text: 261
  
  rechterhand de suikerriet-lans en hij ging heen. Bij 't hout gekomen, zeide I O. Nd. v a r k e n : ai, mijn paarden, Oemboe,
  zoek ik sinds gisteren, maar ik zie ze heelemaal niet.» De menschen, die aan 't hout sleepen waren, zeiden: «kom er eerst
  maar even af, Oemboe, en kauw sirih.» En I O. Nd. kwam
  er nu af en zijn moeder hield 't paard vast. Toen zeide hij:
  «gij moet hem niet binden den « w e g g e w o r p e n n e e f •> en
  mijn sirihtasch hier • de v e r g e t e n e c h t g e n o o t » , mag niet
  op den grond gelegd worden.»
  Toen men sirih gekauwd had, gaf men hem eten. Nadat
  hij gegeten had, gingen zij hout sleepen; zij brachten zes stuks
  naar buiten, 't Was avond toen men naar huis terug keerde.
  I O. Nd. v a r k e n besteeg zijn paard en galoppeerde maar
  steeds door. Bij 't huis gekomen, rolde hij het rijstblok op den
  grond, legde hij neer het kippenmandje en de suikerriet-lans,
  en hij wroette al weer onder 't huis. Toen kwamen zijn moeder
  en I K a h i , de dochter van zijn oom. En I O. Nd. v a r k e n
  zcide knorrend: «moeder, zijt gij daar gekomen?» Ja, zeide
  zijn moeder. Toen zcide I K a h i , de dochter van zijn oom:
  •wat hebt gij daar toch te knorren, jij daar onder 't huis;
  zwijg me toch stil.» En hij zweeg stil.
  Toen 't wederom licht was geworden, kookten zij kleefrijst
  en eieren. En zij gingen heen om hout te sleepen. I O. Nd.
   v a r k e n maakte zich nu ook klaar. Hij besteeg zijn rijstblokpaard en hing over zijn schouder het sirihtash-kippenmandje
  en hield in zijn rechterhand de suikerriet-lans. Toen hij klaar
  was ging hij heen. Bij 't hout gekomen, zeiden zij: «Kom er af
  en kauw sirih.»
  Maar I O. Nd. v a r k e n zeide: <'ai, neen, Oemboe, ik ben
  heelemaal nog niet naar huis gegaan, omdat ik de paarden
  nog niet gezien heb. Ik ben bang voor mijn meester.»
  «Kom er maar af, kauw eerst wat sirih en ga dan heen."
  En I O. Nd. v a r k e n kwam er af. Men gaf hem sirih; nadat
  hij sirih gekauwd had, gaf men hem eten. Nadat hij gegeten
  had, kauwde hij sirih en I O e m b o e N d il o e zeide: <' Kont
  eerst even en sleep met ons hout.» En hij ging met hem
  sleepen. Al 't hout kregen zij er nu uit. Toen 't avond geworden
  was keerden allen naar huis terug. En I O. Xd. v a r k e n besteeg
  zijn paard en rende naar huis.
  Bij huis gekomen, rolde hij zijn rijstblok-paard op den grond,
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  262
  
  SOEMBANEESCE VERHALEN.
  legde zijn sirihtasch-kippenmandje, en zijn suikerriet-lans neer
  en hij zelf ging wroeten onder 't huis.
   Toen kwamen zijn moeder en I K a h i , de dochter van zijn
  oom. Terwijl zij gingen, spraken zij op den weg: «ik wil wel
  met hem trouwen,» zeide I K a h i , haar nicht. Ja, zeide haar
  tante. Thuisgekomen, zeide knorrend het varken: «zijt gij daar
  gekomen, moeder. >
  Ja, zeide zijn moeder. Maar 1 K a h i , zeide: 'wat hebt gij
  toch te knorren, jij daar onder 't huis; mijn man moet zoo
  zijn als hij, door mij en tante zooeven gezien; buitengewoon
  mooi was hij.» Wat voor moois zou er toch aan hem zijn!"
  zeide I O. Nd. v a r k e n.
  Toen 't wederom licht was geworden, gingen zij eten ; nadat
  zij gegeten hadden, gingen zij heen. Toen zag hen de oude
  K S m i : > ha, gij beide K a h i ' s » , riep zij. «Kom evens even
  hier aan, R i m b o e K a h i » , zeide de oude K a m i wederom,
  terwijl zij hen riep. Maar de beide K a h i ' s zeiden: «wij willen
  niet aankomen, want gij stinkt.-» «Blijft gij dan boven den wind
  en ik zal beneden den wind blijven. «Wat wilt gij tot ons
  zeggen?'» «Kom dan hier.»
  Toen zeide de oude Ka mi: «'t is I O. Nd. v a r k e n ; iederen
  dag gaat hij met u hout sleepen.» «Gij houdt ons voor den
  gek», zeide 't R. K.
   «Als ik u voor den gek houd, moogt gij mij doodslaan , daar
  ik toch al ziek ben; probeer eens u te verbergen en kijk dan
  hoe I O. Xd. v a r k e n in een mensch verandert, 't Rijstblok
  verandert in een paard; 't kippenmandje verandert in zijn sirihtasch; suikerriet verandert in een lans.»
  Toen verborgen zich I R . K. en I K a h i , haar nicht. Zij
  zagen, dat I O. Nd. v a r k e n te paard steeg. En zij zeiden
  tot de oude K S m i : ê, 't is werkelijk zoo, grootmoeder Kami.»
  Toen ging I O. Nd. v a r k e n heen. En de oude K ï m i zeide:
  «ga weg, want hij zal niet lang wegblijven, daar hij u straks
  niet ziet. Zijn omhulsel heeft hij onder een kooksteen gestopt;
  ga dien oplichten en neem het en kook het en doe 't in een
  schotel. Als hij straks terugkomt, giet 't dan over hem uit. Als
  hij bewusteloos neervalt, til hem op en breng hem in huis,
  loop driemaal over hem heen en hij zal weer in 't leven terugkeeren.»
  Toen keerde I O. Nd v a r k e n terug naar huis. Bij 't huis
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCUE VERMALEN.
   2 (.•>;>
  
