text: PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University
  Nijmegen
  
  The following full text is a publisher's version.
  For additional information about this publication click this link.
  http://hdl.handle.net/2066/134800
  
  Please be advised that this information was generated on 2024-07-14 and may be subject to
  change.
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom Juridische uitgevers en is bestemd voor Radboud Universiteit Nijmegen 59665+65441
  
  Jurisprudentieoverzicht
  Mr. E.M.A. van Amersfoort*
  
  April 2014
  December 2013
  Concepttestament
  • Rb. Zeeland-West-Brabant 4 december 2013,
  ECLI:NL:RBZWB:2013:11287
  Erflater was in derde echt in gemeenschap van goederen
  gehuwd met X. De twee kinderen uit erflaters eerste
  huwelijk zijn op grond van zijn testament uit 1998 enig
  erfgenaam.
  X vordert onder meer in rechte vast te stellen dat zij
  enig erfgenaam is, omdat erflater twee maanden voor
  zijn overlijden bij de notaris een concepttestament heeft
  opgesteld waarin X is aangewezen als enig erfgenaam.
  De rechtbank oordeelt dat het concepttestament geen
  definitief karakter heeft gekregen en het testament uit
  1998 niet opzijzet, omdat het concepttestament niet
  door erflater is ondertekend en niet bij de notaris is verleden. Daarbij zijn twee maanden verstreken tussen het
  toezenden van het concept en het overlijden van erflater.
  De rechtbank kan daardoor niet concluderen dat het de
  wil van erflater was X tot enig erfgenaam te benoemen.
  De stelling van X dat erflater heeft gedwaald in het
  objectieve recht is met onvoldoende feiten en omstandigheden onderbouwd. Volgens de rechtbank verkeerde
  erflater niet in de veronderstelling dat aan zijn testament
  uit 1998 door het huwelijk met X geen werking meer
  zou toekomen, omdat erflater de notaris opdracht heeft
  gegeven tot het opstellen van een nieuw testament.
   Bovendien komen bij de uitleg van een uiterste wil uitsluitend de omstandigheden die gelden ten tijde van het
  opmaken van de uiterste wil hierbij in aanmerking en
  niet de omstandigheden die op dat moment nog toekomstig zijn. De vordering van X wordt afgewezen.
  *
  
  Ontslag testamentair bewindvoerder
  • Hof Amsterdam 1 april 2014, ECLI:NL:GHAMS:
  2014:3160
  X is testamentair bewindvoerder over de nalatenschap,
  waarin Y rechthebbende is. Y en Bureau Jeugdzorg hebben een verzoek ingediend om X wegens gewichtige
  redenen als bewindvoerder te ontslaan, omdat de relatie
  tussen X en Y ernstig is verstoord (art. 4:164 lid 2 van
  het Burgerlijk Wetboek, BW). Bureau Jeugdzorg stelt
  voor de pleegouders tot opvolgend bewindvoerders te
  benoemen, omdat Y daarmee een goede relatie heeft. Y
  en de pleegouders scharen zich achter het standpunt van
  Bureau Jeugdzorg.
  Hoewel niet is gebleken dat X haar taak als bewindvoerder niet goed of kundig heeft uitgeoefend, is de uiterst
  moeizame relatie tussen X en Y enerzijds en X en de
  pleegouders anderzijds een voldoende gewichtige reden
  om X als bewindvoerder te ontslaan. Het hof acht het
  niet aannemelijk dat deze relatie binnen afzienbare tijd
  verbetert. Communicatie tussen de bewindvoerder, Y
  en zijn pleegouders is van groot belang nu Y’s begeleiding door zijn leeftijdsfase is gericht op meer zelfstandigheid en hij daarmee steeds meer aanspraak op het
  onder bewind gestelde vermogen zal krijgen. Het hof
  benoemt niet de pleegouders maar een professionele
  bewindvoerder als opvolger, omdat uit het testament
  van erflaatster volgt dat zij de behartiging van de persoonlijke belangen van Y en de behartiging van haar
  nalatenschap niet in één hand wenste.
  Juni 2014
  Wilsbekwaamheid erflater; onwaardigheid erfgenaam
  • Hof Den Haag 24 juni 2014, ECLI:NL:GHDHA:
  2014:2807
  
