text: doi: 10.5553/TBSenH/229567002022008004008
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  burgemeester feiten uit justitiële documentatie van de
  appellant ten grondslag gelegd. De appellant is het niet
  eens met de afwijzing van zijn aanvraag. De afwijzing
  heeft grote gevolgen voor hem, omdat hij een forse financiële investering heeft gedaan. De Afdeling is van
  oordeel dat de burgemeester ingevolge artikel 10 lid 2
  Dienstenrichtlijn een verdergaande plicht heeft om te
  motiveren waarom hij tot het oordeel is gekomen dat de
  appellant op grond van de feiten die hem worden tegengeworpen van slecht levensgedrag is. De burgemeester
  heeft in deze zaak geheel niet gemotiveerd waarom de
  strafbeschikking van 2018 en de veroordeling in 2014
  relevant zijn voor het op verantwoorde wijze leidinggeven aan een horecabedrijf. Ook is niet gemotiveerd hoe
  de appellant had kunnen weten dat hij, gelet op deze
  feiten, niet aan de voorwaarde voldoet dat hij niet in
  enig opzicht van slecht levensgedrag is. Dat de appellant niet voldoet aan de voorwaarde dat een betrokkene
  niet in enig opzicht van slecht levensgedrag mag zijn, is
  dus niet onderbouwd en daarmee is niet voldaan aan het
  evidentiecriterium. De burgemeester heeft verder niet
  gemotiveerd waarom hij vorenstaande feiten niet als gering aanmerkt of waarom die feiten, ondanks het tijdsverloop, nog iets zeggen over de betrouwbaarheid van
  de appellant als leidinggevende. Nu het besluit op deze
  punten geen inzicht verschaft in de afweging van de
  burgemeester, berust het besluit van 7 oktober 2020 niet
  op een deugdelijke motivering.95 Met deze uitspraak van
  de Afdeling wordt voor de burgemeester een verzwaarde
  motiveringsplicht bij slecht levensgedrag geïntroduceerd.
   Wet op de kansspelen
  Op 9 maart 2022 heeft de Afdeling uitspraak gedaan in
  een zaak betreffende het computerspel ‘FIFA 2022’. Bij
  besluit van 15 oktober 2019 heeft de raad van bestuur
  van de Kansspelautoriteit (KSA) aan EA (de uitgever van
  het computerspel) een last onder dwangsom opgelegd,
  omdat zij volgens de KSA het in artikel 1 lid 1, aanhef en
  onder a, Wet op de kansspelen (WKS) opgenomen verbod heeft overtreden (hierna: ‘het dwangsombesluit’).
  Bij afzonderlijk besluit van dezelfde datum heeft de KSA
  besloten tot openbaarmaking van het dwangsombesluit.
  De KSA heeft zich op het standpunt gesteld dat loot
  boxes, waarbij toeval de inhoud bepaalt en de prijzen
  een economische waarde hebben, moeten worden aangemerkt als kansspel in de zin van artikel 1 lid 1, aanhef
  en onder a, WKS en dat daarvoor een verbod geldt. Dit
  geldt volgens de KSA ook voor de packs in FIFA die een
  economische waarde hebben, omdat de inhoud kan worden verhandeld op de virtuele transfermarkt. Omdat EA
  geen vergunning heeft om kansspelen aan te bieden,
  
  95
  
  ABRvS 25 mei 2022, ECLI:NL:RVS:2022:1493, BR 2022/50, m.nt. Van Mil.
  Interessant in dit verband is ook: ABRvS 1 juni 2022, ECLI:NL:RVS:2022:
  1560, waarin de burgemeester van Utrecht bij besluit van 22 oktober 2018
  afwijzend heeft beslist op de aanvraag van de vennootschap om de bij besluit van 23 juli 2013 verleende vergunning voor de exploitatie van horecabedrijf New York Pizza Utrecht Centrum te wijzigen en die vergunning
  in te trekken. In hoger beroep wordt de burgemeester door de Afdeling
  in het gelijk gesteld.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002022008004008
  
  handelt zij in strijd met het in de WKS neergelegde verbod, aldus de KSA. Daarom heeft de KSA bij het dwangsombesluit EA gelast om binnen drie weken na dagtekening van dat besluit de overtreding van de WKS in
  FIFA19 en in latere versies van het spel te staken en gestaakt te houden. Indien zij niet binnen die termijn aan
  de last voldoet, verbeurt EA een dwangsom van € 250.000
  per week of gedeelte van de week met een maximum van
  € 5.000.000. De KSA heeft in het dwangsombesluit verder voorbeelden van maatregelen gegeven waarmee EA
  aan de last kan voldoen, waaronder het verwijderen van
  de packs uit het spel. Daarnaast heeft de KSA bij afzonderlijk besluit van 15 oktober 2019 beslist tot openbaarmaking van het dwangsombesluit.96 Volgens de Afdeling
  heeft de KSA zich ten onrechte op het standpunt gesteld
  dat het verkrijgen en openen van de packs als een opzichzelfstaand spel kan worden beschouwd, zodat dit in
  zoverre niet als kansspel in de zin van artikel 1 lid 1,
  aanhef en onder a, WKS kan worden aangemerkt. Dat
  het spel FIFA als geheel een kansspel is, heeft de KSA
  niet gesteld. De rechtbank heeft dan ook ten onrechte
  overwogen dat de KSA bevoegd was handhavend op te
  treden, omdat EA heeft gehandeld in strijd met artikel 1
  lid 1, aanhef en onder a, van de WKS en dat de KSA terecht de last onder dwangsom heeft opgelegd. Deze last
  kan daarom niet in stand blijven.97 Ook heeft de rechtbank ten onrechte overwogen dat de KSA kon besluiten
  tot openbaarmaking van de besluiten.98
  In een andere zaak is de KSA door de Afdeling in het
  gelijk gesteld. In die zaak heeft de KSA bij besluit van
  31 juli 2018 aan een bedrijf wegens overtreding van de
  WKS een boete opgelegd ter hoogte van € 300.000.
   Omdat de KSA niet tegen alle aanbieders van onlinekansspelen kan optreden, heeft zij in 2012 prioriteringscriteria opgesteld. Bij de aanpak van aanbieders van onlinekansspelen richt de KSA zich op aanbieders die zich
  actief richten op de Nederlandse markt. De prioriteringscriteria staan in de Boetebeleidsregels aanbieden
  kansspelen online zonder vergunning. Per 1 juni 2017
  zijn de prioriteringscriteria aangescherpt. Het bedrijf
  was aanbieder van website A en website B. Op deze websites werden onlinekansspelen aangeboden. In mei en
  augustus 2017 heeft de KSA deze websites onderzocht.
  Daaruit is gebleken dat via die websites kansspelen werden aangeboden die volgens de KSA gericht waren op de
  Nederlandse markt. De Afdeling overweegt dat de rechtbank terecht heeft geoordeeld dat de KSA, gelet op de
  met openbaarmaking te dienen doelen, over kon gaan
  tot openbaarmaking van het boetebesluit. De KSA beoogt met de openbaarmaking van het boetebesluit niet
  alleen consumenten te informeren en te waarschuwen
  en transparant te zijn over haar toezichtspraktijk, maar
  weegt ook mee dat van openbaarmaking van boetebe-
  
