text: HOOFDSTUK 11
  
  DE HANDSCHRIFTEN
  Inventarisatie, Beschrijving, Rubricering en Selectie
  
  INVENTARISATIE
  
  Bij de inventarisatie van de Maleise handschriften die tot de kennis
  omtrent de geschiedenis van Palembang in de jaren 1811-1825 zouden
  kunnen bijdragen, heb ik ook de handschriften betrokken waarin eerdere perioden uit de Palembangse geschiedenis worden beschreven.
  Anderzijds heb ik handschriften waarin slechts zijdelings of terloops
  aandacht aan de geschiedenis van Palembang wordt geschonken, niet
  in de inventarisatie opgenomen. Het resultaat van de volgens deze
  richtlijnen uitgevoerde inventarisatie bestaat uit een reeks van enkele
  tientallen handschriften van uiteenlopende aard, zoals kronieken, min
  of meer legendarische verhalen, brieven, genealogieën, politieke contracten en zelfs een gedicht. Deze handschriften behoren tot het bezit
  van vijf verschillende instellingen, te weten:
  het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde te
  Leiden;
  2 de Bibliotheek van de Rijksuniversiteit te Leiden;
  3 het Museum Pus at te Jakarta;
  4 het Koninklijk Instituut voor de Tropen te Amsterdam;
  5 het Algemeen Rijksarchief te 's-Gravenhage.
  Kortheidshalve zullen de handschriften in het vervolg naar de beherende
  instelling worden onderscheiden als respectievelijk hss-KI, hss-UBL,
  hss-MP, hss-TR en hss-ARA.
  Niet al deze handschriften zijn behoorlijk gecatalogiseerd. Alleen de
  hss-MP zijn zonder uitzondering in een gedrukte catalogus beschreven,
  maar de hss-KI en de hss-UBL zijn slechts voor een deel en de hss-TR
  en de hss-ARA zelfs helemaal niet op een dergelijke manier toegankelijk
  gemaakt. De hss-MP vindt men beschreven in Van Ronkels catalogus
  van 1909,1 de hss-KI behoudens één uitzondering in Van Ronkels cata-
  
  M. O. Woelders - 9789004287037
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 06:31:45PM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  DE HANDSCHRIFTEN
  
  29
  
  logus van 1908.2 Van de hss-UBL zijn er vier in Juynbolls catalogus
  van 1899 3 en is er één in de supplement-catalogus van Van Ronkel uit
  1921 4 opgenomen. Een uitvoerige beschrijving van de door Juynboll
  onder één nummer opgenomen brievencollectie geeft Klinkert in zijn
  brievencatalogus van 1882.5 De overige hss-UBL vindt men - onder
  de trefwoorden "Palembang" en "Stamboom van Madjapahit" - vermeld (niet: beschreven) in een getypte "Alfabetische klapper op de
  aanvullingstitels Maleis", welke bij de afdeling Oosterse handschriften
  van de Leidse universiteitsbibliotheek berust. De "aanvullingstitels
  Maleis" zelf zijn met de hand geschreven catalogusfiches, geordend volgens codexnummer en tot zogenaamde Leidse boekjes samengevoegd.
  De op deze fiches vermelde gegevens zijn uiterst summier; in de regel
  is volstaan met vermelding van formaat en omvang van het handschrift
  en voorts met aanduidingen als "Geschiedenis van Palembang", "Stamboom van de vorsten van Palembang" en dergelijke. De hss- TR zijn,
  als boeken gecatologiseerd, in de kaartcatalogus van de Centrale Bibliotheek van het Tropeninstituut opgenomen; de hss-ARA zijn op geen
  enkele wijze gecatalogiseerd. De laatsten maken deel uit van de bij het
  Algemeen Rijksarchief berustende "Verzameling Wolterbeek".6
  Aan een beknopte beschrijving van het beschikbare handschriftenmateriaal zal ik een eenvoudige opsomming ervan laten voorafgaan.
  Hierbij wordt door vermelding van het eventuele codex- of registratienummer en het eventuele catalogusnummer dan wel van enig ander
  kenmerk de identititeit van elk handschrift vastgesteld en voorts ter
  bekorting een eigen aanduiding, bestaande uit de bovenaangegeven
  onderscheiding naar beherende instelling en een volgnummer, ingevoerd,
  die ook bij de verdere behandeling van de handschriften zal worden
  gebezigd.
   Wat de volgorde van opsomming en beschrijving der handschriften
  betreft: van de verschillende theoretische mogelijkheden, zoals een
  chronologische indeling naar de datering van het handschrift of naar
  de daarin beschreven periode van de geschiedenis, een indeling naar
  het literair genre of de aard van de tekst en een indeling naar beherende
  instelling, bleek de laatstgenoemde methode misschien niet de meest
  zinvolle, maar in de gegeven situatie, waarin de andere zojuist genoemde
  criteria wegens gebrek aan gegevens of om in de aard van het materiaal
  zelf gelegen redenen geen consequente toepassing konden vinden, praktisch de enig bruikbare te zijn. Binnen het kader van deze ordening
  worden de handschriften van één auter of afschrijver onmiddellijk na
  elkaar genoemd en beschreven, volgt een transcriptie direct het daarmee
  
  M. O. Woelders - 9789004287037
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 06:31:45PM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  30
  
  HET SULTANAAT PALEMBANG
  
  corresponderende origineel en is overigens bij het bepalen van de volgorde met duidelijke onderlinge relaties van andere aard waar mogelijk
  rekening gehouden.
  De inventarisatie omvat de volgende handschriften:
  Hss-KI
  volgnummer
  
  registratienummer
  
  catalogiseringsgegevens
  
  KI 1
  KI 2
  KI 3
  KI 4
  KI 5
  KI 6
  KI 7
  KI 8
  KI 9
  KI 10
  KI 11
  KI 12
  KI 13
  
  Ms. or.
   Van Ronkel-KI,
  
  "
  "
  "
  "
  "
  "
  "
  "
  "
  "
  "
  "
  
  196
  201
  201 a
  414
  531
  537
  532
  527
  527
  203
  203
  586
  541
  
  "
  "
  "
  
  "
  "
  "
  "
  "
  "
  "
  "
  "
  
  ~
  
  nr XXX,
  pp. 216-217
  nr XXXI,
  p. 217
  "
  nr XXXII, pp. 217-218
  "
  nr XXVII, pp. 214-215
  "
  nr XXVIII, pp. 215-216
  "
  nr XXXIII, p. 218
  "
  nr XXXIV, pp. 218-219
  "
  nr XXIX,
  p. 216
  "
  nr XXIX,
  p. 216
  "
  Inventaris ~ Mal. stukken uit H 590 a
  Oost. hss. Klover gesch. v. Palembang
  Van Ronkel-KI, nr XVIII,
  pp. 206-207
  nr XVII,
  pp. 205-206
  
