text: FUNKTIES IN DE AUTOMATISCHE INFORMATIEVERWERKING1)
  door Drs. F. M. Moll
  1 Inleiding
  
  In het hiernavolgende worden zeven van de meest voorkomende funkties bij
  de automatische informatieverwerking in het kort behandeld. Deze funkties
  zijn:
  - informatie-analist
  - systeemontwerper
  - programmatuurdeskundige
  - technisch wetenschappelijk programmeur
  - applikatieprogrammeur
  - operateur geavanceerde computersystemen
  - console operateur.
  Met het doel de lezer een duidelijk inzicht te verschaffen in deze funkties
  worden zowel de automatische informatieverwerking als de te behandelen
  funkties geschematiseerd.
  In dit artikel is gekozen voor een benadering vanuit de funktie boven een
  benadering vanuit de organisatie. In werkelijkheid immers worden de funk­
  ties voornamelijk bepaald door zowel aard, grootte en organisatiestruktuur
  van de computergebruiker, als door omvang en samenstelling van de computerinstallatie, terwijl het al dan niet geavanceerd gebruik van de computer
  eveneens invloed uitoefent.
  De hierdoor veroorzaakte - min of meer - belangrijke verschillen in de
  inhoud van de diverse funkties bij de computergebruikers vereisen derhalve
  een ideaal-typische benadering vanuit de funktie.
  De in dit artikel te behandelen funkties kenmerken zich door het feit dat:
  - zij in het algemeen bij alle computergebruikers voorkomen, eventueel met
  een andere funktie-aanduiding;
  - de meeste van deze funkties als startfunkties kunnen worden beschouwd;
  - voor de meeste van deze funkties een specifieke vakopleiding bestaat.
   De funktie van informatie-analist voldoet niet aan bovenstaande ken­
  merken. Deze funktie bestaat nog niet bij de meerderheid van de computer­
  gebruikers, is zeker géén startfunktie, eerder een uitloopfunktie, terwijl er
  ook geen specifieke vakopleiding voor deze funktie bestaat. De zogenaamde
  uitloopfunkties worden eveneens niet behandeld. De uitloopfunkties zijn
  veelal leidinggevende funkties, zoals senior programmeur, hoofdprogram­
  meur, hoofdoperateur etc. Deze benamingen vormen een indicatie van de
  ervaring van de betrokken funktionaris. Voor deze funkties bestaan geen
  speciale opleidingen. Het is duidelijk dat, binnen het kader van dit artikel, dit
  type funkties buiten beschouwing is gebleven. Evenmin wordt in dit artikel
  aandacht besteed aan de zogenaamde dubbelfunkties; dit zijn combinaties
  van funkties, die, om diverse redenen, bij verschillende computergebruikers
  1) Dit artikel is gebaseerd op een rapport dat eerlang door het Studiecentrum voor Inform atica zal
  worden uitgegeven. Het woord funkties w ordt in dit artikel gebruikt in de zin van een samenhangend
  geheel van verrichtingen (taken) binnen een organisatie.
  m ab blz. 64
  
