text: In het Maleis vinden we een zeer gevarieerd beeld, dat in de
  grammatika's niet blijkt, doch in een beschrijving van de taal zoals
  we die hebben van Bare'e en Mori zonder twijfel veel duidelijker zou
  uitkomen. In hoofdzaak staat het met de cZ en ër-woorden als volgt:
  Naast verscheiden namen van planten bv. #£Z«£a/> „rhizophora
  mucronata"; ££/ë/»tmfm, fcêréwwn/iri, ^ra«»(m „rose-myrtle"; £ëfé/xryaM, Ar/xryan „pangium edule"; en van dieren: A>e/awa (op Borneo)
  = fcawa^ (Batavia) „spin"; ££fë>ièwi£ „bulldog-ant" = £iaP (verscheiden nevenvormen) 2); fce/a/aw „sprinkhaan"; ténoA', tfrawife
  „tapir"; die ten dele niet te analyseren zijn, ten dele de indruk maken
  uitbreidingen te zijn van disyllaba, bestaan verscheiden niet-analyseerbare trisyllaba als èë/afowi „rug etc". De semantische kategorieën
  van de ëZ en ër-woorden zijn: lichaamsdelen:fir^/o&iV„halskwabbe";
  Ac/^ntó „clitoris"; £ërë«£o«, ü/ëwèo« (evenwel ook row/feon) „keel,
  huig" (maar pah. &ë/é/>ar, singap. &ëZë/>j> = fow/i />r#r „testikels");
  gebruiksvoorwerpen, wapens, bouwwerken, onderdelen van bouwsels
  en derg.: dë/éma£ „geborduurd kleed"; <7ë/ë^ar „dwarshout"; ^cragrat
  „haak om krokodillen te vangen"; ;'ër£wifra/i „dek (van een schip)";
  /ërMm&MM „bijenkorf-vormige hut"; H/aZan „kalabas-vormige waterkan" ; *c/M(»t)6on „sluier" (ook „door een sluier bedekken"); A-ërowcoi
  „funnel-shaped rice-holder of leaf"; /xz/ancar „hoofdbalk van een
  huis"; Jë/K&crt „esv. muziekinstrument"; JtVam/>aH „drietand; esv.
  speer", etc.; lekkernijen, etenswaar: ;£radeA: „esv. cake"; H/érafon
  „esv. „sponge-cake"; jé/wmi „esv. vermicelli"; bijzondere houdingen,
  manieren van zich voordoen etc.": ;ê/j«or „even zijwaarts zien" (maar
  vgl. ;e/»i „een betekenisvolle blik ter zijde werpen"; #ë/?/>afc „slap
  hangen (van een zwaar voorwerp)"; #<?rëK;yi« „grijnzen" (aap);
  <7ëre/>efe „zich niet reinigen na het voldoen aan een natuurlijke behoefte" ; grm^ij „gekerfd, getand"; fclr-/të/ant<^ „de kin opheffen en
  naar boven kijken"; £ë/ê/>ai „slap neerhangend"; vaak tevens een
  verward, onregelmatig zijn etc.: #£/£m&«r „diepgegroefd, met diepe
  *) Boven, p. 417.
   *) Zie Wilkinson, Mal. Engl. Diet.Downloaded
  I, 595. from Brill.com 07/14/2024 06:14:32AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  426
  
  INDONESISCHE LASVORMEN.
  rimpels (huid van zeer oude vrouw)"; rfcrm/> (tw/a d.) „esv. blindheid"; grë/ÜTW „ongelijk gesneden of geknipt (papier, h a a r ) " ; grë/orfar
  „modderig"; Wr-g?/owtan „besmeurd met vuil"; grérofton „tot lompen
  gescheurd etc."; /ërafrat „uitgerafeld"; JH?«/?r?m6eA „afgetrapt-slordig"; ££/O/M; etc. „gekronkeld". Woorden voor begrippen als: ked.
  af£rëfr<.y „stukrotten"; mc«/c/c»K^a/i „in grote hoeveelheden rottende
  liggen"; <jrë/cfca& „afschilferen"; gwrwyafe „mengen en bederven";
  gërawjofc „bederven"; <7<?ra/>a& „snoeven". Woorden voor andere verbale en nominale begrippen: ;£nnwa/ „stoppen (sokken etc.)"; /crufcu/»
  „overkoepelen"; jê/M«t6ar „hout-splinter"; jërcw&OM „esv. kinderspel" ; gr£ron<7an „holte, hol"; grc/aAV (Batavia) „slijm etc.";
  „droesem"; grc/omèaw „grote golf". Een scheldwoord:
  „dirty-face". Een groot aantal onomatopeeën, Lautbilder etc, geluidsen bewegingswoorden, bv. vele met mé -f- nas. -f- <jr£/(?), gfer(e) aanvangende: M?n<7ë&ZH.far „voorwaarts glijden"; «iengrc/myar „jeuken";
  mcngë/eser „rusteloos bewegen"; wtöigcrorfafc „kletteren, rammelen" ;
  voorts <7l/étafc „het geluid „tak" maken"; grcranfon „een weerklinkend
  geluid maken, schrik aanjagen"; <7^rojafe „ritselen"; Hrojofc „kraken
  (bv. van droge blaren onder zware stap)"; fc£/é»tan „herhaald bonzen" ; ££r-/>ëran;af „plotseling opgeschrikt"; ja/tm&a» (W. Sum.) „zich
  door duwen ruimte maken".
  In een aantal gevallen duidt de vorm met liquida aan de handeling
  door de nevenvorm zonder deze klank uitgedrukt steeds door of herhaaldelijk verrichten. Hier kan men spreken van frequentatieven, bv.
   ££r(£)?>&y „uitschudden, to keep shaking": &c£a.j „stof etc. van kleren
  schudden", ook fcm&<u: fciftcw; A-?rta< „enfolding in many folds":
  „omwikkelen"; fci'cw „oplichten, bedriegen": £ë/icw („freq. of
  ", Wilkinson) „bij kleine hoeveelheden ontfutselen"; fmtefe „dripping; dropping continually": ft'tefc, /t'rife „druppel": m?m'ftfe „in druppels vallen"; /^n'h' „continuous passage over a plank-bridge or narrow
  path" : h'ft „smal voetpad, vonder". In deze gevallen spreekt Wilkinson
  van frequentatieven; op te merken valt, dat fcrift geen werkwoord
  is. Het is intussen de vraag of men felrèay „blijven schudden" niet
  beter een duratief zou noemen, als men dergelijke termen bezigen
  wil. Een voortdurende handeling wordt in ieder geval uitgedrukt door
  mëngrerttïMw/ „to keep throbbing (as a boil or as the pulse)": fe<?m«£
  „kloppende beweging"; gr£roncan „to keep shaking", Wilkinson spreekt
  van a freq. of ^owca»i („schudden"); op Java gwigiJ „to keep biting,
  to gnaw": ^t^rtï „bijten"; wéM&l/é/e/wm (Batav.) „to keep blinking",
  2. Er zijn ook gevallen
  van een voortdurende handeling
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:14:32AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  INDONESISCHE LASVORMEN.
  427
  
