch weer geen koude Noorden.
  Ze besloten mij nooit meer te schrijven. Ik moest maar zelf in hoogsteigenpersoon verschijnen. Mijn neef bevestigde de treurige omstandigheden, waarin
  mijn ouders nu verkeerden. Dit had mijn besluit verhaast. Holdedelbolder
  ging ik naar genoemde Mij, om de mij reeds 5 maanden geleden voorgestelde
  betrekking aan te nemen.
   Veni, vedi, vici. Betrekking aangenomen, plaats aan boord veroverd. AI les
  klopt als de pest. Ik ga ook als leeraar van de Mal. taal van een stuk of 8
  der eerste uit de eerste klasse van je landgenooten. Daarom kon ik ook zoo
  gauw gaan.
  Nu beste Dick; wel I icht zie ik je niet meer. Ik hoop echter van harte
  nog steeds door jou ingel icht te worden in de maats. toestanden zooals je
  tot zoover steeds hebt gedaan. AI je brieven heb ik bewaard, als document.
  Ik beloof je van mijn kant dan ook, je op de hoogte te stellen van mijn
  toestand in mijn toekomstige werkkring.
  Een stevige poot van je vertrekkende vriend
  I brah im
  
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 01:11:08AM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0.
  