  bestaan; een voorbeeld hiervan is de funktie van systeemanalist/programmeur.
  2
  
  Schema van de automatische informatieverwerking
  
  Teneinde de funkties binnen een bepaald kader te plaatsen en op grond van
  de eerdergenoemde overweging, is het gehele proces van automatische in­
  formatieverwerking in drie delen gesplitst.
  Het behoeft geen verder betoog dat een dergelijke schematische indeling
  slechts dient ter verduidelijking en dat deze driedeling niet congruent be­
  hoeft te zijn met bestaande organisatievormen.
   De volgende deelgebieden worden onderscheiden, met de daarbij behoren­
  de funkties:
  Funktie
  Deelgebied
  1 Analyse van informatiebehoefte
  Informatie-analist
  Systeemontwerper
  en ontwerp van automatische
  informatieverwerking
  Programmatuurdeskundige
  2 Programmering
  Technisch-wetenschappelijk
  programmeur
  Applikatieprogrammeur
  3 Apparatuur-bediening
  Operateur geavanceerde
  computersystemen
  Console-operateur
  Bij deze indeling worden de volgende kanttekeningen geplaatst:
  a. bij het lezen van de indeling denke men vooral aan verschillen, zowel in de
  aard van het probleemgebied waarin de funktionaris werkzaam is, als in diens
  kennis, kennisniveau en betrokkenheid bij de computer;
  b. de funkties bij het deelgebied apparatuur zijn beperkt tot de funktie van
  operateur. Vermeldenswaard is dat de funkties van apparatuurdeskundige
  (hardware specialist), onderhoudspersoneel, werkvoorbereider etc. buiten be­
  schouwing blijven.
  2.1. Analyse van informatiebehoefte en ontwerp van automatische infor­
  matieverwerking
  Tot dit deelgebied worden alle werkzaamheden gerekend die betrekking heb­
  ben op de voorbereiding, globale omlijning en de indeling van een automa­
  tiseringsproject, alsmede de verantwoordelijkheid voor de realisatie hiervan.
  Bij deze werkzaamheden worden, in het geval van de bestuurlijke informatie­
  verwerking, de volgende categorieën onderscheiden:
  - analyse van de informatiebehoefte;
  - organisatie-onderzoek;
  - systeemontwerp.
  De funkties van informatie-analist en systeemontwerper zijn funkties
  m ab blz. 65
  
  waarbij, naast kennis van en inzicht in, alsmede zo mogelijk ervaring met
  programmeren en de mogelijkheden van de computer, het belangrijkste deel
  van de taak ligt op het terrein van de bedrijfsorganisatie en -systemen. Glo­
  baal kan worden gesteld, dat de funktionarissen in deze categorie kennis
  hebben van programmeren en de mogelijkheden van de apparatuur, doch dat
  zij in de eerste plaats bedrijfs- c.q. organisatiegericht werken. Hun primaire
  en belangrijkste taak is: het onderkennen van informatie en het, op basis
  daarvan, in opdracht ontwerpen van nieuwe informatiesystemen, waarbij de
  computer als verwerkingshulpmiddel zal fungeren.
   Voor de funktionarissen in dit deelgebied zijn onder meer de volgende
  aspecten van belang:
  - welke wensen heeft de opdrachtgever/cliënt ten aanzien van de infor­
  matie?
  - welke informatie is beschikbaar?
  - hoe wordt deze informatie verzameld en gedistribueerd?
  - welke zijn de voorwaarden voor het realiseren van de wensen van de op­
  drachtgever/cliënt?
  - aan welke eisen moet worden voldaan om het projekt voor computerver­
  werking geschikt te maken?
  - hoe zal de nieuwe informatiestroom eruit zien, hoe zal hij lopen en wat
  zijn hiervan de organisatorische consequenties?
  Bij de hiervoren genoemde werkzaamheden worden, in geval van technisch-wetenschappelijke informatieverwerking, de volgende categorieën on­
  derscheiden:
  - de analyse van samengestelde technisch-wetenschappelijke problemen
  (wiskundige modellen);
  - het omwerken van de gegeven formules en andere betrekkingen tot algo­
  ritmen die verwerkbaar zijn met een computersysteem.
  De funktionaris die deze werkzaamheden verricht is de technisch-weten­
  schappelijke programmeur; deze verzorgt ook de programmering.
  2.2 Programmeringswerkzaamheden
  Tot dit deelgebied worden de werkzaamheden gerekend, die samenhangen
  met de wijze van bewerken en verwerken van gegevens en het verwerken
  hiervan door de computer.
  De werkzaamheden in dit deelgebied liggen voornamelijk op het terrein
  van het programmeren (het opstellen van instructies voor de computer­
  verwerking). Deze werkzaamheden hebben, in veel sterkere mate dan de sub
  2.1 vermelde, direct betrekking op de mogelijkheden die de apparatuur
  biedt; zij vergen grote kennis van en ervaring met programmeertalen en ap­
  paratuur; zij zijn veelal machine-gericht en betreffen in mindere mate de
  systeemproblematiek en de analyse hiervan.
  Hun relatie tot het eerste deelgebied wordt gevormd door:
  a. het programmeren (voor computerverwerking gereedmaken) van het
  nieuwe systeem en het onderhouden van bestaande systemen;
  b. het adviseren van de sub 2.1 vermelde funktionarissen inzake de mogelijk­
  heden van de apparatuur, bestaande computerprogramma’s etc.
   m a b blz. 66
  
