text: 593. Bujung Datuk Intan Sati, Beberapa hal, Himpunan p.364.
  • . ' •>
  594. Zie Bujung Datuk Intan Sati, Beberapa hal, Himpunan p.364.
  595. Adriaanse en van der Weg, Nationaliteitswetgeving, Indonesië, p.Ib-12.
  596. Bujung Datuk Intan Sati, Beberapa hal, Himpunan p.366.
  186
  
  hiervoor onder a. tot en met d. genoemd, géén termijn is gesteld; de in de onderhavige
  bepalingen genoemde personen zijn op basis van het "ius soli" Indonesisch staatsburger,
  zolang de daarin genoemde voorwaarden gelden. Met andere woorden: aan een als
  hierbedoelde Indonesisch staatsburger wordt in feite géén garantie geboden met betrekking tot het behouden van zijn staatsburgerschap, dat hem elk moment - ook na lange
  tijd - ontnomen kan worden en derhalve als het zwaard van Damocles boven zijn hoofd
  blijft hangen!.
  :
  
  ,• •
  
  ••*,-..-•
  
  ••-
  
  -
  
  Alhoewel mij geen gevallen uit de praktijk bekend zijn die op de hierbedoelde aangelegenheid betrekking hebben, kan naar voren worden gebracht, dat in enkele andere
  nationaliteitswetten de hierbedoelde aangelegenheid wel aan een termijn is gebonden. '" Mijns inziens zou het aan te bevelen zijn, ook de hierbedoelde bepalingen om
  rechtvaardigheidsredenen aan een termijn te binden.
  Krachtens artikel 2 lid 1 van de Wet no. 62 van het jaar 1958 kan het Indonesisch
  staatsburgerschap door adoptie worden verkregen. De Wet opent deze mogelijkheid
  voor buitenlandse kinderen door een Indonesisch staatsburger geadopteerd, voor zover
  het kind in kwestie:
  a. nog geen vijf jaar is, en
  . . ..
  b. de adoptie wettig wordt verklaard door de "Pengadilan Negeri" van de woonplaats
  van de adoptant; bedoelde wettigverklaring dient door de adoptant te worden
  aangevraagd binnen de termijn van één jaar, nadat de adoptie heeft plaatsgevonden
  of binnen één jaar na" inwerkingtreding van deze Wet (1 augustus 1958).
  4.1. Leeftijdsgrens van vijf jaar.
  ••-••...
  •
  
  •••• •.- •-•;..
   Met betrekking tot de hierboven onder a. genoemde voorwaarde, is in de Memorie van
  Toelichting van de Wet gesteld, dat aan de vaststelling van deze leeftijdsgrens de
  veronderstelling ten grondslag ligt, dat een kind op zo'n jonge leeftijd werkelijk als
  eigen kind kan worden behandeld.'" Hierdoor wordt de buitenlandse afkomst van
  het kind niet langer gekend of gevoeld en is het derhalve wenselijk om het kind in
  kwestie de staat van de adoptief-ouders te geven. Hieruit blijkt, dat het begrip "nationaliteit" niet alleen in juridische zin dient te worden opgevat, doch aan de sociologische
  
  597. De Wet van 1892 kende reeds hel "voorwaardelijke" Nederlanderschap van vondelingen. Kon echter
  onder vigeur van deze Wet de vondeling het Nederlanderschap zijn hele leven lang verliezen indien
  zijn afstamming van vreemdelingen vastgesteld kon worden, krachtens de Rijkswet op het Nederschap van 1985 is dit nu slechts binnen vijfjaar mogelijk. Zie de Groot en Tratnik, Nalionaliteitsrecht, p.71-72.
  598. Ook in de Overeenkomst tussen Indonesië en de Chinese Volksrepubliek ter afwikkeling van de
  Bipatridie werd ten aanzien van geadopteerde kinderen dezelfde leeftijdsgrens gehanteerd.
   187
  
  betekenis daarvan eveneens grote waarde kan worden toegekend.'" Oorspronkelijk
  was in het ontwerp dat geleid heeft tot de totstandkoming van de Wet no. 62 van 1958
  de leeftijd op 18 jaar gesteld, op één lijn met de leeftijd die voor erkenning geldt. Door
  enkele leden van de Volksvertegenwoordiging werd hiertegen bezwaar gemaakt, omdat
  bij erkenning van kinderen sprake is van bloedverwantschap, hetgeen bij adoptie niet
  het geval is. Dit bezwaar kon van regeringswege worden aanvaard; dit heeft geleid tot
  het opnemen van de leeftijdsgrens van vijf jaar in de Wet. ** In herinnering moge
  worden gebracht, dat onder het begrip "familierechtelijke betrekking" ook vallen,
  erkenning c.q. wettiging voor personen die onder het IBW vallen. Bovendien levert
  krachtens artikel 17 sub c. van de Wet de erkenning van een Indonesisch kind door een
  buitenlander grond tot verlies van het Indonesisch staatsburgerschap op, vooropgesteld
  dat het kind niet staatloos wordt.
  Voor het kind in kwestie blijft niettemin de mogelijkheid open om bij het bereiken van
  de leeftijd van 21 jaar, indien het dit wenst, afstand te doen van zijn Indonesisch
  staatsburgerschap. Op deze aangelegenheid zal bij de behandeling van de mogelijkheden
  die kunnen leiden tot het verloren gaan van het Indonesisch staatsburgerschap, in
  Hoofdstuk 6 worden teruggekomen.
   Volgens Ko Swan Sik en Teuku Moh. Rhadie, maakt de verkrijging van het Indonesisch
  staatsburgerschap door adoptie deel uit van de gevallen, waarin bipatridie kan optreden;
  zij concluderen ook hier dat de preventie ten aanzien van het ontstaan hiervan in de Wet
  niet absoluut is. *" Ook Adriaanse en van der Weg wijzen erop, dat artikel 2 niet als
  voorwaarde stelt, dat het kind door de verkrijging van de Indonesische nationaliteit de
  vreemde nationaliteit, die het mogelijk bezit, moet verliezen.'* Toegegeven dient te
  worden, dat artikel 2 niet dermate nauwgezet is geformuleerd, dat het optreden van
  bipatridie is uitgesloten. Heeft het niet met zoveel woorden stellen van de hierop
  gerichte voorwaarde - waardoor de verkrijging van het Indonesisch staatsburgerschap
  middels adoptie afhankelijk wordt gesteld van het niet bezitten van een andere nationaliteit - nu tot gevolg, dat van Indonesische zijde het mogelijk optreden van bipatridie
  wordt toegestaan? Ook hier dient in eerste instantie te worden gewezen op het beleid
  van de Indonesische overheid om bipatridie te voorkomen, zoals uit de vele, in de Wet
  opgenomen bepalingen blijkt. **" In dit licht gezien, is het op z'n minst merkwaardig
  te noemen, dat de Indonesische overheid in enkele bepalingen van dit beleid afwijkt,
  door de mogelijkheid van het optreden van bipatridie in bepaalde gevallen open te laten!
  Het niet opnemen van het voorwaarde, dat de desbetreffende persoon geen andere
  nationaliteit mag bezitten, is wellicht aan een verzuim van Indonesische zijde te wijten.
  599. Zie hiervoor hetgeen inzake de verschillende betekenissen van het begrip nationaliteit in § 1.1 van
  Hoofdstuk 2 werd opgemerkt.
  600. Naar voren gebracht door het lid van de Volksvertegenwoordiging Situmeang, ten tijde van de
  Algemene Beschouwingen Hoofdstuk II van 16-6-1936, RS p.35 inzake de behandeling van het
  ontwerp betreffende het Indonesisch staatsburgerschap.
   601. Ko Swan Sik en Teuku Moh. Rhadie, Nationality, p. 167.
  602. Adriaanse en van der Weg, Nationaliteitswelgeving, Indonesië, p.Ib-13. .•:.."
  603. Ook in dit verband kan naar hetgeen in § 2 van Hoofdstuk 4 werd uiteengezet, worden verwezen.
  188
  
