text: Stb. 358 - deze Rijkswet zal in § 10 ter sprake komen - zijn deze personen, indien zij
  zich naar Nederland hebben begeven, tot 1 oktober 1965 behandeld als Nederlander.
  Tot genoemde datum werden zij dan ook in beginsel tot Nederland toegelaten. Al deze
  Molukkers mogen gerekend worden tot de groep voor wie de faciliteit van het behan-
  
  797. Dit geschiedde op een collectieve laissez-passer, bij beschikking van de Minister van Buitenlandse
  Zaken 24 december 1975 ingetrokken.
  798. In dit opzicht kan een vergelijking worden gemaakt met de krachtens de voormalige Verordeningen
  van het Militaire Gezag c.q. Oorlogsgezag n£ 27 december 1949 met Indonesische staatsburgers
  gehuwde buitenlandse vrouwen, die eveneens werden "behandeld als" Indonesisch staatsburger,
  waarbij in het midden werd gelaten, of deze vrouwen nu al dan niet genoemde status bezaten. Zie
  hiervoor § 6.2 van Hoofdstuk 3.
  799. Zie hiervoor de Circulaire van de Staatssecretaris van Justitie aan de Burgemeesters van 23
  november 1976, Hoofdafdeling Privaatrecht, no. 557/176.
  ..•.-.••-..-..
  258
  
  delings-Nederlanderschap zinvol is. "* Ook kinderen van Molukkers aan wie bedoelde
  verklaring is afgegeven komen voor een zodanige behandeling in aanmerking, op
  dezelfde wijze als de kinderen als bedoeld in artikel 2, indien zij op het tijdstip van de
  indiening van het verzoek in Nederland woonplaats of werkelijk verblijf hebben (artikel
  3).
   Artikel 8 van de Faciliteitenwet bepaalt vervolgens dat de niet-Nederlandse vrouw of
  man die bij de inwerkingtreding van deze Wet is gehuwd met een persoon als bedoeld
  in artikel 1 of artikel 2 - indien zij of hij de behandeling als Nederlander niet reeds uit
  eigen hoofde bezit - die behandeling verkrijgt door haar of zijn wil daartoe te kennen
  te geven aan de burgemeester van haar of zijn woonplaats in Nederland, mits op het
  tijdstip van kennisgeving het huwelijk voortduurt. Een soortgelijke bepaling is vastgesteld voor de niet-Nederlandse vrouw of man, die de echtgenote of echtgenoot is van
  een persoon aan wie de behandeling als Nederlander wordt verleend krachtens artikel
  3. De gelijkheid van man en vrouw is echter niet volkomen. De vrouw die n l 31
  december 1976 huwt met een man die de behandeling als Nederlander geniet, kan deze
  behandeling ook verkrijgen door naar analogie van artikel 8 van de toen nog geldende
  Wet van 1892 haar wil daartoe te verklaren. Huwt daarentegen een man né 31 december 1976 met een vrouw die de behandeling als Nederlander geniet, dan kan hij niet
  voor die behandeling opteren, aangezien genoemd artikel 8 van de Wet van 1892 niet
  van toepassing is op de gehuwde man.""
  Krachtens artikel 5 verliezen personen die de behandeling als Nederlander genieten deze
  behandeling, door hetzij zich met het doel van repatriëring naar Indonesië te begeven,
  hetzij langer dan driejaar onafgebroken woonplaats en werkelijk verblijf elders buiten
  Nederland te hebben. Een als hierbedoelde persoon kan echter deze behandeling
  herkrijgen indien hij daarna gedurende een jaar onafgebroken woonplaats of werkelijk
  verblijf in Nederland heeft en staatloos is.
   Molukkers die ingevolge de onderhavige Wet als Nederlander worden behandeld - de
  alsof-Nederlanders - zijn niettemin uitgesloten van kiesrecht en verkiesbaarheid voor
  krachtens wettelijk voorschrift uitgeschreven verkiezingen. Zij worden bovendien niet
  toegelaten tot de dienst bij de krijgsmacht, behoudens op grond van een verbintenis als
  bedoeld in artikel 3, lid 4 van de Dienstplichtwet. De in dit artikel opgenomen uitzondering beoogt - zoals ook ten aanzien van andere niet-Nederlanders het geval is - uitsluitend de mogelijkheid open te laten tot het aangaan van een verbintenis voor hen die, in
  afwachting van de beslissing op een door hen ingediend verzoek om naturalisatie,
  vrijwillig in dienst van de krijgsmacht willen treden op voet van gewoon dienstplichtige.'™
  