  Voor de programmering zijn onder meer de volgende aspecten van belang:
  - welke consequenties vloeien voort uit de programmering;
  - is er voldoende capaciteit (geheugenruimte en verwerkingstijd) aanwezig;
  - bestaan reeds delen van computerprogramma’s voor het nieuwe systeem.
  2.3 Apparatuur-bediening
  Tot dit deelgebied worden de werkzaamheden gerekend die direct zijn be­
  trokken bij het (doen) funktioneren van de computer. De werkzaamheden
  van de funktionarissen in dit deelgebied liggen voornamelijk op het terrein
  van het bedienen van de computer en de randapparatuur. De primaire taak
  van deze funktionarissen is het doen verwerken van de programma’s door de
  computer.
  Afhankelijk van hun kwalificaties zullen zij in mindere of meerdere mate
  inzicht hebben in de te verwerken programma’s en terzake kontakt onder­
  houden met de funktionarissen van de programmering.
  3
  
  Funkties
  
  3.1 Informatie-analist
  3.1.1 Taakbeschrijving
  De taak van de informatie-analist is het analyseren van het automatiseringsprojekt, het formuleren van de eisen waaraan het nieuwe systeem moet
  voldoen en het leiding geven bij de invoering van dit systeem.
  De informatie-analist kan enerzijds een ervaren bedrijfsdeskundige zijn
  met relatief geringe (basis)kennis van de automatische informatieverwerking;
  dit impliceert dat de inbreng van de systeemontwerper voor wat betreft de
  automatische informatieverwerking relatief groot zal zijn.
  Anderzijds kan de informatie-analist een ervaren automatiseringsdeskun­
  dige zijn die zich (naderhand) heeft ontwikkeld tot bedrijfsdeskundige.
  In dit artikel wordt uitgegaan van het laatste type informatieanalist en zijn
  ook de werkzaamheden van de systeemontwerper (3.2.1) dienovereen­
  komstig geformuleerd.
  De taken van de informatie-analist kunnen als volgt worden gerubriceerd:
  - het onderzoeken van de behoefte aan systeemherziening;
  - het definiëren van de doelstelling van het automatiseringsprojekt;
  - het afbakenen van de systeemherziening;
  - het onderkennen van de gevolgen van de in te voeren systeemherziening;
  - het inventariseren van informatiebronnen en -behoeften.
   3.1.2 Opleiding
  De informatie-analist dient het VWO met wiskunde te hebben gevolgd. Hij
  dient voorts (bij voorkeur) een academische opleiding te hebben gevolgd.
  Voor wat betreft de opleiding informatica zal hij de volledige
  m ab blz. 67
  
