text: 865. Meegedeeld door Dr. von Bargen, rechter in Mannheim.
  •
  
  287
  
  Verlies van het Indonesisch staatsburgerschap uit hoofde van adoptie door een buitenlander, mag niet tot staatloosheid van het kind in kwestie mag leiden, hetgeen impliceert
  dat het kind de nationaliteit van de adopterende personen dient te verkrijgen. *"
  Het valt niettemin te betreuren, dat nog géén wet op de adoptie van kinderen voor
  Indonesië voorhanden is, teneinde mogelijk misbruik op dit vlak te voorkomen. Zo is
  uit de praktijk gebleken, dat de "Pengadilan Negeri" zich niet altijd aan de gegeven
  richtlijnen houdt c.q. niet steeds het vereiste grondige onderzoek instelt. Ook komt het
  voor, dat het onderzoek voor het Gerecht slechts op summiere wijze geschiedt, alsof
  de onderhavige aangelegenheid slechts pro forma plaatsvindt, zonder dat beoogd wordt
  van de motieven en de achtergrond van de desbetreffende adoptie een duidelijk beeld
  te verkrijgen. Het komt bovendien voor, dat de daartoe te volgen procedure beperkt
  wordt tot het horen van de twee betrokken partijen, met name de ouders van het kind
  in kwestie en de personen die het willen adopteren, vergezeld door een notariële akte.
   Dat dergelijke praktijken dienen te worden voorkomen teneinde misbruik uit te sluiten,
  spreekt vanzelf. De adoptie van Indonesische kinderen vormt een aktuele aangelegenheid, aangezien de indruk wordt verkregen dat buitenlanders naar Indonesië komen en
  als "souvenir" een Indonesisch kind meenemen. Ook laat het zich aanzien, dat Indonesische kinderen worden "verkocht" om te worden geadopteerd. Het voorhanden zijn van
  een Wet, die de adoptie van kinderen regelt, is dan ook dringend noodzakelijk.'"
  In het algemeen kan de vraag worden gesteld, of adoptie altijd invloed heeft op de
  nationaliteit. •** Volgens Ko Swan Sik is in sommige nationaliteitswetten uitdrukkelijk
  bepaald, dat adoptie van géén invloed is op de nationaliteit. Andere landen bieden aan
  personen door hun burgers geadopteerd de mogelijkheid tot vereenvoudigde naturalisatie, zoals bijvoorbeeld Japan '*' of nationaliteitsverkrijging door optie. Andere landen
  verlenen hun nationaliteit onvoorwaardelijk op grond van adoptie, terwijl weer andere
  landen die op dezelfde grond ontnemen. ™
  Wat Indonesië betreft, levert de adoptie van een buitenlands kind door zijn burgers
  grond op ter verkrijging van het Indonesisch staatsburgerschap, zoals in § 4 van
  Hoofdstuk 5 naar voren gebracht. Het tegengestelde geval zoals in artikel 17 sub d.
  gestipuleerd, heeft het verloren gaan van genoemd staatsburgerschap ten gevolge. Het
  kind in kwestie mag geen apatride worden. Dit impliceert, dat het te adopteren kind zijn
  
  866. Ter illustratie: De Nederlandse wet maakt verkrijging van het Nederlanderschap - van rechtswege mogelijk voor kinderen, die in Nederland, de Nederlandse Antillen of Aruba worden geadopteerd,
  vooropgesteld dat zij aan de gestelde voorwaarden voldoen. Gezien de door de Wet gehanteerde
  terminologie, hebben buitenlandse adopties, géén verkrijging van het Nederlanderschap ten gevolge.
  867. Gautama, Tafsiran, p . 2 0 8.
  863. Zie voor een wereldomvattend overzicht, Hecker, H., Einflullder Adoption auf die Staatsangehörigkeit, S T A Z 1985, p . 153-163.
   869. Zie de nationaliteitswet van dit land no. 147 van 1950, gewijzigd bij Wet no. 268 van 1952 en de
  Wet n o . 45 van 1984. Krachtens artikel 8 lid 2 van deze Wet, wordt door adoptie de Japanse
  nationaliteit niet verkregen, doch is wel vereenvoudigde naturalisatie mogelijk. Zie Adriaanse en
  van der Weg, Nationaliteitswetgeving.
  870. Ko Swan Sik, De Meervoudige, p.99-102.
  288
  
  Indonesisch staatsburgerschap zal blijven behouden, indien krachtens het nationaliteitsrecht van de adoptant, de adoptie van geen invloed is op de nationaliteit van het kind
  in k w e s t i e.
  . , ,. •
  
  • ;
  
  ,
  
  ,,;••:.••::
  
  ..•:
  
  2.5. Verlorenverklaring door de Minister van Justitie
  De Minister van Justitie kan op verzoek van de betrokken persoon, diens Indonesisch
  staatsburgerschap verloren verklaren, indien betrokkene de leeftijd van 21 jaar heeft
  bereikt, hij in het buitenland woonplaats heeft en door het verlies van het Indonesisch
  staatsburgerschap, niet staatloos wordt.
  Het hierbedoelde, in artikel 17 sub e. geregelde geval kan zich onder meer voordoen,
  in het geval van het verkrijgen van een andere nationaliteit. Deze nationaliteit behoeft
  niet vrijwillig te zijn verkregen, anders dan het in artikel 17 sub a. bedoelde geval, in
  §2.1 behandeld."'
  Van belang is, dat de betrokken persoon in het buitenland verblijft. Bevindt hij zich in
  Indonesië, dan kunnen de banden met het land van oorsprong nog hecht worden
  genoemd c.q. valt betrokkene nog onder de gezagssfeer van de Indonesische overheid.
  In het in artikel 17 sub e. bedoelde geval kan daarentegen worden aangenomen, dat de
  banden met het land van oorsprong niet meer sterk zijn te noemen c.q. de persoon in
  kwestie zich reeds buiten de gezagssfeer van de Indonesische overheid bevindt.
   De leeftijd van 21 jaar, is de leeftijd die ook in andere gevallen van prijsgeving van het
  Indonesisch staatsburgerschap wordt gehanteerd. Hierbij zij aangetekend, dat een op een
  eerder tijdstip gesloten huwelijk niet van invloed is. *"
  Dient een als hierbedoeld verzoek door de Minister te worden ingewilligd indien aan
  de gestelde voorwaarden is voldaan? De nadruk dient te worden gelegd op het feit, dat
  hier van een verzoek van betrokkene sprake is en het derhalve van de Minister afhangt,
  hoe op dit verzoek zal worden gereageerd. Mijns inziens zal het hierbedoelde verzoek
  eerder voor inwilliging in aanmerking komen dan het verzoek tot verlorenverklaring van
  het Indonesisch staatsburgerschap als bedoeld in § 2 . 1 . In laatstbedoeld geval zijn
  vanwege het zich nog bevinden van betrokkene in Indonesië de banden met Indonesië
  nog hecht te noemen en hangt het van de Minister van Justitie af, of het Indonesisch
  staatsburgerschap van debetrokken persoon - die nog in Indonesië verblijft - verloren
  kan worden verklaard, om redenen in de desbetreffende paragraaf reeds aangegeven.
  Krachtens het in artikel 17 sub e. bepaalde is het verlies van het Indonesisch staatsburgerschap echter niet van rechtswege, doch dient daartoe een verzoek door de betrokken
  
