text: doi: 10.5553/TBSenH/229567002019005003013
  
  behalve dan dat hierover wordt gesproken met het openbaar ministerie en de rechtspraak. Verder geeft de
  minister aan dat erkenning van de geconstateerde feiten
  een cruciale voorwaarde is voor een transactie: “Een
  cruciale voorwaarde voor het Openbaar Ministerie om
  een hoge of bijzondere transactie aan een verdachte aan
  te bieden is erkenning door de verdachte van de geconstateerde feiten. Deze erkenning kan ook worden afgeleid uit de omstandigheid dat de verdachte meewerkt
  aan het strafrechtelijk onderzoek en – indien nodig –
  maatregelen treft, zoals (verbeteringen ten aanzien van)
  een compliance-beleid om herhaling in de toekomst te
  voorkomen.”48
  Het Europees Openbaar Ministerie (EOM)
  De Minister van Justitie en Veiligheid heeft een consultatie uitgevoerd ten aanzien van het wetsvoorstel Invoeringswet EOM en de ontwerp Memorie van Toelichting
  Invoeringswet EOM. Deze consultatie liep van 12 april
  2019 tot 25 mei 2019. Er zijn thans nog geen reacties
  gepubliceerd. Aangezien de Verordening EOM49 directe
  werking heeft, zullen relatief weinig aanpassingen in de
  nationale wetgeving hoeven te worden doorgevoerd.
   Cybercrime
  Verzorgd door mr. K.M.T. Helwegen
  Ontwikkelingen in de regelgeving
  Ter bestrijding van de computercriminaliteit is met
  ingang van 1 maart 2019 de Wet Computercriminaliteit
  III in werking getreden.50 In dit kader is het voor de
  praktijk van belang dat digitale opsporingsmogelijkheden en het vergaren van digitaal bewijsmaterieel niet
  uitsluitend een rol spelen bij cybercrimedelicten en ernstigere commune delicten.51 Uit het Besluit Onderzoek
  in een geautomatiseerd werk volgt namelijk dat de (heimelijke) hackbevoegdheid voor aangewezen misdrijven
  kan worden ingezet als het opsporingsonderzoek dat
  dringend vordert.52 Om flexibel in te kunnen spelen op
  de snelle ontwikkelingen in de criminaliteit zijn misdrijven bij AMvB aangewezen. Hieruit vloeit voort dat zelfs
  bij een verdenking van valsheid in geschrift, het deelnemen aan een criminele organisatie, corruptie, fraude en
  witwassen (opzet variant) een geautomatiseerd werk kan
  worden binnengedrongen om onderzoekshandelingen te
  verrichten.53 De praktijk leert dat bij fraudedelicten
  veelvuldig commune delicten zoals witwassen en/of
  valsheid in geschrift op de tenlastelegging prijken, waar48.
  49.
  50.
  51.
  52.
  53.
  Brief Moties hoge transacties, 9 april 2019, p. 4.
  Verordening (EU) 2017/1939.
  Stb. 2019, 67.
  Ter illustratie: Hof Arnhem-Leeuwarden, ECLI:NL:GHARL:2019:2508,
  p. 19-22. Het hof weegt de door de verdachte gebruikte zoektermen en
  de resultaten van het onderzoek op de digitale gegevensdragers van de
  verdachte mee.
  Stb. 2018, 340.
  Onder geautomatiseerd werk wordt verstaan een inrichting die bestemd
  is om langs elektronische weg gegevens op te slaan, te verwerken en
  over te dragen ex artikel 80sexies Sr.
  TBS&H 2019 | nr. 3
  
  201
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  door de heimelijke hackbevoegdheid in beeld kan
  komen.
   De doelen van de inzet van de hackbevoegdheid kunnen
  erin zijn gelegen om bepaalde kenmerken (zoals identiteit en locatie) van het geautomatiseerde werk of de
  gebruiker vast te leggen. Maar, kunnen zelfs zien op het
  vastleggen of ontoegankelijk maken van gegevens, het
  uitvoeren van stelselmatige observatie of het opnemen
  van communicatie of van vertrouwelijke communicatie
  (direct afluisteren).54 Zodra is binnengedrongen in een
  geautomatiseerd werk kunnen met behulp van software
  verschillende functionaliteiten worden ingezet. Denk
  hierbij aan het opnemen van geluid, het maken van
  screenshots, het vastleggen van toetsaanslagen55, het
  doorzoeken van bepaalde bestandsmappen of het op
  afstand installeren van software op een smartphone om
  een gps-functie te activeren.56
  Regelgeving voor kwalificaties
  opsporingsambtenaren en keuring technische
  hulpmiddelen
  
  202
  
  De inzet van de hackbevoegdheid kan slechts worden
  toegepast onder strikte waarborgen. Vanuit het OM
  geldt als waarborg een voorafgaande toetsing van de
  voorgenomen inzet door de Centrale Toetsingscommissie van het OM (CTC). Voorts is een voorgaande schriftelijke machtiging van de rechter-commissaris
  vereist die de proportionaliteit en subsidiariteit van de
  inzet zal toetsen. In het beste scenario vormt de inzet
  van de hackbevoegdheid slechts een inmenging in het
  privéleven van de verdachte. De vraag is echter of een
  geautomatiseerd werk dat heimelijk wordt binnengedrongen slechts in gebruik is bij de verdachte.57 Het
  blijft dan ook een schone taak om burgers te beschermen
  tegen (willekeurige) inmenging door de overheid in
  privélevens, mede gelet op het ingrijpend karakter van
  de opsporingsmethodes. Niet voor niets gelden er deskundigheidseisen voor opsporingsambtenaren die lid
  zijn van een technisch team.58 Verder wordt een technisch hulpmiddel, dat wordt ingezet ter uitvoering van
  een bevoegdheid, voorafgaand aan het gebruik gekeurd
  door een keuringsdienst.59
  Aanwijzing voor de internationale aspecten van
  de inzet van de hackbevoegdheid
  
  Vanwege het wijdverbreide gebruik van geautomatiseerde werken blijft het voor de rechtsmacht relevant om te bepalen waar een geautomatiseerd werk dat
  wordt binnengedrongen zich bevindt. Een inbreuk op
  de soevereiniteit van enig ander land moet worden voor54.
   55.
  56.
  57.
  58.
  59.
  De artikelen 126nba, 126uba en 126zba Sv.
  Een voorbeeld waarin een verdachte gebruik heeft gemaakt van keyloggers om op grote schaal inloggegevens van studenten te verzamelen en
  veroordeeld is voor oplichting en het aftappen van gegevens is Rb.
  Noord-Nederland, 14 februari 2019, ECLI:NL:RBNNE:2019:637.
  Kamerstukken II 2015/16, 34 372, 3, p. 19-25.
  B.W. Newitt, ‘Wet computercriminaliteit III’, TSO 2019, nr. 1, en J.J.
  Oerlemans, ‘De Wet computercriminaliteit III: meer handhaving op
  internet’, Strafblad 2017, p. 350-359.
  Stb. 2019, 10910.
  Stb. 2019, 10713.
  TBS&H 2019 | nr. 3
  