  96
  97
  98
  
  ABRvS 9 maart 2022, ECLI:NL:RVS:2022:690, Computerrecht 2022/94,
  m.nt. Declerck, r.o. 3.
  ABRvS 9 maart 2022, ECLI:NL:RVS:2022:690, r.o. 9.
  ABRvS 9 maart 2022, ECLI:NL:RVS:2022:690, r.o. 11.
   TBS&H 2022 | nr. 4
  
  263
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  sluiten een preventieve werking uitgaat naar andere ondernemingen en natuurlijke personen.99
  
  264
  
  Opiumwet
  In de eerste te bespreken zaak zijn de feiten als volgt:
  het gaat om de sluiting door de burgemeester van een
  oude melkfabriek in het midden van het dorp Ried vanwege een drugsvondst. Persoon A en persoon C zijn
  daarvan de eigenaars en zij bewonen de benedenverdieping. Beneden aan de voorzijde van het pand oefent persoon C haar praktijk in klassieke homeopathie uit. Aan
  de andere kant van het pand heeft persoon A een werkplaats voor zijn bedrijf. Dat geldt ook voor één van de
  meerderjarige zoons van persoon A en persoon C, persoon B. Een andere zoon, zoon 1, woonde tijdelijk op de
  eerste verdieping. Het pand beschikt verder over een
  ruimte waar activiteiten kunnen worden georganiseerd.
  Een derde zoon, zoon 2, woont elders. Op 2 maart 2020
  heeft een arrestatieteam in verband met een langlopend
  onderzoek naar internationale drugshandel en witwassen, genaamd ‘Vidar’, zoon 1 en zoon 2 aangehouden.
   Vervolgens is in het pand een inval gedaan. De doorzoeking van het pand richtte zich op de woon-/slaapkamer
  van zoon 1 en de naastgelegen zolder op de eerste verdieping. Daar heeft de politie onder meer 2.178,57 gram
  hennep, 1.385,61 gram hasjiesj, 1.926,86 gram cocaïne,
  11,77 gram MDMA, 10,029 gram amfetamine, 185,57
  gram ketamine, een weegschaal, € 29.525 en 32.800
  Noorse kronen, een boksbeugel, een mes en een encrypted smartphone aangetroffen. De politie heeft twee bestuurlijke rapportages opgesteld, met als data
  20 april 2020 en 14 mei 2020, en de burgemeester in
  overweging gegeven in overeenstemming met de Opiumwet een bestuurlijke maatregel te treffen, namelijk
  sluiting van het pand.100 Nadat de burgemeester hiertoe
  is overgegaan volgt een procedure bij de rechtbank. De
  rechtbank acht een sluiting voor de duur van twaalf
  maanden niet evenredig. Zij heeft daarom het besluit op
  bezwaar op dit punt vernietigd en, zelf in de zaak voorziend, de duur van de sluiting bepaald op zes maanden.
  Met de rechtbank is de Afdeling van oordeel dat, met
  inachtneming van punt 3.3 van de beleidsregels, met
  een sluiting voor de duur van zes maanden de met de
  beleidsregels te dienen doelen worden bereikt zonder
  dat sprake is van voor persoon A, persoon B en persoon
  C onevenredig nadelige gevolgen. Niet is gebleken dat
  de rechtbank niet alle relevante omstandigheden ten
  tijde van haar uitspraak bij de beoordeling heeft betrokken, zodat ook daarin geen grond is gelegen voor het
  oordeel dat zij niet zelf in de zaak heeft mogen voorzien.101 De burgemeester wordt in hoger beroep door de
  Afdeling niet in het gelijk gesteld.
  99 ABRvS 29 juni 2022, ECLI:NL:RVS:2022:1833, r.o. 13.2.
  100 ABRvS 2 februari 2022, ECLI:NL:RVS:2022:335, Jurisprudentie Grondzaken 2022/62, m.nt. Van der Loo.
  101 ABRvS 2 februari 2022, ECLI:NL:RVS:2022:335, r.o. 10.1.
   TBS&H 2022 | nr. 4
  
  De volgende uitspraak van de Afdeling102 heeft veel pennen in beweging gezet, omdat deze uitspraak volgt naar
  aanleiding van de conclusie van de advocaten-generaal
  Widdershoven en Wattel.103 De feiten in deze zaak zijn
  als volgt: bij besluit van 10 september 2019 heeft de burgemeester van Harderwijk appellant sub 2 onder aanzegging van bestuursdwang gelast de woning aan [locatie A] te Harderwijk met ingang van 18 september 2019
  voor de duur van zes maanden te sluiten. Appellant
  sub 2 is huurder van de eengezinswoning te Harderwijk
  en woont daar samen met zes van zijn zeven kinderen,
  geboren in de periode 1993-2005. Over één van hen, de
  oudste zoon, heeft de politie via Meld Misdaad Anoniem
  meldingen ontvangen dat hij vanuit de woning in drugs
  zou dealen en in de woning, en mogelijk ook in de schuur
  achter de woning, drugs zou hebben opgeslagen. De politie heeft een onderzoek ingesteld. Daaruit is volgens
  de politie gebleken dat de oudste zoon in drugs handelde, zowel vanuit de woning als elders in de gemeente
  Harderwijk. De politie heeft de bestuurlijke rapportage
  van 23 augustus 2020 opgesteld en de burgemeester
  verzocht handhavend op te treden. Bij besluit van
  10 september 2019 heeft de burgemeester appellant
  sub 2 onder aanzegging van bestuursdwang gelast de
  woning te Harderwijk met ingang van 18 september 2019 voor de duur van zes maanden te sluiten. Naar
  aanleiding van de conclusie van Widdershoven en Wattel heeft de Afdeling in haar uitspraken zoveel mogelijk
  inzichtelijk gemaakt op welke wijze zij het besluit aan
  de norm van artikel 3:4 lid2 Awb toetst. Voor de beoordeling van de toetsing aan de evenredigheid zijn er volgens de Afdeling twee belangrijke oriëntatiepunten: de
  aard en het gewicht van de bij het besluit betrokken belangen en de ingrijpendheid van het besluit, en de mate
  waarin het fundamentele rechten van de belanghebbenden aantast. In deze zaak overweegt de Afdeling als
  volgt.
   ‘Uit het besluit blijkt niet dat de burgemeester zich heeft
  afgevraagd of het gezin na de woningsluiting nog kan
  terugkeren naar de woning als de woningcorporatie de
  huurovereenkomst ontbindt en mogelijk overgaat tot
  plaatsing van het gezin op een “zwarte lijst”. De burgemeester moet het antwoord op die vraag alsnog betrekken bij zijn nieuwe besluit. Daarbij moet hij opnieuw
  beoordelen of de gevolgen voor het gezin niet onevenredig zijn in verhouding tot het doel van de woningsluiting.
  Omdat de woning tot dusverre nog niet gesloten is geweest, zal de burgemeester ook moeten beoordelen of de
  noodzaak om de woning te sluiten nog steeds aanwezig
  is.’104
  102 ABRvS 2 februari 2022, ECLI:NL:RVS:2022:285, AB 2022/120, m.nt. Van
  Zanten; JB 2022/44 , m.nt. Schlössels.
  103 ABRvS 7 juli 2021, ECLI:NL:RVS:2021:1468, NLF 2021/1687, m.nt. Barmentlo.
  104 ‘Afdeling bestuursrechtspraak werkt evenredigheidsbeginsel verder uit’,
  NJB 2022. Zie ook T. Barkhuysen & W. den Ouden, ‘Kroniek van het algemeen bestuursrecht. Over evenredigheid, evenredigheid en … evenredigheid. Maar hoe dan precies?’, NJB 2022, p. 1136-1147. Voorts kan worden gewezen op enkele andere zaken, waarin de burgemeester die toepassing gaf aan artikel 13b Opiumwet in het ongelijk werd gesteld door
  