  uitgedrukt door een dergelijke langere vorm zonder dat er een kortere
  naast staat: meMgre/éfm „to keep tinkling". In andere gevallen duidt
  de langere vorm aan: de handeling op (meer) intensieve wijze verrichten ; een eigenschap in hoge, vrij hoge mate bezitten: £è/<?(fw*
  „much creased, crumpled or wrinkled": fcërfwi „kreuk, rimpel, plooi
  etc."; WrèerfM^ = fcè/érfw/ (Wilkinson) ; je/trfiè „nauwkeurig onderzoeken, making a diligent search or enquiry": ,?ttfe& „onderzoeken".
  Vgl. daarbij of/>oè „mollig (kind)": £r£tejM/>0£-<7ëj«0& „zeer dik" en
  trisyllaba zonder althans mij bekende disyllaba als mt?n(/i?r0&0.s „een
  huis binnendringen"; mengrërapu „begerig grijpen naar". Soms heeft
  de driesyllabige vorm betrekking op een meervoudig subject: batav.
   ^c/awftt» „loshangend (van korte franjes)": gfan^Mn „hangen"; Hrafru/
  „overzwermen, in menigte klimmen in"; èénfefe* „to rattle or clatter,
  — of many small hard objects"; fceruouJ „disorderly crowding; wild
  rush to one spot bij many people"; /?ri««6ci „bengelend, opgehangen
  hangend" („of multiple objects such as the tassels of a fringe"):
  r „id., for single objects". Of ook op een meervoudig object:
  „picking out small pieces"; jë/wefc „luizen".
  Interessant zijn gevallen als de volgende: £<?dan „recht uitgestrekt
  (arm), geveld (piek)": grê/érfan „to extend the arms so as to intercept" ; />a«<7a» „braden": oyam />ëra«<7an „fowl bred for eating";
  ££&af „lijmig, ingedikt, kleverig": />ërêfcaf „lijm, kleefstof, cement,
  mortel"; jtjiV „walking along an' island beach" *): se/wt'r „walking
  along the inside edge of anything"; straf „maas, netwerk" (wënyira/
  „knopen, een web weven (van spinnen), breien"): ^/iro< „a complex
  but regular design in meshwork; reticulate; net-like (of spider's webs,
  lace, rigging etc.)" (Wilkinson), „niet duidelijk in zijn delen te onderscheiden, zoals bv. de takelage van een schip, door elkaar gestrengeld,
  chaotisch"; £am/>0& „tegen iets op-, aanlopen": jéraiw^ofe <M«^«/
  „man who is in everybody's way, clumsy person"; 5anrfan „iets
  dragen als een bandelier'': .?<?ra»rfaK „esv. bok of stut, bestaande uit
  twee stokken of houten, die van boven kruiselings zijn verbonden";
  „met de voet blijven haken aan": j^ranrfww „struikelen";
  „wrijven, schoonmaken door wrijven": mcn^ë/ojofc „to keep
  rubbing, used specifically of the way clothes are wasked" (Wilkinson) ; fco/'aA' „bloemblad; een b. plukken; schillen"; A>f/o/>afe „dunne
  bedekking of overtrek, kelkblad, ooglid en derg.": mén-<7é/o/>aé „los
  raken (bast, schil)"; gftgrj „tand": fcë^-<7mp^ „getand; zaagvormig;
  from Brill.com 07/14/2024 06:14:32AM
  *) Wilkinson, Malay-Engl. Diet. II,Downloaded
  414.
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  428
  
  INDONESISCHE LASVORMEN.
   als tanden uitstekend": £r£/t<7t „klappertanden"; fcë&oj „verstijven, verlammen", />an' &t?&aj = ƒ>. &è?/ë£>a.r „sidderrog"; ^^»iiww „opgezet,
  opgeblazen; bol; bolle zijde van iets": fcë/nH&K» „opzwellen (door
  lucht; blaar etc.)"; &0/>e& „van de buitenzijde, bv. schil van een vrucht
  iets afplukken": £2/o/>e£ „af schilferen na zonnebrand"; kcryak „gescheurd (papier, kleren etc.)": &f /oyafc „loslaten van vel, schil, bast
  etc." („much torn; to be in tatters; a freq. of fcoyofc", Wilkinson);
  èu/^n „korst over zweer": feërwpin „idem, roof j e " : fec/w/>i'« „plukkend aan roof je of zweer"; £OM£O/ ,.kort, dik hangend voorwerp":
  fcmmfu/ „hanging down stumpily and abundantly"; ;<x«ia/i „betasten,
  aanraken": ;ëra»Ma/! „seizure with tooth, nail, or claw; of a tiger or
  cat seizing its p r e y . . . . ; hitting out and clawing in a rush to get
  somewhere" (Wilkinson), „flink aanpakken
  aanpakken van velen,
  bv. in een gevecht"; ;o/»7 „naaien": ;rra(/i)ï/ „zich aan iets vasthechten" ; />anfrn „verspreid": />£/an<jn „overal verspreid heenrollen;
  (eten) morsen" ; Jo^Mf „vezelige bast" : JcraoHf „harig" *); JC&M „opgevuld, gedempt, volgegooid": jërctw „storten, werpen"; .nznfcafc
  „belet, verhinderd": ,rmi»i£a& „een krans van latten of doorns om
  een boomstam om het inklimmen te beletten".
  In deze gevallen heeft de langere vorm een andere betekenis, hoewel deze gemakkelijk in verband te brengen is met die van de kortere.
  In een aantal gevallen vindt men de langere en kortere vorm naast
  elkaar zonder enig, althans opvallend of uit de opgaven op te maken,
  verschil; verschil in taaimilieu, geografische verbreiding etc. daargelaten; &?£e& „giechelen":firëtefcefc;feiVflw„sjilpen" etc.: <7<?foraw „id.,
  to keep chirruping"; &M/>ÜW „schillen, pellen": mewe/u/ia
  „afschillen"; fconcaft „onstuimig (van de zee)": £C/OC<I/J ;
  „groep personen": jfeê/ow/>oè; /a/j £an;an „specious rogue": f.
   /a« (Pen.); fcêA-uf „opkrullen" : A'crcA"!^ „id.; kromtrekken" ;
  „krom samengetrokken etc.": èerwfeM^ „opkrullen etc."; fewfotin „rusteloos, zenuwachtig":fe<?rMfori-fc£rata»;/w/ofe „hoek (van
  kamer etc.)": />êZo;o&; (.r<z)/>fwt/>a/> „eenhandbreedte" : (.ra)/>ë/£m/;a/>;
  />üa>i^ „gangplanken (schip)": ked. />m>yan, /><?/>wan; />o«;yo& „kreukelen" : /^rowyofc; jurfan „schede van de palmbloesem": jê/wrfan;
  jam/>a/t „droog vuilnis": jëram/>a/i; ƒ£/<?& ,,diep(e holte) van kommen
  etc." : ked. ;érl/ofc; etc. etc.
  Er zijn ook enkele trisyllaba naast viersyllabige woorden:
  *) Klinkert, Woordenboek s.v. noemt dit woord, het volgende en andere frequentatieven. Waarom? Aan een vezelige bast zitten toch ook verscheiden haren.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:14:32AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  INDONESISCHE LASVORMEN.
  429
  