  800. Zie hiervoor de Toelichting op de Wet van 1976 betreffende de positie van Molukkers.
  801. Zie ook hiervoor de Circulaire van de Staatssecretaris van Justitie van 23 november 1976, Hoofd
  afdeling Privaatrecht, no. 557/176. De Wet van 1892 is in § 1.4 van Hoofdstuk 3 aan de orde
  gekomen.
  802. Zie de Toelichting op de Faciliteitenwet.
  '•••:
  
  259
  
  De Groot is van mening, dat met betrekking tot deze alsof-Nederlanders verdedigd kan
  worden, dat zij een Nederlandse "Schutzangehörigkeit" bezitten."" Ik deel die mening echter niet, aangezien in dit geval moeilijk gezegd kan worden dat deze personen
  een "nationaliteit" bezitten. Zou toch van een nationaliteit dienen te worden gesproken,
  dan dient mijns inziens eerder van een "sachlich beschrankte" nationaliteit te worden
  gesproken, aangezien deze personen uitgesloten zijn van politieke rechten en niet tot de
  krijgsmacht kunnen toetreden. *°*
  Alhoewel de Faciliteitenwet geen bepaling bevat omtrent de uitgifte van paspoorten, is
  bij de voorbereidingen voor de totstandkoming van deze Wet overeengekomen, dat
  onder de behandeling als Nederlander ook zal vallen de verstrekking van paspoorten.
   Op grond hiervan kunnen aan de Molukkers op wie genoemde Wet van toepassing is,
  na de inwerkingtreding daarvan Nederlandse nationale paspoorten worden verstrekt,
  waarin als "nationaliteit" dient te worden vermeld: "Wordt als Nederlander behandeld
  op grond van de Wet van...., Stb....". "* Het betreft hier de zogenaamde faciliteitenpaspoorten. Niettegenstaande verwacht werd dat de houders van zodanige paspoorten
  zonder visum in een aantal andere landen zouden worden toegelaten, waar dit ook ten
  aanzien van Nederlanders het geval is, bleek dit in de praktijk niet op te gaan. Bepaalde
  landen concludeerden dat de paspoorthouder kennelijk geen echte Nederlander was.
  Molukkers met zo'n paspoort werden dan ook regelmatig teruggestuurd. "* Krachtens
  de in N. Stb. 1991-672 opgenomen Wijzigingswet van de Faciliteitenwet kunnen
  Molukkers sedert 1 april 1992 een keuze maken tussen verschillende soorten van
  paspoorten, waaronder een Nederlands nationaal paspoort, waardoor zij in het buitenland dezelfde rechten krijgen als Nederlandse staatsburgers. ™" Benadrukt dient echter
  te worden, dat het bezit van genoemd Nederlands paspoort van geen invloed is op hun
  status; zij blijven derhalve de status van "als Nederlander te worden behandeld"
  behouden. Een eerder voorstel in 1986 gedaan om staatloze Molukkers een als hierboven bedoeld Nederlands paspoort te verstrekken haalde het niet, omdat de Indonesische
  regering met maatregelen dreigde waardoor alle Molukkers en eventueel ook Nederlanders moeilijkheden konden krijgen bij toelating tot Indonesië.""
  
  803. De Groot, Personen- en familierecht, p.8 (Nat.).
  804. Zie voor deze begrippen, § 1.1 van Hoofdstuk 2.
  805. Zie het schrijven van de Minister van Buitenlandse Zaken van 2 juni 1976, Directie Algemene
  Zaken, DAZ/PP-127151, aan de Commissaris der Koningin in de provincie Overijssel. Deze
  aangelegenheid is ook ter sprake gekomen in het schrijven van de Minister van Buitenlandse Zaken
  van 21 april 1977, Directie Algemene Zaken, DAZ/PP-94147.
   806. Zie het Algemeen Dagblad van 7 juli 1978. Dit blad meldt, dat Molukkers voorheen bij buitenlandse
  reizen een zogenaamde staatlozenpas kregen, die het reizen naar het buitenland echter erg moeilijk
  maakte. Ook gebruikmaking van een faciliteitenpaspoort bleek in de praktijk niettemin nog minder
  doelmatig dan de vorige.
  807. Zie N o u van Wijziging van 18 oktober 1991. Tweede Kamer, vergaderjaar 1991-1992, 20524,
  no. 11
  808. Over het huidige voorstel zijn contacten geweest met Indonesië, zoals door het NRC Handelsblad
  van 18 oktober 1991 is bekendgemaakt.
  260
  
