text: Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  Jurisprudentie
  
  Kroniek ondernemingsstrafrecht
  Tweede helft 2021
  
  Prof. mr. H.J.B. Sackers (red.), mr. J. Boonstra, mr. dr. S.S. Buisman, mr. A.A. Feenstra, mr. dr. I. Koopmans, mr. V.S.Y. Liem,
  prof. mr. M. Nelemans, mr. dr. J.S. Nan, mr. dr. E. Sikkema, mr. dr. drs. B. van der Vorm en mr. dr. W.S de Zanger
  
  Inleiding
  Prof. mr. H.J. B. Sackers (red.)
  De tweede helft van 2021 laat zich niet anders karakteriseren dan als hetgeen over de eerste helft in de vorige
  kroniek ter inleiding werd gesteld. Los van de gevolgen
  van extreme wateroverlast in Limburg en de haperende
  evacuatie van mensen uit Afghanistan, waren het andermaal de maatregelen ter bestrijding van de
  ­covid-19-pandemie die grote invloed op het dagelijkse
  leven hadden. En als het niet de maatregelen zelf waren,
  dan waren het wel de verstoringen van de openbare orde
  als gevolg van reltrapperijen zoals die (onder meer) in
  Rotterdam te zien waren en door de oud-minister van
  Justitie en Veiligheid als ‘weerzinwekkend en misdadig’
  werden betiteld. Diezelfde oud-minister kondigde intensivering aan van maatregelen tegen voetbalgerelateerd geweld, urgente maatregelen aangaande de werkwijze van het politieteam Werken Onder Dekmantel,1 en
  nader onderzoek over het stelsel van bewaken en beveiligen.2 De Onderzoeksraad voor Veiligheid is in dat kader gevraagd om te onderzoeken welke lessen getrokken
  kunnen worden uit de beveiligingssituaties van de broer,
  de toenmalig advocaat3 en de vertrouwenspersoon van
  
  1
  2
  3
  
  Kamerbrief 17 november 2021, kenmerk 3653316, naar aanleiding van
  het rapport ‘Uit zicht’ van de Commissie Brouwer.
  Adviescommissie Toekomstigbestendig stelsel bewaken en beveiligen
  (Commissie Bos).
   De twee mannen die verdacht werden van betrokkenheid bij de dood van
  advocaat Derk Wiersum zijn door de rechtbank Amsterdam schuldig be-
  
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002022008001009
  
  de kroongetuige in het Marengo-proces. Aangenomen
  moet worden dat deze voornemens door de nieuwe minister worden voortgezet. Ondertussen bracht een landelijke wapeninleveractie in oktober 2021 3.300 wapens
  op. Onder meer werden machetes, vlindermessen en stiletto’s, maar ook keukenmessen en zelfgemaakte steekwapens naar de politiebureaus gebracht. De actie was
  (mede) opgezet om wapenbezit onder jongeren tegen te
  gaan. In 2022 zal een wetsvoorstel in consultatie gaan
  om de verkoop van legale messen te verbieden aan minderjarigen.
  Van de meest opmerkelijke rechtspraak wordt in de
  hiernavolgende kroniekrubrieken verslag gedaan. Uitzondering geldt een enkele, niet in die rubrieken thuis
  te brengen uitspraak die toch het signaleren waard is.
  Dit betreft bijvoorbeeld een vonnis van de Rotterdamse
  rechtbank, waarin de rechtbank rekening heeft gehouden met afspraken over de hoogte van de straf die door
  de officier van justitie en de verdediging zijn gemaakt.4
  Van andere aard was de streep die de rechter zette door
  het verkoopverbod van lachgas dat de burgemeester van
  Veenendaal aan horecaondernemers had opgelegd. Verkoop van lachgas is (op dit moment) niet in strijd met de
  Opiumwet en de openbare orde in Veenendaal wordt
  door de verkoop ervan in de horeca niet verstoord.5
  
  4
  
  5
  
  vonden aan het medeplegen van moord en veroordeeld tot een gevangenisstraf van 30 jaar, Rb. Amsterdam 11 oktober 2021, ECLI:NL:RBAMS:
  2021:5665-5666.
  Rb. Rotterdam 24 december 2021, ECLI:NL:RBROT:2021:12699. Vergelijkbaar: Rb. Limburg 9 december 2021, ECLI:NL:RBLIM:2021:9266-9270.
  Zie ook Rb. Den Haag 6 oktober 2021, ECLI:NL:RBDHA:2021:10955, hierna besproken in de rubriek ‘fiscaal strafrecht’.
  Rb. Midden-Nederland 26 november 2021, ECLI:NL:RBMNE:2021:5766.
   TBS&H 2022 | nr. 1
  
  51
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  52
  
  Aan het wetgevingsfront heerste in de afgelopen periode een relatieve stilte. Zo zijn een tweetal eerder gesignaleerde wetten (de Wet uitbreiding slachtofferrechten
  en de Wet geweldsaanwending opsporingsambtenaar)
  nog niet in werking getreden.6 Datzelfde geldt voor de
  Wet versterking strafrechtelijke aanpak ondermijnende
  criminaliteit, die in november 2021 in het Staatsblad
  verscheen.7 De wet introduceert een nieuw artikel 138aa
  Sr, dat strafbaar stelt het wederrechtelijk verblijf op een
  in een haven, luchthaven of spoorwegemplacement gelegen besloten plaats voor distributie, opslag of overslag
  van goederen. Voorts is het strafmaximum van bedreiging verhoogd onder meer als deze is gericht tot een minister, staatssecretaris, commissaris van de Koning,
  ­gedeputeerde, burgemeester, wethouder, lid van een algemeen vertegenwoordigend orgaan, rechterlijk ambtenaar, advocaat, journalist of publicist in het kader van
  nieuwsgaring, ambtenaar van politie of buitengewoon
  opsporingsambtenaar. Het Wetboek van Strafvordering
  wordt uitgebreid met een regeling voor een onderzoek
  naar het vermogen van de veroordeelde. Dit onderzoek
  is gericht op de vaststelling van de omvang van het vermogen van een veroordeelde waarop verhaal kan worden genomen ten behoeve van de tenuitvoerlegging van
  een geldboete, van de ontnemings- of schadevergoedingsmaatregel. Ten slotte wijzigt de wet de Wet voorkoming misbruik chemicaliën, en voert in de Opiumwet,
  de Wet wapens en munitie en de Wet op de economische
  delicten een nieuwe maatregel in: de ‘maatregel kostenverhaal’. Van verschillende wetsvoorstellen is de behandeling nog gaande. Zonder volledigheid zijn te noemen
  de regeling meerdaadse samenloop, het wetsvoorstel
  strafbaarstelling verblijf in door terroristische organisatie gecontroleerd gebied, het taakstrafverbod bij geweld
  tegen functionarissen met een publieke taak, de Innovatiewet Strafvordering en het wetsvoorstel aanpak dierenmishandeling en dierverwaarlozing. Een conceptwetsvoorstel dat zijn schaduw vooruitwerpt is het
  Wetsvoorstel Versterking aanpak ondermijnende criminaliteit II. Het strekt tot het tot stand brengen van een
  nieuwe wet ‘Confiscatie criminele goederen’ ter versterking van de aanpak van ondermijnende en georganiseerde criminaliteit. De wijzigingsvoorstellen hebben
  betrekking op het Wetboek van Strafvordering, het Wetboek van Strafrecht, de Opiumwet, de Algemene wet bestuursrecht, de Wet ter voorkoming van witwassen en
  financieren van terrorisme en de Wet op de economi-
  