  gekomen, wilde hij van zijn paard afstijgen, toen goten zij over
  hem uit, ''t water in den schotel. Hij viel flauw en zij namen
  hem op en brachten hem in huis. Drie maal liep men over
  hem heen en I. O. Nd. v a r k e n leefde weer. En I K a h i , de
  dochter van zijn oom, zeide: «wat zijt gij toch een listig man,
  O e m b o e N d i l o e N «Hoe zou ik listig zijn! Gij zelf zijt listig,
  daarom ben ik toch zoo», zeide I. O. Nd.
  Toen 't avond was, trouwde I O. Nd. met I K a h i , de
  dochter van zijn oom. Toen 't licht geworden was, schoot men
  geweren af en sloeg op de gongs. En zoo ontstonden slaven,
  paarden, karbauwen. van alles ontstond er door I O. Nd. Een
  prachtige kampong werd er door I O. Nd. gemaakt midden in
  't bosch. 't Was geen bosch meer, zoo mooi was alles.
  En I O e m b o e M a d a , zijn oom, hoorde 't geluid der gongs
  en der geweren van uit 't bosch. Toen zeide I O e m b o e
  M a d a : «waar zouden die geweren toch zijn en die gongs?
  Buitengewoon feest schijnt men daar te vieren.» Toen ging I
  O e m b o e M a d a eens kijken. Zij waren 't, die feest vierden.
   En I O e m b o e M a d a keerde terug naar de kampong en de
  menschen vroegen hem. Toen zeide hij: «'t is I Ndiloc v a r k e n ,
  die veranderd is in een mensch.^
  En I O e m b o e M a d a verzamelde en ging brengen paarden
  en karbauwen, om te slachten: «want mijn neef is veranderd
  in een mensch», zeide hij. Zoo slachtte men karbauwen en
  varkens.
  En I O. Nd. v a r k e n zeide: «laat I O e m b o e N d i l o e ,
  mijn oom, niet komen. Want hij is een vorst en zeer slecht.
  Gij alleen kom maar, want wij zijn even arm, wij zijn maar
  als slaven. Eeuwigdurende vijanden zijn ik en I O e m b o e
  Ndiloe.»
  En arm werd nu I O e m b o e Nd il d e , terwijl hij vroeger
  zoo rijk was geweest. En 't was I O. Nd. v a r k e n welke nu
  buitengewoon rijk in bezittingen werd.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  264
  
  SOEMBANKE,SCIIE VERHALEN.
  XVII. I R i m b o e K a h i en I Mili K a m i.
   I L o c m b a B a b a n g en I N d j o r o e X d j a r a waren de
  moeder en de vader van I Ra m b o e K a h i . Haar ouders gingen
  icderen dag naar den tuin. Maar I Ram b o e K a h i ging iederen
  dag naar 't bosch om te vragen een sarong, van haren geweven, aan de Meo Roemba. ' En I Me o R o e m b a zeide tot
  I R. K.: < wat zult gij mij geven?» Toen zeide I R. K.: «er
  zijn mijne ouders, die zal ik u geven.» En I Meo R o e m b a
  gaf haar een sarong, van haren geweven. Toen zeide I Meo
  R o e m b a : «wanneer zal ik komen?» «Over vier dagen», zeide
  I R. K. terwijl zij haar een tijd bepaalde.
  I R. K. keerde terug naar huis. Toen zij twee dagen in huis
  geweest was, slachtte zij een varken en zij gaf ze allemaal te
  eten: de huispalen, de balken, de sparren, de latten , de alang
  alang, de voorgalerij, de deuren, de omwanding, de vloer, de
  stijlen , de potten , de kruiken , de lepels, de deksels, de
  hangende mandjes, de zoldertjes, de ladders, de lansen, de
  kapmessen, de messen, de schotels, het vuur, de matten, de
  kook-steenen , de offersteen, de rijststampers, de rijstblokken ,
  de grond, de kampong-deur, de steenen omheining, de cactusomheining, de boomen, het gras, de gongs, de trommen, de
  trommelstokken — alleen de naalden, werden door haar vergeten en werden door haar niet te eten gegeven.
   Zij met haar slaven hakten nu in tweeën een kalabas-vrucht;
  en zij gingen naar de zee en bestegen de kalabas, zij en haar
  slavin I J a k o e D a n g g a . Zij gingen naar I O e m b o e Xdiloe overzee, een neef van haar vader.
  Zoo kwam nu de vierde dag; 't was de dag om te vertrekken.
  En toen kwam I Meo R o e m b a bij 't huis van I R. K. Bij
  de deur gekomen, vroeg zij aan de deur: «is I R. K. thuis?»
  ' Meo R o e m b a zijn een soort boschgeeaten, groot en ruw. Zij vertoonon
  zich soms onder de inenschen. Maar zijn dan spoedig hieraan kenbaar, dat
  zij 't nten met schotel eii pot en al doorslikken. Ook ziju hun tanden wit. Do
  manlijke Meo Roemba rooft gaarne een meisje, en omgekeerd een vrouwelijke Meo Roemba rooft gaarne een jongeling, om er mee te trouwen.
  In dit verhaal is 't een vrouw, I M i l i Kami geheet™.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
   265
  
