text: llas öso, Uri i mam rumguiisi, s'anan. I fukën faro si: //Mg'an
  rosei ?// S'öbo: //Ko kaprersna!'/ Uri d'öbo: /'K'au kapreudi rariso?//
  Si köfein: //Ko sjob kukër kafrus (") borïk//. Ma Uri d'öbo: //J'akau
  kapreudi kada!// Rumgun si sjob i , si sjob — isöf kapreudi sasiar,
  ma Uri i mar. Si bur ma si disën: '/(') Ko mun Urio — Uri mau
  bërariso? So oröngo, sasoröngo, Pasai soröngo, sasoröngo 1//
  Si disëu rariria, si mnaf öso i fukën: //Mgo mun mundiri?//
  Rumgun, si köföiu: //Ko mun Uri!// Uri d'obo: //Aja Uri!// Uri
  mangundi i fukën faro si kwar: //Mgo mun mundiri?// Si mam i,
  si kaudor, si bur, si frar.
  Raso wer, Uri i mbrein be swan, i mam wongor. Wöngor d'öbo:
  //Kawasa, si sandik au, s'öbo au \va paude(") so, wa mambri kaku.
  Uri köfëiii: //Aja baboi!//
  Wöngor i köfein wer: /'Wa so jafën beda ro aja, bape wa fes
  rib rësëri ro kraf bjeda. Uri i fes rib ro kraf bjeda, rësëri i so
  jafën be wongor. Jafën i kiur wöngor, ma i d'as, i d'as be soren
  fandu. Uri i d'or: "Napirmö, wa fnak awer, kniko ja ro.// Wöngor
  köfein: //Roba, ras iuè wa mar, wa saudik au mangëuëm//. War i
  sia ro mgasi rape, ausöna Uri i swarepën ino bjeda, i sia ro mar
  bjeda, i këruk rib ma i bur.
  Uri.
  Op een dag, droeg Uri aan zijneu jongeren broeder Pasai op, een
  varken te gaan zoeken, Pasai met zijne beide jongens gingen met
  een hond op varkensjacht. En spoedig vindeu ze eeu varken. Uri
  ziet vuur rooken in . het bosch en denkt bij zich zelven: Uri en
  de zijnen hebben reeds een varken, ze roosteren het. Hij gaat heen
  en klimt in een kriesboom.
   Pasai met zijne beide jongeus vertrekken weer per prauw. Als
  ze bij den kriesboom, dien Uri beklommen heeft, gekomen zijn,
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  NUFOORSCHE FABELEN EN VEETELLINGEN.
  579
  
  werpt Pasai zijn vischliju uit om te visschen. Hij vischt met een
  varkenspoot. Uri, die dit ziet, haalt het varkensvleesch van den
  angel weg. De arm van Uri is zeer lang. Pasai denkt, dat een visch
  het varkensvleesch weghaalt en hij haalt spoedig zijn vischlijn in,
  maar neen! Denkende, dat het varkensvleesch door een visch werd
  weggehaald, bindt hij den tweeden poot aan den angel. Uri haalt
  het weer weg. Aldus de voorpooteu ook en den kop en hetgeheele
  lichaam.
  De beide jongens, die met Pasai zijn medegegaan, zijn boos,
  omdat ze geen visch hebben, en het varken ook op is. Zij zijn
  nog niet ver weggeroeid, als Uri roept: Pasaio!// Pasai hoorende,
  dat iemand hem roept, zegt: //Wie roept mij? Laten we gaan zoeken !//
  Maar de kriesbladeren beletten hen, Uri te zien. Zij gaan heen.
  Als ze weer een eind geroeid hebben: roept Uri weer: //Pasaio!//
  Pasai en de zijnen zoeken hem weer. Zoo ging het drie malen.
  Als ze hem de derde maal zoeken, zegt Uri: //Ik, ik roep u!«
  Ik heb gezien, dat ge een varken hebt, ik zag vuur in het bosch.
   De jongens van Pasai zeggen: «Ja, wat het hebbeu (krijgen)
  aangaat, we hebben, maar Pasai hij heeft met varkeusvleesch gevischt, de visch heeft alles opgegeten en we hebben niets meer.//
  Uri zegt: -/Gij hebt den gansenen dag op varkens gejaagd en ge
  hebt niets, ik, ik heb niet gezocht eu ik heb wel; zie!// Pasai
  beziet het varkensvleesch, dat Uri toont en hij zegt: Ah, dat is
  mijn varken, 't varkeusvleesch van den angel.//
  Uri zendt Pasai en de zijnen met het varkeu naar huis. Eu hij,
  hij werpt een been naar huis en is reeds thuis. Als Pasai en de
  zijnen klimmen in zijn geklommen huis, zijn ze verbaasd eu zeggen:
  //Zoo juist verlieten wij Uri iu den kriesboom en nu zit hij al thuis//.
  Op een anderen dag zwemmen Uri en Pasai met hunne jongens
  eene rivier over. Bijna zijn ze aan de andere zijde, als Pasai omziende
  één der jongens ziet verdrinkeu. Uri zegt: //Steek hem met je
  bamboe en trek hem!// Als ze op den oever zijn, ziet Pasai, dat
  die jongen dood is. Pasai is boos op Uri eu zegt, dat deze hem
  belogen heeft. Uri zegt: //Ik heb je gezegd, dat je jongen de bamboe
  moest grijpen en gij hem trekken, maar gij zelf zelf hebt hem
  gestoken.//
  Op een andereu dag sloeg hij op zijn tifa. Pasai vraagt hem:
  //Hoe hebt ge uw tifa gemaakt?'/ Hij zegt: //Het vel van de buik
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  580
  
