text: 294
  IX. NAAR DE P.K. I .-OPSTAND (1925 - 1926)
  Het lukte Malaka, hoewel hij niet In het bezit van een paspoort was,
  toch de Phi I ippijnen binnen te komen. Met het s.s. "Empress of Russia"
  arriveerde hij op 20 jul i 1925 in Mani la. Hij deed zich voor als de aan
  boord werkende musicus EI ias Fuentes. De douane geloofde hem en I iet hem
  toe in het land, zonder een paspoort of andere identiteitspapieren. 1
  Na het ontwijken van nog enkele moei I ijkheden zocht Malaka, naar eigen
  zeggen, herstel bij fami I ieleden van "Nona Carmen" in Santa Mesa, dichtbij
  Manl la. 2 Door het kl imaat en de doktershulp kwam zijn gezondheid geleideI ijk terug. 3
  Volgens andere bronnen wendde hij zich na aankomst met een aanbevel ingsbrief van Mariano Santos tot Apol inario G. de los Santos, rector van de
  Universiteit van Manl la
  
  en oudere broer van Mariano. Deze verschafte hem
  
  enkele maanden onderdak. In die tijd maakte hij kennis met diverse vakbondsleiders en journal isten. Tevens schreef hij regelmatig in het blad
  "EI Debate".4
  Malaka, zonder vaste woonplaats, vond onderdak bij meerdere mensen. Zo
  zou hij ook bij het parlementsl id Ramon Torres hebben gewoond. 5 De vriendschap die hij won van De los Santos was van grote waarde; via de universitaire gemeenschap kon hij vele contacten leggen. De contacten met PhiI ippijnse vakbondsleiders, tijdens het Transportarbeiderscongres ontstaan,
  kon hij verstevigen. De uitgever van "EI Debate", Francisco Varona, was
  zo'n vakbondsleider. 6
  Malaka bewoog zich voorname I ijk in national istische kringen en wekte
  bij hen ook niet de indruk een communist te zijn. Over contacten met procommunistische Phi I ippino's is weinig bekend. Niettemin zal Malaka zijn
  aard wel niet verloochend hebben en zijn opvattingen hebben verkondigd.
   In het "Legionaros del Trabajo" hadden zich potentiE!le communisten verzameld.
  Malaka zou in het geheim ontmoetingen hebben gehad met I inkse vakbondsleiders als Evangel ista, Capadocia, Balgos en Fel io en veel succes hebben geboekt. 7
  Een communistische partij bestond toen nog niet in de Phi I ippijnen. Deze
  zou pas in 1930 officieel worden opgericht. Malaka was dus niet direct betrokken bij de oprichting ervan, wel heeft zijn verbl ijf waarschijnl ijk
  bijgedragen tot de vorming van een kern van communisten in het land. 8
  Er is weinig bekend van Malaka's verdere omzwervingen. Zijn goede contacten met de pers maakten een herdruk mogel ijk van "Naar de 'Republ iekIndonesia'''. Tevens schreef hij een nieuwe brochure.
  In december 1925 verscheen de herdruk. Op de omslag stond "Gedrukt
  eerst Canton Apri I '25. Herdrukt TOKYO December '25".9 Tokio als plaats
  van uitgave was bedoeld om pol itie-autoriteiten te misleiden. 10
  In zijn voorwoord bij de tweede druk toont Malaka zich verheugd over
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 02:10:28AM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  NAAR DE P.K.I.-OPSTAND (1925-1926)
  
  295
  
  Omslag van de tweede druk van
  "Naar de 'Republ iek-Indonesia'''.
  (uit Phi I ippines Free Press,
  10-9-1927. )
  
  de grote vraag naar het boekje, ondanks het minder fraaie uiterl ijk. Het
  scherpe pol itietoezicht in het land van de geisha's had volgens hem deze
  herdruk niet verhinderd. De herdruk was ongewijzigd, al leen was het nodig
  een hoofdstuk toe te voegen over de "Nationale Vergadering".
   Malaka toont zich enthousiast over de studenten in China, die zich aansloten bij boeren en arbeiders en samen staakten en demonstreerden. Maar
  ook in Indonesië was in de laatste maanden het politieke bewustzijn en
  revolutionaire elan van het volk gegroeid als nooit te voren. 11
  In zijn hoofdstuk over de nationale vergadering trekt Malaka paral lellen
  tussen Frankrijk vóór 1789 en Indonesië. Arbeiders, boeren en bourgeoisie
  verenigden zich in Frankrijk en eisten i n het parlement radicale pol itieke
  veranderingen, die een einde moesten maken aan de schande I ijke levenswijze
  van vorst, adel en geestel ijkheid. Onder leiding van Mirabeau, Malaka's
  jeugdfavoriet, weigerde het parlement uiteen te gaan nadat de koning het ontbonden had.
  In Indonesië bestond ook zo'n situatie. AI leen waren het daar buitenlanders die het volk uitbuitten. Voor de economische crisis van de bevolking
  zou geen oplossing komen; de gouverneurs-generaal hadden als enige opdracht
  de dividenden te laten stromen en moesten daartoe het volk steeds zwaardere
  belastingen opleggen, werknemers ontslaan en lonen verlagen. Daardoor gleed
  Indonesië snel naar een pol itieke crisis. Dan moest de eis komen voor het
  bijeenroepen van een nationale vergadering. Niet als gunst van het koloniale
  bewind en onmachtig tot onafhankel ijk handelen zoals in Brits-Indië, Egypte
  of de Phi I ippijnen, maar na stakingen en massademonstraties door het volk
  
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 02:10:28AM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  296
  