  komen. Zonder instemming van een staat mag derhalve
  niet zomaar van de indringende hackbevoegdheid
  gebruik worden gemaakt om daarmee toegang te verschaffen tot geautomatiseerde gegevens die zich in een
  andere staat bevinden. In dit kader is op 26 februari
  2019 ten aanzien van de grensoverschrijdende inzet van
  de hackbevoegdheid een Aanwijzing voor de internationale aspecten gepubliceerd.60
  Als blijkt dat gegevens zich niet op Nederlands territorium bevinden en bekend is wat de locatie van de gegevens is, vormt het uitgangspunt dat een rechtshulpverzoek wordt gedaan aan de bevoegde autoriteit van die
  staat. De aanwijzing biedt waarborgen in die gevallen
  waar de locatie van geautomatiseerd verwerkte gegevens
  juist niet op voorhand duidelijk is of zelfs onbekend
  blijft. In uitzonderingssituaties zal het belang van het
  onderzoek zorgvuldig moeten worden afgewogen tegen
  de mogelijke schending van de soevereiniteit van die
  andere staat (of staten).
   Uit de aanwijzing volgt dat bij het (te lang) uitblijven
  van een reactie van een andere staat op een rechtshulpverzoek de grensoverschrijdende inzet van de hackbevoegdheid onder omstandigheden toelaatbaar kan worden geacht. Ingeval de locatie in het buitenland tijdens
  het onderzoek wel bekend wordt, zal alsnog een rechtshulpverzoek worden gedaan. In afwachting van de reactie op het rechtshulpverzoek zullen opsporingshandelingen worden gestaakt. In bepaalde gevallen wordt de
  inzet van de bevoegdheden opvallend genoeg toch voltooid. Of de opsporingshandelingen worden gestaakt of
  doorgezet zal dan afhankelijk zijn van de afwegingscriteria die worden genoemd in de aanwijzing. Dit kan per
  concreet geval verschillen. Ingeval de locatie van de
  gegevens met een redelijke inspanning zelfs niet kan
  worden vastgesteld, wordt ervan uitgegaan dat de gegevens in Nederland staan.
  Richtlijn strafvordering Oplichting
  De richtlijn is per 1 maart 2019 in werking getreden en
  aangepast met artikel 326e Sr, dat ziet op online handelsfraude (de zogenoemde marktplaatsfraude).61
  Online handelsfraude wordt alleen strafbaar gesteld voor
  partijen die een beroep of gewoonte ervan hebben
  gemaakt om goederen of diensten aan te bieden.62
  Uit de richtlijn strafvordering Oplichting volgt dat
  onderscheid wordt gemaakt tussen veelvoorkomende
  vormen van oplichting en online handelsfraude. Voor
  online handelsfraude wordt een aparte tabel met uitgangspunten qua strafeis geraadpleegd, waarbij expliciet
  rekening wordt gehouden met het aantal slachtoffers en
  het financiële schadebedrag. Als strafverzwarende
  omstandigheden wegen onder andere de consequenties
  voor slachtoffers of derden en de mate van professionaliteit mee. Overigens valt op dat bij de mate van professionaliteit als voorbeeld het gebruik maken van Payment
  Service Provider zoals iDEAL wordt genoemd. Het
  voorbeeld van iDEAL is in die zin opvallend, aangezien
  60.
  61.
  62.
  Stb. 2019, 10277.
  Stb. 2019, 10294.
  Kamerstukken II 2015/16, 34372, nr. 3, p. 92-93.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002019005003013
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  dit slechts een online betaalmethode betreft. Een Payment Service provider maakt het mogelijk dat een
  betaalmethode kan worden aangeboden, waarbij kan
  worden gedacht aan Adyen, Buckaroo of Molly.
  Jurisprudentie
  •
  Digitale opsporing
  In een zaak waarbij de officier van justitie inzage in de
  gesprekshistorie van de Telegram-Account van de
  verdachte wil, werd duidelijk dat Telegram niet aan de
  vordering ex artikel 126ng, tweede lid, Sv, zou voldoen.63 Een inhoudelijk begrijpelijke vorm zou feitelijk
  niet beschikbaar zijn. De Rechtbank Rotterdam oordeelt
  dat de officier van justitie in beginsel gerechtigd is
  kennis te namen van die gegevens. Hierbij wordt het
  doorbreken van de vertrouwelijkheid van het berichtenverkeer van belang geacht. Indien toegang tot de
  account van de verdachte wordt verkregen, acht de
  rechtbank de bemoeienis van de rechter-commissaris
  dan ook aangewezen. Op grond van artikel 177 Sv kan
  de rechter-commissaris dan opdracht geven tot het veiligstellen en kopiëren van de inhoud en de gesprekshistorie van de Telegram-account van de verdachte. Concreet heeft dit tot gevolg dat kennis mag worden genomen van gegevens die aanwezig waren op de datum van
  indiening van de vordering bij de rechter-commissaris.
   Bijzonder is overigens dat de raadkamer op dat moment
  nog niet in werking getreden wetgeving van belang acht:
  
  ‘(..) na invoering van de aankomende wetgeving ter
  zake
  aanvullende
  bijzondere
  opsporingsbevoegdheden in een digitale omgeving – na voorafgaande machtiging door de rechter-commissaris –
  nog veel verstrekkender vormen van onderzoek toegelaten zullen zijn.’
  Deze route werd eerder bestempeld als het omzeilen van
  een in de wet neergelegde, en door de wetgever genormeerde, bijzondere opsporingsbevoegdheid.64
  •
  Onderzoek aan de telefoon
  In een zaak die voorlag bij de Rechtbank Noord-Holland is de verdachte veroordeeld voor diefstal, medeplegen van computervredebreuk en voor het deelnemen
  aan een criminele organisatie die tot doel had misdrijven
  te plegen die verband houden met een vorm van fraude
  die bekend staat als phishing.65 In deze zaak is bepaald
  dat het plaatsen van de duim van verdachte op de
  Iphone, zonder zijn toestemming/medewerking, niet in
  strijd is met het nemo tenetur-beginsel.66 Verder volstaat de rechtbank met de enkele constatering van een
  
  vormverzuim ten aanzien van het daaropvolgende
  onderzoek aan de smartphone.67
  •
  Darkweb en cryptovaluta
  Rechtbank Rotterdam behandelde een zaak waarbij de
  verdachte is veroordeeld tot het medeplegen van witwassen, waarbij bitcoins zijn omgezet in Linden Dollars
  en vervolgens in euro’s, die op verschillende bankrekeningen werden gestort en contant zijn opgenomen.68
  Een groot deel van bitcoins zou afkomstig zijn van één
  handelaar van Silk Road (een inmiddels gesloten online
  marktplaats op het darkweb).69 De rechtbank betrekt in
  haar overweging dat het een feit van algemene bekendheid is dat Silk Road veelal gebruikt werd voor criminele transacties.70 De verdachte heeft verder een cruciale
  rol gehad in een witwasconstructie, waarbij meerdere
  rekeningen op zijn naam zijn geopend, terwijl hij wist
  wat daarvan het doel was. Van belang is dat de
  verdachte zelf heeft verklaard dat hij het vermoeden had
  dat het geld afkomstig was van drugs. Hij had zelf nauwelijks legale inkomsten en ontving wekelijks € 800.
   In een strafzaak waar sprake is van een gerechtvaardigd
  witwasvermoeden blijft de verdachte zich op zijn zwijgrecht beroepen, terwijl een verklaring van de verdachte
  mag worden verlangd voor de herkomst van het geld.71
  Dit betekent niet dat het aan de verdachte is om aannemelijk te maken dat de geldbedragen niet van misdrijf
  afkomstig zijn. In deze zaak trad de verdachte
  gedurende een jaar op als ‘money mule’ en ontving in
  die hoedanigheid grote hoeveelheden geld op zijn bankrekening. Het betrof uitbetalingen door het ‘cryptocurrency exchange’-bedrijf Kraken, waar de bijschrijvingen
  op de bankrekeningen steeds onder de meldplicht van
  de banken bleef. Vervolgens werden de geldbedragen
  overgemaakt naar familieleden of contant opgenomen
  zonder kennelijke legale economische noodzaak of verklaring. Het totaal van de bijschrijvingen stond in geen
  verhouding tot de inkomsten uit arbeid van de
  verdachte. De verdachte is uiteindelijk veroordeeld voor
  het medeplegen van gewoontewitwassen. Opvallend is
  dat de rechtbank overwoog dat het een feit van algemene
  bekendheid is dat bitcoins dikwijls worden gebruikt in
  het criminele circuit, onder meer in de drugshandel.
  Mogelijk is hier sprake van contaminatie.72 Het feit van
  algemene bekendheid lijkt al dan niet bewust opgerekt
  te worden naar een breder omvattend begrip. Als er al
  sprake is van een feit algemene bekendheid in dit kader,
  is het de vraag of dit een extensievere uitleg betreft en
  zo ja, in hoeverre dit terecht is.
  67.
  68.
  69.
  70.
  63.
  64.
  65.
  66.
  Rb. Rotterdam 22 februari 2019, ECLI:NL:RBROT:2019:2712.
  Rb. Rotterdam 1 januari 2018, ECLI:NL:RBROT2018:10895.
  Rb. Noord-Holland 28 februari 2019, ECLI:NL:RBNHO:2019:1568
  (onderzoek Cyber007). Zie ook ECLI:NL:RBNO:2019:1600 en
  ECLI:NLRBNO:2019:1572.
  Rb. Noord-Holland 28 februari 2019, ECLI:NL:RBNHO:2019:1568,
  TBS&H 2019-2 m.nt. Nan.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002019005003013
  