  Alhoewel artikel 2 niet uitdrukkelijk als voorwaarde stelt, dat het kind in kwestie - wil
  het de Indonesische nationaliteit verkrijgen - de vreemde nationaliteit die het mogelijkerwijze nog bezit, dient te verliezen, dient hier rekening te worden gehouden met het feit,
  dat het hier om van oorsprong buitenlandse kinderen gaat, anders dan in de gevallen als
  omschreven in artikel 1 sub b., c. en d. Voorts dient ook in dit verband te worden
  gewezen op de "stok achter deur" waarvan in artikel 17 sub b. en j . wordt gesproken,
  wil het kind in kwestie - bij het bereiken van de meerderjarigheid "* - zijn Indonesisch staatsburgerschap niet verliezen, waardoor een einde wordt gemaakt aan zijn
  mogelijke status van bipatride. *" Toegegeven dient echter te worden dat de Wet op
  dit punt geen duidelijkheid biedt; wil de Indonesische overheid in het hierbedoelde geval
  aan het niet optreden van bipatridie de hand houden, dan dient een hierop betrekking
  hebbende bepaling in de Wet te worden opgenomen. • .;
  >*.
  4.2. Wettelijke vereisten
  
  • ..._.,,.......
   Wat betreft de hierboven onder b. genoemde voorwaarde, dat de adoptie wettig dient
  te worden verklaard door de "Pengadilan Negen" van de woonplaats van de adoptant
  kan worden opgemerkt, dat deze voorwaarde wijziging heeft ondergaan door het
  Rondschrijven van de "Mahkamah Agung" no.6 van 1983, waarin onder meer de "intercountry adoption" is geregeld. ** Met dit Rondschrijven is in afwijking van het bepaalde in artikel 2 van de Wet no. 62 van 1958 gesteld, dat bij adoptie van buitenlandse
  kinderen door Indonesische staatsburgers, het verzoek tot weUigverklaring van de
  adoptie dient te worden gericht aan de Voorzitter van de "Pengadilan Negen" wiens
  ressort de woonplaats van het te adopteren buitenlandse kind omvat. *"" In aansluiting
  hierop is uitdrukkelijk bepaald dat dit betekent, dat de bepalingen inzake het verzoek
  toi wetiigverklaririg/adoptie van kinderen wat betreft de relatieve competentie van de
  "Pengadilan Negeri" als geregeld in artikel 2 lid 1 en artikel 17 sub d van de Wet no.
   62 van het jaar 1958 - laatstgenoemd artikel heeft betrekking op de adoptie van kinderen die Indonesisch staatsburger zijn door buitenlanders - niet langer worden ge-
  
  604. Bij de verliesgronden ex artifce! 1? van de Wet, word! het vereiste van het rijn van meerderjarig de ieeftijd van i 8 jaar bereik! hebben dan we! op een eerder tijdstip gehuwd zijn - niet met zoveel
  woorden gesteld, maar is er wei uit af te ieiden. Zo is in het geval van verlies van het Indonesisch
  staatsburgerschap wegens erkenning door een buitenlander, het vereiste van het zijn van minderjarig
  ffl de zin van de leeftijd van 18 jaar nog niet hebben bereikt en nog ongehuwd zijn, met zoveei
  woorden genoemd. Aan de in artikel 17 sub k. genoemde verüesgrond wegens iangdürig verblijf
  in het buitenland, kas voorts worden ontkomen door binnen de daartoe bepaalde termijnen het
  verlangen kenbaar te maken Indonesisch staatsburger te wiliert bïijven. Voor minderjarigen uitgezonderd indien zij gehuwd of gehuwd zijn geweest - beginnen bedoelde termijnen te lopen bij
  het bereiken van de ieeftijd van 18 jaar.
  605. Op deze gronden die leiden tot het verloren gaan van aet ïmJonesisch staatsburgerschap zai ia
  Hoofdstuk 6 worden teruggekomen.
  606. Met dit Rondschrijven is het eerder uitgegeven Rondschrijven van tie "Mahkamah Agung" n o . 2
  van het jaar 1979 inzake de adoptie van kinderen vervolmaakt, hetgeen het komen te vervaiien van
  laatstgenoemd Rondschrijven ten gevolge heeft gehad,
  607. Badiarto, M., Pengangkaian anak ditinjaudari segt Hukutn, Jakarta, S984, p . 5 4.
   189
  
  bruikt. *™ Het betreft hier een "lex posterior'-regel! Ik ben niettemin van mening,
  dat wijziging van een bepaling van de Wet no. 62 van 1958 niet met een rondschrijven
  van de "Mahkamah Agung" kan geschieden, doch daartoe een wet dient te worden
  afgekondigd. Rekening houdend met de omstandigheid dat een Indonesisch staatsburger
  bij verblijf buitenlands van de mogelijkheid om een buitenlands kind te adopteren
  gebruik wilt maken, is de te Jakarta gevestigde Centrale "Pengadilan Negeri" aangewezen om in dit geval de adoptie wettig te verklaren. *" De adoptie van het kind in
  kwestie dient voorts te geschieden met inschakeling van een sociale stichting, die een
  vergunning dient te bezitten van het Departement van Sociale Zaken, die inhoudt dat
  het de onderhavige stichting is toegestaan activiteiten te ontplooien op het vlak van de
  adoptie van kinderen. Dit betekent dat een "private adoption" - een adoptie die rechtstreeks tussen de natuurlijke ouders van het kind in kwestie en de adoptief-ouders wordt
  afgewikkeld - niet toegestaan is. Ook een adoptie door een niet wettig gehuwde/ongehuwde persoon - één ouder adoptie - is niet toegestaan.
  Aangezien de mogelijkheid tot adoptie krachtens het bepaalde in artikel VIII der
  Slotbepalingen van de Wet no. 62 van 1958 met terugwerkende kracht tot 27 december
  1949 in werking is getreden houdt dit in, dat als hierbedoelde adopties sedert genoemde
  datum verricht binnen de termijn van één jaar gerekend vanaf 1 augustus 1958, konden
  worden gelegaliseerd op de wijze als hier vastgesteld.
   Het adopteren van kinderen is in Indonesië een gebruikelijk verschijnsel. Ook hier dient
  rekening te worden gehouden met de verscheidenheid van het recht in dit land. In het
  Adatrecht is deze handeling - in het Indonesisch "pengangkatan" geheten - een normale
  zaak, waardoor een niet tot de familie behorend kind zodanig in de familie wordt
  opgenomen, dat daardoor een met bloedverwantschap gelijkstaande betrekking wordt
  geschapen. Hierbij dient echter te worden opgemerkt, dat deze "pengangkatan" van
  rechtskring tot rechtskring kan verschillen, aangezien het Adatrecht van plaats tot plaats
  en van regio tot regio verschilt. Deze handeling vindt vaak plaats, indien de desbetreffende personen geen kinderen hebben, met het doel het nageslacht voort te zetten. Een
  als hierbedoelde "pengangkatan" dient niettemin met de nodige reserve te worden
  bekeken, aangezien in de praktijk de zaak vaak gecompliceerd ligt. Zo worden de
  banden met de oorspronkelijke familie nagenoeg niet geheel verbroken; de mate waarin
  hangt af van de mate waarin wordt "geadopteerd" en de mogelijkheden die het Adatrecht biedt. *'°
  