  "
  
  Hss-UBL
  volgnummer
  
  registratienummer
  
  catalogiseringsgegevens
  
  UBL 1 a Cod. or. 1914
  UBL 1 b
  2304 a
  " " 8245
  UBL 2
  " " 7653 a
  UBL 3
  "
  " 7653 b
  UBL 4
  "
  "
  UBL 5
  7653 c
  " " 7653 d
  UBL 6
  " "
  UBL 7
  2276c
  "
  " 8377 a-d
  UBL 7a
  " " 7304
  UBL 8
  "
  " 2276d
  UBL 9
  "
  " 2241
  UBL 10
  
  " "
  
  UBL 11
  UBL 12
  
  8402
  
  " " 2285
  " "
  
  Alf.klapper s.v. Palembang
  
  "
  "
  "
  "
  "
  
  " Stamboom
  "
  van Madjapahit
  " Palembang
  "
  "
  "
  "
  "
  "
  "
  "
  pp. 251-252
  Juynboll, 1899, nr CCLXV,
  Alf.klapper s.v. Palembang
  Van Ronkel-UBL, nr 100,
  p.4O
  Juynboll, 1899, nr CCLII,
  p. 243
  nr CCCLXVIII, p. 314/
  "
  "
  Klinkert, 1882,
  pp. 86-89
  Alf.klapper s.v. Palembang
  Juynboll, 1899, nr CCLXIX,
  p. 254
  
  M. O. Woelders - 9789004287037
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 06:31:45PM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  DE HANDSCHRIFTEN
  
  31
  
  Hss-MP
  volgnummer
  
  registratienummer
  
  catalogiseringsgegevens
  
  MPI
  MP 2
  MP3
  MP 4a
  MP 4b
  
  Brandes 157 III
  Brandes 157 III
  Brandes 157 III
  Bat. Gen. 12
  v.d. Wall 272
  
  Van Ronkel-BG, nr CCCLXX, pp. 281-282
  nr CCCLXX, pp. 281-282
  "
  nr CCCLXX, pp. 281-282
  "
  nr ODLXIV, p. 347
  "
  p. 347
  nr CDLXV,
  
  volgnummer
  
  registratienummer
  
  catalogiseringsgegevens
  
  TR 1
  TR 2
  
  Ijzeren kast 112.3 Sed. 902.556
  Ijzeren kast 112.3 Sed. 902.556
  
  "
  
  Hss-TR
  
  Hss-ARA
  volgnummer
  
  registratienummer
  
  catalogiseringsgegevens
  
  ARA 1-6 Admiraliteitscolleges XXIX,
  nrs 59-59 c
  
  De Hullu, 1924, p. 359
  
  BESCHRIJVING
  
  Handschriften - KI
  KI 1-3
  
  Deze drie handschriften zijn in 1842 of in elk geval binnen de periode
  1842-1844 door Pangéran Temenggung Karta Menggala geschreven op
  verzoek van de toenmalige resident van Palembang, A. H. W. baron
  de Koek,7 zoon van generaal-majoor H. M. de Koek, de commandant
  van de Nederlandse militaire expeditie tegen Palembang van 1821.
  Ze zijn in latijns schrift gesteld op papier van 33 x 20 cm, gemerkt
  "London superfine".
  De auteur behoort, zoals de titel pangéran reeds aangeeft, tot de
  Palembangse adel. Volgens de beschikbare genealogieën, die later beschreven zullen worden, is hij in de mannelijke lijn een rechtstreekse
  afstammeling van Sultan Muhammad Mansur (+ 1706-1714) en via
  zijn grootmoeder van vaderszijde een achterkleinzoon van Mansurs
  
  M. O. Woelders - 9789004287037
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 06:31:45PM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  32
  
  HET SULTANAAT PALEMBANG
  
  zoon, Sultan Mahmud Badaruddin I (+ 1724-1757). Als zijn functie
  wordt in sommige genealogieën genoemd kepala divisi, in andere demang
  polisi. De Regeringsalmanak van het voormalige Nederlands-Indië vermeldt een "Pangerang Toemenggoeng Karta Menggala" als "hoofd der
  policie" ter hoofdplaats Palembang gedurende de periode 1830-1847 en
  als "divisiehoofd van de Ogan Oeloe" in de jaren 1852-1864. Dat het
  hier steeds één en dezelfde persoon betreft, kan ik niet bewijzen, maar
  lijkt, gelet op de aanduidingen demang polisi en kepala divisi in de
  genealogieën, wel waarschijnlijk.
  KI 2, dat - zoals uit verwijzingen in de eerste en de laatste alinea
  van KI 1 en op p. 1 van KI 3 blijkt 8 - van de drie handschriften het
  eerst werd geschreven, bevat in de aanhef de uitvoerige vermelding
  van het verzoek van de resident. 9 In KI 1 volstaat de auteur met een
  meer summiere aanduiding daarvan/o terwijl in KI 3 een dergelijke
  aanduiding geheel ontbreekt en het verband met de twee andere
  handschriften slechts wordt gelegd door de eerdergenoemde verwijzing
  naar KI 2.
   De naam van de auteur, die met de ondertekening "P. T. Karta
  Mengala" - na de woorden "De Perboeat oleh" - van KI 2 is gegeven,
  komt in de beide andere handschriften niet voor. Dat deze laatste niettemin van de hand van dezelfde schrijver zijn, wordt aangetoond door
  de daarin voorkomende verwijzingen naar KI 2 en bevestigd door de
  duidelijke overeenkomst in schrift der drie, bovendien op éénzelfde soort
  papier geschreven handschriften. Ook de datering (1842) komt alleen
  in KI 2 voor. Aangezien deze tekst zoals we zagen het eerst werd
  opgesteld, moeten de beide andere handschriften van 1842 of later
  dateren. Als terminus ante quem levert de publikatie in het Tijdschrift
  voor Neêrland's Indië van een Nederlandse bewerking ervan, waarover
  hieronder nader, voor KI 3 1844 en voor KI 1 1846. Het feit dat de
  tekst die het eerst werd geschreven, KI 2, als laatste in Nederlandse
  bewerking is verschenen, namelijk in 1846, nog nà KIl, toont wel aan
  dat het jaar waarin deze bewerkingen in het tijdschrift zijn opgenomen,
  als aanwijzing voor de datering van de handschriften zelf nauwelijks van
  betekenis kan worden geacht. Daar anderzijds KI 3, waarvan de bewerking in 1844 het licht zag, als laatste van de drie handschriften tot stand
  kwam, geldt dit jaar uiteindelijk als terminus ante quem voor het gehele
  in de drie teksten vervatte werk.
  Wat de inhoud betreft vormt KI 2, hoewel het eerder werd geschreven,
  chronologisch het tweede deel of in de woorden van de auteur: "cerita
  pasal yang kedua" van het totale Palembangse geschiedverhaal, waarvan
  