  9.1.2. Buitenlanders in de Indonesische krijgsmacht
  
  •:-.-.
  Krachtens artikel VI van de Overgangsbepalingen van de Wet no. 62 van het jaar 1958,
  verkreeg een vreemdeling die vóór 1 augustus 1958 ooit in het leger van de Republiek
  Indonesië heeft gediend en aan de door de Minister van Defensie vast te stellen voorwaarden voldeed, het Indonesisch staatsburgerschap, indien hij een daartoe strekkende
  verklaring aflegde ten overstaan van genoemde Minister of een door deze autoriteit aan
  te wijzen functionaris. Voor de eerste en enige keer werd aan de Minister van Defensie
  een taak toebedeeld op het vlak van aangelegenheden die met het Indonesisch staatsburgerschap verband houden.
   De hierbedoelde voorwaarden zijn vastgesteld met het Besluit van de Onderminister van
  Defensie van 12 september 1959, no. MP/E/0179/59. Met betrekking tot de hierbedoelde personen, dient onder de omschrijving "ooit in het leger van de Republiek Indonesië
  te hebben gediend" de periode vanaf 17 augustus 1945 tot 27 december 1949 te worden
  verstaan en wel in de betekenis van tenminste gedurende twee jaar ononderbroken deel
  te hebben genomen aan de verdediging van de Indonesische staat. Betrokkenen konden
  daartoe deel hebben uitgemaakt van het officiële leger van de Republiek of van het
  volksleger - de Indonesische term luidt "kelaskaran", welke term een troep van gewone
  personen, die geen echte soldaten zijn inhoudt - in die periode van strijd door de
  Regering erkend. Van regeringswege werd op vragen van leden van de Volksvertegenwoordiging bij de behandeling van het ontwerp betreffende het Indonesisch Staatsburgerschap naar voren gebracht, dat het hier om circa 82 personen gaat. '°*
  Van de daartoe gestelde voorwaarden kan eerst worden genoemd, het in de vastgestelde
  termijn - drie maanden voor personen op Java en zes maanden voor personen, die
  buiten Java woonplaats hebben, gerekend vanaf de inwerkingtreding van het desbetreffende Besluit, in casu 12 september 1959 - een verzoek bij de Minister c.q. daartoe
  aangewezen functionaris te hebben ingediend teneinde Indonesisch staatsburger te
  worden."° Voorts dienden de onderhavige personen aan de navolgende voorwaarden
  te voldoen:
  a. nooit oneervol uit hun eenheid te zijn ontslagen;
  b. nooit te zijn veroordeeld wegens een misdrijf dat de Republiek Indonesië nadeel
  heeft berokkend;
  c afstand te hebben gedaan van hun nationaliteit op het moment van verkrijging van
  het Indonesisch staatsburgerschap, volgens de wettelijke bepalingen van het
  desbetreffende land of volgens de bepalingen van de overeenkomst tussen de
  Republiek Indonesië en het land in kwestie gesloten;
  d. indien gehuwd, diende de echtgenote geen bezwaar te hebben tegen het verzoek tot
  verkrijging van het staatsburgerschap door de echtgenoot;
  
  809. Zie het Regeringsantwoord in het kader van de Algemene Beschouwingen Hoofdstuk II, n o . 1 8 , bij
  de behandeling van het onderhavige ontwerp in de Volksvertegenwoordiging.
   810. De hierbedoelde termijnen zijn nogmaals benadrukt met de Instructie van de Onderminister van
  Defensie van 12 september 1959 no.IH/E/017/59.
  261
  