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002022008004008
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  Het wordt een interessante ontwikkeling om te bezien
  hoe deze nieuwe invulling van de evenredigheidstoetsing verder gestalte zal gaan krijgen.
  Wet wapens en munitie
  Uit deze kroniekperiode zijn slechts enkele voor het ondernemingsstrafrecht relevante uitspraken te melden.
   Hof Den Haag 7 juni 2022, ECLI:NL:GHDHA:2022:975,
  gaat over een verdachte wiens gedragingen zijn gekwalificeerd als het bedrijfsmatig verhandelen van vuurwapens. Daarvoor is echter een erkenning nodig en daarover beschikte de verdachte niet. De verdachte heeft
  volgens het hof, minst genomen als een tussenpersoon,
  onderhandeld over transacties voor de aankoop, verkoop of levering van wapens of munitie. Daarmee heeft
  hij (gelet op de recente uitbreiding van het toepassingsbereik van artikel 9 Wet wapens en munitie) wapens verhandeld in de zin van dat artikel in verbinding met artikel 55 lid 4. De verdachte heeft zich daarnaast schuldig
  gemaakt aan het voorhanden hebben van illegaal vuurwerk, verdovende middelen, munitie en een geladen raketwerper, waarna veroordeling volgt tot een gevangenisstraf van 4 jaar en 6 maanden.
   Daarnaast zijn weer diverse uitspraken gedaan inzake
  de ‘beschikkingsmacht’. Die werd onder meer betwist in
  HR 24 mei 2022, ECLI:NL:HR:2022:757. De Hoge Raad
  verwijst naar zijn arresten van 31 maart 2020,105 waarin
  hij heeft overwogen dat voor een veroordeling van het
  (als pleger) voorhanden hebben van een wapen of munitie is vereist dat de verdachte het wapen of de munitie
  bewust aanwezig had. De in de rechtspraak van de Hoge
  Raad in dit verband gebruikte aanduiding van ‘een
  meerdere of mindere mate’ van bewustheid geeft aan
  dat de verdachte zich bewust was van de (waarschijnlijke) aanwezigheid van het wapen of de munitie, zonder
  dat die bewustheid zich hoeft uit te strekken tot de specifieke eigenschappen en kenmerken van het wapen of
  de munitie of tot de exacte locatie van dat wapen of die
  munitie. Voor het bewijs van dergelijke bewustheid
  geldt dat daarvan ook sprake kan zijn in een geval dat
  het niet anders kan dan dat de verdachte zulke bewustheid heeft gehad. Volgens deze lijn oordelen ook de feitenrechters. Zo ging het in Hof Den Haag 12 juli 2022,
  ECLI:NL:GHDHA:2022:1302, om een verdachte die het
  medeplegen werd verweten van het zonder consent
  doen binnenkomen van 33 vuurwapens met munitie en
  het voorhanden hebben van deze vuurwapens. Ondanks
  dat deze verdachte de vuurwapens niet feitelijk voorhanden had gehad, oordeelde het hof dat toch sprake
  was van bewustheid van en beschikkingsmacht over
  deze vuurwapens met munitie.
  Op 1 februari 2022 trad de Wet van 15 mei 2019, houdende regels voor de inzet van gewapende particuliere
  
  de Afdeling, zie o.m. ABRvS 22 juni 2022, ECLI:NL:RVS:2022:1765; ABRvS
  6 juli 2022, ECLI:NL:RVS:2022:1913; ABRvS 6 juli 2022, ECLI:NL:RVS:
  2022:1910.
  105 HR 31 maart 2020, ECLI:NL:HR:2020:504 en 507, NJ 2020/251 en 253,
  beide m.nt. Sackers.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002022008004008
  
  maritieme beveiligers aan boord van Nederlandse koopvaardijschepen (Wet ter Bescherming Koopvaardij), in
  werking, tegelijk met het besluit van 22 december 2021,
  houdende regels ter uitvoering van de Wet ter Bescherming Koopvaardij (Besluit bescherming koopvaardij).
   Op 1 juli 2022 trad de Wet van 4 november 2021 tot wijziging van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek
  van Strafvordering en enige andere wetten in verband
  met versterking van de strafrechtelijke aanpak van ondermijnende criminaliteit (versterking strafrechtelijke
  aanpak ondermijnende criminaliteit) in werking. Deze
  wet heeft tot gevolg dat in de Wet wapens en munitie
  (maar ook in de Opiumwet en de Wet op de economische
  delicten) de maatregel schadeverhaal werd ingevoerd.106
  
  Europees strafrecht
  Verzorgd door mr. dr. S.S. Buisman & mr. dr. W.S. de Zanger
  Algemene ontwikkelingen
  •
  