  871. Als voorbeeld van hel hierbedoelde geval, zou national iteilsverknjging krachtens het 'ius soli"
  kunnen worden genoemd.
  872. Dil impliceert, dat in het geval de betrokken persoon bijvoorbeeld op de leeftijd van 19 jaar is
  gehuwd, hij desondanks de leeftijd van 21 jaar dient te hebben bereikt, wil hij van de hierbedoelde
  gelegenheid gebruik maken.
   289
  
  persoon te worden ingediend. Wordt in het in § 2.1 behandelde geval ervan uitgegaan,
  dat in het geval de betrokken persoon buitenlands verblijft het verloren gaan van het
  Indonesisch staatsburgerschap bij vrijwillige verkrijging van een andere nationaliteit van
  rechtswege plaatsvindt, dan kan het in artikel 17 sub e. bepaalde merkwaardig worden
  genoemd, aangezien hier het komen te vervallen van het Indonesisch staatsburgerschap
  van een daartoe strekkend verzoek van de betrokken persoon afhankelijk is gesteld. De
  vraag rijst, waarom in het hierbedoelde geval verlies van het Indonesisch staatsburgerschap niet van rechtswege geschiedt. Is dit gelegen in het feit, dat de Indonesische
  overheid een vinger in de pap wenst te hebben, niet alleen met betrekking tot het
  verkrijgen van het Indonesisch staatsburgerschap doch ook met betrekking tot het
  verloren gaan daarvan? Of speelt hier een rol, dat het land waarvan betrokkene de
  nationaliteit verkrijgt de voorwaarde stelt dat het Indonesisch staatsburgerschap van de
  persoon in kwestie daadwerkelijk verloren is gegaan, hetgeen door een bewijs dient te
  worden gestaafd? Ik ben van mening, dat beide overwegingen hier een rol spelen.
  2.6. Het verrichten van bepaalde handelingen
  Krachtens het in artikel 17 sub f. tot en met sub j . bepaalde, kan in het geval Indonesische staatsburgers door het verrichten van bepaalde handelingen blijk geven hun
  staatsburgerschap niet of minder op prijs stellen, dit tot verlies van het staatsburgerschap leiden.
   Als zodanig zijn in artikel 17 sub f. en g. van de Wet genoemd, het zonder toestemming van de Minister van Justitie, in vreemde krijgs- of staatsdienst of in dienst van een
  internationale organisatie - waarvan de Republiek Indonesië geen lid is - treden. Wat
  betreft het treden in vreemde krijgsdienst, kan worden opgemerkt dat het uitoefenen van
  militaire dienstplicht in principe aan de eigen staatsburgers is voorbehouden. Het kan
  derhalve op zijn plaats worden geacht, dat het treden in vreemde krijgsdienst tot verlies
  van het Indonesisch staatsburgerschap leidt, tenzij vooraf vergunning daartoe van de
  Minister van Justitie is verkregen. Wat betreft de door een persoon in vreemde staatsdienst uitgeoefende functie, dient het een functie te betreffen, die naar de regeling van
  de Republiek Indonesië slechts door een staatsburger kan worden uitgeoefend, wil dit
  tot verlies van het Indonesisch staatsburgerschap leiden. Uit het hier gemaakte voorbehoud kan worden afgeleid, dat het in vreemde staatsdienst treden niet in alle gevallen
  tot het verloren gaan van het Indonesisch staatsburgerschap leidt. In dit verband dient
  erop te worden gewezen dat het feit, of een functie al dan niet door een staatsburger
  kan worden uitgeoefend, aan de hand van de in Indonesië geldende bepalingen dient te
  worden bepaald. Het kan in de praktijk wellicht voorkomen, dat verschil van mening
  optreedt met betrekking tot het feit, of een bepaalde functie uitsluitend voor staatsburgers is gereserveerd c.q. buitenlanders daarvan zijn uitgesloten. Is dit het geval, dat is
  hetgeen de regeling van Indonesië ter zake bepaalt, doorslaggevend.'"
  
  873. Van de functies die volgens de in Indonesië vigerende bepalingen slechts door Indonesische
  staatsburgers kunnen worden uitgeoefend, kan ter illustratie worden genoemd, het zijn van Minister,
  lid van de Volksvertegenwoordiging en rechter.
   290
  
  Het treden in dienst van een internationale organisatie, waarvan Indonesië geen lid is,
  leidt eerst tot verlies van het Indonesisch staatsburgerschap, indien voor het uitoefenen
  van een daarin te vervullen functie, het afleggen van een eed of het uitspreken van een
  belofte van trouw noodzakelijk is. Aangezien het afleggen c.q. uitspreken van een
  eed/belofte van trouw aan een vreemde mogendheid "an sich" in de Wet - artikel 17 sub
  h. - als grond is genoemd, die tot verlies van het Indonesisch staatsburgerschap leidt,
  kan hieruit worden geconcludeerd dat deze handeling de desbetreffende persoon zwaar
  wordt aangerekend. De in het onderhavige artikel 17 sub h. opgenomen bepaling, treedt
  met terugwerkende kracht tot 27 december 1949 in werking. De hierbedoelde functies
  worden van zo groot belang geacht, dat deze eerst door Indonesische staatsburgers
  kunnen worden uitgeoefend, indien daartoe toestemming van de Indonesische overheid
  is verkregen.
  Gezien het in artikel VII van de Overgangsbepalingen van de Wet bepaalde, kan het
  voorkomen dat personen zich reeds in vreemde krijgsdienst, in vreemde staatsdienst of
  in dienst van een internationale organisatie zoals bedoeld in artikel 17 sub f. en g.
  bevinden, vóór de inwerkingtreding van de Wet no. 62 van 1958, te weten 1 augustus
  1958. Genoemd artikel VII bood aan deze personen de mogelijkheid, om alsnog een
  vergunning van de Minister van Justitie aan te vragen binnen de termijn van een jaar
  gerekend vanaf genoemd tijdstip. Dit heeft tot doel, het verloren gaan van het Indonesisch staatsburgerschap te voorkomen.
  . , • ; : . : r:^ . •
  ,
  ,.
  Het deelnemen aan de verkiezing voor een aangelegenheid van staatsrechtelijke aard ten
  behoeve van een vreemd land zonder daartoe verplicht te zijn "*, levert - krachtens
  artikel 17 sub i. - eveneens grond tot verlies van het Indonesisch staatsburgerschap op.
   De nadruk dient te worden gelegd op het criterium "zonder daartoe verplicht te zijn",
  wil de hierbedoelde grond tot het verloren gaan van het staatsburgerschap leiden.
  Theoretisch zou derhalve kunnen worden gesteld, dat indien het deelnemen aan een
  verkiezing van boven af wordt opgelegd, dit niet tot verlies van het Indonesisch
  staatsburgerschap zou leiden.'" De hierbedoelde aangelegenheid kon betrekking
  
