text: Ten overvloede wordt overwogen dat het strafrecht niet
  de oplossing is voor het ontbreken van spelregels:
  ‘Vanwege het belang van partijdonaties als toonbeeld
  van worteling in de maatschappij moeten deze niet teveel aan banden worden gelegd. Juist ondernemers zijn
  in staat om een lokale partij met significantere bedragen
  te steunen, zij moeten niet worden afgeschrikt door een
  mogelijke verdenking van corruptie. Anderzijds kan niet
  worden ontkend dat dergelijke steun op zichzelf al politieke invloed met zich mee kan brengen. Transparantie
  is daarom belangrijk, zodat politieke controle kan
  plaatsvinden.’
  Er zijn wel regels ophanden, in de vorm van het wetsvoorstel voor de Wet politieke partijen. Dit voorstel bevat voor lokale partijen naast een subsidieregeling en
  regels om transparantie te bewerkstelligen ook een donatieplafond. In de ten laste gelegde periode waren die
  regels er echter (nog) niet en ze zijn er op dit moment
  nog steeds niet. Het ontbreken van deugdelijke (regels
  over) partijfinanciering moet niet worden opgelost met
  het strafrecht.
  Dat geldt volgens de rechtbank ook voor ‘de schimmigheid rond politieke beïnvloeding’. Ook daarvoor bestaan
  geen regels. De ondernemers in deze zaak hebben zich
  volgens de rechtbank begeven in dat grijze gebied. Daar
  komt bij een De Mos die hard loopt voor de inwoners van
  zijn stad – de ombudspolitiek – maar misschien nog wel
  iets harder voor zijn achterban. Dat is verdacht, aldus de
  rechtbank.
   ‘De vraag of een wethouder zaken mag “regelen” voor
  zijn achterban, brengt echter al snel allerlei staatsrechtelijke en politieke kwesties met zich mee. Op de zitting
  is bijvoorbeeld het dualisme tussen het college en de gemeenteraad besproken en de partijbelangen die daarbij
  in de praktijk toch altijd een rol spelen. Die praktijk
  blijkt weerbarstiger dan de theorie. Deze vragen moeten
  dan ook niet worden beantwoord binnen het strafrecht.’
  Al met al komt de rechtbank aldus voor De Mos c.s. tot
  een positieve uitspraak. Dat betekende echter niet het
  einde. Al snel werd bekend dat het OM hoger beroep had
  
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009004008
  
  ingesteld.123 In eerste instantie om de hoger-beroepstermijn veilig te stellen.124 In een volgend persbericht
  werd aangegeven dat het hoger beroep daadwerkelijk
  zou worden doorgezet, zij het in beperkte zin, omdat het
  hoger beroep vooral zal gaan om twee verdenkingen,
  namelijk omkoping en schending van de geheimhoudingsplicht.125, 126 Aangezien omkoping nu juist de centrale verdenking betrof, betreft dit mijns inziens niet
  bepaald een ‘beperkt hoger beroep’.
  Het OM spreekt over ‘een verschil van inzicht’ met de
  rechtbank. Dat zit hem voor een deel in de waardering
  van het beschikbare bewijs. Voor een ander deel komt
  het verschil van inzicht doordat de rechtbank volgens
  het OM een te beperkte en onjuiste uitleg geeft aan de
  omkopingsbepalingen in het Wetboek van Strafrecht.
   Het gaat dan om vragen als: Wanneer is iets een gift aan
  een ambtenaar? Wanneer is sprake van een tegenprestatie door die ambtenaar? En welk verband moet er zijn
  tussen de gift en de tegenprestatie om het strafbaar te
  maken?127
  Zou het OM daar een punt kunnen hebben? Interessant
  is bijvoorbeeld de overweging van de rechtbank over het
  causaal verband dat de omkopingsbepalingen vergen
  tussen een gift en een tegenprestatie. ‘Als dat causale
  verband er niet overduidelijk is, zal er niet snel sprake zijn
  van omkoping.’ Vergt de rechtbank hier mogelijk meer
  dan de geldende jurisprudentie? We gaan het zien in hoger beroep!
  (Buiten)gerechtelijke afdoeningen
  •
  Transactie voor PwC
  Allereerst heeft accountantskantoor PwC een transactie
  geaccepteerd voor een bedrag van € 150.000 voor zijn
  betrokkenheid bij de (eerder getransigeerde zaak128)
  niet-ambtelijke omkoping bij een aantal dochterbedrijven van SHV.129 Het OM onderzocht ook de rol van het
  accountantskantoor in verband met de bij de Kamer van
  Koophandel ingediende jaarrekeningen van Econosto
  Mideast B.V. over de boekjaren 2009 en 2010. Uit dit onderzoek bleek volgens het OM dat het accountantskantoor verwijtbare betrokkenheid bij de totstandkoming
  van de jaarrekeningen heeft gehad, die op een essentieel
  
  123 ‘OM stelt hoger beroep in tegen vrijspraak Richard de Mos’, OM.nl 4 mei 2023;
  ‘Openbaar Ministerie beperkt hoger beroep in zaak tegen Richard de Mos’,
  OM.nl 19 juni 2023.
  124 Ibid.
  125 Tegen de vrijspraak van meineed en deelname aan een criminele organisatie gaat het OM niet in hoger beroep.
  126 ‘Openbaar Ministerie beperkt hoger beroep in zaak tegen Richard de Mos’,
  OM.nl 19 juni 2023.
  127 Ibid.
  128 Nelson – Vanguard Feitenrelaas en Beoordeling Openbaar Ministerie, te
  raadplegen via: www.om.nl/documenten/publicaties/fp-hoge-transacties/
  feitenrelaas/map/nelson---vanguard-feitenrelaas-en-beoordeling-openbaarministerie.
  129 Dit zijn achtereenvolgens: Econosto Mideast B.V., Econosto N.V. en Eriks
  N.V.
   TBS&H 2023 | nr. 4
  
  197
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  punt in kwalitatief opzicht niet overeenstemmen met de
  werkelijkheid.130
  Het persbericht131 van het OM meldt dat medewerkers
  van het accountantskantoor zich meewerkend hebben
  opgesteld in het strafrechtelijk onderzoek, waardoor het
  verloop ervan werd bespoedigd. Daarnaast heeft de
  tuchtrechter zich al uitgesproken over de rol van enkele
  individuele accountants in het onderzochte feitencomplex. Ook heeft het accountantskantoor een aantal verbetermaatregelen getroffen om vergelijkbare situaties
  in de toekomst te voorkomen. Om deze redenen heeft
  het OM het transactievoorstel gedaan.
  198
  