  Voorstel tot het aanmerken van het schenden van
  EU-sancties als EU-misdrijven
  De EU-sancties tegen Rusland, Belarus en hun inwoners
  drukten het afgelopen halfjaar een sterk stempel op het
  landschap van het bijzonder strafrecht. Menig aanbieder van (financiële) diensten is voor de vraag gesteld of
  zijn of haar werkzaamheden nog wel ongestoord kunnen worden doorgezet. De daadwerkelijke strafrechtelijke handhaving van deze sancties (via de Sanctiewet
  1977) lijkt echter moeizaam op gang te komen. De Europese Commissie heeft ondertussen het initiatief genomen om de teugels op dit vlak verder aan te halen. Op
  25 mei 2022 heeft zij een voorstel gepubliceerd voor een
  Raadsbesluit waarin schending van de EU-sancties
  wordt toegevoegd aan de lijst met EU-misdrijven zoals
  bedoeld in artikel 83 lid 1 Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU).107 Daarmee kiest
  men dus voor de procedure van lid 1 van artikel 83
  VWEU (dat ziet op vormen van bijzonder zware criminaliteit met een grensoverschrijdende dimensie), omdat
  men lid 2 van dat artikel (dat ziet op een noodzaak ter
  bevordering van Uniebeleid) niet afdoende acht op dit
  gebied.
   Toevoeging van deze schendingen aan de lijst met
  EU-misdrijven zou betekenen dat de EU-wetgever bevoegd wordt om maatregelen vast te stellen op het gebied van de strafbaarstelling van deze feiten en de sanctionering daarvan. Volgens de Commissie verschillen de
  nationale stelsels voor wat betreft de strafbaarstellingen en de strafrechtelijke sanctionering van schendingen van beperkende maatregelen die op EU-niveau worden vastgesteld. Een verdere harmonisatie zou volgens
  
  106 Respectievelijk Stb. 2019, 186 en Stb. 2021, 544. Zie voor de inwerkingtredingen Stb. 2022, 3 en Stb. 2022, 204.
  107 COM (2022) 247 final.
  TBS&H 2022 | nr. 4
  
  265
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  de Commissie op zijn plaats zijn. Het voorstel is daarin
  een eerste stap. Als de Raad (zoals voorgesteld) deze
  schendingen toevoegt aan de lijst met EU-misdrijven,
  zou de EU-wetgever bevoegd worden om richtlijnen vast
  te stellen met daarin regels over de strafbaarstelling en
  strafrechtelijke sanctionering daarvan. Zo zou een gemeenschappelijk rechtskader tot stand moeten komen.
   Samen met het voorstel heeft de Commissie in een mededeling de (in haar ogen) belangrijkste elementen opgenomen voor van een dergelijke, toekomstige richtlijn.108
  •
  Rapport Europol aangaande cryptovaluta
  Met het oog op de witwasbestrijding, zoals altijd een belangrijk speerpunt van de Europese Unie, is het rapport
  van Europol van januari 2022 zeker lezenswaardig. De
  laatste jaren wordt in de strijd tegen het crimineel vermogen veel aandacht besteed aan de rol die cryptovaluta kunnen spelen in het witwassen. Europol brengt overzichtelijk in kaart op welke manier cryptovaluta worden
  gebruikt om strafbare feiten te plegen en de opbrengsten daarvan wit te wassen. Die manieren lijken met de
  jaren meer gedifferentieerd te worden. Doordat er gespecialiseerde witwassers met cryptovaluta zijn ontstaan, hoeven criminelen zelf geen specialistische kennis (meer) in huis te hebben om te kunnen profiteren
  van de (vermeende) voordelen daarvan.
  266
  
  Europol belicht echter ook de minder ‘zwarte’ kanten
  van cryptovaluta. Zo wordt vastgesteld dat de omvang
  van het witwassen door middel van cryptovaluta niet zo
  groot is als dat van het witwassen met contant geld en
  andere manieren om vermogen te verplaatsen. Belangrijk is daarnaast dat Europol vaststelt dat cryptovaluta
  niet zoveel anonimiteit geven als vaak (met name door
  beleidsmakers en handhavende instanties) lijkt te worden gedacht. Met name door de blockchaintechnologie
  bieden deze valuta juist weinig privacy, omdat de herkomst daarvan wordt geregistreerd in de blockchain.
  Daarnaast stelt Europol vast dat cryptovaluta aanvankelijk met name werden gebruikt door criminelen, maar
  dat het gebruik daarvan de laatste jaren aanzienlijk gebruikelijk is geworden voor ‘normale’, legale transacties.
  De regelmatig gehoorde assumptie dat het gebruik van
  bijvoorbeeld bitcoins (zonder een aanwijsbare reden)
  een indicatie is dat iemand zich bezighoudt met strafbare feiten, lijkt daarom niet juist.
   Jurisprudentie
  •
  Derden in klaagschriftprocedures tegen beslag
  Het Hof van Justitie van de Europese Unie (achtste kamer) heeft op 12 mei van dit jaar een belangwekkende
  uitspraak gedaan die ziet op de positie van derde-belanghebbenden in de procedure ter beklag tegen beslag
  op voorwerpen.109 In deze zaak was onder RR en JG beslag gelegd op voorwerpen die mogelijk als bewijs in een
  strafzaak konden dienen. Beiden waren geen verdachten
  
  (meer): de zaak tegen RR was geëindigd en tegen JG was
  nooit strafvervolging ingesteld. Het beslag was gelegd in
  de strafzaken tegen de levensgezel van RR en tegen (andere) leden van de bende waarbij JG (vermoedelijk) ook
  betrokken was. Beiden dienen tijdens de fase van het
  strafproces een verzoek in tot teruggave bij een bijzondere strafrechter. Deze raadkamer overwoog dat het nationale recht van Bulgarije een derde de mogelijkheid
  biedt om tijdens de voorbereidende fase van de strafrechtelijke procedure te verzoeken om teruggave van
  een in beslag genomen voorwerp, maar dat een dergelijk
  verzoek niet kan worden ingediend tijdens de gerechtelijke fase van die strafprocedure. Dit terwijl een dergelijke fase lang (meerdere jaren) kan duren. Bovendien is
  het naar Bulgaars recht niet toegestaan om in een situatie als in het hoofdgeding voorwerpen te confisqueren
  van een derde te goeder trouw, zodat de in het hoofdgeding in beslag genomen voorwerpen na afloop van de
  gerechtelijke fase aan hun eigenaren moeten worden
  teruggegeven. De raadkamer vroeg zich daarom af of
  deze regeling verenigbaar is met Richtlijn 2014/42/EU,
  gelezen in het licht van artikel 17 Handvest. Zij stelde
  daarom prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie.
   Op grond van artikel 7 Richtlijn 2014/42/EU moeten de
  lidstaten de nodige maatregelen nemen die bevriezing
  van voorwerpen met het oog op een confiscatie mogelijk
  maken, en ten aanzien van voorwerpen in het bezit van
  derden bevriezingsmaatregelen kunnen worden gelast.
  Op grond van artikel 8 hebben personen tegen wie dergelijke maatregelen zijn genomen, recht op een doeltreffende voorziening en in nationaal recht voorziene
  procedures. Deze procedures kunnen bepalen dat indien
  de aanvankelijke beslissing tot bevriezing is genomen
  door een bevoegde niet-rechterlijke autoriteit, deze beslissing eerst ter bekrachtiging of herziening moet worden voorgelegd aan een rechterlijke instantie alvorens
  zij voor een rechter kan worden betwist.
  Het Hof van Justitie formuleert, in antwoord op deze
  vragen, dat uit de richtlijn (alsmede uit overweging 31
  daarvan) volgt dat een derde te goeder trouw wiens
  voorwerp is ‘bevroren’ ook tijdens de gerechtelijke fase
  van een strafprocedure een verzoek bij een rechter moet
  kunnen doen om het voortduren van die bevriezing te
  toetsen (r.o. 38). Met artikel 552a Sv voldoet Nederland
  reeds aan deze verplichting. Daarnaast antwoordt het
  hof (op de tweede prejudiciële vraag) dat de richtlijn zo
  moet worden uitgelegd, dat deze zich niet verzet tegen
  een nationale regeling die in de weg staat aan confiscatie van een voorwerp dat is gebruikt of bestemd is om te
  worden gebruikt voor het plegen van strafbare feiten, en
  dat toebehoort aan een derde te goeder trouw. Dat is ook
  het geval als die derde dat voorwerp permanent ter beschikking heeft gesteld aan de verdachte (r.o. 53). Dat
  betekent niet (a contrario) dat een nationale regeling
  die een dergelijke confiscatie wel mogelijk maakt in
  strijd is met deze richtlijn. De Nederlandse regeling van
  