  TAN MALAKA
  
  zelf bijeengeroepen. Dat zou dan een ultimatum aan de koloniale macht zijn
  en een bewijs van geloof in eigen macht, het kunnen weerstaan van de vijand
  en de wi I de eigen zaken te regelen. Dit zou kunnen als P.K.I. en S.R. zo
  sterk waren dat het hele volk gereed stond bij de eerste oproep. Pas bij
  deze vooruitgang in kwal iteit en kwantiteit van economische en pol itieke
  organisatie zouden arbeiders, boeren, handelsl leden en studenten naar voren
  komen en kon een nationale vergadering bijeengeroepen worden, die de koloniale macht zou kunnen weerstaan. 12
  De nieuwe, in het Indonesisch geschreven, brochure was "Semangat Moeda"
  (De Jonge Geest), die In januari 1926 verscheen en als fictieve plaats van
  uitgave weer Tokio vermeldde. 13 Op het omslag stonden als auteurs "TM en
  DOLK" vermeld. 14 Bovendien bevatte de omslag de volgende aanwijzingen:
  "Lees dit samen met partijgenoten! Pas op de vijand! Bewaar dit heel goed!,,15
  Inhoudel ijk vertoonde Semangat Moeda sterke overeenkomst met "Naar de
  'Repub II ek-I ndones i a'''. 16
  Een aantal zaken benadrukte Malaka nog eens extra. Hij veroordeelde het
  besluit de S.R. af te stoten. Door hun anti-imperial isme waren ook de
  kleinburgers revolutionair. In een niet-industrieel land als Indoneslèl
  vormden zij de meerderheid en was de eenheid P.K. I .-S.R. nodig om een vuist
  te maken. Het toelaten van veel S.R.-Ieden tot de P.K. I. zou tot ideologische
  verzwakking lelden. 17 "P.K.I. en S.R. moeten dus samen het orgaan of de ledemaat worden waarmee het hele volk zijn onafhankel ijkheid verovert."lS
  I n de S.R. moesten re I i g i euze en rac i a Ie gevoe I ens worden ontz i en; van een
  organisatie van de revolutionaire non-proletarische klasse lag de basis niet
  in Internationalistische of non-rel igieuze Ideeèln. 19
  Malaka drukte nogmaals het nationale program uit "Naar de 'Republ iekIndonesia'" af; dit program zou zeker in overeenstemming zijn met de wensen
  van het hele Indonesische volk, waarvan slechts één procent kapitalist was,
  aldus Malaka. 20
  Door het ontbreken van een inheemse bourgeoisie zou de revolutie in Indonesièl heel anders verlopen dan In Brlts-Indièl of Marokko. De onafhankeI ijkheidsstrijd zou samengaan met een sociale omwentel ing, een nationaalsocial istische revolutie. Maar pas als de pol itieke en vakbondsorganisaties
  sterk zouden zijv, kon tot mi I itaire actie worden overgegaan, samengaand
  met stakingen, boycots en demonstraties. 21
  De P.K.I.  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  NAAR DE P.K. I.-OPSTAND (1925-1926)
  
  297
  
  massa-actie. Dit kon zeer spoedig zijn bij de zich steeds verdiepende pol itieke en economische crisis en het reactionaire optreden van het gouvernement.
  En dat zou zijn:
  "Bijvoorbeeld wanneer het volk dat 55 mi Ijoen telt de dood verkiest boven
  een leven als slaven en lacht bij het zien van paarden en gummistokken
  der pol itie; als de gevangenissen worden opengebroken en de leiders daaruit worden losgelaten; als de spoorwegarbeiders en het scheepsvolk weigeren hun leiders naar een bal I ingsoord te vervoeren; als de soldaten weigeren de beweging te onderdrukken en op het onschuldige en ongewapende volk
  te schieten; als de Europeanen zich met de revolver in de vuist te ruste
  begeven en niet durven te eten voor hun voedsel door een arts is onderzocht."
  Een revolutie vóór het volk hiertoe bereid was, zou slechts een putsch
  en tot mislukken gedoemd zijn. "Alle soorten 'putsch' --- moeten we vermijden en bestrijden."23
  Malaka's opvattingen in "Naar de 'Republ iek-Indonesia'" en "Semangat
  Moeda" bi ijken niet veranderd. Zijn oppositie tegen het besluit de S.R. af
  te stoten laat hij al leen nog maar duidel Ijker bi ijken. Wel bepleit hij nu
  een iets voorzichtiger tactiek: eerst acties buiten Java, tegenover destijds
  een concentreren van de actie in de Soloval lei .24
  Met deze in het Indonesisch geschreven brochure was de P.K.I .-Ieidlng
  allerminst bi ij. Op voorzichtige wijze saboteerde deze leiding dan ook de
  25
  verspreiding ervan.
  Tot juni 1926 nam de politie twee e~emplaren van de
  26
  brochure In beslag.
  De Phl lippijnen worden, evenals Indonesië, doorMaleise volken bewoond.
   Het Is onjuist, zoals ook Malaka schrijft, dat van 800 tot 1400 het gezag
  van Sriwldjaja en Modjopahlt zich ook over de Phillppijnen uitstrekte. Deze
  mythe paste echter wel In de door Malaka aangehangen Pan-Indonesische Ideeën.
  Vanaf het einde van de zestiende eeuw kwam het land onder Spaans beheer.
  De Spaanse invloed bleek onder andere uit de bekering van de grote meerderheid van de bevolking tot de katholieke godsdienst. Op aanzienlijke schaal
  vond er ook rasvermenging plaats tussen Maleise volken en Spanjaarden.
  Tegen het einde van de negentiende eeuw ontstond een national istlsche beweging, onder leiding van de gematigde José Rlzai.
  Na RIzals arrestatie door de Spaanse heersers in 1892 richtte de radicale
  Andres Bonifacio een geheime revolutionaire vereniging op, de "Katipunan",
  die streefde naar een onafhankel ijk Phi I ippijnen, op basis van de ideeën
  van Rizal. De "Katipunan" groeide gestadig en wi Ide in 1896 tot gewapende
  opstand overgaan. De in zijn verbanningsoord geconsulteerde Rizal verklaarde
  zich hiertegen. De opstand brak niettemin uit. De troepen van Andres Bonifacio
  en vooral van Emi I io Aguinaldo boekten aanvankei ijk grote successen. Maar
  al spoedig ontstonden er meningsverschi I len binnen de "Katipunan". De oprechte revolutionair Bonifacio bleek een zwak pol itiek en mi I itair leider.
  Aanhangers van Aguinaldo vermoordden hem in mei 1897. Inmiddels
  was in
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 02:10:28AM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  298
  