  •
  Strafbeschikking farmaceutisch bedrijf
  Het Openbaar Ministerie heeft aan een farmaceutisch
  bedrijf, een beheersmaatschappij en haar bestuurder
  strafbeschikkingen opgelegd van in totaal ruim € 2,6
  miljoen. Aan elk van de bedrijven uit Den Bosch is een
  strafbeschikking van ruim € 1 miljoen opgelegd. Aan de
  75-jarige bestuurder van de bedrijven is een boete van
  € 500.000 opgelegd. Volgens het OM was er sprake van
  een ‘dubieuze handelsconstructie’, waarbij het farmaceutische bedrijf bij de Belastingdienst aangaf ‘commissie’ te ontvangen als handelsagent, terwijl het blanco
  facturen op eigen briefpapier ter beschikking stelde,
  vooraf voorzien van een handtekening. Daarnaast stelden zij handelscontracten op waaruit zou moeten blijken dat het bedrijf voor eigen rekening en risico inkocht
  bij bedrijven in de Verenigde Arabische Emiraten en (als
  distributeur en niet als handelsagent) verkocht aan
  Oekraïense bedrijven.
   ‘Hierdoor werd een papieren werkelijkheid gecreëerd die
  het mogelijk maakte om geldbedragen van de bedrijven
  in de Oekraïne naar die in de VAE te verplaatsen via de
  bankrekeningen van het Nederlandse bedrijf als ogenschijnlijk legale tussenschakel. Het financiële voordeel
  voor het farmaceutische bedrijf uit Den Bosch lag tussen
  de anderhalf en drieënhalf procent opslag (aangegeven
  als “commissie”) op de door haar omgeleide geldstroom
  voor de door haar (op papier) “ingekochte” goederen.’
  Er is gekozen voor een strafbeschikking vanwege de hogere leeftijd en de persoonlijke omstandigheden van de
  bestuurder, de omstandigheid dat de bedrijfsactiviteiten
  van de rechtspersonen op eigen initiatief zijn gestaakt
  en door de bestuurder volledige medewerking is verleend aan het strafrechtelijk onderzoek.132
  •
  Trend
  Deze zaak laat een bredere trend zien, waarbij een strafbeschikking worden ingezet ter afdoening van omvangrijkere zaken. Voordeel bij de keuze voor de strafbeschikking is dat er geen verplichting bestaat tot het
  openbaar maken van de naam van de verdachten. Zou
  130 ‘Geldboete van 150.000 euro voor accountantskantoor’, OM.nl 17 februari 2023.
  131 Ibid.
  132 ‘Strafbeschikking voor farmaceutisch bedrijf en haar beheersmaatschappij’, OM.nl 11 mei 2023.
  TBS&H 2023 | nr. 4
  
  zijn gekozen voor een transactie, dan zou dat wel zijn
  gebeurd. Daarmee wint de strafbeschikking aan populariteit.
   Andere voorbeelden zijn een strafbeschikking van ruim
  € 1 miljoen die is opgelegd aan een gepensioneerde man
  uit Eindhoven vanwege belastingontduiking.133 En een
  automobielbedrijf dat € 1,5 miljoen moest betalen
  – naast de verbeurdverklaring van € 2,5 miljoen – vanwege het witwassen van € 5,4 miljoen en het plegen van
  valsheid in geschrifte.134
  Dat de strafbeschikking aan populariteit wint ten opzichte van de transactie blijkt ook uit het Jaarbericht
  van het OM over 2022.135, 136
  •
  Procesafspraken
  Procesafspraken zijn ‘hot’ en vinden ook hun weg in financieel-economische strafzaken. Dat is ook niet zo gek
  gezien de druk op de transactiepraktijk, de roep om
  meer strafvervolging van bedrijven en tegelijkertijd de
  beperkte capaciteit van het OM.
  Ondanks de stroeve start met de afwijzing van procesafspraken in de Cymbal-zaak wordt nu in 90% van de gevallen het voorgestelde akkoord geaccepteerd. De teller
  van alle feitenrechtelijke uitspraken waarin procesafspraken zijn beoordeeld (én die zijn gepubliceerd op
  Rechtspraak.nl) staat momenteel op 113, waarvan 91
  keer goedgekeurd en 22 keer afgewezen.
  In de eerste helft van 2023 zijn procesafspraken ook
  voor het eerst geaccepteerd in een omkopingszaak.137 De
  verdenking betrof de omkoping van een ambtenaar, een
  medewerker van de gemeente Alphen aan den Rijn. Blijkens de uitspraak zou het OM zonder procesafspraken
  een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van twaalf
  maanden hebben geëist. De verdediging zei echter toe af
  te zien van het recht op verder onderzoek en zou ook
  geen bewijsverweren naar voren brengen. Dat leverde
  een mildere eis op, namelijk de veroordeling voor vier
  feiten resulterend in een straf bestaande uit een voorwaardelijke gevangenisstraf van zes maanden, een taakstraf van 240 uur en de oplegging van een geldboete van
  € 147.730. Daarnaast zou de verdachte de gemeente
  € 500.000 betalen, waardoor het OM af zou zien van de
  eerder aangekondigde ontnemingsvordering.
   De rechtbank ging hiermee akkoord, maar niet zonder
  mee te geven ‘dat het ook zónder afdoeningsvoorstel niet
  denkbeeldig was geweest dat zij zou zijn gekomen tot een
  andere strafoplegging dan de door de officier van justitie
  tot uitgangspunt genomen onvoorwaardelijke gevangenisstraf voor de duur van twaalf maanden.’
  
  133 ‘Boete van ruim 1 miljoen voor belastingontduiking’, OM.nl 21 juli 2023.
  134 ‘OM legt geldboete en verbeurdverklaring van miljoenen op wegens witwassen en valsheid in geschrifte’, OM.nl 23 augustus 2022.
  135 Openbaar Ministerie Jaarbericht 2022.
  136 ‘OM Jaarbericht 2022: Cijfers over cyber, witwassen, fraude & milieu’,
  Bijzonderstrafrecht.nl 11 mei 2023.
  137 Rb. Den Haag 8 maart 2023, ECLI:NL:RBDHA:2023:2795.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009004008
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  Ambtenaar-begrip
  Last but not least de Hoge Raad,138 die halverwege januari 2023 eerdere overwegingen met betrekking tot het
  ambtenaar-begrip herhaalt.
   De verdachte in deze zaak was veroordeeld omdat hij:
  ‘als ambtenaar gift(en) en/of belofte(s) te weten de belofte van en/of de betaling van een geldbedrag van ongeveer EUR 1.000.000,00 (excl. BTW),
  A. heeft aangenomen, wetende of redelijkerwijs vermoedende dat deze hem, verdachte, werd(en) gedaan, teneinde hem te bewegen om, in strijd met zijn plicht, in zijn
  bediening iets te doen of na te laten, en
  B. heeft aangenomen, wetende of redelijkerwijs vermoedende dat deze hem, verdachte, werd aangeboden ten
  gevolge of naar aanleiding van hetgeen door hem, verdachte, in strijd met zijn plicht, in zijn huidige bediening
  was gedaan of nagelaten, en
  C. heeft gevraagd teneinde hem, verdachte, te bewegen
  om in strijd met zijn plicht, in zijn bediening iets te doen
  en/of na te laten,
  hebbende verdachte – zakelijk omschreven – een betaling van één miljoen euro exclusief BTW gevraagd aan
  mededader, vertegenwoordiger van D N.V., verder te
  noemen D en de belofte van één miljoen euro exclusief
  BTW aangenomen en de betaling van één miljoen euro
  exclusief BTW ontvangen van D, voor zijn ondersteuning
  bij overname van de aandelen van C B.V. door D,
  zulks terwijl hij, verdachte, dit feit heeft begaan in zijn
  hoedanigheid van bestuurder van de naamloze vennootschap N.V. A, te weten een naamloze vennootschap
  waarvan alle aandelen in handen waren van gemeenten
  en waarbij de kerntaak van de naamloze vennootschap
  en haar dochtervennootschappen, gelegen was in het
  uitvoeren van een overheidstaak en de bestuurder onder
  toezicht en controle van de overheid stond.’
  De tenlastelegging is toegesneden op artikel 363 lid 1
  (oud) Sr. Het vierde cassatiemiddel klaagde onder meer
  over het oordeel van het hof dat de verdachte ‘ambtenaar’ was in de zin van eerdergenoemde bepaling.
   De Hoge Raad herhaalt dat onder de term ‘ambtenaar’ in
  deze bepaling is begrepen degene die onder toezicht en
  verantwoording van de overheid is aangesteld in een
  functie waaraan een openbaar karakter niet kan worden
  ontzegd. In deze zaak kon het hof oordelen dat verdachte – die algemeen directeur/statutair bestuurder van
  N.V. A was, welke nv zich bezighield met de distributie
  van gas en elektriciteit via een eigen netwerk in een
  aantal gemeenten en daarnaast de publieke taak van
  netbeheer uitvoerde – ambtenaar was. Van belang hierbij zijn onder meer de verantwoordelijkheden die de
  verdachte als bestuurder van N.V. A droeg, de bepaling
  in de statuten van N.V. A dat alleen gemeenten aandeelhouder van N.V. A konden zijn, terwijl de organisatiestructuur van N.V. A ook overigens zodanig was dat het
  functioneren van N.V. A in overwegende mate werd be138 HR 17 januari 2023, ECLI:NL:HR:2023:32, NJB 2023/336.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009004008
  