  /a/ofe „blijven schudden (van onderkaak)": srlroë/afofc „schudden of
  huiveren (koude, vrees, gelach), klappertanden"; W^W^/M^TM/ „huiveren, klappertanden": grew^/Msritf. Anderzijds komt wisseling van
  het volgende type voor: /ë<w „gejaagd, zenuwachtig, uitgelaten":
  .gë/^ir „hevig kronkelen, wriemelen" (indien het door Wilkinson
  tussen deze woorden gelegde verband inderdaad bestaat); /wn-Ztuf
  „van de ene zijde naar de andere zwaaiend": <7?{tan-0£/fu* „curling
  this way and that; swaying and twisting"; Wr-fomKr „vuil": menp£'owo'' „vuil maken"; rayaw „duizelig": #ëra;yan „wankelen". Van
  interesse zijn ook doubletten, waarin behalve de hier bestudeerde uitbreiding vocaalwisseling voorkomt: min. tom&w, tom&o „tradities omtrent de oorsprong van de stam": (Neg. Semb.) térom&a „history
  embodied in a traditional saying". Voorts verdient het bestaan van
  gevallen als a/>i> „drukking tussen twee onverbonden oppervlakken";
  £a/u7 „adjudant (die paarsgewijze hun chef of „middenman" insluit e n ) " : ;?ra/>ü „door drukking verbinden" (i.e. „to twist or squeeze
  several-objects into one").
  Derhalve een zeer grote verscheidenheid van betekenissen. Vormen,
  die met recht f requentatieven mogen heten, zijn zeer in de minderheid.
   Naast talrijke trisyllaba zonder tweesyllabige nevenvormen zijn er
  vele woorden, die paarsgewijze optreden, maar met verschillende
  semantische verhoudingen; in ieder geval zo dat men meestal met geen
  mogelijkheid een „frequentatief" begrip zou kunnen vaststellen.
  Ook in het Atjehs bestaan trisyllaba die er uitzien alsof ze een
  / of r-infix bevatten: tö-6ö/a»to' = fö-èd/ajaj „ergens verzeild geraakt"; <7Ö/t«r<? „uitgegleden"; een aantal onomatopeeën die met #örö
  en £örö aanvangen: #Ó>Ö&K' „dof geluid van een val" etc. etc, ook
  woorden, die zowel 2- als 3-syllabig worden opgegeven: &(d)/a«£a/r
  „esv. sabel", <7(ó)/a?m „(weg)smijten".
  In het Mentaway constateert Adriani *) het voorkomen van een /, r,
  «- „invoegsel", onverschillig met welke klinker; „de algemene betekenis
  is die van menigvuldigheid als de stam een werkwoord is,
  die van verkleining als hij een naamwoord is; deze betekenissen
  komen in kleine wijzigingen voor, maar zijn doorgaans in het afgeleide woord terug te vinden". Uit de gegeven voorbeelden blijkt dit
  mij niet steeds: bv. &M/M£6H£ „draagmand voor het visnet": èufcèufe
  „pijlkoker"; firorojo* „afdalen" : fcojoJ „idem"; <7M/W<7M£ „poel, plas":
  *) N. Adriani, Spraakk. schets van de taal der Mentawai-eilandeh, Bjjdr. 84,
  p. 68.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:14:32AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  430
  
  INDONESISCHE LASVORMEN.
  „plassen"; fca/aja-w „een der dakbalken": fcasa-w „dakspar".
  Het Ngadju-Dajaks kent doubletten als Aai/ifto/ion:
  „esv. kever"; Jh"fct>: ian'fciV „het bij elkaar geschraapt zijn";
  „verwirrt, vertoddert"; daarnaast trisyllaba van het type
  n „keel", onomatopeeën enz.
   In het Balisch bestaat een menigte trisyllaba, „die in zoverre niet
  meer oorspronkelijk kunnen heten, dat ze door tussenvoeging van de
  lettergrepen ë/ of er van tweesyllabige gevormd z i j n . . . . " : fe/wsKfe
  „doorboren (van de neus van een trekos)": <«««£ „doorboren";
  céroncflw „esv. trechter": conco» „een gat delven"; cc/a/'ai „aanhoudend voor iemand heenlopen": ai/>a< „aanspreken"*).
   Interessant is ook het Bare'e: Adriani leert*), dat de „infixen"
  ! y r «, waaraan iedere klinker kan voorafgaan, en waarvan &en r
  met voorafgaande o het meest voorkomen, identiek zijn — een punt,
  waarop ik hier niet inga, al nemen we nota van de gelijkwaardigheid
  —, en „in het algemeen frequentatieve, meervoudige of verkleinende
  betekenis" hebben. „Dat men dit invoegsel aanwezig acht, waar het
  naar de hier gevolgde beschouwing niet voorhanden is, toont aan dat
  het in het bewustzijn der taal nog geheel levend is". Met deze zin
  zal Adriani wel bedoelen, dat het taalbewustzijn het ook abstraheert,
  wanneer hij het niet als frequentatief-vormend infix erkent, — en
  dus niet aanwezig acht. Uit zijn woordenboek ^) blijkt, dat hij enkele
  malen van frequentatief spreekt, elders een bepaald woord tekent als
  „met -ar- van .. . " * ) , vaak ook iedere toevoeging achterwege laat. Ook
  het Bare'e kent onomatopeeën etc. (bv. />m?de „luid, knetterend geluid
  geven"), plantnamen, woorden voor gebruiksvoorwerpen, instrumenten, muziekinstrumenten van de hier bestudeerde driesyllabige
  vorm. Daarnaast een aantal, eveneens, naar het schijnt, niet-analyseerbare trisyllaba: èo/wwto „grote golf"; ta/ondo „grote en hoge waterval"^). Daarnaast bestaat er een vrij groot aantal woorden met or
  naast woorden er zonder. En dat wel: a) zonder, althans in het woordenboek tot uiting gebracht, verschil in betekenis: JO'M „afrukken" ° ) :
  jaro'u („frequent, vorm", Adriani); ja'w „aan een haak ophangen":
  5flro'«; foftt „diepe plaats in het water": /arofcf; wenafct „bijten":
  i) R. van Eek, Handleiding Balin. taal, § 63.
  ' ) N. Adriani, Spraakkunst Bare'e, § 185.
  3) N. Adriani, Bare'e-Nederlandsch Woordenboek, 1928.
  *) Bv. fonwn^a: fom/v, p. 818.
   *) fcdtoya „deining" (priestertaai 6o/ayo»i „golven") bij fcojio „niet diepgaande
  insnijding in terrein"?
  *) Ik geef slechts de grondwoorden,Downloaded
  niet de afleidingen
  op. 07/14/2024 06:14:32AM
  from Brill.com
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  INDONESISCHE LASVORMEN.
  431
  