  TAN MALAKA
  
  december 1896 Rizal, beschuldigd van betrokkenheid bij de opstand, gevallen
  voor een Spaans executiepeloton. In december 1897 sloot de "Katipunan" een
  wapenstIlstand met de Spanjaarden. Deze laatsten beloofden een algemene amnestie en pol itieke hervormingen; de Katipunanlelders gingen in vrijwi I I ige
  bal I ingschap in Hongkong.
   In een andere Spaanse kolonie, Cuba, bestond in deze tijd ook een onafhankel ijkheidsbeweging, die steun zocht en vond in de Verenigde Staten. Een
  gewapende Amerikaanse interventie leek in Cuba aanstaande. Toen de Spanjaarden zich in de Phi I ippijnen nIet aan hun beloften hielden zocht Aguinaldo
  contact met de Verenigde Staten en kwam overeen dat de V.S. met steun van
  de "Katipunan" de Phi I ippijnen zouden aanvallen. In mei 1898 landden Amerikaanse troepen, die weldra veel steun kregen van de aanhangers van Aguinaldo,
  die zelf ook was teruggekeerd. Het Spaanse leger moest zich onder deze zware
  druk al In augustus 1898 overgeven. Maar van een onafhankel ijk Phi lippijnen
  was geen sprake. Bij de vredesonderhandel ingen, geheel buiten Aguinaldo om,
  droeg Spanje de Phi I ippijnen over aan de V.S. Aguinaldo riep daarop in
  januari 1899 de republ iek uit en hervatte de strijd, nu tegen de Amerikanen.
  Maar de tegenstander was te sterk en de "Katipunan" leed weer aan interne
  verdeeldheid. In maart 1901 werd Aguinaldo gevangen genomen en midden 1902
  was zijn aanhang definitief verslagen. 27
  De Amerikanen voerden een veel I iberaler koloniale pol itiek dan Spanje.
   Het moderne kapital istische Amerika deed veel voor de bevordering van onderwijs en volksgezondheid. De el landen werden opengelegd door de aanleg
  van wegen en spoorl ijnen. Dit al les vooral om het land zo goed mogel ijk zijn
  rol te laten vervullen In het vrijhandelssysteem dat tussen kolonisator en
  kolonie bestond. De Phi I ippijnen waren een afzetgebied voor Amerikaanse
  produkten en leverden grondstoffen. Een eigen industriële ontwikkel ing was
  op deze wijze onmogel ijk. De Verenigde Staten wonnen steun van de machtige,
  vooral uit mestiezen bestaande, grootgrondbezitters en de stedel ijke bourgeoisie door de instel I ing in 1907 van een door deze groepen gedomineerd
  parlement. Planmatig werden de invloed van parlement en het aantal Phi I ippijnse ambtenaren, tot in de hoogste rangen, vergroot. Maar aangelegenheden
  als buitenlandse betrekkingen, defensie, financiën, handel en Immigratie
  bleven onder uiteindei ijke bevoegdheid van de Amerikaanse gouverneur-generaai. Zo oefenden de Amerikanen, zonder een harde uiterl ijke repressie,
  zoals in Indonesië, toch een zeer effectief gezag uit. 28
  In Indonesië verl iepen de zaken voor de P.K.I. niet zo florissant. De
  besluiten van het congres van december 1924 werden niet uitgevoerd, het contact tussen leiding en afdel ingen verl iep steeds moeizamer en het geldtekort
  werd chronisch. Van de omvorming van de P.K.I. tot een gediscipl ineerde revolutionaire organisatie kwam niets terecht.
  Harry
  A. Poeze
  - 9789004287099
  De autoriteiten verscherpten hun vervolging van de P.K.I.
  Via
  lokale,
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 02:10:28AM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  NAAR DE P.K. I.-OPSTAND (1925-1926)
  
  299
  
  Inheemse autoriteiten werd op de bevolking druk uitgeoefend zich van de
  P.K. I .-S.R. af te keren en zich er tegen op te stellen. Begin 1925 ontstonden In diverse delen van Java op uitgebreide schaal anti-communistische
  verenigingen, de "Sarekat Hidjau", met onofficiële steun van de lokale autoriteiten. Op gewelddadige wijze keerden ze zich tegen de P.K.I .-S.R. Voor
  een deel waren deze organisaties een reactie op de sterke sociale druk die
  de P.K.I. in bepaalde dorpen uitoefende om toe te treden tot de S.R.; voor
  een ander dee I wa ren ze het gevo I g van te Ieurste I I i ng over het ni et- i n lossen
  van de utopische beloften van de communisten. Zo werden de leiders van de
  P.K. I. nogmaals voor de noodzaak van een keuze gesteld. In overeenstemming
  met de congresbesluiten van december 1924 kon de partij de S.R., zijn plattelandssteun, laten vallen ten koste van stedel ijke vakbondsactie. Maar in dat
  geval dreigde wel licht onafhankeljJke actie van lokale leiders in de regio.
  Kon zonder steun buiten de steden een succesvol Ie revolutie wel plaatsvinden?
  Zou steun van opstandige elementen in de regio dan niet voorde I ig zijn?
  De P.K.I. deed geen keuze en bleef zowel aan het versterken van de proletarische organisatie als aan rurale agitatie werken. In Yogyakarta besloten
  P.K. I.-Ieiders in maart de partij te reorganiseren op cellenbasis, maar ook
  werd uitgesproken dat uit dezelfde groepen van half-criminelen en avonturiers,
  waaruit de "Sarekat Hidjau" bestond, ook de P.K.I. aanhang zou kunnen recruteren. Dit was bepaald geen bijdrage tot het bereiken van een strakkere
  d i sc i P I i ne.
  In zijn dagblad, "Api", volgde de P.K.I.-Ieiding ook geen duidel ijke lijn.
   Soms lag de nadruk op proletarische discipl ine, dan weer op gewelddadige
  actie voor een utopisch communisme. Op deze laatste aspecten baseerden vooral regionale leiders zich en met succes. Zo groeide de P.K. I. snel, vooral
  op West-Sumatra en in Bantam.
  De P.K.I .-propaganda, die de verwachting wekte van een spoedig komende
  revolutie tegen de Nederlanders en samenging met zware sociale druk tot
  aansluiting, leverde vele leden op. De propaganda zocht vaak aansluiting
  bij Islamideeën: de hei I ige oorlog tegen de ongelovige Nederlanders en de
  steun die zou komen van de samenwerkende Turken en Russen. Onderscheid tussen S.R. en P.K.I., schol ing en discipl ine ontbraken, vaak was de leider
  het enige bindende element.
  Ook het vakbondswerk leidde niet tot de door de P.K.I .-Ieiding gehoopte
  resultaten. De aangesloten arbeiders wensten actie in plaats van organisatie,
  en in het heersende kl imaat van toenemende revolutionaire agitatie en
  slechte arbeidsomstandigheden kon de P.K. i. de druk hiertoe niet weerstaan.
  De P.K. I. stelde eerst een algemene proteststaking op 8 mei voor, ter herinnering aan Semauns arrestatie, twee jaar tevoren. De V.S.T.P., die ervaring met slecht georganiseerde acties had, weigerde zijn medewerking. Dit
  gebeurde opnieuw toen de P.K.I. een proteststaking tegen de regertngswelgering
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 02:10:28AM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  TAN MALAKA
  
