text: 3.
  4.
  5.
  6.
  7.
  b. Hat das Kreditinstitut sich fremde Wertpapiere angeeignet
  oder in sonstiger W eise über Kundenpapiere verfügt und
  auf Grund welcher Ermächtigung.
  Ist die getroffene Verfügung auf Grund der erteilten Er­
  mächtigung berechtigt.
  Sind in solchen Fällen im Depotbuch oder in den sonstigen
  Geschäftsbüchern die entsprechenden Eintragungen erfolgt.
  Sind bei Kommissionsaufträgen zum Ankauf von Wertpapieren
  die Effekten angeschafft oder ist ein entsprechender Nostro­
  bestand zur Deckung des aus der Kommission geschuldeten
  Wertpapiere vorhanden.
  Ist die Eigentumsübertragung an den Kunden durch Uebersendung eines Stückeverzeichnisses oder durch Verbuchung eines
  Sammeldepotanteils bei einer Wertpapiersammelbank oder durch
  Auslieferung der Stücke erfolgt.
  Hat bei auswärtiger Anschaffung das Zentralinstitut Nummern­
  aufgabe erteilt.
  Hat das Kreditinstitut die Uebersendung eines Stückeverzeich­
  nisses in zulässiger Weise ausgesetzt.
  W ie sind in diesem Fall die Kundenansprüche bei dem Kredit­
  institut und gegebenfalls bei dessen Bankverbindung verbucht.
  Hat das Kreditinstitut in solchen Fällen über die angeschafften
  Papiere verfügt, in welcher Form und in welchem Umfang.
  Beurteilung der Depotbuchführung, der Kundenbenachrichti­
  gung, der Depotabstimmung, der Allgemeinen Geschäftsbedin­
  gungen, des Formularwesens usw.
  Gesamteindruck der Depothandhabung.
  BE SLE C H TE G ESCH ILLEN
  
  Red.: Prof. M r Chr. Zevenbergen
  
  (Bijdragen en mededeelingen zende men aan de Secretaris der Redactie)
  
  Op welke wijze moet de eindafrekening tusschen de leden eener ontbon­
  den maatschap worden vastgesteld? Tweeërlei methode van berekening.
  A.. B. en C. hadden in Augustus 1919 een burgerlijke maatschap, ge­
  naamd „Vischexport” , opgericht, waarvan het doel was het drijven van
  handel in, alsmede den import en export van visch en aanverwante arti­
  kelen. Aan ieder der deelgenooten werd daarbij een afzonderlijke taak
  toegewezen: A. werd belast met den inkoop, B. met den verkoop, en C.
  met de administratie.
   Van haar ontstaan af schijnt deze maatschap met weinig gelukkig
  resultaat te hebben gewerkt. Reeds na een luttel aantal maanden, namelijk
  op 15 December 1919, valt het besluit tot hare ontbinding, nadat groote
  verliezen waren geleden. Overeenkomstig hetgeen bij de akte van oprich­
  ting was bepaald wordt C. met de liquidatie der maatschap belast.
  De liquidatie heeft een verre van vlot verloop. Er ontstaat tusschen de
  leden der maatschap onder meer oneenigheid over de wijze, waarop de
  onderlinge eindafrekening moet worden vastgesteld. Krachtens het maatmab
  