  e.
  f.
  g.
  in het gebied van de Republiek Indonesië gedurende de laatste vijfjaar ononderbroken of, over het geheel genomen, gedurende tien jaar onderbroken te zijn gevestigd;
  voldoende de Indonesische taal te beheersen;
  de eed c.q. de beloften van trouw aan de Indonesische staat af te leggen c.q. uit
  te spreken ten overstaan van de "Pengadilan Negen", wiens rechtgebied de woonplaats van de betrokken personen omvat.
  De hiervoor genoemde voorwaarden dienden aan de hand van bewijzen te worden
  gestaafd. Hierbij zij aangetekend, dat de betrokken Minister het verzoek tot verkrijging
  van het Indonesisch staatsburgerschap kon inwilligen of afwijzen krachtens het in artikel
  5 van het onderhavige Besluit bepaalde. In het eerstgenoemde geval, trad het daarop
  gericht ministerieel besluit in werking op de dag dat de aanvrager de eed/belofte van
  trouw ten overstaan van de "Pengadilan Negen" aflegde c.q. uitsprak. Het Indonesisch
  staatsburgerschap ging met terugwerkende kracht in tot het tijdstip waarop de betrokken
  persoon in dienst van de Republiek Indonesië was getreden. Vond de eedsaflegging of
  het uitspreken van de belofte van trouw niet in de daartoe gestelde termijn plaats, dan
  kwam het desbetreffende ministerieel besluit van rechtswege te vervallen.
  Het van kracht worden van het op de verkrijging van het Indonesische staatsburgerschap
  gericht besluit, heeft niettemin geen andere rechtsgevolgen dan alleen in die zin, dat
  bedoelde personen een gelijke behandeling verkrijgen als andere Indonesische staatsburgers voor wat betreft de voorwaarden, rechten en verplichtingen, die voor veteranen/strijders voor de vrijheid van de Republiek Indonesië gelden.'" Het onderhavige
  ministerieel besluit geldt zowel in eerste als in laatste instantie, hetgeen impliceert dat
  hiertegen niet in beroep kon worden gegaan.
   Werd het verzoek van een als hierbedoelde persoon afgewezen, dan staat voor hem nog
  de gelegenheid open om een verzoek ter verkrijging van het Indonesisch staatsburgerschap in te dienen, volgens de procedure zoals vastgesteld in artikel 5 van de Wet no.
  62 van het jaar 1958, derhalve middels gewone naturalisatie, aan de orde gekomen in
  §6.
  In aansluiting op het voorgaande, kan worden opgemerkt dat het hier personen betrof,
  die voorheen deel uitmaakten van buitenlandse strijdkrachten die tijdens de Indonesische
  vrijheidsstrijd hun respectieve eenheden verlaten hebben om deel te nemen aan de
  vrijheidsstrijd. Ten tijde van de uitgifte van voornoemd Besluit van de Onderminister
  van Defensie, was een deel van bedoelde personen reeds uit het Indonesische leger
  getreden, terwijl een ander deel nog hiervan deel uitmaakte, een situatie die juridisch
  niet aanvaardbaar kon worden geacht, omdat het dienen in het Indonesische leger aan
  
  811. De status van veteranen is geregeld in de Wet no. 7 van het jaar 1967, Stb. 1967-17. Voor de status
  van veteranen, strijders voor de vrijheid van de Republiek Indonesië kan worden gewezen op de
  Wet no. 75 van het jaar 1967, Stb. 1957-162.
  262
  