  NUFOORSOHE FABELEN EN VERTELLINGEN.
   mijner moeder heb ik geboudeu op deze tifa!'/ Pasai zegt tot
  zijne moeder ook: '/Ga liggen, dan snijd ik de huid van uw buik!//
  Maar de moeder weigert, zeggeude: //Ik zal sterven!// Pasai zegt:
  //Neeu, Uri heeft ook zijn tifa van de huid zijner moeder gemaakt.//
  Pasai vraagt zoo dikwijls, dat de moeder zegt: /''t is goed!// En
  Pasai snijdt snijdt en de moeder sterft. Pasai is boos op Uri, hij
  zegt, dat deze hem belogen heeft. Maar Uri zegt, dat hij niet
  gesproken heeft van de buik zijner moeder.
  Op een anderen dag beveelt Uri de jongens hem met pijlen te
  beschieten. Hij zet de jongens op twee rijen en hij stoat in het
  midden. Als ze de pijlen afschieten, ontwijkt hij de pijlen en de
  jongens beschieten elkander. De jongens zijn boos, maar hij zegt:
  «Ik heb het niet gedaan, gij hebt het zelf gedaan!//
  Op een anderen dag beveelt hij twee jongens, hem met een
  hakmes te slaan. Beide hakmessen waren zeer scherp. Een zal hem
  J.i.M.t.s» staan, rtp B-ndere rechts. Als dp hakmessen op hem zullen
  neervallen, ontwijkt hij weer en de jougens dooden zich zelven. De
  menschen zijn boos op hem, maar Uri zegt: //Ik niet, zelve hebben
  ze elkander gehakt//.
  Op een anderen dag laat hij kleine jongens, hunne kleiue
  prauwen op eene rij leggen. Als ze alle op eeue rij liggen, trekt
  hij een groote ijzerhoutboom uit en die valt op alle kleine prauwen,
  zoodat zij alle bersten. Zij zijn boos op hem, maar hij doet hun
  verwijtingen, zeggende: //Gij zijt zeer ondeugend om te spelen bij
  een ijzerhoutboom, hebt ge niet gezien, dat hij reeds gebroken was?//
  Op een andereu dag was men ergens bezig met dak dekken.
   Als ze bijna gereed zijn en 't eten al gaar is, komt Uri. Als hij
  de atap ziet, zegt hij: //Wat, dekt niet met atap, want als de
  wind zich éeu weinig verheft, neemt hij de atap mee!// //Hoe moeten
  we dan dekken?// zegt het volk. Uri zegt: //Leg de houten zeer dicht
  bij elkander en dau legt ge er aarde boven op//. «Uri heeft
  gelijk!// zegt het volk. //We zien als het regent, dat de regen op
  de aarde blijft staau//. Ze werpen de atapen weer weg eu ze leggen
  de houten met aarde. Maar als de wind zich een weinig verheft en
  de regen valt, dan spoelt alle aarde weg en het huis breekt en
  het volk sterft.
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  NUJKOOUSCHE 1MBELEN EN VERTELLINGEN.
  581
  