  Rubriek verzorgd door Netwerk Notarissen onder verantwoordelijkheid
  van de hoofdredactie.
   TE december 2014 | nr. 6
  
  131
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom Juridische uitgevers en is bestemd voor Radboud Universiteit Nijmegen 59665+65441
  
  132
  
  De kinderen van erflater betwisten zijn testament waarin hij zijn vriendin tot enig erfgenaam benoemt, omdat
  hij te veel zou zijn beïnvloed door zijn vriendin.
  Ondanks de mogelijke beïnvloeding door de vriendin
  laat het hof de erfstelling ten behoeve van haar in stand.
  Volgens het hof is de uiterste wilsbeschikking rechtsgeldig tot stand gekomen. Erflater was wilsbekwaam en
  heeft zijn wil meerdere malen buiten aanwezigheid van
  derden aan de notarissen X en Y kenbaar gemaakt. Bij
  elke bespreking was steeds een kandidaat-notaris aanwezig. De notarissen hebben zorgvuldig getoetst of erflater
  zijn wil kon bepalen en de gevolgen daarvan kon overzien. Bovendien kende een van de notarissen erflater ook
  privé. Van belang is dat erflater zijn wil onafhankelijk
  heeft kunnen vormen. Dat de vriendin mogelijk wel
  invloed heeft uitgeoefend op erflater is geen reden waarom zij geen voordeel uit de nalatenschap zou mogen
  trekken. Menig erflater laat zich bij het testeren leiden
  door een partner.
  Het negatief beïnvloeden van de familierelatie van erflater met zijn kinderen door de vriendin zijn geen feiten
  en omstandigheden op grond waarvan de vriendin geen
  voordeel uit de nalatenschap kan trekken. Het valt onder
  het persoonlijke domein van erflater om zijn wil te laten
  leiden door zijn eigen gevoelens en beweegredenen. De
  notarissen hebben zorgvuldig getoetst of de verklaring
  van erflater overeenkwam met hetgeen is opgenomen in
  zijn testament. De verstoorde relatie tussen de vriendin
  en de kinderen staat eveneens niet aan de erfstelling in
  de weg. Erflater bepaalt wie wat krijgt uit zijn nalatenschap en niet zijn kinderen of anderen.
   Juli 2014
  Uitleg testament
  • Hof Den Haag 22 juli 2014; ECLI:NL:GHDHA:
  2014:2812
  Erflater heeft in zijn testament zijn twee kinderen uit
  zijn eerste huwelijk c.q. hun nakomelingen uitgesloten
  als erfgenamen in zijn nalatenschap en heeft zijn tweede
  echtgenote tot enig erfgenaam benoemd. De echtgenote
  is van mening dat hierin een niet-opeisbaarheidsclausule
  als bedoeld in artikel 4:82 BW moet worden gelezen.
  Het hof gaat hier niet in mee. Volgens het hof is de
  uiterste wil van erflater in de geschetste verhoudingen
  duidelijk. De echtgenote is enig erfgenaam en zijn kinderen (en kleinkinderen) worden geheel onterfd en hebben alleen aanspraak op hun legitieme portie. Het hof
  kan niet vaststellen dat de verhouding tussen erflater en
  zijn kinderen dusdanig slecht was dat hij niets dan wel
  zo weinig mogelijk aan zijn kinderen wilde nalaten. Dit
  wordt gesterkt doordat erflater na het maken van zijn
  testament giften aan zijn kinderen heeft gedaan. Het hof
  vervolgt dat zeer grote terughoudendheid moet worden
  betracht bij de uitleg van een uiterste wilsbeschikking op
  grond van omstandigheden en verklaringen van erflater
  buiten zijn uiterste wil. Bovendien erkent de echtgenote
  dat erflater niet op de hoogte was van de mogelijkheid
  tot het opnemen van een niet-opeisbaarheidsclausule.
  Erflater kon hierover dus geen wil hebben gevormd.
  TE december 2014 | nr. 6
  