  invloed door publiekrechtelijke lichamen en de verdachte onder toezicht en verantwoordelijkheid van de
  (gemeentelijke) overheid stond.
  Klokkenluiden
  Op 18 februari 2023 is een groot deel van de Wet
  bescherming klokkenluiders (Wbk) in werking getreden.139, 140 Deze uitzondering op de vaste verandermomenten en minimuminvoeringstermijn heeft te maken
  met de deadline voor de implementatie van de Klokkenluidersrichtlijn die al sinds 17 december 2021 was verlopen en als gevolg waarvan een inbreukprocedure tegen
  Nederland was gestart. Met de inwerkingtreding van de
  wet is deze procedure overigens nu van de baan.
  Werkgevers in de publieke sector dienden al op 17 december 2021 te voldoen aan de Klokkenluidersrichtlijn.
   Ten aanzien van de private sector geldt dat organisaties
  met 250 of meer werknemers en organisaties die werkzaamheden verrichten op het gebied van financiële
  diensten, vervoer en milieu aan de richtlijn moe(s)ten
  voldoen per 18 februari 2023. Organisaties met 50­249
  werknemers hebben tot uiterlijk 17 december 2023. Tot
  die datum blijft artikel 2 Wet Huis voor klokkenluiders
  – zoals dat luidde op de dag voor inwerkingtreding van
  de Wbk – op deze werkgevers van toepassing.
  Daarnaast is een aantal onderdelen van de wet nog niet
  in werking getreden, namelijk:
  – De bepalingen die werkgevers verplichten om anonieme meldingen toe te staan, zullen later pas in
  werking treden. Nadere uitwerking zal volgen in een
  algemene maatregel van bestuur (AMvB).
  – Een andere nog openstaande kwestie is of het Huis
  voor klokkenluiders sancties mag opleggen als
  werkgevers zich niet aan bepaalde verplichtingen
  uit de Wet bescherming klokkenluiders houden.
  Eerst moeten de gevolgen voor de uitvoering en
  handhaving in beeld gebracht worden. Vervolgens is
  ook daar nog nadere regelgeving voor nodig.
   Hoewel de wet nog vers van de pers is, staat er voor het
  najaar alweer een wetsvoorstel op de planning ter verbetering van de Wbk. De verwachting is dat dat voorstel
  dit najaar in consultatie zal gaan. Voor zover nu bekend
  zal het wetsvoorstel onder meer onderwerpen bevatten
  die voortvloeien uit de evaluatie van de Wet Huis voor
  klokkenluiders die in 2020 heeft plaatsgevonden (afbakening van de taken tussen de Nationale ombudsman en
  het Huis voor klokkenluiders en een verduidelijking van
  de rol van de melder in een misstandonderzoek en in
  een bejegeningsonderzoek). Ook zal in het wetsvoorstel
  
  139 Besluit van 10 februari 2023 tot vaststelling van het tijdstip van gedeeltelijke inwerkingtreding van de Wet van 25 januari 2023 tot wijziging van
  de Wet Huis voor klokkenluiders en enige andere wetten ter implementatie van Richtlijn (EU) 2019/1937 van het Europees Parlement en de
  Raad van 23 oktober 2019 (PbEU 2019, L 305) en enige andere wijzigingen (Stb. 2023, 29), Stb. 2023, 52.
  140 Zie voor een uitgebreid overzicht van alle wijzigingen: J. Boonstra, ‘Klokkenluidersbescherming anno 2023 en de praktische implicaties voor organisaties’, TBS&H 2023, p. 111-120.
  TBS&H 2023 | nr. 4
  
  199
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  een concreet voorstel worden gedaan voor de instelling
  van een fonds voor de juridische en psychosociale ondersteuning van klokkenluiders. Tevens zal het wetsvoorstel betrekking kunnen hebben op voorstellen uit
  de initiatiefnota van Tweede Kamerlid Omtzigt van
  april 2022 en reparatievoorstellen bevatten.
   Bij de voorstellen uit de initiatiefnota gaat het om voorstellen die voor een groot deel nog nader onderzoek vergen en dan mogelijk tot wetswijziging leiden (bijvoorbeeld een aparte voorziening voor het melden van
  staatsgeheime informatie, een uitbreiding van het benadelingsverbod tot familieleden buiten de werkgerelateerde sfeer en tot ten onrechte als klokkenluider aangemerkte personen en het publiekelijk bekend maken
  van de naam van de werkgever die ten onrechte benadeeld heeft).
  200
  