  AMBI2 )-opleiding moeten hebben genoten, terwijl de overige opleidingen
  zullen zijn gericht op zijn primaire taak als bedrijfsdeskundige.
  3.1.3 Carrière-mogelijkheden
  Met betrekking tot de doorstroommogelijkheden voor de informatie-analist
  is nog weinig zinnigs te zeggen. Deze funktie is een uitloopfunktie; de ver­
  wachting is dat de informatie-analist kan doorstromen naar een leiding­
  gevende funktie binnen zijn specialisatie. Het is van belang uitdrukkelijk te
  stellen - dit geldt ook voor de overige funkties! - dat doorstromen naar
  funkties buiten de sfeer van de automatische informatieverwerking uiteraard
  niet is uitgesloten, doch in dit artikel buiten beschouwing blijft.
  3.2 Systeemontwerper
  3.2.1 Taakbeschrijving
  De systeemontwerper heeft als taak: het ontwerpen van nieuwe en het analy­
  seren van bestaande systemen van bestuurlijke informatieverwerking en het
  in schematische vorm gereedmaken hiervan ten behoeve van de program­
  mering.
  De taken van de systeemontwerper zijn onder meer:
  - het systeemontwerp: het uitdiepen en verder detailleren van de door de
  informatie-analist gegeven globale verwerkingsprocedure en het nader ana­
  lyseren van de bestaande verwerkingsprocedure, resulterende in de volg­
  orde van de bewerkingen van het te maken projekt;
  - het onderhouden van het algemene kontakt op uitvoerend niveau (even­
  tueel in werkgroepverband) met de informatie-analist, de opdrachtgever,
  programmeurs en de produktie-afdeling van het rekencentrum;
  - het opstellen van de ramingen voor de tijdsduur van de programmering en
  schatten van verwerkingstijden;
  - het documenteren van het systeemontwerp en het vastleggen van de programmaspecificaties.
  3.2.2 Opleiding
  De systeemontwerper dient als minimum schoolopleiding het HAVO met
  wiskunde te hebben genoten; voor het doorstromen naar andere funkties is
  VWO met wiskunde noodzakelijk.
   De opleiding informatica omvat onder meer: probleemgerichte3 ) programmeursopleiding, opleiding systeemontwerp en AMBI. Daarnaast zal de
  systeemontwerper opleiding(en) hebben gevolgd in de bedrijfseconomie, de
  organisatiekunde, statistiek of boekhouden.
  3.2.3 Carrière-mogelijkheden
  De doorstroommogelijkheden voor de systeemontwerper liggen zowel binnen
  de sfeer van de automatische informatieverwerking als daarbuiten.
  Binnen de automatische informatieverwerking kan hij doorstromen naar
  2 ) AMBI: Automatisering en Mechanisering van de Bestuurlijke Informatieverwerking.
  3) Zie verklarende lijst van term en aan het eind van dit artikel.
  m a b blz. 68
  
  een leidinggevende funktie, zoals hoofdsysteemontwerper en (eventueel) in­
  formatie-analist.
  Afhankelijk van zijn schoolopleiding en vooral van zijn verdere vakoplei­
  ding zal de systeemontwerper in staat zijn een funktie buiten de automa­
  tische informatieverwerking te vervullen in het management.
  3.3 Programmatuurdeskundige
  3.3.1 Taakbeschrijving
  De programmatuurdeskundige heeft als taak het aanpassen van bestaande
  programmatuur en (eventueel) ontwerpen van nieuwe programmatuur.
  Voorts is hij belast met het programmeren en begeleiden van speciale en
  geavanceerde programma’s, bijvoorbeeld voor datatransmissie, en eveneens
  ten aanzien van programma’s waarbij zware eisen worden gesteld met betrek­
  king tot het gebruik van de computers en de omvang van het programma. De
  betrokken programma’s zijn veelal in machine- of assembleertaal geschreven.
  De taken van de programmatuurdeskundige kunnen onder meer als volgt
  worden samengevat:
  - het ontwikkelen, onderhouden en aanpassen van bestaande programmatuurpakketten (zoals besturingssystemen, compileerprogramma’s etc.);
  - het ontwikkelen van de ingewikkelde programmatuur voor real time toe­
  passingen (zoals procesbesturing, verkeersregeling, reserverings- en boe­
  kingssystemen, koppeling van computersystemen etc.);
  - het ontwikkelen van moeilijke toepassingsprogramma’s voor management
  information, information retrieval, numerieke besturing en soortgelijke
  systemen;
  - het testen van de hierboven genoemde programmatuur (inclusief samen­
  stellen van de proefgevallen);
  - het samenstellen van programmatuurdocumentatie.
   3.3.2 Opleiding
  De minimum schoolopleiding is VWO met wiskunde, een alternatieve moge­
  lijkheid is de HTS-opleiding, afgestemd op de automatische informatiever­
  werking. Met betrekking tot de automatische informatieverwerking wordt
  van de programmatuurdeskundige onder meer verwacht:
  - grote kennis van en ervaring met machine- of assembleertalen;
  - kennis van de structuur en werking van de op de verwerking geënte programmatuurpakketten, zoals datatransmissie pakketten, tijdscharen;
  - kennis van geavanceerde programmeertechnieken zoals modulair program­
  meren, gebruik maken van overlaystructuren en het gebruik van macro’s;
  - kennis van de apparatuur-opbouw van de computer, vooral voor wat be­
  treft de koppeling en de gekoppelde tele-communicatieapparatuur;
  - kennis van de structuren en werking van verscheidene bedrijfssystemen.
  3.3.3 Carrière-mogelijkheden
  De programmatuurdeskundige kan binnen de verworven specialisatie door­
  stromen naar andere, eventueel leidinggevende funkties.
  m ab blz. 69
  