  608. Ibid., p.76. In de Bijlage van het Rondschrijven van de "Mahkamah Agung" no. 6 van 1983, is een
  nadere toelichting gegeven inzake het begrip "domicilie".
  609. Zie hiervoor Soedarman Ganda Soebrata, Pengadilan Negeri dalam penyelenggaraan UndangUndang Kewarganegaraan Republik Indonesia, bijlage van het schrijven van de Minister van Justitie
  no. J.B. 3/2/25 van 5 januari 1959, gericht aan alle Voorzitters van de "Pengadilan Negeri's" in
  Indonesië.
  610. De term "adoptie" is wat verwarrend, omdat dan gauw wordt gedacht aan de inhoud, die het
  Westers recht daaraan toekent.
  . • • - . r .. , , ,.
  190
  
  Het Islamitisch recht erkent daarentegen het instituut der "pengangkatan" niet c.q.
   verbindt daaraan generlei rechtsgevolgen. Onder de aandacht kan evenwel worden
  gebracht, dat in het oorspronkelijk ontwerp van de Indonesische Huwelijkswet, in het
  jaar 1973 aan de Volksvertegenwoordiging voorgelegd, enkele artikelen inzake de
  adoptie van kinderen voorkwamen, die de voorwaarden, de wijze, en de gevolgen
  daarvan regelden. Als gevolg van een compromis tussen de verschillende fracties van
  de Volksvertegenwoordiging bereikt, werd echter besloten de desbetreffende artikelen
  te laten vervallen, omdat het Islamitisch recht dit instituut niet erkent. Aangezien
  adoptie van kinderen een gebruikelijk verschijnsel is, waarvan geregeld door autochtone
  Indonesische staatsburgers gebruik wordt gemaakt en deze personen, over het algemeen
  de Islamitische godsdienst belijden, kan de vraag worden gesteld, hoe dit nu rijmt met
  het niet erkennen van adoptie door het Islamitisch recht. Of is deze aangelegenheid
  afhankelijk van het feit, in hoeverre het Islamitisch recht in het Adatrecht is gerecipieerd? Naar de mening van Gautama, is het verbod tot adoptie op het Islamitische
  recht gebaseerd, niet in het Adatrecht gerecipieerd.'"
  .: -•?'•• ,T..
  •< - - <• .Aangezien nog geen speciale wet inzake de adoptie van kinderen bestaat, terwijl de
  behoefte aan dit instituut zich in de samenleving steeds meer doet gevoelen, werden met
  het reeds genoemde Rondschrijven van de "Mahkamah Agung" no. 6 van het jaar 1983
  inzake de vervolmaking van het eerder uitgegeven Rondschrijven no. 2 van het jaar
  1979 nadere richtlijnen met betrekking tot de onderhavige aangelegenheid gegeven.
  Binnenlandse adopties van kinderen dienen te geschieden bij besluit van de "Pengadilan
  Negeri", wil een zodanige adoptie rechtsgeldig zijn. Dit geldt ook voor internationale
  adopties.
   Aan de uitgifte van dit Rondschrijven ligt onder meer de overweging ten grondslag, dat
  de "Pengadilan Negeri" niet altijd het ter zake van een adoptie voorgeschreven nauwkeurig onderzoek instelt. Zo vindt adoptie ook plaats bij notariële akte, die vervolgens
  door de "Pengadilan Negeri" wordt gelegaliseerd, hetgeen in strijd met de Wet is.
  Hiernaast komt het vaak voor, dat tot adoptie van kinderen met de nationaliteit van de
  Chinese Volksrepubliek door Indonesische staatsburgers wordt overgegaan, met het
  oogmerk dit staatsburgerschap op eenvoudige wijze te verkrijgen. Dit strookt echter niet
  met het van regeringswege vastgestelde beleid, waarbij adoptie niet dient te geschieden
  enkel en alleen als middel om het Indonesisch staatsburgerschap te verkrijgen; het gaat
  hier in eerste instantie om het welzijn van het kind in kwestie. Het ter zake instellen
  van een nauwkeurig onderzoek door het Gerecht is derhalve vereist, teneinde als
  zodanig achter de motieven, niet alleen van de natuurlijke ouders maar ook van de
  adoptief-ouders te komen.
  Het Gerecht dient een onderzoek uit te voeren naar de candidaat-adoptiefouders en hun
  motieven, de eigen ouders van het kind - of naar de sociale lichamen en stichtingen, die
  
  fill. Gautama, HulcuraPerdata, p.UO.
  .: ' , • • ! • . '
  
  4
  
  : -'
  
