text: Témoigner. Entre histoire et mémoire
  
  Revue pluridisciplinaire de la Fondation Auschwitz
  132 | 2021
  
  L’Aktion Reinhardt et l’Aktion Erntefest
  
  Adoplhe Nysenholc. “Bubelè. Schaduwkind”
  Frédéric Crahay
  
  Édition électronique
  URL : https://journals.openedition.org/temoigner/10041
  DOI : 10.4000/temoigner.10041
  ISSN : 2506-6390
  Éditeur
  Éditions du Centre d'études et de documentation de l'ASBL Mémoire d'Auschwitz
  Édition imprimée
  Date de publication : 2 mai 2021
  Pagination : 146-147
  ISBN : 978-2-930953-14-4
  ISSN : 2031-4183
  Référence électronique
  Frédéric Crahay, «Adoplhe Nysenholc. “Bubelè. Schaduwkind” », Témoigner. Entre histoire et mémoire
  [Online], 132 | 2021, Online op 26 janvier 2023, geraadpleegd op 10 février 2023. URL: http://
  journals.openedition.org/temoigner/10041 ; DOI: https://doi.org/10.4000/temoigner.10041
  
  Ce document a été généré automatiquement le 10 février 2023.
  All rights reserved
  
  Adoplhe Nysenholc. “Bubelè. Schaduwkind”
  
  Adoplhe Nysenholc. “Bubelè.
  Schaduwkind”
  Frédéric Crahay
  
  RÉFÉRENCE
  Adoplhe Nysenholc. Bubelè. Schaduwkind. Brussel: ASP, 2020, 166 p.
  Adoplhe Nysenholc. “Bubelè. Schaduwkind”
  
  Témoigner. Entre histoire et mémoire, 132 | 2021
  
  1
  
  Adoplhe Nysenholc. “Bubelè. Schaduwkind”
  
  1
  
  Op driejarige leeftijd wordt ‘Dolfie’ door zijn moeder aan een pleeggezin toevertrouwd.
  We schrijven 1942. Het Joodse kind, dat zichzelf niet kent, zal ergens in België, op het
  platteland, worden verborgen door een moedig paar: zij is schoonmaakster, hij
  vuilnisman, uitzonderlijke mensen van moed, abnegatie en panache. “Mijn moeder viel
  bij mij op de bank in slaap. Toen ik wakker werd, was ze weg.” Ze zullen elkaar nooit
  meer zien. Kort daarna wordt het gezin in Brussel opgepakt. Beschuldiging: een
  werknemer heeft zijn baas ‘verklikt’. We gaan de kleine Dolfie volgen tot het einde van
  de oorlog, dan van weeshuis naar weeshuis.
   2
  
  Bubelè is een roman verteld vanuit het ik-standpunt. Het is verdeeld in vijf
  hoofdstukken van ongelijke lengte, die een periode van min of meer tien jaar
  bestrijken: van 1942 tot 1951, het jaar van de ‘symbolische wedergeboorte’ van de
  hoofdpersoon, waarin zijn besnijdenis en Bar Mitzvah plaatsvinden. De hoofdstukken
  volgen de chronologische lijn van de vertelde feiten, behalve aan het begin van de
  roman. Het eerste en meteen langste hoofdstuk van de roman is een beschrijving van
  het leven van het jongetje, Dolfie, reeds verborgen, in de Brusselse gemeente
  Ganshoren, in het arbeidershuisje van het echtpaar Van Helden (Tante en Noenkel). De
  kleurrijke evocatie van de Van Heldens vindt een bijzondere weerklank, omdat ze
  vergezeld gaat van bijzonder betekenisvolle echo's die de lezer niet onverschillig laten:
  Charles De Costers Tijl Uilenspiegel en Pieter Breughels De Kindermoord worden er,
  omwille van de duidelijke overeenkomsten tussen de context van de Nederlandse
  godsdienstoorlogen en die van de nazi-bezetting, bijgehaald en dragen ertoe bij dat het
  verhaal een zowel wrange als tragische inkleuring krijgt. Het verhaal leidt de lezer naar
  de bevrijding. Dan wordt het verhaal weer chronologisch. Hoofdstuk drie voert ons
  terug naar 1945, aan het einde van de oorlog, waar een uit deportatie teruggekomen
  ‘voorzienige’ oom Dolfie's wettelijke voogd wordt, met wie hij een langdurige relatie
  begint tot de dag dat hij de zevenjarige jongen bij zijn oorlogsouders weghaalt en hem
  naar een provinciaal internaat voor Joodse wezen brengt.
  3
  