  M. O. Woelders - 9789004287037
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 06:31:45PM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  DE HANDSCHRIFTEN
  
  33
  
  KIl als "cerita pasal yang pertama" wordt aangeduid. KI 3 geeft - in
  nauwelijks negen bladzijden - een nadere uitwerking van de in KI 2
  binnen het kader van de geschiedenis van de dynastie van Palembang
  behandelde regeringsperiode van Sultan Mahmud Badaruddin II
  (1804-1812).
  KI 1, groot 36 bladzijden van 27 regels, is getiteld "Tjerita Palembang". Het bevat na de aanhef, waarin het verzoek van de resident
  wordt vermeld, in de eerste zestien bladzijden de - behoudens geringe
  afwijkingen - letterlijke tekst van de passage 1.20 - 2.17 uit de Sejarah
  Melayu volgens de lezing van Abdullah (Situmorang-Teeuw, 1952,
  pp. 20-31), met dien verstande dat de later als officiële inhuldigingsformule· (ciri) gecanoniseerde lofrede van Bat (hier Buto genaamd)
  tot Sang Suparba, evenals in sommige handschriften van de Sejarah
  Melayu het geval is, wel in de tekst is opgenomen.u Dit eerste gedeelte
  van KIl wordt besloten met de woorden: "Syahadan maka tiadalah
  disebutkan ceritanya Sang Saprabo keluar dari Palémbang, melainkan
  sekaliannya sudah dihikayatkan didalam cerita Sejarah Melayu", een
  uitdrukkelijke bevestiging van het feit dat de Sejarah Melayu de auteur
  van KI 1 bekend was.
  De rest van het verhaal, van p. 16 regel 11 tot p.36, behandelt de
  verdere legendarische geschiedenis van Palembang, waarin achtereenvolgens Sultan Nur Alam, diens jongere broer Raja Baginda alias Sultan
  Mugni, Maharaja Léla Kebun Jati en zijn jongere broer Gedé Pakuwon,
  en tenslotte Arya Dilah of Arya Damar een rol spelen. Het verhaal
  eindigt met een genealogie, waarin de afstamming van de Palembangse
  dynastie wordt herleid tot de profeet Muhammad. Dat het hier een
  geijkte traditie betreft, blijkt uit het voorkomen van dezelfde genealogie
  in KI 4, KI 8, UBL 1 a, UBL 1 b, UBL 2, UBL 6, MP 1 en TR 2.
   KI 2, groot 16 bladzijden van 31 regels en 1 bladzijde van 3 regels,
  is getiteld: "Tjarieta dariepada atoeran Radja Radja diedalam Nigrie
  Palembang". De Nederlandse titel op de omslag luidt: "Geschiedenis
  van het Palembangsche Rijk". De tekst geeft, zoals de auteur het in
  zijn voorwoord zegt zowel op grond van mondelinge als van schriftelijke overlevering, een overzicht van het gehele tijdperk van de Palembangse geschiedenis, dat begint met de vlucht in H. 969 (A.D. 1562/,61) 12
  van de grondlegger der dynastie, Geding Sura, uit het in die tijd door
  de sultan van Pajang overweldigde Demak naar Palembang en dat
  eindigt met de terugkomst na het Engelse tussenbestuur van de Nederlandse commissaris Muntinghe in 1818.
  KI 3 tenslotte, groot 9 bladzijden van 32 regels, geeft een close-up
  
  M. O. Woelders - 9789004287037
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 06:31:45PM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  34
  
  HET SULTANAAT PALEMBANG
  
  van de regeringsperiode van Sultan Mahmud Badaruddin II (18041812) en loopt vervolgens evenals KI 2 door tot de terugkeer van
  Muntinghe in Palembang.
   Een vrije, op vele plaatsen sterk verkorte maar hier en daar ook wel
  met niet in de Maleise tekst terug te vinden aanvullingen uitgebreide
  Nederlandse vertaling van de drie handschriften is anoniem en zonder
  bronvermelding verschenen in de jaargangen 1844 en 1846 van het
  Tijdschrift voor Neêrland's Indië. De vertaling van K 13 verscheen
  onder de titel "Het leven van Machmoed Badaroedin, laatste alleenheerschende Sultan van Palembang" 13 als nummer V van een reeks van
  zes artikelen, die onder de verzamel titel "Aanteekeningen en schetsen
  over Palembang" zijn opgenomen in de delen 3 en 4 van jaargang 6
  (1844) van het tijdschrift. De vertaling van KIl, getiteld "Oude
  Palembangsche legenden"/4 en de vertaling van KI 2, getiteld "Latere
  geschiedenis van Palembang" en aangevuld met een als zodanig aan
  het handschrift ontbrekende "Naamlijst der bekende Palembangsche
  vorsten" /5 vormen respectievelijk nummer VI en VII in een serie van
  zeven artikelen, die in het derde deel van jaargang 8 (1846) van het
  tijdschrift zijn verschenen onder de verzameltitel "Schetsen van Palembang".16 Wij zullen zien dat deze anoniem gepubliceerde bijdragen afkomstig zijn van degene, op wiens instigatie de drie handschriften tot
  stand zijn gekomen.
   Van twee dezer bijdragen zijn de manuscripten bewaard gebleven en
  onder de codexnummers H 307, H 186 en H 272 in de verzameling
  westerse handschriften van het Koninklijk Instituut voor Taal-, Landen Volkenkunde opgenomen,tT terwijl een gedeeltelijke vertaling van
  KIl, namelijk van p. 19 tot het eind, onder nummer 201* bij de Maleise
  handschriften is ondergebracht en gedeponeerd in KI V 8
  H 307, waarvan de eerdergenoemde resident A. H. W. De Koek de
  auteur is, bevat onder meer het manuscript van de Nederlandse bewerking van KI 2. Op de eerste bladzijde daarvan heeft de auteur aangetekend: "Tijds. N.1. 8 Jaarg.3 dl p.356 - door mij geleverd". Op
  de laatste bladzijde komt de datering "Palembang Decemb. 1842" voor.
  Een tweede manuscript van hetzelfde artikel, ditmaal uitgebreid met de
  in het Maleise handschrift ontbrekende maar in de bijdrage in het Tijdschrift voor Neêrland's Indië wel opgenomen lijst van vorsten, treft men
  aan in H 186. Het zeer markante schrift van H 186 is onmiskenbaar
  gelijk aan dat van H 307. Het manuscript van de bewerking van KIl,
  eveneens van de hand van De Koek, zomede een incompleet exemplaar
  ervan, dat het complement vormt van de onder nummer 201* bij KI 2
  