  zuofenct&i; b) met een meer speciale betekenis van het langere woord:
  fcawA'o „overhands gooien": fcaraifto „met stok of steen werpen naar
  vruchten of dieren"; fcewte (intr.) „opengaan": bufente „ontplooid";
  „bedeksel": fcara&a („inf. -ar-", Adriani) „jakje, vrouwenbaadje" ;
  „over iets heen hangen, zodat het steunt en tevens afhangt":
  „zo over één schouder hangen"; c) tussen beide is een verschil in nuance, in spraakgebruik etc.*): fonce „vertrokken (gezicht,
  lippen)" : tatewo- „omgekruld (snede van een werktuig, lippen)" ; wieflro// „omlopen, overlijden": meri-gro/o/* alleen „overlijden"; fewfcu „afgrazen":fearwi&tt„afbijten, afknabbelen"; /rcte* „kledderig, vochtig":
  /ittnto „kleverig"; JOSO „kappen (bladeren etc.)": .yaro.jo „met een mes
  hakken aan dorens, bladeren etc."; fri&ufcw „put":to/»»2?M&u„wel";
  d) de langere vorm is een zelfstandigheid, de kortere niet: W/awf „(de
  nacht over) waken"; fra/ó/ani eig. „bewaker", „een instrument om
  een hond vast te houden"; <?a«firo „grijpen": #araw£o „grijper", d.i.
   „krokodil" *); ö ^ a „spoelen" : firarw^a „bezinksel" ; &<?£<? „uithollen" :
  £a/<?£<? „holle weg";fcoA-a„samenkomen": A'arofea „plaats waar neusen mondholte samenkomen"; JO/>M „bedekken" : ja/a/wft „het vlies dat
  de darmen bijeenhoudt"; e) de langere vorm is een werkwoord: fe»/o
  „geluid van een gil": fctry'o „gillen"; fcom/>* „ingevallen (buik)":
  fco/owt/x? „zijn buik intrekken"; «?/>a „vertakking": we/>a „(zich)
  vertakken"; fofco „puntig, spits" (adj.): forofco „mikken (zonder nauwkeurigheid)"; f) ander verschil in woordsoort e t c : ^ap-a „te zeer":
  #a/a<7a „vlug in spreken, bewegingen etc."; jota „afgehakt": jorofca
  „plotseling"; .robo „slikken" : wo&o „slurpen" ; jewA-o „krom" : (dial.)
  .jfwfco, jar<?w/to „wiedmes"; JO/'O „klaar" : jaro/>o „takken afhakken";
  m.i. ook &o/i „tegendeel": èa/aii („frequent." Adriani) „verdraaien";
  g) soms heeft de langere vorm een meer intensieve betekenis:
  „schudden" : tofrute „op-, uitschudden"; we«to „omdraaien":
  „in elkaar gedraaid en verward"; h) soms een frequentatieve:
  „iets uit elkaar werken": £-amip-a „begrabbelen"; #•<%<; „omgewoeld" : £w/<?«#£ „aldoor heen en weer gaan, zich onrustig gedragen";
  /are/»*? ( : napoe tepe) „bengelen"; zuafe&K, aw/c6« „spartelen, stuiptrekken": te/É'&R „besprenkelen, heen en weer zwaaien"; ook fca/>t
  „klapwieken" : gra/o/»t „met de armen of vlerken zwaaien"? Het aantal
  woorden met een frequentatief begrip vormt een kleine minderheid.
  En ook Adriani ^) moet althans het voorkomen van de meer intensieve
  Vgl. ook napoe fa»i/>a „grens": terawi/>a „rand, zoom".
  Vgl. ook &a/ow2>o»ta „rondprater".
  Spraakkunst, t.a.p.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:14:32AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  432
  
  INDONESISCHE LASVORMEN.
   betekenis van een langere vorm t.o.v. de kortere toegeven: „Het
  onderscheid tussen wewe en ww/ewe is dit, dat a/ in zya/ra/e de betekenis versterkt, intensiveert, vermenigvuldigt: f£wra>£ is „omwikkeld", tawa&we is „om- en omgewikkeld" ". Van een „verkleinende
  betekenis" mag men m.i. niet spreken in gevallen als faro/o: „klein-,
  fijn hakken, in stukjes hakken": fo/o „hakken (met zwaard of mes)";
  deze betekenis is of die van een herhaalde of die van een sterkere
  handeling. Aan de meeste overige door Adriani in zijn Spraakkunst
  geciteerde voorbeelden is het frequentatieve begrip, althans voor mij,
  moeilijk of niet te constateren. Wat het „frequentatieve" is in &a/a7«a
  „handvat van een zwaard, dat de vorm heeft van een geopende
  krokodillenbek" tgr. in Minah. talen tenw „hand" is mij niet duidelijk.
  Gaan we de Bare'e woordschat na, dan blijken er verscheiden uitdrukkingen te zijn die, hetzij met dezelfde, hetzij met een na-verwante
  of overgedragen betekenis, inwendig een syllabe meer hebben dan hun
  etymologische aequivalenten in verwante talen: bar. gra^M^ro „in een
  fakkel roeren": mak. #e«<70 „schudden"; bar. fcan&t (amp. Wn'A'j)
  „oksel" : westtor. &£&e, kbat. fct'tt; bar. />i7x£o „geschreeuw van apen" :
  mal. />i£att „geschreeuw"; ta/owibo „grote staatsielans": mal. Jwmfozfc
  „grote lans".
   In deze laatste groep kan ik niet anders zien dan Streckformen,
  evenals in de groep a (zie boven); bij de groepen b en c is tussen
  de doubletten, eveneens in oorsprong Streckform naast niet-uitgebreide vorm, een verschil in gebruik of betekenis ontstaan; bij g en
  h is dit verschil zodanig, dat de handeling versterkt of herhaaldelijk
  wordt uitgedrukt; bij d, e, f behoren de woorden in een verschillende
  woordkategorie *). Voegen we er nog aan toe, dat naast .ÏC£W, het
  aanwijzend voornaamwoord van de 2e (en 3e) persoon voorkomt
  .«wtfftt, dat „een meervoudige, meer algemene betekenis heeft, maar
  geen regelmatige meervoudsvorm is; het veralgemeent slechts de betekenis"*).
  Op de benaming „frequentatief infix", die ook Esser^) bezigt, is
  voor het Bare'e dus wel wat af te dingen. In het Mori „worden geen
  nieuwe vormen meer (ermee) gemaakt"; men vindt ^o/fl»t^
  „sjerp", si7o/i „fluit": mal. j(ër)«/tM; wom/>a/ewe.si „omwinden":
  *) Ik laat enige gevallen terzüde, waar ondanks het door Adriani gelegde
  verband, de etymologische samenhang mij niet duidelijk is, bv. <7<?.yw „(doorbuigende" : porow „tussen dik en mager"; isfcaratfm„met de volle hand grijpen"
  uit „geheel overdekken": £a/>u „overdekken"?
  2) Adriani, Spraakkunst, § 185.
  *) S. J. Esser, Klank- en vormleer van het Morisch, p. 354, § 371.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:14:32AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  INDONESISCHE LASVORMEN.
   433
  