  6
  
  7
  
  Wet van 21 april 2021 tot wijziging van het Wetboek van Strafvordering
  en het Wetboek van Strafrecht in verband met de nadere versterking van
  de positie van het slachtoffer in het strafproces, Stb.  Wet van 4 november 2021 tot wijziging van het Wetboek van Strafrecht
  en het Wetboek van Strafvordering en enige andere wetten in verband
  met versterking van de strafrechtelijke aanpak van ondermijnende criminaliteit, Stb. 2021, 544.
  TBS&H 2022 | nr. 1
  
  sche delicten. Het in verschillende eerdere kroniekrubrieken genoemde conceptwetsvoorstel strekkende tot
  de invoering van een rechterlijke toets voor hoge transacties en ontnemingsschikkingen, heeft de Tweede
  ­Kamer nog niet bereikt. Dit betreft ook het conceptwetsvoorstel inzake de strafbaarstelling van het gebruik van
  persoonsgegevens voor intimiderende doeleinden
  ­(doxing). Bij doxing gaat het om het verschaffen of verspreiden van identificerende persoonsgegevens om een
  ander vrees aan te jagen of aan te doen jagen. Hoewel
  ­doxing vooraf kan gaan aan gedragingen die reeds strafbaar zijn, is doxing op dit moment niet strafbaar.
  Ten slotte zij vermeld dat de Raad van State (nog) buigende is over de adviesverzoeken aangaande het nieuwe
  Wetboek van Strafvordering (Vaststellingswet Boeken 1
  tot en met 6), en de voorgenomen wijziging van het
  Wetboek van Strafrecht in verband met het verbeteren
  van de bestrijding van heling, witwassen en de daaraan
  ten grondslag liggende vermogensdelicten.
   Wat valt in (ondernemings)strafrechtelijk opzicht nog
  meer te vertellen over de tweede helft van 2021? Genoeg, zo valt in de hieronder volgende deelrubrieken te
  lezen.8 De veelzijdigheid aan strafrechtsgebieden die
  het ondernemingsstrafrecht kleurt dwingt bij het aanbieden van de kroniek over de tweede helft van 2021 tot
  keuzen. Die betreffen de rechtsgebieden waarvan hierna
  verslag wordt gedaan met de meest relevante ontwikkelingen op het gebied van rechtspraak, wet- en regelgeving. Ondertussen dient de in het ondernemingsstrafrecht geïnteresseerde lezer zich ervan bewust te worden
  gemaakt dat deze kroniek enerzijds geen verdere
  reikwijdte heeft dan de periode die zij beslaat, en anderzijds dat zich ook elders in het strafrecht ontwikkelingen hebben voorgedaan waarvan het signaleren hier
  niet zou hebben misstaan, doch waartoe andere bronnen beschikbaar zijn.9
  
  Fiscaal strafrecht
  Verzorgd door mr. A.A. Feenstra
  Rb. Rotterdam 11 augustus 2021, ECLI:NL:
  RBROT:2021:8324
  Aan de verdachte was onder meer ten laste gelegd dat
  hij de aangifte inkomstenbelasting over het jaar 2015
  opzettelijk onjuist en/of onvolledig heeft ingediend. Namens de verdachte is een opzetverweer gevoerd dat door
  de rechtbank is gevolgd. Daartoe overwoog zij dat uit
  getuigenverklaringen in verband met een door de verdediging verstrekte brief en een e-mailbericht van de officier van justitie volgt dat de verdachte voorafgaand aan
  het indienen van de betreffende aangifte inkomstenbelasting had gesproken met twee medewerkers van de
  
  8
  9
  
  De deelrubriek ‘cybercrime’ wordt in de volgende kroniek hervat.
  Bijvoorbeeld: S.M.A. Lestrade, ‘Kroniek van het straf(proces)recht’, in: ‘De
  staat van het recht’, NJB 2020/35, p. 2877-2886.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002022008001009
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  Belastingdienst. Uit de brief die is verstuurd namens de
  inspecteur blijkt dat de bewuste aangifte van de verdachte in overleg met de Belastingdienst op deze wijze
  is ingediend. Uit de context van deze brief leidt de rechtbank af dat de afspraak kennelijk ertoe strekte dat de
  Belastingdienst de correcties op de aangifte na indiening zou aanbrengen door middel van navordering. Onder die omstandigheden kan niet worden gesproken van
  opzet tot het indienen van een onjuiste aangifte zijdens
  de verdachte. De vraag of een veroordeling zou kunnen
  volgen voor een niet-opzetvariant (artikel 68 lid 1 sub a
  AWR) beantwoordde de rechtbank ontkennend, aangezien voor overtredingen geldt dat het recht tot strafvordering vervalt door verjaring in drie jaren (artikel 70
  lid 1, sub 1° Sr). Overigens heeft de verdachte de overige
  feiten die waren ten laste gelegd bekend en dat resulteerde in een taakstraf van 180 uur.
   Rb. Rotterdam 23 augustus 2021, ECLI:NL:
  RBROT:2021:8189
  De verdediging had in deze zaak vrijspraak bepleit van
  het onder 1 primair ten laste gelegde. Dat deel van de
  tenlastelegging was door de officier van justitie kennelijk bedoeld als te zijn toegesneden op artikel 68, eerste
  lid aanhef en onder c AWR. Daarin is strafbaar gesteld
  – kort gezegd – het ter beschikking stellen van valse of
  vervalste stukken aan de Belastingdienst. De feitelijke
  toelichting van dat verwijt hield evenwel in dat de administratie die is overgelegd niet compleet was, in die zin
  dat de facturen waarop de privérekening van de verdachte stond vermeld niet zijn overgelegd. Dit wordt
  door de verdediging niet betwist. Dat is echter niet wat
  in sub c strafbaar is gesteld. Daarin is namelijk strafbaar
  gesteld het voor raadpleging beschikbaar stellen van
  boeken, bescheiden, andere gegevensdragers of de inhoud daarvan en deze in valse of vervalste vorm voor dit
  doel beschikbaar stellen. De rechtbank zag in het voorgaande evenwel geen aanleiding om tot de bepleite vrijspraak te oordelen. Overwogen wordt dat de rechter niet
  gebonden is aan de keuze van het Openbaar Ministerie
  (OM) voor de toepasselijke delictsomschrijving zoals die
  wordt weergegeven op de dagvaarding. Omdat op grond
  van het procesdossier wel wettig en overtuigend kon
  worden bewezen dat de verdachte zich schuldig heeft
  gemaakt aan het niet beschikbaar stellen van de facturen waarop de privérekening van de verdachte stond
  vermeld, komt de rechtbank aldus tot een bewezenverklaring van artikel 68, eerste lid aanhef en onder b AWR.
  Ook met deze interpretatie van de tenlastelegging omvat deze alle benodigde delictsbestanddelen die noodzakelijk zijn om te komen tot een veroordeling.
   HR 24 september 2021, ECLI:NL:HR:2021:1351
  Met een overweging ten overvloede geeft de Belastingkamer van de Hoge Raad een oordeel over de suppletieplicht in relatie tot het nemo tenetur-beginsel. De suppletieplicht is gebaseerd op artikel 10a AWR, een fiscale
  informatieverplichting uit eigen beweging. Zodra een
  belastingplichtige constateert dat hij een aangifte omzetbelasting in de afgelopen vijf kalenderjaren onjuist
  