  blz, 151
  
  schapscontract moest het verlies door alle deelgenooten gelijkelijk, d.i.
  dus door ieder voor 1/g, worden gedragen. Het resultaat der door den
  liquidateur C. afgelegde rekening en verantwoording blijkt te zijn, dat
  A. aan de maatschap heeft voorgeschoten ƒ 344.062,52, C. ƒ 190.247,43,
  en B. niets, terwijl de activa der maatschap na betaling der schulden
  ƒ 48.736,15 bedragen. Daarbij staat echter vast, dat op B. niets te ver­
  halen is, zoodat deze zijn deel in het tekort niet zal kunnen bijdragen.
   Bestaat er nu, zoo luidt de vraag, die de leden der maatschap verdeeld
  hield •— en ik neem hier de formuleering over, gelijk zij door den Advocaat-Generaal van den Hoogen Raad Wijnveldt werd gegeven — bij het
  einde eener maatschap nog de onderlinge verplichting tusschen de vennooten voor elkanders onvermogen op te komen, speelt zulk een onver­
  mogen een rol bij de eindafrekening, of heeft iedere vennoot alleen met
  het eindsaldo te maken, dat de maatschap aanwijst, om vast te kunnen
  stellen, welk gedeelte van het verlies te zijnen laste komt?
  **
  A., de man, die ƒ 344.062,52 aan de maatschap heeft voorgeschoten, is
  van meening, dat deze vraag in den eerstgenoemden zin moet worden
  beantwoord. Hij verlangt van C., degene, wiens voorschot aan de maat­
  schap ƒ 190.247,43 bedraagt, betaling van een bedrag van ƒ 51.271,70.
  Zijn redeneering is daarbij als volgt. Ik, A., heb aan de maatschap
  ƒ 344.062,52 voorgeschoten. Terzake hiervan heb ik op grond van het
  maatschapscontract 1/3 of ƒ 114.687,51 van U, C., te vorderen. D aar­
  tegenover hebt Gij aan de maatschap een voorschot van ƒ 190.247,43
  gedaan en ben ik U te dier zake 1/3 of ƒ 63.415,81 schuldig. Per slot van
  rekening heb ik derhalve een vordering op U van ƒ 114.687,51 ■—ƒ 63.415,81 = ƒ 51.271.70. Het actief der maatschap, groot ƒ 48.736,15,
  behoort tusschen ons beiden te worden verdeeld.
  Tot geheel ander resultaat leidt de methode, volgens welke door C.
  de eindafrekening wordt bepaald. Het passief der maatschap, zoo rede­
  neert hij, bedraagt ƒ 344.062,52 + ƒ 190.247,43 = ƒ 534.309,95; het
  actief beloopt ƒ 48.736,15. Het verliessaldo is derhalve ƒ 485.573,80.
   Daarvan komt 1/3 of ƒ 161.857,93 voor mijn rekening. Aangezien ik aan
  de maatschap ƒ 190.247,43 heb voorgeschoten, breng ik deze vordering in
  compensatie met mijn bovengenoemde schuld, zoodat ik niets meer behoef
  te betalen.
  A. en C. kunnen het niet eens worden. Tenslotte begint A. tegen C.
  een proces tot betaling van de ƒ 51.271,70, welke C. hem naar zijn mee­
  ning schuldig is. De zaak wordt tot in drie instanties behandeld, waarbij
  A. telkens in het gelijk wordt gesteld. Wij zullen de overwegingen der
  rechterlijke colleges, voorzoover in dit verband van belang, achtereenvol­
  gens nagaan.
  *❖ ❖
  De Rechtbank overwoog onder meer bij vonnis van 13 Maart 1934:
  ,,dat partijen het er over eens zijn, dat de uit drie leden bestaande
  ,,maatschap aan A. schuldig is ƒ 344.062,52 en aan C. ƒ 190.247,43,
  ,.behoudens rente” ;
  „dat hieruit volgt, dat A. van het lid der maatschap C. te vor­
  d e re n heeft ƒ 114.687,51 en C. van het lid der maatschap A.
   ƒ 63.415,81, zoodat C. aan A. schuldig is ƒ 51.271,70, behoudens
  „rente";
  mab
  
  blz. 152
  
  „dat C. heeft betoogd, dat hij als lid der maatschap 12/3 in het
  „verliessaldo ad ƒ 485.573,80 = ƒ 161.857,93 heeft te dragen, welke
  „schuld hij in compensatie mag brengen met zijn vordering op de
  „maatschap, zoodat hij niets meer schuldig is” ;
  „dat evenwel bij dit betoog voorbijgezien wordt, dat het verlies..saldo verkregen wordt door aan te nemen, dat de maatschap de
  „schulden aan partijen volledig heeft voldaan, zoodat hij dus geen
  „vordering meer heeft en niets in compensatie kan brengen” . 1)
  Dit vonnis wordt door het Hof bij arrest van 27 Mei 1935 bevestigd
  o.m. op grond van de overweging:
  „dat appellants bezwaren tegen het vonnis den Hove onjuist zijn
  „voorgekomen en de door de Rechtbank gevolgde wijze van bere­
  g en en naar ’s Hofs oordeel overeenstemt met de bepalingen der
  „wet •— in het bijzonder art. 1669 B.W . — met het contract van
  „partijen en met de billijkheid”.
   C. legt zich bij deze beslissingen niet neer en gaat in cassatie. Als
  cassatiemiddel wordt door hem gesteld:
  „dat tusschen de leden eener beëindigde maatschap uit geenerlei
  „hoofde eenige verdere onderlinge verbintenissen bestaan dan uit
  „de verhouding van ieder hunner tot de maatschap voortvloeien,
  „met name niet een verplichting om op te komen voor de gevolgen
  „van het onvermogen van medevennooten, en, indien een vennoot
  „eenerzijds van de maatschap een zeker bedrag wegens geleverde
  „goederen, voorgeschoten gelden en bewezen diensten te vorderen
  „heeft en anderzijds aan haar een zeker bedrag wegens zijn aandeel
  „in het verliessaldo bij liquidatie schuldig is, tusschen die weder„zijdsche schuldvorderingen vergelijking, althan vermenging, plaats
  „vindt, zoodat. indien de eerstgenoemde vordering de laatstge­
  noem de schuld overtreft, op den betrokken vennoot geen enkele
  „verplichting jegens een medevennoot, die in hetzelfde geval ver„keert, meer rust”.
  *
  