  Indien mogelijk worden ook ervaringen uit de lopende
  pilots meegenomen. Op dit moment lopen er twee pilots. Sinds 1 januari 2022 loopt een pilot mediation en
  juridische ondersteuning bij de sector Rijk en sinds
  1 september 2022 loopt de pilot psychosociale ondersteuning bij de Stichting Slachtofferhulp Nederland.
  Daarnaast is het voornemen om een brede pilot juridische ondersteuning te starten voor alle klokkenluiders
  in Nederland. Hierover lopen op dit moment verkennende gesprekken met de Raad voor Rechtsbijstand. Het is
  de bedoeling om gedurende de looptijd van de pilots
  ervaringsgegevens te verzamelen om na te gaan hoe de
  ondersteuning voor klokkenluiders het beste kan worden ingericht. Hiervoor wordt een onafhankelijk bureau
  aangezocht dat de pilots kan evalueren. De uitkomsten
  van deze evaluaties worden voor zover mogelijk betrokken bij het wetsvoorstel naar aanleiding van de evaluatie van de Wet Huis voor klokkenluiders.
   Vertrouwenspersonen
  In mei 2023 heeft de Tweede Kamer ingestemd met het
  wetsvoorstel waarmee de aanstelling van een vertrouwenspersoon verplicht wordt. Het gaat om de Wijziging
  van de Arbeidsomstandighedenwet in verband met het
  verplicht stellen van een vertrouwenspersoon. Met dit
  initiatiefwetsvoorstel wil de initiatiefnemer iedere
  werknemer een wettelijk recht op toegang tot een vertrouwenspersoon geven. Daarnaast wordt de positie van
  de vertrouwenspersoon in de organisatie versterkt. Het
  wetsvoorstel draagt bij aan het terugdringen van ongewenst gedrag op de werkvloer en het creëren van een
  veilige werkomgeving voor álle werknemers.141
  De verplichting om een vertrouwenspersoon te hebben
  wordt vooralsnog beperkt tot organisaties met ten minste tien werknemers. Omdat een verplichte aanstelling
  van een vertrouwenspersoon leidt tot een verhoging van
  de administratieve en financiële lasten voor werkgevers,
  wordt de mogelijkheid opgenomen om een externe ver-
  
  141 ‘Wetsvoorstel verplichte aanstelling vertrouwenspersoon door de Tweede Kamer’, Bijzonderstrafrecht.nl 24 mei 2023.
   TBS&H 2023 | nr. 4
  
  trouwenspersoon aan te stellen, al dan niet georganiseerd via een branchevereniging of arbodienst.142
  Mogelijk dat de rol van vertrouwenspersoon wordt gecombineerd met die van onafhankelijk meldloket uit de
  Wbk. Dat betekent dat vertrouwenspersonen mogelijk
  niet alleen melders van ongewenste omgangsnormen
  bijstaan, maar dat bij hen ook klokkenluidersmeldingen,
  meldingen over mogelijke maatschappelijke misstanden, worden gedaan. Uit een Kamerbrief van demissionair minister Bruins Slot (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) aan de Voorzitter van de Eerste Kamer
  bestaat er geen spanning als deze twee functies worden
  gecombineerd.143 De vertrouwenspersoon kan uiteraard
  zelf geen opvolging geven aan de klokkenluidersmelding. Hij/zij fungeert in deze hoedanigheid slechts als
  doorgeefluik van een melding naar de door de werkgever
  op grond van de Wet bescherming klokkenluiders aangewezen onafhankelijke functionarissen die onderzoek
  doen naar de melding.144
  ‘De vaste commissie stelt eerst enkele vragen over het
  interne meldkanaal (bij werkgevers). De commissie
  vraagt of ik vind dat de rol van vertrouwenspersoon/adviseur gecombineerd kan worden met de rol van onafhankelijk meldloket, ook als de vertrouwenspersoon de
  melder adviseert, steunt en representeert. Volgens de
  commissie lijkt dit op gespannen voet te staan met elkaar. Ik kan hierop antwoorden dat er geen spanning zit
  in het combineren van de rollen van vertrouwenspersoon en onafhankelijk meldloket, in die zin dat de vertrouwenspersoon als ontvanger en doorgeefluik van een
  melding kan fungeren. Een werkgever kan de mogelijkheid bieden om bij of via een vertrouwenspersoon een
  melding te doen. De vertrouwenspersoon gaat vertrouwelijk om met de identiteit van de melder.’
  Nieuw Europees anti-corruptiepakket
  Op 3 mei is door de Europese Commissie het nieuwe
  corruptiebestrijdingspakket gepubliceerd.145 Dit volgt
  op de toezegging die voorzitter Von der Leyen in haar
  toespraak over de Staat van de Unie 2022146 heeft gedaan. Het idee is dat de Commissie haar acties zal opvoeren: voortbouwend op bestaande maatregelen, zal
  zij meer inspanningen leveren om de preventie van corruptie te integreren in het ontwerp van EU-beleid en zal
  zij de lidstaten actief ondersteunen bij de ontwikkeling
  van een krachtig corruptiebestrijdingsbeleid en robuuste anti-corruptiewetgeving. Via het jaarlijkse verslag
  over de rechtsstaat houdt de Commissie ook toezicht op
  de ontwikkelingen op het gebied van corruptiebestrijding op nationaal niveau, brengt zij uitdagingen in kaart
  en doet zij aanbevelingen aan de lidstaten.
   142 Ibid.
  143 Kamerstukken II 2022/23, 35851; Kamerbrief 3 juli 2023, Nadere vragen
  over de Wet bescherming klokkenluiders.
  144 Ibid.
  145 ‘Publicatie voorstel voor Voorstel richtlijn betreffende de strafrechtelijke bestrijding van corruptie’, Bijzonderstrafrecht.nl 4 mei 2023.
  146 Staat van de Unie 14 september 2022, te raadplegen via: https://state-ofthe-union.ec.europa.eu/state-union-2022_nl.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009004008
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  Het pakket bestaat uit drie pijlers:
  1. voorstel voor een Richtlijn ter bestrijding van corruptie binnen de EU;147
  2. de ontwikkeling van de eerste EU-strategie voor
  corruptiebestrijding en het opzetten van een
  EU-netwerk tegen corruptie;
  3. een nieuw kader van sancties in het kader van het
  gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) tegen corruptie.
   De richtlijn betreft het eerste instrument dat ziet op de
  bestrijding van zowel ambtelijke omkoping als niet-ambtelijke omkoping. Overigens is het uitdrukkelijk de bedoeling voort te borduren op het bestaande EU-kader
  voor corruptiebestrijding148 en dit puur te actualiseren.149
  Het voorstel bevat verschillende preventieve maatregelen, zoals het organiseren van bewustwordingsactiviteiten en het trainen van ambtenaren en leden van het
  Openbaar Ministerie, de rechtspraak en opsporingsautoriteiten. Daarnaast bevat het voorstel regels voor het
  melden van financiële belangen door ambtenaren, regels voor contacten tussen de private en publieke sector
  en regels voor het inrichten van gespecialiseerde preventieve anticorruptieorganen of -afdelingen. Tot slot
  verplicht het voorstel lidstaten tot het houden van een
  periodieke risicoanalyse om zo te bezien welke sectoren
  het meest kwetsbaar zijn voor corruptie, zodat deze risico’s kunnen worden geadresseerd.150
  Daarnaast worden verschillende repressieve maatregelen voorgesteld. Zo bevat het voorstel diverse strafbaarstellingen, die grotendeels zijn gebaseerd op het Verdrag van de VN tegen corruptie. Ook bevat het voorstel
  met betrekking tot de opsporing een verplichting om
  voor effectieve opsporingsmethoden te zorgen, zoals de
  methoden die worden gebruikt voor het tegengaan van
  georganiseerde misdaad en andere serieuze vormen van
  criminaliteit, en om samenwerking tussen de lidstaten
  en diverse Europese instanties – zoals Europol, het Europees Openbaar Ministerie en de Commissie – te waarborgen en te garanderen. Ook zullen lidstaten statistische data over de strafbare feiten uit het voorstel dienen
  te verzamelen en te publiceren.151
  