  874. Het is wellicht interessant in dit verband melding te maken van recente tendenzen in West-Europese
  landen waar vreemdelingen in West-Europese landen beperkt kiesrecht wordt verleend, waarvan
  deze vreemdelingen niet zonder meer gebruik moeten maken zonder zich eventuele nationaliteitsrechtelijke gevolgen bewust te zijn. Het lijkt mij van nut in dit verband te wijzen op de mening van
  Breukelaar, die wat betreft verlening van kiesrecht aan vreemdelingen, gezien de uitoefening van
  overheidsverantwoordelijkheid in het algemeen toch wel een zo grote mate van geworteldheid in de
  Nederlandse samenleving vraagt, dat de eis van het Nederlanderschap mag worden gesteld. Doet
  volgens deze auteur op lokaal niveau of voor lagere of adviserende functies bij het centraal bestuur
  het nationaliteitsvereiste zich niet of minder gelden, anders ligt de zaak bij een ambt als dat van
  burgemeester dal aan Nederlanders dient te worden voorbehouden, aangezien daaraan tevens de
  functie van hoofd van de plaatselijke politie, waaronder de vreemdelingendienst, is verbonden. Zie
  Breukelaar, Onderscheid naar nationaliteit, p.343.
  875. Hecker wijst in dit verband op Indonesische staatsburgers met de status van bipatride en zegt
  hieromtrent dat "ein Indonesiër, der eine fremde StA (Staatsangehörigkeit) besitzt und der danach
  Wahlzwang unterliegl, verliert also durch Wahlbeteiligung nicht die indones. StA. Wahlbeteiligung
  kann aktiv und passiv sein". Zie Hecker, Das Staatsangehörigkeitsrecht, p . 6 2.
  291
  
  hebben op personen die voorheen een dubbel staatsburgerschap bezaten, met name die
  naast het Indonesische staatsburgerschap, dat van de Chinese Volksrepubliek bezaten.
   Ter toelichting kan naar voren worden gebracht dat in het verleden volgens de toenmalige Chinese wetgeving, bijvoorbeeld van 1912, voor Chinezen in het buitenland gevestigd, afzonderlijke zetels in de Volksvertegenwoordiging werden gereserveerd; in deze
  situatie is inmiddels wijziging opgetreden. •"
  Het bezitten van een geldig, op naam gesteld buitenlands paspoort dan wel daarmede
  gelijk te stellen document, levert verlies van het Indonesisch staatsburgerschap op,
  krachtens het in artikel 17 sub j. van de Wet bepaalde. In herinnering kan worden
  gebracht, dat in de voorheen geldende Militaire Verordeningen een soortgelijke bepaling
  was opgenomen, in 1960 echter ingetrokken.'" Adriaanse en van der Weg zijn van
  mening, dat gelet op het feit dat de Wet no. 62 van 1958 op 1 augustus 1958 van kracht
  is geworden, de onderhavige bepaling valt toe te passen van 4 juni 1957 af, te weten
  de datum van vaststelling van de onderhavige Militaire Verordening. De thans krachtens
  de Wet no. 62 van het jaar 1958 vigerende bepaling gaat niettemin beduidend verder,
  aangezien het hier om verlies van het Indonesisch staatsburgerschap gaat, terwijl in de
  desbetreffende Militaire verordening gesproken werd van "het niet meer als Indonesisch
  staatsburger beschouwd worden."
  Volgens Adriaanse en van der Weg, heeft de hierbedoelde verliesbepaling zowel
  betrekking op personen die bipatride zijn en gebruik maken van een paspoort van een
  andere Staat, als op personen die uitsluitend het Indonesisch staatsburgerschap bezitten
  en in het bezit zijn van een, door een andere mogendheid afgegeven reispapier, zoals
  een vreemdelingenpaspoort of een "laissez-passer"."' Wat betreft laatstgenoemde
  twee documenten dient het accent te worden gelegd op het "door een andere mogendheid afgegeven reispapier". Ik vraag mij echter af, of verlies van het Indonesisch
  staatsburgerschap ook plaatsvindt in het geval betrokkene over een laissez-passer
  beschikt. Ook van officiële Nederlandse zijde is ter zake opgemerkt, dat niet geheel
  duidelijk is wat de Indonesische wetgever onder de term "bezitten" verstaat, met name
  of daaronder ook is begrepen het ter beschikking hebben van een "laissez-passer" voor
  een korte reis. Ten aanzien van de hier bedoelde personen zijn teveel onzekere factoren
  aanwezig om te kunnen stellen, enerzijds dat zij als staatloos moeten worden aangemerkt, anderzijds dat zij door de Indonesische autoriteiten nog als Indonesiërs worden
  beschouwd.  . .--».;,.,..
  877. Zie voor deze aangelegenheid § 6.2 van Hoofdstuk 3.
  878. Adriaanse en van der Weg, Nationaliteitswetgeving, Indonesië, p.Ib-19.
  292
  
  tenzij zij een andere, bijvoorbeeld de Nederlandse nationaliteit blijken te bezitten. *"
  Een vreemdelingenpaspoort wordt in de regel verstrekt aan personen, die geen nationaliteit bezitten. Ook het aan Molukkers met de status van "alsof-Neder-lander" verstrekte
  faciliteitenpaspoort kan als een soort vreemdelingenpaspoort worden aangemerkt. **°
  Ook vrouwen met de staat van bipatride, die gebruik maken van een paspoort dat op
  hun andere nationaliteit betrekking heeft, verliezen hun Indonesisch staatsburgerschap.
  Deze bepaling kan als een "stok achter de deur" worden gezien voor als hierbedoelde
  vrouwen om hen te verplichten een keuze te maken tussen hun Indonesisch staatsburgerschap en hun andere, buitenlandse nationaliteit en zo een einde te maken aan hun status
  van bipatride!"' De hierbedoelde verliesgrond geldt uiteraard niet alleen voor vrouwen met de status van bipatride doch voor alle bipatriden, evenals het geval is met de
  in § 2.1 genoemde bepaling, waarvan het optreden van bipatridie het gevolg kan zijn.
   Hierop aansluitend moge de status van Indonesiërs, die na 27 december 1949 op een
  "provisional aliens certificate" of ander reisdocument - waarin is vermeld dat zij geen
  onderdaan van de Republiek Indonesië zijn - naar Nederland zijn gekomen, onder de
  aandacht worden gebracht. Van Nederlandse zijde is opgemerkt*", dat de Indonesische autoriteiten het verlies van de Indonesische nationaliteit voor deze personen
  baseren op artikel 17 sub a. jo artikel II van de Slotbepalingen van de Wet no. 62 van
  1958.'" Van Indonesische zijde gezien, betekent dit dat de hierbedoelde personen
  zich door hun vertrek naar Nederland onder bescherming van de Nederlandse staat
  hebben gesteld. Dit vloeit voort uit de - Indonesische - opvatting, dat degene die zich
  onder bescherming van een vreemde Staat stelt, bij verlies van de Indonesische nationaliteit niet staatloos wordt. Naar van Nederlandse zijde aangenomen, kunnen bedoelde
  Indonesiërs echter worden geacht staatloos te zijn geworden met ingang van de dagtekening van het "provisional aliens certificate". Aanknopend bij het in artikel II van de
  Slotbepalingen van de Wet no. 62 van 1958, lijkt het niet geheel uitgesloten, dat de
  echtgenote en ongehuwde kinderen beneden de leeftijd van 18 jaar, die op het
  "provisional aliens certificate" (of ander reisdocument) van de man respectievelijk vader
  zijn bijgeschreven, wegens hun komst naar Nederland een vorm van bescherming van
  een andere Staat verkrijgen. Dit impliceert - naar Indonesische begrippen - de verkrijging van een andere nationaliteit; zij zullen de Indonesische nationaliteit hebben
  verloren, hetzij in samenhang met de man c.q. vader krachtens respectievelijk artikel
  