  300
  
  om Tan Malaka te laten terugkeren wi Ide uitroepen. Kleinere bonden waren
  In mei en juni betrokken bij vele wi Ide, meestal niet succesvol Ie stakingen.
   In jul i braken In Semarang op grote schaal stakingen uit. De communistische
  bonden wilden deze laten uitgroeien tot een algemene staking. Scherp ingrijpen van het gouvernement verhinderde dit; een vergaderverbod en arrestaties
  waren voldoende om de vakbonden te breken. In Semarang bleef al leen de
  V.S.T.P. gevestigd, die niet betrokken was bij de stakingen.
  AI iarcham, Darsono en Mardjohan werden gearresteerd; AI imin vluchtte in
  jul i naar Singapore.
  De nieuwe leiders, voorstanders van revolutie, waren echter niet in staat
  de voorbereiding hiertoe goed te organiseren. Zo braken ook in Surabaya, in
  september, ongecoördineerde wi Ide stakingen uit. Na enkele successen breidde de staking zich in december uit. Toen grepen de autoriteiten in. De gehele communistische organisatie werd ontmanteld, de leiders gearresteerd.
  Eind december was de nederlaag compleet. De hoop die de P.K.I. stelde op
  Surabaya, het
  
  industri~le
  
  centrum van Java, was de bodem in geslagen. Het
  
  uitbreken van de stakingen verl iep spontaan, buiten de communistische leiders om. Het tijdstip was te vroeg voor de algemene staking. Zo verloor de
  P.K. I. zijn in korte tijd snel opgebouwde proletarische aanhang.
  In d I verse plaatsen werd een vergaderverbod afgekond i gd, ter'w i j lP. K. I .,
  S.R. en verwante organisaties een algeheel vergaderverbod kregen opgelegd.
  Door dit verbod moesten congressen van P.K.I. en V.S.T.P. in Surakarta worden afgelast. In Prambanan kwamen op 25 december in het geheim elf partijleiders bijeen. Onder leiding van Sardjono werd besloten plannen te maken
  voor een opstand. Via stakingen zou 'men komen tot gewapende acties; boeren
  en soldaten moesten hiervoor gewonnen worden. Als tijdstip voor de opstand
  werd mei of juni 1926 genoemd.
   De opstand zou beginnen in Padang, zetel van de sterke West-Sumatraanse
  afdel ing. Daardoor zouden Nederlandse troepen van Java getrokken worden,
  zodat daar meer kans op succes was.
  Tevens werd een geheime organisatie opgericht, de "Dubbele" of "Dictatoriale Organisatie" (0.0.1. Deze zou de partij leiden; de O.O. had tot taak
  in strakke discipl ine de opstand voor te bereiden. Men hoopte op steun van
  bu I tenaf wat betreft ge Id en wapens.
  De V.S.T.P. steunde het besluit om een opstand voor te bereiden en was
  bereid een staking uit te roepen, dit ondanks de twijfels van zijn voorzit29
  
  ter Sugono.
  Op 13 januari 1926 werd het Prambananbesluit in Batavia besproken op een
  vergadering van hoofdbestuursleden en afgevaardigden van P.K.I .-secties.
  In een nationale, anti-Nederlandse strijd moest de hele bevolking onder het
  P.K.I.-vaandel worden verzameld, verklaarden de P.K. I .-Ieiders. Met al Ie
  vaagheden, wat betreft tactiek en techniek, bleef het besluit om tot wapenHarry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 02:10:28AM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  NAAR DE P.K. I.-OPSTAND (1925-1926)
  
  301
  
  geweld over te gaan gehandhaafd. Sardjono en Winanta I ieten een werkel ijke
  discussie hierover niet toe. 30 Korte tijd hierna vertrokken belden naar
  het velliger Singapore.
  De gearresteerde AI iarcham en Mardjohan werden verbannen naar NieuwGuinea; Darsono mocht naar de Sovjet-Unie vertrekken.
   De pol itie zocht in januari naar Muso, Budisutjitro en Sugono, maar deze
  bleken onvindbaar. Met andere P.K.I.-Ieiders waren ze naar Singapore gevlucht. 31
  Tan Malaka verbleef maar korte tijd in de Phi lippijnen. In september al
  trok hij zuidwaarts. Eind september bleek Malaka te vertoeven In het Thaise
  Chieng-Mai, hooggelegen In het grensgebied met Birma en eindpunt van de
  spoorlijn uit Bangkok. 32
  Malaka kan rechtstreeks uit de Phi I ippijnen naar Bangkok zijn gegaan,
  maar ook via Singapore zijn gereisd. In Singapore verbleef sinds omstreeks
  mei 1925 Subakat, die een dreigende gevangenisstraf was ontvlucht. Subakat
  fungeerde als contactman voor de P.K.I. In die plaats. 33 Hij had een kleine groep aanhangers en helpers om zich heen verzameld. Het Is moge I Ijk dat
  Malaka vla Singapore reisde om van Subakat en AI imin, die In Singapore ook
  een veil ig heenkomen had gezocht, en belden dichter bij
  
  Indonesl~
  
  vertoefden
  
  en beter geTnformeerd waren over de ontwikkelingen aldaar, het laatste
  nieuws te horen. Van Singapore kon hij per trein of boot naar Bangkok reizen.
   Als Hadji Ibrahim verbleef Malaka in Chleng-Mal. Hij had contact met
  twee Maleiers aldaar, de juwel iersHadji Hasan en Hadji Oosmad, die van communistische sympathieën werden verdacht. 34
  Malaka stond vanuit zijn bergoord in drukke briefwissel ing met zijn partijgenoten op Java en nam volop aan de actie deel. Zijn correspondentie werd
  vla Singapore verzonden. 35 Een uitvoerige brief van 24 september aan
  Budisutjitro geeft een interessant beeld van Malaka's activiteiten: 36
  "Kiang Mai
  24/9 - 25
  Dear Brother Budi,
  I send herewith 2 photo's. One is for our friends at Batavia and the
  other is for my parents at Sul ikl. I hope that my brother wl I I not mind
  my troubl ing him to transmit this letter and this photo to my parents,
  who are already so old and with whom I have neither communicated nor
  had a meeting for so long. The adress is:
  Baginda Maulana, Sul iki, Sumatra's Westkust.
  I ask my brother Budl to write and tel I me whether they have received
  the letter despatched from Canton about the end of May. And I beg for a
  reply through my brother's intermedlàry.
  If my brother corresponds with brother Said AI i, please ask him to
  paya vislt some time to my parents in my name. He wil I not take it amiss.
  And he promised me before that he would do 50.
  37
  It is hoped that my brother wi I I not forget this.
   Only two days ago the frightful heat was terminated by the fal I ing of
  the rain. 38 It surprises me that during the rains, which last for not
  less than two months, I feel fresh and have strength to work and am
  optimistic. A week's drought suffices to disturb my health again. But
  not as formerly. And when it is frightful Iy warm here we can go to the
  