  de voorwaarde is gebonden, dat betrokkenen het Indonesisch staatsburgerschap dienen
  te bezitten.
   Alhoewel in artikel VI der Overgangsbepalingen van de Wet no. 62 van 1958 van het
  afleggen van een verklaring ter verkrijging van het staatsburgerschap (optie) wordt
  gesproken, blijkt uit het onderhavige Ministerieel besluit dat hier in feite van een wijze
  van "naturalisatie" sprake is. In dit Besluit is gesteld, dat de hierbedoelde verklaring is
  "ingesloten" in het verzoek ter verkrijging van het staatsburgerschap, waarbij de
  bepalingen die betrekking hebben op de naturalisatieprocedure als leidraad zijn genomen. Wil men van optie spreken, dan kan hoogstens worden gezegd dat hier sprake is
  van "oneigenlijke optie"; aangezien de nationaliteitsverkrijging ook hier afhankelijk is
  gesteld van een daartoe strekkend verzoek dat van overheidswege kan worden ingewilligd of afgewezen, is in feite sprake van vereenvoudigde naturalisatie. Dit blijkt ook uit
  de voorwaarden, die voor het indienen van het desbetreffende verzoek zijn komen te
  gelden.
  De gestelde voorwaarden om krachtens het onderhavige Besluit het Indonesisch staatsburgerschap te verkrijgen, zijn in enkele opzichten versoepeld. Dit blijkt hieruit dat in
  het hierbedoelde geval géén naturalisatiesom verschuldigd was, de verzoeker niet over
  een vaste bron van inkomsten behoefde te beschikken en hij van de verplichting was
  ontheven om voldoende kennis van de Indonesische geschiedenis te hebben. Het verzoek
  ter verkrijging van het Indonesisch staatsburgerschap kon voorts vrij van zegelrechten
  worden ingediend. Dat het echter niet in de bedoeling heeft gelegen, om de daartoe
  gestelde voorwaarden te "licht" te maken, blijkt uit de voorwaarden, die ten doel
  strekken, de houding van de desbetreffende buitenlander ten aanzien van de Indonesische staat en het Indonesische volk te kunnen evalueren, zoals het voldoende beheersen van de Indonesische taal, het in Indonesië gevestigd zijn en het zich nooit hebben
  schuldig gemaakt aan een misdrijf, dat de Indonesische staat schade heeft berokkend.
   Voorts blijkt dit ook uit de verplichting tot het afleggen c.q. uitspreken van de eed c.q.
  belofte van trouw aan de Indonesische staat.
  • •,.
  Voorts gelden de beginselen, die ten grondslag liggen aan de Wet no. 62 van het jaar
  1958, zoals het vermijden van het optreden van bipatridie, terwijl de echtgenote van de
  gehuwden onder deze personen niet automatisch het Indonesisch staatsburgerschap
  verkreeg.'"
  Het met terugwerkende kracht verlenen van het staatsburgerschap aan de hierbedoelde
  personen - uiteraard indien het daartoe ingediende verzoek werd ingewilligd - tot het
  tijdstip dat zij in dienst van het Indonesische leger zijn getreden, houdt echter niet in
  dat zij reeds over rechten beschikken, die qua uitgebreidheid overeenkomen met die van
  de gewone staatsburgers. Aan deze gedachtengang ligt de overweging ten grondslag,
  dat het niet in de bedoeling ligt aan de rechten c.q. het gezag van de desbetreffende
  Staten met betrekking tot hun burgers te tornen, zolang deze personen nog de positie
  
  812. Dit is conform het in de Wet no. 62 van 1958 bepaalde.
  •
  
  263
  
  innemen van burger van bedoelde Staten. Dit strekt ten doel, mogelijke internationale
  conflicten te vermijden. Kortom, het met terugwerkende kracht komen te gelden van
  het Indonesisch staatsburgerschap, heeft geen ander rechtsgevolg, dan dat de personen
  in kwestie dezelfde behandeling als andere staatsburgers verkrijgen met betrekking tot
  de voorwaarden inzake de voor veteranen/ exstrijders van de Indonesische vrijheidsstrijd
  geldende rechten en verplichtingen.
   Hoe dient deze aangelegenheid, gezien vanuit het gezichtspunt van Staten, wier burgers
  aan de Indonesische vrijheidsstrijd hebben deelgenomen, te worden opgevat? Mannoury
  is van mening, dat indien wordt uitgegaan van het in "vreemde" krijgsdienst treden, een
  organisatie van opstandelingen eerst het karakter van een vreemde Staat verkrijgt,
  wanneer de grenzen worden gewijzigd, zoals bij de soevereiniteitsoverdracht aan
  Indonesië als gevolg van de RTC-conferentie plaatsvond. Het in dienst treden van de
  Republiek Indonesië van de Yogya-regering deed volgens deze auteur om deze reden,
  het Nederlanderschap niet verliezen. Daarentegen was de Republiek der Verenigde
  Staten van Indonesië (later de Republiek Indonesië) wél een staat; het treden in dienst
  daarvan had volgens de indertijd geldende bepalingen verlies van het Nederlanderschap
  ten gevolge. Hierop aansluitend moge echter worden gewezen op het Koninklijk Besluit
  van 28 december 1951, N. Stb. 603, dat een algemeen verlof inhield om in krijgs- of
  staatsdienst van de Republiek der Verenigde Staten van Indonesië c.q. van de Republiek
  Indonesië te treden. Dit Besluit was als zodanig als een regeling van nationaliteitsrecht
  te beschouwen. *".
  Voorts moge de aandacht worden gevestigd op de mening van Boelens, die onder meer
  ernstige vormen van ontrouw aan de Nederlandse staat en van hulpverlening aan de
  vijand behandelt, die leiden tot de strafbaarstelling daarvan krachtens het Nederlands
  Wetboek van Strafrecht en bovendien tot het verloren gaan van het Nederlanderschap.
   Volgens deze auteur is het onbevredigend te achten om in deze gevallen, naast een
  zware bestraffing, verlies van nationaliteit te doen optreden. Hij is van mening, dat
  potentiële ontrouw aan de Staat en gevaar voor doorkruising van diens buitenlandse
  beleid aanmerkelijk rechtvaardiger en effectiever door een algemene strafbaarstelling
  van het zonder verlof in vreemde krijgsdienst treden zou zijn tegen te gaan, dan een
  door de administratie te constateren verval van nationaliteit.'"
  § 70 /tege/mg van <fe /utfiona/ireir van <fe //jgezwnen van /non /aya
  Met betrekking tot de nationaliteit van de ingezetenen van Irian Jaya, dient onderscheid
  te worden gemaakt tussen de periode, aan de overdracht van dit gebiedsdeel aan
  Indonesië voorafgaande en de periode nadat bedoelde overdracht had plaatsgevonden.
  813. Mannoury, Het Nederlandse Nationaliteitsrecht, p.69.
  814. Boelens, G.J., Vreemde Krijgsdienst, Rechtsgeleerd magazijn Themis, 1950, p.298-299.
  264
  