  Op een dag ziet Uri jongens aan 't eten. Hij vraagt aan hen:
  //Wat eet gij?" Ze zeggen: "Onze tongen!" Uri zegt: //Hoeeten we
  de tong?// Ze zeggen: //We trekken die uit met een kafroes doorn//.
   En Uri zegt: «Ik wil ook wel mijne tong eten!" De jongens
  trekken, tot de tong er uit komt en Uri slerft. Ze gaan weg en
  ze zingen: »Ko m u n U r i o — U r i m a n b e r a r i s u ? So
  o r ö n g o , s a s o r ö n g o , P a s a i s o r ö n g o , s a s o rö u g o ! "
  Als ze zoo zingen, hooren ze iemand vragen: //Wien hebt ge
  gedood?// De jongens zeggen: //We hebben Uri gedood!// Uri zegt:
  »Ik ben Uri!// Uri zelf had aan hen gevraagd: //Wien hebt ge
  gedood?// Als ze hem zien, zijn ze verbaasd, ze gaan vluchtende heen.
  Op een anderen dag loopt Uri aan het strand en ziet hij een
  krokodil. De krokodil zegt: //De menschen prijzen u, ze zeggen
  ge zijt zoo knap, ge zijt een rechte held". Uri zegt: «Ik wel zeker!"
  De krokodil zegt weer: //Werp uw harpoen op mij, maar bind
  den riem eerst aan uw lichaam//. Uri bindt den riem aan zijn lichaam
  en toen werpt hij den harpoen op den krokodil. De harpoen treft
  den krokodil en hij zwemt, hij zwemt naar het midden van de
  zee. Uri roept: "Neef, speel niet, zoo dadelijk ben ik verloren'/.
  De krokodil zegt: "Neen, vandaag sterft ge, ge prijst u te veel".
  Als het water hem reeds tot de oogen komt, denkt Uri aan zijn
  mes, dat in ziju schaamgordel is, en hij snijdt den riem door en
  hij gaat heen.
   A a n t . 1. U r i . Deze Uri is eene eenigszius mythische persoonlijkheid. De verhalen omtrent hem zijn half k a k ö f e i n (fabel) en half
  k a k a j i k (legende). Hij wordt beschreven als een ontzaglijke reus.
  Maar vooral is hij populair wegens zijne leugens. In dezen vertoont
  hij wel de type van den Papoea.
  Van hem hoorde ik ook vertellen, dat toen Mangundi, de
  schepper der Papoea's hen verliet, omdat ze hem niet meer vertrouwden, deze in zijn plaats Uri aanstelde. Aan Uri outbrak de
  wondermacht van Mangundi. Om toch invloed zich fe verzekeren
  onder de Papoea's leerde hij hun de feesten en gaf hun sieraden.
  Behalve door zijne leugens, is hij ook bekend door zijne hartstocht voor vrouwen. Aan zijne beschrijving ontbreekt dan ook niet
  een abnormaal groote penis. Overal, waar hij kwam, vroeg hij zich
  eeue der dochteren des lands tot vrouw. Gaf men hem er eene, dan
  schoot hij met een pijltje, gemaakt van den nerf der sago-palmbladen.
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  582
  