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 02:10:28AM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  302
  
  TAN MALAKA
  
  hi I Is for a short while. Otherwise, there is nothing.
  Herewith I also send to my brother a photo of brother Manahan (of
  the Phi I ippine Islands) and the agricultural labourers. It is good
  enough to be en I.arged and hung up in my brother' s oft i ce, i norder to
  show that the weak Malay race has for long been divided by various robbers in this world, so that - although they have the same needs and the
  same enemy - the different parts of 'mekaar' are forgotten. For example,
  none of us wi I I entertain the hope that North and South China should be
  separated economical Iy, strategical Iy or in the pol itical sphere; no
  less undesirable would be the separation of North and South Indonesia
  (i.e. the Netherlands East Indies). And there exists good enough ground
  for unity, because separation impl ies amenace to independence In every
  case.
   It is perhaps not a bad idea to make known to our people, by means
  of newspapers, that the agricultural labourers and workers in the
  Phi I Ipplnes are oppressed not only by America, but also and always by
  their own aristocrats, who possess about 90% of the land. But they are
  awake and have formed trades unions and the Indonesian agricultural
  labourers should stretch out a hand to them.
  Excuse me, Sir.
   55732832 (kode)39 has just been received, also a letter from my
  brother dated September 8th. Great is our joy at hearing of the revival
  of our firm 226 (Semarang). It is a plty that the others are so slack,
  especially 178 (?). But I trust that our comrades are aware of this
  and wi I I do their utmost to awaken them out of slumber. We have already
  received an extensive report from Tio (AUmin). (~!e are 'Surprised at his
  abi I ity to produce such a clear and extensive report. It seems to be a
  questlon of wi I ling or not wi I I ing, and if the young agent Achmed firm
  816 (?) wishes it, he could do the same thing.) And from that circumstance we too feel how weak we are and how much difficulty and adverslty there Is. But regard being had to our present leadership, we are
  conv i nced that we sha I I s Iow I y reach our goa I. I t is cl ear that a tenth
  part of the hidden forces have not yet been shaken out of sleep. My
  brother knows this, too, for we have long discussed it, and the authorities who are supported by thls and that "ism" also admit that the sky is
  blue, as appears from the contents of the letter of firm 61 (?), although
  framed in such a style.
   Thls matter has also been discussed by Haji Hasan with a 'Kiyai'
  (rel igious teacher) at 251 (Sjanghai). There is nothing else, is it not
  so? And this counsel need not be sought of the cleverest 'Kiyai', for
  he who Is placed in the most difficult circumstances is the one who
  awakens thesleepers. The most difficult thing is to awaken them without
  money, or in face of no smal I obstacles. Such cannot be sought in the
  Kitab Indjil (Koran) or in one 'ism' or another. It is something that
  comes from practice, somethlng that grows in one's own body.
  My brother must also know what friends 825289 (rakjat (voZk)) and our
  enernies bring with them. And wlth al I respect to the Koran and al I the
  'isms', we say that it is impossible to see from without what sits deep
  wlthln. Enfin, if only my brother understands what is practice and what
  is counsel.
  I trust that the present leadership possesses sufficlent experience
  and critical capacity to be able to reflect how difficult is a counsel
  taken only from the Koran. I trust also that my brother leader wi I I not
  be too proud to accept advlce from whatever quarter. But our Intention
  is to entertain the hope that my brother wi I I not be misled or browbeaten by voices or by an authority, unless the voice indeed comes from
  beZow. Know that and be upright in thoughts and actions.
  In connection with the important problems of the present, agent
  267 (?) desires to visit the present agent 766563754567 (pmZpm (?)) in
  order to discuss what shal I be done in the immediate future.
   AI lagents such as 271 (AZiarcham) and 272 (Jahja) are strangers for
  us, whi Ist we know agent 274 (?) only superficially. It is hoped that
  there wl I I be an opportunity of vlsiting hlm.
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 02:10:28AM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  NAAR DE P.K. I .-OPSTAND (1925-1926)
  
  303
  
  Here we work as hard as we can. Here, too, there exists with firm
  254 (Phi'Zippijnen) the wi II to test i fy (' constateren' ), but the work is
  being confined to smal Ier matters, so that the greater ones may be
  achieved without too great difficulty. But there are very few who can
  be trusted where their tongue and 'aksi' are concerned. And 825289
  (Rakjat) trusts ful Iy those who are only 894589 3252 (titek (?)). He
  distrusts others. You know the training of 285 (?). Slowly wi I I the
  right ones be born and artificial Iy 7419 (pa. (?)), and also with help
  from outside; just as firm 252 (?)was formed, so also can 76819045
  (Partai) be formed. But I fear that It wi I I only be In name, with the
  qual ity of thinking alone, measuring its own strength, working alone
  and performing useless work. And the blown up bal I becomes soft again
  when there is no support from outside. We must thus be patient and wait
  unti I the kernel comes from below. This is only a question of time and
  our work is first of al I to educate; so also in other places, although
  this education of ten seems of necessity to be coupled with 'aksi'.
   But the 'aksi' can only bear fruit when the inner streng th in a State is
  sufficient. Notunti I there is sufficient inner strength can we bear the
  risk of the 'aksi' and if necessary take strength from outside.
  Has 56827167 (Kron (?)) been received? Keep reportlng about chocolate
  (stakingen).
  Your affectionate brother,
  (signed) Haji Hasan."
  Malaka ondertekent de brief met de Islamitische eretitel Hadji. Hij noemt
  ook diverse malen andere aan de Islam ontleende begrippen als Kiyai en Koran.
  Het I ijkt waarschijnl ijk dat met Kiyai een Kominternautoriteit en met Koran
  de communistische theorie wordt bedoeld. Zo gelezen is de brief een oproep
  om vanuit de Indonesische praktijk te handelen, die naar Malaka's oordeel
  nog nauwel ijks "aksi" toel iet. Het bezoek aan Sjanghai zal waarschljnl ijk
  hebben plaatsgevonden, toen hij in het Chinese Canton zijn standplaats had.
  Malaka stuurde op 2 oktober aan de P.K.I .-Ieiding in
  