  Deze door den eischer in cassatie voorgedragen opvatting, „dat tus­
  schen de leden eener beëindigde maatschap uit geenerlei hoofde eenige
  verdere onderlinge verbintenissen bestaan dan uit de verhouding van
  ieder hunner tot de maatschap voortvloeien” kan o.i. slechts worden ge­
  deeld door hem, die de maatschap beschouwt als een rechtspersoon. Zij
  wordt evenwel ten onzent door de jurisprudentie en de rechtswetenschap
  eenstemmig verworpen. -) Het was dan ook met stelligheid te verwach­
  ten, dat de Hooge Raad, die tevoren bij herhaling de door eischer in
  cassatie voorgestane meening had verworpen en bij zijn arrest van 30
  Januari 1925 3) onder meer had gesproken van „het onmiskenbaar
  systeem van den wetgever, dat de maatschap als zoodanig geen rechts1) Cursiveering van ons.
  2j Verg. o.a. Land'Losecaat-Vermeer, Verklaring van het burgerlijk wetboek, deel 5,
  2de dr. 1923, bl. 387, noot 5, die erop wijst, dat in tegenstelling daarmede de Fransche
  rechtspraak en literatuur de maatschap als een rechtspersoon pleegt te beschouwen.
   3)
  Het arrest is gepubliceerd in de Ncderlandsche Jurisprudentie 1925, bl. 391 en in
  het Weekblad van het Recht, nr 11370.
  mab
  
  blz. 153
  
  persoonlijkheid heeft” op dit punt met den eischer van meening zou ver­
  schillen.
  Daartegenover hield de Hooge Raad terecht vast aan de opvatting,
  die o.i. in artikel 1669 B.W . 4) is neergelegd, dat de terugbetaling der
  door een vennoot aan de maatschap gedane voorschotten uit de gemeen­
  schappelijke kas moet geschieden en dat —- indien deze ontoereikend is
  —■ de vennoot, die de voorschotten gedaan heeft, te dier zake een vorde­
  ring heeft op zijn medevennooten naar evenredigheid van het aandeel,
  dat volgens de overeenkomst van maatschap door ieder hunner in het
  verlies moet worden gedragen, d.i. in casu 1/3.
  De Hooge Raad overwoog te dezen aanzien:
  ,,dat reeds de eerste stelling, welke in het middel voorkomt, name­
  li jk dat tusschen de leden eener beëindigde maatschap uit geener,,lei hoofde eenige verdere onderlinge verbintenissen bestaan dan
  ,,uit de verhouding van ieder hunner tot de maatschap voortvloeien,
  „onjuist is;
  ,,dat toch die stelling, waarop de door C. voorgestane wijze van
  „verrekening gegrond is, het ten onrechte doet voorkomen, alsof,
  „nadat de zaken der geëindigde maatschap met derden vereffend
  „zijn, de leden der maatschap voor de hun alsnog toekomende gel„den, tot welker betaling het saldo der vereffening onvoldoende is.
   „slechts eene vordering hebben op de maatschap;
  „dat daarbij immers geen, althans onvoldoende, rekening wordt
  „gehouden met de overeenkomst, welke tusschen de leden der
  „maatschap ten aanzien van hunne onderlinge verhouding is ge­
  flo te n ;
  „dat het die overeenkomst is, welke beslist over de vraag hoe
  „de verrekening tusschen de vennooten onderling van hetgeen zij
  „alsnog te vorderen hebben, moet geschieden;
  „dat, indieri, zooals hier, de drie leden eener maatschap zijn over­
  eengekomen, dat elk hunner 1/3 van het verlies zal dragen, terwijl
  „het saldo, dat na de betaling der schulden in de kas der vennoot„schap aanwezig is, niet voldoende is om hetgeen een of meer der
  „vennooten alsnog hebben te vorderen, te voldoen, ieder der ven„nooten op elk zijner medevennooten eene vordering heeft van 1/3
  „van hetgeen hij te kort komt”.
  **
  