  879.
  880.
  881.
  882.
  883.
  Zie hiervoor de Circulaire van de Minister van Binnenlandse Zaken van 23 juli 1968, afdeling BB
  no. B68/1890, aan de gemeentebesturen gericht.
  Zie hiervoor § 9.1.1 van Hoofdstuk 5.
   Hier is ervan uitgegaan, dat Indonesische staatsburgers van Chinese origine met de staat van
  bipatride, heden ten dage praktisch niet meer voorkomen.
  Zie ook hiervoor de Circulaire van de Minister van Binnenlandse Zaken van 23 juli 1968, no.
  B68/1890.
  Artikel 17 sub a. is hierboven reeds aan de orde gekomen. Wat betreft artikel II van de Slotbepalingen van de Wet, kan worden verwezen naar §1.3.2 van Hoofdstuk 2. Op grond van laatstgenoemd
  artikel is in het begrip "staatsburgerschap" iedere soort bescherming door een Staat Ie verlenen,
  begrepen.
  • • * • • - : . • ' * » • , > • * - . • , ; ; . - . ,
  
  -
  
  -...
  :
  
  -
  
  ••••
  
  ••
  
  •.
  ;
  
  293
  
  9 lid 2 en artikel 15 lid 1 van de Wet'", hetzij zelfstandig op grond van artikel 17
  sub a., in § 2.1 aan de orde gekomen. Van Nederlandse zijde wordt niettemin de
  opvatting gehuldigd, dat zekerheid omtrent de vraag of betrokkenen de Indonesische
  nationaliteit inderdaad op een van bovengenoemde gronden verloren hebben en de jure
  staatloos zijn geworden, niet bestaat. Om die reden worden deze personen - voor zover
  zij niet door naturalisatie Nederlander zijn geworden of een andere nationaliteit bezitten - bij inschrijving in het bevolkingsregister aangemerkt als vreemdelingen van
  onbekende nationaliteit. "* Ik heb op deze aangelegenheid gewezen, vanwege de aan
  artikel II van de Slotbepalingen gegeven uitleg, die zou kunnen leiden tot het verloren
  gaan van het Indonesisch staatsburgerschap. Wordt hiervan uitgegaan, dan nog dient te
  worden gewezen op het in artikel 9 lid 2 en artikel 15 lid 1 gemaakte voorbehoud, dat
  met het verlies van het Indonesisch staatsburgerschap door de betrokken persoon, zijn
  vrouw c.q. kinderen hierdoor niet staatloos mogen worden.
   Met betrekking tot de hierboven genoemde handelingen c.q. feiten die op de aflegging
  van een eed c.q. het uitspreken van een belofte van trouw aan een buitenlandse mogendheid, het deelnemen aan de verkiezing voor een vreemd land en het in het bezit zijn van
  een buitenlands paspoort betrekking hebben, is in de Memorie van Toelichting van de
  Wet gesteld, dat de desbetreffende personen vanzelfsprekend staatsburger van het
  vreemde land in kwestie zijn of zullen worden, gezien de door hen verrichte handelingen, die getuigen van de wens als buitenlander op te treden.
  2.7. Het langdurig in het buitenland gevestigd zijn.
  De laatste grond, die krachtens het in artikel 17 sub k. van de Wet bepaalde, verlies
  van het Indonesisch staatsburgerschap oplevert, betreft het gedurende een periode van
  vijfjaar ononderbroken in het buitenland gevestigd zijn, zonder daarbij de wens, om
  Indonesisch staatsburger te willen blijven kenbaar te maken. Bedoelde wens dient te
  worden kenbaar gemaakt bij de plaatselijk gevestigde Diplomatieke Vertegenwoordiging
  van de Republiek Indonesië vóór verstrijking van voornoemde periode en dient iedere
  twee jaar te worden herhaald. De termijnen van vijf en twee jaar, die op deze verplichting betrekking hebben, gaan voor ongehuwde staatsburgers die de leeftijd van 18 jaar
  nog niet hebben bereikt, bij het bereiken van genoemde leeftijd in.
   Ook van Nederlandse zijde is op deze aangelegenheid gewezen door te stellen, dat
  destijds naar Nederland gekomen personen van Indonesische nationaliteit, die na 1
  augustus 1958 vijfjaar onafgebroken woonplaats buiten Indonesië hebben gehad, de
  Indonesische nationaliteit hebben verloren en derhalve staatloos zijn, tenzij zij verklaren
  tijdig de kennisgeving tot behoud van die nationaliteit te hebben gedaan. De Indonesische echtgenote en ongehuwde kinderen beneden de leeftijd van 18 jaar van betrokkene zullen in het verlies van de nationaliteit van de man respectievelijk vader hebben
  
  884. Artikel 9 lid 2 is aan de orde gekomen in § 1.1 van dit Hoofdstuk, artikel 15 lid 1 in § 1.2.
  885. Zie hiervoor de Circulaire van de Minister van Binnenlandse Zaken van 9 januari 1970, Directie
  BB, afdeling BZ DO. B 69/2782, gericht aan de gemeentebesturen.
   294
  
  gedeeld, tenzij zij daardoor staatloos werden. Indien zij krachtens de restrictie van
  artikel 9 lid 2 en artikel 15 lid 1 van de Wet de Indonesische nationaliteit hebben
  behouden, valt te bedenken dat artikel 17 sub k rechtstreeks op hen van toepassing is,
  met dien verstande dat de daarin genoemde termijn van vijfjaar voor de ongehuwde
  minderjarige kinderen begint te lopen bij het bereiken van de leeftijd van 18 jaar. Voor
  met Indonesische staatsburgers gehuwde vrouwen van vreemde - bijvoorbeeld Nederlandse - nationaliteit gaat deze termijn in op de dag waarop zij door of tengevolge van
  het huwelijk de Indonesische nationaliteit hebben verkregen. '**
  De vraag rijst of het verlies van het Indonesisch staatsburgerschap krachtens de in
  artikel 17 opgenomen gronden, van rechtswege is. Met uitzondering van de in § 2.1 voor zover betrekking hebbende op een nog in Indonesië verblijvende persoon - en het
  in § 2.5 behandelde geval, is dit inderdaad het geval. Ik ben het derhalve niet eens met
  Adriaanse en van der Weg die - globaal - stellen, dat de tot verlies van de Indonesische
  nationaliteit leidende bepalingen van artikel 17 van rechtswege werken en enige
  uitspraak of beslissing van de rechter of de administratie niet vereist is. • " Ter toelichting van het hiervoor in § 2.1 bedoelde geval, kan in herinnering worden gebracht,
  dat het verloren gaan van het Indonesisch staatsburgerschap door een in Indonesië
  verblijvende persoon afhankelijk is gesteld van een door de Minister van Justitie
  uitgegeven verklaring, die daartoe eerst overgaat indien hij dit nodig acht teneinde de
  betrokken persoon als buitenlander te kunnen behandelen. Kan genoemde Minister
  daartoe het initiatief nemen, door betrokkene kan ook een verzoek tot het verloren gaan
  van het staatsburgerschap worden ingediend, nader door de Minister te onderzoeken.
   Anders dan het in § 2.1 bedoelde geval, waarin betrokkene zich nog in Indonesië
  bevindt en hij derhalve nog onder de gezagssfeer van de Indonesische overheid valt, is
  dit niet meer het geval in het in § 2.5 omschreven geval, waarin de betrokken persoon
  zich in het buitenland bevindt, derhalve buiten de gezagssfeer van de Indonesische
  overheid.
  -.,- • . ' . • • • • , • : * • . • • •.
  Van belang is voorts, dat de hierboven behandelde verliesgronden én voor mannen én
  voor (gehuwde) vrouwen geldt.
  2.8. Verlies van het Indonesisch staatsburgerschap door een gehuwde vrouw
  