  147 Voorstel voor een Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de bestrijding van corruptie, ter vervanging van Kaderbesluit
  2003/568/JBZ van de Raad en van de Overeenkomst ter bestrijding van
  corruptie waarbij ambtenaren van de Europese Gemeenschappen of van
  de lidstaten van de Europese Unie betrokken zijn en tot wijziging van Richtlijn (EU) 2017/1371 van het Europees Parlement en de Raad (Richtlijn ter
  bestrijding van corruptie binnen de EU).
   148 Met het voorstel voor de richtlijn worden het Kaderbesluit inzake de bestrijding van corruptie in de privésector en de overeenkomst ter bestrijding van corruptie waarbij ambtenaren van de Europese Gemeenschappen of van de lidstaten van de EU betrokken zijn, vervangen. Daarnaast
  wijzigt het voorstel de richtlijn betreffende de strafrechtelijke bestrijding
  van fraude die de financiële belangen van de Unie schaadt.
  149 Ibid.
  150 Kamerstukken II 2022/23, 22112, nr. 3717.
  151 Ibid.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009004008
  
  De uiteindelijk implementatie van de voorgestelde
  richtlijn zal ook voor Nederland de nodige impact
  hebben. Het voorstel voor een richtlijn zal leiden tot
  aanpassing van strafbepalingen uit het Wetboek van
  Strafrecht. De reikwijdte van enkele bestaande strafbepalingen moet worden uitgebreid en er zullen enkele
  nieuwe strafbepalingen moeten worden ingevoerd. Delicten die op basis van het voorliggende voorstel in nationale regelgeving opgenomen dienen te worden en die
  ons op dit moment nog niet bekend zijn, betreffen onder
  andere:
  – wederrechtelijke toe-eigening (misappropriation);
  – ongeoorloofde beïnvloeding (trading in influence);
  – misbruik van functie (abuse of functions);
  – belemmering van de rechtsgang (obstruction of justice);
  – illegale verrijking (illicit enrichment).
  Daarnaast worden de wettelijke strafmaxima voor verschillende omkopingsdelicten verhoogd. Zo schrijft de
  richtlijn voor niet-ambtelijke omkoping een gevangenisstraf voor van vijf jaar, terwijl er op dit moment bij
  ons een maximale gevangenisstraf van vier jaar op staat.
  Ten aanzien van rechtspersonen schrijft de richtlijn
  voor dat het mogelijk moet zijn om boetes (strafrechtelijk dan wel niet-strafrechtelijk) op te leggen met een
  maximum van 5% van de totale wereldwijze omzet in
  het boekjaar voorafgaand aan het vonnis, uitsluiting van
  aanbestedingen, ontzetting uit de uitoefening van commerciële activiteiten, intrekken van de vergunning om
  activiteiten uit te oefenen in de context van de overtreding, plaatsing onder gerechtelijk toezicht, liquidatie en
  tijdelijke of permanente sluiting.
   Begin juni 2023 is te kennen gegeven dat het kabinet zal
  inzetten op het verlagen van de voorgestelde strafmaxima of het niet dwingend voorschrijven hiervan. De reden hiervan is erin gelegen dat een aantal definities van
  strafbepalingen uit het voorstel (zoals embezzlement) in
  de Nederlandse strafwet geen separate strafbaarstelling
  kent, maar via diverse, meer algemene strafbepalingen
  strafbaar is gesteld. De verplichtingen uit het voorstel
  zouden in de Nederlandse context resulteren in ofwel
  een substantiële verhoging van minimale strafmaxima
  voor een aantal algemene delicten (onder meer diefstal,
  oplichting, bedreiging), ofwel de invoering van een aantal specifieke strafbaarstellingen met een hoger minimaal strafmaximum in de context van corruptie.152
  Ook roept de richtlijn strafverzwarende en -verzachtende omstandigheden in het leven.153 Als strafverzwarende
  omstandigheden worden genoemd:
  – de dader is een hoge ambtenaar;
  – de dader is reeds eerder veroordeeld voor een corruptie;
  – de dader heeft een aanzienlijk voordeel verkregen of
  het strafbare feit heeft aanzienlijke schade veroorzaakt;
  152 Ibid.
  153 Art. 18 van het voorstel voor de richtlijn.
   TBS&H 2023 | nr. 4
  
  201
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  –
  –
  –
  –
  –
  –
  
  202
  
  de dader heeft het strafbare feit gepleegd ten voordele van een derde land;
  de dader oefent onderzoeks-, vervolgings- of berechtingstaken uit;
  het strafbare feit werd gepleegd in het kader van een
  criminele organisatie;
  de dader is een Wwft-meldingsplichtige entiteit;
  de dader is een werknemer van een meldingsplichtige entiteit; of
  de dader heeft de bevoegdheid, individueel of als lid
  van een orgaan van de meldingsplichtige entiteit,
  om die entiteit te vertegenwoordigen, of de bevoegdheid om namens die entiteit beslissingen te
  nemen of om zeggenschap uit te oefenen binnen de
  meldingsplichtige entiteit, en heeft het strafbare
  feit gepleegd in het kader van de uitoefening van
  zijn of haar beroepsactiviteiten.
  Maar met name de strafverzachtende omstandigheden154 zijn erg interessant:
  – de dader verstrekt de bevoegde autoriteiten informatie die zij anders niet hadden kunnen verkrijgen
  door te helpen bij
  • het identificeren van andere daders of het voor
  het gerecht brengen van die daders, of
  • het vergaren van bewijs;
  – de dader is een rechtspersoon die vóór of na het plegen van het strafbare feit doeltreffende interne controles, programma’s voor ethisch bewustzijn en nalevingsprogramma’s heeft opgezet om corruptie te
  voorkomen, en
  – de dader is een rechtspersoon die, zodra het strafbare feit is ontdekt, snel en vrijwillig het strafbare feit
  aan de bevoegde autoriteiten heeft gemeld en corrigerende maatregelen heeft genomen.
   In Nederland wordt inmiddels al jaren vanuit de praktijk
  gevraagd om duidelijkheid over wat bedrijven kunnen
  verwachten wanneer zij zelfmelden. Zou deze richtlijn
  het duwtje in de rug betekenen? Dat weet ik zo net nog
  niet, want er is nu al aangegeven dat het kabinet zal inzetten op het niet-dwingend voorschrijvend van strafverzwarende en -verzachtende omstandigheden.155
  Wat ook noemenswaardig is, zijn de gevallen waarin op
  basis van de richtlijn rechtsmacht gevestigd moet kunnen worden.156 Wanneer de huidige tekst zou worden
  aangenomen, zou dat een nieuwe grond voor ons betekenen, namelijk in het geval dat ‘het strafbare feit is gepleegd ten voordele van een op zijn grondgebied gevestigde
  rechtspersoon’.
  Tot slot: klokkenluiden. De richtlijn breidt de toepassing
  van de Klokkenluidersrichtlijn uit. In geval van een vermoeden van corruptie valt dat nu enkel binnen de
  reikwijdte van de Klokkenluidersrichtlijn wanneer daardoor de financiële belangen van de Unie worden ge-
  