  Indonesi~
  
  een brief,
  
  waarin vele woorden in code, die waarschljnl Ijk handelde over een voorraad
  wapens die de P.K.I .-Ieiders op Malaka
  
  ter beschikking stond. De opslag
  
  van de voorraad baarde noga I zorg, de ops Ia.gp Iaats was a I d i verse ma Ien
  veranderd. De verzending naar Indonesië stuitte op vele moel lijkheden.
   AI imin was met de zorg ervoor belast. Hij had geld nodig uit
  om nieuwe wapens in de Phi I ippijnen te kopen. 40
  
  Indonesi~,
  
  ook
  
  Op 6 oktober schreef Malaka aan de partijleiding. Hij had vernomen dat
  de Verenigde Staten op Java en Sumatra grond zochten voor proefplantages,
  dit gezien de onzekere pol itieke toekomst van de Phi I ippijnen. Tegen deze
  invasie van vreemd kapitaal achtte hij P.K. I .-actie nodig, via stakingen of
  demonstraties en protestmeetings. Verslagen hiervan in Phll Ippijnse dagbladen
  zouden de Amerikanen moeten afschrikken. Amerikaans kapitaal In
  
  Indonesi~
  
  leidde tot versterking van de gemeenschappel ijke vijand en zou de V.S. kunnen betrekken bij de bestrijding van een eventuele revolutie. 41
  Ook schreef hij artikelen voor de communistische pers. Van het blad
  "Njala" (De Vlam), dat in Batavia vanaf september 1925 verscheen, waren hij
  en Semaun medewerkers. 42 Via Subakat stuurde hij bijvoorbeeld In oktober
  twee bijdragen uit chieng-Mai. 43
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 02:10:28AM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  TAN MALAKA
  
  304
  
  Op 6 november schreef Malaka uit Singapore aan Budisutjitro: 44
  
  "245 (Singapore) - 6 - 11.
   Mr. L. (Budisutjitro)
  In a letter from the Chinese T it has been stated previously that
  Haji Muchtar (Subakat) had gone to 247 (penang) to visit a friend. That
  vislt has been paid. The friend seems to have come from 223 (Java). He
  is a goed friend of 286 (Jatim). If, at his praying place at
  2467735594138145 (Banokwari (?) welliaht een fout in de aode. moet dan
  zijn Mbnokwari) , you remind him of 286 (Jatim) , he wi II be alarmed. According to report the new friend has also come there on the advice of
  286 (Jatim). He came previously with many cents. Now there is nothing
  left, because he was swindled right and left. Haji 86593241 (Salei) had
  a great share in this swindl ing. A propos of it H.Muk (Subakat?) has
  heard much concerning the men of 245 (Singapore}.The new frlend was
  previously 933281289245848932813267 (verduisteren). If 286 (Jatim) does
  not give up and we can approach him in time, we should be able to expect
  help from him. But although it is sti I I toa late, there may sti I I be a
  I ittle use in it. In the first place he is from 177 (?) and before 156
  (S.R.) was there he worked with 8445 (S.I.). He has promised H.Muk
  (Subakat?) to co-operate with pleasure in our undertaking. If necessary
  he is wi 11ing to be sent to 261 (?), e.g. in order to teach. He is about
  311377626164 (duapuluklima (25}) old. And when he was a friend of 286
  (Jatim) he was 757384892673636350 (Postaolli).
  Sir, up to date there is not yet the smal lest advantage to be seen in
  the work of our salesmen either at 245 (Singapore) or at 247 (penang).
   You may say that they are quite incompetent, but in passing such a
  judgment it should not be forgotten that the proper inhabitants there,
  who form the smal lest number, are sti I I very conservative in their way
  of living and thinking and are smal I bourgeois. On the departure of
  H.Muk (Subakat?) from 245 (Singapore) his good-wi I I was also invoked for
  the purpose of paying a visit to al I the towns in the F.M.S. (Federation
  of Malay States) which in his opinion were the principal ones. The impression which he gained everywhere did not differ from that of 245
  (Singapore) and 247 (Penang). The group of the population which has
  knowledge of 325573677365 (eaonomy) and 757361894555 (politias) is the
  914568 (Chinese). In the harbours, in the bui Iding trade, in the trains,
  above al I in commerce the 914568 (Chinese) are the most prominent. Nevertheless, their federation is stil I very weak.
  You wi 1 1 understand that in these circumstances it is impossible for
  us to bring about co-operation. The staff of the rai Iway and of the
  Institutions connected with it consists altogether of KI ings. In that
  circle a beginning has never been made as yet with the establ ishment of
  a union. In the Straits and F.M.S. there is not a single daily newspaper
  wh i ch Is read by the Ma I ays. I n short, i f one expects a movement in the
  F.M.S., it wi II not be seen from the side of the Malays. It wi II certainIy come from the Chinese and KI ings, whatever the nature of the mov@ment
  
  may beo
  
  I offer you this explanation to enable you to pass judgment on us.
   We hope that you think of our existence. In this month we are half dead.
  Herewith H.Hassan sends a letter.
  Ghaffa has already been apprised personal Iy. He says that he has already answered your missive and concerning the 120 gui Iders he wi I I send
  everything from Jambi (In Sumatra). He left for there yesterday.
  With greetings,
  
  M."
  