  Verzoek tot verwerpen nalatenschap ex artikel
  4:193 BW
  •
  Rb.
  Zeeland-West-Brabant
  28
  juli
  2014,
  ECLI:NL:RBZWB:2014:5807
  De wettelijke vertegenwoordigers van X verzoeken een
  machtiging om namens X de nalatenschap te verwerpen,
  omdat X nauwelijks contact met erflater had en zij vermoeden dat de nalatenschap negatief is. Bij de beoordeling van dit verzoek staan de belangen van X voorop.
  Zonder het verzochte overzicht van de baten en lasten
  van de nalatenschap kan de kantonrechter niet met
  zekerheid beoordelen of de nalatenschap negatief is.
   Omdat op voorhand niet is uitgesloten dat na vereffening een positief saldo resteert, waarin X deelgenoot is,
  is het verwerpen van de nalatenschap niet in het belang
  van X. Het verzoek wordt afgewezen.
  Augustus 2014
  Informatieplicht erfgenamen jegens legitimaris
  • Hof Den Haag 5 augustus 2014, ECLI:NL:GHDHA:
  2014:2987
  Het hof oordeelt dat de legitimaris jegens de erfgenamen
  recht heeft op inzage en afschrift van de bescheiden die
  nodig zijn voor de berekening van de legitieme portie
  (art. 4:78 BW). Dat betekent dat de erfgenamen opgave
  moeten doen van alle goederen en schulden van de nalatenschap en de bescheiden die van belang zijn voor het
  bepalen van de omvang of de waarde daarvan. Daarnaast
  moeten de erfgenamen opgave doen van alle giften die
  door erflaatster zijn gedaan, zodat de legitimaris kan
  beoordelen welke daarvan behoren tot de in artikel 4:67
  BW genoemde giften.
  De informatieplicht van artikel 4:78 BW houdt volgens
  het hof geen verplichting tot rekening en verantwoording in. Er ontstaat geen rechtsverhouding tussen de
  legitimaris en de erfgenamen die recht geeft op het verzoeken van rekening en verantwoording.
  De door erflaatster in het testament opgenomen vrijstelling van inbreng heeft geen betekenis voor de vraag welke giften in aanmerking moeten worden genomen voor
  de berekening van de legitimaire massa. Dit wordt
  bepaald door artikel 4:67 BW.
   Rangorde schulden van de nalatenschap
  • Rb. Gelderland (vzr.) 13 augustus 2014,
  ECLI:NL:RBGEL:2014:5298
  Erflater heeft de drie kinderen uit zijn eerste huwelijk
  tot erfgenaam benoemd. Aan zijn tweede echtgenote X
  is het recht van gebruik en bewoning van de in de nalatenschap vallende woning gelegateerd en zij is benoemd
  tot executeur. De kinderen vorderen in kort geding dat
  X medewerking verleent aan de verkoop van de woning,
  zodat de opeisbare vorderingen die zij op de nalatenschap hebben ter zake van het erfdeel van hun eerder
  overleden moeder, kunnen worden voldaan.
  Partijen zijn het erover eens dat de nalatenschap
  onvoldoende liquide middelen bevat om de opeisbare
  vorderingen te voldoen, zodat de woning moet worden
  verkocht om deze vorderingen te voldoen. X is echter
  van mening dat het aan haar gelegateerde recht van
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom Juridische uitgevers en is bestemd voor Radboud Universiteit Nijmegen 59665+65441
  