  zeide zij tot de deur. Maar de deur antwoordende zeide: «dat
  weet ik niet, ik heb van nacht niet geslapen, want duizendpooten. schorpioenen en tjitjaks klommen tegen mij op.»
  Daarop vroeg zij 't wederom aan de steenen omheining; 'de
  steen en omheining zeide echter: <ik weet 't niet, ik heb van
  nacht niet geslapen, want slangen en hagedissen klommen tegen
  mij op.»
  Wederom vroeg zij het aan de cactus; maar de cactus zeide:
  «ik weet 't niet; ik heb van nacht niet geslapen , want de wind
  liet mij niet toe van nacht te slapen.»
  En wederom vroeg zij 't aan de boomen : «is I R. K. thuis?»
  Maar de boomen zeiden: «wij weten 't niet.»
  Wederom vroeg zij 't aan den offersteen vóór 't huis, maar
  de offersteen zeide: «ik weet 't niet; ik heb van nacht niet
  geslapen, de varkens hebben voortdurend om mij heen gesnuffeld. <)
  Wederom vroeg zij 't aan den grond: «is I R. K. thuis?»
  zeide I Mjeo R o e m ba. Maar cle grond antwoordde: ik weet
  't niet; ik heb van nacht niet geslapen, want menschen, honden,
  varkens trapten op mij.»
  Zoo kwam zij in de voorgalerij en I Mili K a m i vroeg het
  aan de voorgalerij. Maar de voorgalerij zeide: «ik weet 't niet,
  de honden hebben van nacht voortdurend op mij gesprongen.»
  Zoo bereikte zij de deur van 't huis en wederom vroeg zij:
  «is I R. K. thuis?» «Ik weet 't niet, de honden hebben tegen
  mij gekrabbeld tot 't licht werd», zeide de deur.
   En zij vroeg alle mogelijke dingen, welke in huis waren;
  maar er was niemand die 't wist. Zij had er nu genoeg van en
  ging slapen op de groote zitplaats, En toen viel daar de naald
  op haar borst en zij vroeg: «waar is I R. K. ?» Toen zeide de
  naald, 't vertellende aan I Meo R o e m b a : «zij is al vertrokken
  naar de zee, zij besteeg een kalabas-schuit; zij gaat naar I
  O e m b o e N d i l o e , een neef van haar vader in 't overzeesche
  land», zeide de naald;... allen hebben hun deel gehad, alleen
  ik werd door haar overgeslagen.»
  I M e o R o e m b a ging haar nu opsporen en hij zag haar
  van verre en riep en hij zeide: «als gij niet terugkeert, zal ik
  cle schuit breken en doen zinken en ik zal u opeten.Toen keerde I R. K. terug. «Wij zullen met ons beiden er
  in gaan», zeide I Meo R o e m b a . Hij ging er in, terwijl zij
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  266
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  haar begeleidde. En I R. K. ging en de schuit ging voort.
   Toen zeide I Me o R o e m b a : «mijn hoofd wordt er duizelig
  van «vrouwelijk schaamdeel >, zeide zij, haar scheldende; laat
  mij maar eens zingen.;»
  En toen zong I Mili K a m i ; maar toen ging de schuit
  heelemaal niet meer. Toen zeide zij: «ha zing jij maar, R a m b o e K a h i ; de schuit wil heelemaal niet gaan, als ik zing.»
  Daarop zong I R. K. en de schuit vloog, buitengewoon snel
  was het, terwijl de schuit vloog. Wederom schold zij op I R.
  K., en wederom zong I Mili K a m i , en de schuit wilde niet
  meer vooruit gaan. «Zing gij maar, Ram b o e K a h i , de
  schuit gaat heelemaal niet, als ik zing.» Toen zong I R. K.
  en de schuit ging weer vooruit.
  In 't overzeesche land gekomen, in de riviermonding, werd
  I R. K. door I Mili K a m i ingewreven met 't zwartsel van
  een pot. «Ik zal haar tot mijn slavin maken••> , zeide zij en
  daarna wreef zij haar in met 't zwartsel van een pot.
  Toen ging I R. K. aan land en zij legde haar mooie kleercn
  op "t drooge, terwijl zij in de rivier afdaalde om te baden met
  haar slavin I Ja koe D a n ga. Toen nam I Mili K a m i de
  kleeren van I R. K. weg, de gouden ring, de gouden kam, de
  gouden armband.
  De armband stak zij als een ring aan haar vinger, omdat
  I Mili K a m i zoo groot was; den ring stak zij op 't topje
  van haar pink; en de kam deed zij op haar hoofd.
   En I R. K., de eigenares der kleeren, bleef naakt in de
  rivier met haar slavin. Zij vroeg haar kleeren aan I Mili Kami:
  «ik zal je straks opeten», zeide I Mili K a m i . En I R. K.
  was bang; zij en haar slavin bleven maar stil in de rivier.
  Toen hoorde I O e m b o e N d i l o e van iemand: «I R. K. is
  er van Soemba, de dochter van den oom van I O e m b o e
  N d i l o e » , zeide men, terwijl hij 't hoorde. En I O. Nd. ging
  eens kijken en hij werd gezien door I Mili K a m i . Toen zeide
  I Mili Kami: «gij hoort van ons en gij komt niet naar ons
  kijken. Ik heb een neef in 't overzeesche land, zeide mijn
  vader, daarom is 't, dat ik kom.»
  I O. Nd. ging nu de familie bijeen roepen, «'t zal werkelijk
  wel f R. K. zijns, zeide I O. Nd. En zij kwamen om haar naar
  de kampong te halen. In de kampong gekomen, zetten zij I
  Mili K a m i op de groote zitplaats. Maar I O. N d. sliep op zijn
  