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002022008001009
  
  of onvolledig heeft gedaan en te weinig belasting is betaald, dan is hij op grond van artikel 15, lid 1, van het
  Uitvoeringsbesluit gehouden alsnog de juiste en volledige inlichtingen, gegevens of aanwijzingen te verstrekken door middel van een suppletie. Indien niet of niet
  tijdig, of niet op de door de inspecteur aangegeven wijze
  een suppletie wordt gedaan, dan wordt dit aangemerkt
  als een overtreding. In geval van opzet of grove schuld
  kan daarvoor op grond van artikel 10a, lid 3, AWR een
  boete worden opgelegd. In zaken waarin geen gevolg is
  gegeven aan deze suppletieplicht, wordt vaak het verweer gevoerd dat een belastingplichtige niet mag worden verplicht om de inspecteur te wijzen op een (opzettelijk) onjuiste aangifte. Dat zou in strijd zijn met het
  nemo tenetur-beginsel. De Hoge Raad erkent deze mogelijkheid, maar oordeelt op basis van het EHRM-arrest
  in de zaak Allen dat dit beginsel niet in de weg staat aan
  een verplichting om informatie te verstrekken ten behoeve van de juiste belastingheffing. De boete ex artikel 10a, lid 3, AWR is derhalve niet in strijd met het
  nemo tenetur-beginsel. Voor de belastingplichtige in
  kwestie wordt het cassatieberoep ongegrond verklaard.
   Maar, daarmee is de kous niet af. De Hoge Raad oordeelt
  dat de informatie die is verstrekt niet kan worden gebruikt voor het bewijs dat de belastingplichtige ter zake
  van zijn eerdere ontoereikende betaling op aangifte een
  beboetbaar of strafbaar feit heeft begaan. De informatie
  die wordt verstrekt op basis van de suppletieverplichting moet worden aangemerkt als informatie die van de
  wil afhankelijk is. De Hoge Raad benadrukt dat zelfs als
  die verklaring is gebaseerd op facturen en andere documenten afkomstig uit de administratie, de suppletie van
  de wil afhankelijk is. Die in artikel 10a AWR verplicht
  gestelde mededeling mag dus niet worden gebruikt voor
  het bewijs dat die belastingplichtige een beboetbaar of
  strafbaar feit heeft begaan. Voor de dagelijkse fiscale
  praktijk zal dit arrest een welkom antwoord zijn op de
  prangende vraag of de suppletieplicht in stand kan blijven. Voor het overige roept dit arrest meer vragen op.
   Een van de prangende vragen is of de inspecteur naar
  aanleiding van de informatie uit de suppletie alsnog een
  onderzoek mag starten. Of moet worden geconcludeerd
  dat ook dit niet mogelijk is? De inspecteur had namelijk
  vóór de suppletie geen enkele aanleiding om een onderzoek te starten. Daarnaast is de vraag of de lijn van deze
  uitspraak van de Hoge Raad ook kan worden doorgetrokken naar andere meldplichten, zoals die uit de Wwft
  of in relatie tot grensoverschrijdende constructies
  (DAC6)?
  Rb. Den Haag 6 oktober 2021, ECLI:NL:RBDHA:
  2021:10955
  In 2010 is de FIOD gestart met een onderzoek naar belastingfraude bij de handel in emissierechten. Dit onderzoek resulteerde uiteindelijk in een dagvaarding van
  de verdachte om zich in mei 2018 te verantwoorden voor
  de rechter. De verdachte werd door de rechtbank bij verstek veroordeeld tot een gevangenisstraf van acht jaren
  en stelde tegen dit vonnis hoger beroep in. De verdachte
  werd in april 2019 in Zwitserland aangehouden en uitTBS&H 2022 | nr. 1
  
  53
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  geleverd aan Nederland. Tijdens de behandeling in hoger beroep bepleitte de verdediging dat de dagvaarding
  in eerste aanleg nietig diende te worden verklaard en de
  zaak daarom moest worden teruggewezen naar de rechtbank. Het hof was het hiermee eens. De zaak kwam vervolgens in februari 2020 weer bij de rechtbank en werd
  bij die gelegenheid geschorst en verwezen naar de rechter-commissaris. In augustus 2020 wordt bekend dat het
  OM en de verdediging de strafrechtelijke procedure tegen de verdachte wensen te beëindigen en er wordt een
  procedurevoorstel voorgelegd aan de rechter-commissaris.
   54
  
  De rechter-commissaris deelt het OM en de verdediging
  mee aan deze voorgestelde stappen zijn medewerking te
  zullen verlenen. Eind 2020 volgt evenwel de mededeling
  van de officier van justitie aan de verdediging dat hij een
  voorstel voor een afdoeningsovereenkomst intrekt omdat voortschrijdend inzicht heeft geleid tot de slotsom
  dat deze experimentele wijze van afdoening niet haalbaar is en niet wenselijk is. Als de zaak vervolgens weer
  op zitting wordt aangebracht, bepleit de verdediging bij
  preliminair verweer de niet-ontvankelijkheid van het
  OM wegens strijd met de beginselen van een goede procesorde. De officier van justitie betrekt (verrassend genoeg) het standpunt dat het wegens opgewekt vertrouwen het OM niet meer vrij stond om medewerking aan
  de afdoeningsovereenkomst in te trekken. Volgens de
  officier van justitie komt het voorts erop neer dat, indien de rechtbank oordeelt dat het OM en de verdediging alles afwegend een redelijk acceptabel einde van
  deze strafzaak hebben vastgelegd in de concept afdoeningsovereenkomst en vervolgens vaststelt dat het OM
  gebonden is aan gerechtvaardigd gewekt vertrouwen,
  dit betekent dat het OM medewerking moet verlenen
  aan het afdoeningsvoorstel.
   De rechtbank gaat uitvoerig in op het opportuniteitsbeginsel en de beginselen van een goede procesorde, het
  vertrouwensbeginsel en het beginsel van een redelijke
  en billijke belangenafweging. Volgens de rechtbank
  heeft de officier van justitie zich in redelijkheid op het
  standpunt kunnen stellen dat met voortzetting van de
  vervolging thans niet langer enig door strafrechtelijke
  handhaving beschermd belang gediend kan zijn. De
  rechtbank noemt hierbij expliciet de factoren die zij bij
  deze afweging heeft meegewogen: het uitzonderlijke
  procesverloop in deze zaak, waarbij reeds (ten onrechte
  en bij verstek) een openbare behandeling van de strafzaak heeft plaatsgevonden, de ouderdom van de ten laste gelegde feiten, de overschrijding van de redelijke termijn, de nog te verwachten duur van de berechting en de
  duur van de reeds door de verdachte ondergane detentie. Verder wijst de rechtbank nog op de schrijnende gezondheidstoestand van de verdachte, de omstandigheid
  dat de verdachte het overeengekomen bedrag van
  € 995.000 heeft overgemaakt en het gegeven dat de gemachtigd raadsman ter terechtzitting van 6 oktober
  2021 namens de verdachte te kennen heeft gegeven dat
  de verdachte berust in de ondergane detentie ingeval de
  