  Het hierboven door ons besproken geval bevatte nog een complicatie,
  waarover echter, aangezien zij door den oorspronkelijken eischer, A „ niet
  ter sprake was gebracht, noch de Rechtbank, noch het Hof, noch de
  Hooge Raad zich behoefde uit te spreken. Deze complicatie bestond
  daarin, dat een der vennooten volkomen insolvabel was en dus zijn aan­
  deel in het tekort niet kon voldoen. Had deze omstandigheid invloed op
  het aandeel in het verlies, waarvoor ieder der andere vennooten tegenover
  zijn medevennoot aansprakelijk was? O f anders gezegd, had het aandeel
  4)
  Het artikel, voorzoover in dit verband van belang, luidt: ,,Een vennoot heeft aan­
  spraak op de maatschap, wegens de gelden, welke hij voor dezelve heeft uitgeschoten”.
  Met „maatschap” worden hier bedoeld de medevennooten. Verg. Land-Losecaat Ver­
  meer, t.a.p., dl 5, bl. 404: Asser-Limburg. Handleiding tot beoefening van het Nederlandsch burgerlijk recht, dl 3, bl. 534.
   mab
  
  blz. 154
  
  in het verlies van den insolvabelen vennoot over de beide andere vennooten behooren te worden omgeslagen?
  Het antwoord op deze vraag is betwist, omdat de wet er zich niet uit­
  drukkelijk over uitspreekt. De eischer in cassatie, C., meent, dat het in
  ontkennenden zin moet luiden, gelijk uit het door hem voorgedragen,
  hierboven aangehaalde, middel blijkt.
  Moet dit standpunt juist worden geacht. De Advocaat-Generaal Wijnveldt meent van niet. Hij is van oordeel, met een beroep vooral op de
  billijkheid, dat, „evenals de erfgenamen") gezamenlijk de schulden moe„ten dragen, zoo ook de beide nog wel kapitaalkrachtige deelgerechtigden
  „dit moeten doen, en dan in gelijke verhouding, nu hun overeenkomst er
  „van uit gaat, dat die verhouding gelijk zou zijn. Het doet er daarbij niet
  „toe of, zooals in dit geval, de een wat meer had voorgeschoten aan de
  „maatschap dan de ander, immers de maatschap is verdwenen” . Wij
  kunnen ons met de opvatting van den Advocaat-Generaal zeer wel vereenigen. Inderdaad zou het onbillijk zijn om alleen den vennoot, die de
  voorschotten — of althans, gelijk in casu met A. het geval is, de grootste
  voorschotten gedaan heeft, de gevolgen van de solvabiliteit van een zijner
  medevennooten te doen dragen. „Overeenkomsten” , zoo zegt artikel 1375
  B.W ., „verbinden niet alleen tot datgene, hetwelk uitdrukkelijk bij dezelve
  bepaald is, maar ook tot al hetgeen dat, naar den aard van deze overeen­
  komsten, door de billijkheid, het gebruik of de wet, wordt gevorderd”.
   Deze meening, dat het verliessaldo van den insolventen vennoot over
  de overige vennooten moet worden omgeslagen, is, gelijk door Meyers
  in zijn aanteekening op dit arrest 6) wordt opgemerkt, van oudsher als
  een „uitvloeisel der maatschapsverhouding beschouwd” . Men vindt haar
  in het Romeinsche recht verdedigd door Proculus, in het Oud-Fransche
  recht door Pothier, in het Oud-Vaderlandsche recht door Voet. Ook de
  latere Fransche schrijvers staan haar voor. In de hedendaagsche Vaderlandsche rechtsliteratuur 7) wordt echter gewoonlijk anders geoordeeld.
  Een rechterlijke beslissing ten onzent over deze aangelegenheid is mij
  niet bekend. Het is daarom te betreuren, dat in deze procedure A. van C.
  slechts diens eigen aandeel in het verliessaldo heeft gevorderd en niet
  tevens diens bijdrage in het verliessaldo, dat voor rekening kwam van den
  insolvabelen medevennoot B.
  CHR. Z E V E N B E R G E N.
  5) De vergelijking van de leden der maatschap met erfgenamen ontleent de AdvocaatGeneraal aan artikel 1689 B.W., volgens hetwelk de regelen omtrent de verdeeling der
  nalatenschap, de wijze dier verdeeling, en de verplichtingen, die daaruit tusschen de
  erfgenamen voortspruiten, ook toepasselijk zijn op de verdeeling tusschen vennooten.
  6) Zie de Nederlandsche Jurisprudentie 1939, bl. 1463.
  7) Verg. o.a. Land-Losecaat Vermeer, t.a.p., deel 5, bl. 403, noot 4; Asser-Limburg,
  t.a.p., deel 3, bl. 534.
  N IEU W S IN ZAKE W ETG EV IN G , R E SO LU T IES EN
  BESLISSIN G EN OP H ET GEBIED DER BELA STIN G EN
  Red.: M r D r E. Tekenbroek
  (Bijdragen en mededeelingen zende men aan de Secretaris der Redactie)
  Verweren vermeld in de niet-officieele gedenkstukken
  In de October aflevering 1940 wezen wij naar aanleiding van het arrest
  mab
  
  blz. 155.
  