  191
  
  zich over kinderen hebben ontfermd - en het te adopteren kind zelf.'" Bij het nemen
  van een beslissing, dient het belang van het kind in kwestie voorop te staan.
   In aansluiting op het voorgaande kan nog worden opgemerkt, dat in artikel 12 van de
  Wet no. 4 van het jaar 1979, Stb. 1979-32 betreffende het Welzijn van Kinderen is
  bepaald, dat de adoptie van kinderen volgens de "adat" en het gebruik geschiedt met
  vooropstelling van het belang van het welzijn van het kind, welk belang nader bij
  Regeringsverordening zal worden geregeld.'" Vindt adoptie van kinderen plaats
  buiten de "adat" en het gebruik om, dan dient dit te geschieden krachtens een wettelijke
  regeling. Alhoewel reeds een ontwerp met betrekking tot deze aangelegenheid is
  opgesteld, is de behandeling hiervan nog steeds niet voltooid. "* De mogelijkheid om
  een kind te kunnen adopteren is zeker van belang voor het welzijn van families, die
  geen kinderen hebben. Ook het belang van het kind zélf speelt echter een grote rol,
  aangezien het kind in kwestie gewoonlijk komt uit minvermogen gezinnen of gezinnen
  die minder in staat zijn het kind zélf groot te brengen."' Ook ik ben van mening,
  dat in de hierbedoelde gevallen, adoptie uitkomst kan bieden.
  Hierop aansluitend dient echter te worden opgemerkt, dat hier in feite sprake is van
  doorkruising van twee rechtssferen, met name die van het Adatrecht wanneer de
  "pengangkatan" van een kind volgens dit recht plaatsvindt en die van het geschreven
  recht, indien het gaat om de adoptie van kinderen bij wettelijke bepalingen geregeld.
   Hierbij is de mogelijkheid van frictie tussen bedoelde rechtssferen zeker niet uitgesloten, omdat een "pengangkatan" geldig volgens het Adatrecht, nog niet geldig behoeft
  te zijn volgens het geschreven recht. Hier speelt het intergentiele recht een rol en gaat
  het erom, welk recht van toepassing kan worden geacht. Als voorbeeld kan worden
  genoemd, de adoptie van een kind met de Chinese nationaliteit - dat als zodanig onder
  het IBW valt - dat wordt geadopteerd door Indonesische staatsburgers die tot de
  autochtone bevolking behoren, waarop het Adatrecht van toepassing is. In het geval van
  een geschil met betrekking tot het feit, welk recht van toepassing is, heeft het Gerecht
  een beslissende stem. Ook Gautama wijst erop, dat in het geval adoptie in de eigen
  bevolkingsgroep - derhalve intern - plaatsvindt, niet op moeilijkheden wordt gestoten.
  Anders is het echter indien het gaat om adoptie tussen verschillende bevolkingsgroepen,
  waarbij het intergentiele recht een rol gaat spelen.'"
  ..-s!- «.
  Ook in de Huwelijksordonnantie Christen-Indonesiërs komen adoptief-kinderen ter
  sprake. Zo is een huwelijk onder meer verboden tussen personen die aan elkaar verwant
  zijn door adoptie en heeft een onvolwassen persoon die een huwelijk wil aangaan -
  
  612. Als voorbeeld van een als hierbedoelde sociale stichting, kan de te Jakarta gevestigde "Yayasan
  Sayap Ibu" worden genoemd.
  613. Zie voor de tekst van genoemde Wet, Engelbrechtp.2401.
  614. Zie Nani Soewondo, Kedudukan Wanita, p. 138. Bedoeld ontwerp dat op de adoptie van kinderen
  betrekking heeft, was reeds in 1984 voorhanden doch de behandeling daarvan is tot op heden nog
  niet voltooid.
  615. Ibid., p. 138-139.
  616. Gautama, Hukum Perdata, p.110.
  > •.-.. -•...•.
  192
  
  indien hij geadopteerd is - naast toestemming van zijn eigen ouders, die van zijn
  adoptief-oudersnodig.'"
  .-,.-...
  ..
   ,
  ,
  Wat betreft Indonesische staatsburgers van Chinese afkomst, kan worden verwezen naar
  het in § 2.1 van Hoofdstuk 3 aangehaalde Ind. Stb. 1917-129. Hierin is de toepasselijkverklaring van het voor Europeanen geldende burgerlijk recht en handelsrecht op
  Chinezen opgenomen, dat ook adoptiemogelijkheden betreft waarvoor een speciale
  regeling is getroffen.'" Voor de hierbedoelde categorie is bepaald dat in het geval
  een man, die gehuwd of gehuwd geweest is, geen wettige mannelijke nakomelingen eigen of adoptieve - in de mannelijke linie heeft, hij iemand als zijn zoon kan adopteren. Ook de weduwe, indien niet hertrouwd kan, indien geen als hiervoor bedoelde
  nakomelingen door haar overleden man zijn nagelaten - tenzij laatstgenoemde bij
  testament te kennen heeft gegeven dit niet te wensen - een persoon als haar zoon
  adopteren. Van de voor deze adoptie geldende voorwaarden kan worden genoemd, dat
  dit alleen bij notariële akte kan plaatsvinden. Voorts is uitdrukkelijk gesteld, dat adoptie
  van meisjes en een als hierbedoelde rechtshandeling die anders dan bij notariële akte
  plaatsvindt, van rechtswege nietig is. Volgens Budiarto wordt niettemin thans ook de
  adoptie van meisjes wettig geacht.'" Ook Bujung Datuk Intan Sati stelt zich op hetzelfde standpunt; deze auteur wijst erop dat een als hierbedoeld geval door de
  "Pengadilan Negeri" te Jakarta is beslist en door de "Mahkamah Agung" is bevestigd."" Volgens Gautama, die dezelfde mening huldigt, is de uitbreiding van de
  adoptiemogelijkheden tot meisjes op een vrije interpretatie gebaseerd, doordat men zich
  niet langer gebonden acht aan wettelijke regelingen die door de koloniale Overheid zijn
  achtergelaten."'
  Voor Indonesische staatsburgers van Europese afkomst, bestaat geen wettelijke regeling
  inzake adoptie; het IBW bevat - anders dan het Nederlands BW - geen bepalingen
  betreffende deze aangelegenheid. Aangezien in de praktijk ook in deze kringen de
  behoefte aan dit instituut zich doet gevoelen, is een regeling afgekomen om adoptie door
  deze categorie mogelijk te maken."' Tot de uitgifte van het desbetreffende Rondschrijven van de "Mahkamah Agung" no. 6 van het jaar 1983 is in casu overgegaan om
  in een rechtsvacuüm te voorzien, en tevens om als leidraad te dienen voor de "Pengadilan Negeri" bij de behandeling van verzoeken tot adoptie.
   Welk recht dient nu te worden toegepast bij adopties? Volgens Gautama zijn met
  betrekking tot het recht, van toepassing bij adoptie diverse systemen te onderscheiden,
  
  617. Zie de artikelen S lid 1 en 12 lid 1 van de Huwelijksordonnantie Christen-Indonesiërs Java,
  Minahassa en Amboina, Ind. Stb. 1933-74 jo. 1936-607.
  618. In het IBW zélf zijn geen bepalingen opgenomen, die op adoptie betrekking hebben.
  <.
  • •
  619. Zie Budiarto, Pengangkatan anak, p. 15.
  620. Bujung Daluk Intan Sati, Beberapa hal, Himpunan p.367.
  621. Zie Gautama, S., De rechtsontwikkeling in Indonesië na de souvereiniteitsoverdracht, WPNR 49824984, februari 1968.
  622. Gautama, Tafsiran, p.58-59.
  . ..
  •.
   :
  