  • :-.<•
  
  Ter afsluiting van de hiervoor behandelde verliesgronden zij in herinnering gebracht,
  dat verlies van het Indonesisch staatsburgerschap door een gehuwde vrouw op basis van
  één der gronden als in artikel 17 van de Wet omschreven - met uitzondering van de in
  § 2.3 en § 2.4 omschreven verliesgronden - zich mede uitstrekt tot haar echtgenoot. Het
  betreft hier de in artikel 10 lid 2 der Wet opgenomen bepaling, die inhoudt dat het
  verloren gaan van genoemd staatsburgerschap door een gehuwde vrouw, van rechtswege
  mede komt te gelden voor haar echtgenoot, uitgezonderd in het geval laatstgenoemde
  
  886. Zie ook hiervoor de Circulaire van de Minister van Binnenlandse Zaken van 23 juli 1968, no.
  B68/189O.
  887. Adriaanse en van der Weg, Nationaliteitswetgeving, Indonesië, p.Ib-17.
   295
  
  hierdoor staatloos zou worden. Ik wees reeds op het feit, dat dit artikel niet op duidelijkheid kan buigen. Dit strookt immers niet met de door Wet no. 62 van 1958 gevolgde
  systematiek, waarbij het in principe de man is, die het staatsburgerschap van beide
  partijen bepaalt! Ko Swan Sik en Teuku Moh. Rhadie schrijven over deze aangelegenheid, d a t " . . . we come across a most inconsistent provision, prescribing that the (autonomous) loss of Indonesian nationality by the wife of an Indonesian couple leads to the
  same lost for the husband (provided he does not thereby becomes stateless). This
  provision, although strictly in accordance with the idea of family unity, stands in stark
  contrast to the mutual position of husband and wife as reflected in other provisions of
  the Act. The exact purposes of the legislature on this point are not entirely clear, the
  only guess being an emphasis on the idea of family unity which nowadays appears
  exaggerated. It is certainly hardly compatible with the quickly increasing recognition
  of complete independent status of the sexes in the law of many countries, particularly
  in the law on nationality. No data was available to the authors as to the application of
  the provision in practice." "*
  Wordt teruggegrepen op het hierboven behandelde artikel 17 sub b., dat bepaalt dat
  verlies van het Indonesisch staatsburgerschap optreedt, indien een persoon de andere
  nationaliteit die hij naast het Indonesisch staatsburgerschap bezit, niet verwerpt c.q.
   prijsgeeft terwijl hij daartoe de gelegenheid krijgt, dan kan de van overheidswege
  gegeven verklaring met betrekking tot het in artikel 10 lid 2 bepaalde in herinnering
  worden gebracht. Gesteld werd in casu, dat het verloren gaan van het staatsburgerschap
  door de vrouw, gepaard kan gaan met het verwerven van een andere nationaliteit - die
  mogelijkerwijze ook geldt voor haar man - of dat man en vrouw reeds een andere
  nationaliteit, naast hun Indonesisch staatsburgerschap kunnen bezitten. Wordt hierop
  afgegaan, dan komt het verlies van het Indonesisch staatsburgerschap ex artikel 17 sub
  b. betrokkenen alleen maar goed uit. Dit neemt echter niet weg, dat artikel 10 lid 2 niet
  past in het door de Wet gevolgde systeem en beter weggelaten had kunnen worden.
  Hierbij komt nog, dat indien wordt afgegaan op het in artikel 9 van de Wet bepaalde in § 7 van Hoofdstuk 5 aan de orde gekomen - waarin het "vrouw volgt man" beginsel
  tot uiting komt, het verloren gaan van het Indonesisch staatsburgerschap door de man
  van rechtswege mede geldt voor zijn vrouw, tenzij laatstgenoemde daardoor staatloos
  wordt. Zou de wetgever de eenheid van nationaliteit van beide partijen bij het opnemen
  van artikel 10 lid 2 voor ogen hebben gehad, dan ligt het meer voor de hand dit te
  bereiken door toepassing van artikel 9 der Wet en was vanuit dit oogpunt gezien,
  opneming van artikel 10 lid 2 in feite overbodig!
  § J Afoge///")ktetf for M/reAft/ng va/i
  
  te
  
  In artikel 19 van de Wet no. 62 van 1958 is uitdrukkelijk gesteld, dat het Indonesisch
  staatsburgerschap dat werd verleend of verkregen - door naturalisatie dan wel middels
  een daartoe strekkende verklaring - op grond van gegevens, die niet op waarheid
  
  888. Ko Swan Sik en Teuku Moh. Rhadie, Nationality, p. 146.
   296
  
  berusten, kan worden ingetrokken door de autoriteit, die het heeft verleend of de
  instantie die de desbetreffende gegevens heeft ontvangen. Bedoeld zijn hier de Minister
  van Justitie, de "Pengadilan Negeri" en de Diplomatieke Vertegenwoordiging van de
  Republiek Indonesië.
  Het behoeft geen nadere toelichting dat ten aanzien van personen, die met de bedoeling
  het Indonesisch staatsburgerschap te verkrijgen valse gegevens hebben verstrekt,
  maatregelen worden getroffen. Naast het intrekken van hun staatsburgerschap, kunnen
  zij bovendien strafrechtelijk worden vervolgd.
  •••- •• • ;
  Ik maak van deze gelegenheid gebruik erop te wijzen, dat de Wet no. 62 van 1958 in
  de toepassing daarvan niet zover gaat, dat tot ontneming van het Indonesisch staatsburgerschap wordt overgegaan als strafmaatregel, als sanctie. Dit is wél het geval krachtens
  de nationaliteitswetten van enkele andere landen als bijvoorbeeld Marokko, waarin
  vervallenverklaring van de Marokkaanse nationaliteit - als strafmaatregel - kan plaatsvinden ten aanzien van personen, die deze nationaliteit niet door geboorte - door
  afstamming of door geboorte op het grondgebied - bezitten en die zich op enigerlei
  wijze van bezit van genoemde nationaliteit onwaardig hebben betoond door het verrichten van handelingen zoals in artikel 22 van de Wet gestipuleerd. *"
  Ook een land als Egypte kent de mogelijkheid tot ontneming van de nationaliteit aan een
  ieder die de Egyptische nationaliteit hebben verkregen door bedrog of op grond van
  leugenachtige verklaringen - hier kan een vergelijking worden gemaakt met Indonesië maar ook aan personen, die deze nationaliteit hebben verkregen door naturalisatie of
  door huwelijk, in één van de in de Egyptische nationaliteitswet gestipuleerde gevallen.
   Als zodanig kunnen worden genoemd, veroordeling wegens misdaad of tot een vrijheidsstraf wegens een onterende overtreding, overtredingen die afbreuk doen aan de
  buitenlandse of binnenlandse veiligheid van de Staat, óók in het geval van onderbreking
  van het verblijf in Egypte gedurende twee achtereenvolgende jaren, zonder een door de
  Minister van Binnenlandse Zaken geaccepteerde verontschuldiging. Hiernaast kent de
  Egyptische nationaliteitswet de mogelijkheid van vervallenverklaring van de nationaliteit
  van iedere Egyptenaar, die zich schuldig maakt aan verkrijging van een vreemde
  nationaliteit, zonder daartoe gemachtigd te zijn bij besluit van de Minister van Binnenlandse Zaken, hij buitenlands verblijft en veroordeeld is wegens één der misdaden die
  de buitenlandse veiligheid van de Staat raken. Verkrijging van een vreemde nationaliteit
  zonder daartoe gemachtigd te zijn levert derhalve volgens het Egyptische nationaliteitsrecht vervallenverklaring van de nationaliteit op; hier is sprake van overheidsbemoeienis
  ten aanzien van de verkrijging van een vreemde nationaliteit! "° In de Wet no. 62 van
  1958 is het - vrijwillig - verkrijgen van een andere nationaliteit als grond van het
  verloren gaan van het Indonesisch staatsburgerschap genoemd, hetgeen niet altijd
  automatisch plaatsvindt, zoals in § 2.1. reeds ter sprake gekomen.
  889. Zie de Marokkaanse nationaliteitswei van 1 oktober 19S8. Adriaansen en van der Weg, Nationaliteitswetgeving.
  890. Zie voor deze aangelegenheid de artikelen 15 en 16 van de Wet no. 26 van 1975 op de Egyptische
  nationaliteit. Adriaansen en van der Weg, Nalionaliteitswelgeving.
   297
  