  3.4. Technisch-wetenschappelijk programmeur
  3.4.1 Taakbeschrijving
  De technisch-wetenschappelijk programmeur is een min of meer zelfstandig
  werkende funktionaris, die is belast met het in schematische vorm gereed­
  maken voor computerverwerking van technisch-wetenschappelijke proble­
  men.
  Tot de taken van de technisch-wetenschappelijk programmeur behoren
  onder meer:
  - het analyseren van samengestelde technisch-wetenschappelijke problemen
  (wiskundig model) en het omwerken van de gegeven formules en andere
  betrekkingen tot algoritmen die verwerkbaar zijn met een computer;
  - het programmeren van de algoritmen en testen op de programma- en de
  probleemlogica, vervaardigen van een proefset (extrema, randvoorwaarden
  etc.) ten aanzien van laatstgenoemde;
  - het ontwikkelen van mathematische en andere (standaard-)programma’s;
  - het bestuderen en experimenteel uitwerken van nieuwe toepassingen en/of
  nieuwe methodieken inzake informatieverwerking;
  - het adviseren en/of assisteren terzake van bovengenoemde punten.
  3.4.2 Opleiding
  De technisch-wetenschappelijk programmeur dient VWO met wiskunde te
  hebben genoten; een HTS-opleiding, afgestemd op de automatische infor­
  matieverwerking, kan een alternatieve mogelijkheid zijn. Tevens zal hij, af­
  hankelijk van zijn werkzaamheden, een mathematische of statistische oplei­
  ding hebben gevolgd.
   Voor wat betreft de opleiding in de informatica dient hij naast de oplei­
  dingen voor het praktijkexamen programmering en de probleemgerichte programmeursopleiding, kennis van en ervaring met ALGOL, FORTRAN en/of
  soortgelijke programmeertalen te hebben.
  3.4.3 Carrière-mogelijkheden
  De technisch-wetenschappelijk programmeur kan binnen de verworven spe­
  cialisatie doorstromen naar andere, eventueel leidinggevende funkties.
  3.5 Applikatie-programmeur
  3.5.1 Taakbeschrijving
  De applikatieprogrammeur is belast met het omzetten van het gedetailleerde
  systeemontwerp in een systematische verzameling van door de computer
  verwerkbare opdrachten.
  Tot de taken van de applikatieprogrammeur behoren onder meer:
  - het opstellen van het hoofdblokschema en de detailschema’s;
  - het opstellen van de computerprogramma’s;
  - het testen van de programma’s;
  - het samenstellen van de programmadocumentatie, waarin alle relevante
  m ab blz. 70
  