  Erg opwekkend is het beeld, dat Malaka van de situatie geeft, niet. Geldproblemen plaagden Malaka, Subakat en hun vrienden In Singapore voortdurend.
  De geldzendingen uit
  
  Indonesl~
  
  van een in financiële nood verkerende P.K.I.
  brachten weinig soelaas. 45 Uit deze brief bi ijkt ook het falen In het
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 02:10:28AM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  NAAR DE P.K. I .-OPSTAND (1925-1926)
  
  305
  
  verkrijgen van aanhang onder de oorspronkel ijke Maleise bevolking. 46 Een
  I ichtpuntje was de in het begin van de brief gemelde aankomst van een
  nieuwe kracht. Dit was Umardirdjo al ias Idris, een postcommies uit Manokwari
  die zeshonderd gulden verduisterde en daarna uitweek naar Singapore. Hij
  vestigde zich spoedig daarop in Kota Tinggi .47
  In andere brieven uit deze periode komen dezelfde moei I IJkheden naar
  voren: de moeizame contacten met
  
  Indonesi~
  
  en de moei I ijkheden met de pro-
  
  paganda.
   Vanuit Singapore werd het contact met Indonesië onderhouden onder andere
  via zeel ieden, die de censuur konden ontwijken. Met Indonesische reizigers
  werd contact gezocht. Zo logeerde een uit Nederland teruggekeerde student,
  Iskaq Tjokroadisurjo, bijna een week bij Subakat. Hij leek sympathiek ten
  opzichte van de P.K. I. te staan. Het plan bestond deze "vondel ing" toe te
  vertrouwen aan de zorg van de "tabib", de geneesheer (Tan Malaka?).48
  Op 4 december schreef Malaka naar
  
  I~donesië
  
  over financi~le perikelen,
  
  die het gevaar van verraad en arrestatie in Singapore met zich meebrachten. 49
  "4 december 1925.
  Meneer,
  Hedenmorgen heb ik 2 brieven verzonden geadresseerd aan Joe (?) en
  Sast (?). Heden om 2 uur laat ik deze brief volgen, omdat er iets belangrijks is.
  Gisteren is Bukhara (?) van Jambi gekomen, waar hij een maand bij
  Gh. (Ghaffa) is geweest om het geld terug te vragen. Toen hij daar aankwam had hij vo I doende ge Id a Is kap i taa I, hetwe I k door Gh. (Ghaffa) gebruikt is geworden. Maar Gh. (Ghaffa) wenste met al ie geweld een deel
  van dat geld te hebben.
  De zaak zit als volgt in elkaar:
  Toen Bukhara in Jambi aankwam trok hij bij Gh. in. Gh. gaf aan
  Bukhara goederen om deze te verkopen en Gh. zei dat de opbrengst voor
  Bukhara zou zijn en het meerdere voor Liang (Budisutjitro). Doch de opbrengst was slechts voldoende om Bukhara zijn kapitaal terug te geven.
  Toch heeft Gh. er een gedeelte van gevraagd, 't welk Bukhara hem niet
  heeft wi I len geven.
  Hierdoor ontstond grote onenigheid. Hierop heeft Gh. gezegd dat hij
  onze kameraden niet meer wenste te ontvangen en uitte hij vele bedreigingen.
  Het leek erop of hij ons zou wi I len verraden.
   Dat is dan ook de reden dat wij voor ons welzijn van 245 (Singapore)
  weggaan.
  Maar zolang ik U nog niet geschreven heb, kunnen de brieven voor mij
  bestemd gericht worden aan het laatste adres.
  Help mij om aan Hadji Chasa (?) te telegraferen, omdat ik daartoe
  niet bevoegd ben.
  Laat hem niet meer het adres Onanroad 50 gebruiken,omdatdatgevaariijk
  is. Wanneer het weer vei I ig is, kom ik zeker terug.
  Groetend,
  (w.g.) M."
  51
  Malaka vertrok naar het vei I iger Penang.
  Op 10 december schreef hij
  Budisutjitro en Subakat. Deze brief luidt:
  "Ik heb Uw brief van 28 november ontvangen.
  ik heb een vriend verzocht een foto van moeder op te zenden. Ook heb
  ik een brief geschreven aan 234 (Padang) huisnummer 306 (Sutan Said Ali).
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 02:10:28AM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  306
  
  TAN MALAKA
  
  AI Ie boeken zijn op de plaats die ge wel weet.
  Gisteren heeft Tio (Alimin) een brief geschreven en ik denk dat hij
  over vier dagen hier kan zijn. De gereedschappen zijn reeds voorradig.
  Met de brief gaan wij akkoord. Ook het geld is reeds met Tio besproken.
  WIJ wl I len wel beginnen, maar het moet langzaam gebeuren, daar wij
  geen geld hebben. Wel hebben wij een kennis In 223 (Java) maar die mijnheer kennen wij nog niet lang.
  Het huis 196 (?) is geheel leeggemaakt.
  258174 (B.R.C.(?). Wij moeten recruten van hen maken.
  Ik geloof ook, dat het moge I Ijk is om de banknoten te drukken
  (revolutie te maken).
  Wij hopen dat ge vlug zult antwoorden.
  Hadji M.
   52
  Tio is juist aangekomen."
  Op 16 december was hij met AI imin weer terug in Singapore. Hij schreef
  meteen Budisutjltro.
  "Wanneer ik deze brief schrijf, ben ik pas teruggekeerd van Penang. Waarom ik daar ben geweest is U wel bekend. Het was een voorzorgsmaatregel
  tegen de booSheid van Gh. (Ghaffa) en ten tweede om kennis te maken met
  een nieuwe vriend, verband houdende met de brief, welke gij schreef uit
  Cirebon.
  Wat de weg betreft, deze vriend heeft beloofd de helft te betalen.
  Ik heb de goedkoopste weg genomen n.l. per boot.
  Op het ogenbl ik is Gh. niet te Singapore, hij is naar Jambi gegaan.
  Ik heb gehoord en ook onderzocht, dat hij zijn gelofte niet zal nakomen.
  AI les is slechts een poging geweest om mij te intimideren. Daarom is er
  van mij niets verteld.
  Na hetgeen er te 245 (Singapore) is voorgeval len, zie ik voor het
  ogenbl ik geen gevaar. Om kort te zijn, Ik bi Ijf op mijn post. Wij behoeven ons niet ongerust te maken, de voorzorgsmaatregelen zijn in orde.
  Er wordt gezegd, dat baba Tio (Alimin) en Lau (?) reeds op de plaats
  ziJn. Ik kreeg een brief van Tio waarin hij mij verzocht om een portie
  (share) te sturen aan baba Lau, aangezien hij reeds schuld gemaakt had
  te Sulu bij een vriend. Aangezien Hadji Muchtar (Subakat) echter geen
  flnancl~le verantwoording heeft, breng ik het verzoek aan bab Liang
  (Budisutjitro) over.
  Wat betreft de weg, heeft Tio ook reeds geschreven aan het huis 272
  (Jahja) - 273 (Sardjono) aan baba Liang.
  Wat de rijstzaak (wapens) aangaat, benevens bericht 223 (Java), welke
  vla Muk (Subakat?) is reeds afgedaan.
   Verder sluit Ik hierbij een brief van Alapan (Umardirdjo) bestemd voor
  zijn fami I ie. Ik hoop dat ge die van zegels wilt voorzien en doorzenden.
  Muk (Subakat?) beijvert zich thans zoveel moge I ijk voor de priJsl ijst
  (?). Maar zeer zeker is dat niet actueel.
  Zoals U bekend is, heeft Muk reeds met enig voordeel aanraking gekregen met een drukker (?) te 245 (Singapore): Dit is misschien een weg
  voor ons om daar te kunnen werken. Ook is Muk reeds begonnen met het
  werk voor het uitgeven van de almanak (?).
  Ik hoop dat dit vruchtbaar werk is en dat het ook Muks zaak is.
  Misschien dat de opbrengst ons leven wat kan verlengen.
  Tabeh
  M."53
  Met Subakat en Umardirdjo (Alapan) verbleef hij bij Hadji Saleh, 709
  North Bridge Road.
  Begin januari 1926 was Malaka weer in Penang. In gezelschap van Hassanusi
  werd hij hier nog op 14 januari gesignaleerd. Blijkens onderschepte brieven
  was hij 20 Januari weer in Chieng-Mai .54
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 02:10:28AM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  NAAR DE P.K. I.-OPSTAND (1925-1926)
  
