text: Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  NUFOORSCHE FABELEN EN VERTELLINGEN.
  511
  
  A a n t . 1. A b r a b ö n . Duizendpoot. A b r a is touw, maar tevens
  de algemeene benaming van alles, wat tot binden dient, ook rotan
  en de lianen. Deze slingerplanten dragen peulvruchten. B o n is vrucht,
  a b r a b o n lett. lianenvrucht of wel peulvrucht. En nu heeft de duizendpoot door zijne geledingen werkelijk wel eenige overeenkomt met
  eeu peulvrucht.
  2. Afer. Kalk. R u m a f e r , lett. kalken huis, de benaming voor
  steenen woningen.
  3. T u w a l a . Gewoonlijk zegt de Nuf. t w a r a voor hoofddoek.
  T u w a l a is het algemeen in de Molukken verbreide woord. Port.:
  t o a l h a , Eng. towl.4. A l g a s u . Zelden hoort men dualisvorm voor oogen. Hier valt
  er echter den nadruk op, dat b e i d e oogen vlamden, van goud
  waren, medegenomen worden enz.
  In het volgende verhaal speelt eeu slang eeu rol, die goud in de
  keel had. Slangen, die schitterende steenen en paarlen bij zich
  hebbeu, zijn, naar sommigen beweren, meermalen gezien (?)
  5. Uu b u r . Samengest. uit un (halen) eu b u r (weggaan); un
  b u r , weghalen.
  22. S n u n m i s k i u . (')
  Ro menu öso, snun miskin, i kein kukër swari.
  Su miskin kaku, su kein ro rum kaku maroba, ma robëan, su
  bëfandur i mnis mangkökö. (*) Rosei kawasa s'an, su j'an.
   Swari bjedi i pas abris ro radja diaf bjeda; i sma pipi(*) samfur
  di suru. Snun i bëmangabo (*) nabjeba kaku, i pökba fararur.
  Ras öso radja, i wan kawasa, si frur(^) wa sena, insaro si serf
  aimgau("), kesi (*) ma samgawa(*) fa si bëdakam.
  Kawasa kam, si bur, snun bëmiskiu ani kukër swari, suj'awaw.
  Ma suun, i köfein faro bin: "Wa mbreiu be b u t a ( ' ) , wa kobis
  bjëf ma amion(>") faro pipi samfur di suru. Ku join kawasa.
  Bin, i frur wa. I rir ambafêu, insaro snun i barek,suari bëmangabo. Ma su b.ur, su jom kawasa. Su sma kawasa ro swapör.(•')
  Kawasa, si main snun bëmiskiu, swari, su rama, si jau su.
  Suuu bëmiskiu, i bur, i köfeiu faro bin: //Kawasa, si jau ku,
  ku bur//. Su bur, su barëk ro swan. Su fnap robëau ker kaku ro
  uren kapirare kaku. Ma su serf samgawa ma aimgan, karïng samfur,
  snar mob örwa i bow('*) kaku.
  Mandira fnurèp kaku, ikak öso, romantar kaku i d'nnawër be
  swan. Ikak örnë i nei brawëu ro Downloaded
  sasuri, ma
  ma 07/13/2024
  bin, sumam,
  fromsnun
  Brill.com
  07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  512
  
  NUFOORSOHE FABELEN EN VERTELLINGEN.
  i fnak kuker brawën ani. T mawab sbari, brawën i sasiar,mai sna
  raob i kwaira, ma ikak i sjob be döri wer.
  Bin i mkak, i kin snun, d'öbo: "Ku ro ke? Ku ro ke?" Snun,
  i köfeiu: //Wa mkak awer, ku ro maroba.//
  Snun i swar brawëu örnë, i swarepën ro snêri: "Ja nei kada,
  j'awaw osoba kwar!//
  Ikak, i bur wer be mob bjeda.
   Bape ras wësë, snun, i bur, i köfein faro bin : "Wakeinrowa,
  ja mbreiu knik!//
  I mam ikak nejiïn bjeda, i jom i, isöf i mam ikak dörë bjeda;
  i kein waf ikak.
  Mandira wer, ikak i sasiar. Snun, i mam i, i kein fasis-kaku:
  Ikak i fnak brawën bjeda wer. Snun, i mam örnë, i sjob tuwala
  ma i rir tuwala ro sapröp. Brawën, i sasiar ikak sbari, i sapi ro
  snun rtiiskin tuwala bjeda. Suuu, i paugum fasau, ma i frar. Ikak,
  i jom i. Bope suun, i frar fasau, ikak i sma i ba.
  Ikak, i suëri sam, i mararer sup bësipër, tatewai ma wamdöfer
  l' iuih
  
  sup.
  Kawasa ro swapör, si kaudor, s'öbo: '/Suun, bin miskin, su j'an
  roi sasar ke ?// ('•"•)
  Suun i d'afën brawën ani ro mëk bjeda, ma i bores be kawasa wësë.
  Mandira, kawasa, si pam padamara, s'an robëau seda. Si kërjar
  suun bëmiskiu, s'öbo: i d'au robëau bjeda ro fuurëp.//I bje//, suun,
  i köfein, //aja miskiti, rjani j'an robëan jeda ro fnurêp; mgo,
  mg'au ro isna.'/ Bape s'au kam, snun, i bas mêh bjeda, ma
  kawasa, si kandor, suaro isna bëba.
  Mandira wer, rariria wer. Si köfein: //Snun bëmiskin i d'uu
  rosei ?//
  Maudira öso, rumgum kapirare i d'öf fauam suun bëmiskin ; i
  mam, snun, i bas mëk bjeda; isua bëba. I köfein faro kawasa:
  //Isua bëba i sia ro suuu miskin wa döri//.
  Radja ro menu örja, i mnaf, i d'or snun bëmiskin; i marisein,
  i kobis brawën örnë. Snuu miskin, i inëofba.
  Kawasa, si serf aimgau ma samgawa ma kesi imnis, si bur be
  menu seda wer.
   Snun ma bin miskiu, su keiu ro wa seda, ma mandira wer, i
  bas mëk bjeda ma isua i ba wer. Radja ro menu bjeda, i fukën:
  //Rosei is örnë, isna bëba so?« Si köfein: «Snuu bëmiskin i d'uu
  brawën!'/
  Radja i d'or i, snun i mëwër, d'öbo: i miskin, i maugabo bjeda
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  NUFOO&SCHE FABELEN KN VERTELLINGEN.
  513
  