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN..
  267
  
  eigen plaats en I Mili K a m i bleef op de groote zitplaats,
  met al de menschen.
  Na ongeveer tien nachten, zeide I Mili K a m i : «I O. Nd.
   doet mij heelemaal niet op den grond nederdalen.» ' Toen 't
  wederom licht was geworden, ging I O. X d. de karbauwen bij
  elkaar drijven. «Zij wil gaarne op den grond nederdalen», zeide
  hij. En I O. Nd. wilde de karbauwen vangen, maar hij kon ze
  heelemaal niet in bedwang houden. Toen kwam I Mili Kami
  naar beneden, en zij greep de karbauwen vast, zoodat de
  hoornen er uitschoten. Vervolgens bond men ze met touwen.
  Den volgenden dag, ging men ze slachten, terwijl I Mili
  K a m i op den grond nederdaalde. Toen ging I Mili K a m i
  naar de stookplaats. Maar I O. Nd. bleef alleen slapen, en ook
  I Mili K a m i sliep alleen. Toen zeide I Mili K a m i : «wat is
  er toch met I O. Nd., dat hij niet met mij slaapt! hij blijft
  maar alleen slapen ! >>
  En zij nu, I R. K. bleef maar naakt in de rivier met- haar
  slavin, terwijl zij zongen tot haar tante in den hemel. Toen
  hoorde haar tante in den hemel; en haar tante bracht naar
  beneden verschillende kleederen voor I R. K. en haar slavin.
  «Welaan ga mee naar den hemel», zeide de tante tot I R. K.
  Maar I R. K. wilde niet.
  En zij ging nu naar 't boom-huisje in den tuin van I. O.N d.
  Aldaar gekomen in 't boomhuisje, veranderde dat boomhuisje
  in een huis van zink. Eén paal slechts had dat huis.
  lederen morgen gingen zij baden in de rivier en zij sloegen
  met een stokje de bladeren af, van de sirih-boomen van I O. Nd.
   En nu kwam I O. N d. uit de kampong eens zien naar zijn
  sirih en pinang-boomen. En hij vroeg de oude K a m i , welke
  den tuin bewaakte; «wat is er met deze sirih, dat ze heelemaal
  geen bladeren hebben, en deze pinang, dat ze geen bloesemranken hebben? ze liggen maar op hoopjes op den grond!»
  ' p o e r o o Ia t n n a r - o p don grond neerdalen. Wanneer do bruid in 't
  Imis van den bruidegom is gebracht, viert men eenigo dagen feest. De bruid
  moet in huis blijven en mag niet op den grond neerdalen. Na ailoop der
  feesten, laat men haar, na eeu heelen nacht gedanst te hebben, 's morgens
  uit 't huis nederdalen en moet zij baden in de rivier. Dan eerst neemt zij
  de positie van „huisvrouw'' in.
  Daar 't voor de bruid zelve wat vervelend is, zoolang in huis te moeten
  zitten, heeft zij oen plaatsvervangster, de a n a ma inóha. Dit jonge meisje
  representeert de bruid, welke zelve vrij rond loopt.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  268
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  Maar de oude Kami antwoordde: -ik weet niet, wie ze er
  afgeslagen heeft.» En I. O. Nd. ging heen naar de kampong.
  Juist was I. O. X d. vertrokken naar de kampong, of daar
  kwamen wilde varkeus zijn tuin binnen; er waren wel twintig
  varkens, terwijl zij opaten de maïs van I O Nd. Toen kwam
  I R. K. midden in den nacht naar beneden en zij ging midden
  in den tuin staan en zij schreeuwde tegen de varkens en al de
  varkens stierven.
   Toen 't licht geworden was kwam de oude Kami kijken;
  de varkens lagen allen dood op één hoop opgestapeld. En de
  oude Kami nam er één en deed dien in een mand en zij
  plukte meloen bladen en legde die er boven op. Toen zette
  zij de mand op haar hoofd en ging naar I. O. X d. in de kampong. In de kampong gekomen, vroeg I. O. Xd.: «waar is dat
  varken van daan?» zeide hij. En de oirde K a m i zeide: «er
  waren varkens, welke binnen kwamen om maïs te eten van
  nacht en toen ik van morgen eens ging kijken, waren ze allemaal dood; toen heb ik er één genomen en kom dien nu
  brengen; de anderen zijn opelkaar gestapeld blijven liggen in
  den tuin ginds.»
  Xadat de oude K il m i gegeten had, keerde zij terug naar
  den tuin. In den tuin gekomen, vroeg I R. K. haar: waar
  komt gij vandaan, grootmoeder Ka.mi?> «Ik kom van de kampong , en heb een wild varken weggebracht, dat van nacht
  dood gegaan is.»
  I. R. K. liet nu eten voor de oude K a m i naar beneden
  zakken, allerlei soort gekookte groenten; op gouden borden
  deed zij 't eten, en gaf 't aan de oude K a m i . Maar zij deed
  de rijst echter over in een mandje, want zij was bang te eten
  uit een etensbord van een vorst.
   Wederom liet I. R. K. nu sirih , pinang en tabak naar beneden
  zakken in een gouden sirih-mandje. De oude K a m i nam 't aan
  en reikte 't sirih-mandje weer terug, nadat zij de inhoud er
  uit genomen had. Toen zeide I. R. K tot de oude Kami: «zeg
  't aan niemand, dat ik hier ben.» «Ja», zeide de oude Kami,
  's Avonds en 's morgens gaf I R. K. eten aan de oude K a m i;
  alleen witte rijst gaf zij. En de varkens kwamen weer in den
  tuin; toen ging I R. K. midden in den nacht naar benedenen
  zij stond midden in den tuin. Al de varkens stierven. Toen
  't weer licht was geworden, ging de oude K a m i door den
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  269
  