  71.
  72.
  Rb. Noord-Holland 28 februari 2019, ECLI:NL:RBNHO:2019:1568
  r.o. 3.4.1.3.3. en HR 4 april 2017, ECLI:NL:HR:2017:584.
  Rb. Rotterdam 18 december 2018, ECLI:NL:RBROT:2018:11321,
  r.o. 4.1.3.
  72.605 bitcoins.
   Zie ook Rb. Rotterdam 30 mei 2018, ECLI:NL:RBROT:2018:4291, voetnoot 40 waarin wordt verwezen naar een proces-verbaal van verhoor
  van deskundige Van Wegberg en een Europol rapport.
  Rb. Rotterdam 13 maart 2019, ECLI:NL:RBROT:2019:2408, r.o. 4.1.
  Zie in dit kader: Rb. Rotterdam 30 mei 2018, ECLI:NL:RBROT:
  2018:4291 en voetnoot 38 waarin wordt verwezen naar een procesverbaal van verhoor van deskundige Van Wegberg en een Europol rapport.
   TBS&H 2019 | nr. 3
  
  203
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  204
  
  In twee andere voorbeelden waarbij sprake is van een
  gerechtvaardigd witwasvermoeden wordt er wel een verklaring gegeven over de herkomst van het geldbedrag.73
  Zowel de verdachte als de partner van de verdachte zijn
  veroordeeld voor het medeplegen van witwassen. In de
  onderhavige zaken gaat het onder andere over geld dat
  wordt opgenomen met een bitcoin debitkaart of bitcoin
  prepaid creditkaartikel De ontvangen bitcoins zijn
  volgens de verdachte niet afkomstig uit misdrijf maar uit
  liefdadigheid. De verdachte heeft verklaard zijn
  vermogen te danken te hebben aan onbekenden die hem
  bitcoins hebben geschonken uit liefdadigheid, na een
  door hem op het darkweb geplaatste advertentie. Dit
  zou neer moeten komen op duizenden anonieme weldoeners, terwijl niet is toegelicht waarom zoveel onbekenden hem op het darkweb geld zouden doen toekomen. De verklaring wordt bestempeld als volslagen
  onwaarschijnlijk. Wel overweegt de rechtbank dat de
  stelling omtrent het bestaan van advertenties op het
  darkweb en bitcoin transacties in beginsel te verifiëren
  is. Pogingen om de verklaring van de herkomst verifieerbaar te maken zijn door de verdachte echter uitgebleven. In deze uitspraak valt overigens op dat een eigen
  onderzoek wordt aangehaald waarbij een bedrijf – dat
  geanonimiseerd blijft in het vonnis – heeft geconstateerd
  dat met vrijwel alle uitgekeerde bitcoins – direct dan wel
  indirect – eerdere transacties hebben plaatsgevonden ten
  aanzien van zogenaamde mixingservices of darkwebmarketplaces.
  Het Hof ’s-Hertogenbosch overwoog dat geldbedragen
  die zijn verduisterd en vervolgens zijn omgezet in cryptovaluta worden gekwalificeerd als het daadwerkelijk
  verbergen of verhullen van de criminele herkomst van
  de geldbedragen.74 De gedragingen worden gezien als
  twee verschillende verwijten: verduistering en witwassen, waardoor in casu sprake is van meerdaadse samenloop.
   In een arrest van het Hof Den Haag heeft de verdachte
  zich schuldig gemaakt aan zowel het medeplegen van
  witwassen als aan overtreding van de Opiumwet. Ook in
  deze zaak waren de geldbedragen grotendeels afkomstig
  van ‘darkwebmarkt’ Silk Road. Via een platform voor de
  handel in virtuele valuta werd in kleine hoeveelheden
  geld bijgeschreven op de bankrekeningen van twee
  ‘money mules’. Vervolgens werden de gelden contant
  opgenomen. De verdachte had zowel toegang tot de
  internetbankieromgevingen van de medeverdachten als
  toegang tot het platformaccount van een van de medeverdachte. In de onderhavige zaak kon met de inkomensgegevens van de verdachte geen verklaring worden
  gevonden voor een legale herkomst van het geld.
  Volgens de verdachte zouden de gelden toebehoren aan
  twee Nederlandse mannen die gelden uit een bedrijf
  naar Nederland willen halen maar zelf niet beschikken
  over een mogelijkheid hiervoor.75 Het hof oordeelt dat
  73.
  74.
  75.
  Rb. Zeeland-West-Brabant 28 juni 2019, ECLI:NL:RBZWB:2019:2897
  en ECLI:NL:RBZWB:2019:2898.
  Hof ’s-Hertogenbosch 11 maart 2019, ECLI:NL:GHSE:2019:965.
  Hof Amsterdam 26 juni 2019, ECLI:NL:GHDA:2019:1725.
  TBS&H 2019 | nr. 3
  