  TBS&H 2022 | nr. 1
  
  zaak eindigt in niet-ontvankelijkverklaring en alsdan
  geen schadevergoeding zal eisen. De eindconclusie van
  de rechtbank is dan ook dat het voortzetten van de vervolging van de verdachte onverenigbaar is met de beginselen van een goede procesorde. Een bijzondere uitspraak waarin de rechtbank geen inhoudelijk oordeel
  geeft over de afdoeningsovereenkomst, maar op basis
  van de beginselen van een goede procesorde alsnog tot
  een einde van deze strafzaak oordeelt.
   HR 23 november 2021, ECLI:NL:HR:2021:1703
  Het OM heeft cassatie ingesteld tegen het oordeel van
  het hof dat de officier van justitie niet-ontvankelijk
  moet worden verklaard op grond van artikel 74 AWR ten
  aanzien van de ontnemingsvordering. Kennelijk meent
  het OM dat sprake zou zijn van vervolgprofijt, waarop
  artikel 74 AWR weer niet van toepassing is. De Hoge
  Raad oordeelt dat artikel 74 AWR beoogt te voorkomen
  dat aan een betrokkene een ontnemingsmaatregel wordt
  opgelegd met betrekking tot de opbrengst van een bij de
  belastingwet strafbaar gesteld feit. Deze uit artikel 74
  AWR voortvloeiende beperking houdt ermee verband, zo
  volgt uit de wetsgeschiedenis, dat de overheid beschikt
  over een eigen instrumentarium om uit de belastingwet
  voortvloeiende schulden in te vorderen, om zo het nadeel dat de overheid lijdt als gevolg van het bij de belastingwet strafbaar gestelde feit ongedaan te maken. G
  ­ elet
  hierop staat artikel 74 AWR in de weg aan de oplegging
  van een ontnemingsmaatregel voor zover deze betrekking heeft op het wederrechtelijk verkregen voordeel
  dat correspondeert met het belastingnadeel, dat wil
  zeggen de belastingschuld die met het begaan van een
  bij de belastingwet strafbaar gesteld feit is ontweken.
   Artikel 74 AWR vormt geen belemmering voor de oplegging van een ontnemingsmaatregel als het gaat om
  ­wederrechtelijk verkregen voordeel dat op een andere
  wijze samenhangt met het begaan van een bij de belastingwet strafbaar gesteld feit. Het kan dan onder meer
  gaan om het voordeel dat is behaald als gevolg van het
  gebruik van een aan de belastingheffing onttrokken vermogensbestanddeel. Hiervan kan bijvoorbeeld sprake
  zijn als witwasgedragingen worden verricht met betrekking tot een aan de belastingheffing onttrokken vermogensbestanddeel, en die gedragingen tot een vermogensvermeerdering hebben geleid. In het kader van de
  niet-ontvankelijkheid heeft het hof overwogen dat de
  verdachte over de herkomst van het vermogen heeft verklaard dat dit afkomstig is uit loodgieterswerkzaamheden en rente-inkomsten uit leningen, die hij niet aan de
  belastingdienst heeft opgegeven. Daarnaast concludeert
  het hof dat geen aanwijzing bestaat dat de in de strafzaak bewezen verklaarde feiten de betrokkene wederrechtelijk voordeel hebben opgeleverd en dat daarom
  ervan uit moet worden gegaan dat de contante gelden
  waarvoor geen legale bron is gebleken, zijn voortgevloeid uit delicten die bij de belastingwet strafbaar zijn
  gesteld. Het cassatiemiddel keert zich tegen deze motivering, maar de Hoge Raad oordeelt dat dit met feitelijke
  waarderingen samenhangende oordeel echter niet onbegrijpelijk is. Het cassatieberoep wordt verworpen. Er
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002022008001009
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  ligt dus een taak voor verdediging, OM en/of de rechter
  in de strafzaak zelf om op dit thema te anticiperen. Laat
  onverlet dat de samenloop tussen witwassen, ontneming en de fiscaliteit een zeer ongelukkige blijft.
   Financieel strafrecht
  Verzorgd door mr. V.S.Y. Liem en prof. mr. M. Nelemans10
  In deze kroniekrubriek worden achtereenvolgens de recente ontwikkelingen van het afgelopen half jaar op het
  gebied van het financieel strafrecht besproken: fraude
  in het digitale domein en digitale weerbaarheid; het
  voorkomen van witwassen; witwassen en crypto, toezicht en handhaving; hoge transacties; en ontneming
  wederrechtelijk verkregen vermogen.
  Fraude in het digitale domein en digitale
  weerbaarheid
  In de vorige edities van deze rubriek werd reeds gewezen
  op de toename van gedigitaliseerde criminaliteit, zoals
  online fraude en de complexiteit van (de aanpak van)
  dergelijke vormen van fraude.11 Deze verschuiving naar
  gedigitaliseerde criminaliteit kreeg een extra impuls
  met de uitbraak van covid-19 in 2020.12 De coronacrisis
  blijft een significante impact hebben op fraude in het
  digitale domein. Dit volgt onder meer uit het recentelijk
  gepubliceerde Internet Organised Crime Threat Assessment (IOCTA) 2021 van Europol. Daarin wordt opnieuw
  de toename van cyberdreigingen door covid-19 en de
  versnelde digitalisering onderstreept.13
  Op 8 oktober 2021 presenteerde de minister van Justitie
  en Veiligheid de door het OM opgestelde Fraudemonitor
  2019-2020 aan de Tweede Kamer.14 Gelet op de stijging
  van online criminaliteit heeft de minister het OM verzocht ook in 2022 verder in te zetten op de aanpak van
  digitale fraude. Naast het reeds ingezette beleid ten
  aanzien van online fraude, zal ingezet worden op de al
  eerder aangekondigde publiek-private samenwerking
  tussen de overheid en de Nederlandse Vereniging van
  Banken, Betaalvereniging Nederland en de Vereniging
  van telecomaanbieders (COIN) om samen te werken in
  gerichte acties en de integrale aanpak effectief vorm te
  geven.15
  Parallel hieraan is er blijvende aandacht voor het vergroten van digitale alertheid- en weerbaarheid, onder
  meer door het versterken van samenwerking tussen toe-
  
  10
  11
  12
  13
  
  14
  15
  
  Met dank aan mr. J.S. Boeser, advocaat bij Van Doorne.
   H.J.B. Sackers, ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Eerste helft 2021’, TBS&H
  2021/4, p. 275-276.
  Ibid.
  Europol, ‘Internet Organised Crime Threat Assessment (IOCTA) 2021’,
  Publications Office of the European Union, Luxembourg 2021, te raadplegen via: www.europol.europa.eu/sites/default/files/documents/internet_
  organised_crime_threat_assessment_iocta_2021.pdf (IOCTA 2021).
  Brief van de minister van Justitie en Veiligheid, ‘Aanbiedingsbrief OM Fraudemonitor 2019-2020’, d.d. 8 oktober 2021.
  Ibid., p. 2.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002022008001009
  