  „Het infix -a/-, -ar-, dat ook voorkomt in de vormen -a;-, -£/heeft in het algemeen een frequentatieve en een diminutieve beteekenis", vangen Schwarz-Adriani *) hun opmerkingen betreffende de
  ons interesserende woorden aan. Ook hier weer de stilzwijgende veronderstelling van identiteit van de niet minder dan 11 varianten van
  het woorduitbreidende element en de overtuiging, dat a/ en ar, de
  meest frequente en uit langer bestudeerde Archipeltalen meest bekende
  vormen, de eigenlijke gedaante of grondgedaanten van dit element
  zouden zijn*). Even verder lezen we, dat „in het algemeen de „infixen" met / frequentatief zijn en die met r diminutief," wat, strikt
  genomen, niet geheel klopt met wat dezelfde auteurs hogerop opmerkten 2); nl. dat a/ en ar geheel identiek zouden zijn en frequentatieve betekenis hebben. Maar genoemde auteurs hebben toch ook
  ingezien, dat het „soms" niet te zeggen is, welke betekenis aan het
  infix moet worden toegekend, „omdat de beteekenis van het woord
  waarin het is gevoegd niet frequentatief of diminutief is, vergeleken
  met die van het grondwoord". Ik verwijs naar hun voorbeelden en
  merk op, dat mij „verkleinende betekenis" van aZ in fca/ann „pink"
  niet bewezen lijkt, noch minder de afleiding van fec«n, „dat waarschijnlijk identiek zou zijn met mal. *a«7j, bar. ast in de bet. „arm,
  gering, deerniswaardig" ": het woord voor „pink": mal.fea/irifcm,gajo
  Artëwfcm, mak.fcaMwifetri,vertoont in het Bare'e en naverwanten gelijkenis met tont. iba/awt, maar daar staat de / na de J : bar. fcaxi/t,
  par.fcon/»7»,boengk. A-M/IJI: m.i. een „primitief" trisyllabum van variabele gedaante. Volgens Schwarz*) is featë'fe£ï „een bepaald soort
  gestreepte tor" ahw. „omwonden" : Atf'fcfo „omwinden", en het woord
  een frequentatief, een term, die ik alleen van werkwoordsvormen
  zou willen bezigen. Het woord èër*té« „stijf worden" bij **«é« „strak,
  stijf" behoeft geen „frequentatief" te zijn. Lasvormen zonder meer
  schijnen mij o.a. te zijn: feéréawr „duister, troebel":ftéwMr„troebel",
  Mi/ni-r „ingetrokken" : )h>u/ „samengetrokken" e.a. Soms is de langere
  vorm duidelijk een sterkere uitdrukking voor het begrip: téfct', fë&w,
  tf JKc „klein": *?r?JK' etc. „zeer klein" ; ƒ>?>& „uitslaan, -slingeren" :
  pafê'/>£y „de armen links en rechts flink uitslaande"; to' is „gebrek"
  (Schwarz): fcwra' is „totaal gebrek hebben aan iets"; vgl. ook joromfcuafe „met kracht uitkomen". Andere duiden een wijze van zich voor
  1) J. Alb. T. Schwarz-N. Adriani, Hoofdstukken uit de spraakkunst van het
  Tontemboansch, p. 185.
   2) Ibidem, p. 37.
  3) J. Alb. T. Schwarz, Tontemboansch-Nederlandsch Woordenboek, s.v.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:14:32AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  434
  
  INDONESISCHE LASVORMEN.
  te doen etc. aan:fcwnfic,fe«nV»7„met krullend haar zijn",
  „ineengedoken". Weer andere een modificatie van het begrip: .sut^
  „tussen iets steken" : JO/ÜI/> „in het geheim idem, zich indringen tussen
  personen". Woorden die een herhaalde houding aangeven zijn er
  inderdaad veel bij: wa'fe&ï „datgene waarmee men iets vastbindt":
  Ttwra'&ü „vele malen winden van een touw om iets". Ook hier ontbreken de trisyllaba met r etc. voor termen voor planten, dieren, voorwerpen, lichaamsdelen, gebreken, muziekinstrumenten, alsmede
  onomatopeeën etc. niet.
  In het Bolaang-Mongondow *) zijn, volgens den auteur der spraakkunst, de „infixen" a/ o/ M/ or oy or on, die hij als één groep beschouwt, „meermalen geheel vergroeid met het oorspronkelijk grondwoord, waardoor de beteekenis soms moeilijk is vast te stellen".
  Juister ware: a/ etc. maken deel uit van niet-analyseerbare trisyllaba.
   Weer: woorden voor planten, dieren *), gebruiksvoorwerpen; onomatopeeën etc, woorden waarmee te kennen wordt gegeven: „zooiets
  doen of zijn als wat het grondwoord zegt, de handeling doet wel een
  beetje aan die van het grondwoord denken, maar is toch iets anders" '). Ondanks dit alles hebben deze woorden voor Dunnebier „in
  het algemeen een frequentatieve of meervoudige en soms een verkleinende beteekenis". Hoe weinig hij hier van de feiten uitgaat, blijkt
  bv. uit zijn opmerking over o»*): „Ook aan -on- meenen we frequentatieve en verkleinende kracht te mogen toekennen, al kunnen we dit
  slechts met een paar voorbeelden staven"; waaruit deze kracht bij
  die voorbeelden dan blijkt, zegt hij er niet bij: -OM- in o/onM^ur „het
  gebulder van de wind" kan (gezien o/M^J/r „schudden, beven, als ze
  samen behoren) frequentatieve kracht hebben, maar ook intensieve,
  en het beste is dan te zeggen, dat het een primitief-expressieve uitbreidende syllabe is *).
  Hoewel Adriani') van oordeel is, dat in het Sangirees o/ in de
  betekenis van het grondwoord allerlei wijzigingen, doorgaans een
  meervoudige of frequentatieve betekenis aanbrengt, wil het mij voorkomen, dat er in de door hem geciteerde voorbeelden meestal eerder
  sprake is van Streckformen met in de meeste gevallen gedifferen*) W. Dunnebier, Spraakkunst van het Bolaang-Mongondowsch, Bijdragen
  85 en 86, speciaal 85, p. 574 vlg.; voorbeelden p. 575—582.
  *) Hierbij behoort niet porWa* „een fabelachtige vogel", Dunnebier^ p. 579.
  *) Dunnebier, p. 579.
  •*) Dunnebier, o.c, p. 581.
  •) Interessant is, als het woord inderdaad zo luidt, /ononw/"* „wijsvinger".
  ") N. Adriani, Sangireesche Spraakkunst,
  p. 151 vlg.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:14:32AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  INDONESISCHE LASVORMEN.
   435
  