  193
  
  die hier niet nader in beschouwing zullen worden genomen. ^ Deze auteur geeft er
  echter de voorkeur aan, om af te gaan op de gewone verblijfplaats van het kind,
  doorslaggevend voor de uitvoering van een internationale adoptie. Dit komt overeen met
  hetgeen hieromtrent in het Rondschrijven van de "Mahkamah Agung" no. 6 van het jaar
  1983 is bepaald, zoals hierboven uiteengezet. "*
  In een land als Indonesië ligt de hier behandelde aangelegenheid niet zo eenvoudig; zo
  werd in het voorgaande reeds naar voren gebracht, dat in de sfeer van het Adatrecht de
  banden met de oorspronkelijke familie nagenoeg niet geheel verbroken worden, doch
  dit afhangt van de mate waarin wordt geadopteerd en de mogelijkheden die het Adatrecht biedt. Het betreft hier het onderscheid tussen de "adoptio plena" - waarin alle
  biologische banden worden verbroken - en de "adoptio minus plena", in welk geval dit
  minder volledig geschiedt. Of volgens het Adatrecht een persoon al dan niet als een
  "anak angkat" (geadopteerd kind) is aan te merken, is niet altijd eenvoudig vast te
  stellen. Ook wat betreft de rechtsgevolgen van een adoptie zijn in de praktijk variaties
  waar te nemen bijvoorbeeld wat betreft de erfgerechtigheid van een geadopteerd
  kind.Ter illustratie zullen hieronder enkele arresten van de "Mahkamah Agung" (MA)
  
  Het arrest van de MA no. 281 K/Sip/1973 van 29 december 1975 heeft betrekking op
  het wettig verklaren van een adoptie van een kind op Bali door Tj., aan de hand van
  het gehele proces aan de adoptie ("pengangkatan") voorafgaande, vanaf het zoeken naar
  een te adopteren kind, het desbetreffende adatceremonieel, het verblijven van het kind
  ten huize van Tj. en het beheren van de boedel van Tj. door de geadopteerde persoon
  in kwestie.'"
  Een tweede geval betreft een pleegkind ("anak piara") in Zuid-Sulawesi. In dit geval
  werd eiser door de MA niet als een geadopteerd kind, doch slechts als pleegkind
  aangemerkt. Om deze reden kan de desbetreffende persoon niet als erfgenaam van de
  overledene worden aangemerkt. Deze aangelegenheid werd door de MA beslist met het
  arrest no. 942/Sip/1972 van 14 december 1975."'
  >-••* • i> K: f ,„• j , Met het arrest van de MA no.  624. Gautama, Hukum Perdata, p.102-103.
  -.'.f.'-,!>p.j.* -;v;üij-,(it(vau.^ .üs.'i Ü<MHW. 'JV
  625. Hamid, A.T., Kamus Jurisprudensi dan beberapa Pengertian tentang Hukum (acara) Perdata,
  uitgegeven door A.T. Hamid, Surabaya, 1984, p.22.
  626. Hamid, Kamus Yurisprudensi. p.22.
   Dit heeft tot gevolg dat de leeftijdsgrens van vijfjaar, zoals in de Wet no. 62 van 1958
  gesteld, in dit geval niet geldt, aangezien het Canadese recht deze leeftijdsgrens niet
  kent. Zijdens de Canadese ambassade werd naar voren gebracht, dat aan een als
  hierbedoeld kind woonplaats in Canada kan worden verleend als "permanent residence",
  indien de leeftijd van dit kind beneden de 13 jaar ligt op het tijdstip van de adoptie en
  daarna niet boven 21 jaar komt te liggen en hij nog ongehuwd is. Aangezien de
  
  627. Yurisprudensi Indonesia, uitgegeven door de Mahkamah Agung R.I., 1980-11, p. 160-169.
  628. Opgenomen in Yurisprudensi Indonesia, uitgegeven door de Mahkamah Agung, 1980-1, p. 179-189.
  629. Zie voor deze Regeringsverordening, Engelbrecht p.293. De hierin genoemde bedragen hebben
  inmiddels wijziging ondergaan.
  630. Gautama, S., Adopsi Intemasional dalam praktek Peradilan di Indonesia, tijdschrift Hukum dan
  Pembangunan, 1991, p.83-90.
  631. Zie voor meer gevens inzake dit Verdrag, Gautama, Hukum Perdata, p. 102-109.
  195
  
  "Pengadilan Negeri" ervan uitging, dat de adoptie van het kind in kwestie niet in strijd
  is met het nationale recht der adoptanten, werd het gepast geacht om het verzoek tot
  adoptie in te willigen.
  § 5 Ve/vW/gmg door geprivitegieercfe 7iö/ura//ra//'e
  Krachtens de artikelen 3 en 4 van de Wet no. 62 van het jaar 1958, kan het Indonesisch
  staatsburgerschap worden verkregen door inwilliging van een daartoe strekkend verzoek. De hierbedoelde, krachtens de artikelen 3 en 4 te onderscheiden mogelijkheden
  zullen hieronder aan de orde komen.
   Alvorens hierop in te gaan, dient voor een goed begrip te worden aangegeven, hoe de
  hierbedoelde mogelijkheid tot nationaliteitsverkrijging kan worden getypeerd. In eerste
  instantie moge het Nederlandse standpunt onder de aandacht worden gebracht, zoals
  door Adriaanse en van der Weg vertolkt. Genoemde auteurs maken ter zake verschil
  tussen opties, waarbij de nationaliteit eerst wordt verkregen, nadat op het desbetreffende
  verzoek door de Minister van Justitie goedgunstig is beschikt en opties, die niet aan het
  oordeel van genoemde autoriteit zijn onderworpen.'•" Mijns inziens kan in het eerste
  geval als hiervoor genoemd, moeilijk van "optie" in de zuivere betekenis daarvan
  worden gesproken, aangezien hier sprake is van een verzot ter verkrijging van het
  Indonesisch staatsburgerschap. Het heeft in dit verband wellicht zin om de mening van
  de Groot aan te halen, die onderscheid tussen "reine" en "kontrollierte" optierechten
  maakt. Van "reine" optierechten is sprake "wobei die Behörden auf die Kontrollmöglichkeit beschrankt sind, ob der Optierende die Voraussetzungen für das
  Abgeben der Optionserklarung erfüllt" terwijl van "kontrollierte" optierechten sprake
  is "bei denen Behörden die Möglichkeit haben, sich der Optionserklarung aus andere
  Gründen zu widersetzen".'" Deze auteur zegt verder dat het bij een gecontroleerde
  optie om een geval van verlichte naturalisatie gaat en wijst als een onderscheid tussen
  bedoelde vormen van optie aan, dat in het eerste geval de nationaliteit op het tijdstip
  van het afleggen van de desbetreffende verklaring verkregen wordt, terwijl in het
  tweede geval - in de door hem onderzochte Staten - de nationaliteitsverkrijging steeds
  constitutief is. Volgens de Groot zijn echter ook gevallen van gecontroleerde opties te
  constateren, waarin verkrijging van de nationaliteit eerst intreedt, indien in een bepaalde
  termijn geen bezwaar is gerezen en zelfs eerst, wanneer de desbetreffende optieverklaring door de autoriteiten is goedgekeurd. "* Kan bij gecontroleerde optie, nog wel
  van "optie" worden gesproken, aangezien de Overheid in de hier bedoelde gevallen het
  voor het zeggen heeft? Of dient de term "optie" voorbehouden te blijven voor die
  gevallen, waarin de nationaliteitsverkrijging enkel en alleen afhankelijk is gesteld van
  de wil van de betrokken persoon? Tratnik zegt hieromtrent dat deze wil dient te worden
  geuit door een uitdrukkelijke, uitsluitend op de verwerving van de nationaliteit gerichte
  verklaring van de betrokken persoon zelf, die door de Overheid niet mag worden
  