  Ook de Thaise nationaliteitswet van 1965 kent de mogelijkheid tot herroeping van de
  Thaise nationaliteit ten aanzien van een persoon, die deze nationaliteit door naturalisatie
  heeft verkregen door verzwijging van feiten of vervalsing van gegevens - vergelijk
  Indonesië - maar ook onder meer in het geval de persoon in kwestie handelt in strijd
  met de veiligheid of de belangen van de staat of de goede naam van het volk in discrediet brengt, hij in strijd handelt met de openbare orde of de goede zeden dan wel de
  nationaliteit bezit van een land waarmede Thailand in oorlog is.'"
  Ik heb de hiervoor genoemde landen in de eerste plaats aangehaald om aan te tonen, dat
  de Indonesische nationaliteitswet veel minder streng is, aangezien in deze Wet geen
  onderscheid wordt gemaakt tussen autochtone en niet-autochtone Indonesische staatsburgers, die immers op grond van het Presidentiële Besluit no.240 van 1967 in rechten en
  plichten overeenkomen. In de tweede plaats, omdat de Wet no. 62 van 1958 wel de
  gronden aangeeft tot het verloren gaan van het Indonesisch staatsburgerschap, doch geen
  bepalingen bevat inzake ontneming of vervallenverklaring van het staatsburgerschap als
  sanctie en om die reden veel minder streng kan worden geacht te zijn dan de hiervoor
  aangehaalde nationaliteitswetten van andere ontwikkelingslanden.'"
  De Minister van Justitie maakt in het Staatsblad de namen bekend van de personen, die
  het Indonesisch staatsburgerschap hebben verkregen of verloren; deze bepaling is van
  belang, vanuit het oogpunt der rechtszekerheid gezien.
  § 4DeprojW/it
  Het lijkt mij nuttig om de hierboven behandelde nationaliteitsrechtelijke aangelegenheden aan de hand van enkele rechtelijke uitspraken te illustreren.
   In eerste instantie kan het arrest van de "Mahkamah Agung" (MA) no. 156 K/Sip/1967
  van 1 mei 1968 worden aangehaald in de zaak van Mw.Jadwiga Alexander ZemzarMaun. Het betreft hier een beroep in cassatie ingesteld, ten aanzien van een uitspraak
  van de "Pengadilan Negeri" te Jakarta betreffende de status van een kind uit een
  Russische moeder en een Indonesisch staatsburger op 27 september 1964 in Moskou
  geboren. In afwachting van een uitspraak betreffende een eis tot echtscheiding door de
  vrouw ingediend, wonen beide echtgenoten niet meer samen. Met betrekking tot het
  standpunt door de moeder van het kind gehuldigd, als zou het kind Russisch staatsburger zijn, aangezien het is geregistreerd bij de daartoe in aanmerking komende Russische
  overheidsinstantie en in Moskou is geboren zoals uit haar paspoort blijkt, stelde MA
  zich op het standpunt - waarbij de uitspraak van de "Pengadilan Negeri" werd bekrachtigd - dat ieder kind uit een wettig huwelijk geboren, volgens het Indonesische recht de
  staat van zijn vader volgt. "*
  
  891. Zie artikel 19 van de Thaise nationaliteitswet van 21 juli 1965. Adnaansen en van der Weg,
  Nationaliteitswetgeving.
  892. Het maken van een rechtsvergelijking is niet de opzet van dit boek, dat uitsluitend aan het Indonesisch nationaliteitsrecht is gewijd.
  893. Zie Yurispnidensi Indonesia Mahkamah Agung R.I., uitgave I-H-III-IV/69, p.687.
   Het tweede geval betreft het arrest van de MA van 8 januari 1972 no. 556 K/Sip/1971
  betreffende de zaak van Sumarni tegen Tjong Foen Sen. Partijen zijn gehuwd volgens
  het Chinese gewoonterecht, gevolgd door een wettige huwelijksvoltrekking voor de
  Burgerlijke Stand. Het geschil bewoog zich rond de schenking van nader gespecificeerde goederen door de man Tjong Foen Sen aan zijn echtgenote Sumarni, op verzoek van
  laatstgenoemde omdat uit het huwelijk geen kinderen geboren zijn en de man reeds op
  leeftijd is. Gezien daarna opgetreden misdragingen van de vrouw, werd door de man
  geëist de schenking ongedaan te maken c.q. de goederen aan hem terug te geven. Van
  belang in deze zaak is, dat door de MA het noodzakelijk werd gevonden om eerst vast
  te stellen welk recht ter zake dient te worden toegepast, gelet op de nationaliteit van
  beide partijen. De MA stelde zich op het standpunt, dat op de vrouw het Westers recht
  van toepassing is, niettegenstaande zij de status van Indonesisch staatsburger bezit. Aan
  deze uitspraak lag de overweging ten grondslag, dat zij met een buitenlander met de
  nationaliteit van de Chinese Volksrepubliek is gehuwd, hetgeen met zich brengt dat het
  voor de echtgenoot geldende recht, het Westers recht is en gesteld kan worden dat de
  vrouw in de rechtssfeer van haar echtgenoot leeft. "*
  Het arrest van de MA no. 990 K/Sip/1974 van 6 mei 1976, heeft betrekking op de zaak
  van Syechun binti S. Umar Alatas versus Muznah binti S. Umar Alatas. Het betreft hier
  het voor een Indonesisch staatsburger van Arabische afkomst geldende recht, waarbij
  de overwegingen van de "Pengadilan Negeri" door de "Pengadilan Tinggi" en de
  "Mahkamah Agung" werden bekrachtigd. Hierbij werd het standpunt ingenomen, dat
  in het geval van boedelscheiding van de nalatenschap van S. Umar Alatas, in overeenstemming met de jurisprudentie van de MA betreffende personen van Arabische
  afkomst, het Islamitisch recht van toepassing is, dit in overeenstemming met de wil van
  de erflater, zoals uit de desbetreffende notariële akte is op te maken. *"
  Niettegenstaande het feit, dat de "Mahkamah Agung" in het eerste arrest de uitspraak
  heeft gedaan, dat ieder kind uit een wettig huwelijk geboren, volgens het Indonesische
  recht de staat van zijn vader volgt, lijkt deze zaak mij een typisch voorbeeld van het
  worden van bipatride door het kind in kwestie.  895. Zie Rangkuman Yurisprudensi Mahkamah Agung Indonesia, II, Hukum Perdata dan Acara Perdata,
  Proyek Yurisprudensi Mahkamah Agung, p.2.
  896. Zie hiervoor hetgeen in § 2 van Hoofdstuk 5 met betrekking tot de mogelijkheid van het optreden
  van bipatridie is opgemerkt.
  299
  