  tieerde betekenis: &a»ilu: mawa/a«t&? „enteren"; jatw/ié „uitstrooien,
  zaaien": .ra/ttram^ „vallen en verstrooien"; to£<i „twee voorwerpen
  tegen elkaar slaan":to/oA'a„in de handen klappen"; &ë£a „gedeelte",
  fca/<?£a „kaf".
  In het Iloko schijnen or, o/ (/t, n) in enige gevallen voorhanden te
  zijn*): />I'WÖ£ „helft": />a/tnaö£; £imr „een vlakke plaats": />araM<u
  „vlakte".
  De gangbare, al of niet uitgesproken, opvatting omtrent de hier
  vermelde woorden is dus deze: zij zijn gevormd met een „infix" r
  of /, al of niet plus vocaal; dit infix vormt een frequentatief, ook wel
  een intensief of meervoud *); dit infix is vaak nog levend, vaak verstard ; en men tracht, m.i. met vrij gering succes, van een aantal woorden aan te tonen, dat zij oorspronkelijk of eigenlijk „frequentatieven"
  zijn geweest of zijn, of wel, men laat dit na. Onbewust staat men
  hierbij,op het standpunt, dat een toestand met infix oorspronkelijker
  is of wel moet zijn, dat het meer uitgebreide systeem, de grotere
  vormrijkdom ouder en oorspronkelijker is. Een standpunt, dat nu
  bijkans een halve eeuw verouderd mag heten. Al mag men niet ontkennen, dat een dergelijke ontwikkeling in andere gevallen de juiste
  zal zijn, voor dit geval lijkt zij mij onwaarschijnlijk. Ten eerste is
  het zeer grote aantal woorden waarin we met geen mogelijkheid kunnen aantonen, dat / r etc. infix zijn of geweest zijn opvallend; ten
  tweede is het zeer vaak niet doenlijk om „frequentatieve etc. betekenis" aan te tonen; ten derde is er in talen, waar ons overzicht een
  bont beeld gaf (het Maleis bv.) niet wel een semantische draad door
  de verschillende „betekenissen" der langere woorden ten opzichte van
  de disyllaba die er naast voorkomen te trekken.
   Ik zou de stelling willen opwerpen, dat we hier voor ons hebben
  1° een groep niet-analyseerbare trisyllaba, die we laten rusten ^);
  2" een groep onomatopeeën, Lautbilder, klanksymbolische woorden,
  waarin de / r etc. een zekere rol spelen in het klankbeeld van het
  woord in zijn geheel'*), in verband met de andere klanken van het
  woord een primitieve functie hebben; 3" lasvormen in de strikte
  zin des woords, die aantoonbaar zijn voorzover er kortere woorden
  *) H. W. Williams, Grammatische Skizze der Ilocano-Sprache, Diss. München 1904, p. 40.
  *) Zie bv. R. A. Kern, Bijdragen 102, p. 299 en p. 83 vlg.
  3) De grens tussen deze woorden en disyllaba met postconsonantische r, /,
  y, MI is niet te trekken.
  •*) Bij met p£r£ aanvangende woorden is rekening te houden met svarabhakti
  (naast y£r -{- cons.).
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:14:32AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  
  Dl. 102.
  29
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  4^6
  
  INDONESISCHE LASVORMËtf.
  zonder of nagenoeg zonder betekenisverschil naast staan, maar zich
  naar alle waarschijnlijkheid ook bevinden onder die trisyllaba die geen
  kortere nevenvorm hebben. Het lijkt mij nu verder aannemelijk, dat
  in verscheiden gevallen het bestaan van doubletten, een langer naast
  een korter woord, semantische differentiatie met zich meegebracht
  heeft, — een bekend verschijnsel *). In het Middelhoogduits waren
  bv. ATwafo en -K"na/>/>£ volkomen synonieme doubletten, die beide de
  moderne betekenissen konden uitdrukken; thans betekent het eerste
  „jongen", het tweede „schildknaap, gezel"; pas in de Nieuwhoogduitse periode zijn /«n^/rait en /jmg/er, /?«ter en 7?i7ter semantisch
  gedifferentieerd. Vaak zijn verschillende pluraalvormen zich in betekenis van elkaar gaan onderscheiden: Bande „boekdelen": Sawder
  „linten, banden"; eng. tro/Zierj (in eigenlijke zin): trc</tr£» (gewoonlijk overdrachtelijk); ned. ta/V/j; ta/e/^M; vaders: 7'ad<?rcu etc.
   Dergelijke differentiatie treft men ook aan tussen langere en kortere
  vorm van oorspronkelijk hetzelfde woord: eng. /jü/ory: jfory; jav.
  fca&Htficfoyatt „culture(s)": èafcitófoyan „cultuur"; en om een op een
  leenwoord gebouwde Streckf orm als voorbeeld te nemen: mal. ^éra/>a/j
  is „bezweringsformule, vervloeking"; het is uit .y£r/>a ontstaan (anaptyxe), dat „vloek" en „zegen" betekent (<skt. iö/>a- „vloek").
  Daarbij is het, neem ik verder aan, gebeurd, dat in dezelfde taal
  meer dan een langer woord in een bepaalde „betekeniskategorie", ja,
  „woordsoortkategorie" kwam, terwijl ook de kortere woorden in
  eenzelfde kategorie lagen. Hier kon voor het taalgevoel het element,
  dat in het langere woord meer is, als drager van een bepaalde functie
  (het brengen in de andere kategorie) verschijnen^). Dit is op verschillende wijze gebeurd en zo heeft het element in dit groepje woorden deze, in dat groepje gene „betekenis". Een deel dezer functies,
  „betekenissen" is geworden het aanduiden van een meer intensieve
  of van een herhaalde handeling. En op een gedeelte van het Indonesische gebied, speciaal in het Javaans en het Soendaas heeft deze
  functie een aanzienlijke uitbreiding ondergaan, zonder twijfel onder
  invloed van de omstandigheid, dat de liquidae een bijzondere geschiktheid bezitten om woorden te helpen vormen, die een herhaalde handeling uitdrukken. Het is echter een onjuiste veronderstelling, dat
  die klanken iri die woorden, althans in al die woorden, in een taal
  i) Waarover bv. H. Paul, Prinzipien der Sprachgeschichte^, § 176 vlg. Vgl.
  ook Bijdragen, 100, p. 149 vlg.
  *) Anderzijds zijn vele oorspronkelijke Streckformen verstard als ned. .sfaDownloaded from Brill.com 07/14/2024 06:14:32AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  INDONESISCHE LASVORMEN.
   437
  