  154 Ibid.
  155 Kamerstukken II 2022/23, 22112, nr. 3717.
  156 Art. 20 van het voorstel voor de richtlijn.
  TBS&H 2023 | nr. 4
  
  schaad.157 Onder onze Wet bescherming klokkenluiders
  vallen enkel meldingen van corruptie die een maatschappelijke impact hebben.158 De voorgestelde richtlijn
  beoogt daar verandering in te brengen: klokkenluidersbescherming dient ook te worden geboden wanneer
  melding wordt gedaan van de strafbare feiten die worden genoemd in de richtlijn. Kort en goed: omkopingsdelicten. De richtlijn draagt de bevoegde nationale
  autoriteiten op ervoor te zorgen dat ‘de personen die bewijsmateriaal verstrekken of anderszins meewerken aan
  strafrechtelijke onderzoeken, de nodige bescherming, ondersteuning en bijstand krijgen in het kader van strafprocedures’.159 Deze bewoordingen lijken overigens een stuk
  verder te gaan dan de bescherming die wordt geboden
  onder zowel de Klokkenluidersrichtlijn als de Wbk. Zeer
  interessant dus om te bezien welke impact deze richtlijn
  gaat hebben op de verdere bescherming van klokkenluiders.
   Bijzondere wetgeving (I)
  Verzorgd door mr. R.S. Wijling en mr. L.S.E. Hinrichs
  Inleiding
  Het afgelopen halfjaar heeft duidelijker gemaakt hoe
  rechters en de Afdeling bestuursrechtspraak van de
  Raad van State omgaan met de gevolgen van de Harderwijk-uitspraak.160 In onze bijdrage staan wij hierbij stil,
  zowel bij de bespreking van de relevante rechtspraak op
  het gebied van de Opiumwet, als op het gebied van de
  Drank- en Horecawet / Alcoholwet. Ook gaan wij in dit
  onderdeel van de kroniek in op de Wet op de kansspelen.
  Wij sluiten af met enkele overige signaleringen.
  Opiumwet
  Wij benoemen in de eerste plaats de uitspraak van de
  Afdeling van 29 maart 2023.161 In deze uitspraak gaat de
  Afdeling in op de vraag of een persoon zelf wetenschap
  of een ernstig vermoeden moet hebben dat de in een
  pand aanwezige stoffen of voorwerpen bestemd zijn
  voor onder meer het telen of bereiden van drugs. Anders
  dan de rechtbank Rotterdam komt de Afdeling tot het
  oordeel dat dit niet noodzakelijk is voor het ontstaan
  van de sluitingsbevoegdheid ex artikel 13b Opiumwet.
  Het is voldoende als een burgemeester op basis van de
  feitelijke situatie voldoende aannemelijk maakt dat in
  het pand voorwerpen of stoffen aanwezig waren waarvan kan worden geweten of ernstig worden vermoed dat
  deze bestemd waren voor drugshandel. De vraag of een
  persoon zelf wetenschap had of verwijtbaar heeft gehandeld komt bij de beoordeling van de evenredigheid
  van de sluiting in beeld. In deze concrete zaak werden
  157 Zie de toelichting op het voorstel voor de richtlijn.
  158 J. Boonstra, ‘Klokkenluidersbescherming anno 2023 en de praktische implicaties voor organisaties’, TBS&H 2023, p. 111-120.
  159 Zie de toelichting op het voorstel voor de richtlijn.
  160 ABRvS 2 februari 2022, ECLI:NL:RVS:2022:285, JB 2022/44, m.nt. R.J.N.
  Schlössels.
  161 ABRvS 29 maart 2023, ECLI:NL:RVS:2023:1251, NJB 2023/1008.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009004008
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  – naast grote hoeveelheden versnijdingsmiddel en gripzakjes – ook een groot aantal vitrines met geldtelmachines, versnijdingsmiddel en verpakkingen levensmiddelen met verborgen ruimtes aangetroffen. Met deze
  constateringen voldeed de burgemeester aan de op hem
  rustende bewijslast en kon tot een sluiting van het pand
  ex artikel 13b Opiumwet worden overgegaan. De Afdeling komt vervolgens tot het oordeel dat de sluiting ook
  overigens noodzakelijk en evenredig was, waarbij weer
  een groot belang wordt gehecht aan de hoeveelheid aangetroffen goederen.
  Daarnaast wijzen wij op de uitspraak van de Afdeling
  van 25 januari 2023 waarin de Afdeling oordeelt dat niet
  alleen bij harddrugs, maar ook bij een grote hoeveelheid
  softdrugs, sprake kan zijn van een ernstig geval en dus
  van een noodzaak tot sluiting.162 Uit deze uitspraak volgt
  ook dat als een burgemeester hangende een bezwaarprocedure tot heropening van een woning besluit, dit
  besluit moet worden betrokken bij de beoordeling in bezwaar. De burgemeester kan dan niet zijn oorspronkelijke besluit met daarin een langere sluitingsduur handhaven zonder tegenstrijdige besluiten te nemen.
   Verder heeft het eerste halfjaar van 2023 een groot aantal uitspraken opgeleverd die een wisselend beeld laten
  zien voor wat betreft de toetsing aan het evenredigheidsbeginsel. Wij signaleren de algemene lijn dat op
  burgemeesters een inspanningsplicht rust tot het (actief) informeren naar de mogelijkheden tot vervangende woonruimte. Aan deze inspanningsplicht lijkt – op
  het moment dat geen minderjarige kinderen of zorgbehoevenden in de woning woonachtig zijn – snel te zijn
  voldaan. Op een betrokkene rust namelijk ook een eigen
  inspanningsplicht.163 De Harderwijk-uitspraak lijkt op
  dit punt niet tot veel wijzigingen te hebben geleid. In
  het geval van minderjarige kinderen in een woning lijkt
  de lijn echter te zijn dat (veel) meer inspanningen van
  de burgemeester mogen worden verwacht en verwacht
  de Afdeling wel meer inspanningen van de burgemeester dan voorheen.164 Dit mede gelet op het bepaalde in
  artikel 8 EVRM.
  Ons viel tot slot de uitspraak van de voorzieningenrechter van de rechtbank Oost-Brabant op, vanwege de beoordeling van een besluit tot verschuiving van de sluitingsdatum.165 Alhoewel het ‘slechts’ een e-mail betrof
  van de burgemeester met daarin een toewijzing van een
  verzoek om verschuiving, merkt de voorzieningenrechter deze e-mail toch als besluit aan. De burgemeester
  heeft namelijk in de e-mail de evenwichtigheid van de
  sluiting opnieuw beoordeeld en geoordeeld dat een sluiting op dat moment niet evenwichtig was, gelet op per162 ABRvS 25 januari 2023, ECLI:NL:RVS:2023:277, Gst. 2023/33, m.nt. M. Buitenhuis.
  163 Wij verwijzen in dit verband onder meer naar ABRvS 15 februari 2023,
  ECLI:NL:RVS:2023:601, Gst. 2023/32, m.nt. M. Buitenhuis.
  164 ABRvS 15 februari 2023, ECLI:NL:RVS:2023:601, Gst. 2023/32, m.nt.
  M. Buitenhuis; Rb. Noord-Nederland 26 april 2023, ECLI:NL:RBNNE:2023:
  1713.
  165 Rb. Oost-Brabant 24 januari 2023, ECLI:NL:RBOBR:2023:348.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009004008
  