  M. O. Woelders - 9789004287037
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 06:31:45PM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  DE HANDSCHRIFTEN
  
  35
  
  bewaarde gedeeltelijke vertaling van KIl, zijn onder H 272 in de verzameling opgenomen. Ook de Nederlandse bewerking van KI 3, waarvan
  het manuscript niet bewaard is gebleven, moet wel van de hand van
  De Koek zijn, getuige de titel "Het leven van Machmoed Badaroedin",
  die in het handschrift van De Koek op de omslag van KI 3 is gesteld.
   Behalve van deze Palembangse kroniek heeft De Koek ook van een
  niet uitdrukkelijk op zijn verzoek geschreven kroniek betreffende het
  buurland Jambi een vrije vertaling gepubliceerd, welke eveneens anoniem
  in het Tijdschrift voor Neêrland's Indië is verschenen. 19 De Maleise
  tekst van deze kroniek is ons overgeleverd in de handschriften 205 en 207
  van het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde.lIo De
  korte, slechts acht pagina's tellende tekst van 207 vormt daarbij niet
  een onmiddellijk vervolg op de tekst van 205, welke drieëndertig bladzijden beslaat, maar is eerder een nadere uitwerking van het laatste
  gedeelte ervan en verhoudt zich tot de tekst van 205 dus ongeveer zoals
  de tekst van KI3 tot die van KI 1-2. Beide teksten over Jambi zijn in
  Latijns schrift geschreven, op hetzelfde soort papier ("London superfine") en onmiskenbaar door dezelfde hand als KI 1-3.
   Het ligt daarom voor de hand te veronderstellen dat ook de kroniek
  van Jambi is geschreven door Pangéran Temenggung Karta Menggala,
  hoewel zijn naam in deze beide handschriften evenmin wordt vermeld
  als in KI 1 en KI 3. Toch is deze Palembanger niet tevens de auteur
  van de kroniek van Jambi geweest. Hs 205 blijkt namelijk een vrijwel
  gelijkluidende, hier en daar wat verkorte weergave in Latijns schrift
  te zijn van een oudere tekst, geschreven in 1837 te Muara Kompeh
  (Jambi) .lIl Hiervan bestaat ook nog een latere kopie in Arabisch schrift,
  van 1861 en eveneens van de hand van een Palembangse afschrijver.lIl!
  Als directe bron blijken KI 2 en KIl tenslotte nog te hebben gediend
  voor de bijdrage van P. de Roo de la Faille in de Feestbundel van het
  Bataviaasch Genootschap, getiteld: "Uit den Palembangschen Sultanstijd".lI3 KI 2 wordt er geciteerd op p. 318 als "hs. no. 31", overeenkomende met het catalogusnummer XXXI, en voorts - nu weer onder
  het codexnummer 201 - genoemd op p. 323 en geciteerd op p. 324,
  terwijl KIl zonder als bron vermeld te worden ten grondslag ligt aan
  de passage van pp. 319-321.
  KI4
  Dit handschrift is in Arabisch schrift uitgevoerd op ongemerkt papier
  van 34 x 20,5 cm en omvat 37 bladzijden van 33 regels, waarvan alleen
  de linkerhelft beschreven is. Op de omslag staat in Arabisch schrift:
  
  M. O. Woelders - 9789004287037
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 06:31:45PM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  36
  
  HET SULTANAAT PALEMBANG
  
  "Alamat lnl sila-sila raja-raja didalam negeri Palémbang adanya" en
  daaronder in Latijns schrift: "Inie silasila atsal Radja di negrie Palembang".
   Het handschrift vermeldt geen auteursnaam en is niet gedateerd. De
  tekst behelst ten aanzien van dit laatste punt echter wel een indicatie.
  De vermelding op p.29 van 2 Rajab 1277 (d.i. 14 januari 1861) als
  overlijdensdatum van Sultan Ahmad Najamuddin, de zoon van Suhunan
  Mahmud Badaruddin 11, verschaft ons namelijk een terminus post quem.
   De terminus ante quem - 1871 - alsmede de naam van de auteurMohidin - ontlenen wij aan W. L. de Sturler (1802-1879), die enige
  belangrijke publikaties betreffende Palembang op zijn naam heeft staan
  en wiens concept voor een uitvoerige, nimmer gepubliceerde verhandeling over Palembang in manuscript bewaard is gebleven als nummer
  H 371 a van de collectie westerse handschriften van het Koninklijk
  Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde. 24 Onder het "Voorberigt"
  van dit manuscript, dat compleet met titelblad en al voor de druk is
  gereedgemaakt, staat geschreven: "'sGravenhage 1874". In dit voorwoord nu brengt de auteur onder meer dank aan J. F. R. S. van den
  Bossche, "thans Oud-Raad van Indië", aan wie hij zegt verschuldigd
  te zijn "een oorspronkelijk afschrift van de "Oendang-Oendang" niet
  alleen, maar ook het bezit van de zeer merkwaardige Maleische
  "kronijk", onder de titel van "Sila-sila atsal Radja di negrie Palembang"
  (Geslachtslijst der vorsten van het Palembangsche rijk), opgesteld door
  den ervaren Demang Mochiedin in Arabisch letterschrift, en ... vertaald
  door den Heer van den Bossche ...". Deze bestuursambtenaar, reeds in
  1843 als derde kommies, vier jaar later als controleur der tweede klasse
  en vanaf 1853 als "adsistent-resident" in de residentie Palembang werkzaam, was van 1860 tot 1862 Resident van Banka en Onderhoorigheden,
  van november 1862 tot april 1868 Gouverneur van Sumatra's Westkust
  en Onderhoorigheden en vervolgens tot zijn pensionering in 1871 Lid
  van de Raad van Nederlandsch-Indië. Of hij KI 4 in zijn Banka- dan
  wel in zijn S.W.K.-tijd heeft verkregen, is niet bekend, al ligt de veronderstelling dat het eerste het geval zal zijn geweest, gezien de relaties
  tussen Banka en Palembang, voor de hand. In elk geval zal hij het
  handschrift vóór zijn repatriëring wel in zijn bezit hebben gehad. De
  datering van KI 4 kan dus veilig tussen 1861 en 1871 en met een grote
  mate van waarschijnlijkheid tussen januari 1861 en november 1862
  worden gesteld.
   Over de auteur verschaft de Regeringsalmanak mogelijk nog enige
  nadere informatie. Deze vermeldt namelijk een "Tommongong Poespa
  