  108 COM (2022) 249 final.
  109 HvJ EU 12 mei 2022, C-505/20, ECLI:EU:C:2022:376 (RR en JG).
   TBS&H 2022 | nr. 4
  
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002022008004008
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  de verbeurdverklaring en onttrekking aan het verkeer110
  hoeft in die zin niet te vrezen voor deze uitspraak van de
  EU-rechter.
  •
  SIS II-registratie voorwerp inbeslagname
  De zaak C-520/20111 draait om de inbeslagname van een
  motorvoertuig. EF, een Bulgaarse staatsburger, had het
  voertuig gekocht met een lening van een Noorse bank.
  In 2016 stopt EF echter met de terugbetaling van deze
  lening. Zijn dossier wordt vervolgens door de bank overgedragen aan een incassobureau om de uitstaande
  schulden te incasseren. In antwoord op het verzoek tot
  vrijwillige terugbetaling deelde EF mede dat het voertuig zich in Bulgarije bevond en dat het inmiddels was
  verkocht aan AB en op zijn naam was geregistreerd. AB
  had het voertuig inmiddels in 2017 weer doorverkocht
  aan DB, de verzoeker in het hoofdgeding, die het op zijn
  beurt weer had laten registreren.112
  Op 24 mei 2017 wordt vervolgens door Noorwegen in
  het Nationale Schengeninformatiesysteem een signalering opgenomen met het oog op de inbeslagneming van
  het motorvoertuig, onder de vermelding dat het voertuig is ‘gestolen, verduisterd of anderszins vermist’. Twee
  dagen later wordt het voertuig door de Bulgaarse politie
  aangetroffen. Na het raadplegen van het geautomatiseerde informatiesysteem SIS II wordt vastgesteld dat
  dit het door Noorwegen gesignaleerde voertuig betreft.
   Het voorwerp wordt daarop in beslag genomen om te
  worden teruggegeven aan de Noorse bank.113
  Tegen deze gang van zaken stelt DB bezwaar en vervolgens beroep in om de rechtmatigheid van het genomen
  besluit tot afgifte van het betrokken voertuig aan te
  vechten, nu de in het SIS II opgenomen registratie, bij
  ‘gebreke van overtuigend bewijs dat in Noorwegen een
  strafprocedure met betrekking tot dit voertuig was ingeleid
  en gevoerd’, onrechtmatig was. Tevens heeft hij verzocht
  om directe teruggave van het voertuig.114
  Op vragen van de Bulgaarse rechter ten aanzien van de
  SIS II-registratie geeft Noorwegen aan dat het strafdossier en het onderzoek met betrekking tot het voertuig op
  10 juli 2017 zijn gesloten nu het voertuig was aangetroffen en teruggebracht naar Noorwegen. De Bulgaarse
  rechter vraagt zich onder deze omstandigheden af of in
  Noorwegen een strafrechtelijke procedure is ingesteld
  met betrekking tot het motorvoertuig, en is van oordeel
  dat, indien dat niet het geval is, de signalering in SIS II
  in strijd is met de werkingssfeer en het doel van SIS II.
  Hij legt daarom aan het Hof de vraag voor of ‘artikel 39
  van het SIS II-besluit aldus moet worden uitgelegd dat het
  
  110 Waarbij voor de verbeurdverklaring van voorwerpen die aan een derde
  toebehoren de eis geldt dat deze derde bekend was met de verkrijging
  door middel van het strafbare feit of met het gebruik of de bestemming
  in verband daarmee, of deze verkrijging, het gebruik of de bestemming
  redelijkerwijs had kunnen vermoeden, zie artikel 33a lid 2 Sr.
  111 HvJ EU 13 januari 2022, C-520/20, ECLI:EU:C:2022:12 (DB).
  112 HvJ EU 13 januari 2022, C-520/20, ECLI:EU:C:2022:12 (DB), r.o. 17-19.
  113 HvJ EU 13 januari 2022, C-520/20, ECLI:EU:C:2022:12 (DB), r.o. 20-23.
  114 HvJ EU 13 januari 2022, C-520/20, ECLI:EU:C:2022:12 (DB), r.o. 25-27.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002022008004008
  
  zich verzet tegen een nationale regeling op grond waarvan
  de bevoegde autoriteiten van de uitvoerende lidstaat een in
  het SIS II opgenomen signalering betreffende een voorwerp
  moeten uitvoeren, zelfs wanneer zij twijfels hebben over de
  redenen voor de opneming van een dergelijke signalering’.115
  Het Hof beantwoordt deze vraag ontkennend. Op basis
  van artikel 39 dient de uitvoerende autoriteit contact op
  te nemen met de signalerende autoriteit teneinde de
  nodige maatregelen overeen te komen. De mogelijke te
  nemen maatregelen volgen uit het nationale recht van
  de uitvoerende lidstaat, volgens het Sirene-handboek:
  de inbeslagneming van het aangetroffen voorwerp of
  het nemen van de nodige conservatoire maatregelen, de
  identificatie van de persoon die het voorwerp in bezit
  heeft en contact opnemen met het Sirene-bureau van de
  signalerende lidstaat.116 Nu snelle actie noodzakelijk is,
  zodat het voorwerp kan worden veiliggesteld, dienen
  conservatoire maatregelen te worden genomen zonder
  betwisting van de geldigheid van de signalering. Als dat
  niet zou worden vereist, zou dit de doeltreffende operationele samenwerking tussen lidstaten immers kunnen
  ondermijnen.117 Wanneer er redenen zijn voor de uitvoerende lidstaat om aan te nemen dat de gegevens onjuist of onrechtmatig zijn opgenomen dient de signalerende lidstaat daarvan, uiterlijk binnen tien dagen, op
  de hoogte te worden gesteld.118 De signalerende lidstaat
  toetst de informatie vervolgens en verbetert of verwijdert de gegevens zo nodig onverwijld. Dat neemt niet
  weg dat voor de afgifte van het in beslag genomen voorwerp geen afgifteplicht bestaat. Ook wanneer het nationale recht een zogenoemde afgifteplicht kent, is de lidstaat niet verplicht om deze uit te voeren in het licht van
  het SIS II-besluit.119
  •
  PNR-richtlijn
  In de zaak C-817/19 staat de geldigheid van de Belgische
  wet van 25 december 2016 betreffende de verwerking
  van passagiersgegevens centraal.120 De Belgische organisatie Ligue des droits humains heeft in de nationale
  procedure de geldigheid van deze wet ter discussie gesteld. Volgens de organisatie schendt de wet onder andere het recht op eerbiediging van het privéleven en het
  recht op bescherming van persoonsgegevens. De
  reikwijdte van de wet zou volgens haar te breed zijn en
  de te verzamelen gegevens te ruim gedefinieerd. Bovendien zou de invoering van een aantal specifieke bepalingen die het Passenger Name Record-systeem (PNR-systeem) uitbreiden tot vervoer binnen de EU, tot indirecte
  herinvoering van grenscontroles leiden. Daarmee zou
  volgens Ligue des droits humains inbreuk worden ge-
  