  tuin wandelen en zij zag de doode varkens. Zij nam er één en
  deed dien in een mand; toen plukte zij jonge meloen bladeren
  en deed die er boven op. Toen de oude K a m i in de kampong
  kwam, zag I O. Nd. het varken en hij zeide: «wat is toch de
  oorzaak, dat de wilde varkens zoo dood gaan?» Maar de oude
  K a m i zeide: «buitengewoon veel zijn er in den tuin. welke
  dood zijn.»
  Toen zeide I O. Xd.: '-welaan ik zal eens met je gaan kijken.»
  En I O. N d. ging nu naar den tuin en hij ging even kijken
  naar de sirih : steeds waren er nog geen bladeren, want I R. K.
   met haar slavin sloegen ze er steeds af. Toen vroeg I O. N d.:
  «hoe is dat met deze sirih, ze krijgen heelemaal geen jonge
  spruiten! Maar de oude K a m i zeide: < wie weet 't! ik weet
  niet, wat de oorzaak er van is. *
  Vervolgens ging l O. Nd. kijken naar de varkens, welke dood
  in den tuin lagen. Hij zag de wilde varkens. - Hei, werkelijk
  buitengewoon veel varkens zijn er gestorven», zeide 1 O. X d.
  tot de oude K a m i.
  Toen zag hij de witte rijst en veel sirih bij de oude Kami;
  en I. O. Xd. vroeg: «waar hebt gij die witte rijst vandaan
  gekregen , K am i ?»
  «Ik heb ze van de menschen gevraagd», zeide de oude K a m i.
  En zij kookte nu eten om 't aan I O. Xd. te geven. Toen
  't gaar was, schepte zij 't eten op en gaf het aan 1 O. Xd.
  Toen I O. N d. gegeten had, vroeg hij wederom aan de oude
  K a m i : «gij moet 't zeggen, grootmoeder K a m i , wie u de
  witte rijst gegeven heeft.» «'t Is mij door iemand gegeven,
  vvien ik er om gevraagd heb, heb ik toch gezegd.» «Wie is
  't die 't u gegeven heeft? heeft die dan geen naam soms?»
  Maar de oude K a m i zweeg en antwoordde niet aan I O. N. d.,
  want zij was bang voor I. R. K.: «zeg 't aan niemand», had
  zij tot haar gezegd.
   Toen ging I. O. Xd. eens naar buiten en hij keek op naar
  het boomhuisje, 't Was veranderd in een zinken huis. «Dit
  boomhuisje, was een huis van alang alang toch, toen ik 't
  maakte! En nu is er een huis met zink en heeft 't een ijzeren
  paal! Wie heeft dat voor u gemaakt? Als gij 't niet zegt, zal
  ik je dooden» , zeide I O. N d.
  Toen zeide de oude K a m i : «de sirih, waarvan de bladeren
  op hoopjes op den grond lagen , waarvan gij hebt gesproken;
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  270
  
  '
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  die heeft I R. K. daar boven er af geslagen; dat is haar huis,
  dat daar boven. En wat haar in de kampong betreft, van wie
  gij zegt: dat is I R. K. van Soemba; dat is ze niet, maar 't is
  een M e o R o e m b a , en haar andere naam is I M i l i K a m i.
  Toen ging I O. Nd. onder 't huis van I R. K. zitten zingen.
  En I R. K. daar boven antwoordde, terwijl zij ook zong. Zij
  bleven antwoorden en zingen dag en nacht, totdat I O. Xd.
  in 't zipgen overwon. Toen liet I R. K. een ladder zakken,
  opdat I O. Xd. naar boven zou'klimmen. En I O. Xd. klom
  naar boven in 't boomhuisje.
   Geruimen tijd daarna ging I O. Nd. naar de kampong. In
  de kampong gekomen, vertelde I O. N d. 't nog niet aan de
  menigte, alleen, aan I N d i l o . e van de overzijde, en aan zijn
  ouders vertelde hij 't fluisterend, opdat I Mili K a m i 't niet
  zou hooren.
  Toen I Mili K a m i I O. Xd. zag, zeide zij tot hem: «waarom,
  Oemboe Xdiloc, gaat gij u verbergen in den tuin? gij komt
  heelemaal niet in mijn kamer.» Maar I N d i l o e , van de overzijde,
  zeide tot I Mili K S m i : «dat is, omdat gij uw tanden nog niet
  zwart gemaakt hebt; maak die eerst zwart en laat ze afvijlen,
  dan pas zal I O. Xd. in uw kamer komen.» Toen zeide I M i l i
  K S m i : «ik wil gaarne mijn tanden zwartmaken en afvijlen.
  Wanneer zullen wij gaan?»
  Toen 't den volgenden dag licht was geworden, gingen zij
  naar een w o e n d oetoe-boom. En die boom was op den rand
  van een ravijn. Toen klom I Mili K a m i er een eindje in, en
  zeide: «tot hier.» «Xeen», zeide I O. Nd. Wederom klom zij
  een beetje hooger. Maar I X d i l o e , van de overzijde, zeide:
  «klim nog wat hooger, totdat gij den top bereikt hebt.» Daar
  ging zij zitten en bladeren kauwen.
   En zij bleef maar bladeren kauwen. Voortdurend hakte men
  nu tegen den boom; de bijlen gingen gelijk op en neer. Toen
  zeide I Mili K a m i : «waarom kapt gij daar in den boom?»
  En I O. Nd. zeide: «opdat gij er straks in kunt stappen, als
  gij naar beneden komt.» Steeds door bleven zij hakken, 't
  Scheelde maar weinig of de boom zou vallen. Toen zeide I
  Mili K a m i : «wat is er toch? 't kraakt!» Maar I O. Xd. zeide:
  «kauw gij daar maar; 't is de wind, die hem heen en weer
  schudt.»
  Steeds door bleven zij hakken, totdat de boom in 't ravijn
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  271
  