  staatsburgers hetzelfde recht van toepassing is. Zo is in het laatste hiervoor aangehaalde
  geval, op de Indonesische staatsburger van Arabische afkomst, het Islamitisch recht van
  toepassing. Op Indonesische staatsburgers van vreemde origine kan verschillend recht
  van toepassing zijn, afhankelijk van hun oorspronkelijke status, zoals door laatstgenoemd geval aangetoond. Van deze twee arresten is melding gemaakt ter illustratie van
  het in Indonesië vooralsnog heersende rechtspluralisme, een erfenis van het koloniale
  verleden.
  . . . . ..
  Andere rechterlijke uitspraken staan mij helaas niet ter beschikking.
  300
  
  HOOFDSTUK 7 HET BEWIJS VAN HET BEZIT VAN HET INDONESISCH
  STAATSBURGERSCHAP
  
  Gezien de in Indonesië heersende omstandigheden, is het vaak noodzakelijk een
  bewijsstuk inzake het bezitten van het Indonesisch staatsburgerschap te kunnen overleggen, vanwege de voor staatsburgers geldende rechten en verplichtingen. Hiernaast is het
  in voorkomende gevallen zaak aan te kunnen tonen, dat men niet de status van buitenlander bezit, gezien de bepalingen, die in het bijzonder voor deze categorie van
  personen gelden.
  In dit kader is de bepaling, die in artikel IV van de Slotbepalingen van de Wet no. 62
  van 1958 is opgenomen - waarin de wijze van verkrijging van een bewijsstuk op het
  bezit van het Indonesisch staatsburgerschap is aangegeven - van wezenlijk belang te
  achten. Vooraf moge worden opgemerkt, dat in het geval het Indonesisch staatsburgerschap wordt verleend als gevolg van naturalisatie - geprivilegieerde, vereenvoudigde of
  gewone - dan wel door optie, de persoon in kwestie over een bewijsstuk beschikt, dat
  eventueel ook voor zijn echtgenote en nog niet volwassen kinderen geldt.
   In andere dan de hierboven aangegeven gevallen, met name indien het Indonesisch
  staatsburgerschap van rechtswege is verkregen, beschikt de desbetreffende persoon vaak
  niet over een bewijsstuk, dat aantoont dat hij het Indonesisch staatsburgerschap bezit
  of heeft verkregen c.q. deelt in het bezit of in de verkrijging daarvan. De hierbedoelde
  aangelegenheid is voornamelijk van belang voor Indonesische staatsburgers van buitenlandse afkomst.'"
  Welke documenten kunnen als bewijs van het bezit van het Indonesisch staatsburgerschap worden aangemerkt? Gezien de verschillende manieren waarop dit staatsburgerschap kan worden verkregen, waarbij vaak de voorheen, vódr de inwerkingtreding van
  de Wet no. 62 van het jaar 1958 heersende situatie mede in beschouwing dient te
  worden genomen, kunnen onder meer de navolgende documenten als bewijs van het
  bezit van het Indonesisch staatsburgerschap dienst doen:.
  ,
  •
  
  de verklaring waarbij voor het Indonesisch staatsburgerschap werd geopteerd door
  (afstammelingen) van Nederlanders"" of door personen die vódr 27 december
  1949 de status van Nederlander hadden door gelijkstelling vóór de datum 1 juli
  1893 of die tot Nederlander waren genaturaliseerd;'"
  
  897. Het bezit van een "kartu tanda penduduk" (persoonsbewijs) een soort identiteitsbewijs dat door de
  Regionale overheid wordt uitgegeven, kan geen dienst doen als een bewijs dat op het bezit van het
  Indonesisch staatsburgerschap betrekking heef).
  898. In het kader van de toepassing van de Toescheidingsovereenkomst, behandeld in § 5.3.2 van
  Hoofdstuk 3.
  899. Zie voor de gelijkstelling § 2.2 van Hoofdstuk 3. Van naturalisatie tot Nederlander is melding
  gemaakt in § 1.4 en § 7.2 van dit Hoofdstuk.
   301
  
  de wet waarbij tot naturalisatie van een bepaalde persoon werd overgegaan krachtens de Wet no. 3 van het jaar 1946, zoals naderhand gewijzigd en aangevuld;'™
  documenten inzake de vaststelling van het Indonesisch staatsburgerschap door de
  "Pengadilan Negeri" krachtens artikel 1 van de Verordening van het Militaire
  Gezag no. Prt/PM/09/1957 van 4 juni 1957, naderhand vervangen door de Regeling van het Centraal Oorlogsgezag van 16 april 1958 no. Prt/Peperpu/014/
  1958;*'
  wettige huwelijksakten van vrouwen, vóór 27 december 1949 gehuwd met personen
  die krachtens de Toescheidingsovereenkomst het Indonesisch staatsburgerschap
  bezitten of hebben verkregen *" en wettige geboorte-akten van kinderen uit zodanige huwelijken geboren dan wel in het geval van buiten huwelijk geboren kinderen, akten van erkenning door de vader;""
  besluiten van vaststelling van de Minister van Justitie, die betrekking hebben op
  het als Indonesisch staatsburger behandeld worden van buitenlandse vrouwen, na"
  27 december met Indonesische staatsburgers gehuwd.'*'
  Met betrekking tot de hierbedoelde aangelegenheid dient ook rekening te worden
  gehouden met de tussen Indonesië en de Chinese Volksrepubliek gesloten Overeenkomst
  inzake de afwikkeling van het probleem van de bipatridie, alhoewel naderhand eenzijdig
  door Indonesië beëindigd. Personen, die zich voor het Indonesisch staatsburgerschap
  hadden uitgesproken, werden in het bezit gesteld van de formulieren I tot en met VI die betrekking hebben op de gezinssamenstelling van betrokkenen - en de formulieren
  C en D, die respectievelijk betrekking hebben op personen die werden beschouwd als
  enkel het Indonesisch staatsburgerschap te bezitten en zodanige personen die deel
  hadden genomen aan de algemene verkiezingen van 1955 ten behoeve van de Volksvertegenwoordiging en de lokale vertegenwoordigingsraden. **
  Sedert het voorhanden zijn van de Wet no. 62 van 1958 dient voorts als bewijsstuk van
  het bezit van het Indonesisch staatsburgerschap te worden aangemerkt:
  het besluit van de Minister van Justie c.q. het presidentiële besluit waarbij een
  verzoek tot naturalisatie ex artikel 3, 4 en 5 werd ingewilligd;""
  het presidentiële besluit, waarbij de voordracht van een persoon teneinde te worden
  genaturaliseerd tot Indonesisch staatsburger ex artikel 6 werd goedgekeurd;*"
  