  kaku, i mkak i ra faro radja. Radja," i d'or bësuru, bëkiör. Ausöna
  snun bëmiskin i ra faro radja. Radja i inarisein is kobis brawën
  örnë. Suun miskiu, i meöfba. Bape radia, i köfein: «Ja buk rum
  samfur faro un ifo kuker arta. Ansöna snun i marisein.
  Iriria suun bëmiskin i sraa arta na bor kaku. Warpur wer, i
  bëdjadi radja ro sup örnë, ma ras öso, i köfein faro swari://Bëpön
  ku miskin, ansöna ko sma arta na bor. Muudiri i buk örnë kam
  maro ku ? Wa mam be bo!//
  22. De a r m e
  
  man.
  In een dorp woonde een arme man met zijne vrouw. Ze waren
  zeer arm, ze woonden niet in een echt huis, en hun voedsel verzamelden ze als de kippen. Wat de menschen aten, dat aten zij ook.
  Zijne vrouw wiedde gras in den tuin vau den radja; zij ontving
  daarvoor twintig centen. Die man had in hevige mate men gab o
  hij kon niet werken.
  Op een dag, beval de radja aan zijn volk, dat ze hunne prauwen
  zouden in orde brengen, opdat ze kanariuoten, dammer en uotemuskaat zouden zoeken om te handelen.
   Toen alle menschen vertrokken waren, zaten die arme man en
  zijne vrouw in nood. En de man zeide tot de vrouw: //Ga naar
  de markt, koop pisaug en djamboes voor de twintig centen. We
  volgen de menschen.//
  De vrouw maakte de prauw in orde. Zij legde een plank, opdat
  de man zou kunnen liggen, omdat hij men gab o had. En ze vertrokken , ze volgden het volk na. Zij vonden het volk aan de kaap. Het
  volk ziet den armeu man en zijne vrouw ziende, joegen hen beiden weg.
  De arme man, hij gaat weg eu hij zegt tot zijne vrouw: //Als ze
  ons wegjagen, dau gaan we weg//. Als ze zijn vertrokken, liggen
  ze aan het strand. Ze koken zeer weinig eten in een zeer kleine
  aarden pot. En ze zochteu notemuskaat en kanariuoten, tien zakken,
  omdat op die plaats zeer veel was.
  Den avond, 't was zeer donker, kroop een reusachtige slang
  naar het strand. Die slang had goud in de keel, en die man eu
  vrouw, ze zagen hem spelen met dat goud. Als hij den mond
  opendeed, ging het goud naar buiten eu het gaf zeer ver licht,
  en de slang trok het weer naar binnen.
  De vrouw vreesde, ze greep den man vast, ze zeide: //Gaan wij
  verloren? Gaan we verloren?// De man zeide:// Wees niet bang,
  we gaan niet verloren//.
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  514
  
  NUFOOftSCHÉ FABELEN EN VERTELLINGEN.
  De man beminde dit goud, hij dacht in zijn hart: "Als ik het
  had, verkeerde ik in geen enkelen nood meer//.
  De slang ging weer naar zijne plaats.
   Maar den anderen dag ging de man heen, hij zeide tot de
  vrouw: «Blijf in de prauw, ik wandel een weinig".
  Hij ziet deu weg van den slang en hij volgt dien, tot hij het
  hol van den slang ziet; dan gaat hij op den slang zitten wachten.
  Toen het weer avond werd, kwam de slang er uit. Als de man
  hem ziet, zit hij zeer stil. De slang speelde weer met zijn goud.
  De man, dit ziende, trekt zijn hoofddoek en legt den hoofddoek op
  den grond. Toen het goud uit. den mond van den slang kwam,
  viel het op den hoofddoek van den armen man. De man pakte
  het gauw in en hij vluchtte. De slang achtervolgt hem. Maar de
  man liep hard, de slang kreeg hem niet.
  De slang, die zeer boos werd, bewoog het geheele land, het
  land werd getroffen door aardbeving en storm.
  Het volk aan de kaap schrikte, zij zeiden: '/Zouden de arme
  man en vrouw iets verkeerds hebben gegeten".
  De mau stopte dat goud in zijn bladeren koffertje, en hij roeide
  naar het andere volk.
  Des avonds, staken de menschen hunne lampen op, toen ze hun
  voedsel gingen opeten. Ze jouwden den armen man uit, zeggende:
  //hij eet zijn voedsel in duisternis", "'t Is goed", zeide de arme
  man, //ik ben arm, daarom eet ik mijn voedsel in het donker;
  gijliedeu, ge eet bij licht". Maar, terwijl ze allen aan 't eten waren,
  maakte de man zijn koffertje open, en al het volk was verbaasd,
  wegens het groote licht.
   En den volgenden avond weer. Ze zeideu: //Wat heeft de arme
  man meegebracht?"
  Op een avond verborg zich een kleine jongen in de nabijheid
  van den armen mau; hij ziet den mau zijn koffertje openen; het
  werd zeer licht. Hij zeide tot het volk : "'t Groote licht is in de
  prauw van den armen man".
  De koning van dat dorp het hoorende, roept den armen man;
  hij wil dat goud koopen. De arme man wil niet.
  Als het volk geuoeg kanarinoten en notemuskaat en dammer
  hadden vergaderd, vertrokken ze weer naar hun dorp.
  De arme man eu vrouw, bleven beiden in hun vaartuig, en des
  avonds opende hij weer het koffertje en het werd weer zeer licht.
  De koning van zijn dorp vroeg:Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  NUFOOESCHE FABELEN EN VEETELLINGEN.
  515
  