  115 HvJ EU 13 januari 2022, C-520/20, ECLI:EU:C:2022:12 (DB), r.o. 29-31.
   116 HvJ EU 13 januari 2022, C-520/20, ECLI:EU:C:2022:12 (DB), r.o. 35-39.
  117 HvJ EU 13 januari 2022, C-520/20, ECLI:EU:C:2022:12 (DB), r.o. 40-45.
  118 HvJ EU 13 januari 2022, C-520/20, ECLI:EU:C:2022:12 (DB), r.o. 46.
  119 HvJ EU 13 januari 2022, C-520/20, ECLI:EU:C:2022:12 (DB), r.o. 50-54.
  120 HvJ EU 21 juni 2022, C-817/19, ECLI:EU:C:2022:491 (Ligue des droits
  humains t. Ministerraad).
   TBS&H 2022 | nr. 4
  
  267
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  maakt op het recht op vrij verkeer van personen.121 De
  Belgische overheid betwist dit door te stellen dat de AVG
  niet van toepassing is op de wet, en dat de wet een essentieel instrument vormt om met name terrorisme en
  zware criminaliteit te bestrijden.122 De maatregelen zouden bovendien evenredig en noodzakelijk zijn om de
  doelen van de PNR-richtlijn te bewerkstelligen. In dat
  kader legt de verwijzende rechter een aantal vragen voor
  over de geldigheid de PNR-richtlijn (over het gebruik
  van persoonsgegevens van passagiers voor het voorkomen, opsporen, onderzoeken en vervolgen van terroristische misdrijven en ernstige criminaliteit), de APIrichtlijn (die vervoerders verplicht om passagiersgegevens door te geven) en Richtlijn 2010/65/EU (betreffende
  meldingsformaliteiten voor schepen die aankomen in
  en/of vertrekken uit havens van de lidstaten) met het
  oog op de doorgifte, de bewaring en verwerking van
  PNR-gegevens.123
  Het Hof oordeelt dat de AVG niet van toepassing is op de
  gegevensverwerking van gegevens die enkel onder de
  PNR-richtlijn vallen, die de PIE of de bevoegde autoriteiten verrichten voor de doeleinden van artikel 1 lid 2
  van deze richtlijn. Is echter sprake van gegevensbewerking onder de API-richtlijn, Richtlijn 2010/65/EU én de
  PNR-richtlijn dan is de AVG evenwel van toepassing.124
  
  268
  
  Daarnaast oordeelt het Hof dat de PNR-richtlijn geldig
  is in het licht van artikel 7, 8 en 52 lid 1 EU-Handvest,
  door de richtlijn te beoordelen in het licht van de veroorzaakte inmenging en de rechtvaardiging van deze
  inmenging op basis van (1) de eerbiediging van het wettigheidsbeginsel en van de wezenlijke inhoud van de betrokken grondrechten, (2) de doelstelling van algemeen
  belang en geschiktheid van de PNR-gegevensverwerking
  daarvoor, en (3) de noodzakelijkheid van de inmenging.
   Het Hof concludeert bovendien dat PNR-gegevens enkel
  mogen worden verwerkt voor de doeleinden van de
  PNR-richtlijn, zoals vermeld in artikel 1 lid 2.125
  Ten aanzien van de geldigheid van de API-richtlijn op
  binnenlandse vluchten merkt het Hof op dat deze richtlijn luchtvaartmaatschappijen enkel verplicht om gegevens door te geven aan de controlerende autoriteiten
  van de buitengrenzen wanneer passagiers worden gevlogen naar een doorlaatpost aan de buitengrenzen van
  een lidstaat met een derde land, en dat enkel voor deze
  vluchten gegevens worden verwerkt. Uit de API-richtlijn
  volgt dus geen verplichting ten aanzien van de gegevens
  van passagiers op interne vluchten binnen de EU. Evenmin is er een grondslag om als lidstaat een systeem in te
  
  121 HvJ EU 21 juni 2022, C-817/19, ECLI:EU:C:2022:491 (Ligue des droits
  humains t. Ministerraad), r.o. 51-55.
  122 HvJ EU 21 juni 2022, C-817/19, ECLI:EU:C:2022:491 (Ligue des droits
  humains t. Ministerraad), r.o. 56.
  123 HvJ EU 21 juni 2022, C-817/19, ECLI:EU:C:2022:491 (Ligue des droits
  humains t. Ministerraad), r.o. 63-84.
  124 HvJ EU 21 juni 2022, C-817/19, ECLI:EU:C:2022:491 (Ligue des droits
  humains t. Ministerraad), r.o. 85-228.
  125 HvJ EU 21 juni 2022, C-817/19, ECLI:EU:C:2022:491 (Ligue des droits
  humains t. Ministerraad), r.o. 229-247.
   TBS&H 2022 | nr. 4
  