  viel. En I Mili Kami stierf. De rijststampers en rijstblokken,
  stukken van borden en stukken van potten; van alles kwam er
  uit haar buik.
  Toen I Mili Kami dood was, ging I O. Xd. naar de kampong om de familie bij elkaar te roepen. Vervolgens kwamen
  zij bij elkaar om I R. K. te halen en naar de kampong te
  brengen. De geheele menigte ging uit de kampong om I R. K.
  te halen. Men slachtte van af de kampong, totdat men bij den
  tuin kwam.
  Nu namen zij I R. K. mee naar de kampong. Men slachtte
  van af den tuin, tot men in de kampong kwam. Onafgebroken
  vierde men feest, toen I R. K. uit den tuin in de kampong
  kwam.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  272
  
  SOKMBANEESCHI-: VERHALEN.
   XVIII. I R a m b o e Ka h i , z o n d e r
  
  hoofd.
  C) e m b o e H a d o e Hi na en I L i n g g a W a n d a l , waren
  de vader en moeder van I R a m b o e Ka hi. Haar moeder I
  L i n g g a stierf en zij bleef alleen met haar vader. I R a m b o e
  K a h i was nog een klein kind, toen haar moeder stierf, zij
  kende nog niets, zij was nog een heel klein kind, maar haar
  vader voedde haar op.
  Zij werd ouder, zij kon loopen. Langzamerhand werd
  I Ram b o e K a h i ouder en ouder.
  Op zekeren dag ging haar vader om een tuin te maken; hij
  nam I Ram boe. K a h i mee en liet haar niet in huis. Toen
  de regen tijd was gekomen, gingen zij planten. Hij nam mee
  eten voor I R a m b o e K a h i en ook water in een kleine kalabasflesch.
  Toen hij onkruid ging wieden, nam hij haar ook mee en
  zette haar bij een pisang-boom. Toen 't avond werd keerde zij
  en haar vader terug naar huis. Wederom des 's morgens, ging
  zij naar den tuin met haar vader. In den tuin gekomen, zeide
  haar vader: «ha Ramboe, drink niet telkens veel water, als je
  keel maar vochtig is, want 't water is ver.3 Ja, zeide I R a m b o e
  Kahi.
  Xa verloop van korten tijd zeide I R. K.: vader, ik heb dorst.
   Haar vader zeide: «drink dan een beetje, maar drink niet al te
  veel, want 't water is ver.» Maar I R. K. deed niets dan water
  drinken ; telkens en telkens dronk zij, tot 't water op was.
  Zij wachtte even en riep haar vader: «vader, ik heb dorst»,
  zeide I R. K. «Drink dan een beetje», zeide haar vader. «Er
  is niets meer, 't is op», zeide .1 R. K. Toen zeide haar vader:
  «wat heb ik je zooeven gezegd, 't water is ver, heb ik je zooeven gezegd.» «Vader, vader», zeide I R. K., terwijl zij hem
  riep, totdat haar vader opstond; en hij nam de kleine kalabasflesch en hij maakte los 't touw van zijn kalk-zakje en bond er
  de kalabas-flesch aan en haar vader zeide: «wacht maar op mij
  hier, ik zal water gaan zoeken.» Ja, zeide I R. K.
  Haar vader ging heen; na korten tijd kwam hij terug van
  't water scheppen en I R. K. dronk. Haar vader ging weer
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  S Ó Ë M B A N Ë Ë S C H E VERHALEN'.
  271-i
  