  van meet af aan die betekenis moeten hebben gehad, dat „in die
  klanken een frequentatieve of meervoudige kracht ligt". Neem de
  Nederlandse frequentatieven als fra/>/>eten, &»Yte/eM, .?MaterÉ?n etc. In
  het kort is hun geschiedenis deze: uitgangspunt zijn de vele werkwoorden die afgeleid zijn van substantieven op e/ of er: 2ade/:
  .satfe/en; &0H<7er: ftowgrerew; waarvan een aantal kon worden opgevat
  als directe afleidingen van werkwoorden: <fru/>/>e/é?« van </rM/>/>£n;
  fc/a/>/>emi van &/a/>/>ew etc. Dit geschied zijnde, ontstond er een suffix
  (dwz. abstraheerde het taalbewustzijn de klanken e/ resp. er als
  suffix), waarmee verba konden worden gevormd. Dit suffix werd
  productief: er ontstonden nieuwe woorden, die het bevatten : jHM^Vten
  naast .rwwiwn; fc/jfcfceren naast fr/tfcfceH. Nu had een aantal met -e/of -er- gevormde verba een frequentatieve betekenis, of men kon
  althans de vorm als zodanig opvatten : i i v i s ^ / r a , ïMiaterew, dru/>/><?/en,
  etc. Daardoor werd voor het taalgevoel die frequentatieve betekenis
  inhaerent aan het suffix. We zien nu, dat bij de later ontstane vormen
  de frequentatief-functie van het suffix overheerst. Tenslotte kwam
  er een groep niet van werkwoorden zonder -e/- of -er- afgeleide
  werkwoorden op, die ten dele onomatopoëtisch zijn: ram«tf/f«, 6M/rferew, dojM^ekrt, //wirfer*n, etc. *). Voor een groep Griekse woorden
  die snelle bewegingen aanduiden, zoals Tgo^aA<C«>' „rollen, wentelen"
  (naast TJJO^ÓO), Tgo;(d;a> „lopen", rgo^aAó? „lopend, snel"); <5vó7iaAtf«r
  „schudden", irT^OTraA/teatfat „zich omwenden"; Tivyap/fetv,nvdagt'Cm',
  jTWÓa/tffetv „huppelen, dansen" (bij m ^ „achterste") zoekt men
  het uitgangspunt in een woord als het van orgo^d/ltyf „werveling,
  draaiing" afgeleide oTgoqraAitcu' „draaien"; trouwens er was nog
  wel een -/f«v werkwoord op -a^(o)- nomina gebouwd: xgOTaA/fav
  „klepperen": xgórcdov „klepper".
   De in het Javaans en vooral de in het Soendaas bereikte toestand,
  waarin ons element in vele woorden geheel affix is geworden en als
  zodanig productief, is derhalve m.i. de jongste fase. Er is geen enkele
  reden om dat wat in de taal der meeste sprekers of der hoogste cultuur
  bestaat voor het meest oorspronkelijk te houden, evenmin om nog te
  geloven in de mystieke eigenschappen van een „sleuteltaai". Trouwens,
  al heeft onze kennis van de oudere perioden van het Javaans lacunes,
  al mogen we bv. de taal van parwa's en kakawins geenszins identificeren met de gesproken taal, wel wijzen de gegevens er op, dat de hier
  *) Ook hier vinden we soms afwisseling van / en r : «wirfWw, mned.
  deren, du. zvamfe/n, waw/mt etc.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:14:32AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  438
  
  INDONESISCHE LASVORMEN.
  bestudeerde liquidae minder aan een bepaalde vocaal gebonden waren,
  dat het element vocaal + liquida minder vaak systematisch aan een
  bepaalde functie gebonden moet zijn geweest, dus zeker minder het
  karakter van een infix had.
  Daarnaast (zonder dat er grenzen te fixeren zijn) zijn bepaalde
  syllaben-combinaties met ë/ ié ër rl etc. in onomatopeeën en dergelijke
  productief geworden : dërë , #ëté, #ëmëfë (aan het begin van woorden).
   Tenslotte nog een paar kleine opmerkingen. De Bare'e „infixen"
  | | r n met voorafgaande klinker zijn volgens Adriani „identiek" *),
  en Esser*) noemt als voorbeeld van het „frequentatieve infix -a/-ar-", „dat in tal van vormen kan voorkomen" mor. fonüo „vinger",
  oorspr. „wijsvinger": fwo, vgl. bar. tanw/u „wijsvinger": ht;« „(aan)
  wijzen". Deze wijze zich uit te drukken lijkt mij gevaarlijk: in plaats
  van identiek zou ik eerder „gelijkwaardig", of, nog liever en voorzichtiger, „van gelijke aard" willen lezen. En dat een „wijsvinger"
  een „frequentatief begrip" zou zijn, iets wat men zich door de „identiteit" van an en a/ 2/ (cf. mal. té/wn/w* „wijsvinger") aan te nemen
  suggereert en waarvoor men dan wel deze verklaring vindt: de wijsvinger is dat waarmee men herhaaldelijk, steeds wijst, is geenszins
  evident. Er zijn immers vele woorden die aanduiden „iets waarmee
  men een bepaalde handeling verricht", die geen gedachte aan frequentie
  of frequentatieven opwekken, bv. de />£ -f- nas.-woorden, type mal.
  £?miA?a* (bij />tfcoO „lokvogel". Bovendien bestaat de mogelijkheid,
  dat het grondwoord oorspronkelijk zowel „wijzen" als „wijsvinger"
  betekende (zo in het Sa'a, Melan., het verwante *JMW°) en dat zich
  aan de uitgebreide variant de laatste betekenis vastzette.
  Een bedenkelijk gevolg van het vertrouwen in deze „identiteit" is
  het m.i. ook, dat men op grond daarvan klankovergangen opstelt.
  Schwarz-Adriani *) achten het waarschijnlijk, dat in het Tontemboan
  31 uit / ontstaan is en wel op grond van enkele voorbeelden, waar „r
  met y afwisselt", bv. Matkryoyon voor Manaroyow („naam van een
  kolk in een rivier"), en voorts, omdat „het frequentatief-infix -arof -a/-" soms de vorm -ay- heeft, bv. £ayo«£ott „klappertanden". Een
  enkele eigennaam en primitieve, onderling variabele woorduitbreidingselementen: daaruit mag men m.i. geen klankregels abstraheren.
  *9 N. Adriani, Spr. Bare'e, § 185.
  3) S. J. Esser, Klank- en vormleer van het Morisch, p. 354.
   ») J. Alb. T. Schwarz, N. Adriani etc, Hoofdstukken uit de Spraakkunst
  van het Tontemboansch, p. 38.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:14:32AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  INDONESISCHE LASVORMEN.
  439
  