  de verklaring die de verdachte heeft gegeven geen reëel
  tegenwicht biedt aan het vermoeden van witwassen.
   •
  Oplichting en phishing praktijken
  De Rechtbank Noord-Holland neemt het de verdachte
  kwalijk dat hij zijn kennis van de digitale wereld heeft
  misbruikt. De verdachte heeft onder andere via gehackte
  e-mailaccounts de inloggegevens van meerdere personen
  bij de webshops van Bol.com en Wehkamp.nl
  verkregen, waarna hij op naam van deze personen goederen uit de webshops heeft besteld.76 De goederen
  werden met behulp van een door de verdachte vervalst
  paspoort opgehaald en weer doorverkocht. Daarnaast
  heeft de verdachte een valse website gemaakt die sterk
  overeenkwam met de website van de ABN AMRO
  Bank. Via deze phishing-website werden slachtoffers via
  marktplaats.nl gevraagd om ter verificatie één eurocent
  over te maken. De verdachte werd vervolgens in staat
  gesteld om in de internetbankieren omgeving van de
  slachtoffers gelden over te maken naar de bankrekeningen van katvangers. De rechtbank overweegt dat de
  verdachte via cybercriminaliteit het vertrouwen dat
  iedereen moet kunnen hebben in het gebruik van een
  persoonlijke internetaccount, alsmede het elektronische
  betalingsverkeer, ernstig heeft geschaad. Het oordeel
  luidt dan ook dat een forse onvoorwaardelijke vrijheidsbenemende straf noodzakelijk is.
   Bij de Rechtbank Zeeland-West-Brabant is een
  verdachte vrijgesproken van grootschalige marktplaatsfraude. De enkele omstandigheid dat iemand zich voordoet als bonafide verkoper en in staat en voornemens is
  om de gekochte goederen te leveren, maar dit uiteindelijk niet doet, kan niet worden veroordeeld ter zake van
  oplichting in de zin van artikel 326 Sr. Daarvoor moet
  namelijk vast komen te staan dat het slachtoffer bewogen is tot afgifte van geld onder invloed van een valse
  naam of valse hoedanigheid.77
  Een veroordelend vonnis voor oplichtingspraktijken is
  te vinden in een uitspraak van Rechtbank MiddenNederland. In deze zaak heeft de verdachte zich samen
  met de medeverdachte in georganiseerd verband schuldig gemaakt aan grootschalige computervredebreuk,
  bestaande uit het ontfutselen van inloggegevens en
  oplichting via marktplaats.nl. Dit laatste door op
  ‘gehackte’, betrouwbaar ogende, accounts goederen te
  koop aan te bieden en deze na betaling van een geldbedrag vervolgens niet te leveren.78
  De Rechtbank Zeeland-West-Brabant heeft zich mogen
  buigen over grootschalige phishing praktijken. Kort
  gezegd komt het neer op de volgende werkwijze. In groten getale werden misleidende e-mails verstuurd uit
  naam van een bank dan wel een andere instelling, met
  daarin een link naar een ‘phishing website’. Op deze
  website werd vervolgens verzocht om gegevens achter te
  laten, waarmee de verdachte en de medeverdachten toegang verkregen tot de online bankieren omgeving van de
  76.
  77.
  78.
  Rb. Noord-Holland 21 januari 2019, ECLI:NL:RBNHO:2019:402.
  Rb. Zeeland-West-Brabant 22 januari 2019, ECLI:NL:RBZWB:2019:208.
  Rb. Midden-Nederland 18 februari 2019, ECLI:NL:RBMNE:2019:609 en
  ECLI:NL:RBMNE:2019:627.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002019005003013
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  slachtoffers. Er werden nieuwe pinpassen aangevraagd
  die uit de brievenbussen van de slachtoffers werden
  gevist, waarna vervolgens de rekening van de slachtoffers middels overboekingen naar ‘money mules’ werden
  leeggehaald. De rechtbank heeft, gelet op het feit dat de
  criminele organisatie op zeer professionele wijze opereerde, forse gevangenisstraffen opgelegd.79
  In een andere phishingzaak waarbij op slinkse wijze de
  beschikkingsmacht werd verkregen over bankrekeningen van Rabobank-klanten, die vervolgens werden
  gebruikt om kostbare horloges en dure auto’s aan te
  schaffen, werden ook gevangenisstraffen opgelegd voor
  oplichting en voor deelname aan criminele organisatie.80
  Door op een link in de e-mail te klikken kwamen slachtoffers op een website van ogenschijnlijk de Rabobank
  terecht. Vervolgens werden via telefoongesprekken de
  inlog- en signeercodes van de online omgeving van het
  internetbankieren verkregen. De rechtbank omschrijft
  het als een organisatie die zich gedurende een langere
  periode, op grote schaal en op professionele wijze,
  bezighield met phishingfraude.
   Ook het verzenden van phishingmails om inloggegevens
  van Instagram te bemachtigen met als doel om op de
  accounts in te loggen, wijzigingen door te voeren, advertenties te posten of zelfs hele accounts te verkopen, heeft
  geleid tot veroordelingen voor onder andere het medeplegen van oplichting, computervredebreuk en de aantasting van computergegevens.81
  •
  Computervredebreuk
  De Hoge Raad wees arrest in een zaak waarbij duidelijk
  werd dat de enkele omstandigheid dat met behulp van
  een scan-programma de website van de aangever werd
  onderzocht, waarvan het niet ondenkbaar is dat er een
  geslaagde aanval heeft plaatsgevonden, niet voldoende is
  om te kwalificeren als het binnendringen in een deel van
  geautomatiseerd werk. Het komt erop neer dat uit de
  bewijsmiddelen niet blijkt dat het gebruik van de scanprogramma’s een voltooid binnendringen in een geautomatiseerd werk heeft opgeleverd of dat het bij een
  poging daartoe is gebleven.82
  Verder twee strafzaken waar de inloggegevens van een
  politiesysteem zijn gebruikt voor doeleinden die ver
  buiten de grenzen van de autorisatie vallen, waardoor
  onbevoegd gebruik is gemaakt van de servers van de
  politie. Ook dit wordt gezien als het opzettelijk en
  wederrechtelijk binnendringen in een geautomatiseerd
  werk.83
  79.
  80.
  81.
  82.
  83.
  Rb. Zeeland-West-Brabant 17 mei 2019, ECLI:NL:RNZWB:2019:2195
  Zie ook: ECLI:NL:RBZWB:2019:1-3, ECLI:NL:RBZWB:2019:2205, ECLI:
  NL:RBZWB:2019:2200, ECLI:NL:RBZWB:2019:2190, ECLI:NL:RBZWB:
  2019:2196, ECLI:NL:RBZWB:2019:2197, ECLI:NL:RBZWB:2019:2210,
  ECLI:NL:RBZWB:2019:2223, ECLI:NL:RBZWB:2019:2224 (onderzoek
  Vari/willis).
  Rb. Den Haag 29 april 2019, ECLI:NL:RBDHA:2019:4232. Zie ook ECLI:
  NL:RBDHA:2019:4229, ECLI:NL:RBDHA:2019:4230, ECLI:NL:RBDHA:
  2019:4231.
  Rb. Rotterdam 11 maart 2019, ECLI:NL:RBROT:2019:1832 en
  ECLI:NL:RBROT:2019:1833.
  HR 9 april 2019, ECLI:NL:HR:2019:560, r.o. 2.4.
  Rb. Midden-Nederland, 20 maart 2019, ECLI:NL:RBMNE:2019:1151.
  Zie ook Rb. Gelderland 26 maart 2019, ECLI:NL:RBGEL:2019:1316.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002019005003013
  