  onkruid wieden. Toen 't avond werd, keerden zij terug naar
  huis. Wederom wakker geworden toen 't licht werd en nadat
  zij gegeten hadden, zeide haar vader: «gij moet maar niet meer
  gaan naar den tuin.» «Ik ga, vader», zeide I R. K.
   Maar haar vader zeide: «ik wil straks wat onkruid wieden,
  maar gij laat mij niet toe te wieden, gij maakt mij moede met
  water te laten scheppen. Maar I R. K. zeide: «neen, vader»,
  en zij huilde maar. Toen zeide haar vader: 'als 't zoo is, ga
  clan vullen daar die kalabas-flesch met water, opdat wij heengaan.»
  Zij deed nu water in de kalabas-flesch en zij gingen naar
  den tuin.
  In den tuin gekomen, zette haar vader haar neer bij een
  pisangboom en hij ging onkruid wieden. Na korten tijd zeide
  I R. K.: «vader, laat mij wat water drinken.» En haar vader
  zeide: «dat was 't zooeven, dat ik zeide: kom niet; drink dan
  maar een beetje water. ? Onophoudelijk dronk nu I R. K., totdat
  't water op was.
   Na korten tijd: «vader, ik heb dorst», zeide I R. K. , terwijl
  zij haar vader riep. «Drink dan maar een beetje water-, zeide
  haar vader. Maar I R. K. antwoordde aan haar vader: «'t water
  is op, vader.» Toen zeide haar vader: «dat was 't toch, kom
  niet, zeide ik je zooeven ; buitengewoon boos is mijn hart, dat
  gij zoo doet.» Haar vader maakte nu los 't touw van zijn kalkzakje en bond 't aan de kalabas-flesch. «Laat mij maar water
  gaan scheppen», zeide zij tot haar vader. Maar haar vader
  zeide: «gij moet niet gaan, gij valt straks in den put. Maar
  I R. K. zeide: «ik ga.» En haar vader zeide: «laat 't, je zult
  straks in den put vallen.» Maar antwoordende zeide I R. K. tot
  haar vader: «neen, ik zal niet vallen.» Toen zeide haar vader:
  «als dat zoo is, ga dan maar.»
  En zij ging naar den put. Bij de put gekomen, liet zij de
  kalabas-flesch naar beneden zakken; 't touw strikte om haar
  hals: knap, zei haar hoofd, terwijl 't in den put viel. Haar
  lichaam bleef boven bij den put. En haar vader wachtte en
  wachtte op haar, maar hij zag I R. K. heelemaal niet wederkeeren van den put. Toen ging hij kijken naar den put; daar was
  haar lichaam alleen maar, terwijl hij 't zag boven bij den put.
  En hij bracht 't naar de kampong om 't te begraven. Onbeschrijflijk droef was haar vader. Eten at hij niet, sirih kauwde
  hij niet, totdat de vader van
  I R. K.
  al mager
  was.
  Downloaded
  from geheel
  Brill.com en
  07/14/2024
  06:12:56PM
  Dl.via6SOpen Access. This is an open-access article distributed under the
  18 terms
  
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  274
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
   Na korten tijd werd de put ondiep en werd een plas. En
  I Oemboe Mada, de jongere broeder van I O e m b o e Ndiloe,
  dreef de paarden bij elkaar, om ze te laten drinken in de plas.
  Toen de paarden dicht bij de plas waren gekomen, schreeuwde
  I R. K.: < tja paarden, tja paarden, je trapt straks boven op
  mij. De paarden keerden van angst terug, door 't schreeuwen
  van I R. K.
  Toen zeide I Oemboe Mada: «wat zou er toch in die plas
  zijn, dat de paarden bang zijn; een mensch, zou ik zeggen,
  maar er is geen mensch te zien.» En I O e m b o e Mada keerde
  maar terug.
  Wederom kwam l O e m b o e Mada op een anderen dag; hij
  dreef de paarden bij elkaar om ze te laten drinken in de plas.
  De paarden kwamen bij de plas en wederom schreeuwde I R.
  K.: «tja paarden, tja paarden, je zult straks op mij trappen.»
  Toen zeide I O e m b o e Mada: als gij daar, een man zijt, of
  als gij daar, een vrouw zijt, laat dan tenminste u zelven zien,
  doe 't dan maar aan de andere zijde (van de plas.)» «Ai ha,
  de paarden zullen mij trappen , zeg ik jou daar, zeide I R. K.
   tot I O e m b o e Mada. >
  Naar huis terug keerde I O e m b o e Mada; de paarden hadden
  nog geen water gedronken. Toen kwam I O e m b o e Ndiloe
  terug van de kampong en hij zag dat de paarden mager waren
  en hij vroeg aan I O e m b o e Mada: «buitengewoon mager zijn
  de paarden, ga je ze geen water laten drinken.» En 1 Oemboe
  Mada zeide: «hoe zou ik niet gaan? maar er is iemand die
  de paarden wegjaagt, daar beneden in de plas.» Toen zeide I
  O e m b o e Ndiloe: «wat zou daar beneden in de plas toch
  kunnen zijn? je praat maar onzin.» «Hoe zou ik onzin praten;
  welaan laat ons dan samen gaan», zeide I O e m b o e Mada
  tot I Oemboe Ndiloe. «Ga dan maar! als ik straks niets zie»!
  En I Oemboe Mada ging de paarden bij elkaar drijven en
  hij ging met I O e m b o e Ndiloe. De paarden kwamen bij de
  plas. En I R. K. schreeuwde: «tja paarden, tja paarden, je zult
  straks op mij trappen.» Toen hoorden 't I Oemboe Ndiloe
  en I O e m b o e Mada.
   En I O e m b o e M a d a zeide: «wat heb ik zoo even gezegd!
  je praat onzin, wou je tegen mij zeggen.» Toen,zeide I Oemboe
  N d i l o e : «welaan Ram b o e , als gij daar, een Ram b o e zijt;
  welaan O e m b o e , als gij daar, een O e m b o e zijt: ga wat aan
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.'
  