  gebruik en bewoning voorgaat op de betaling van de
  vorderingen van de kinderen. De voorzieningenrechter
  oordeelt dat de schulden van de nalatenschap uit legaat
  in de rangorde na de overige schulden van de nalatenschap komen (art. 4:120 lid 1 BW). Dit betekent dat de
  vorderingen van de kinderen op de nalatenschap voorgaan op de vordering van X uit hoofde van legaat. X
  wordt veroordeeld tot medewerking aan de verkoop van
  de woning.
   Vertegenwoordiging in rechte door executeur
  • Hof Den Haag 19 augustus 2014, ECLI:NL:GHDHA:
  2014:2823
  Het hof vernietigt het bestreden vonnis zonder aan een
  inhoudelijke bespreking van de vorderingen toe te
  komen. De erfgenamen zijn niet bevoegd om te procederen, omdat erflater in zijn testament een executeur
  heeft benoemd. De bevoegdheden van de executeur zijn
  uitgebreid tot executeur-afwikkelingsbewindvoerder en
  hem komt onder meer de bevoegdheid tot het uitkeren
  van de legitieme porties toe. Het hof overweegt dat de
  executeur gedurende zijn beheer de erfgenamen in en
  buiten rechte vertegenwoordigt (art. 4:145 lid 2 BW).
  Het hof overweegt dat deze privatieve bevoegdheid
  ertoe leidt dat de erfgenamen niet zelfstandig bevoegd
  zijn in rechte op te treden als eiser of gedaagde. De vordering van de erfgenamen had door de executeur moeten worden ingediend. Ook de legitimaris wist dat er een
  executeur was benoemd en had zijn legitimaire vordering moeten richten tot de executeur.
  Verdeling nalatenschap
  • Rb. Rotterdam 20 augustus 2014, ECLI:NL:RBROT:
  2014:7381
  De zes erfgenamen hebben in 2001 overeenstemming
  bereikt over de verdeling van de aandelen in twee vennootschappen en een woning in Frankrijk en van welke
  waarde daarbij wordt uitgegaan. De aandelentransactie
  heeft echter nog niet plaatsgevonden en de woning in
  Frankrijk is nog niet te koop gezet, terwijl dit in 2001
  was afgesproken. Niet in geschil is wie het belang in de
  twee vennootschappen overneemt. Maar nu de partijen
  willen overgaan tot de uitvoering van de verdeling, dat
  wil zeggen de levering, verschillen zij van mening over
  de waarde waarvan moet worden uitgegaan. Drie van de
  erfgenamen vinden het in strijd met de redelijkheid en
  billijkheid dat zij dertien jaar na dato nog aan de afgesproken waarde worden gehouden, omdat de vennootschappen en de woning in Frankrijk door de recessie
  minder waard zijn dan in 2001.
   De rechtbank oordeelt dat het dertien jaar na dato niet
  redelijk is dat wordt vastgehouden aan de in 2001 overeengekomen waarde. Algemeen bekend is dat het de
  economie de afgelopen jaren niet voor de wind is gegaan
  en dat zich wereldwijd een crisis op de huizenmarkt
  heeft voorgedaan. Omdat de verdeling nu pas plaatsvindt, is het niet meer dan redelijk en billijk om bij de
  verdeling uit te gaan van de huidige waarde.
  September 2014
  Gebruiksvergoeding ex artikel 3:169 BW
  • Hof Den Bosch 16 september 2014, ECLI:NL:GHSHE:
  2014:3652
  X en zijn broers en zussen zijn erfgenamen van erflaatster en zijn ieder voor een zesde deel gerechtigd tot de
  nalatenschap, waaronder de woning. X woonde bij erflaatster in en blijft na haar overlijden zestig maanden in
  de woning wonen. Omdat X feitelijk exclusief gebruik
  heeft gemaakt van een woning die in de nalatenschap
  valt, stelde de rechtbank de gebruiksvergoeding conform de vaste jurisprudentie vast op 4 procent per jaar
  over het aandeel van de overige erfgenamen in de overwaarde van de woning (vijf zesde deel).
   Het hof oordeelt dat X, die het goed met uitsluiting van
  de andere erfgenamen gebruikt, op grond van
  artikel 3:169 BW verplicht is de andere erfgenamen
  schadeloos te stellen, bijvoorbeeld door een gebruiksvergoeding te betalen. De maatstaf voor de omvang zijn de
  redelijkheid en billijkheid die de rechtsbetrekking tussen
  de erfgenamen beheersen. Nu partijen tijdens de
  comparitie de gebruiksvergoeding hebben gefixeerd op
  2,5 procent over de daadwerkelijke verkoopopbrengst
  van de woning minus de hypothecaire restschuld per
  datum comparitie voor een periode van 54 maanden,
  volgt het hof de tijdens de comparitie afgesproken berekenmethode. De beperking van de vergoeding tot 54
  maanden is gerechtvaardigd, omdat X na het overlijden
  van erflaatster enige tijd moet worden gegund om een
  beslissing te nemen of hij in de woning wilde blijven
  wonen en eventueel een andere woning te vinden.
  De gebruikslasten als gevolg van het gebruik van de
  woning komen voor rekening van X. De gebruikslasten
  die van de rekening van erflaatster zijn betaald, dient X
  te vergoeden aan de nalatenschap.
  Uitleg over een in-de-legitieme-stelling
  • Rb. Midden-Nederland 19 september 2014,
  ECLI:NL:RBMNE:2014:4322
  X is op grond van artikel 1:378 BW onder curatele
  gesteld. Erflaatster heeft in haar laatste testament uit
  1985 bepaald dat X niet meer verkrijgt dan zijn legitieme portie. De curator heeft de kantonrechter verzocht
  een machtiging te verlenen tot het sluiten van een vaststellingsovereenkomst waarin het erfdeel van X wordt
  gesteld op de waarde van de legitieme portie naar huidig
  recht.
   De kantonrechter is op grond van artikel 4:46 BW van
  oordeel dat erflaatster aan X de legitieme portie volgens
  oud recht heeft toegekend. Desondanks verleent de kantonrechter de verzochte machtiging, zodat de tot de
  nalatenschap behorende woning aan de zus van X kan
  worden toegedeeld. Dit is in het belang van X omdat hij
  een emotionele band met de woning heeft en hij op deze
  wijze de woning kan blijven bezoeken. Als het erfdeel
  van X volgens huidig recht wordt vastgesteld, is het
  voor de zus in financieel opzicht gemakkelijker om de
  woning aan haar toe te delen. Bovendien laat het vermo-
  