  voeren voor de ‘doorgifte door luchtvaartmaatschappijen
  en reisoperatoren en verwerking door de bevoegde autoriteiten van PNR-gegevens voor alle vluchten binnen de EU
  en andere soorten vervoer binnen de Unie vanuit, naar of
  door de betrokken lidstaat, indien deze lidstaat niet met
  een werkelijke en actuele of voorzienbare terroristische
  dreiging wordt geconfronteerd’.126 Dat geldt eveneens
  voor wetgeving die verplicht tot het doorgeven en verwerken van gegevens om controles aan de buitengrenzen te verbeteren en illegale immigratie te bestrijden.127
  •
  Dataretentie
  In de zaak C-140-20128 ligt de vraag voor of artikel 15
  lid 1 Richtlijn 2002/58/EU, in samenhang met artikel 7, 8
  en 11 en artikel 52 lid 1 Handvest, zich verzet tegen een
  nationale regeling die voor de bestrijding van zware criminaliteit voorziet in een algemene en ongedifferentieerde bewaring van verkeers- en locatiegegevens. Tevens ligt de vraag voor of artikel 15 zich verzet tegen
  nationale wetgeving op grond waarvan de gecentraliseerde behandeling van verzoeken om toegang tot bewaarde gegevens die de politie doet tijdens het onderzoek naar en de vervolging van ernstige strafbare feiten,
  is opgedragen aan een politiefunctionaris, bijgestaan
  door een binnen de politie opgerichte eenheid die een
  zekere mate van autonomie heeft bij de uitvoering van
  haar taak en waarvan de beslissingen later door een
  rechter kunnen worden getoetst.129
  In deze zaak is de verdachte, GD, in Ierland veroordeeld
  tot een levenslange gevangenisstraf voor een moord. In
  hoger beroep heeft GD onder meer aangevoerd dat ten
  onrechte gebruik is gemaakt van verkeers- en locatiegegevens van telefoongesprekken als bewijs, omdat de nationale wet van 2011, die de bewaring van deze gegevens
  regelde en op basis waarvan de toegang tot deze gegevens is verleend, in strijd is met het Unierecht. Om de
  rechtmatigheid te betwisten heeft GD een civiel geding
  ingesteld bij de Ierse High Court. De strafprocedure is
  geschorst tot aan de uitspraak van de civiele rechter.  127 HvJ EU 21 juni 2022, C-817/19, ECLI:EU:C:2022:491 (Ligue des droits
  humains t. Ministerraad), r.o. 270-291.
  128 HvJ EU 5 april 2022, C-140/20, ECLI:EU:C:2022:258 (G.D.).
  129 HvJ EU 5 april 2022, C-140/20, ECLI:EU:C:2022:258 (G.D.), r.o. 30.
  130 HvJ EU 21 december 2016, C-203/15 en C-698/15,ECLI:EU:C:2016:970.
  131 HvJ EU 5 april 2022, C-140/20, ECLI:EU:C:2022:258 (G.D.), r.o. 20-29.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002022008004008
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  van de openbare veiligheid. Op basis van artikel 15
  Richtlijn 2002/58/EU kunnen daarentegen wel wettelijke maatregelen worden genomen:
  
  in Tele2 Sverige en Watson, Ministerio Fiscal, La Quadrature du Net e.a. en Prokatuur op het Nederlandse
  recht.
   ‘die met het oog op de bestrijding van zware criminaliteit en de voorkoming van ernstige bedreigingen van de
  openbare veiligheid voorzien in:
  – een gerichte bewaring van verkeers- en locatiegegevens, die op basis van objectieve en niet-discriminatoire factoren wordt afgebakend aan de hand van
  categorieën betrokken personen of aan de hand van
  een geografisch criterium, voor een periode die niet
  langer is dan strikt noodzakelijk, maar die kan worden verlengd;
  – een algemene en ongedifferentieerde bewaring van
  de IP-adressen die zijn toegewezen aan de bron van
  een verbinding, voor een periode die niet langer is
  dan strikt noodzakelijk;
  – een algemene en ongedifferentieerde bewaring van
  de gegevens inzake de burgerlijke identiteit van de
  gebruikers van elektronische-communicatiemiddelen;
  – de mogelijkheid om via een aan effectieve rechterlijke toetsing onderworpen beslissing van de bevoegde
  autoriteit aan aanbieders van elektronische-communicatiediensten een bevel op te leggen tot spoedbewaring van de in hun handen zijnde verkeers- en
  locatiegegevens gedurende een bepaalde periode,
  
  De Hoge Raad oordeelt dat de Nederlandse wetgeving
  niet in overeenstemming is met de eisen die het Hof
  heeft gesteld aan dergelijke bevoegdheden. Immers
  wordt vereist dat in geval van ernstige inmenging in het
  recht op bescherming van het privéleven en de beslissing tot de toepassing van die bevoegdheid is vereist dat
  ‘voorafgaand toezicht door een rechterlijke instantie of
  door een onafhankelijke bestuurlijke autoriteit’ plaatsvindt. De officier van justitie kan dergelijk toezicht aldus niet uitoefenen. De Hoge Raad oordeelt daarom dat
  de officier van justitie die inzicht wil verkrijgen in verkeers- en locatiegegevens die meer omvatten dan uitsluitend identificerende gegevens daarvoor een schriftelijke machtiging van de rechter-commissaris moet
  hebben verkregen, zoals in het geval van de artikelen
  126n, 126u, en 126zh, en de artikelen 126ni, 126ui,
  126zja Sv, voor zover de vordering is gericht aan de aanbieder van een communicatiedienst of aan de bevoegdheid van 126 Sv. Dat is ook zo wanneer de wet dat niet
  voorschrijft.  Tevens komt het Hof tot het oordeel dat de gecentraliseerde behandeling van verzoeken om toegang tot door
  aanbieders van elektronischecommunicatiediensten
  bewaarde gegevens die de politie doet tijdens het onderzoek naar en de vervolging van ernstige strafbare feiten,
  niet kan worden neergelegd bij een politiefunctionaris,
  bijgestaan door een binnen de politie opgerichte eenheid die een zekere mate van autonomie heeft bij de uitvoering van haar taak en waarvan de beslissingen later
  door een rechter kunnen worden getoetst. Dit is immers
  niet in lijn met de eis dat op voorhand moet worden getoetst door een onafhankelijke gerechtelijke autoriteit
  of administratieve instantie.133
  •
  
  Hoge Raad stelt prejudiciële vragen over de uitleg van
  Richtlijn 2002/58/EG
  In HR 5 april 2022, ECLI:NL:HR:2022:475 staat de vraag
  centraal of onder andere artikel 126n, 126na en 126i Sv,
  op grond waarvan de officier van justitie verkeers- en
  locatiegegevens kan vorderen, conform Richtlijn
  2002/58/EG zijn. Tevens wordt in dit arrest ingegaan op
  de betekenis van de uitspraken van het Hof van Justitie
  132 HvJ EU 5 april 2022, C-140/20, ECLI:EU:C:2022:258 (G.D.), r.o. 31-101.
  133 HvJ EU 5 april 2022, C-140/20, ECLI:EU:C:2022:258 (G.D.), r.o. 102-114.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002022008004008
  
  Kan het verlenen van toegang aan overheidsinstanties
  tot verkeers- en locatiegegevens (anders dan uitsluitend
  identificerende gegevens) met het oog op het voorkomen,
  onderzoeken, opsporen en vervolgen van strafbare feiten
  134 HR 5 april 2022, ECLI:NL:HR:2022:475, r.o. 6.13.1-6.13.3.
   TBS&H 2022 | nr. 4
  