  /'Wat is dat, dat groote licht?// Men zei de: //De arme man heeft
  goud meegebracht!'/
  De koning roept hem, de man weigert, hij zegt: hij is arm, hij
  heeft in hooge mate m ë n g a b o , hij vreest tot den koning te gaan.
  De koning roept de tweede maal, de derde maal. Nu gaat de arme
  man tot den koning. De koning wil dit goud koopen. üe arme
  man wil niet. Maar de koning zegt: "Ik geef u tien huizen gevuld
  met schatten". Nu wilde de man wel.
   Aldus ontving de arme man zeer vele schatten. Later werd hij
  koning van dat land, en op een dag zeide hij tot zijne vrouw:
  "Vroeger waren we arm, nu hebben we vele schatten. Wie heeft
  dit alles aan ons gegeven ? Zie naar boven!//
  Aa ut. 1. Mi s k i n . Arm. Uit het Maleisch overgenomen.
  2. I m n i s M a n g k o k ö . Zooals de kippen, d.w.z. ze zochten
  evenals de kippen her en der hun voedsel, en aten hetgeen de
  anderen hadden weggeworpen of wat van hun maaltijd was overgebleven.
  8. F i p i . Cent. Op Halmaheira in 't algemeen de naam voor
  geld. (V. Baarda: Galélareesch-Holl. Woordeub. blz. 323).
  4. M ë u g a b o . Nuf. naam voor de ziekte, die in de Mol. bobento heet. ïramboesia tropica. De inlanders zien graag, dat kinderen
  deze ziekte hebben, want dit vrijwaart hen later voor lepra, z. a.
  ze beweren. Maar oudereu van dagen zijn er bang voor, daar het
  dan ongeneeslijk schijnt en de ledematen verstijven doet.
  5. F r u r is maken, maar ook z.a. hier in orde brengen, repareeren, herstellen. Zoo ook voor behandeling van zieken en gewonden.
  6. A i m g a n . Kanarinoot. Komt op N. G. niet veel voor.
  7. K e s i . Dammer, gom. copal. Voornaam handelsart. van N. G.
  8. S a m g a w a . Notemuskaat. Een inferieur soort komt hier en
  daar tamelijk veel voor op N. G.
  9. B u t a . Het Tid. woord voor markt.
  10. A m i ö u kan beteekenen djamboe, maar ook de op Java
  bekende ketoepa's (rijst gekookt iu gevlochten bladeren).
   11. S w a p ö r . Kaap. Eeue kleine bocht in het land ra r i s.
  12. Bow. 'k Vond dit woord in mijn manuscript, 'k Heb verzuimd bij 't neerschrijven de bet. te vragen. Wellicht is 't ook
  een schrijffout en moet het b o r zijn, veel. Ik heb 't als b o r
  vetraald.
  7' Volgr. VII.
  83
  
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  516
  
  KUFOOKSCHE FABELEN EN VERTELLINGEN.
  Su j ' a n roi sa s a r k e ? Zie aant. 9 van N° 14. Het eteu van
  iets, dat for is, heeft immer treurige gevolgen voor den schuldige.
  Maar aan nog iets kan gedacht worden. An u a b j e , goed eten,
  is fig. gebruikt, zich fatsoenlijk gedragen, 't Is mogelijk, dat men
  vermoedt, dat die arme menschen iets gedaan hebbeu, wat niet in
  den haak is, en dat de natuur zich daarover vertoornd toont. Het
  plegen van bloedschande b.v. wordt naar de meeuing der Nuf.
  gevolgd door verwoestingen door aardbeving enz. Meermalen werd
  mij door Nuf. uadat ze gehoord hadden van de aard- en zeebeviug
  op Ceram, als huune meeuiug gezegd, dat iemand zich daar aan
  bloedschande zou hebben schuldig gemaakt.
  28. N e i ro b e j ë n
  
  uijew.
   Ras öso, snuij i mbreiu ro sup, i serf robëan. I rama fanam
  bejëu nijew. Snari i bur, i frar. Bape i mnaf, öso kianës; i
  swarepëu bejën mgun, bape i serf, i main uei kapirare, i d'un i
  be swan. Snun aui, swari su, su nai rumgun ba. Ausöna su fan
  nei ro bejëu nijew. Kepursi(') ro nei örnë si sia kaker.
  23. 't M e i s j e
  
  uit het
  
  varkenshol.
  Op een dag ging een man naar het bosch om eteu te zoeken.
  Hij komt dicht bij eeu varkenshol. Het moeder-varken loopt hard
  weg. Maar hij hoort huilen; hij denkt dat het 't jong van 't varken
  is; maar zoekende, vindt hij. een klein meisje, dat hij meeneemt
  naar het strand. Die man en zijne vrouw hadden geeu kind. Nu
  voedden zij het meisje uit het varkeushol op. De nakomelingen
  van dit meisje ziju er nog.
  A a n t . 1. De bewering af (e stammen van een krokodil, kroonduif enz. is in 't geheel niet vreemd onder de Papoea's.
  24. N e i ro
  
  ikak.
  Ikak öso i bëmgu snuukaku, nei d'iria. Ma i d'un i be diaf,
  nei örnë i d'an bief. Beuai ro diaf, i for nei örnë, ma i d'un i be
  rum. Warpur i buk i, ma i sma nei wer.
   Nei öruë, i so kamari be diaf. Ikak ani, kepuri bjedi, i mam
  i, i reb(') i. Kamari i mam örnë, i perëm ikak, i mar. I rama ro
  rum, i köfein faro swari: "Ras inè kutko ikak i d'örëu uei bedi,
  bape ja perëm i, i mar. Ansöna bin, i mbrein be diaf, i mam ikak,
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  NUFOOBSCHE FABELEN EN VEETELLINGEN.
  517
  
  swari bjedi i perëm kwar, ma i d'afén suari bjedi ro nökeng, i
  d'uu i be rum.
  24. D e d o c h t e r
  
  der
  
  slang.
  Een slang had een mensch ter wereld gebracht, een meisje. En
  zij bracht haar naar een tuin, waar dit meisje pisang at. De bezitter van den tuin ving dit meisje en nam het meê naar huis.
  Later huwde hij haar, en hij kreeg weer een meisje.
  Dit meisje volgde haren vader naar den tuin. Die bewuste slang,
  hare grootmoeder, zag haar, ze likte haar. De vader, dit ziende,
  slaat de slang dood. Tehuis komende, zegt hij tot zijne vrouw :
  «Vandaag had een slang bijna uw.e dochter ingeslikt, maar ik heb
  ze doodgeslagen.// Nu ging de vrouw naar den tuin, ze ziet de
  slang, die haar man heeft gedood, en ze doet hare moeder in een
  zak, ze brengt ze naar huis.
  A a ut. 1. R e b , l i k k e n . De slang maakt door zijne prooi eerst
  te belikken, deze glad en daardoor meer geschikt om in te slikken.
  Hier was echter dat likken waarschijnlijk vriendschappelijk bedoeld.
   25. S o ë k ( ' ) k u k ê r
  
  Körwën.(*)
  
  Soëk, si barëk ro Meosnomi. (•') Röb s'euëf, ikak körwên, i
  suarëm for, i d'auawer be swan, ma i reb Soëk öso ma i d'örën i.
  Soëk aui, i nei sarabi (•*) öso. Ikak i d'örëu suun kwar, i d'anawer
  wer be sup. Aimando i barek, ikak i d'anawer ro bo, Soëk i d'uu
  sarabi bjeda ma i kua ikak snëri. Soêk, i sapi to rwa örnë ; ikak,
  i mar, i sapi ro rwa örwa.
  Arwo Soêk, si pisak, si serf bati sedi. Si dor i fanam aimando,
  ma si kin i kuker undaim,(") isöf i p ö k ( ' ) wer.
  25. D e S o ë k k e r
  
  en de r e u z e n s l a n g.
  De Soëkkers lagen op Meosnomi. Toen zij 's nachts sliepen,
  kroop een reuzenslang, die het vuur geroken had, naar het strand,
  en hij likte een Soëkker en slikte hem in. Die Soëkker had een
  mes. Toen de slang den man had ingeslikt kroop hij weer naar
  het bosch. Een omgevelde boom lag er; de slang kroop er over
  heen, en de Soëkker neemt zijn mes en snijdt de buik van de
  slang open. De Soëkker valt aan dezen kant, de doode slang valt
  aan de andere zijde.
  Des morgens ontwaken de Soëkkers, zij zoeken hunnen vriend.
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  518
  