  NUFOOBSCHE FABELEN EN VEETELLINGEN.
  Dit pijltje nog groeii e» frisch ontwikkelde zich tot een sagobosch.
  Gaf men hem geene vrouw, dau schoot hij ook met zulk een pijl,
  doch dat was dor en. geen sagobosch ontstond.
  2. S a m uaf. In den regen met een hond varkens opsporen.
  3. R u m u u . V a r k e n , maar ook v a r k e n s v l e e s c h , gedeelten
  van het varkeu.
   4. R w a s i . Arm. h a n d . Van dieren v o o r p o o t.
  5. K a k u ro U r i ! U r i h e e f t g e l i j k , lett.: 't Gelijk aan Uri!
  6. K a f r u s . L i a a n met scherpe doornen.
  7. Het lied door de jongens gezongen kan ik niet vertalen, 't
  Begin is: //We dooden Uri// Wat een man is Uri ? 't verdere is
  geen gewoon Noefoorsch, zoover ik kan nagaan.
  8. P<ïude. K n a p . Als knap geldt bij den Papoea ieder, die
  listig is en vernuftig is in het liegen.
  Behalve de k a k ö f e i n , die in de voorgaande bladz. verhaald
  werden, bestaat onder de Nufooren een vorm van kaköfein, waarvoor ik geen beter woord vooralsnog weet dan r e c i t a t i e f . Ze
  worden in eeneu zekeren dreun opgezegd, niet gezongen, gereciteerd.
  Worden de gewone k a k of ei u alleen na zonsondergang verhaald,
  dit soort kan men ten allen tijde hoorcu.
  Uit taalkundig oogpunt zijn ze van belang, omdat er oude taalvormen in bewaard bleven, die in de gewone spreektaal verloren gingen.
  'k Vond de volgende vormen van dergelijk recitatief en ik geef ze
  letterlijk weer, daar ze juist uit taalk. oogpunt van belang zijn.
  Recitatief.
  1. Apuje, apuje, wa kuuö(') ufënka. Kero m a ( ' ) ! J'an öso,
  w'au öso.
  Ku randa, k'orës, ku fakakir. Neibö römsike (*), samibö (••)
  römsike, ku mam we (*) dama (*); saroi (') ; wa bëjuu pökëmo,
  darjaudo(") winusi (*) sawarwa('") ma.
   Ku j'un sumbero("') ra, ku san ro wai ambero('*) döri.
  Asisö ('•'') kero('*) asiswa bërano('*) kero.
  1. Grootmoeder, grootmoeder, kook u f e n . Een weinig aan mij.
  Ik eet één, gij eet één.
  Wij beiden gaan strandwaarts, wij staan, wij staan op onze teenen.
  Meisjes, jongens, wij zien naar daar; walvisch, prauw brengt gierst,
  vaart de baai om de kaap in.
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  KÜFÖOftSCHE FABELEN EN VERTELLINGEN.
  583
  
  We haleu hakmessen, wij werpen in de prauw, die naar het
  vreemde land vaart. De vlag (kam) staat, de vlag (kam) wappert
  staande.
  1. U f ë n . Aardvrucht. (Colocasia antiquorum).
  2. K e r . W e i n i g . Ma duidt aan de richting naar den spreker.
  K e r o m a , — dus een weinig aan mij.
  8. R ö m is het stam woord voor r ö m g u n (rom m g u n ) en röm a w a (röm m a w a ) . Beide woorden beteekenen jongen, zoon,
  volgeling. M g u n is in het Nuf. klein, jong; m a w a ging op zich
  zelf staande in het Nuf. verloren, op Meos War en Ron bleef het
  woord bestaan als klein en het vormde in beide dialecten mawauri
  (jongere broeder), dat iu het Nuf. i s : b e k n i k.
  Op Gebi bestaat een woord a w a i voor kiud.
   Het stamw. r ö m in beide woorden is op zich zelf staande ook
  verloren gegaan. Hier staat het echter op zich zelf, voorafgegaan
  door n e i b o en s a m i b o . N e i is meisje. S a m i b o is ook verloren
  gegaan, doch moet dan het adj. voor jongen zijn volgens mijn
  zegsman.
  5. W e (be), n a a r.
  6. D a ma. D a a r . Dit woord ging ook verloren. Daar is in het
  huidige Nuf. o r w a.
  7. S a r o t . Walvisch. Wordt hier als beeld genomen, omdat het
  een groote prauw is, die nadert.
  8. D a r j a n (misschien ar j a n ) , om een kaap heen varen.
  9. W i n u s i . Eeue baai of reede met zeer breed strand.
  10. S a w ö r w a . K a a p . In het huidige Nuf. is kaap s w a p ö r
  of s a w a p o r.
  11. We halen hakmessen en werpen die in de prauw. Dit doelt
  op eene gewoonte, die onder de Nufooren bestaat om een prauw,
  die voor de eerste maal geroeid wordt te beschenken. Hakmessen,
  borden enz. worden in de prauw of in het water geworpen. De
  roeiers dniken naar de voorwerpen, waarmede hunne prauw beschonken wordt.
  12. W a a m b e r o. Amber, vreemdeling. W a a m b e r , prauw van
  vreemdelingen, ook prauw, die naar het land der vreemdelingen
  vaart. De a m b e r begint met Salawati.
   13. Asia. Kam. Men denke hier aan de Nufoorsche kammen,
  bestaande uit een reep bamboe, waarin tanden door gedeeltelijke
  splijting zijn gemaakt. De kam dient o. a. als sieraad. Men zet die
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  584
  