  zichthouders en tussen autoriteiten (zie hierna). Daarnaast heeft het Comité van Ministers van de Raad van
  Europa onlangs een Tweede Aanvullend Protocol bij het
  Verdrag van Boedapest inzake cybercriminaliteit aangenomen.16 Mede gelet op het grensoverschrijdende karakter van cybercriminaliteit voorziet het tweede aanvullend protocol bij het verdrag in een grondslag voor
  directe samenwerking tussen de strafrechtelijke autoriteiten onderling en tussen de bevoegde autoriteiten en
  serviceproviders.17 Daarnaast beoogt het tweede aanvullend protocol het verzamelen van elektronisch bewijsmateriaal en de openbaarmaking daarvan te versterken zodat de bevoegde autoriteiten op basis hiervan
  rechtstreeks om informatie over internetdomeinnaamregistraties en abonnee-informatie kunnen verzoeken
  bij entiteiten en service providers in een andere aangesloten staat.18
  Voorkomen van witwassen
  Op het gebied van het voorkomen van witwassen en financieren van terrorisme hebben zich enkele wetswijzigingen voorgedaan. Sinds 1 oktober 2021 is de markt
  voor kansspelen geopend en vallen aanbieders van
  kansspelen op afstand onder de Wet ter voorkoming van
  witwassen en financieren terrorisme (Wwft).19 De subjectieve en objectieve meldindicatoren zijn te vinden op
  de website van de Financial Intelligence Unit Nederland
  (FIU-NL).20 Zo moeten aanbieders van kansspelen in ieder geval een melding maken wanneer sprake is van een
  girale betalingstransactie voor een bedrag van € 15.000
  of meer.21
  De vorige editie van deze rubriek berichtte over het
  wetsvoorstel Implementatiewet registratie uiteindelijk
  belanghebbenden van trusts en soortgelijke juridische
  constructies. Dit wetsvoorstel is 16 december 2021 gepubliceerd.22 Zoals al eerder werd opgemerkt wordt met
  dit wetsvoorstel een algemene verplichting geïntroduceerd om informatie over trusts en andere soortgelijke
  constructies – en de UBO’s daarvan – in te winnen, bij te
  houden en te registreren in het trustregister, op straffe
  van bestuursrechtelijke en strafrechtelijke sancties.23 De
  inwerkingtreding wordt nader bepaald bij Koninklijk Besluit.
   16
  
  17
  18
  19
  20
  21
  22
  23
  
  Second Additional Protocol to the Convention on Cybercrime on en­hanced
  co-operation and disclosure of electronic evidence. Explanatory Report,
  Council of Europe, CM (2021)57-addfinal, te raadplegen via: https://search.
  coe.int/cm/pages/result_details.aspx?objectid=0900001680a48e4b.
  Ibid.
  Ibid.
  Artikel 1a lid 4 onder n Wwft; zie ook www.fiu-nederland.nl/nl/nieuwemeldergroep-onder-de-wwft.
  www.fiu-nederland.nl/nl/nieuwe-meldergroep-onder-de-wwft.
  Ibid.
  Implementatiewet registratie uiteindelijk belanghebbenden van trusts en
  soortgelijke juridische constructies (Stb. 2021, 610).
  Zie hiervoor weer onze vorige bijdrage aan de kroniek in H.J.B. Sackers
  (red.), ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Eerste helft 2021’, TBS&H 2021/4,
  p. 277.
   TBS&H 2022 | nr. 1
  
  55
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  Op 16 november 2021 is het conceptwetsvoorstel strafrechtelijke ondermijning II in consultatie gegaan.24 Dit
  wetsvoorstel regelt onder meer het tijdelijk aanhouden
  van de uitvoering van een financiële transactie, bijvoorbeeld een girale overschrijving.25 Op verzoek van de FIU
  kan een transactie tijdelijk worden aangehouden (‘bevroren’) door de bank om meer duidelijkheid te verkrijgen over de achtergrond van de transactie en een mogelijk verband met witwassen, terrorismefinanciering en
  onderliggende basisdelicten.26 Op dit moment doen
  banken dit op eigen risico en kunnen zij daarvoor aangesproken worden door de cliënt.27 Financial Intelligence Units (FIU’s) in andere lidstaten, zoals België, Duitsland en Luxemburg, beschikten al over een dergelijke
  bevoegdheid en Nederlandse opsporingsdiensten maakten al in toenemende mate gebruik van deze bevoegdheid van de FIU’s. De spoedbevriezing vormt een aanvulling op het strafvorderlijk beslag van het OM. Hiertoe
  wordt een nieuw artikel 17a opgenomen in de Wwft.28
  
  56
  
  Per 1 november 2021 is de herziene Richtlijn voor strafvordering witwassen in werking getreden.29 Daarin zijn
  enkele wijzingen doorgevoerd waaronder een verhoging
  van de strafmaten voor de tweede en derde categorieën
  verdachten en is de lijst met bijzonderheden aangevuld
  met onder andere eenvoudig opzet- en schuldwitwassen
  en kwalificatie van de ‘partner van’ als verdachte. Ook is
  expliciet als bijzonderheid opgenomen dat het vorderen
  van een geldboete in sommige gevallen passend kan zijn
  in aanvulling op het vorderen van een gevangenisstraf
  of taakstraf. In aanvulling op de drie categorieën verdachten kan eveneens rekening worden gehouden met
  een aantal opgesomde strafvermeerderende en/of strafverminderende factoren.
   Op 27 oktober 2021 heeft de AFM het rapport ‘Poortwachters geportretteerd’ gepubliceerd inzake de naleving van de Wwft en de sanctie wet- en regelgeving door
  beheerders van beleggingsinstellingen.30 In voorgaande
  jaren bleek de naleving van de Wwft door beheerders
  van beleggingsinstellingen nog onvoldoende op orde te
  zijn.31 Uit het rapport volgt dat de beheerders de nodige
  verbeteringen hebben doorgevoerd. Het overgrote deel
  van de beheerders heeft beleid om risico’s op witwassen
  en terrorismefinanciering tegen te gaan. Toch constateert de AFM nog steeds gebreken, met name op het
  
  24
  25
  26
  27
  28
  29
  30
  
  31
  
  Conceptwetsvoorstel Versterking aanpak ondermijnende criminaliteit II
  van 16 november 2021 (online publiek).
  Concept memorie van toelichting Versterking aanpak ondermijnende criminaliteit II van 16 november 2021, p. 63-65 (online publiek).
  Ibid.
  Ibid., p. 64.
  Ibid.
  Richtlijn voor strafvordering witwassen, Stcrt. 2021, 44192, te raadplegen via https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-2021-44192.html.
  Poortwachters geportretteerd. Hoe beheerders van beleggingsinstellingen de
  Wwft en de Sanctiewet naleven, AFM (versie 27 oktober 2021), te raadplegen via https://afm.nl/nl-nl/nieuws/2021/oktober/poortwachtersgeportretteerd.
  Zie bijvoorbeeld het nieuwsbericht van de AFM: ‘Onvoldoende kennis bij
  beleggingsondernemingen over vereisten om witwassen en terrorismefinanciering tegen te gaan’, AFM 17 december 2018.
   TBS&H 2022 | nr. 1
  