  NUFOORSCHE FABELEN EN VERTELLINGEN.
  Ze vinden hem bij den omgevallen boom, en ze betasten hem met
  bladeren , tot hij weer krachtig was.
   A a n t . 1. S o ê k . Eiland, dicht bij Biak. De bewoners der verschillende eilanden en landstreken, worden met den naam hunner
  woonplaatsen genoemd.
  2. K ö r w ë n . Tot welk geslacht of welke familie deze slang
  behoort, is mij onbekend. Ik vertaalde het als reuzeuslang, daar
  ze volgens de beschrijvingen van respectabele grootte zijn.
  3. M e ö s n ö m i of M e o s N u m . Eiland dicht bij Jowbi. Dit
  Meösuomi is niet bewoond. Naar de Papoea's beweren herbergt het
  vele slangen.
  4. S a r a b i . Mes van eigenaardigeu vorm.
  5. U n d a r m . Bladereu. Bladeren dienen den Papoea's veel bij
  het behandelen van hunne zieken.
  26. T o b ë l o ( ' ) ma
  
  ikak.
  Tobelo öso i mbrein ro Meösuomi, i sapi ro dörë. Ikak mguu,
  si swarepën sna sedi, s'ek ro i. Suari i d'anawer, i serf robëau.
  Amber örja, i mariseiu i bur, bape i pökba i d'ek, snaro dorê
  imnis arpën ambafën. (-) Ikak snari, i siber wer. Amber aui, i
  mam ikak, i kin tuwala bjeda, ma i waf ikak i sabu. Ikak i sabu,
  purari bëpön.
  Ansöna amber i kin purari kukër tuwala bjeda. Ikak i suëri
  sam, i mararer purari be bo ma i san iriria amber kako be bo.
  Amber i frar, bape ikak i jom i. Amber, i bëangar (*) i, i san
  këru be nejan wësë. Ikak i jom sasar keru, bape kniko i jom snun
  wer; i san wer këru, isof i rama ro swan, i mbrein ro masën
  Ikak i mkak war, i kandor, i bur.
   26. De T o b e l o r e e s
  
  en de
  
  slang.
  Een Tobelorees liep op Meösuomi, hij viel in een kuil. De
  jonge slangen dachten, dat het hunne moeder was, en zij klommen
  tegen hem op. De moeder was weggekropen om eten te zoeken.
  Die vreemdeling wilde weg gaan maar hij kon niet klimmen, omdat
  de kuil was als een muur van planken. De moederslaug keerde
  weer. Ais die vreemdeling de slang ziet, houdt hij zijn hoofddoek
  in de hand en hij wacht tot de slang neerdaalt. De slang daalt
  neer, de staart vooruit.
  Nu houdt de vreemdeling den staart vast met zijn hoofddoek.
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  NUFOOBSOHE FABELEN EN VERTELLINGEN.
  519
  
  De slang wordt boos, ze beweegt den staart uaar boveii eu werpt
  aldus deu vreemdeling ook naar boven. De vreemdeling draaft weg,
  maar de slang achtervolgde hem. De vreemdeliug bedriegt haar,
  hij werpt een steen naar een andereu weg. De slang achtervolgt
  verkeerdelijk deu steen, maar dadelijk achtervolgt hij weer den
  man; hij werpt weer een steen, tot hij aan 't strand komt, toen
  liep hij in zee.
  De slang was bang voor het water, ze schrok en ze ging heen.
  A a n t . 1. T o b e l o . Plaats op de Oostkust van Halmaheira.
  2. A r s e u am ba feu. Planken wand. De wanden van den kuil
  -waren glad, gelijk een plauken wand.
  3. B ë a n g & r . Bedriegen van het Mal. a k a l.
   27. B i n , s n ë r i b ë b a , i k a k , i d ' ö r ë n
  
  i.
  Snuu ma bin, su farbuk kwar. Bin, i suëri bëba. Ras óso s'om
  diaf. Ma maudira, s'euëf. ikak korwën, i rama ; i reb bin, ma i
  d'örën i kukër rumgun bjedi; rësëri ikak i bur.
  Arwo, snun, i serf bin; i mam ikak, i d'un i. I d'or kawïisa
  ma si jom ikak. Si sma i, si kna snëri bjedi. Si sma bin, bape i
  mar kwar. Ansöna si kna bin snëri kakö, ma rumguu, i kenem
  kaker. S'un i, si fan i, isöf i ba.
  27. De z w a n g e r e v r o u w , d i e d o o r een
  werd i n g e s l i k t.
  slang
  
  Een man en vrouw waren gehuwd. De vrouw werd zwanger. Op
  een dag ontgindeu ze een tuin. Des avonds, terwijl ze sliepen,
  kwam een reuzenslang; hij likte de vrouw, en hij slikt haar in
  met haar kind; en toeu ging de slang heen.
  Des morgens zoekt de man de vrouw; hij zag, dat een slang,
  haar heeft weggehaald. Hij riep het volk bijeen en zij achtervolgden
  deu slang. Als ze hem vinden, snijden ze hem den buik open. Zij
  vinden de vrouw, maar ze was dood. Nu suijdeu ze de vrouw
  den buik ook open en het kind leeft nog. Zij nemen het mee, ze
  voedden het, tot hel groot was.
  28. K i u ö f ( i )
  
  bëba.
   Maukarikadi, i sjowër (*) i ro kinöf bëba. I ra faro Korano, i
  nai nei samfur. I d'or öso, fa i buk i. B ë b a , ( ' ) si mëwer kam,
  si buk (•») in. Bëkuik, i mariseiu. Isna Mankarikadi i sjowër ro
  kinöf, röb, i bësnunkaku.
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  520
  