  TE december 2014 | nr. 6
  
  133
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom Juridische uitgevers en is bestemd voor Radboud Universiteit Nijmegen 59665+65441
  
  gen van X toe dat zijn erfdeel volgens de regels van het
  huidige erfrecht lager wordt vastgesteld.
  134
  
  Stilzwijgende onterving
  • Hof Arnhem-Leeuwarden 30 september 2014,
  ECLI:NL:GHARL:2014:7517
  Centraal staat de vraag of erflater (stilzwijgend) van de
  erfopvolging bij versterf is afgeweken door het opnemen
  van een legaat van alle goederen van de nalatenschap
  tegen inbreng van de waarde en het vruchtgebruik van
  de nalatenschap ten gunste van zijn op dat moment nog
  informele partner X, die een aantal jaar na het opmaken
  van het testament zijn geregistreerd partner is geworden. A, enig kind van erflater, is van mening dat hij enig
  erfgenaam is, omdat erflater door de legaten X stilzwijgend heeft onterfd.
   Er bestaat geen rechtsregel die inhoudt dat in een legaat
  van vruchtgebruik het vermoeden van een stilzwijgende
  onterving besloten ligt, tenzij uit de uiterste wil anders
  blijkt. Het hof oordeelt dat de uiterste wil van erflater
  duidelijke zin heeft (art. 4:46 lid 1 BW). Erflater wilde
  door het maken van de legaten zijn informele partner X
  verzorgd achterlaten. Erflater heeft kennelijk geen rekening gehouden met een toekomstig huwelijk of geregistreerd partnerschap met X. Bovendien was ten tijde van
  testeren het geregistreerd partnerschap nog niet in de
  wet geregeld. Uit het testament valt volgens het hof niet
  af te leiden dat erflater zijn partner op voorhand heeft
  willen uitsluiten als erfgenaam voor het geval hij met
  haar een huwelijk of geregistreerd partnerschap zou aangaan. Erflater heeft na het sluiten van het geregistreerd
  partnerschap zijn testament niet meer aangepast. Hieruit volgt dat erflater zijn erfopvolging aan de wet heeft
  overgelaten. Dit betekent dat X naast A als erfgenaam
  tot de nalatenschap wordt geroepen.
  Oktober 2014
  Loon vereffenaar
  • Rb. Gelderland 6 oktober 2014, ECLI:NL:RBGEL:
  2014:6561
  De vereffenaar verzoekt de kantonrechter zijn declaraties als vereffeningskosten vast te stellen op grond van
  artikel 4:7 lid 2 jo. artikel 4:7 lid 1 letter c BW dan wel
  artikel 4:218 lid 5 BW jo. de artikelen van de Faillissementswet. Verder verzoekt de vereffenaar machtiging te
  verlenen om periodiek zijn kosten in rekening te brengen tegen het gebruikelijke uurtarief.
   De kantonrechter overweegt dat het loon van een door
  de rechtbank benoemde vereffenaar volgens artikel
  4:206 lid 3 BW moet worden vastgesteld vóór het opmaken van de uitdelingslijst. Omdat een verlenging van de
  termijn voor het neerleggen van de rekening en
  verantwoording en de uitdelingslijst is toegewezen en
  een uitdelingslijst niet op korte termijn is te verwachten,
  verzoekt de vereffenaar in feite een voorschot. Niet
  gesteld of gebleken is waarom een voorschot in dit geval
  is gerechtvaardigd. De vereffenaar heeft niet inzichtelijk
  gemaakt wat de omvang van de boedel is en of het uiteindelijke vereffenaarsloon zal kunnen worden voldaan.
  Bovendien heeft hij niet onderbouwd waarom hij op een
  TE december 2014 | nr. 6
  