  ADDENDA.
  p. 388, 2e alinea. Bij toAwfan toevoegen: vgl. pon. bis. bat. e.a. <M/ÖM
  „bot, been".
  p. 392, r. 24 vlg. Een aardig geval van uitbreiding door anaptyxe,
  tegelijk adaptatie van het woord aan zintuigelijke indrukken, die de
  zaak maakt: jav. jorofe „houten schoffel, schuif lat, harkje (voor geld)
  etc.": j/orofc (gew.) „schuif-, sluitbalk": soend. jo/orofe, joroZoife „(de
  grendel) schuiven voor iets": mad. jê/orofcan „schuif".
  p. 398, r. 10 v. o. „Een treffend voorbeeld is in het Katwijksch het
  affectieve verachtelijke fetefaeneze voor fc/aettw/c („handen") in een zin
  als: „Die vent kon geniens 'n riem in z'n ê/mien«re hauwe, lae-staen
  'n paer slaege roeije"" (G. S. Overdiep, Stilistische Grammatica van het
  Moderne Nederlandsch, 1937, p. 200).
  p. 413, r. 24 toevoegen: jriMK?ntya» (R. Lawe 7, 79): grê»tan „alarm
  slaan".
  p. 414. In de Rangga Lawe komen relatief veel dergelijke trisyllaba
  voor: 4, 21 feww&nn; 4,80 «iraca/> (K.B.W. I, p. 589); 4,89 a^arawavan
  (vgl. K.B.W. III, p. 85 juroweva»); 4, 89 a/>arantanan (vgl. 6, 11);
  4, 102 grinere<7e/; 5, 2 <wara£af (K.B.W. III, p. 70); 6,26 fouofott^o/ian
  (K.B.W. III, p. 242); 8, 36 srmorooryofc (K.B.W. II, p. I l l s.v.
  &0ro«;;yofc); 11, 14 afcar<wa&; 11, 20; 67 anafajar; 11, 27 atfrëziwAarc;
  11, 47 jHw/maM; 11, 143 fowuHrtn; 11, 161 a£wramfo;ya»; 11, 189
  (K.B.W. II, p. 256 afrw/awtVan); 11, 230 afo<Zcr<?daH; 12, 7
  n, e.a.
  p. 414, r. 24. Meervoud van onderwerp: tora/a/>, /m f. (R.L. 4, 2 ;
  54); toto/» = hm^-oyfe (K.B.W. IV, p. 600; 664).
   p. 414, Ie alinea. Toevoegen: je/efei-éfe (Sor. 3,108) „in groten getale
  aandringen o p " : .«?£.?<?& „dicht op elkaar, dringen".
  p. 414 onder, toevoegen: een onomatopee als &m£&, èro^ofe; nevenvorm feKrarafe (K.B.W. II, p. 91).
  p. 417, onder. Over de expressieve waarde van woorden die met 5/
  etc. aanvangen in het Nederlands (J/MW^/, j/om', .T/OH.?, j/^jw/)^n, .r/ef)
  zie thans ook A. W. de Groot, Scientia, Handboek voor Wet., Kunst
  en Gesch., I (1938), p. 264 vlg. en dez., Structural linguistics and
  phonetic law, Arch. Néerl. de Phon. Exp. 17 (1941), p. 104 vlg.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:14:32AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  440
  
  INDONESISCHE LASVORMEN.
  p. 419, r. 6 vlgg. lat. gtóZw „bochel", op inscripties ook
  /ifrV/a „esv. offerkoek", in handschriften ook /n<t7/a, /inhV/a; cacerro
  „krassen" ook cracerro.
  p. 422, 2e alinea, r. 6. Toevoegen: In Middeljavaanse teksten komen
  de />a/i(«)-verbindingen vaker voor dan in de Oudjavaanse in strikte
  zin: frequent is />a*t(»ï) jam^Mrai „uiteenstuiven" (Kid. Pam. 3, 55;
  Sor. 3, 40, Naw. p. 32 e.a.); daarnaast ook .ram&uraJ alleen (bv. R.L.
  7, 110; 11, 9 3 ; ^wwmèwraf, Kid. Pam. 4, 80; 85); />afm
  (R.L. 6, 18; 11, 62) „overal ronddobberen (van vaartuigen)":
  (vgl. K.B.W. II, p. I l l ) ; />« />(e)tëcuf „overal ontploffen" (Zrêrftf, R.L.
  11, 169; H . Wij. 2, 78a); />« ^«W«k» (HW/J, R.L. 7, 58, vgl. K.B.W.
  IV, p. 142); />af* Wën/ow (Naw. p. 32, 27) „overal vol vlekken zijn";
  daarnaast /m &a/énfo« (Sud. 1, 12, vgl. K.B.W. IV, p. 861 s.v. frcn<on); />n jrlnuA; „snikken" (R.L. 12, 1, vgl. j2»mfc K.B.W. IV, p.
   404); />n ce/en?* „door de lucht vliegen" ((>i T. 5, 92), e.a. Er zijn
  ook enkele gevallen van />ró voor een disyllabicum: £o/t />!<ru<7, /».
  /)Mr«/ (Kid. Pam. 5, 47; 5 1 ; Kd. Sunda, 2, 149; vgl. K.B.W. IV,
  p. 130 = />. foièar); />. ^afca^ „als een blinde tasten".
  p. 429, 2e alinea. De Heer L. Metstemaekers maakt mij op nog
  enige Atjehse gevallen attent: srö'öfc: srörö'öfc „een boer laten";
  firöAén: grörö/iéri „grijnzen"; #ö/>ö/i: görö/iö/t „vierkant hok van
  bamboe of hout"; <7d.r0': ^öröró' „schuren, polijsten"; ^a»<oï/i,
  grÖHfd/»: grö/antó/j „stotend, gestoten"; grimcan: grörwMco» „schudden,
  heen en weer bewegen"; <7»<<?': ^ö/tVé' „pink".
  Op p. 421 en 435 is om typografische redenen ë ' (naast j etc.)
  gedrukt.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:14:32AM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0.
  