  6 3 2 . Adriaanse en van der Weg, Nationaliteitswetgeving, Indonesië, p.Ib-16.
   6 3 3 . D e Groot, Staatsangehörigkeitsrecht, p.211. Het gaat hier om gronden van openbare orde, staatsbelang of onvoldoende assimilatie van de betrokken persoon.
  • •..
  •• • >.:••«).;
  634. Zie eveneens D e Groot, Staatsangehörigkeitsrecht, p.211. i
  • •"•
  
  196
  
  geweigerd, indien aan de objektieve optievereisten is voldaan. Hij is van mening, dat
  in alle andere gevallen de nationaliteit door de Overheid wordt verleend en derhalve
  gesproken kan worden van naturalisatie'", een standpunt ook door mij gedeeld. Wat
  betreft naturalisatie kan onderscheid worden gemaakt tussen de gewone, uitzonderings-,
  verlichte c.q. vereenvoudigde en geprivilegieerde naturalisatie, naargelang voor
  bepaalde groepen naturalisandi hetzij vrijstelling van bepaalde vereisten wordt verleend,
  hetzij voor hen - tevens - andere lichtere of zwaardere eisen gelden dan bij gewone
  naturalisatie het geval is.
  Hoe kan het hiervoor uiteengezette nu worden toegepast op een land als Indonesië?
  Zowel in artikel 3 als in artikel 4 van de Wet no. 62 van 1958 wordt het accent gelegd
  op het indienen van een verzoek ter verkrijging van het Indonesisch staatsburgerschap,
  waarbij het van de Overheid afhangt of het verzoek al dan niet wordt ingewilligd, los
  van het feit of de ter zake geldende voorwaarden zijn vervuld door betrokkene. Ko
  Swan Sik en Moh. Rhadie typeren de hierbedoelde mogelijkheid tot nationaliteitsverkrijging eenvoudigweg als een mogelijkheid tot verlening van het Indonesisch staatsburgerschap op verzoek'", in feite conform de typering van de Indonesische overheid als
  in de onderhavige Wet gevolgd.
  ,
  . ..
   Aansluitend bij het standpunt van Tratnik, dat hier geen sprake is van een wijze van
  verkrijging van de nationaliteit waarbij de beslissing omtrent de verwerving uitsluitend
  afhankelijk is van de wil van betrokkene, kan worden gezegd dat het hier om een wijze
  van naturalisatie gaat, aangezien verlening van het Indonesisch staatsburgerschap door
  de Overheid geschiedt, uiteraard indien goedgunstig op het desbetreffende verzoek
  wordt beschikt. Op deze wijze kan de Overheid zélf uitmaken, wie al dan niet tot de
  kring van Indonesische staatsburgers wordt toegelaten. Gaat het nu om een verlichte
  c.q. vereenvoudige naturalisatie dan wel om een geprivilegieerde naturalisatie? Op deze
  vraag zal na de behandeling van de artikelen 3 en 4 worden teruggekomen.
  5.1. Op basis van artikel 3 van de Wet
  
  •
  
  Met artikel 3 der Wet is de mogelijkheid geopend voor kinderen, zowel buiten huwelijk
  als uit een wettig huwelijk geboren, wier nationaliteit dat van de vader, een buitenlander
  volgt, om het Indonesische staatsburgerschap van de moeder te verkrijgen.
  Oorspronkelijk was in het ontwerp inzake het Indonesisch staatsburgerschap, deze
  mogelijkheid beperkt tot kinderen buiten huwelijk geboren, hetgeen door enkele leden
  van de Volksvertegenwoordiging als in strijd met de gelijkgerechtigdheid van mannen
  en vrouwen werd aangemerkt, aangezien deze beperking ertoe leidt dat slechts met de
  status van de man rekening werd gehouden. Het standpunt werd ingenomen, dat deze
  mogelijkheid ook aan kinderen, uit een gemengd huwelijk geboren dient te worden
  gegeven, waarbij de status van de moeder doorslaggevend is. Dit leidde tot het indienen
  
  635. Tratnik, H e t Nationaliteitsrecht, p.29. - i s ;.,<•.,,.:•..
  636. Ko Swan Sik en Teuku Moh. Rhadie, Nationality, p. 147.
   197
  
  van een hierop betrekking hebbend amendement, dat uiteindelijk door de Regering werd
  aanvaard. *" Wat betreft bedoelde, uit een wettig huwelijk geboren kinderen, is de
  voorwaarde gesteld, dat zij bij de scheiding door de rechter aan de zorg van de moeder
  zijn toevertrouwd.
  In de Memorie van Toelichting van de Wet no. 62 van 1958 is naar voren gebracht, dat
  aan het opnemen van deze bepaling de overweging ten grondslag ligt, dat het hier
  kinderen betreft die vanwege het bestaan van een bepaalde regeling, delen in de
  nationaliteit van hun vader - een buitenlander - terwijl zij zich in werkelijkheid meer
  bij hun moeder betrokken voelen. Om die reden wordt het billijk geacht om deze
  kinderen in de gelegenheid te stellen om het staatsburgerschap van de moeder te
  verkrijgen op het moment zij in staat worden geacht, zélf over hun nationaliteit te
  beslissen, waartoe de leeftijd van 18 jaar is vastgesteld.
  Het daartoe strekkend verzoek dient binnen de termijn van één jaar na het bereikt
  hebben van genoemde leeftijd van 18 jaar aan de Minister van Justitie, door bemiddeling van de "Pengadilan Negeri" of de Diplomatieke Vertegenwoordiging van de
  Republiek Indonesië van de woonplaats van betrokkene in het buitenland te worden
  gericht. Betreft het een buiten huwelijk geboren kind dat door zijn vader, een buitenlander is erkend, dan dienen op deze situatie betrekking hebbende bewijsstukken te worden
  ingesloten; dit geldt uiteraard ook voor kinderen uit een gemengd huwelijk geboren. *** Genoemde autoriteit kan het verzoek inwilligen dan wel afwijzen; in het
  eerstgenoemde geval, neemt het aldus verkregen Indonesisch staatsburgerschap een
  aanvang op de datum van het daarop gerichte besluit van de Minister van Justitie.
   Benadrukt dient te worden, dat het onderhavige verzoek kan worden afgewezen, ook
  al is aan alle voorwaarden voldaan. Een overweging, die hierin mede een rol speelt, is
  hierin gelegen dat het hier om kinderen van buitenlandse nationaliteit gaat, die deze
  status reeds geruime tijd bezitten. Evenals in het geval van gewone naturalisatie krachtens artikel 5, hierna te behandelen - gaat het hier om een gunst, om een beleidskwestie en hangt het van de daartoe competente autoriteit af - in dit geval de Minister
  van Justitie - of het verzoek in kwestie al dan niet wordt ingewilligd. Hierin ligt een
  belangrijk verschil met een optieverklaring in de betekenis van een wijze van nationali-
  