  M. O. Woelders - 9789004287037
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 06:31:45PM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  DE HANDSCHRIFTEN
  
  37
  
  di Natta Mochidien" over de periode 1837-1846 als lid van de "Regtbank
  van Burgerlijke en Lijfstraffelijke Regtspleging" te Palembang. Vermoedelijk is deze functionaris dezelfde als de door De Sturler genoemde
  "ervaren Demang Mochiedin".
  De tekst van het handschrift bestaat uit twee gedeelten, te weten:
  -
  
  een geschiedverhaal, dat tot ongeveer 1825 loopt, maar verder nog
  jaartallen geeft tot 1861 (pp. 1-29);
  een opstel betreffende adellijke titels, hofgebruiken, kleding- en
  andere adatvoorschriften, waarin korte historische schetsen zijn
  verwerkt (pp.31-37).
  Het eerste gedeelte beschrijft de geschiedenis van Palembang vanaf de
  aankomst uit Java van de "eerste" bewoners en bevat zowel elementen
  uit de Sejarah Melayu als uit de Javaanse en Zuidsumatraanse overlevering. Ook de traditionele van elders reeds bekende genealogie 25 en
  allerlei regionale afstammingsmythen zijn in de tekst opgenomen. Het
  grootste deel van het geschiedverhaal, namelijk pp. 1-22, is aan de min
  of meer legendarische geschiedenis en de tijd der eerste Palembangse
  vorsten gewijd. De latere geschiedenis, omvattende de periode H.981
  (A.D. 1573}'74) tot H.1240 (A.D. 1825), wordt vrij summier behandeld in het laatste van de vijftien hoofdstukken (fasal) waarin de stof
  is ingedeeld (pp. 22-29). In dit stuk komen veel jaartallen en data voor,
  die zoals wij zagen, doorlopen tot in 1861.
  Ook dit handschrift heeft De Roo de la Faille geraadpleegd ten
  behoeve van zijn eerdergenoemde bijdrage in de Feestbundel van het
  Bataviaasch Genootschap. Citaten eruit geeft hij op pp. 317, 321 en 323.
   Kl5
  
  Een fraai uitgevoerd handschrift in Arabisch schrift op papier van
  34 x 21 cm, omvattende 23 bladzijden van 25 regels. De beginwoorden
  van alinea's zijn met rode inkt geschreven. Het papier draagt het
  watermerk van de Hollandse tuin met de woorden "Pro patria", waaronder de hoofdletter B, en met als contramerk de gekroonde initialen
  G en R. 2 6 Het handschrift is niet gedateerd. Auteur noch kopiist worden genoemd. Op de omslag is in Arabisch schrift als titel vermeld:
  "Cerita raja-raja didalam negeri Palémbang".
  Het verhaal, dat blijkens het abrupt einde midden in een zin niet is
  voltooid, begint met het overlijden van Sultan Muhammad Mansur in
  H. 1126 ("dan kepada tahun itungan orang putih 1710" 27) . Daarna volgt
  een gedetailleerde beschrijving van de na het overlijden van Sultan
  
  M. O. Woelders - 9789004287037
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 06:31:45PM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  38
  
  HET SULTANAAT PALEMBANG
  
  Mansur uitgebroken strijd om de macht tussen diens bij testament als
  troonopvolger aangewezen broer Seri Teruna, de latere Sultan Kamaruddin alias Sultan Agung, enerzijds en de oudste twee zoons van de
  overleden vorst, die zich door het testament van de troonopvolging zien
  uitgesloten, anderzijds. De laatsten worden al spoedig uitgewezen. Zij
  steken met een grote 'vloot over naar Banka, keren later naar Palembang
  terug en vluchten vervolgens weer naar Lingga. Hun wederwaardigheden tijdens deze omzwervingen vullen het grootste deel van het verhaal, dat tenslotte afbreekt op het moment dat de vluchtelingen op
  uitnodiging van de vorst van Singapura uit Lingga naar Singapura
  zullen vertrekken. De in deze tekst behandelde periode beslaat slechts
  enkele jaren, ongeveer de periode 1714-1720, uit de Palembangse geschiedenis. Dezelfde periode vindt men ook beschreven in KI2 en
  UBL 3, maar veel beknopter.
   Een vertaling in zeer gebrekkig Nederlands, die zonder twijfel van
  de hand van een niet-Nederlander, misschien wel van een Indonesiër
  is en waarvan de titel luidt "De Geschiedenis der Palembangsch vorsten", bevindt zich onder nummer H 184 in de verzameling westerse
  handschriften van het Instituut.lIs
  
  KI 6-7
  Deze handschriften in Arabisch schrift op ongemerkt papier van
  31 x 20,5 cm, die respectievelijk 6 en 9 bladzijden beslaan, bevatten
  de Maleise tekst van de achtereenvolgens op 2 juni 1722 en 25 december
  1775 tussen de sultan van Palembang en de Oost-Indische Compagnie
  gesloten contracten. De stukken zijn niet ondertekend noch van enig
  ambtsstempel voorzien, zodat ze niet zonder meer als de officiële
  Maleise tekst van de contracten beschouwd kunnen worden. De Nederlandse tekst van het contract van 1772 is te vinden in deel IV (1935)
  van het Corpus diplomaticum Neerlando-Indicum, pp. 536-543, het
  contract van 1775 wordt vermeld in deel VI (1955), pp. 394-395, zonder dat de tekst zelf is opgenomen (ter plaatse wordt verwezen naar de
  tekst van het mutatis mutandis gelijkluidende contract dd. 15 juni 1763,
  dat in extenso is afgedrukt op pp. 222-227 van hetzelfde deel). Vergelijking van de Maleise met de Nederlandse tekst levert geen grond voor
  verschillen in interpretatie van de gesloten contracten en verschaft
  evenmin opheldering omtrent de vraag of de Maleise tekst een vertaling is van de Nederlandse, hetgeen overigens wel voor de hand ligt,
  of andersom.
  M. O. Woelders - 9789004287037
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 06:31:45PM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  DE HANDSCHRIFTEN
  