  10.1. Status van de ingezetenen van Irian Java vóór de overdracht van dit gebiedsdeel
  aan Indonesië
  Bij de soevereiniteitsoverdracht aan Indonesië bleef op de voet van het tweede artikel
  van het Charter van Soevereiniteitsoverdracht uitgezonderd, het gebied van NieuwGuinea (het huidige Irian Jaya). In het Slot van de Toescheidingsovereenkomst - het
  onderwerp van § 5.3 van Hoofdstuk 3 - werd een bepaling opgenomen, dat omtrent de
  nationaliteit van de inwoners van genoemd gebied niets is beslist. Voor bedoelde
  personen bleef ingevolge artikel 2 van genoemd Charter de status quo gehandhaafd en
  bleven zij derhalve, voor zover zij Nederlands onderdaan waren die hoedanigheid
  behouden, hetzij op de voet van de Wet van 1892, hetzij op de voet van de Wet van
  1910.'" Dit was het gevolg van de afkondiging van de Wet van 21 december 1951,
  N. Stb. 1951-593, waarbij na" de onafhankelijksverklaring van Indonesië, het zijn van
  Nederlands onderdaan niet-Nederlander werd beperkt tot de inwoners van NieuwGuinea.
   Na de onafhankelijksproclamatie van Indonesië, lag het in de bedoeling van de Nederlandse overheid om één enkelvoudig nationaliteitsrecht in het leven te roepen voor
  Nederland in Europa, Suriname en de Nederlandse Antillen en werd aan de hele
  bevolking van Suriname en de Nederlandse Antillen, het Nederlanderschap verleend.
  Krachtens de reeds genoemde Wet van 1951 werd met terugwerkende kracht tot het
  tijdstip der soevereiniteitsoverdracht (artikel 5) bepaald, dat allen die volgens de
  Toescheidingsovereenkomst de Nederlandse nationaliteit bezitten of zullen bezitten,
  Nederlander zijn of worden - ook indien zij tevoren Nederlands onderdaan niet-Nederlander waren'" - in de zin van de Wet van 1892; krachtens artikel 3 van deze Wet
  werd de toepasselijkheid van de Wet van 1910 beperkt tot de inwoners van NieuwGuinea.
  In de literatuur is genoemd artikel 3 van de Wet van 1951 niet ongemoeid gelaten. Zo
  is Logemann van mening, dat dit artikel ondeugdelijk was en de Wet van 1910 diende
  te worden aangepast. Wat betekende het, dat artikel 3 van de Wet van 1951 de toepasselijkheid van de Wet van 1910 aan het inwonerschap koppelde? Hield dit in, dat indien
  dit inwonerschap verloren ging, deze personen apatride w e r d e n ? ' " De wetgever had
  uit het oog verloren, dat de Toescheidingsovereenkomst niet meer dan een momentopname was, aangezien men niet meer met een groep "inwoners van Nieuw-Guinea" te doen
  had, maar met een groep personen die Nederlandse onderdanen niet-Nederlanders waren
  gebleven. Kon nu worden volstaan met het schrappen van het ondeugdelijke artikel 3?
  