  Het volgende hoofdstuk beschrijft de ups en downs van het residentiële schoolleven.
   Uiteindelijk komt Dolfie in het laatste hoofdstuk van de roman terecht in een zeer
  religieuze joodse instelling, het tehuis Ruusbroec in Kwadergem, ‘dat vervloekte oord’:
  de sabbat wordt er in acht genomen, er heerst een nogal strenge moraal, maar het is
  ook de gelegenheid voor Dolfie, die intussen tot het atheïsme is overgegaan, om zich in
  de Joodse cultuur te integreren. Het teken van deze integratie is de Bar Mitzvah, die niet
  kan worden uitgevoerd zonder voorafgaande besnijdenis. Het zal dus plaatsvinden in
  het jaar van zijn 13e verjaardag, niet zonder de goedkeuring van Abraham, z’n
  voogd.Bubelè is een roman geschreven met een interne vertelling vanuit het perspectief
  van de jongen die de hoofdpersoon is. Dolfie (het koosnaampje van Adolphe) Nysenholc
  geeft op schitterende wijze het standpunt van het kind weer, met name door het feit
  dat hij zich onthoudt van elke commentaar, elke interpretatie, en natuurlijk van elke
  pathos. De feiten worden door de verteller gerapporteerd met de ogen van Dolfie,
  waarbij hij elke sentimentele hoogdravendheid weigert; ze worden soms door hem
  becommentarieerd, maar zonder ze te ontwikkelen, slechts met kleine accenten. Dit
  alles gebeurt met voldoende elementen om de lezer in staat te stellen de vertelde
  gebeurtenis in al haar complexiteit te reconstrueren en te begrijpen.
  4
  
  Adolphe Nysenholc werd geboren in Brussel. Zijn ouders, Salomon en Lea Frydman,
  kwamen uit Polen. Gedeporteerd uit Mechelen op 12 september 1942 in het 9 e konvooi,
  stierven ze in Auschwitz. Zij waren afkomstig van het Poolse Góra Kalwaria (Ghèr in het
  
  Témoigner. Entre histoire et mémoire, 132 | 2021
  
  2
  
  Adoplhe Nysenholc. “Bubelè. Schaduwkind”
  
  Jiddisch, een belangrijke plaats voor het chassidisme), maar waren een seculier bestaan
  gewoon. Op het moment van de razzia leefden zij op de Clemenceaulaan in Anderlecht.
   Adolphe was kort tevoren, in augustus 1942, door hen ondergebracht bij een
  Nederlandstalig gezin in Ganshoren, een gemeente ten noorden van Brussel. Hij bracht
  de oorlog daar door, totdat de enige overlevende van de familie, een oom, terugkeerde
  uit Birkenau. Deze had niet de middelen om hem op te voeden. Hij bracht zijn neef
  onder in de weeshuizen van de Hulp aan de Israëlitische Oorlogsslachtoffers. Adolphe
  heeft zo vijf weeshuizen opeenvolgend gekend.
  5
  
  Na de oorlog ging hij als leraar Frans aan het atheneum Fernand Blum (Schaarbeek) aan
  het werk, waar de cineast André Delvaux leerling en leraar was geweest. Hij studeerde
  eveneens aan de ULB en in 1975 diende Adolpe een proefschrift in over Charles Chaplin,
  het eerste proefschrift over film in België en het eerste over Chaplin in de wereld. Zijn
  autobiografische roman Bubelè l'enfant à l'ombre, is hij begonnen in 1980, bij de dood van
  zijn redders. Het boekwerd in 2013 gepubliceerd en is sinds 2018 ook in het Italiaans
  beschikbaar. Het werkt als een synthese van alles wat hij schreef en is tevens, zoals
  Daniel Acke in zijn voorwoord schrijft, een ode aan het schrijven als heling, maar ook
  aan zijn ‘rechtvaardige’ redders.
  Témoigner. Entre histoire et mémoire, 132 | 2021
  
  3.
  