text: NIEUWEUITGAVEN.
  Mr. M. W. F. Te~n, Vrijhandel en Bescherming voor
  Nederland, Amsterdam 1904.
  Onze protect.ionisten mogen van teleurstelling spreken.
  Wcgens eenige rain duidelijke zinsneden in een der jaargangen Van het Sociaal Weekblad heeft mijn geachte ambtgenoot
  uit Amsterdam, de schrijver, van de bovengenoemde brochure,
  sedert eenige jaren de reputatie gehad van niet geheel van her
  protectionisme afkeerig te zijn. Zoo herinner ik mij by. dat
  een protectionistisch meelhandelaar, toen in 1901 het Bestuur
  der Nederlandsehe Maat.schappij ter bevordering van Nijverheid
  mij had verzocht om op een algemeene vergadering te Haarlem
  bet vraagstuk van een invoerrecht op meel te bespreken, zijn
  spijt over deze keus te kennen gaf en beweerde dat men aan
  Mr. Treub die taak had moeten opdragen. Thans, in bet bovengcnoemde geschrift, spreekt de gewaande besehermingsgezinde
  economist zijn meeniug uit over her Regeerin~ontwerp, ingediend in l%bruari 1904, m a a r . . , onze protectionisten hebben
  geen reden tot juichen. Mr. Treub heeft aan de vrijhandelaars
  gelijk gegeven, gelijk aan vrij wel de heele linie hunner argumenten.
  Zoo wordt door Mr. Treub als juist erkend bet be]angrijke
  argument, dat de vrijhaudelaars ontleenen aan bet. verband
  tusschen invoer en uitvoer. ,,Op dit tbeoretisch gebied,-schrijft
  hij bl. 33, ,dragen de vrijhandelaars onbetwistbaar de zege
  , w e g , , en hij schri~ift dit niet als losse beweriug, ueen, ua
  een uitvoerige behandeling van hetgeen Mr. HKrte in 1890 indiens geschrift Y r i j h a n d e l en B e s c h e r m i n g sangevoerd
  heeft om dat argument te we~rleggen.
  Een tweede stelling der vrijhandelaars, dat de invoerrechten
  wegens stijging van den prijs .der getroffen goederen de verbruikers benadeelen, - - ook deze stelling wordt door Mr. Treub
  onderschreven (bl. 39).
   916
  Zij, die beseherming aanbevelen, doen haar dikwijls voorkomen als geneesmiddel tegen werkloosheid. Dit argument was
  her belangrijkste in het werkje van Mr. Harte. Het werd door
  mij uitvoefig bestreden in mijn praeadvies dezes jaars aan de
  Vereeniging voor 8taathuishoudkunde en 8tatistiek over de vraag
  of wijziging onzer handelspolitiek noodzakelijk is. En Mr. Treub ?
  Hij blijkt over dat argument niet guustiger dan ik te oordee]en.
  En tegelijk tree& hij in een wederleggiug te dezen opzichte van
  een ander Nedeflandsch protectionist, den heer van Dusseldorp
  uit Vlaardingen.
  Ten vierde. Men weet dat Friedrieh List in de invoerreehten
  een middel tot industrieele opvoeding van Duitsehland heeft
  begroet. De praktische vraag in Nederland is titans natuurlijk
  niet of eenige eeuwen geleden zulk een opvoedende kraeht van
  beschermende reehten is nitgegaan in ~'rankrijk of in Engeland;
  de vraag ~is of voor Nederland, gelijk wij her kennen, een
  opvoedingssysteem, dat onmiskeubaar in her heden aanzienlijke
  kosten eischt, redelijke karts heeft in de toekomst vruehten te
  dragen. Nu ontbreken eehter, sehrijft Mr. Treub, in Nederland
  twee voorwaardeu, curler welke een opvoedingsmiddel karts heeft
  ctoe1 4e zullen treffen. Her land zelf moet eeu groote oppervlakte
  bezitten ,opdat voor eeu groot aantal verschillende takken van
  bedrijf redelijke kaus besta binnenlands de daarvoor bijzonderlijk
  passende natuurlijke exploitatievoorwaarden te vinden, (bl. 68),'
  eu bovendien is noodig ten ruim afzetgebied. Of dit laatste
  voor Nederland aanwezig zal ziju aeht Mr. Treub uiterst twijfelaehtig en het eerste is zeker niet aanwezig. Men kan dus nan
  her betoog van List voorloopig met allen daaraan verschuldigden
  eerbied de deur wijzen, wanueer her in de Nederlandsche
  politiek wil binnenkomen.