  NUFOOÊSCHÉ FABELEN ÈN VERTELLINGEN.
  dan in het haar en versiert hem met stukjes goed of met kralen.
  Dergelijke kam is als beeld geuomen voor de vlag, die op de
  prauw wappert.
  14. K ë r o . Is ook een verloren gegaan woord, dat s t a a n moet
  beteekenen. N u is s t a a n : o r ë s.
  15. B e r a n o. Wapperen. Tegenwoordig k a b i r a r u.
  Variant op 't voorgaande is :
  l a . Romgun samiauja ( ' ) , ku r a n d a , ku fakakindo, ineibo
  römsi k e , samibo römsi k e , ku mam we daina saroi w.i bëjun
  pökëmo dariariso winusi sawarwa ma.
  Asiso k e r o , asiswa berano kero.
  Ku j ' u u sumbero, ku s;m do wai ambcro döri, nsiso k c r o , ( - )
  asiswa mberauo kero.
  1. De grootmoeder, die in N° 1 werd anngesproken, is hier
  vervangen door « r o m g u n s a m i a u j a " . R o m g u n , k i n d , s a r a i ,
  ViïjVoaar vroeger onöersu'neïü'ing van 'liet uiaiin. geslaclit.
   2. Boven zagen we reeds, dat k ê r u voor staan niet meer gebezigd wordt eu vervangen is door o r ë s . Opmerkelijk is dat het
  gelijkluidend k ë r u , steen, in het Roonsch ö r is. Dat d e k . wel afvalt aan 't begin van een woord vinden we ook in r i b (huid,
  riem), dat in het Roonsch luidt k r i b . Eu dat de e met o afwisselt
  in m e n u (dorp) en m ö n u in het R.
  Als vervolg van 1 werd mij eens meegedeeld het volgende :
  I s e i ( ' ) kor bjesi bebarëk na pöuja?
  Ma isei wa pë (^) apuj kor bjesi so bëbarök na ponja
  
  ma.
  d. i. W a t voor beenderen liggen er voorin ?
  't Is niets, de beenderen van grootmoeder liggen voorin.
  1. I s e i . W a t v o o r . Wordt als zoodanig ook niet meer gebezigd.
  Ik neem hier over wat Prof. Kern onder s e b e opmerkt in zijn
  Verhouding van het Mafoorsch tot de Mal. Pol. t a l e n.
  / / S é b e , wie? De eerste lettergreep bevat vermoedelijk het persoonaanduidende s i , dat we i n ' t Kawi s y - a p a , wie, in 't Jav. verbasterd
  tot s a p a , Mal. s i y - a p a , Tag. s i - a n u enz. aantreffen. De Ambonsche tongvallen en 't Bulusch hebben s e i . «
  Men hoort nu in plaats van i s e i ,
  
  r o s ei. ltö
  
  of r o i
  
  is ding.
   Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  NUFOOllSCHE FABELEN EN VERTELLINGEN.
  585
  
  &. W a p ë of wa pê kan ik niet verklaren. Mijn zegsman beweerde, 't beteekende zooveel als: "'t is niets."
  2. — Apusë, ja mam i.
  — Iusöpê? (')
  •— Fuiigem i so i nijama.
  — Fuugêmbërori? (-)
  — Fuugêm, ja mun ra bëmar ani.
  2. — Grootmoeder, ik zie hem.
  — Wie is dat?
  — Fuugemi, hij komt met hem.
  •— Welke Fuugêm ?
  — Fuugêm, ik doodde; de bewuste, die dood is.
  1. I u s ü p ë ? W i e is d a t ? Wordt in het Nuf. niet meer gebruikt.
  2. B ë r o r i ? W e l k e ? Wordt achter persoonsnamen gebruikt om
  te vragen wie.
  Wellicht is dit r o r terug te viuden in r i o r i , dat men dikwijls
  hoort, b.v. «Ik heb tabak van mijnheer gekregen!" J a sma samb a k o ro t u w t i n r i o r i . Dit r i o r i zou dan zijn van hem of
  van dien.
  3. Samfarwe baje, swaswaf rum inè raweri, wa rowi, wa köfëin
  badadir awer. Manisu bërowi wa kondo rum inè rawendi, j'afnana
  kewederewa. Winsi sëpBre-përeua ma-w'anba, j'anba, arare bëkökêr,
  arare bëkökêr.
   3. Groote s a m f a r , die hangt in de voorgalerij van dit huis,
  gij vliegt, zeg niets. M a n i s u , gij vliegt, gij zijt in de voorgalerij
  van dit huis, j ' a f n a n a k e w e d e r e w a . De vrouwen maken eten
  gereed — 't is gereed, gij eet niet, ik eet niet, haal het eten weg,
  haal het eten weg.
  3. Bevat eene toespraak tot een s a m f a r (armband uit schelp
  gesneden). De woorden, die ik onvertaald liet, ken ik niet.
  't Doelt op de Nuf. gewoonte, om den 3'" nacht na het vertrek
  van eene prauw naar Salawati of verder gelegen oorden, te waken,
  waarbij men weinig of niet eet.
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  586
  