  NUFOORSCHE FABELEN EN VERTELLINGEN.
  Röb öso, i kuu bur ('•) kiuöf pisja, d'öbo: i marisein, isna,
  swari, su mbrein, su borës.
  Mankarikadi, i borës paik di fiak. Bëba, si msor bëknik, s'öbo:
  si buk Mankarikadi kaim. Bëba, si san bëknik ro fakntk, (*)
  bape i mar ba.
  Mankarikadi, i bur(') wer, bin wêsë kam, si buk robëan,
  beren (*) faro i, bape i mëwer. I raam swari bjedi ba, i fukëu :
  '/Bin jedi roriso ?// S'öbo, si fau i ba, i bur be sup, si serf i
  fiöro kwar.
  Mankarikadi, i kofeiu : "Mgo srer, mgo mun i kwar!//
  Bin, si köfein, i buk si kam kada ! I köfein: //Roba, ja marisein
  öso ro mgo ba, ja marisein bëknik mgobedi i jer//.
  I ra, serf i, i sma i, i d'un i wer, i kein so i muuda.
  28. ü e g r o o t e
  
  Kinof.
  Mankarikadi veranderde zich in een groote kinof. Hij gaat naar
  den k o r a u o , die tien dochters had. Hij vroeg er één, om haar te
  trouwen. De ouderen weigeren allen, een visch te trouwen. De
  jougste wil wel.
  Overdag veranderde Mankarikadi zich in een kinof, des nachts
  was hij mensch.
   Op een nacht verbrandde de vrouw den kinof huid, ze zegt: ze
  wil overdag met haren man wandelen, roeien.
  Maukarikadi ging vier maanden roeien. De ouderen waren boos
  op de jongste, ze zeggen, dat ze allen Mankarikadi trouweu willen.
  De ouderen wierpen de jougste op een f a k n i k , maar ze stierf niet.
  Toen Mankarikadi weer kwam, gaven de andere vrouwen hem
  voedsel en pinangnoten, maar hij weigerde. Hij ziet zijne vrouw
  niet, en hij vraagt: //Waar is mijne vrouw?" Zij zeggen dat ze
  haar niet weten, ze is naar het bosch gegaan, ze hebben haar al
  lang gezocht.
  Mankarikadi, zegt: //Gij liegt, ge hebt haar gedood!//
  De vrouwen zeggen, dat hij haar allen huwen mag! Hij zegt:
  //Neen, ik wil niet één van u, ik wil uwe jongste zuster, haar
  alleen".
  Hij gaat haar zoeken. Als hij haar vindt, brengt hij haar weer mee
  en hij blijft slechts bij haar.
  A a n t . 1 K i u ö f . Een visch.
  2. S j o w ë r . Veranderen, vermommen,
  zie aaut. 4 van N° 14.
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  NUFOOBSCHE FABELEN EN VERTELLINGEN.
  521
  
  8. B ë b a. Groot. Onder broers en zusters worden de ouderen
  b ë b a genoemd, de jongeren worden door hunne oudereu be k n i k
  geuoemd. üe vrouw van Mankarikadi was ten opzichte vau al hare
  zusters dn b ë k u ik.
   4. B u k . Huwen. Eigenlijk beteekent b u k , geven. In den zin
  van huwen, ook z i c h g e v e n . Elkander huwen is f a r b u k . F a r
  geeft aau een w.w. een meerv. beteekenis.
  5. Kun bur. Samengesteld uit k u n , branden, en bur, weggaan,
  dus door branden 't weg maken.
  6. P a k n i k zie aant. 8 van N° 18. Hier wordt de woonplaats
  bedoeld van de zeegeest. Die woonplaatsen worden ontzien, men
  uadert die niet en vaart er stilzwijgend voorbij,
  7. B u r . Vertrekken, weggaau, een plaats verlaten. Gewoonlijk
  onderscheidt men b u r fa en b u r ma. 't Eerste vau de woonplaats
  naar elders vertrekken. B u r m a , vertrekken naar de woonplaats.
  8. Zie over dit gebruik aant. 4 van N° 20. Dat aanbieden van
  tabak enz. (kakes) geschiedt door de echtgenooten. Het aanbieden
  van tabak en pinang door vrouwen aau mannen en omgekeerd,
  wanneer ze niet gehuwd zijn, is een stilzwijgende uitnoodiging tot
  geslachtsgemeenschap.
  29.(<) B i n ro b e r e n
  
  ruri.(*)
  
  Binia kor ras di suru kwar ; i wan faro snön bëkamkamia, (*) i
  wan mangarpis (+) faro snönia, ma kuiko, snön i kam wef i. ( = )
  Mangarpis, i köfein faro i : Insërën (*) jedi, i wan aja, d'öbo :
  «Mèsër, wa rafa ro war, wa masi ani. Ma snön, i ra, bin ani, i
  sabu ro berënia ruri faro i, su j'ènëf. Ma bin bëpön, i serf i. Ma
  arwo, i d'or(') fa si kamkam wër.
  Ma i kamkam kwar, i d'asër(") bin ba, d'öbo: i masi.
   Ma i mgirba,(') i d'ênëf röb di suru; ansöna i bur faro bin
  bëpön. Ansöna, i köfein faro bin bëpöu, d'öbo: //Bin jedi i sia ro
  asaria furi. Ma bin bëpönia, i ra fa i serf i, bape i sraa i ba.
  Ma i köfein: «Ja sma i ba!" Bape snon, i köfein: "Isia//. Ma
  ausöna snön, i köfein faro bin bëkon ro berënia ruri : Wa fasna
  maugundau faro i. Ansöna, i fasua i faro bin bëpöu. Ansöua, bin
  bëpöu, i d'un i, fa i keiu so i ro rum bjeda.
  Ma suöu aui, i bores, bin bëkein ro berënia ruri ani, i smarumgun. Ma bin bëpön, i d'afën i ro nökën, ma i san i. Mboi i
  d'afëu kamkam, arimian, roibëjowër ('") ro nökën, insaro i fasna
  faro snönia. Ma i mun kakö rumguuia snari, bape mangirio i d'un
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  522
  