  •
  
  DDoS-aanvallen
  
  Tot slot heeft de Rechtbank Den Haag in een strafzaak
  geoordeeld over het voorhanden hebben en het aanbieden van een Mirai botnet en het al dan niet tezamen met
  anderen uitvoeren van DDoS-aanvallen op verschillende websites.84 Een Mirai botnet is kort gezegd een
  netwerk van met een virus geïnfecteerde ‘internet of
  things’-apparaten. Ter verduidelijking licht het vonnis
  toe dat een Mirai botnet met behulp van een zogenoemd
  ‘Command en Control Centre’ wordt aangestuurd vanaf
  de computer van de dader. Dit is in de onderhavige zaak
  eveneens gebeurd. Vervolgens zijn op verschillende
  websites DDoS-aanvallen uitgevoerd. De verdachte
  heeft bitcoins geëist om de DDoS-aanvallen te laten
  stoppen. Daarnaast is de server van zijn school gehackt
  en heeft de verdachte daarbij persoonlijke informatie
  overgenomen en gedeeld. Volgens de rechtbank zijn
  door de DDoS-aanvallen niet alleen storingen veroorzaakt bij de getroffen websites, maar is bovendien schade toegebracht aan de bedrijven achter die websites. Bij
  de DDoS-aanvallen maakte de verdachte gebruik van
  botnets, waarmee dus ook schade is toegebracht aan de
  geïnfecteerde computers en andere apparaten. De websites en servers worden onbruikbaar gemaakt en
  vervolgens moeten er maatregelen worden genomen om
  de aanval(len) af te slaan en de websites en servers te
  herstellen. Een DDoS-aanval is daarom een vorm van
  cybercriminaliteit die naar het oordeel van de rechtbank
  zonder meer kan worden gekwalificeerd als geweld in de
  zin van artikel 317 Sr. De verdachte is veroordeeld tot
  377 dagen jeugddetentie, waarvan 360 dagen voorwaardelijk en een taakstraf van 120 uur, waarvan 60 uur
  voorwaardelijk. De jeugdige verdachte zal als bijzondere
  voorwaarde gedurende zijn toezicht meewerken aan de
  ‘Hack Right-interventie’.85 Oerlemans merkt in zijn
  lezenswaardige noot overigens op dat de rechtbank te
  kort door de bocht gaat als zij stelt dat een DDoS-aanval
  kan worden gekwalificeerd als overtreding van artikel
  138ab Sr en artikel 138b Sr. Hij legt uit waarom een
  DDoS-aanval niet direct leidt tot overtreding van het
  delict computervredebreuk ex artikel 138a Sr, aangezien
  het een geautomatiseerd werk ontoegankelijk maakt en
  geen sprake is van het binnendringen in een geautomatiseerd werk. Voor het creëren van een botnet ligt dit overigens weer anders, aangezien hiervoor wel computervredebreuk moet worden gepleegd.
   84.
  85.
  Rb. Den Haag 7 maart 2019, ECLI:NL:RBDHA:2019:2116, Computerrecht 2019/93 m.nt. Oerlemans.
  Het betreft een aanvullend straftraject voor jongeren die voor het eerst
  van een cyberdelict worden verdacht. Als bedrijf meedoen aan de Hack
  Right
  interventie
  kan
  via:
  https://www.politie.nl/themas/
  hack_right.html?sid=4cd8d2d2-ef51-480e-9043-c79ac04954f1 (online
  publiek, geraadpleegd op 1 juni 2019).
  TBS&H 2019 | nr. 3
  
  205
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  Omkoping
  Verzorgd door mr. dr. E. Sikkema
  De voormalig wethouder van Roermond in
  cassatie
  
  206
  
  De strafzaak rondom de voormalig wethouder van Roermond is in deze kroniek al eerder aan de orde geweest.
  Op 9 juli 2019 heeft de Hoge Raad uiteindelijk arrest
  gewezen in deze zaak.86 Op 14 mei 2019 had A-G Vegter de Hoge Raad al in overweging gegeven om het cassatieberoep te verwerpen.87 De Hoge Raad verwerpt het
  beroep in de zaak van de ex-wethouder inderdaad, zodat
  diens veroordeling nu definitief is geworden. De zaak
  van de medeverdachte – de projectontwikkelaar die door
  het hof was veroordeeld ter zake van de actieve omkoping van twee wethouders in de gemeente Roermond –
  nam een bijzonder dramatische wending. Uitgerekend
  in de nacht voordat de Hoge Raad uitspraak zou doen
  overleed de medeverdachte, waarmee aan de vervolging
  in diens zaak uiteraard een einde kwam.
  Inhoudelijk leverde het cassatieberoep weinig nieuwe
  inzichten op. De 17 (!) cassatiemiddelen die namens de
  verdachte ex-wethouder werden ingediend bevatten
  veelal klachten over de toereikendheid van de
  motivering van de bewezenverklaarde feiten. In verband
  met de bewezenverklaarde corruptiedelicten wordt
  onder meer geklaagd dat de bezoeken en bijeenkomsten/ontmoetingen die de verdachte heeft aangenomen
  of gevraagd niet kunnen worden aangemerkt als een gift.
   A-G Vegter merkt terecht op dat de bewijsoverweging
  van het hof naadloos aansluit bij de definitie die de
  Hoge Raad hanteert van het begrip ‘gift’: elk overdragen
  aan een ander van iets dat voor deze ander waarde
  heeft.88 Verder wordt geklaagd over de motivering van
  de bewezenverklaring voor zover deze inhoudt dat de
  verdachte heeft gehandeld ‘in strijd met zijn plicht’ (in
  de zin van artikel 363 Sr, zoals dat luidde tot 2015). De
  A-G wijst wederom op de jurisprudentie van de Hoge
  Raad, waaruit blijkt dat het door giften en beloften streven naar een voorkeursbehandeling strijd met de ambtsplicht oplevert, ongeacht of deze behandeling ook daadwerkelijk wordt gerealiseerd.89 Een volgend cassatiemiddel lijkt te willen suggereren dat artikel 363 Sr onverbindend is, aangezien deze bepaling zo vaag is dat niet of
  onvoldoende duidelijk is wat is verboden (artikel 1 Sr en
  artikel 7 EVRM). Het middel is echter zodanig moeilijk
  te doorgronden, dat de A-G zich primair op het standpunt stelt dat een stellige en duidelijke klacht ontbreekt.
  Dat is in zekere zin jammer, omdat over de vage
  omschrijving en ruime reikwijdte van artikel 363 Sr wel
  
  86.
  87.
  88.
  89.
  HR 9 juli 2019, ECLI:NL:HR:2019:1135.
  ECLI:NL:PHR:2019:482 en ECLI:NL:PHR:2019:483.
  Zie bijvoorbeeld HR 27 november 2018, ECLI:NL:HR:2018:2157,
  NJ 2018/481 (inzake artikel 379 SrNA). Dit arrest werd besproken in de
  vorige editie van deze kroniek.
  Zie onder andere HR 20 juni 2006, ECLI:NL:HR:2006:AW3584,
  NJ 2006/380 over artikel 177 Sr (oud).
  TBS&H 2019 | nr. 3
  