  NÜtfOOfcSCHE FABELEN EN VERTELLINGEN.
  Ook van N° 3 bestaat een variant, meldende dat de prauw ra i s
  k a b o r i (zeer dikke schildpad) meenam.
  Wat sommige, niet meer gangbare woorden aangaat, p e r ê is
  g e r e e d m a k e n v a n e t e n , p 6 r e n a , 't is g e r e e d.
  A r a r ë b ë k ö k ê r zou zijn: h a a l h e t e t e n weg.
  4. Mansaro apusë, wa kwök ma k'ano kamisansia.
  Rönesê ria kara si ro mêsrandia, serakanira, si raina nira,
  wjeso, wa bje so rawanja; mansaro Kaibusi wje so wa bje so rawaueja.
   4. //Oude man, grootvader, word wakker en eet voedsel//!
  //Er is niets, als er er wat was, zou ik eten. 't Is al avoud. Ik
  heb slaap, ik eet niet. Als je goed waart voor den ouden Kaibusi,
  zoudt ge hem eten gegeven hebbeu, toen 't nog licht was//.
  Dit is de vrije vertaling van 't recitatief, dat heel wat woorden
  bevat, die men nu niet meer hoort.
  K w ö k is wakker worden.
  K a m i s a n i a , voedsel. Dit woord bevat a n , dat eten is.
  R ö n e s ê is blijkbaar r ö , ding en het boven reeds behandeld
  vragend i s e i of s e i, wat, wat voor.
  M ë s r a u d i a , a v o n d . M ê s ë r i s d e volgende dag, r a n d i a waarschijnlijk begin, dat we nu nog hebben als randak. M a s r a n d i a zou
  dan zijn, de volgende dag begint. De Nufoor begint den volgeuden
  dag met den avond.
  S e r a k a n i r a , si r a m a n i r a werd mij uitgelegd als: Ik heb
  slaap, ik eet niet. Maar ik kan er niets in vinden, dat op Nuf.
  lijkt, 't Zou in het Nuf. luiden: //Enëf i min a j a , j ' a n ba.
   W j e s o , wa b j e so r a w a n j a enz. zou moeteu be.teekeneu :
  Als ge goed waart, zoudt ge deu ouden Kaibusi te eten hebben
  gegeven toen het licht was ! Maar ouk uit dit gezegde kan ik niet
  veel Nuf. opdiepen. Alleen b j e , goed, w a , gij en s o , zoo. W j e
  so zou de samentrekking kunnen zijn van wa b j e so en 't zou
  ook kunnen zijn, dat hier ook de è in w overgaat.
  5. Nei aujai rwa ma, ku sjobo kawra papero ma, ku wuk i
  praukaguno ino koro, w'au i köiidi ke ; mano, w'an i kondi ke.
  5. Meisje, kom, wij beiden trekken een rood touw herwaarts,
  wij pakken er visch in, gij eet tot de graat, vogel, gij eet
  tot het been.
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  NUFOOfcSCHE FABELEN EN VERTELLINGEN.
  58?
  