  NUFOOESCHE FABELEN EN VERTELLINGEN.
  rumgunia kuker suari, su, fa i frur su. Ma su bur faro rum
  subeda, is öruë berënia ruri. Ma suönia, i rama, bin bëpön, i
  fasua muiiara snonia bjana faro i. Ma snönia, i köfein : «I bje
  kwar, mandira ko fnSk sarina ('•).
  Ma rumgun aui, i ra fa i d'akfuak. Ma i fnak uabje kaku. Ma
  kawasa s'or i fa i d'akau beren, bape i mëwër. Ma si köfein örnë
  faro kamari. Ma kamari köfein : «Mandira iné, ja rafa j'akmam
  mansërën('^) mundiri is örja. Ma i ra, i d'akmam.
  Si fuak wer, rumgun ani, i rama. Ma i fnak nabje kaku. Ma
  kamari i kein ro karapësa (' •') bjeda.
   Ansöua i d'or i, fa i d'akan kakes, bape i sibër kruri fa i kjar
  kamari. Ma ansöna kamari i mambadir (' ••) i. Ma i köfein : Rumgun
  jedi irja. Ma rumgun ani, i bur wer faro snari. Ma arwo, kamari,
  i wan kawasa faro i, bape i kofeiu : "Roba, ja rafaba, snar bin
  bëpönia i san aja kwar ma i jabëk sna jedi ro rumbri babia,('*)
  rjaui ja rafaba. Mboi ja rafa, kamari i wan bin bëpöuia fa i bur.
  lriria snou aui, i jau bin bëpönia, fa i bur.
  29. D e v r o u w in d e n t o p v a n d e n
  
  pinangboom.
  De vrouw had twee dagen geteld , toen ze een houigzuigertje
  tot den smid zond. Bijna had de man dit met zijn hamer dood
  geslagen. Het honigzuigertje zeide tot hem : //Mijne meesteres heeft
  mij gezonden, ze zeide: //Ga morgen naar die rivier, waar ge u
  gebaad hebt./' En de man ging, en die vrouw daalde uit den top
  van den piuaugboom tot hem, en ze sliepen beiden. En de eerste
  vrouw, ze zocht hem. En 's morgens riep hij weer zijne helpers
  om te smeden.
  En toen hij gesmeed had, ging hij niet met zijne vrouw mede,
  hij zei, dat hij ging baden.
  En hij kwam het bosch niet uit, twee nachten sliep hij er;
  daarop ging hij naar zijne eerste vrouw. Nu zeide hij tot zijne
  eerste vrouw: «Mijn vrouw is onder den waringinboom". En de
  eerste vrouw, ze ging om haar te zoeken, maar ze vond haar niet.
   En ze zeide: //Ik vind haar niet//. Maar de man zegt: '/Ze is er!//
  En nu zegt de man tot de vrouw, die in den top van den pinangboom zat: //Toon u zelve aan haar//. Nu toonde ze zich aan de
  eerste vrouw. Nu neemt de eerste vrouw haar mede, opdat ze met
  haar in haar huis zou wonen.
  Eu terwijl die man roeiende was, kreeg de vrouw uit den top
  van den pinangboom een zoon. En de eerste vrouw stopte hem in
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  NUFOOKSCHE f ABELEN EN VEETELLINGEN.
  528
  
  een zak en wierp hem weg. J a , ze deed den hamer, den nijptang,
  den kauwbijtel in een zak, om aan den man te toonen. En ze
  doodde ook de moeder van den jongeu, maar een hoschkip haalde
  den jongen en zijne moeder beiden, en ze behandelde hen beiden.
  En zij gingen naar hun beider huis, dat is de top van den pinangboom. En toen de man kwam, toonde de eerste vrouw zijne gereedschappen aan hem. En de man zeide : 't Is goed, van avond spelen
  we 't s a r ra a-spel.
  En die jongen kwam ook om mêe te spelen. En hij speelde zeer
  goed. En 't volk riep hem om mee piuang te eten, maar hij wilde
  niet. En ze zeiden dit tot den vader. En de vader zei : //Van avond
  zal ik gaan om te zien welke heer dit is.// En hij gaat, om mee te
  kijken naar het spel.
  Als ze weer aan 't spelen zijn, komt die jongen. En hij speelde
  zeer goed. En de vader zit op zijn stoel.
   Nu roept hij hem, om mee te eten van het onthaal, en hij draaide
  om, om zijnen vader den rug toe te keereu. En nu ziet de vader hem
  nauwkeurig aan. En hij zegt : «Dat is mijn zoon !« En die jongen
  ging weer naar zijne moeder. En des morgens zendt de vader volk
  tot hem, maar hij zeide: //Neen, ik ga niet, omdat de eerste
  vrouw mij heeft weggeworpeu en zij heeft mijne moeder onder het
  huis gebonden, daarom ga ik niet. J a , ik ga, als mijn vader de
  eerste vrouw wegzendt.// En alzoo, joeg de man de eerste vrouw weg.
  Aa ut. 1. Dit verhaal ontving ik in manuscript van een mijner
  Papoesche kweekeliugen. Ik gaf het weer z.a. ik het ontving. Volledig
  is het echter niet, n.l. 't begin niet. 't Vangt aan met de mededeeliug, dat er eene vrouw was, die voortgekomen was uit den top
  van een pinangboom, waar ze na hare wording verblijf hield. Van
  daar uit bespiedde ze een smid, die gewend was in een riviertje
  te baden.
  2. R u r i . Top van een boom. Ook w i d o m is top, maar dan de
  uiterste punt. Men spre'e.kt b. v. van s r a - w i d o m , d. i. het weeke
  uiteinde. R u r i is echter het geheele bovenste gedeelte.
  3. B ë k a m k a m i a . K a m k a m is smeden. K a m is overg., eischt
  eeu voorw,, b. s u w b e r (hakmes). Kamkam is smeden in 't algemeen.
   S n ö u b ë k a m k a m is smid. Men heeft onder de Papoea's geen verdeeling van ambachteu. Ieder werkt voor zich zelven. Maar er zijn
  er dan toch, die in 't een of ander werk boven de andereu uitmunten.
  I a duidt op een bepaalden smid.
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  Open Access. This is an open-access article distributed under
  7' Volgr.viaVII.
  84the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  524
  