  39
  
  KI 8-9
  Onder het nummer mS.or. 527 zijn twee plano handschriften in Latijns
  schrift bijeengebracht, waarop in totaal zes verschillende stambomen
  zijn getekend, die deels van een geschreven toelichting zijn voorzien.
   Sommige van deze stambomen zijn aangevuld met een verhalende tekst
  en vormen dus in zekere zin een overgang tussen de zuivere geslachtslijst of silsilah en het eerder met woorden als hikayat, kissah, riwayat
  of cerit (er Ja aangeduide kroniekverhaal, zoals ook de doorgaans se jarah
  genoemde Maleise geschriften - zij het in een meer geïntegreerde
  vorm - een combinatie van deze elementen te zien geven.
  KI 8 en KI 9 zijn blijkens de ondertekening vervaardigd door Radén
  Mokhtar bin Radén Rangga Astrawijaya Abdullah op respectievelijk
  22 en 24 januari 1869. Radén Mokhtar komt in de Palembangse genealogieën voor als een rechtstreekse afstammeling van Sultan Muhammad
  Mansur, evenals de auteur van KI 1-3, Pangéran Temenggung Karta
  Menggala, die een achterneef van Mokhtars vader is. Evenals Karta
  Menggala bekleedt Mokhtar een niet onaanzienlijke ambtelijke positie:
  in de genealogieën wordt hij aangeduid als kepala divisi en de Regeringsalmanak van 1859 vermeldt hem als divisiehoofd van Lematang Oeloe.
  Ook zijn vader, Radén Rangga Astrawijaya Abdullah, wordt in de
  genealogieën kepala divisi genoemd; hem treffen wij in de Regeringsalmanak van 1857 en 1858 aan als divisiehoofd van Ampat Lawang.
   Op beide handschriften verklaart Radén Mokhtar met de woorden
  "diperboeat salinan" respectievelijk "disalinken" , dat hij slechts als
  kopiïst is opgetreden. Over het model dat hem daarbij tot voorbeeld
  zou hebben gediend en over de auteur daarvan is ons niets met zekerheid
  bekend, al bestaat er zoals wij nader zullen zien een stellige relatie met
  UBL 2 en al liggen genealogieën en verhalen uit de Sejarah Melayu en
  in mindere mate ook uit de Babad- en de Serat Kanga-traditie aan een
  deel van het werk ten grondslag. 29
  Het papier dat voor KI 8 en KI 9 gebruikt is, vertoont het watermerk
  "Pro patria" met het randschrift "Eendragt maakt magt" en de initialen
  V D L als contramerk. 30
  KI8 dd. 22 januari 1869, groot 129 x 98 cm, bevat vier stambomen,
  te weten:
  1. Van Adam, In 68 generaties (gilir) , via de profeet Muhammad
  (gilir 41) tot de samensteller Radén Mokhtar zelf, die hiermee
  bewijst voor wat dit onderdeel van zijn werk betreft meer dan louter
  afschrijver te zijn geweest. Het Palembangse vorstenhuis begint met
  
  M. O. Woelders - 9789004287037
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 06:31:45PM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  40
  
  HET SULTANAAT PALEMBANG
  
  "Kiai Hang Soero" of "Geding Soero toewa" (gilir 57), die uit Java
  kwam en de grondlegger van de dynastie zou worden.
   2. Van Alexander de Grote ("Soltan Askandar Zolkarnain, Radja
  Alam") via de vorsten uit het geslacht van Raja Kida Hindi en de
  vorsten van Amdan Negara, Singapura en Melaka tot Sultan Mansur
  Syah ("Radja Abdulla gelar Soltan Mantar Sach"). Een vrij uitgebreide stamboom met verscheidene historisch-legendarische aantekeningen, die de genealogie van de Sejarah Melayu op de voet
  volgt. Ook de anekdotes en de afstammingsmythen uit het corresponderende eerste gedeelte van de Sejarah Melayu, zoals bijvoorbeeld
  het verblijf van Raja Suran in het rijk op de bodem van de zee, de
  lotgevallen van zijn zoon Bicitram Syah, de latere Sang Suparba
  (hier "Sapurba" ) Sri Tribuana, het verhaal van Puteri Tunjung
  (hier "Tandjung") Buih, de aanval van de zwaardvissen (todak)
  op Singapura, vindt men in de geschreven tekst bij deze stamboom,
  welke eindigt met de succesvolle aanval van Sultan Mansur Syah
  op Pahang, beknopt vermeld.
  3. Van Raja Sulan van Amdan Negara via Sultan Mugni en Demang
  Lébar Daun tot diens kinderen Wan Sendari en Tun (hier "Tan")
  Telani. Omvat slechts veertien namen. Nadere bijzonderheden met
  betrekking tot de afstamming van de bevolking van Palembang en
  haar geschiedenis, waarop in deze genealogie de nadruk valt, zijn
  in een aantal kanttekeningen bijgeschreven.
  4. Van Brawijaya VII via Arya Damar "iang digelar Ario Dilla" tot
  diens zoon Radén Husin, hier aangeduid als "Kemas Koessèn", 31
  Omvat naast deze namen nog slechts die van Arya Damars halfbroers Radén Punca Negara en Radén Patah alias Panembahan
  Palémbang. Met uitvoerige begeleidende tekst onder de titel "Riwaijat Radja Madjapahit djawa", waarbij is aangetekend, in een
  andere hand: "Tapi ini roewaijat Ario Dilla bersalahan dengan
  orang Djawa".
   Het zou ons te ver voeren, als we op de hierbedoelde verschillen met
  de Javaanse traditie nader zouden ingaan. Bij vergelijking van de lezing
  van KI 8 met de overeenkomstige passage uit de Babad Tanah Jawi en
  de Serat Kan<!a 32 vallen er inderdaad op een aantal punten verschillen
  te constateren, waarvan ik als één der voornaamste wil noemen, dat
  Arya Damar, met de hulp van de reuzen, hier niet zoals in het Javaanse
  verhaal voor een jachtpartij van Brawijaya het wild op het kratonplein
  van Majapahit bijeendrijft, maar ter plaatse in één nacht een stenen
  
  M. O. Woelders - 9789004287037
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 06:31:45PM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  DE HANDSCHRIFTEN
  