  ­ ebied van het monitoren en het melden van ongebruig
  kelijke transacties. Zo stelt bijna de helft van de beheerders geen verwacht transactieprofiel op van hun cliënten. Ook de melding van ongebruikelijk transacties bij
  de FIU-NL wordt onvoldoende nageleefd. Hoewel zo’n
  94% in actie komt naar aanleiding van alerts die naar
  voren komen uit de transactiemonitoring, wordt in veel
  minder gevallen daadwerkelijk een melding gedaan bij
  de FIU-NL.32
  De betekenis van de trustsector in Nederland was en is
  nog steeds onderwerp van discussie. Aanleiding vormde
  eerdere integriteitsrisico’s en misstanden in de trust­
  sector, zoals de Panama Papers en Paradise Papers, gevolgd door het Rapport van SEO Economisch Onderzoek
  over illegale trustdienstverlening. Bij brief van
  8 juli 2021 presenteerde de minister van Financiën de
  bevindingen uit voornoemd rapport aan de Tweede Kamer.33 Volgens de minister laten de eerste schattingen
  zien ‘dat het mogelijk aandeel illegaliteit in de trustsector substantieel is’.34 Als gevolg van de uitkomsten van
  het rapport, heeft de minister naast een aantal maatregelen een onderzoek aangekondigd naar de toekomst
  van de trustsector. De minister sluit een algeheel verbod
  op trustkantoren daarbij niet uit. Inmiddels heeft de minister bij brief van 10 november 2021 de Tweede Kamer
  geïnformeerd over de planning van het onderzoek. In
  breder verband zal worden onderzocht of de integriteit
  bij trustdienstverlening in Nederland voldoende te
  waarborgen is. Verwacht wordt dat het onderzoek in de
  zomer van 2022 opgeleverd wordt.35
  Witwassen en crypto
  Onlangs legden de FIOD en het OM bij tientallen verdachten beslag op ruim € 25 miljoen aan cryptovaluta,
  zoals bitcoin en ethereum, in een grootschalig witwasonderzoek.36 Bij het leggen van beslag hebben diverse crypto-exchanges in binnen- én buitenland medewerking verleend aan de FIOD en het OM. Eerder werden in een cybercrime-onderzoek meerdere verdachten
  aangehouden voor betrokkenheid bij het witwassen van
  ongeveer € 75.000 aan cryptovaluta.37 De verdachten
  zouden zich op grote schaal bezig hebben gehouden met
  helpdeskfraude, simkaartswapping, het verkopen van
  betaalfraudepanels en witwassen. De ongeveer € 75.000
  aan cryptovaluta zou afkomstig zijn uit de helpdeskfraude. Dat bedrag werd vervolgens weggesluisd.38 Op
  19 januari 2022 zal de rechtbank uitspraak doen in de
  strafzaak tegen een persoon die ervan wordt verdacht
  32
  33
  34
  35
  36
  37
  
  38
  
  Poortwachters geportretteerd. Hoe beheerders van beleggingsinstellingen de
  Wwft en de Sanctiewet naleven, AFM (versie 27 oktober 2021), p. 2.
   Brief van de minister van Financiën, ‘Rapport van SEO Economisch Onderzoek over illegale trustdienstverlening’, d.d. 8 juli 2021.
  Ibid., p. 4.
  Kamerbrief van de minister van Financiën, ‘Planning onderzoek naar de
  toekomst van de trustsector’, d.d. 10 november 2021.
  ‘FIOD en OM leggen beslag op meer dan 25 miljoen euro aan cryptovaluta in witwasonderzoek’, OM.nl 8 november 2021.
  ‘Twee medeverdachten grote cybercrime-zaak Noord-Nederland aangehouden vanwege betrokkenheid witwassen cryptovaluta’, OM.nl 27 augustus 2021.
  Ibid.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002022008001009
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  als bitcoinhandelaar van 2013 tot 2020 voor ongeveer
  € 530.000 aan bitcoins te hebben witgewassen in Nederland en Spanje.39 Daarbij bood de verdachte aan de bitcoins contant uit te betalen in plaats van giraal en andersom. De verdachte hanteerde een ongebruikelijk
  hoge commissie van gemiddeld vijf procent en adverteerde met ‘gegarandeerde anonimiteit’ op bitcoingerelateerde platforms. Bij legitieme bitcoinexchanges is de
  commissie ongeveer 0,25 procent. Tegen de verdachte is
  24 maanden onvoorwaardelijke gevangenisstraf geëist.40
  In oktober veroordeelde de rechtbank Noord-Holland
  twee verdachten tot drie en vier jaar gevangenisstraf
  wegens internationale beleggingsfraude met cryptovaluta (forex trading) en het witwassen van de opbrengsten.41 Door middel van valse claims en beloftes werd
  een internationale groep van beleggers ertoe bewogen
  aanzienlijke geldbedragen in te leggen in de handel en
  valuta, terwijl de verdachten daarvoor al heimelijke afspraken hadden gemaakt dat zij alleen maar verlies konden lijden. Daartoe organiseerden de verdachten een
  zogenoemde ‘D-day’ of ‘losing day’, waarbij de verdachten zich voordeden als wederpartij van de klanten waarvoor zij handelden, en zo lang door bleven handelen
  totdat er grote verliezen ontstonden.42 De gelden werden weggesluisd door middel van een serie van transacties langs een netwerk van internationale vennootschappen. Deze transacties werden verricht op basis van
  onderliggende, ‘ogenschijnlijk bonafide’ overeenkomsten.43
  De rechtbank Amsterdam veroordeelde in november 2021 meerdere verdachten voor beleggingsfraude
  met cryptovaluta. De verdachten hebben zo’n 140 investeerders opgelicht. In totaal was ruim € 5,6 miljoen ingelegd.44 Hier deden de verdachten alsof zij ervaren
  day-traders met crypto’s waren, waarbij de suggestie
  werd gewerkt dat er rendementen werden gegenereerd
  oplopend tot wel 1 procent per dag. Van slechts een fractie van de ingelegde gelden werden daadwerkelijk cryptovaluta aangekocht.45 De verdachten verzonnen zelf
  hun rendementen. Deze werden betaald uit de inleggelden van de investeerders.46 Via een serie overboekingen
  naar privérekeningen en rekeningen van derden werden
  bedragen witgewassen.
   Toezicht en handhaving
  Op het gebied van toezicht en handhaving wijzen wij op
  een aantal recentelijke ontwikkelingen ten aanzien van
  (1) de toezichtplannen van DNB en de AFM; en (2) de
  nieuwe richtsnoeren EBA ten aanzien van beleidsbepalers, en (3) het cryptobeleid NL/EU.
  39
  40
  41
  42
  43
  44
  45
  46
  
  ‘Celstraf geëist voor illegale bitcoinhandelaar’, OM.nl 17 december 2021.
  Ibid.
  Rb. Noord-Holland 28 oktober 2021, ECLI:NL:RBNHO:2021:9535.
  Ibid., onder meer r.o. 3.3.1.
  Ibid., r.o. 6.3.
  Rb. Amsterdam 15 november 2021, ECLI:NL:RBAMS:2021:6518 en 6566.
  Ibid., r.o. 3.4.1 en 7.3.
  Ibid.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002022008001009
  