  NUFOORSCH.E FABELEN EN VERTELLINGEN.
  4. M a n g a r p i s . Honigzuigertje. Klein, algemeen voorkomend
  vogeltje.
  5. Kam we f. Wef is stuk slaan. Mef is uit zich zelve breken.
  Kam wef. Door 't slaan met den hamer, verpletteren.
  6. I u s ë r ê u . Vrije vrouw. Titel van alle vrouwen, die van vrije
  geboorte zijn.
  7. Or. Roepen. Een smid heeft voor zijn werk verschillende
  helpers uoodig. Den eeneu dag helpt deze hem, den andereu dag
  een andere. Zoodat hij eerst zijne helpers bij elkaar moet roepen voor
  hij aau 't werk kan gaan.
  8. Asër. Volgen. Bedoeld wordt, dat hij zijne vrouw niet na
  afloop van 't werk terstond naar huis volgde. De gewoonte van hen,
  die smidswerk verricht hebben, is na afloop van den arbeid te gaan
  baden in een beekje, liever dan in de zee.
  9. Mgir. Te voorschijn komen uit het bosch.
  10. De hier genoemde gereedschappen werden door de vrouw in
  een zak gestopt. Dit zou dan als bewijs moeten dienen, dat die
  tweede vrouw den man had bedrogen, en die zak met gereedschappen
  op de buik gebonden had.
  11. Fnak sarina. Sarina spelen. Een soort voetbal. De bal is
  van rotan gevlochten.
  12. Mansërên. Titel van mannen, in vrijheid geboren.
   13. K a r a p ê s a . Stoel. Al wat tot zitplaats dient, heet men
  karapêsa.
  14. Mambadir. Mam, zien. M a m b a d i r , nauwkeurig zien.
  Overigens wordt bad ir in de beteekenis gebruikt van zich verraden,
  of ook z. a. in k o f e i n b a d i r , aanzeggen, oververtellen.
  15. R u m b r i bab. De Papoesche woningen zijn op palen gebouwd. Het gedeelte onder het huis, dus tusschen de palen is de
  rumbabofrumwabni.
  80. I n d a w a w ö r k i ma B i n k a k u r i.
  Bin suru, su snösna Indawawörki ma Binkakuri, su serf roiam.
  Indawawörki i d'un ingumbu (•) be rum, Binkakuri i d'un
  roiam, (^) kraf bëba.
  Indawawörki, i msor, i bur, ma i barëk ro nejan bori. Kapö (*)
  s'öpër (•*) ro kraf bjeda.
  Biukakuri i mbrein nejan örnë, i mam kapo, i pas na. I pas
  kapo ro Indawawörki andendi bjeda, bin örnë, i kandor, ma i
  d'orës, i sankakirare Binkakuri, isöf i mar. Indawawörki i köruk
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  NUFOOESCHE FABELEN EN VERTELLINGEN.
  525
  
  Binkakuri sus bjena, i d'uu be rum, i buk sunsna, faro Biukakuri nei bjedi, snöriso Iraawai ma Indawawarki, i bur Imawai
  i kun susna, suusna, su kanës, imuis snuukaku. Imawei i kaudor,
  i sau susua.
   Imawai, i d'or Imbëbai, Indawawörki nei bjedi, i köfein: //Wairus (*) jeda i sapi, wa serf i». Ma Binbëbai i sabu (•) fa i serf
  Imawai wairus bjeda. Ausöna Imawai, i rir këru öso ro for, ma i
  d'or Imbëbai: "Wa mawab(') sbambri". Imbëbai i kuow be bo, i
  mawab sbari ma Imawai i sau këru bësam ro Imbëbai sbari. Këru,
  i sapi ro Imbëbai suêri, i mar.
  Imawai, i d'un Imbëbai uk di suru, ma i rir öso ro rumurndi,
  wësë ro rum rauudi, ma i famangor Imbëbai kuker sre babo ma
  samfarna ro rwasi ma Imawai i be fa d'orës Imbëbai ro kërwa,
  Iudawawörki i bur wer be rum, i mam nei bjedi, i d'orës wark (*)
  kërwa, i famangor i kwar, i disën. Bape i mam kaku, i mam nei
  bjedi, i mar kwar. Ma i d'or Imawai. Uk ro rum umdi i karëm.
  Indawawörki, i serf ro rum urndi, I d'or wer Imawai. uk ro rum
  raundi i karëm. I serf ro rum rauudi uk ro rum urudi, i karëm
  wer. Ausöna Iudawawörki i mam uk, su karëm, i köfein: «Imawai
  i mun nei jedi kwar, rësëri i bur". Ma Indawawörki i jom Imawai.
  Röb, Imawai i d'ênëf ro mun öso ro aimando, ma Indawawörki
  i d'ènef ro mun wësë. Arwo Imawai i bur wer, ma Indawawörki i
  jom weur bjena.
  Imawai i rama ro warbëki, i d'asuk('") waria. I mam wöngor, (*)
  i fukën, i d'uu i. I köfein faro wöngor: "Bin öso, i jom aja, i
  mum sna jedi; ausöna i serf, i mum aja kakö. Bin i rama, wa
  mun i. Wöngor d'öbo: "Wa kein ro kruri jedi munda". Ma Imawai
  i sabu kwar, Indawawörki i rama, ma i d'or wöugor, i d'uu i.
   Wöugor köfeiu: //I bje, wa kein ro purari jedi wauerik". Ma
  wöngor i d'as kukër Indawawörki, bape war i d'ejëk ro binia fandu,
  bin, i köfeiu: "Napirmö, ja ro//. Wöngor köfein: //Wa mkak awer,
  nei, j'un knikiriue ani, rariria". War i d'ek sof sbari, bin, i köfein
  wer: "Nipirmö, kuïko ja ro. Wöngor d'öbo: //Wa mkak awer, nei
  j'un kutkiriue aui, rariria k\var«. Ma wöngor i d'as wer, war i
  d'ek bo biuia rwuri, i msar. Ma Imawai i mam öruë, i disën,
  ma i kerjair('-) Indawawörki.
  80. I n d a w a w ö r k i
  
  en
  
  Binkakuri.
  Twee vrouwen, wier namen waren Indawawörki en Binkakuri,
  zochten schelpen.
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  526
  
  NUFOORSCHE FABELEN EN VEBTELLINGEN.
  Indawaworki bracht i n g u m b u thuis, Binkakuri bracht eeu schelp,
  met veel vleesch.
  Iudawawörki werd boos; ze ging weg en lag op het voetpad.
  Paddestoelen botten uit op haar lichaam.
  Binkakuri, die op dat pad liep, ziet de paddestoelen, ze trekt
  ze uit. Als ze de paddestoelen uittrekt van de borst van Indawaworki,
  schrikt deze vrouw, ze kitelt Biukiikuri, tot ze sterft. Indawaworki
  snijdt de borsten van Biukakuri af, en neemt ze mee naar huis.
  Ze geeft de borsten aan de dochter van Biukakuri, genaamd Imawai
  eu Iudawawörki gaat heen. Imawai roostert de borsten, deze huilen,
  als eeu mensch. Imawai werpt van schrik de borsteu weg.
   Imawai roept Imbëbai, het meisje van Iudawawörki, eu zegt:
  //Mijn uaald is gevallen, zoek die//. Eu Binbëbai daalt neer om
  de naald van Imawai te zoeken. Nu legt Imawai een steen in het
  vuur, eu ze roept tot Imbëbai: //Boe je mond open//. Imbëbai
  kijkt naar boveu, ze doet deu moud open en Imawai werpt den
  heeten steen in den mond vau Imbëbai. De steen valt in de buik
  van Imbëbai, ze sterft.
  Imawai neemt twee luizen van Imbëbai, en ze legt een in het
  achterhuis, de andere in het voorhuis, eu ze versierde Imbëbai met
  een nieuwe sarong en armbanden aau de armen en Imawai liet
  Imbëbai aan de deur staan.
  Indawaworki, weer naar huis gaande, ziet hare dochter, in de
  deur staande, (ze ziet) dat ze zich versierd heeft, (en nu) gaat ze
  zingen. Maar nauwkeurig ziende, ziet ze dat hare dochter dood is.
  En ze roept Imawai. De luis uit het achterhuis antwoordt; Indawaworki zoekt in het achterhuis. Ze roept weer Imawai, de luis uit het
  voorhuis antwoordt. Als ze in het voorhuis zoekt, antwoordt de luis
  uit het achterhuis. Nu merkt Indawaworki, dat de twee luizen
  antwoord geven en ze zegt: //Imawai heeft mijne dochter gedood,
  en toen is ze vertrokken//. En Iudawawörki achtervolgde Imawai.
  Des nachts slaapt Imawai op 't ééne gedeelte van een omgevallen
  boomstam, en Indawaworki slaapt op het andere gedeelte. Des
  morgens gaat Imawai weer weg, en Iudawawörki achtervolgt haar weer.
   Imawai komt aan eeue rivier, ze zwemt de rivier over. Ze vraagt
  aan een krokodil, dien ze ziet, haar mee te nemen. Ze zegt tot den
  krokodil: '/Ik word door eene vrouw achtervolgd die mijne moeder
  gedood heeft, uu zoekt ze mij ook te dooden. Dood die vrouw als
  ze komt.// De krokodil zegt: //Ga maar op miju rug zitten!// En
  toen Imawai afgestegen was, komt Indawaworki en vraagt den krokodil,
  