  41
  
  stad doet verrijzen. Opmerkelijk is voorts, dat de auteur van KI 8 de
  zoon van Arya Damar overeenkomstig de lezing van de Serat Kantja
  Kusèn noemt en niet Husèn, zoals de Babad.
  Als een gemeenschappelijke eigenaardigheid in de uitvoering van de
  stambomen, genoemd onder 2, 3 en 4, kan tenslotte nog worden vermeld
  dat van de belangrijkste personen de vorstelijke waardigheid door middel van vlaggetjes in verschillende kleuren is aangegeven. De betekenis
  van elk vlaggetje wordt in een verklarende legenda omschreven.
  KI9 dd. 24 januari 1869, groot 127 x 119 cm, bevat twee stambomen,
  te weten:
  1. Een uitgebreide, ruim driehonderd namen tellende genealogie van
  de Palembangse adel, beginnend by Sayyidina Hussin, kleinzoon van
  de profeet Muhammad, en eindigend bij de tijdgenoten van de
  samensteller. Ook hier is gebruik gemaakt van vlaggetjes om rang
  en functie van de voornaamste personen aan te geven.
  2. Een stamboom van de vorsten van Jambi, die als vallende buiten
  het kader van ons onderzoek verder onbesproken kan blijven.
   Het werk van Radén Mokhtar vertoont na aftrek van stamboom 2
  van KI 9 en stamboom 1 van KI 8 veel overeenkomst met de stambomen
  die verwerkt zijn in het nog te bespreken handschrift UBL 2. De stambomen 2 en 3 van KI 8 komen conform in UBL 2 voor, de stambomen 4
  van KI 8 en 1 van KI 9 met enige verschillen.
  KI JO-ll
  Onder codexnummer ros.or. 203 vindt men in een stofmap enige
  Maleise stukken bijeen, die uit westers handschrift H 590 a 33 zijn
  gelicht en naar de verzameling oosterse handschriften overgebracht. Van
  deze stukken zijn er twee voor ons doel van belang.
  KI JO. Dit is een getypte genealogie van de Palembangse adel. Latijns
  schrift, 43 bladzijden ongemerkt papier van 27,5 x 21,5 cm. Volgens de
  eveneens onder de stukken van mS.or. 203 opgenomen brief van de
  burgemeester van Palembang dd. 2 februari 1937, waarbij deze het
  typoscript toezendt aan de heer J. W. J. Wellan te 's-Gravenhage, is de
  genealogie samengesteld door het toenmalige lid van de gemeenteraad
  van Palembang Radén Muhammad Akib. Laatstgenoemde, die volgens
  de Regeringsalmanak reeds sedert 1931 gemeenteraadslid was en in 1940
  wethouder werd, stamt blijkens de genealogie uit een geslacht van
  ambtenaren: zijn vader wordt demang politie van Palembang Ilir genoemd en zowel zijn grootvader als zijn overgrootvader van vaderszijde
  
  M. O. Woelders - 9789004287037
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 06:31:45PM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  42
  
  HET SULTANAAT PALEMBANG
  
  worden vermeld als kepala divisi. In de Regeringsalmanak, waarin van
  1865 af de buiten de hoofdplaats geplaatste inheemse bestuursambtenaren
  niet meer worden opgenomen, heb ik hen niet kunnen traceren. Van
  moederszijde is Radén Muhammad Akib een achterkleinzoon van de
  auteur van KI 1-3, Pangéran Temenggung Karta Menggala.
  Deze zeer uitgebreide genealogie, waarin bijna 1600 personen zijn
  opgenomen, begint bij Kiai Geding Sura, de jongste zoon van de eerdergenoemde Kiai Hang Sura en ter onderscheiding van zijn gelijknamige
  oudere broer ook wel Kiai Geding Sura Muda, maar meestal, naar de
  benedenstrooms van de hoofdplaats gelegen plek waar zijn graf zich
  bevindt (kampung 1 Ilir, Palembang Lama) Kiai Geding Ilir genoemd,
  en behandelt vervolgens in 66 fasal de adellijke families tot op de tijd
  van de samensteller. De tekst loopt parallel met die van UBL 4, welke
  afgezien van een aantal omissies in beide handschriften gelijk is aan
  MP 3, en verder met de tekst van UBL 6, die behoudens verschillen
  van ondergeschikt belang weer gelijk is aan MP 1, maar hij bestrijkt
  een langere periode. Pp. 1-31 (fasal 1-42) is nagenoeg gelijkluidend met
  UBL 4JMP 3; het tekstgedeelte van pp.32-36 (fasal 43-52) ontbreekt
  in UBL 4/MP 3, maar komt wel voor in UBL 6JMP 1. Het laatste gedeelte van KI 10, dat in beide zojuist genoemde handschriften UBL/MP
  ontbreekt, namelijk pp.37-43 (fasal 53-66), is te beschouwen als het
  resultaat van het doortrekken der genealogische lijnen tot circa 1937.
  Een tweede exemplaar van deze tekst, waaraan enerzijds de uitwerking
  van de genealogie van Muhammad Akibs eigen familie (p. 40, fasal 64)
  ontbreekt, maar dat anderzijds de passage betreffende de "voor-historische" periode (p. 17, fasal 16) vollediger weergeeft, bevindt zich in
  de centrale bibliotheek van het Tropeninstituut te Amsterdam (TR 2).
   De genealogische gegevens, vervat in KI lO/TR 2, zijn de meest volledige waarover wij voor Palembang kunnen beschikken.
  KI 11. Een lichtdruk-kopie, 130 x 84 cm, van een in Arabisch schrift
  opgestelde genealogie, getiteld: "Setambum dari raja-raja di Palémbang
  serta turun temurunnya". Deze stamboom, die begint met vorst Prabu
  Brawijaya VII van Majapait en via Kiai Geding Sura in het Palembangse vorstengeslacht overgaat om tenslotte met diens in de tweede
  helft van de negentiende eeuw levende nakomelingen te eindigen, loopt in
  grote lijnen parallel met stamboom 1 van KI 9, maar is veel uitgebreider.
  KI 12
  Een handschrift van 34 x 21 cm, 145 pp. van 34 regels. Het papier heeft
  als watermerk de gekroonde Nederlandse leeuw met het randschrift
  
  M. O. Woelders - 9789004287037
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 06:31:45PM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  DE HANDSCHRIFTEN
  