   Ook de historische ontwikkeling van handel eu uijverheid op
  Nederlandsehen bodeu pleit niet voor terugkeer tot beseherming
  . der nijverheid. Mr. Treub poogt door onderschelden getuigeuissen
  uit bet midden der 19 ~ eeuw te staven dat de proefneming
  alhier met besehermeude handelsstaatkunde ann onze nijverheid
  in her algemeen geen bloei heeft kunnen schenken. Veeleer zijn
  eerst nadat die proefnemiugen waren gestaakt, eenige takken
  van nijverheid tot ontwikkeling ell bloei gekomen (t. a. p. bl. 74,).
  Dit alles doer nu we1 niet elke beschermende staatkunde, elk
  
  917
  optreden der Regeering ten bate van beloaalde bedrijven in
  enkele gevallen van meet af veroordeelen, Inaar gen ding zie
  men niet over bet hoofd, - - ik eiteer bier liefst Mr. Treub's
  eigen woorden (bl. 91), - - .elke bescherming begint met nadeel
  ,,re brengen inzonderheid in een klein land als her onze met
  .zijn vrijhandelstraditie, een nadeel z6o groot dat, als de be.scherming tot algemeen s~elsel van handelspolitiek wordt
  .verheven, her stellig de voordeelen, die daarvan te wacht~.,~
  .zijn, ver overtreft. Bij bescherming als uitzonderingsmaatrege[
  .voor enkele takken van bedrijf is her nadeel wel veel kleiner,
  -doch het best~at toch ook. Derhalve is de eisch niet overdreven
  ,,dat daartegenover door een zorgvuldig feitelijk onderzoek
  .waarschijnlijk worde gemaakt, dat in die uitzonderingsgevallen
  ,,her van den maatregel te verwaehten voordeel binnen niei te
  ,,vet verwijderden tijd bet offer, dat terstond gebracht wordt,
  ,,zal goedmaken.,
  Mij dunkt, de vrijhandelaren kunnen hiermede tevreden zijn.
   In welk opzicht is Mr. Treub eigenlijk gg~n vrijhandelaar?
  Er sehijnt door hem een soort voorstanders van vrij ruilverkeer te zijn ontdekt, welke hij de ,dogmatisehe,, noemt. Hun
  dogma wordt wel is waar nergens door hem nauwkeurig omschreven, maar her moet toeh bestaan, althans op bl. 84 leest
  men: ,,Ik kniel voor her vrijhandelaarsdogma evenmin neer als
  voor andere dogma's,. Op bh 91 verneemt men dat de Sehrijver
  niet meedoet ,met de dogmatische vereering van den vrijen
  handel,,. Op bl. 55 word~ beweerd dat her geen resultaat was van
  onbe~ooroordeeld onderzoek, doeh ,,uiting van vrijhandelssectarisme, toen Mr. 1~1. G. Pierson sehreef: ,,F,en nijverheid, d-ie
  aau buitenlandsche mededinging is onttrokken, is zelden veerkrachtig, op de hoogte van haar tijd,,.
  Die scherpe veroordeeling eener zoo eenvoudige uitspraak
  heeft mij bevreemd. Heeft Mr. Treub zelf niet op bl. 72 en 73
  getuigenissen bijeengegaard van Nederlandsche s~hrijvers nit her
  midden d e r 19 a~ eeuw over den toestand, in welken, de besehermde takken van nijverheid in ons land verkeerden en
  hoe luiden die getuigenissen ? Laat ons hooren. Ten eerste beriep
  Mr. Treub zich op de Nederlandsehe Regeering:zelve, die in
  1821 verklaarde dat de hooge rechten aan die industrie niet
  hadden gebaat. Ten tweede, op Mr. Portielie, wiens onderzoek
  Eco~r. 1904.
  60
  
  918
  in 1 8 ~ leerde dat met het besehermend stelsel ,de fabrykmatige
  nijverheid gedrukt en kwijnende is,,. Ten derde, op ~r. H. J.
  Koenen, die in 1856 ann onze nijverheid ,,achterlijkheid in
  kenuis ell smaak,, verweet. Ten vierde, op Prof. yon Baumhauer,
  die in 1856 in onze industrie stilstand waargefiomen heeft vergeleken bij de industrie van her buitenland.