  eerder tijdstip dan een jaar na zijn benoeming al een
  voorschot verzoekt. Tot slot overweegt de kantonrechter
  dat een vereffenaar pas vanaf zijn benoeming als zodanig
  aanspraak kan maken op loon. Het verzoek van de vereffenaar om periodiek zijn (vereffenings)kosten in rekening te mogen brengen, kan niet worden toegewezen nu
  hiervoor een grondslag in de wet ontbreekt.
   Vergoeding executeur
  • Hof Arnhem-Leeuwarden 7 oktober 2014,
  ECLI:NL:GHARL:2014:7706
  Erflaatster heeft in haar codicil opgenomen dat het loon
  van de executeur op basis van zijn uurtarief en in onderling overleg met de erfgenamen moet worden vastgesteld. De centrale stelling van twee erfgenamen is dat de
  executeur niet als redelijk handelend executeur heeft
  gehandeld en daardoor de nalatenschap fors heeft benadeeld. Zij willen daarom de declaraties niet voldoen. Het
  hof oordeelt dat de omstandigheid dat de executeur niet
  zou hebben gehandeld als van een redelijk handelend
  executeur mag worden verwacht en de nalatenschap
  daardoor heeft benadeeld, nog niet betekent dat de erfgenamen hierdoor zijn ontslagen van hun verplichting
  de declaraties van de executeur te betalen. Deze omstandigheid rechtvaardigt ook niet dat het naar maatstaven
  van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is dat de
  executeur betaling van zijn declaraties verlangt.
  Het ontbreken van de urenspecificatie (opgave van het
  aantal bestede uren en het gehanteerde uurtarief) in de
  declaraties rechtvaardigt ook niet dat de declaraties
  (nog) niet hoeven te worden betaald, omdat de declaraties een gedetailleerd en goed onderbouwd inzicht van
  de werkzaamheden van de executeur geven.
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom Juridische uitgevers en is bestemd voor Radboud Universiteit Nijmegen 59665+65441
  
  Law At Web, de meest
  innovatieve aanbieder
  van juridische
  cursussen met live
  webinars en video’s
  INCLUSIEF PO-PUNTEN.
  OP comfortabele en
  efficiënte wijze
  De beste docenten
  uit HET vak volgen.
  Meer informatie en inschrijven?
  Ga naar www.lawatweb.nl, bel 070 330 70 50/61
  of mail info@lawatweb.nl
  
  4 69 EX BTW
  PER PO PUNT
  
  www.lawatweb.nl
  
  Dit artikel uit Tijdschrift Erfrecht is gepubliceerd door Boom Juridische uitgevers en is bestemd voor Radboud Universiteit Nijmegen 59665+65441.
  