  degelijk een en ander valt op te merken.90 Dat een dergelijk betoog tot een geslaagd beroep op het bepaaldheidsgebod en daarmee tot onverbindendheid zou kunnen leiden, lijkt gelet op de rechtspraak van de Hoge
  Raad overigens hoogst onwaarschijnlijk.91 Alle hier
  besproken cassatiemiddelen worden door de Hoge Raad
  met toepassing van artikel 81 RO verworpen.
   Wel wijdt de Hoge Raad interessante overwegingen aan
  de gestelde onbevoegdheid van rechtbank en hof vanwege de toepasselijkheid van de bijzondere procedure
  van artikel 119 Grondwet en artikel 76 RO. Voor zover
  de verdachte een ambtsmisdrijf zou hebben begaan in
  zijn hoedanigheid van lid van de Eerste Kamer, zou hij
  namelijk in eerste en hoogste ressort terecht moeten
  staan voor de Hoge Raad, na een opdracht tot vervolging bij koninklijk besluit of bij een besluit van de
  Tweede Kamer. Van een ambtsmisdrijf is in dat verband ook sprake als de ambtenaar een bijzondere ambtsplicht heeft geschonden of gebruik heeft gemaakt van
  macht, gelegenheid of middel hem door zijn ambt
  geschonken (artikel 44 Sr).92 Artikel 44 Sr verwijst
  volgens de Hoge Raad mede naar het geval dat het ambt
  de ambtenaar de praktische mogelijkheid biedt het feit
  te plegen. Indien voldoende aanwijzingen bestaan dat de
  verdachte als (gewezen) ambtsdrager door het begaan
  van de tenlastegelegde gedragingen een bijzondere
  ambtsplicht heeft geschonden (enzovoort), dient de
  rechter nader te onderzoeken of zich een geval voordoet
  als in artikel 119 Grondwet bedoeld. Dit geldt ook
  indien de tenlastelegging niet met zoveel woorden is
  toegesneden op de in artikel 44 Sr bedoelde strafverzwarende omstandigheid. In casu kon het hof oordelen dat
  een nader onderzoek niet noodzakelijk was, omdat van
  dergelijke aanwijzingen niet was gebleken. Er was door
  de verdediging namelijk slechts aangevoerd dat de
  verdachte bij het schenden van zijn ambtsgeheim
  gebruik had gemaakt van een telefoontoestel van de Eerste Kamer. Voor de omkopingsbepaling van artikel 363
  Sr zijn deze overwegingen overigens niet rechtstreeks
  van belang, nu het hier per definitie gaat om een ambtsmisdrijf en de strafverzwarende omstandigheid van
  artikel 44 Sr om die reden niet van toepassing kan zijn.93
  Voor dit ambtsmisdrijf geldt de bijzondere procedure
  van artikel 119 Grondwet in alle gevallen waarin de
  verdachte de omkoping heeft gepleegd in zijn (huidige
  of vroegere) hoedanigheid van lid van de Staten-Generaal, minister of staatssecretaris.
   In de zaak van de projectontwikkelaar werd nog
  geklaagd over het ontbreken van een specificatie; welke
  gift strekte ter beweging tot toekomstig gedrag (artikel
  177 Sr lid 1 onder 1 Sr) en welke gift kan worden gezien
  als beloning voor vroeger gedrag (artikel 177 lid 1 onder
  2 Sr)? De A-G ziet echter niet in waarom beide varian90.
  91.
  92.
  93.
  Zie ook E. Sikkema, ‘Omkoping in ontwikkeling: wetgeving, toepassing
  en handhaving’, O&A 2018/50, p. 154-156.
  Zie de jurisprudentie die wordt genoemd in voetnoot 35 bij de conclusie
  van A-G Vegter.
  Zie over artikel 44 Sr: E. Sikkema, Ambtelijke corruptie in het strafrecht,
  Den Haag 2005, p. 83 e.v.
  Sikkema 2005, p. 89.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002019005003013
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  ten in die zin exclusief zouden zijn. Een gift kan zowel
  tot oogmerk hebben toekomstig gedrag te bevorderen en
  tegelijkertijd een beloning zijn voor gedrag uit het verleden: ‘een beloning mede ter voortzetting van de geslaagde samenwerking’. Door het overlijden van de verdachte
  heeft de Hoge Raad zich niet over deze kwestie kunnen
  uitlaten. Mij lijkt het inderdaad niet noodzakelijk om bij
  elke gift in de bewezenverklaring een keuze te maken
  tussen één van deze alternatieven (omkoping vooraf dan
  wel achteraf), nu dat voor het toepasselijke strafmaximum ook geen verschil maakt.
   Omkoping bij verkiezingen in Sint Maarten
  Op 4 juni 2019 deed de Hoge Raad uitspraak in twee
  samenhangende zaken die draaiden om de uitleg van het
  begrip ‘omkopen’ in artikel 132 SrNA, een bepaling die
  grote gelijkenis vertoont met het Nederlandse artikel
  126 Sr.94 In beide artikelen is de omkoping tot het niet
  of op een bepaalde wijze uitoefenen van het kiesrecht
  strafbaar gesteld. Opvallend is dat deze bepalingen,
  anders dan artikel 363 Sr, niet spreken over het aannemen of vragen van een gift, belofte of dienst. In plaats
  daarvan richten zij zich tot degene die ‘zich door gift of
  belofte tot een of ander laat omko(o)pen’. Dit verschil in
  terminologie doet uiteraard de vraag rijzen wat de consequenties daarvan zijn voor de reikwijdte van de strafbaarheid van deze vorm van omkoping.
  De verdachte van passieve omkoping had – via een
  medeverdachte – geld aangenomen van een vertegenwoordiger van een politieke partij (de verdachte van
  actieve omkoping), in ruil voor een stem op die partij.
  Volgens het cassatiemiddel is van een voltooide omkoping slechts sprake als de omgekochte de gift rechtstreeks heeft aangenomen van de omkoper. Deze opvatting is volgens de Hoge Raad onjuist.95 Datzelfde geldt
  voor de opvatting dat voor bewezenverklaring van het
  zich laten ‘omkopen’ uit de bewijsvoering dient te volgen dat (de gemachtigde van) een kiezer uitdrukkelijk
  heeft toegezegd of zich anderszins uitdrukkelijk heeft
  verplicht in ruil voor de gift het kiesrecht op een bepaalde wijze uit te oefenen. Indien (de gemachtigde van) een
  kiezer een gift aanneemt en daarbij, gelet op de concrete
  omstandigheden van het geval, de redelijke verwachting
  wekt dat hij zijn kiesrecht op een bepaalde wijze zal uitoefenen, kan volgens de Hoge Raad worden bewezenverklaard dat hij zich heeft laten omkopen als bedoeld in
  artikel 132 SrNA.
   Deze benadering van de Hoge Raad is in lijn met oude
  jurisprudentie over het Nederlandse artikel 126 Sr. Op
  grond daarvan is niet vereist dat de kiezer door de gift is
  overgehaald om op een andere kandidaat te stemmen
  dan hij aanvankelijk van plan was. Bovendien hoeft het
  beoogde resultaat – het (op een bepaalde wijze) uitoefenen van het stemrecht – niet te zijn bereikt. Het delict is
  voltooid wanneer de partijen tot een verbintenis (wils94.
  95.
  HR 4 juni 2019, ECLI:NL:HR:2019:844, NJ 2019/242 en HR 4 juni
  2019, ECLI:NL:HR:2019:844.
  Vergelijk ten aanzien van omkoping door middel van een tussenpersoon
  in het kader van artikel 177 Sr: T.R. van Roomen & E. Sikkema, Corruptiedelicten, Deventer 2016, p. 60-61.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002019005003013
  