  637. Dit amendement van 25-6-1958 werd ingediend door de leden van de Volksvertegenwoordiging Dirk
  Hage, J.R. Koot, Z.A. Tanamas, H. Siradjuddin Abbas.
  638. Betreft het hier een buiten huwelijk geboren kind dat door een buitenlander is erkend, dan dient dit
  uit zijn geboorte-akte te blijken of uit een afzonderlijke erkenningsakte. De nationaliteit van de vader
  dient te worden bewezen door overlegging van een daarop betrekking hebbend bewijsstuk, zoals
  bijvoorbeeld een verklaring van de Diplomatieke Vertegenwoordiging van het land van oorsprong.
  Ook het bewijs dat de moeder Indonesisch staatsburger is, dient door overlegging van een bewijsstuk te worden aangetoond. Overige bewijsstukken dienen betrekking te hebben op het feit, dat
  betrokkene met het verkrijgen van het Indonesisch staatsburgerschap geen andere nationaliteit zal
  bezitten en het desbetreffende verzoek is ingediend binnen de daartoe gestelde termijn. Dit geldt ook
  voor een persoon uit een gemengd huwelijk geboren, met dit verschil dat de huwelijks- en scheidingsakte van de ouders dient te worden overgelegd en het vonnis van de rechter waarbij betrokkene
  aan de zorg van de moeder is toevertrouwd. Zie Bujung Datuk lntan Sati, Beberapa hal, Himpunan,
  p.357.
   ,
  , . ....,
  .,-
  
  198
  
  teitsverkrijging, waarbij de beslissing omtrent de verkrijging uitsluitend afhankelijk is
  van de wil van betrokkene, een aangelegenheid die in de Wet no. 62 van 1958 slechts
  summier is geregeld.'" Hieraan ligt wellicht de gedachte ten grondslag dat de Overheid zelf wenst te bepalen, wie tot de kring van haar staatsburgers wordt toegelaten.
   Een belangrijke voorwaarde, die in deze aangelegenheid een rol speelt, is uiteraard gezien het streven van de Indonesische overheid om zoveel mogelijk het ontstaan van
  een dubbel staatsburgerschap te voorkomen - dat betrokkene geen andere nationaliteit
  dient te bezitten dan wel hij zijn verzoek vergezeld laat gaan van een verklaring, van
  zijn oorspronkelijke nationaliteit afstand te doen, op de wijze daartoe vastgesteld door
  de wettelijke bepalingen van het land van oorsprong of van de overeenkomst tussen
  Indonesië en het betrokken land ter regeling van het dubbel staatsburgerschap gesloten. "° Dat een officiële verklaring van de Diplomatieke Vertegenwoordiging van het
  land van oorsprong, die inhoudt dat de verzoeker volgens de wetgeving van het land
  van oorsprong zijn oorspronkelijke nationaliteit zal verliezen, indien hij het Indonesisch
  staatsburgerschap verkrijgt van groot belang wordt geacht, blijkt ook uit een Rondschrijven van de Minister van Justitie van 21 juli 1959. *"
  Wordt het in artikel 3 bepaalde aan een nadere beschouwing onderworpen, dan zou
  kunnen worden geconcludeerd, dat het hier, indien een vergelijking wordt getrokken
  met het verkrijgen van het Indonesisch staatsburgerschap middels gewone naturalisatie
  om geprivilegieerde naturalisatie gaat. Alhoewel uit een Rondschrijven van de Minister
  van Justitie van 27 augustus 1970 blijkt*" dat enkele voorwaarden, in het kader van
  de gewone naturalisatieprocedure gesteld naderhand ook in het hier behandelde geval
  zijn komen te gelden, die met name op kennis van de Indonesische taal en geschiedenis
  betrekking hebben terwijl ook een verklaring van goed gedrag van het Hoofd van de
  plaatselijke Politie dient te worden overgelegd, wordt betrokkenen vrijstelling van de
  andere, bij de gewone naturalisatieprocedure geldende voorwaarden verleend. " ' De
  hierbedoelde nationaliteitsverkrijging wordt in de literatuur niet altijd op dezelfde wijze
  getypeerd. Zo spreekt Hecker van "Einbürgerung in befristeten Sonderfallen", waaron-
  
  639. Op de verkrijging van het Indonesisch staatsburgerschap middels optie, waarbij verschillende
  variaties zijn te onderscheiden, zal nader worden teruggekomen.
   640. Ter illustratie: Het kan hier een buiten echt geboren kind van een autochtone vrouw, die het
  Indonesisch staatsburgerschap bezit betreffen, dat door de vader, een Nederlander, is erkend, zodat
  het kind de Nederlandse nationaliteit bezit. In het tweede geval, betreft het een uit een wettig
  huwelijk - in casu een gemengd huwelijk in de zin van de Huwelijkswet van 1974 - geboren kind,
  dat derhalve óók Nederlander is. Wordt het verzoek in kwestie ingewilligd, dan gaat het Nederlanderschap voor het kind verloren vanwege het vrijwillig verkrijgen van een andere nationaliteit en
  wordt het kind derhalve géén bipatride.
  641. Het betreft hier het Ministeriële Rondschrijven van 21 juli 1959 no. J.B. 3/138/4 aan de Voorzitters
  van de "Pengadilan Negeri's" in Indonesië gericht.
  642. Bedoeld is hier het Rondschrijven van de Minister van Justitie no. D . T . A . / 1 5 2 / 7 van 27 augustus
  1970 aan de Voorzitters van de "Pengadilan Negeri's" in geheel Indonesië gericht.
  643. Voorheen diende ook een verklaring inzake de politieke betrouwbaarheid van betrokkenen te worden
  bijgesloten; deze voorwaarde, die nergens in de onderhavige Wet no. 62 van 1953 voorkomt, is
  inmiddels komen te vervallen.
  199
  