  269
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  onder Richtlijn 2002/58/EG worden toegestaan als geen
  sprake is van ernstige strafbare feiten of ernstige criminaliteit, namelijk als in het concrete geval het verlenen
  van toegang tot die gegevens – naar mag worden aangenomen – slechts een geringe inmenging veroorzaakt in
  met name het recht op bescherming van het privéleven
  van de gebruiker als bedoeld in artikel 2, onder b, Richtlijn 2002/58/EG?’135
  
  Varia
  Verzorgd door prof. mr. J.S. Nan
  Beslag op een Instagram-account?
  Een vraag die in het voorjaar van 2022 opkwam, was of
  een Instagram-account vatbaar is voor verbeurdverklaring en aldus (voorafgaand daaraan) vatbaar is voor beslag.136 Via een aantal Instagram-accounts werden namelijk valse merkproducten verkocht. Het Openbaar
  Ministerie had van een van de verdachten toegang verkregen tot deze accounts, ze voor de verdachten ontoegankelijk gemaakt en voorzien van een banner met vermelding van de ‘inbeslagneming’.137 De rechtbank had
  onder meer geoordeeld dat een Instagram-account geen
  voorwerp is in de zin van artikel 94 Sv, noch een goed of
  vermogensrecht (anders dan een bitcoin). Dit ondanks
  dat een dergelijk account – via de gebruikmaker ervan –
  wel een waarde kan vertegenwoordigen.
   270
  
  De Hoge Raad geeft in twee arresten van 24 mei 2022
  aan dat op grond van artikel 94 lid 2 Sv onder meer alle
  voorwerpen waarvan de verbeurdverklaring kan worden
  bevolen vatbaar voor inbeslagneming zijn. Uit de tekst
  van artikel 33a lid 4 Sr en de relevante wetsgeschiedenis
  van iets meer dan dertig jaar geleden (van de Wet verruiming van de mogelijkheden tot toepassing van de maatregel van ontneming van wederrechtelijk verkregen
  voordeel en andere vermogenssancties138), volgt volgens
  de Hoge Raad dat alleen zaken en vermogensrechten in
  de zin van artikel 3:1 BW als voor verbeurdverklaring
  vatbare voorwerpen kunnen worden aangemerkt. Er
  wordt hier dus expliciet een koppeling gemaakt met de
  civielrechtelijke betekenis van zaken (de voor menselijke beheersing vatbare stoffelijke objecten, zie artikel 3:2
  BW) en vermogensrechten (rechten die, hetzij afzonderlijk hetzij tezamen met een ander recht, overdraagbaar
  zijn, of ertoe strekken de rechthebbende stoffelijk voordeel te verschaffen, ofwel verkregen zijn in ruil voor verstrekt of in het vooruitzicht gesteld stoffelijk voordeel,
  zie artikel 3:6 BW). Het oordeel van het hof over een Instagram-account blijft daarom in stand:
  
  135 HR 5 april 2022, ECLI:NL:HR:2022:475, r.o. 8.
  136 Zie HR 24 mei 2022, ECLI:NL:HR:2022:687 en HR 24 mei 2022, ECLI:NL:
  HR:2022:688.
  137 Zie hiervoor de conclusies van A-G Harteveld van 8 maart 2022, ECLI:NL:
  PHR:2022:218 en ECLI:NL:PHR:2022:220.
  138 Kamerstukken 21504.
   TBS&H 2022 | nr. 4
  
  ‘De rechtbank heeft geoordeeld dat een Instagramaccount noch als een zaak noch als een vermogensrecht
  – en dus ook niet als een voorwerp in de hier bedoelde
  zin – kan worden aangemerkt. Dat oordeel getuigt niet
  van een onjuiste rechtsopvatting. Dat virtuele objecten
  die – kort gezegd – waarde vertegenwoordigen en overdraagbaar zijn onder omstandigheden wel als zo’n voorwerp zouden kunnen worden aangemerkt, maakt dat
  niet anders. De met het aanmaken van een persoonsgebonden Instagram-account geopende mogelijkheid voor
  de gebruiker om via een site of app beelden of andere
  gegevens uit te wisselen, is niet met dergelijke objecten
  gelijk te stellen.’
  Men zou kunnen zeggen dat een Instagram-account en
  in het bijzonder de toegang daartoe, niet meer zijn dan
  een verzameling gegevens. Veel waarde moet daarbij
  worden toegekend aan de inloggegevens die maken dat
  het account kan worden beheerd (en in dit geval illegaal
  geëxploiteerd). Hoewel zo’n account lucratief kan zijn
  en zeker voor een groot publiek ‘zichtbaar’, is het (kort
  gezegd) in juridische zin geen stoffelijk of vermogensobject. Dat de ‘eigenaar’ van een dergelijk account een
  overeenkomst met de aanbieder (in dit geval eerst Facebook en inmiddels Meta) aangaat, maakt dat niet anders.
   Daarbij komt dat een account volgens de overeenkomst
  in principe persoonsgebonden c.q. niet overdraagbaar
  lijkt te zijn.139
  Hoewel de Hoge Raad in deze twee zaken enkel ingaat
  op het klassieke beslag ten behoeve van verbeurdverklaring, is de werking in potentie ruimer. Hoe zit het bijvoorbeeld met de onttrekking van voorwerpen aan het
  verkeer (artikel 36b-36d Sr)? Een wettelijke definitie van
  dergelijke voorwerpen ontbreekt en de aard van deze
  maatregel maakt dat er wellicht minder reden is om een
  strikte koppeling te maken met burgerrechtelijke begrippen. Waar de verbeurdverklaring een bijkomende
  vermogensstraf is, strekt de onttrekking aan het verkeer
  tot het verwijderen van voorwerpen waarvan het ongecontroleerde bezit in strijd is met de wet of met het algemeen belang. Bij onttrekking gaat het dus alleen om
  de gevaarzettende aard van het voorwerp en niet om de
  waarde ervan. Er moet altijd een verband zijn met het
  gepleegde strafbare feit. Een strakke civiele invulling
  van de relevante voorwerpen die kunnen worden onttrokken aan het verkeer zou de reikwijdte van deze
  maatregel wellicht te veel kunnen beperken. Bij verbeurdverklaring ligt het allemaal toch wat anders. Er
  moet wel enig verband zijn met het strafbare feit om tot
  verbeurdverklaring over te kunnen gaan, maar dat verband mag soms ook indirect zijn. Een voorwerp dat uit
  de baten van het strafbare feit is verkregen, kan immers
  eveneens verbeurdverklaard worden (zie artikel 33a lid 1
  sub a Sr). En, zonder voorafgaand beslag is verbeurdverklaring wel mogelijk, maar onttrekking niet. Als het verbeurdverklaarde voorwerp niet in beslag genomen is,
  moet de waarde ervan in het vonnis worden geschat en
  
  139 Zie uitvoeriger de conclusies van A-G Harteveld.
  