  N e i is het gewone Nuf. meisje. A u j a i vouden we onder 1.
  reeds in r o m g e n s a m i a u j e . 't Is wellicht het pers. vnw. v. d.
   2° pers. a u , (gij); R w a m a ; M a is herwaarts, r w a het w.w. r a ,
  gaan met het ingevoegd pers. vnw. v. d. 2° pers., K a w r a ; het
  tegenw. Nuf. woord voor touw is a b r a , al meermalen merkten
  we op, dat afslijting van de k niet zeldzaam is en de verandering
  van b in w zeer gewoon is; P a p e r o, dat r o o d moet zijn, ken
  ik niet, het gewone Nuf. woord is r i k ( ' ) . W u k , wellicht b u k ,
  dat meermalen gevoegd wordt bij een znw. om er een w.w. van te
  maken, b.v. s a n s u m , kleed, buk sansum of bë s a u s u m , kleeden,
  bekleeden, een kleed doen dragen; P r a n k a g u n o , p a k , het Nuf.
  woord voor pak is p a u g u m . I u o is hier v i s c h , het gewone in
  met het in deuntjes eu zangen zoo gewoue achtervoegsel o. Wat k o r o
  hier beduidt, weet ik uiet. K ö n d i is k o r (graat), de r geuasaleerd
  tot n d i . M a n o , vogel. K o n d i is behalve graat ook been.
  6. Inêija, samia aujajes, mukansa werbai. Snami, kmami su
  j'uno kapumom beiiara, su sano bonjaswa. Su ramu fema mansjori
  sjoriwe bawi k'au apapu ba puwa pawa pumarengka.
   6. Van dit deuntje is me niet veel duidelijk. Een meisje (ineija)
  en een knaap (samija) worden vermaand niet te huilen. Huilen is
  in het tegenwoordig Nuf. ka n e s ; mu k a n s a w e r b a i is dan: gij
  beiden huilt niet weer. Verder: uw moeder eu vader hebben st. ..
  weggebracht, ( S u a m i , k m a m i su j ' u n o k a p u m o m ) . Wat
  ben a r a is weet is niet. Vervolgeus: su s a n o b o n j a s w a , ze
  hebben 't bij gindschen berg weggeworpen.
  R a m u moet zijn verdwalen. In het tegenw. Nuf. is ra m u m a
  verdwalen, afzwerven.
  F e m a moet zijn afdalen. Nuf. s a b u.
  M a n s j o r i werd mij vertaald als b ö s ë n , koraalrotseu.
  B a w i zou zijn kaap.
  A p a p u . Een schelpsoort.
  Wat p u w a p a w a p u m a r e n g k a beteekent weet ik niet. l)e
  beteekenis van 't laatste gedeelte is dan:
  Bij 't afdalen (van den berg) naar de koraalriffen (waar men
  schelpdiereu zoekt) zijn vader en moeder verdwaald , wat tengevolge
  had, dat de thuisblijvende geen a p a p u te eten kregen.
  ) Zie Spraakk. der Nuf. taal, blz. 12.
  7« Volgr. VIL
  
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  588
  
  JJUFOORSCHË ÏABÈLEN. KN VERTELLINGEN.
  7. Wö rumbo, rumbo, sjëusjê sawa.
   Deze woorden, beweert meu, worden uitgesproken, als er aardbeving is. Ze zouden beteekeuen:
  't Huis beweegt — (wö r u m b a , r u m b o ).
  't Is uit •— (sj ê u s j ê)
  (de aardbeving) is verder gegaan — (Sawa).
  8. Insiri fjais sasaro insa weudi, rumboi sjensjen sewa.
  Deze woorden vormen een deuntje, gebruikelijk bij 't zelfde
  spelletje, waarbij hollandsche kinderen hun //Torentje, torentje
  bossekruid// enz. ten gehoore te brengen.
  De vertaling der verschillende woorden is, naar men mij inlichtte:
  I n s i r i f j a i s — van onderen naar boven,
  s a s a r o — nog een er boven,
  i n s a w e n d i — weer één.
  r u m b o i — de top.
  s j ë n s j ë n s e w a — is bereikt.
  Wat i n s a w e n d i betreft, i n s a is opdat en w e n d i (wer) is
  weder, nog een; r u m b o i is r u m b o , op het huis.
  9. Apaj, buko majo röröfë e sapi ro borsma iuderi bo orwa fë
  iröre sasar aröre sasar knikë kini auwe kjokjo kjo.
  Het spelletje in 8 is z.a. bij ons met de duimen, doch er bestaat
  nog een dergelijk spelletje, waarbij men het vel van de hand eens
  medespelers tusschen duim en vinger neemt. Bij dit spelletje is het
  deuntje vau 9 gebruikelijk.
  Wat de vert, is, weet ik niet.
  10. Tjuu, tjunbe jauri tërërëre.
  Deuntje van kinderen, die elkander bij de hand vasthouden en
  de handen ronddraaien.
  11. Edjadi kor kor ëwara mauswëk, ë djadi kor kor ewara
  mauswëk.
   Deun bij 't optrekken van een prauw, balken enz.
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0.
  