  •
  Toezichtplannen DNB en AFM
  DNB heeft in december 2021 haar toezichtplannen voor
  2022 gepubliceerd. Dit jaar zet DNB zich verder in op de
  speerpunten zoals geformuleerd in haar Visie op Toezicht 2021-2024 en Toezicht in beeld, te weten (1) inspelen op technologische vernieuwing, (2) sturen op duurzaamheid en toekomstgerichtheid, en (3) het bestrijden
  van financieel-economische criminaliteit.47 Toezicht op
  het voorkomen en bestrijden van financieel-economische criminaliteit blijft topprioriteit bij DNB onder het
  devies méér, slimmer én internationaler bestrijden.48 Hoewel instellingen de nodige inspanningen hebben getroffen, merkt DNB op dat de invulling van de poortwachtersrol nog onvoldoende effectief wordt ingevuld. Specifieke aandacht gaat daarbij uit naar de rol van banken.
   Deze categorie instellingen geeft volgens DNB nog onvoldoende invulling aan haar poortwachtersrol.49 DNB is
  voornemens met name in te zetten op (1) een intensievere toezichtaanpak; (2) toepassing van slimmere methodes, zoals het benutten van moderne technieken bij
  de identificatie en beheersing van risico’s en meer kennisdeling en samenwerking; en (3) een meer internationale aanpak van financieel-economische criminaliteit,
  zoals corruptie, witwassen, terrorisme financiering,
  overtreding van de sanctieregelgeving en fraude.50 DNB
  pleit in dat kader voor een gelijk speelveld van toezicht
  en handhaving, een gerichte samenwerking met Europese toezichthouders en maakt zich samen met het ministerie van Financiën en de AFM hard voor een Europese aanpak- én toezichthouder voor financieel-economische criminaliteit.51 Specifieke aandacht gaat dit jaar
  met name uit naar het integriteitstoezicht op banken en
  betaal- en elektronisch geldinstellingen.52 Dit jaar kunnen we eveneens een oordeel van de FATF over de effectiviteit van de Nederlandse aanpak in het tegengaan van
  witwassen en terrorismefinanciering en het integriteitstoezicht van DNB verwachten.53
  De toezichtplannen van de AFM zijn beschreven in het
  onlangs gepubliceerde Trendzicht 2022. Hier worden een
  aantal relevante ontwikkelingen uitgelicht op het gebied van integriteit, het toezichtlandschap en de internationalisering. Mede ingegeven door recente witwasschandalen in de financiële sector, blijft de bestrijding
  van witwassen en andere vormen van financieel-economische criminaliteit opnieuw een aandachtspunt voor
  2022.54
  
  47
  
  48
  49
  50
  51
  52
  53
  54
  
  Visie op Toezicht 2021-2024, DNB (januari 2021), p. 4 (Visie op toezicht),
  te raadplegen via www.dnb.nl/media/43cnkobx/visie_op_toezicht_2021_2024.
  pdf; Toezicht in beeld, DNB (december 2021), p. 10 (Toezicht in beeld), te
  raadplegen via: www.dnb.nl/media/52ph2czc/web_134356_ia_toezicht_
  in_beeld_v5.pdf.
  Ibid., p. 22-24.
  Toezicht in beeld, p. 6.
  Visie op Toezicht, p. 22-24.
  Ibid., p. 24; Toezicht in beeld, p. 10.
  Toezicht in beeld, p. 10.
  Ibid.
  Trendzicht 2022, AFM (november 2021), p. 30 (Trendzicht), te raadplegen via: www.afm.nl/nl-nl/professionals/nieuws/2021/november/trend
  zicht-2022.
   TBS&H 2022 | nr. 1
  
  57
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  In het kader van het toezichtlandschap vraagt de AFM
  aandacht voor het belang van datagedreven toezicht en
  daarvoor geschikte wetgeving.55 Daarnaast pleit de AFM
  voor de versterking van de samenwerking tussen financiële en dataprotectie-toezichthouders. Door de toename van de opslag en verwerking van persoonlijke data in
  de financiële sector, groeien het financieel toezicht en
  het gegevensbeschermingstoezicht dichter naar elkaar
  toe.56 Behoudens de Payment Service Directive II (PSD2)
  ontbreekt op dit moment een adequate grondslag om
  een nauwere samenwerking tussen de toezichthouders
  vorm te geven. Ook in dat kader pleit de AFM voor een
  adequate wettelijke grondslag voor het uitwisselen van
  vertrouwelijke informatie tussen de financiële en de dataprotectie-toezichthouder.57 Daarnaast zijn de Autoriteit Consument & Markt, de Autoriteit Persoonsgegevens, de AFM en het Commissariaat voor de Media onlangs het Samenwerkingsplatform Digitale Toezichthouders (SDT) gestart. Daarmee wordt beoogd ‘het
  toezicht op digitale en online activiteiten te versterken’
  en ‘om gezamenlijk digitale marktproblemen aan te
  pakken’, onder meer middels het uitwisselen van kennis
  en informatie uit de toezichtpraktijk.58 Tot slot vestigt
  de AFM evenals DNB in het kader van internationalisering van toezicht meer aandacht op Europese toezichtcoördinatie.59
  
  58
  
  •
  Europese richtsnoeren beleidsbepalers
  De Europese Bankautoriteit (EBA) en de Europese Autoriteit voor effecten en markten (ESMA) hebben in
  juli 2021 nieuwe richtsnoeren gepubliceerd ten aanzien
  van de beoordeling van de geschiktheid van beleidsbepalers.60 Deze richtsnoeren zijn per 31 december 2021 in
  werking getreden. De richtsnoeren lijken een nieuwe
  verplichte herbeoordeling te introduceren die de instellingen (banken en beleggingsondernemingen) zelf moeten uitvoeren wanneer sprake is van een overtreding van
  de Wwft door de instelling. Dit is het geval wanneer er
  ‘redelijke gronden zijn om te vermoeden dat er witwassing of financiering van terrorisme heeft plaatsgevonden of plaatsvindt of daartoe poging is of wordt gedaan,
  of wanneer hierop een verhoogd risico is in verband met
  die instelling’.61 De richtsnoeren noemen een drietal situaties die verband houden met AML/CFT-regelgeving
  waarin met name een herbeoordeling zal moeten plaats55
  
  56
  57
  58
  59
  60
  
  61
  
  Trendzicht 2022, p. 31; zoals ook besproken in de vorige editie van de kroniek: H.J.B. Sackers (red.), ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Eerste helft
  2021’, TBS&H 2021/4, p. 279.
   Trendzicht 2022, p. 31.
  Ibid.
  www.afm.nl/nl-nl/nieuws/2021/oktober/samenwerkingsplatform-digitaletoezichthouders.
  Ibid., p. 32.
  Richtsnoeren voor het beoordelen van de geschiktheid van leden van het
  leidinggevend orgaan en medewerkers met een sleutelfunctie, EBA/
  GL/2021/06 (2 juli 2021) (Richtsnoeren), te raadplegen via www.eba.
  europa.eu/sites/default/documents/files/document_library/Publications/
  Guidelines/2021/EBA-GL-2021-06%20Joint%20EBA%20and%20ESMA%20
  GL%20on%20the%20assessment%20of%20sustainability/1022113/
  Joint%20EBA%20and%20ESMA%20GL%20on%20the%20assessment%20
  of%20suitability_NL.pdf.
  Richtsnoeren, overweging 26.
  TBS&H 2022 | nr. 1
  