  overeenstemming) zijn gekomen. Wel is in het geval van
  actieve omkoping in de zin van artikel 126 Sr noodzakelijk dat de gift of belofte daadwerkelijk door de ander is
  aangenomen. In dit verband verschilt artikel 126 Sr dus
  van artikel 177 Sr, waar de term ‘omkoping’ juist is vermeden om reeds het enkele aanbieden van een gift strafbaar te stellen. Als de aangeboden gift niet door de kiezer wordt aangenomen, zal in relatie tot artikel 126 Sr
  daarentegen slechts sprake kunnen zijn van een strafbare
  poging.96
  Uit de arresten van 4 juni 2019 blijkt dat het vereiste
  van wilsovereenstemming niet meebrengt dat de kiezer
  zich uitdrukkelijk moet hebben verplicht het kiesrecht
  op een bepaalde wijze uit te oefenen, als hij maar de
  redelijke verwachting heeft gewekt dat hij dat zou doen.
   Overigens kan men zich afvragen waarom de wetgever
  in artikel 126 Sr en artikel 132 SrNA niet ‘gewoon’
  spreekt over het doen of aannemen van een gift (enzovoort). Dat zou de duidelijkheid en consistentie van de
  omkopingsbepalingen ten goed komen, terwijl een
  inhoudelijke rechtvaardiging voor het verschil in formulering ontbreekt.
  Bijzondere wetgeving
  Verzorgd door mr. dr. drs. B. van de Vorm
  Drank- en Horecawet
  In verreweg de meeste gevallen worden geschillen
  omtrent de toepassing van de Wet Bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (hierna:
  Wet Bibob) in hoger beroep voorgelegd aan de Afdeling
  bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna:
  Afdeling). Soms is in hoger beroep het College van
  Beroep voor het bedrijfsleven (hierna: CBb) de bevoegde rechter. Op 12 maart 2019 heeft dit rechtscollege
  overwogen dat het ingestelde hoger beroep tegen de
  intrekking van een verleende communautaire vergunning op grond van de Wet Wegvervoer Goederen door
  het bestuursorgaan (Nationale en Internationale Wegvervoer Organisatie) ongegrond is.97 Uitspraken van het
  CBb over de toepassing van de Wet Bibob zijn niet zeldzaam, maar komen ook niet jaarlijks voor. Het is vooral
  de toepassing van deze wet ten aanzien van de horeca,
  waarover in hoger beroep wordt geklaagd. In dergelijke
  situaties is de Afdeling de bevoegde rechter in hoger
  beroep. Recentelijk heeft de Afdeling zich gebogen over
  een zaak, waarin de burgemeester van Amsterdam bij
  besluit van 6 juli 2016 de gevraagde exploitatievergunningen voor Best Western Premier Hotel Couture en
  Golden Tulip Amsterdam West heeft geweigerd, de
  gevraagde drank- en horecavergunningen voor Best
  Western Premier Hotel Couture en Best Western Blue
  96.
  97.
  Zie Sikkema 2005, p. 407-412, alsmede de conclusies van A-G Harteveld voor de arresten van 4 juni 2019 (ECLI:NL:PHR:2019:590 en
  ECLI:NL:PHR:2019:592).
  CBb 12 maart 2019, ECLI:NL:CBB:2019:107, AB 2019/280 m.nt. Van
  der Vorm.
   TBS&H 2019 | nr. 3
  
  207
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  208
  
  Tower Hotel eveneens heeft geweigerd en de voor Golden Tulip Amsterdam West en appellante E verleende
  drank- en horecavergunningen heeft ingetrokken. Daarnaast heeft de burgemeester in die zaak een last onder
  bestuursdwang opgelegd, inhoudende om de exploitatie
  van de horeca-activiteiten in de bovengenoemde hotels
  binnen vier weken te beëindigen en beëindigd te
  houden. Dit besluit is gebaseerd op adviezen van het
  Landelijk Bureau Bibob. Het hoger beroep van de
  appellanten wordt door de Afdeling ongegrond verklaard.98
  In een andere zaak is door de burgemeester van Eindhoven op grond van een advies van het Landelijk Bureau
  Bibob de aanvraag van wederpartij voor een exploitatievergunning voor niet-alcoholverstrekkende horeca in
  Eindhoven afgewezen. De wederpartij is door de rechtbank in eerste aanleg in het gelijk gesteld. Tegen deze
  uitspraak is door de burgemeester hoger beroep ingesteld. De casus is als volgt: de wederpartij, waarvan A en
  B de vennoten zijn, exploiteerde vanaf 16 september
  2014 een bakkerij in Eindhoven. Zij wilde een deel van
  de bakkerij inrichten als lunchroom. Om deze reden
  hebben zij op 6 november 2014 een aanvraag ingediend
  voor een exploitatievergunning voor niet-alcoholverstrekkende horeca. Bij brief van 9 december 2014 heeft
  de officier van justitie de burgemeester in overweging
  gegeven een advies te vragen bij het Landelijk Bureau
  Bibob (OM-tip), hetgeen de burgemeester ook heeft
  gedaan. Het Landelijk Bureau Bibob heeft op 28 april
  2015 advies uitgebracht. In dat advies wordt geconcludeerd dat er een ernstig gevaar is dat de aangevraagde
  vergunning mede zal worden gebruikt om strafbare feiten te plegen. De burgemeester heeft deze conclusie
  overgenomen en de aanvraag afgewezen. In hoger
  beroep overweegt de Afdeling dat de rechtbank ten
  onrechte heeft geoordeeld dat ernstig gevaar bestaat dat
  de vergunning mede zal worden gebruikt voor het plegen van strafbare feiten. Het incidenteel hoger beroep
  van de wederpartij is daarom volgens de Afdeling
  gegrond. De rechtbank heeft het beroep van wederpartij
  terecht gegrond verklaard en het besluit van 14 juli 2016
  terecht vernietigd. Zij heeft de burgemeester echter ten
  onrechte opgedragen een nieuw besluit te nemen op het
  door wederpartij tegen het besluit van 9 oktober 2015
  gemaakte bezwaar. Daarnaast is de rechtbank ten
  onrechte niet overgegaan tot het herroepen van het
  besluit van 9 oktober 2015.  99.
  ABRvS 8 mei 2019, ECLI:NL:RVS:2019:1471, JB 2019/111.
  ABRvS 22 mei 2019, ECLI:NL:RVS:2019:1644.
  TBS&H 2019 | nr. 3
  