  815. Zie voor deze Wetten § 1.4 en § 3 van Hoofdstuk 3.
   816. Adnaanse en van der Weg, Nationaliteitswelgeving, p. IA-3 en 4. Derhalve zijn alle Nederlandse
  onderdanen die krachtens de Toescheidingsovereenkomst, opgenomen in de Wet Souvereiniteitoverdracht Indonesië (Wet van 21 december 1949, N. Stb. 1949-J.570, Stb. 1950-2, Engelbrecht-oude
  stijl, p. 2967) die de Nederlandse nationaliteit hebben behouden of deze hoedanigheid door optie
  hebben verkregen, Nederlanders in de zin van de Wet van 1892.
  817. Logemann, J.H.A., De Nationaliteitsregeling voor de inwoners van Nederlands Nieuw-Guinea,
  Nederlands Juristenblad, 1957, p. 129.
  265
  
  Volgens Logemann bleek dit niet het geval te zijn. De Wet van 1910 ging voornamelijk
  uit van het "ius soli". Wordt ervan uitgegaan dat men dit "ius soli" uiteraard niet heeft
  kunnen en willen uitstrekken tot het gebied van de soevereine staat Indonesië, dan had
  dit tot consequentie dat waar de Wet naar territoir verwees, van Nederlands NieuwGuinea had moeten worden gesproken, in plaats van op de criteria van deze Wet het
  additionele criterium van het inwonerschap te planten. Alhoewel met het inwonerschap
  van Nieuw-Guinea dat ook aan territoir hechtte, vaak ook tot de gewenste resultaten
  werd gekomen, ging dit niet altijd op. *" Een voorbeeld: artikel 1 sub ten vierde van
  de Wet van 1910 stelde dat onderdaan zijn, de buiten Nederlandsch-Indië (Suriname of
  Curacao) geboren ongehuwde kinderen van een onderdaan, als bedoeld in dit artikel,
  zolang die nog geen 18 jaar oud zijn. Hier ging het criterium van inwonerschap niet op.
   Prins wijst voorts erop, dat de inwoners van Nieuw-Guinea, de enige Nederlandse
  onderdanen waren, die niet in de Toescheidingsovereenkomst begrepen waren. Naar de
  mening van deze auteur was de persoon die daar op 27 december 1949 woonde en toen
  Nederlands onderdaan was, dit - behoudens verlies uit andere hoofde - gebleven. Het
  was echter niet zo dat degene, die ingevolge de Toescheidingsovereenkomst de Nederlandse nationaliteit heeft verloren, in Nieuw-Guinea als Nederlands onderdaan zou
  worden beschouwd, wanneer hij dat onmiddellijk vóór de soevereiniteitsoverdracht was,
  een visie die mijns inziens voor de hand ligt. De kinderen die sedert 27 december 1949
  in Nieuw-Guinea uit aldaar gevestigde ouders geboren, waren Nederlands onderdaan,
  ook al hebben hun ouders de Indonesische of een andere, vreemde nationaliteit.'"
  Deze opvatting was conform het in de Wet van 1910 bepaalde.
   Op 1 oktober 1962 werd het bestuur over het voormalige Nederlands Nieuw-Guinea
  overgedragen aan een orgaan van de Verenigde Naties, als overgang naar de overdracht
  van het bestuur over het gebied aan Indonesië, die op 1 mei 1963 plaatsvond. In
  verband met deze overdracht werd bij Rijkswet van 14 september 1962, N. Stb. 1962358 de voor Nieuw-Guinea nog van kracht zijnde Wet van 1910 met ingang van 1
  oktober 1962 ingetrokken en werd in artikel 2 van deze Wet bepaald dat degenen, die
  onmiddellijk vóór het tijdstip van de overdracht de staat van Nederlands onderdaan nietNederlander bezaten, die staat verloren. **>
  In de praktijk zijn naar aanleiding van het in artikel 4 van genoemde Rijkswet bepaalde,
  een aantal vragen naar voren gekomen. Genoemd artikel 4 hield in, dat degenen die op
  grond van artikel 2 de staat van Nederlands onderdaan niet-Nederlander hebben
  verloren en in het Koninkrijk woonplaats of hoofdverblijf hebben, tot uiterlijk driejaren
  na het in artikel 1 bedoelde tijdstip, worden behandeld als ware zij Nederlanders. De
  bewoordingen "als Nederlander te worden behandeld" konden betrekking hebben op
  vreemdelingen zonder nationaliteit, in Nederland toegelaten, die uit het voormalige
  Nieuw-Guinea kwamen. Bakker vraagt zich af, of de onderhavige Rijkswet geen enkele
  