  soonlijke omstandigheden. De sluiting was volgens de
  burgemeester wel evenwichtig tegen een latere datum
  en de voorzieningenrechter deelt dit oordeel.
   Drank- en Horecawet / Alcoholwet (Bibob)
  Alhoewel de uitspraak mede ziet op de Opiumwet, noemen wij in het kader van de Drank- en Horeca / Alcoholwet (Bibob) de uitspraak van de Afdeling van
  1 maart 2023.166 In deze uitspraak corrigeert de Afdeling
  met harde hand de rechtbank Gelderland. De rechtbank
  is bij de beoordeling van de vraag of een leidinggevende
  aan de eis van zedelijk gedrag voldoet – zoals bedoeld in
  artikel 1 en artikel 5 lid 1 Besluit eisen zedelijk gedrag
  Drank- en Horecawet 1999 (Besluit) – van een onjuiste
  rechtsopvatting uitgegaan. De Afdeling oordeelt dat de
  burgemeester er in beginsel van uit mag gaan dat een
  leidinggevende van een inrichting een verwijt treft
  indien deze inrichting binnen de laatste vijf jaar ten
  minste één maand is gesloten op grond van artikel 13b
  Opiumwet. Het is in die gevallen aan de inrichting om
  aannemelijk te maken dat de leidinggevende geen verwijt treft. De Afdeling formuleert hiermee een omgekeerde bewijslast. Wij signaleren ook hier het spanningsveld tussen persoonlijke verwijtbaarheid als bedoeld in het Besluit en het juist niet hoeven aantonen
  van deze persoonlijke verwijtbaarheid door een burgemeester bij een sluiting ex artikel 13b Opiumwet. Immers, die sluiting is pand- en niet persoonsgericht.
   Verder is de uitspraak van de Afdeling van 29 maart 2023
  over de intrekking van een vergunning voor de exploitatie van een coffeeshop te Beverwijk het vermelden
  waard.167 In deze uitspraak stond met name de vraag
  centraal of er voldoende grondslag bestond voor gegevensverwerking door RIEC-partners. De Afdeling oordeelt dat nog geen brede wettelijke grondslag bestaat
  voor verwerking en verstrekking van persoonsgegevens
  binnen alle partners van het RIEC. Voor de specifieke
  verstrekkingen waarin het in deze kwestie om gaat (verstrekkingen tussen de Belastingdienst, het Landelijk
  Bureau Bibob (LBB) en de burgemeester), bestond echter wel voldoende wettelijke grondslag. De Afdeling
  wijst hierbij op de AWR en de Wet Bibob waaruit deze
  wettelijke grondslag volgt. Uit de AWR volgt daarbij weliswaar een verplichting voor de Belastingdienst om bepaalde gegevens geheim te houden, maar van dit verbod
  kan worden afgeweken bij regeling (i.c. het Regionaal
  Convenant van het RIEC). Verder oordeelt de Afdeling in
  deze uitspraak dat een intrekking van een gedoogbeslissing geen besluit is en – behoudens uitzonderingsgevallen – niet met een besluit kan worden gelijkgesteld. In
  beginsel kan dan ook geen rechtsmiddel tegen een intrekking worden aangewend, tenzij sprake is van een
  uitzonderlijk geval. Tot op heden is alleen een uitzonderlijk geval aangenomen in het geval dat het uitlokken
  van handhavend optreden een (groot) risico op een vrij166 ABRvS 1 maart 2023, ECLI:NL:RVS:2023:855, Gst. 2023/31, m.nt. W.P.
  Adriaanse.
  167 ABRvS 29 maart 2023, ECLI:NL:RVS:2023:1254, Gst. 2023/49, m.nt. B. van
  der Vorm.
   TBS&H 2023 | nr. 4
  
  203
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  heidsbenemende maatregel met zich zou brengen.168
  Wel kan sprake zijn van zodanige samenhang tussen het
  intrekken van een exploitatievergunning en een gedoogbeslissing dat sprake is van onlosmakelijke samenhang en gelijktijdige beoordeling nodig is. Houdt de intrekking van de exploitatievergunning namelijk geen
  stand, dan heeft dit ook gevolgen voor de gedoogbeslissing. Omdat de intrekking van de exploitatievergunning
  in dit geval standhoudt, komt de Afdeling niet meer aan
  de beoordeling van de gedoogbeslissing toe.
  204
  
  Voor wat betreft rechtspraak noemen wij tot slot de uitspraak van de rechtbank Midden-Nederland van
  6 april 2023. In deze uitspraak stond de vraag centraal of
  terecht een horeca- exploitatievergunning en terrasvergunning waren geweigerd, omdat er een ernstig gevaar
  zou bestaan als bedoeld in artikel 3 lid 1 onder b Wet
  Bibob (de b-grond).169 Voor het aannemen van feitelijk
  leidinggeven aan strafbare feiten is volgens de rechtbank echter meer nodig dan het enkel tolereren en faciliteren van strafbare feiten. Het enkel zijn van leidinggevende is onvoldoende om te kunnen spreken van feitelijk leidinggeven. Voor feitelijk leidinggeven is volgens
  de rechtbank nodig dat zeggenschap en wetenschap
  heeft bestaan van de strafbare handeling of gedraging.
  De rechtbank neemt zeggenschap wel aan, maar wetenschap niet. Dit levert een motiveringsgebrek op in de
  besluitvorming, omdat die feiten niet betrokken hadden
  mogen worden bij de gevaarsbeoordeling. De strafbare
  feiten die overblijven en wel betrokken mochten worden, kwalificeren maar deels als ernstig. Dit leidt tot het
  oordeel van de rechtbank dat de strafbare feiten en de
  ernst daarvan leiden tot een mindere mate van gevaar.
  Omdat verder geen sprake is van bijkomende omstandigheden (zoals antecedenten), is een weigering van de
  vergunningen niet evenredig.
   Tot slot wijzen wij op het recent gepubliceerde jaarverslag van het LBB over het jaar 2022.170 Het LBB ontving
  minder adviesaanvragen dan het jaar ervoor. Deze afname had een positief effect op de doorlooptijden. In 2022
  trad verder de tweede tranche van de Wet Bibob en daarmee het Bibob-register in werking. Vanaf de datum van
  inwerkingtreding (oktober 2022) tot 1 januari 2023 zijn
  in totaal 732 informatieverzoeken ontvangen. Wel heeft
  de onafhankelijke kwaliteitscommissie Bibob geoordeeld dat de kwaliteit van de adviezen van het LBB beter
  kan, zowel wat betreft inhoud als structuur.
  Wet op de kansspelen
  De jurisprudentie van de Afdeling op het gebied van de
  Wet op de kansspelen (WKS) was het afgelopen halfjaar
  beperkt. De Afdeling bevestigt in twee uitspraken de
  eerdere lijn dat exploitatievergunningen voor speelautomatenhallen schaarse vergunningen zijn als deze
  168 ABRvS 9 maart 2011, ECLI:NL:RVS:2011:BP7160, AB 2011/104, m.nt.
  F.R. Vermeer.
  169 Rb. Midden-Nederland 6 april 2023, ECLI:NL:RBMNE:2023:1854.
  170 Jaarverslag Landelijk Bureau Bibob 2022, te raadplegen via: www.rijksoverheid.
  nl/documenten/rapporten/2023/05/22/tk-bijlage-1-jaarverslag-landelijkbureau-bibob.
  TBS&H 2023 | nr. 4
  