  307
  
  Waarschijnl ijk vertrok Malaka hier vandaan snel naar de Phi lippijnen,
  waar inmiddels zijn brochure "Naar de 'Republ iek-Indonesia'" was herdrukt
  en ook "Semangat Moeda" persk Iaar was.
  Waarom ~~alaka het Maleise schiereiland verliet, terwijl de situatie in
  Indonesi~
  
  steeds meer in de richting van een uitbarsting ging, is onduide-
  
  I ijk. Terwijl al Ie P.K. 1.·leiders uit
  
  Indonesi~
  
  naar Singapore vluchtten,
  
  trok de meest gezaghebbende leider zich terug op de verre Phil ippijnen.
   Als deze leiders zich redel ijk vei I ig in S,ingapore konden bewegen, moest
  Malaka dat toch ook kunnen? Wel I icht was het een nieuwe aanval van t.b.c.
  die Malaka dwong de relatieve rust en comfort te zoeken die zijn Phi I ippijnse vrienden hem konden bieden. Of was het de aanwezigheid van goede contactI ijnen naar Canton en Moskou, die hem deed vertrekken? Als hij op de hoogte
  was geweest van het Prambananbesluit,
  
  had hij zich echter misschien wel be-
  
  dacht en was toch naar Singapore teruggekeerd.
  Malaka besefte deze crisissituatie toch zeer wel bi ijkens een brief die
  hij begin januari uit Penang schreef. Het verwekken van stakingen en ongeregeldheden kan winst maar ook groot verl ies opleveren, schreef hij. De vele
  er mee verbonden problemen vereisen overleg van verschi I lende leiders,
  "terwijl tijd en wijze van handelen in elk geval eerst zullen kunnen worden
  bepaald, indien de eigen kracht en die van de vijand voldoende bekend zijn."
  Moskou, schrijft Malaka, zal geen steun verlenen, zonder goed op de hoogte
  te zijn van de sterkte van de P.K.I. en het rode leger in al Ie delen van
  Indonesi~.
  Dat zijn partijgenoten hiervan niet zo goed op de hoogte zijn
  
  neemt Malaka hun niet kwal ijk, gezien de grote afstand tot Moskou en het
  ontbreken van een Kominternvertegenwoordiger in Indonesi~.55
  Na korte tijd voegde AI imin zich bij hem. Deze vreesde arrestatie en
  wi Ide graag bij Malaka zijn kennis vergroten. Malaka verzorgde zijn over.. vrlen
  . den. 56
  tocht en onder da k biJ
  In januari ontmoetten een aantal topleiders elkaar in Singapore. Met
  Subakat, al langer buiten
  
  Indonesi~
  
  en niet op de hoogte van het Prambanan-
  
  besluit, bespraken Muso, Sardjono, Sugono, Sanusi, Winanta en Budisutjitro
  de opstandplannen. Ze besloten de plannen door te zetten.
   57
  
  Malaka was toen al door een brief van Budisutjitro op de hoogte van de
  opstandplannen. Budlsutjitro en Muso zouden daarna afreizen naar Manl la om
  met Malaka te overleggen. Pasmoei I ijkheden verhinderden dit. Vervolgens
  stuurden ze Malaka een telegram met het verzoek naar Singapore te komen.
  Malaka antwoordde hierop met het voorstel in Singapore te zijner tijd een
  conferentie te houden. Een woedende brief van Muso was het antwoord. Deze
  stelde dat Malaka en hij waren aangewezen om in Moskou om materi~le steun
  voor de opstand te vragen.
  58
  
  Malaka zal begrijpel Ijkerwijs zeer geschrokken zijn. Zijn zorg en vrees
  over de ontwikkeling van de P.K.I. werden door het Prambananbesluit bevesHarry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 02:10:28AM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  308
  
  TAN MALAKA
  
  tigd. HIJ had de P.K.I .-Ieiders dus tevergeefs in zijn brochures en brieven
  gewaarschuwd. Bovendien was dit besluit geheel buiten hem om genomen, misschien wel juist In het gerechtvaardigde vermoeden dat Malaka zich er tegen
  zou verzetten. Wel licht hoopte men dat In dit stadium, na een herhaalde
  uitspraak van de P.K. I .-Ieiding, Malaka zich bij het besluit zou neerleggen
  en zijn gezag zou wl I len aanwenden om sovjetsteun te verkrijgen. Maar de
  zieke Malaka veranderde niet van standpunt.
  Allmin stelde Malaka, die zelf door ziekte niet onmiddel I ijk naar Singapore kon afreizen, toen voor als zijn afgezant naar Singapore te gaan.
  Malaka sprak zeer uitvoerig met AI imin over het Prambananbesluit. Hij wees
  dit af, hij legde zijn eigen opvattingen uit en deed een aantal voorstellen
  met betrekking tot de toekomstige P.K.I .-koers.
  