  technische informatie wordt vermeld, teneinde het programma voor andere
  specialisten toegankelijk te maken.
  3.5.2 Opleiding
  De minimum opleiding voor deze funktie is HAVO met wiskunde en Engels;
  voorts zijn een op de automatische informatieverwerking gerichte HEAO- of
  HTS-opleiding eveneens adequate vooropleidingen. De informatica-opleiding
  zal in principe een programmeursopleiding in proceduregerichte talen als
  COBOL, BASIC of FORTRAN omvatten.
  3.5.3 Carrière-mogelijkheden
  De applikatie-programmeur kan zich eventueel, door het volgen van statis­
  tische of mathematische opleidingen, ontwikkelen tot technisch-wetenschappelijk programmeur. Hij kan eveneens doorstromen naar de funkties van
  programmatuurdeskundige of systeemontwerper; naast het volgen van de
  voor deze funkties vereiste specifieke opleidingen, veronderstellen de beide
  funkties een VWO met wiskunde vooropleiding.
  3.6 Operateur geavanceerde computersystemen
  3.6.1 Taakbeschrijving
  Deze funktionaris is belast met het bedienen of leiding geven bij het bedie­
  nen van geavanceerde computersystemen, namelijk die werken met multi­
  programmering, tijdscharen, datatransmissie, satellietcomputers etc.
   Tot zijn taken horen onder meer:
  - het ontwerpen van standaard-werkmethoden en -technieken voor het doel­
  matig bedienen van de geavanceerde computersystemen en het controleren
  van laatstgenoemde werkzaamheden;
  - het leidinggeven aan de operateurs, het verzorgen van de informatie en
  documentatie ten behoeve van alle operateurs;
  - het geven van richtlijnen voor een goede werkvoorbereiding en controle
  van de resultaten, efficiency-verbetering;
  - het bepalen van de volgorde waarin de programma’s moeten worden ver­
  werkt teneinde een optimaal gebruik te maken van de multiprogrammeringsmogelijkheden („schedulen”);
  - het assisteren bij de beoordeling, alsook bij de opzet en de praktische
  uitvoering van de toepassing van de programmatuur (evaluatie en imple­
  mentatie);
  - het controleren van de dagelijkse verslaglegging en het verzorgen van de
  weekrapporten.
  3.6.2 Opleiding
  Voor deze funktionaris is HAVO met wiskunde de minimumopleiding; als
  alternatief kan een op de automatische informatieverwerking afgestemde
  HTS-opleiding worden vermeld. Tevens zal hij de operateursopleiding hebben
  genoten, terwijl de voor de programmatuurdeskundige vereiste specifieke
  vakopleidingen voor hem van belang zijn, in verband met het doorstromen.
  m a b blz. 71
  
  3.6.3 Carrière-mogelijkheden
  De operateur geavanceerde systemen kan eventueel doorstromen naar een
  leidinggevende funktie binnen zijn afdeling, bijvoorbeeld chef produktieafdeling.
  Anderzijds bestaat voor hem de mogelijkheid zich, door voortgezette stu­
  die, te ontwikkelen tot programmatuurdeskundige.
   3.7 Console operateur
  3.7.1 Taakbeschrijving
  De console operateur is belast met het bedienen en controleren van de cen­
  trale verwerkingseenheid van de computer. Tot zijn taak behoort onder
  meer:
  - het uitoefenen van voortgangscontrole op de verwerking van (deel-)programma’s;
  - het lokaliseren van storingen in de verwerking (door middel van testpro­
  gramma’s) en/of het verlenen van assistentie hierbij;
  - het op grond van de gegeven opdrachten opstellen van de dagplanning en
  het bijstellen hiervan bij stagnatie in de verwerking etc.;
  - het, op aanwijzing van de programmatuurdeskundige, aanbrengen van wij­
  zigingen in de instelling van de machine ten behoeve van wijzigingen in de
  programmatuur;
  - het onderhouden van kontakten met programmeurs (opgetreden fouten,
  tijdsindeling etc.), signaleren van systeemfouten en bijzondere programmatuurfouten.
  3.7.2 Opleiding
  De minimumopleiding voor deze funktionaris is MAVO met wiskunde of de
  MTS-opleiding.
  Als specifieke opleiding dient hij de opleiding van console operateur te
  hebben gevolgd.
  3.7.3 Carrière-mogelijkheden
  De console operateur kan doorstromen naar een leidinggevende funktie bin­
  nen zijn afdeling; ook kan hij zich, in voorkomende gevallen, door het volgen
  van de daarvoor vereiste vakstudie, ontwikkelen tot operateur geavanceerde
  computersystemen. Tenslotte zou hij zich eveneens kunnen ontwikkelen tot
  applikatieprogrammeur, waarbij een HAVO met wiskunde-opleiding wordt
  voorondersteld.
  Verklaring van gebruikte termen
  