  bij gemeentelijke beleidsregels in aantal worden beperkt.171 Dit houdt in dat verlening van een vergunning
  via een transparante procedure moet gebeuren, waarbij
  potentiële gegadigden gelijke kansen krijgen om mee te
  dingen. Specifiek in de langlopende Vlaardingse kwestie
  signaleren wij – naast allerlei aanvraagperikelen – de
  overwegingen van de Afdeling over de belangen die de
  WKS beoogt te beschermen. Deze belangen omvatten
  onder meer het woon- en leefklimaat, omdat dit onder
  het belang van het beschermen en waarborgen van de
  openbare orde, veiligheid en zedelijkheid kan worden
  geschaard.
   De eerder bij uitspraak van de Afdeling van 30 november 2022 ingezette lijn dat ook bij illegaal gokken in een
  pand nog steeds geconcretiseerd moet worden dat, en
  waarom, sprake is van vrees voor gevaar voor de openbare orde, zien wij terug in lagere rechtspraak.172 Zowel
  de rechtbank Overijssel als de rechtbank Rotterdam oordeelden dat bij gebreke aan concrete gevaren een burgemeester niet tot sluiting kon overgaan van een pand.173
  Een burgemeester kan namelijk niet met een algemene
  opsomming van gevaren volstaan.
  Overige signaleringen
  Ter afsluiting wijzen wij op de uitspraken van de Afdeling waarin de rechtspraak over het begrip ‘overtreder’ is
  genuanceerd en meer in lijn is gebracht met het strafrecht.174 Wij hebben ons afgevraagd of een verschuiving
  valt te verwachten op het gebied van artikel 13b Opiumwet. Nu deze sluitingen als vorm van bestuursdwang
  primair op het pand zelf zijn gericht en er dus geen overtreder nodig is, is dit wellicht niet het geval. Dit ligt anders in het geval een sluiting ex artikel 13b Opiumwet
  wordt afgedwongen met een last onder dwangsom of
  sprake is van kostenverhaal na (spoed)bestuursdwang.
  Dan komt (vaak) wel de vraag op of sprake is van functioneel daderschap.
  Bijzondere wetgeving (II)
  Verzorgd door em. prof. mr. H.J.B. Sackers
  Wet wapens en munitie
  Rond de jaarwisseling is het Eindrapport van de Commissie Wet wapens en munitie aan de minister aangeboden. In het rapport ‘Ringen rond de roos’ heeft de commissie adviezen gegeven over de ontwikkeling van een
  nieuwe Wet wapens en munitie, waarbij met name aanpassing en modernisering van het legale wapenbezit
  
  171 ABRvS 10 mei 2023, ECLI:NL:RVS:2023:1830, JB 2023/131; ABRvS
  5 april 2023, ECLI:NL:RVS:2023:1265, NJB 2023/1097.
  172 ABRvS 30 november 2022, ECLI:NL:RVS:2022:3518.
  173 Rb. Overijssel 26 mei 2023, ECLI:NL:RBOVE:2023:1892; Rb. Rotterdam
  2 februari 2023, ECLI:NL:RBROT:2023:849.
   174 ABRvS 31 mei 2023, ECLI:NL:RVS:2023:2067, NTFR 2023/992, m.nt. J.M.
  Sitsen; ABRvS 31 mei 2023, ECLI:NL:RVS:2023:2071, JB 2023/149, m.nt.
  C.L.G.F.H. Albers.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002023009004008
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor anonieme bezoeker
  
  centraal staan.175 De minister heeft toegezegd dat zij later in 2023 met een beleidsreactie zal komen. Diezelfde
  minister bracht ondertussen een conceptvoorstel tot
  wijziging van de Wet wapens en munitie in consultatie.
  Ter uitvoering van het ‘Actieplan wapens en jongeren’
  wordt voorgesteld de verkoop van bepaalde gebruiksmessen en het dragen daarvan in de openbare ruimte
  strafbaar te stellen. Voorgesteld wordt scherpe (gebruiks)voorwerpen die in de praktijk op straat als steekof dreigwapen kunnen worden gebruikt, aan te wijzen
  als wapen van de categorie IV onder 6º.
   Zowel de strafrechtelijke als de bestuursrechtelijke
  rechtspraak over de Wet wapens en munitie van de afgelopen periode levert weinig opmerkelijk nieuws. Zo is
  van de strafrechtelijke jurisprudentie HR 17 januari 2023, ECLI:NL:HR:2023:39, NJB 2023/337 een reprise
  van het eerder in deze Kroniekrubriek besproken arrest
  van de Hoge Raad uit 2020.176 Ook nu ging het weer om
  de vraag of de verdachte zich bewust is geweest van de
  aanwezigheid van een vuurwapen, aangetroffen in de
  kledingkast op de slaapkamer van de door de verdachte
  gehuurde woning. Het hof had overwogen dat het niet
  anders kon zijn dan dat de verdachte zich van de aanwezigheid van het wapen bewust is geweest. Dit oordeel is
  volgens de Hoge Raad niet toereikend gemotiveerd,
  mede in aanmerking genomen dat in vaststellingen van
  het hof besloten ligt dat behalve de verdachte ook andere personen toegang hadden tot de woning. Nagenoeg
  gelijkluidend was het oordeel in HR 4 april 2023, ECLI:
  NL:HR:2023:527, NJB 2023/994. Hierin ging het om in de
  koelkast van een bedrijfspand aangetroffen kogelpatronen. De Hoge Raad vond het niet zonder meer begrijpelijk dat het hof op grond van door de verdachte gedane
  uitlatingen had aangenomen dat de verdachte zich van
  de aanwezigheid van die kogels bewust moet zijn geweest. Opmerkelijk is dat A-G Paridaens, die dezelfde
  toets uit het arrest van 2020 aanlegt, in haar conclusie
  voor dit arrest tot een tegenovergestelde beoordeling
  komt.177
  In HR 20 juni 2023, ECLI:NL:HR:2023:936, NJB
  2023/1718 wierp de verdediging de stelling op dat het
  ontbreken van verschillende onderdelen aan een voorwerp (in casu een gaspistool), verhindert dat van een
  (vuur)wapen in de zin van de wet kan worden gesproken.
  