  900. Zie hiervoor § 5.2 van Hoofdstuk 3 , waarin een specificatie is opgenomen van personen die bij wet
  zijn genaturaliseerd, krachtens de Wet no. 3 van 1946 van de zogenaamde Yogya-regering.
   901. Deze Regelingen van het Militaire Gezag c.q. Oorlogsgezag zijn aan de orde gekomen in § 6.1 van
  Hoofdstuk 3.
  902. Krachtens artikel 10 van de Toescheidingsovereenkomst, behandeld in § 5.3.2 van Hoofdstuk 3.
  903. Op grond van de artikelen 8 en 9 van de Toescheidingsovereenkomst, behandeld in § 5.3.2 van
  Hoofdstuk 3.
  904. Op deze aangelegenheid is in § 6.2 van Hoofdstuk 3 ingegaan.
  '-> '
  905. De hierbedoelde personen zijn aan de orde gekomen in § 3.3 van Hoofdstuk 4. .• '
  906. Zie hiervoor § 5 en § 6 van Hoofdstuk 5.
  !'• • ^ "907. Deze uitzonderingsnaturalisatie is behandeld in § 6.13 van Hoofdstuk 5.
  - '•
  
  302
  
  -
  
  -
  
  het besluit van de "Pengadilan Negeri" waarbij de adoptie van een kind als bedoeld
  in artikel 2 van de Wet no, 62 van 1958 wettig werd verklaard; *™
  optieverklaringen als bedoeld in artikel 7 lid 1 van de Wet op het Indonesische
  staatsburgerschap jo. artikel II van de Overgangsbepalingen der W e t ' * , artikel
  11 van deze Wet"°, artikel 16 van de onderhavige Wet*" en artikel III van
  de Overgangsbepalingen van de Wet;'"
  het besluit van respectievelijk de Minister van Justitie en de Onderminister van
  Defensie inzake de inwilliging van een verzoek tot - vereenvoudigde - naturalisatie
  krachtens respectievelijk artikel 18 en artikel VI van de Overgangsbepalingen jo.
   het Besluit van de Onderminister van Defensie no. MP/E/0179/59 van 12 september 1959, waarbij de voorwaarden waren vastgesteld waaraan de betrokken personen dienden te voldoen.'"
  
  Ter vaststelling van het feit, wie op 1 augustus 1958 - de datum van inwerkingtreding
  van de Wet no. 62 van 1958 - reeds Indonesisch staatsburger waren, dient af te worden
  gegaan op het bepaalde in artikel 1 sub a. van de Wet, op grond waarvan het staatsburgerschap was verkregen krachtens de Toescheidingsovereenkomst of de Wet no. 3 van
  1946.'"
  Bezitten de desbetreffende personen geen bewijsstuk op het bezit van het Indonesisch
  staatsburgerschap betrekking hebbende, dan ligt de zaak gecompliceerder, aangezien dan
  een onderzoek dient te worden ingesteld naar a//e factoren die het bezit van dit staatsburgerschap zouden hebben kunnen bewerkstelligd, zoals tot welke bevolkingsgroep
  
  908. Zie hiervoor § 4.2 van Hoofdstuk 5.
  909. Het betreft hier een met een Indonesisch staatsburger gehuwde buitenlandse vrouw die voor het
  staatsburgerschap opteert, welke gelegenheid ook werd opengesteld voor zodanige vrouwen op 1
  augustus 1958 reeds met Indonesische staatsburgers gehuwd. Zie hiervoor § 7.1.1 van Hoofdstuk
  5.
  910. Dit artikel heeft betrekking op personen, die door of als gevolg van huwelijk het Indonesisch
  staatsburgerschap verloren hadden en dit middels aflegging van een optieverklaring hebben
  herkregen. Toegelicht in § 7.1.2 van Hoofdstuk 5.
  911. Dit artikel geeft aan een persoon, die wegens het volgen van de staat van zijn vader of moeder het
  Indonesisch staatsburgerschap heeft verloren de gelegenheid dit staatsburgerschap middels aflegging
  van een optieverklaring te herkrijgen. Zie hiervoor § 9 van Hoofdstuk 5.
   912. Het betreft hier vrouwen die door huwelijk een buitenlandse status hebben verkregen, die waren zij
  niet gehuwd Indonesisch staatsburger zouden zijn. Aan als hierbedoelde vrouwen, werd na ontbinding van het huwelijk de gelegengegeven door middel van een optieverklaring Indonesisch staatsburger te worden, zoals toegelicht in § 7.1.2 van Hoofdstuk 5.
  913. Dit artikel geeft aan personen die door het niet voldoen aan de verplichting een verklaring af te
  leggen tot behoud van het Indonesische staatsburgerschap in het geval van langdurig verblijf
  buitenlands dit staatsburgerschap hadden verloren, de gelegenheid dit door aflegging van een
  optieverklaring terug te krijgen. Ook personen die ingevolge de Wet no.3 van 1976 waarbij artikel
  18 van de Wet no.62 van 1958 werd aangevuld het Indonesisch staatsburgerschap hadden verloren.
  Ie wijten aan omstandigheden "buiten hun schuld" konden dit staatsburgerschap terugkrijgen door
  vereenvoudigde naturalisatie. Zie hiervoor § 9.1.1 van Hoofdstuk 5. Een soortgelijke mogelijkheid
  was opengesteld voor personen, die ooit aan de Indonesische vrijheidsstrijd hadden deel genomen,
  als toegelicht in §9.1.2 van Hoofdstuk 5.
   , , ; :*<„-,;.,;. =,
  • • : - • • - -;•':.:
  914. Zie mijn toelichting in § 1.1 van Hoofdstuk 4,
  
  ;v
  
  '
  
  303
  
  betrokkene behoort "*, de geboorte- en/of woonplaats vóór 27 december 1949 van
  betrokkene'", of de betrokken persoon, indien hem de gelegenheid was geboden tot
  verwerping van het Indonesisch staatsburgerschap van deze mogelijkheid inderdaad geen
  gebruik had g e m a a k t . ' " Met betrekking tot de uitvoering van de bepalingen van de
  Toescheidingsovereenkomst kan onder de aandacht worden gebracht, dat exemplaren
  van de verklaringen tot het opteren of verwerpen van het Indonesisch staatsburgerschap
  bij het Departement van Justitie worden bewaard en ter staving van het feit of een
  persoon nooit dit staatsburgerschap heeft verloren, een verklaring van dit Departement
  dient te worden opgevraagd. Met betrekking tot de toepassing van de Overeenkomst
  tussen Indonesië en de Chinese Volksrepubliek betreffende de afwikkeling van de
  bipatridie, dient niet uitsluitend te worden afgegaan op de formulieren I tot en met VI
  dan wel de formulieren C of D zoals hierboven reeds aan de orde gekomen. Ook de
  wettigheid van deze formulieren dient te worden onderzocht teneinde na te gaan of de
  persoon in kwestie wel gerechtigd was een als hierbedoeld formulier te bezitten. "•
  Was reeds aan de hand van de hiervoor genoemde bewijsstukken het zijn van Indonesisch staatsburger vastgesteld, dan dient te worden nagegaan of de desbetreffende
  personen achteraf dit staatsburgerschap niet hebben verloren aan de hand van de
  bepalingen in de Wet no. 62 van 1958 opgenomen, zoals in Hoofdstuk 6 behandeld.
  