  ning100 en heeft de burgemeester terecht de aanvraag om
  verlening van een vergunning voor de exploitatie van
  een coffeeshop afgewezen.101
  Los van de Wet Bibob zijn in de eerste helft van 2019
  uitspraken verschenen, waar onder andere aandacht is
  besteed aan het begrip ‘slecht levensgedrag’. Zo heeft de
  Afdeling overwogen dat uit artikel 8, eerste lid, aanhef
  en onder b, Drank- en Horecawet (hierna: DHW), blijkt
  dat leidinggevenden aan de eis dat zij niet in enig
  opzicht van slecht levensgedrag zijn, moeten voldoen.
   Zoals de Afdeling eerder heeft overwogen, onder meer
  ABRvS 17 februari 2016, ECLI:NL:RVS:2016:377, is
  in het Zedelijkheidsbesluit, dat is vastgesteld krachtens
  artikel 8, tweede lid, DHW, geen nadere omschrijving
  gegeven van de eis dat leidinggevenden niet in enig
  opzicht van slecht levensgedrag zijn. Derhalve zijn geen
  beperkingen gesteld aan de feiten of omstandigheden
  die bij de beoordeling van het levensgedrag mogen worden betrokken.102 Daarnaast kan worden gewezen op
  een zaak, waarin door de burgemeester – terecht – een
  clubhuis is gesloten, omdat in strijd met artikel 3 DHW
  alcohol werd verkocht zonder vergunning en vanuit het
  clubhuis criminele activiteiten hebben plaatsgevonden,
  waaronder het verkopen en verstrekken van drugs, het
  aanwezig hebben van wapens en bedreiging en afpersing.103
  De intrekking van een vergunning104, omdat appellant
  niet meer voldoet aan het in artikel 8 DHW neergelegde
  vereiste dat leidinggevenden van een horecabedrijf niet
  van slecht levensgedrag zijn, speelde een rol in een
  andere zaak.105 Wegens een incident op 16 september
  2016, waarbij de appellant verdacht is van mishandeling
  van twee politieagenten en een vervolging plaatsvond
  voor een op 11 januari 2017 gepleegde diefstal, kon
  volgens de burgemeester de vergunning worden ingetrokken. De intrekking is volgens de burgemeester overeenkomstig de Beleidsregels Brabants Alcohol- en Horecasanctiebeleid (hierna: de Beleidsregels) en de bijbehorende sanctietabel. De Afdeling ging hierin niet mee,
  onder andere omdat in de artikelen 1:6 en 1:8 van de
  APV Meierijstad het levensgedrag van een exploitant als
  zodanig niet als intrekkingsgrond staat vermeld. De
  intrekking van de APV-vergunningen op grond van
  deze artikelen kon dus niet worden gebaseerd op het
  levensgedrag van de appellant. De intrekking kon evenmin worden gebaseerd op artikel 2.28, derde lid, APV
  Meierijstad alleen al omdat dit artikel uitsluitend ziet op
  de weigering en niet op de intrekking van een vergunning.106
  100. ABRvS 1 mei 2019, ECLI:NL:RVS:2019:1439.
   101. ABRvS 24 april 2019, ECLI:NL:RVS:2019:1360.
  102. ABRvS 19 juni 2019, ECLI:NL:RVS:2019:1931.
  103. ABRvS 24 april 2019, ECLI:NL:RVS:2019:1343.
  104. In ABRvS 20 februari, ECLI:NL:RVS:2019:482, is een vergunning afgewezen, omdat niet werd voldaan aan de mechanische vereisten van
  artikel 10 DHW in samenhang met artikel 5 Besluit inrichtingen Dranken Horecawet.
  105. In ABRvS 10 april 2019, ECLI:NL:RVS:2019:1099, BA 2019/169 speelde
  het slecht levensgedrag eveneens een belangrijke rol bij de afwijzing
  van de gevraagde vergunningen.
  106. ABRvS 8 mei 2019, ECLI:NL:RVS:2019:1451.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002019005003013
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  Naast intrekkingen van vergunningen kunnen eveneens
  andere bestuurlijke sancties worden opgelegd wegens
  overtreding van de DHW. In een zaak zijn wegens overtreding van artikel 3, eerste lid, DHW en artikel 2:27,
  eerste lid, APV Groningen 2009, lasten onder bestuursdwang en een bestuurlijke boete (artikel 20, eerste lid,
  DHW) opgelegd. De Afdeling gaat akkoord met deze
  bestuurlijke sanctionering.107
  Soms worden zogenoemde ‘mystery guests’ ingezet om
  te controleren dat geen alcoholhoudende drank wordt
  verstrekt aan personen die nog niet de leeftijd van achttien jaren hebben bereikt.108 In een zaak is alcoholhoudende drank verkocht in een sportkantine aan een
  bezoeker van wie niet is vastgesteld dat deze de leeftijd
  van 18 jaar heeft bereikt. Dit levert strijd op met het
  bepaalde in artikel 20, eerste lid, DHW, waardoor de
  burgemeester een bestuurlijke boete heeft opgelegd van
  € 1.360. Deze bezoeker was als ‘mystery guest’ ingezet
  door het gemeentebestuur. Aan de in bezwaar gehandhaafde boete heeft de burgemeester een op ambtseed
  opgemaakt rapport van 8 november 2016 (hierna: het
  boeterapport) ten grondslag gelegd. Uit het boeterapport volgt dat toezichthouders van de gemeente in de
  kantine een jongen hebben gezien die niet onmiskenbaar
  de leeftijd van 18 jaar had bereikt en dat hij een slok uit
  een glas bier nam. Desgevraagd heeft die jongen aan de
  toezichthouders geantwoord dat hij het bier zelf heeft
  gekocht en dat daarbij naar zijn leeftijd en zijn identiteitskaart niet is gevraagd. Het boetebedrag is overeenkomstig het Besluit bestuurlijke boete Drank- en Horecawet (hierna: het Besluit) vastgesteld. De rechtbank
  heeft de boete niet rechtmatig geacht. De Afdeling overweegt evenwel dat de bestuurlijke boete rechtmatig is
  opgelegd en geen sprake is van een schending van het
  ondervragingsrecht, zoals bedoeld in artikel 6, derde lid,
  onder d, EVRM. Ook was er geen reden om de barmedewerker te wijzen op zijn zwijgrecht.109
  De Wet op de kansspelen
  In de afgelopen periode zijn enkele uitspraken van de
  Afdeling verschenen die handelen over de handhaving
  van de Wet op de kansspelen (hierna: Wok).  108. Zie verder A.R. Hartmann & H.J.B. Sackers, ‘Rubriek: Bestuursstrafrecht’, DD 2019, p. 289-290.
  109. ABRvS 23 januari 2019, ECLI:NL:RVS:2019:195, JIN 2019/113 m.nt.
  Sackers. Zie verder: J.P. Heinrich, M.L. Batting & R.W. Veldhuis, ‘Kroniek: Handhaving van bestuursrecht’, NTB 2019, p. 63-64.
  110. ABRvS 2 januari 2019, ECLI:NL:RVS:2019:11.
  111. In ABRvS 10 april 2019, ECLI:NL:RVS:2019:1099, BA 2019/169.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002019005003013
  
  persbericht van de kansspelautoriteit, inhoudende een
  mededeling dat een bedrijfspand en twee woningen zijn
  doorzocht, omdat er signalen waren over een mogelijk
  nieuwe variant op de gokzuil Cash Centers, geen besluit
  is in de zin van artikel 1:3, eerste lid, Awb.112
  De Opiumwet
  Blijkens staande jurisprudentie dient de toepassing van
  artikel 13b Opiumwet in beginsel te worden aangemerkt
  als een bestuurlijke herstelsanctie.113 Zo heeft de Afdeling recentelijk weer overwogen dat de sluiting van een
  woning op grond van artikel 13b Opiumwet in het
  algemeen niet als een bestraffende sanctie wordt aangemerkt.114 In dat licht is het ook niet verwonderlijk dat
  Afdeling heeft overwogen dat de uitwerking van een
  bestuurlijke boete en een woningsluiting op grond van
  artikel 13b Opiumwet niet met elkaar botsen. De
  bestuurlijke boete is in casu niet opgelegd met als doel
  de woning weer toe te voegen aan de woningvoorraad,
  maar met het doel de appellant te straffen omdat hij de
  woning heeft onttrokken aan de woningvoorraad. Het
  college mocht hierbij van belang achten dat met het
  opleggen van een bestuurlijke boete een signaal wordt
  afgegeven dat tegen het onttrekken van een woning
  zonder vergunning wordt opgetreden. Het doel dat de
  burgemeester wilde bereiken met de sluiting was het
  voorkomen dat de woning nog langer zou worden
  gebruikt ten behoeve van het drugscircuit. De Afdeling
  ziet geen grond voor het oordeel dat de uitwerking van
  deze bestuurlijke sancties met elkaar botsen en is met de
  rechtbank van oordeel dat de burgemeester en het
  college in redelijkheid beide sancties konden opleggen.115
  Het feit dat de burgemeester bevoegd is om toepassing
  te geven aan artikel 13b Opiumwet, betekent niet noodzakelijkerwijze dat de burgemeester zijn besluit tot
  sluiting ook in redelijkheid heeft kunnen nemen.116
  Soms wordt de burgemeester door de rechtbank - ten
  onrechte - onbevoegd verklaard om artikel 13b Opiumwet toe te passen.117 Ook kan het voorkomen dat de burgemeester het sluitingsbesluit onvoldoende heeft gemotiveerd.118 Op 28 augustus 2019 deed de Afdeling uitspraak in een zaak waarin de burgmeester van Maastricht een woning had gesloten. De Afdeling greep deze
  zaak aan om een overzichtsuitspraak te doen, waarin zij
  haar eerdere rechtspraak verdisconteerde. Met de overzichtsuitspraak geeft de Afdeling meer duidelijkheid
  
  112. ABRvS 29 mei 2019, ECLI:NL:RVS:2019:1779, JB 2019/126.
  