  275
  
  de andere zijde, opdat de paarden een beetje kunnen drinken.»
  «Wat zou ik anders zijn, ik ben een R a m b o e ! een R a m b o e
  ben ik» , zeide I R. K. terwijl zij antwoordde. Toen zeide I
  O e m b o e X d i l o e : 'welaan toch, de paarden drinken heelemaal geen water; vertoon u zelven.»
  «Hoe kan ik mij zelf vertoonen, daar gij een metgezel bij
  u hebt.»
  Toen beval I O e m b o e X d i l o e aan 1 O e m b o e M a d a
  heen te gaan.
   En I O e m b o e M a d a ging heen; toen zeide I O e m b o e
  N d i l o e : -vertoon u zelven nu!» Maar I R. K. zeide: ' d a a r
  ik alleen maar hoofd b e n , zult gij mij misschien straks dooden.»
  «Neen, als gij u ten minste maar vertoont.» , zeide I O e m b o e
  N d i l o e . Toen vertoonde I R, K. zich; en zij zeide tot I
  O e m b o e N d i l o e : neem mij toch, stop mij in uw sirih-tasch ;
  laat mij op mij nemen te bewaken uw tuin, uw kippen.
  Toen nam I O. Xd. haar en stopte haar in zijn sirih-tasch.
  En sprekende zeide hij tot haar: 'praat hier nu niet straks,
  als ons iemand ontmoet; ik zou beschaamd over u zijn, daar
  gij enkel maar hoofd zijt.» En I R. K. zeide: *neen, ik zal
  straks niet praten.»
  Toen gingen zij heen en zij ontmoetten iemand op den weg
  en die man zeide: «geef mij toch, Oemboe, sirih te kauwen
  uit uw sirih-tasch.» Maar I R. K. antwoordde:
  ga! /iet gij
  soms dat 1 O. Nd. terug komt van sirih en pinang halen, dat
  gij sirih en pinang aan hem vraagt; hij komt toch terug van
  't drinken geven aan de paarden!» De man ging heen en zij
  gingen heen.
   Toen zeide I O. X d . : «praat hier niet, heb ik zooeven tegen
  u gezegd; en toch praat gij maar; ik ben beschaamd over u ,
  daar gij enkel hoofd zijt.» Maar I R. K. zeide: <-niet meer, ik
  zal straks niets zeggen.»
  Zij gingen verder en wederom ontmoetten zij iemand, en hij
  vroeg tabak. Wederom antwoordde I R. K.: «ziet gij soms, dat
  I O e m b o e N d i l o e terug komt van 't tabak snijden , dat gij
  hem tabak vraagt?» Vervolgens ging die man maar heen.
  Zij gingen nu naar den tuin van I O. N d . en hij zette I
  R. K. neer op een tomaten-struik. Daarop ging I O. N d. naar
  de kampong. Er was nu iemand, die sirih kwam stelen; hij
  werd gezien door I R. K. en zij
  riep hem. De dief hoorde haar
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  276
  
  SOEM13ANEESCHE VERHALEN'.
  en vluchtte. Zij zag de roofvogels, die kuikens wilden rooven;
  /.ij verjoeg ze en al de roofvogels vielen dood.
  I O. Xd. kwam nu in den tuin en vroeg aan de oude K a m i:
  «hoe is 't?» Maar I R. K. antwoordde: «iemand heeft al uw
  sirih gestolen. > Toen ging I O. X d. er naar kijken: netjes
  opgestapeld lag de sirih. Toen nam I O. Xd. ze op en ging
  heen.
   Xa twee a drie dagen kwam I O. N d. wederom in den tuin ;
  en hij vroeg aan de oude K a m i: is er iemand bij de sirih
  geweest? De oude KSmi antwoordde niet. 't Was I R. K. die
  antwoordde: «ben ik 't niet, die op mij nam er naar te kijken,
  dat gij 't aan de oude K a m i vraagt, of er iemand bij de sirih
  is geweest!»
  Toen ging I O. Xd. naar de kampong. Xa verloop van drie
  dagen, kwam I O. Xd. wederom in den tuin. Vervolgens vroeg
  hij aan de oude K a m i , maar I R. K. antwoordde: «hoe is]'t,
  dat deze uw slaaf, door u gevraagd wordt, maar ik, die uw
  sirih bewaak, wordt door u niet gevraagd?- En I R. K. zeide
  tot I O. Xd., terwijl zij hem vroeg: «wat voor feest is er boven
  in de kampong ?> Toen antwoordde I O. Xd.: «men viert een
  huwelijk.) Toen zeide I R. K.: 'neem mij mee om naar't feest
  te gaan zien. >> Maar I O. X d. zeide: «ik heb er genoeg van u
  mede te nemen , gij praat toch te veel; ik ben bang voor mijn
  vrouw I T è n g g a YVöroe. > «Ik zal straks geen geluid geven»,
  zeide I R. K. Toen zeide I O. X d.: »dat is 't maar, geef straks
  geen geluid, als gij in de kampong komt; 't is iemand, die
  overspel met hem bedrijft, zal straks misschien I T è n g g a
  YVöroe zeggen.» Wederom zeide I R. K.: «als wij straks bij
  huis komen, steek mij dan achter de omwanding, en zoo niet
  achter de omwanding, steek mij dan in een spleet van een
  paal.»
  Thuis gekomen ging I O. N d. recht door naar de kamer;
  maar zijn vrouw I T è n g g a W ö r o e zei: «hoe is 't, dat gij
  zoo recht door naar de kamer gaat? brengt gij mij eens niet
  uw sirih-tasch? misschien is er wel wat sirih door u meegebracht
  uit den tuin», zeide zij.
  