  Assembleertaal:
  BASIC:
  m a b biz. 12
  
  Een op machinetaal gelijkende programmeertaal
  waarbij gebruik wordt gemaakt van een mnemo­
  nische code; die rechtstreeks wordt vertaald in de
  machinecode, in een relatie van één-één.
  Beginner’s All-purpose Symbolic Instruction Code;
  een proceduregerichte programmeertaal.
  Een verzameling programma’s die de verwerking
  van programma’s door de computer mogclijk
  maakt.
  COBOL:
  Common Business Oriented Language, een pro­
  ceduregerichte taal, die speciaal is bestemd voor
  administratieve toepassingen.
   Compileerprogramma: Een programma voor het herleiden van program­
  ma’s in de ene taal (bijvoorbeeld een procedure­
  gerichte taal) tot gelijkwaardige programma’s in
  een machinetaal of een soortgelijke taal.
  Console:
  De besturingstafel van een computer.
  Information retrieval: Het met behulp van automatische informatiever­
  werkende apparatuur terugvinden van systematisch
  opgeslagen gegevens.
  (Dit voorzover sprake is van het gebruik van com­
  puters.)
  Een code die direct aansluit bij de wijze waarop de
  Machinetaal:
  computer intern werkt, en waarbij voor iedere
  enkelvoudige verwerkingshandeling een afzonder­
  lijke code is vereist.
  Macro:
  Een opdracht in een macro-taal; een dergelijke op­
  dracht wordt meestal in meer dan een assembleertaal vertaald.
  Multiprogrammeren: Het door elkaar verwerken door de computer van
  afzonderlijke programma’s.
  Modulair programmeren: Een wijze van programmeren waarbij een (groot)
  programma in delen (modules) wordt verdeeld, die
  onafhankelijk van elkaar worden geprogrammeerd,
  doch tezamen worden vertaald.
  Overlay structuur:
  In geval een programma te groot is voor het be­
  schikbare werkgeheugen wordt het programma ge­
  splitst in delen, die slechts in het werkgeheugen
  worden gehaald als ze moeten worden uitgevoerd.
  Probleemgerichte
  Een programmeertaal die wordt gebruikt voor het
  beschrijven van een bepaalde categorie problemen.
  programmeertalen:
  De IFIP/ICC Vocabulary of Information Processing
  vermeldt algebra als voorbeeld van een taal die
  wordt gebruikt voor het beschrijven van wis­
  kundige problemen.
  Zie: proceduregerichte taal.
  Proceduregerichte
  Een machine-onafhankelijke taal, die doelmatig is
  om een werkzaamheid in procedure- of algoritmetaal:
  stappen te beschrijven.
  Noot: In het spraakgebruik worden de begrippen
  procedure- en probleemgericht niet streng onder­
  scheiden.
  Onvertraagde verwerking.
  Real-time:
  m ab bh. 13
  Besturingssysteem :.
  