  vinden.62 Indien uit de herbeoordeling volgt dat de persoon, dan wel het leidinggevend orgaan in zijn geheel
  niet geschikt is, dan moet de instelling deze persoon,
  dan wel het leidinggevend orgaan, in zijn geheel vervangen.63 De richtsnoeren bepalen verder dat de toezichthouders zelfstandig moeten hertoetsen wanneer zij vermoeden dat sprake is (geweest) van (een poging tot)
  witwassen, terrorismefinanciering, dan wel wanneer
  daar een toegenomen risico op is in verband met de instelling.64 De toezichthouder is eveneens bevoegd de
  desbetreffende ‘leden uit het leidinggevend orgaan te
  verwijderen’.65 Het is de vraag hoe de Nederlandse toezichthouders om zullen gaan met deze nieuwe ‘verplichting’ en de werking hiervan in de Nederlandse
  praktijk. In dat kader zijn al een aantal meer fundamentele vraagstukken opgeworpen, zoals het verbod op
  zelfincriminatie.66 Kortom, wordt vervolgd.
   De EBA heeft onlangs, mede ter ondersteuning van de
  toezichthouders in hun taakuitoefening, ook haar herziene richtsnoeren voor risicogebaseerd toezicht op de
  naleving van de AML/CFT-verplichtingen door kredietinstellingen en financiële instellingen gepubliceerd.67
  De herziene richtsnoeren bieden eveneens nadere handvatten voor instellingen bij het opstellen van effectief
  beleid met betrekking tot de risicobeheersing op het gebied van witwassen en terrorismefinanciering.68 Daarnaast wordt het belang van samenwerking tussen de
  verschillende toezichthouders en andere betrokkenen,
  zoals de FIU’s, andere toezichthouders en belastingautoriteiten onderstreept. De EBA overweegt dat deze samenwerking bijvoorbeeld kan plaatsvinden via zogenoemde permanente ‘AML/CFT-colleges’.69
  •
  Cryptobeleid NL/EU
  DNB heeft ten aanzien van het cryptobeleid het afgelopen jaar met name ingezet op registratieaanvragen, risicogebaseerd toezicht en uitleg over de sanctieregelgeving.70 Dit laatste werd eveneens ingegeven door de
  rechterlijke uitspraken inzake Bitonic en DNB, zoals in
  de vorige kroniekrubriek besproken.71 DNB moest meer
  62
  63
  64
  65
  66
  67
  
  68
  
  69
  
  70
  71
  
  Ibid.
  Richtsnoeren, overwegingen 31, 167 e.v.
  Richtsnoeren, overweging 194.
  Ibid.
  Zie in dit kader: ‘Vervanging beleidsbepaler(s) bij overtreding van de Wwft’,
  FINNIUS 11 november 2021.
  De toezichthouders beschouwen de uitvoering van het risicogebaseerd
  toezicht dikwijls als uitdagend: zie het persbericht van de EBA: ‘EBA
  strengthens AML/CFT supervision in the EU through revised Guidelines
  and enhanced cooperation’ van 16 december 2021.
  Zie voor de herziene richtsnoeren: Final report on guidelines on the risk-­
  based supervision under article 58(10) of Directive (EU) 2015/849, te
  raadplegen via www.eba.europa.eu/sites/default/documents/files/document_
  library/Publications/Guidelines/2021/EBA-GL-2021-16%20GL%20on%20
  RBA%20to%20AML%20CFT/1025507/EBA%20Final%20Report%20
  on%20GL%20on%20RBA%20AML%20CFT.pdf.
  Dit zijn permanente AML/CFT-structuren waarin de toezichthouders samenkomen en informatie met elkaar kunnen uitwisselen met betrekking
  tot instellingen die grensoverschrijdend opereren en ten minste in drie
  lidstaten actief zijn.
  Toezicht in beeld, p. 7.
  H.J.B. Sackers (red.), ‘Kroniek ondernemingsstrafrecht. Eerste helft 2021’,
  TBS&H 2021/4, p. 278-279.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002022008001009
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  ruimte laten voor een risicogebaseerde wijze van invulling ten behoeve van de naleving van de sanctieregelgeving door aanbieders van cryptodiensten (voor zover het
  gaat om het vaststellen dat de opgegeven persoon ook
  daadwerkelijk ontvanger of verzender is van de crypto).
  Relaties moeten immers altijd gescreend worden.72
  Op 19 november 2021 heeft DNB haar langverwachte
  concept Q&A over sanctie­screening bij inkomende en
  uitgaande transacties met crypto’s gepubliceerd.73 De
  Q&A gaat specifiek over de wijze waarop aanbieders van
  cryptodiensten invulling kunnen geven aan sanctie­
  screening bij een cryptotransactie. Daarbij wordt aandacht besteed aan de invulling van het begrip ‘relatie’,
  de te treffen maatregelen om de tegenpartij en/of begunstigde effectief te kunnen screenen en de invulling
  van de risicoanalyse. Ook noemt de Q&A een aantal
  good practices uit de praktijk.74 Gelet op de grensoverschrijdende constructies van bepaald misbruik van
  crypto-activa, heeft DNB in haar toezichtplannen voor
  2022 voorts te kennen gegeven naar meer samenwerking tussen de Europese toezichthouders te streven en
  zet zij in op een solide internationaal toezichtnetwerk.75
  Ook de Europese Commissie lijkt, los van AML/CFT, te
  streven naar een verdere regulering van de cryptomarkt.
   Deze ontwikkelingen worden hier kort aangestipt. In
  september 2020 werd de ‘EU-strategie voor het digitale
  geldwezen’ gepubliceerd.76 Met deze strategie wil de EU
  ‘ervoor zorgen dat burgers en bedrijven kansen kunnen
  benutten die het digitale geldwezen biedt (…), terwijl
  consumentenbescherming en de financiële stabiliteit
  gegarandeerd blijft’.77 Onderdeel van deze strategie
  vormt het wetsvoorstel Markets in Crypto-Assets Regulation (MiCA), waarmee een deel van de Europese cryptomarkt onder toezicht komt te staan.78 MiCA beoogt
  daarmee (1) rechtszekerheid te bieden door het scheppen van een gelijk speelveld voor de regulering van
  crypto’s; (2) innovatie en eerlijke concurrentie middels
  een veilig en evenredig kader te bevorderen; (3) te zorgen voor de nodige consumenten- en beleggersbescherming en marktintegriteit; en (4) financiële stabiliteit te
  garanderen.79 Daartoe zal MiCA slechts van toepassing
  zijn op bepaalde cryptoactiva en -diensten die op dit
  72
  73
  
  74
  75
  76
  
  77
  78
  
  79
  
  Zie nogmaals: www.dnb.nl/actueel/nieuws-voor-de-sector/sectornieuwsberichten-2021/risicogebaseerde-invulling-naleving-sanctiewet/.
  Concept Q&A van 19 november 2021 over sanctiescreening bij een (inkomende en uitgaande) transactie met crypto’s, te raadplegen via: www.
  dnb.nl/voor-de-sector/open-boek-toezicht-sectoren/aanbiederscryptodiensten/integriteitstoezicht-op-aanbieders-van-cryptodiensten/
  sanctiewet-1977/concept-q-a-van-19-november-2021-over-sanctiescreeningbij-een-inkomende-en-uitgaande-transactie-met-crypto-s/
  Ibid.
  Visie op Toezicht, p. 24.
  Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het
  Europees Economisch Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s over
  een EU-strategie voor het digitale geldwezen, COM (2020) 591 final.
  www.consilium.europa.eu/nl/policies/digital-finance/.
  Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement betreffende
  markten in cryptoactiva en tot wijziging van Richtlijn (EU) 2019/1937,
  COM (2020) 593 final.
  Ibid; zie ook C.M. Grundmann-van de Krol, ‘Toekomstige regulering van
  crypto-uitgevers en cryptodienstverleners: hoofdlijnen’, OR 2021/67.
  