  der hij onder meer zowel de in artikel 3 en in artikel 4 jo. artikel V van de Overgangsbepalingen van de onderhavige Wet omschreven gevallen brengt. *** Bujung Datuk
  Intan Sati brengt daarentegen onder de aandacht, dat indien de nadruk wordt gelegd op
  het karakter van het desbetrefiFende verzoek tot nationaliteitsverkrijging, in casu dat dit
  verzoek niet verplicht dient te worden ingewilligd, de in artikel 3 opgenomen mogelijkheid kan worden omschreven als een vereenvoudige naturalisatie."' Ik geeft er echter
  de voorkeur aan om hier van een geprivilegieerde naturalisatie te spreken.
   Ook in dit geval zijn administratiekosten, zowel voor de "Pengadilan Negen" als voor
  de Diplomatieke Vertegenwoordiging van de Republiek Indonesië - bij verblijf van
  betrokkene buitenlands - voor de bemiddelende rol van deze instanties verschuldigd,
  doch géén gerechtskosten, zoals bij de adoptie van buitenlandse kinderen.
  5.2. Op basis van artikel 4 van de Wet
  Krachtens artikel 4 van de Wet no. 62 van het jaar 1958, worden buitenlanders in de
  gelegenheid gesteld, om het Indonesisch staatsburgerschap middels een daartoe strekkend verzoek te verkrijgen. Op basis van het eerste lid van dit artikel, dienen betrokkenen aan de navolgende vereisten te voldoen:
  1.
  2.
  zij dienen in het gebied van de Republiek Indonesië geboren te zijn en aldaar
  woonplaats te hebben;
  hun vader of moeder - indien bedoelde buitenlander geen familierechtelijke betrekking met zijn vader heeft - dient óók in het gebied van de Republiek Indonesië
  geboren en ingezetene van de Republiek te zijn.
  Wat betreft het ingezetenschap van de ouders wijst Bujung Datuk Intan Sati erop, dat
  deze ouders nog geen ingezetene behoeven te zijn op het tijdstip van geboorte van de
  betrokken persoon, doch dit wél vereist is, op het tijdstip dat het desbetreffende verzoek
  wordt ingediend. *** Voorts is de voorwaarde gesteld, dat die buitenlander, nadat hij
  het Indonesisch staatsburgerschap verkregen heeft:
  3.
  ••--.'•
  
  géén andere nationaliteit dient te bezitten of het verzoek vergezeld dient te laten
  gaan van een verklaring van afstand van de andere nationaliteit die hij mogelijkerwijze bezit, in overeenstemming met de geldende wettelijke bepalingen van het
  land van oorsprong of van de overeenkomst tussen de Republiek Indonesië en het
  land in kwestie, ter afwikkeling van het dubbel staatsburgerschap gesloten."'
  
  644. Hecker, Das Staatsangehörigkeitsrecht, p.57-58.
  . -•:.-,••>,-• •_•.-.
  645. Bujung Datuk Intan Sati, Beberapa hal. Himpunan, p.356.
   646. Bujung Datuk Intan Sati, Beberapa hal, Himpunan, p.356.
  647. De onder 1 tot en met 3 gestelde vereisten dienen te worden bewezen door overlegging van een
  geboorte-akte van de verzoeker, een persoonsbewijs ("kartu penduduk") of een andere verklaring,
  die aangeeft dat de verzoeker in Indonesië woonplaats heeft, de geboorte-akte van zijn ouders, eea
  verklaring dat de ouders ingezetene zijn van Indonesië en het bewijs, dat de verzoeker geen andere
  
  200
  
  Vervolgens is in het tweede lid van bedoeld artikel 4 van de Wet bepaald dat:
  4. het verzoek binnen de termijn van één jaar nadat betrokkene de leeftijd van achttien
  jaar heeft bereikt dient te worden gericht aan de Minister van Justitie, door
  bemiddeling van de "Pengadilan Negeri" van zijn woonplaats.
   Ingevolge het in het derde en vierde lid van artikel 4 bepaalde, kan de Minister van
  Justitie het onderhavige verzoek inwilligen of afwijzen. Wordt het verzoek ingewilligd,
  dan neemt het aldus verkregen Indonesisch staatsburgerschap een aanvang op de datum
  van het daarop betrekking hebbende besluit van de Minister van Justitie. "*
  De in artikel 4 opgenomen bepaling, heeft bij de behandeling van het ontwerp betreffende het Indonesisch staatsburgerschap in de Volksvertegenwoordiging, de gemoederen
  danig in beroering gebracht."' Door enkele leden daarvan werd voorgesteld om het
  onderhavige artikel 4 te doen vervallen, gezien de reeds in artikel 5 van de Wet
  opgenomen mogelijkheid tot - gewone - naturalisatie. Ook Bujung Datuk Intan Sati stelt
  de nodige vraagtekens bij dit artikel; hij wijst op de mogelijkheid dat van dit artikel veel
  gebruik zal worden gemaakt, nadat de geldingskracht van de Overeenkomst inzake het
  Probleem van de Bipatridie tussen Indonesië en de Chinese Volksrepubliek"" door
  eerstgenoemd land unilateraal is beëindigd. Dit heeft volgens deze auteur ertoe geleid,
  dat enkele voorwaarden van artikel 5 ook bij de toepassing van artikel 4 - eveneens in
  het geval van artikel 3 - zijn komen te gelden. Hij wijst voorts op de mogelijkheid, dat
  dit artikel zal komen te vervallen, overeenkomstig het voorstel van enkele leden van de
  Volksvertegenwoordiging bij de behandeling van het desbetreffende ontwerp*",
  hetgeen echter tot op heden niet is geschied. Door andere leden van de Volksvertegenwoordiging werd gevreesd dat artikel 4 maar tot onnodige administratieve rompslomp
  zou leiden; om die reden werd voorgesteld om het in dit artikel 4 bepaalde in artikel
  5 van de Wet op te nemen. Door weer andere leden van de Volksvertegenwoordiging
  werd gewezen op de beduidend zwaardere vereisten inzake geboorte, woonplaats en
  ingezetenschap zoals in artikel 4 opgenomen, in vergelijking met het op gewone
  naturalisatie betrekking hebbende artikel 5. Ook werd de bezorgdheid geuit, dat het
  onderhavige artikel 4 aanleiding zou geven tot het wederom ter discussie stellen van het
  binnen het kader van de Toescheidingsovereenkomst - automatisch - verkregen Indone-
  
  647. -»
  nationaliteit zal bezitten, na in het bezit Ie zijn gesteld van het Indonesisch staatsburgerschap. Zie
  Bujung Datuk Intan Sati, Beberapa hal, Himpunan, p.356.
   648. De met de afwikkeling van bedoelde verzoeken belaste autoriteit heeft wijziging ondergaan,
  aangezien voorheen de Minister van Justitie de goedkeuring nodig had van de Ministerraad. Dit
  lichaam is echter niet meer in overeenstemming met de Grondwet van 1945, sedert juli 1959
  wederom van kracht verklaard.
  649. Zie hiervoor de Algemene Beschouwingen Hoofdstuk I van 4-6-1958, RS p.41 inzake de behandeling van dit ontwerp in de Volksvertegenwoordiging.
  - •
  :-, , ,
  650. Zie hiervoor § 3 van Hoofdstuk 4.
  '••,..•••
  •;
  651. Bujung Datuk Intan Sati, Beberapa hal, Himpunan, p.356.
  '
  •• •
  
  201
  
  sisch staatsburgerschap door de groep der voormalige uitheemse Nederlandse onderdanen niet-Nederlanders. *"
  Van regeringszijde werden genoemde bezwaren echter niet onderschreven. Naar voren
  werd gebracht, dat er verschil bestaat tussen de artikelen 4 en 5 en dat artikel 4 zeker
  niet was opgenomen om louter administratieve redenen. Zo verschillen de gevolgen van
  het verkrijgen van het Indonesisch staatsburgerschap ex artikel 4 van die van artikel 5.
  