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  NUFOOHSCHE FABELEN EN VERTELLINGEN.
  527
  
  haar mee te nemen. De krokodil zegt: //'t Is goed, zit maar op
  mijn staart//. EQ de krokodil zwemt met Indawawörki, maar toen
  het water tot het midden der vrouw gekomen was, zegt de vrouw:
  //Neef, ik ga verloren!// De krokodil zegt: //Vrees niet, 't meisje,
  dat ik zooeven meenam, ging 't evenzoo!// Als het weer tot den
  mond is, zegt de vrouw weer: //Neef, zoo dadelijk beu ik verloren!//
  De krokodil zegt: //Wees niet baug, het meisje, dat ik zooeven
  bracht, ging 't ook zoo!'/ En de krokodil zwemt weer verder, het
  water stijgt boven 't hoofd der vrouw, en ze verdrinkt. En Imawai
  dit ziende, zingt en jouwt Indawawörki uit.
  Aant. 1. I n g u m b u . Krabbe, die in verlaten schelpen huist. Wordt
  de schelp te eng, dan verhuist de iugumbu naar een grootere. Men kan
  die diertjes met elkander zien vechten, om een leege schelp, tot het
  eindelijk één gelukt haar te veroveren. Men zoekt deze krabben wel
  voor aas om te visschen, maar ze dienen niet tot voedsel voor visschen.
   2. R o i a m , k r a f b ë b a . R o i a m zijn echte schelpdieren, die wel
  tot voedsel dienen.
  3. K a p ö . Paddestoelen. Eetbare soort.
  4. Ö p ë r . Hier vertaald door uitbotten, 't Woord beteekent eigenlijk
  springen.
  5. W a l r u s . Naald. De gewone uaaiuaald heet r e t . Hier wordt
  bedoeld een naald van de groote eener stop- of paknaald, waarmee
  de pandanusbladeren tot matten aanééngehecht worden.
  6. S a b u . Afdalen. Door de groote reten, die de Papoea's laten
  in de vloeren hunner wonigen, valt nog al eens het een eu ander
  onder het huis. Binbëbai moest dus om die naald te zoeken, zich
  onder de woning begeven.
  7. M a w a b s b a r i . Den mond openen. M a w a b alleen is voldoende
  voor openen van den mond. B a s is openen in 't algemeen.
  8. Orës wark. Samengesteld uit ö r ë s en w a r k . O r ë s , staan
  en w a r k , beletten. Door haar staan, belemmerde, belette ze 't ingaan
  in de deur.
  9. W ö n g o i . Krokodil. Niet overal is er eene vijandige verhouding
  tusschen krokodil en mensch. Op Meos War b.v. wilde men niet,
  dat een mijner roeiers schoot op een krokodil,*want zoo ver men
  zich herinneren kon, was er nooit iemand van Meos War door een
  krokodil gebeten. Begon men nu die goede verstandhouding te
  verbreken, dan zou daarvan 't gevolg zijn eene altijddurende veete
  tusschen krokodillen eu menschen.
   Downloaded from Brill.com 07/13/2024 07:17:50PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  528
  
  NUFOORSCHE FABELEN EN VERTELLINGEN.
  Aan de Huinboldts-Baai werd me gezegd, dat wanneer aan de
  Karwari de figuren opgehangen werden, die kasuarissen en krokodillen
  voorstellen, men dau die houten kasuarissen en krokodillen vraagt
  hunnen makkers in bosch eu water te gebieden, menschen, die iets
  verkeerds gedaan hadden te trappen eu te bijten.
  10. Kërjair. Uitjouwen. Ook körjar.
  31.
  Bumambraundi.
  Imbëkëpu suru, su n a ( ' ) rumgun këpuri, suöriso Bumambrauudi.
  S'ap i Bumambraundi,(-) snar i fnak bumam maugënëm. Isna (*)
  söf mandira i fnak bumam munda. Këpuri bjedi, i msor, i köfein:
  '/Rumgun wësë, si serf in, bape au w'êuëf, wa fnak bumam,
  w'an, w'ènëf, wa fnak bumam wer//.
  Këpuri, i fnap pökëm, (••) i kapu ro sajêr Bumambraundi pökëm
  bjeda. Bumambraundi, i d'ek fa i d'an, i köfein : //Bumi, pökëm
  i snarëm be kapu. Këpuri, i köfein: //Alboi, suar au, wa fnak
  bumam mangënëm.
  //Ku serf in!" Su serf in, su mam saroj. Bumambrauudi i so saröj
  kuker jafêu bjeda, bape saroj i sjob wa kuker Bumambraundi ma
  women bjedi, ma i d'örën su kuker wa seda.
  Su kein ro saröj snêri, su biser. Su sma for ba, su fröbëkun (*)
  kuker adi. («) Su sma for, su këruk saröj kénia, ma si fnap ken.
  Saröj i mar.
  I mar, risën, i san saröj bëmar ro bo be sop, ma Bumambraundi
  i köfein : //Saröj, i marke, ku j'ek ma ko sabu muuda. Su fnëwër (')
  su kuasua, su mnaf risen, ma su köfein : '/I mar baboi ma su kna
  saröj snêri, ma su sasiar.
  