   Piersotl schreef dat een besehermde nijverheid z e 1d e n veerkraehtig iS. Wil men zulks niet op algemeene menschkuudige
  gronden gelooven, doch wil men enkel afgaan op 't geen de
  ervaring reehtstreeks leert, dan zou Pierson's stelliug striktgenomen een ouderzoek vorderen omtrent a l l e industrie~n, die
  ergens ter wereld beschel~ing genieten, in vergelijkiag met
  dergelijke b0drijven waar zij oubeschermd zijn. War heeft eehter
  Mr. Treub gedaan om de stelling te wegrleggen? Hij beroept
  zich in algemeene termen op de geschiedenis van het oude Athene,
  op de ontwikkeling van Engeland in vroegere eeuweu, op die
  va, ~'ankrijk onder Colbert, op Dnitsehland ea de Vereeuigde
  Staten in den tegenwoordigen tijd. Er sehuilt weinig kracht in
  dergelijke algemeene verwijziugen naar groote landen, die door
  krachtige bevolkiugen bewoond eu met rijkell bodem ea gunstig
  klimaat gezegeud zijn, landell waar heschaving heerscht, technische kennis bevorderd en rechtszekerheid gehandhaafd wordt.
  Met dergelijke argumenta.tie was reeds Kdam Smith bekend.
  Luisteren wij even naar zijne woorden (Wealth of Nations, boek ZV,
  hoofdstuk V, M '~. Culloeh's editie II bl. 4,~). Smith gaf er
  ann hen, die de Eugelsehe graanwetten hielden voor de oorzaak
  van Eugelauds bloei, eeu behartigenswaardige les in de logica:
  ,,De vooruitgang en de welvaart van Groot-Brittauie, welke zoo
  #dikwijls a~n deze wetten zijn toegesehreven, kuunen zeer ge,;makkelijk door andere oorzaken in her leven geroepen zijn. De
  #zekerheid, welke de wetten in G-root-Brittanie nan iederen man
  #sehenkeu dat hij de vruehten van zijn eigen arbeid zal ge#nieten, is allggn voldoende om een land te doen bloeien, on#clanks deze en twintig audere 0ngerijmde regelingen van den
  ,,handel; en deze zekerheid werd vQltooid door de Revolutie,
  ,,vrij wel in deuzelfdeu tijd als de besehermiug werd ingevoerd.
   #I-Iet natuurlijke streven van ieder persoon om zijn toestand te
  #verbeteren is, indien daaraan loop wordt gegund i, vrijheid
  uen in zekerheid, een z66 maehtig beginsel, dat het op zieh
  
  919
  ,tzelf en zonder hulp, in staa.t is niet alleen de maatsehappij
  ,,tot rijkdom en bloei te brengen, maar zelfs honderd brutale
  ,hinderpalen te boven te komen door welke de dwaasheid van
  ,,mensehelijke wetten al te dikwijls zijn werkzaamheid belemmert;
  ,,hoewel her gevolg dier hinderpalen altijd meer of rain is hetzij
  ,,van ziju vrijheid 'lets weg te nemen hetzi j zijn zekerheid te
  ,,verminderen. In Groot-Brittanie is de nijvcrheid votkomen
  ,,zeker; en hoewel zij op verre na niet volkomen vrij is, is.zij
  ,,even vrij of vrijer dan in eenig deel van Europa.
  ,Hoewel het tijdperk der grootste welvaart ell der grootste
  uontwikkeling van Groot-Brittanie later valt dan dat stelsel van
  ,,wetten, hetwelk met bescherming samenhangt, moeten wij
  ,niet om die reden haar nan die wetten toeschrij~en. Het is
  ,eveneens later ontstaan dttu de nationale sehuld. Maa r de
  ,,nationale schuld is zekerlijk niet de oorzaak er van geweest.#
  De welvaart van volken is de uitkomst van z66 velerlei oorzaken, dat een bloot beroep op haar geen weerlegging levert van
  de stelling, dat bescherming menigmaal de veerkraeht dooft~
  J. D'AuLI~S DE BOUP.OUILL.
  De zoogenaamde @omeentenood in verband met de
  Nederlandsehe gemeenterekeningen en begrootingon
  door HombRe V~T~r. Wethoudor tier ggmeente
  Dordreeht.
   De heer Veth vestigt in bovengenoemd werkje voornamelijk
  de aandaeht op de gebrekkige iurichting der gemeenterekening,
  die eerst alle inkomsten eu daarna nile uitgaven OlSsomt, iu stede
  van de uitgaven en de inkomsten valr iederen dienst afzonderlijk
  tegena.ver elkaar te plaatsen of eerie verzameling te zijn van afzonderlijke rekeningen van iederen dienst, waarvan de s~/Ido's ten
  slotte in eerie generale rekening zijn vervat. Thaus springen de
  werkelijke kosten der versehillende takken van gemeentezorg of
  de zuivere opbrengsteu van gemeentebezittiugen'of gemeente:.
  