  43
  
  "Concordia res parvae crescunt" en voorts de naam van de Haagse
  fabrikant H. E. de Charro & Zonen. 34 De enkele vellen waarop een
  soort nawoord en de inhoudsopgave zijn geschreven, zijn van V (an)
  d (er) L (ey) .35 De tekst is in Latijns schrift geschreven. Als auteur wordt
  in de aanhef en in de colofon genoemd: "Toemoenggong Kerta Negara".
  In de colofon vindt men bovendien de datum vermeld waarop het
  afschrift tot stand kwam: "Telah tersalin ini tjerita kapada tahoen
  Holanda 2 July 1861 tahoen Melajoe 23 Dzoelhadji 1277" De naam
  van de afschrijver wordt niet genoemd. Het geschrift behandelt in 29
  hoofdstukken (fatsal) de geschiedenis van Banka tot 1820, waarbij ook
  aan de bestuursorganisatie en de rechtsbedeling aandacht wordt geschonken. Zo zijn er onder meer de officiële instructies van de sultan
  van Palembang voor de verschillende hoofden op Banka in opgenomen.
   Deze tekst, die primair betrekking heeft op Banka, heb ik niettemin bij
  de inventarisatie betrokken, omdat van de regering van Suhunan
  Abdulrahman van Palembang af (tweede helft van de zeventiende
  eeuw) ook de geschiedenis van Palembang, die sedertdien in toenemende
  mate met die van Banka verweven raakt, erin wordt beschreven. Dit
  heeft tot gevolg dat ruim tweederde van de tekst ook voor de kennis
  van de Palembangse geschiedenis van belang is.
  KI 13
  Een handschrift van 25 x 18 cm, 113 pp. à 17 regels. Het papier vertoont
  afwisselend als watermerken de tweekoppige gekroonde adelaar en de
  halve maan, al dan niet in combinatie met Of de initialen A en G Of
  de volledige naam van de Italiaanse fabrikant Andrea Galvani te
  Pordenone. 36 De in fraai Arabisch schrift geschreven tekst is gelijk aan
  die van KI 12, met dien verstande dat het nawoord en de inhoudsopgave die aan de eigenlijke tekst van KI 12 zijn toegevoegd, hier ontbreken. De colofon vermeldt noch de naam van de auteur noch die van
  de kopiist, maar wel de datering Mentok, 17 Ramadan 1295 (= 14
  september 1878).
  Over dit handschrift heeft F. S. A. de Clercq de beschikking gehad
  voor het maken van zijn in 1895 onder de titel "Bijdrage tot de geschiedenis van het eiland Bangka. Naar een Maleisch handschrift." verschenen Nederlandse bewerking van de tekst. 37 In de inleiding tot wat
  hij "een eenigszins vrije vertaling" van de Maleise tekst noemt, deelt
  De Clercq mede dat hij, "eenige jaren geleden voor dienstzaken te
  Muntok vertoevende",38 het handschrift heeft gekregen van "den onder-
  
  M. O. Woelders - 9789004287037
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 06:31:45PM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  44
  
  HET SULTANAAT PALEMBANG
  
  wijzer aan de inlandsche school, Hadji Idris", die de tekst zelf zou
  hebben "samengesteld". Onder dit laatste zullen wij, aangezien KI 12
  uitdrukkelijk Temenggung Kerta Negara als auteur aanwijst, wel moeten
  verstaan: "afgeschreven". Het handschrift zelf heeft De Clercq, nadat hij
  het aldus had vertaald, "ter mogelijke raadpleging door belangstellenden, aan de Bibliotheek van het Instituut ... afgestaan".39
  
  Handschriften - UBL
  UBL la
  Deze in Arabisch schrift uitgevoerde stamboom op een vel ongemerkt
  papier van 90 x 34 cm bevindt zich samen met verscheidene andere
  handschriften, waaronder ook een aantal niet-Maleise, in een portefeuille die geregistreerd is als cod.or. 1914. De stukken zijn in juli 1868
  door de universiteitsbibliotheek te Leiden verworven uit de nalatenschap
  van de op 25 februari 1868 overleden hoogleraar in het Mohammedaanse recht aan de Bestuursacademie te Delft, mr. dr. S. Keyzer.
   De inhoud van UBL 1 a bestaat uit een aanhef, waarin de naam
  van de afschrijver en de datum van het afschrijven worden genoemd,40
  gevolgd door een genealogie, waarvan het eerste gedeelte in een zeer
  summiere verteltrant is weergegeven en de rest in de vorm van een
  stamboom, die het overgrote deel van het handschrift uitmaakt. Naast
  deze stamboom is een lijst van de - zestien - vorsten van Palembang
  (van Kiai Geding Ilir tot Suhunan Husin Dia'uddin) in chronologische
  volgorde opgesteld, met vermelding van het aantal jaren dat elk hunner
  geregeerd heeft. Als afschrijver wordt in de aanhef genoemd: Kiagus
  Zainuddin ibn Demang Puspa Nandita Safiuddin ibn Ngabéhi Carik
  Sepusang en als datum: hari JumaCat, 4 Sawal 1265, dat is: donderdag,
  23 augustus 1849. De naam van de kopiïst, noch die van zijn vader of
  grootvader komen in één van de beschikbare Palembangse genealogieën
  voor. Hij behoort, zoals zijn titel kiagus reeds doet vermoeden, dus niet
  tot de adel, maar komt - te oordelen naar de titels van zijn vader en
  grootvader - uit een geslacht van lagere en middelbare bestuursambtenaren. Misschien heeft hij het zelf tot divisiehoofd gebracht: de
  Regeringsalmanak vermeldt een "Kiagoes Zeimoedin" als divisiehoofd
  in 1858 van Lematang Oeloe en in 1859-1861 van Ilieran en Banjoeassin.
  Het beschrijvende eerste gedeelte van de genealogie begint bij Sayyidina Hussin en eindigt met de mededeling, dat Kiai Geding Ilir acht
  
  M. O. Woelders - 9789004287037
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 06:31:45PM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  DE HANDSCHRIFTEN
  
  45
  
  kinderen had, waarvan Nyai Geding Pembayun de oudste is. Met deze
  acht kinderen begint de eigenlijke stamboom van het Palembangse
  vorstengeslacht, die rond honderdveertig namen omvat en bij de generatie van Sultan Mahmud Badaruddin II ophoudt.
   Bij het handschrift is een transcriptie in Latijns schrift gevoegd,
  welke getuige de daarbij in het Nederlands gestelde aantekeningen
  waarschijnlijk door een Nederlander is vervaardigd, echter niet door
  Keyzer zelf, wiens handschrift duidelijk anders is. 41 Eén dezer aantekeningen luidt: "Links staat de opvolging der Pal. vorsten, te vergelijken
  met het laatste werk over Pal. pag. 80". Daaruit valt af te leiden, dat
  de trancriptie tot stand is gekomen na 1855, in welk jaar dit "laatste
  werk over Pal.", een boek van W. L. de Sturler, is verschenen. 42
  
  VBL 1 b
  Dit handschrift in Arabisch schrift op een vel ongemerkt papier van
  143 x 60 cm is vrijwel eensluidend met UBL 1 a. Alleen ontbreekt hier
  de aanhef van UBL 1 a en dus de naam van de kopiist en de datering,
  terwijl het beschrijvende gedeelte der genealogie hier met "Alkissah"
  begint in plaats van met de woorden "Bahwa ini" van UBL 1 a. De
  eigenlijke stamboom zelf is in UBL 1 b op grotere schaal en fraaier
  uitgevoerd; de namen der voornaamste figuren zijn door versieringen
  omgeven. Het schrift is op enkele plaaten door beschadiging van het
  papier onleesbaar geworden. Het is niet onmogelijk dat de tekst oorspronkelijk met een dergelijke aanhef als van UBL 1 a is begonnen en
  dat dit gedeelte later is afgescheurd en verloren gegaan: de tekst begint
  onmiddellijk onder de niet-gave bovenrand van het papier en het
  bovenste stuk van het handschrift is om verdere beschadiging te voorkomen op ander papier geplakt.
  