  818. Ibid., p. 129-130.
  819. Prins, De gevolgen, p.71. Volgens deze auteur werd deze reconstniclie van het Nederlandse
  nationahteitsrecht zo ingrijpend geacht, dat naar de opvatting van de Nederlandse regering een
  geheel nieuwe regeling in werking was getreden.
  820. Adriaanse en van der Weg. Nationaliteitswetgeving, p.lA-4.
   >
  - .i
  
  266
  
  beperking inhield inzake de behandeling als Nederlander. " ' Het betreft hier de
  vraag, of alle rechten en verplichtingen die Nederlanders bezitten op deze personen
  waren overgegaan. Hij is van mening dat, gezien de Intrekkingswet Nederlands onderdaanschap geen enkele beperking inhield betreffende de behandeling als Nederlander,
  deze conclusie inderdaad kan worden getrokken; deze auteur voegt niettemin hieraan
  toe, dat wellicht de bedoeling van artikel 4 is geweest, dat de rechten en plichten die
  de voormalige Nederlands onderdanen in Nieuw Guinea hadden, voorshands in Nederland onverkort gehandhaafd waren gebleven, doch uit de wettekst hiervan niets blijkt.
  Volgens deze auteur zou dus aangenomen kunnen worden, dat de personen die onder
  artikel 4 vielen, in Nederland actief en passief kiesrecht bezaten en eventueel dienstplichtig waren."". Ik ben het met deze opvatting niet eens, gelet op de voormalige
  status van deze personen als Nederlands onderdaan niet-Nederlander; in dit licht gezien,
  lijkt uitbreiding van de rechten en plichten van bedoelde personen, die deze rechten en
  plichten krachtens hun voormalige status niet bezaten, mijns inziens onwaarschijnlijk.
  Bovendien kan de aandacht worden gevestigd op de in § 9.1.1 aan de orde gekomen
  status van alsof-Nederlander van in Nederland verblijvende Molukkers die, zoals
  opgemerkt, van de hierbedoelde categorie van personen konden deel uitmaken en die
  van deze rechten en plichten uitgezonderd zijn.
   Hoe nu was de status van de inwoners van Irian Jaya in de periode vanaf de onafhankelijksproclamatie van Indonesië op 17 augustus 1945 tot de intrekking van de Wet van
  1910 met ingang van 1 oktober 1962? Hecker is van mening, dat genoemde personen
  bipatride waren, omdat volgens de wettelijke bepalingen van Nederland, deze personen
  hun status van Nederlands onderdaan bleven behouden; aan de andere kant beschouwde
  Indonesië deze personen als zijn staatsburgers.'" Ook ik ben van mening, dat in
  bovengenoemde periode de inwoners van Irian Jaya een dubbele nationaliteit bezaten.
  Met de overdracht van Irian Jaya aan Indonesië, rees de vraag hoe de nationaliteit van
  de ingezetenen van dit gebiedsdeel diende te worden geregeld, in aanmerking genomen
  dat tussen de betrokken landen hieromtrent niets was geregeld. Op deze aangelegenheid
  zal in het onderstaande worden teruggekomen.
  10.2. Status van de ingezetenen van Irian Jaya na de overdracht van dit gebiedsdeel
  aan Indonesië
  In § 5.2 van Hoofdstuk 3 werd de Wet no. 3 van het jaar 1946, zoals naderhand
  gewijzigd en aangevuld, van de toenmalige Yogyaregering genoemd. De behandeling
  van deze Wet vond hierin haar rechtvaardiging, dat in artikel 144 van de voorheen
  
  821. Opvallend is dal de constructie "behandeld als Nederlander" verschillende keren in de Nederlandse
  wetgeving voorkomt. Zie hiervoor ook § 9.1.1. Ook in de Indonesische wetgeving is van een
  dergelijke constructie gebruik gemaakt, zoals blijkt uit hetgeen in § 6.2 van Hoofdstuk 3 is
  uileengezet.
  822. Bakker, P., Intrekking van de Wet op het Nederlands onderdaanschap. Het Personeel Statuut,
  1963/1964, p. 10.
  823. Hecker, Das Staatsangehörigkeitsrecht, p.46.
  267
  
  geldende Voorlopige Grondwet van 1950 naar deze Wet is verwezen, ter erkenning c.q.
   bekrachtiging van het Indonesisch staatsburgerschap van personen, die reeds vóór de
  afkondiging van de Wet no. 62 van het jaar 1958 als staatsburger dienden te worden
  aangemerkt. Dit is naderhand bevestigd door het in artikel 1 sub a. van genoemde Wet
  bepaalde, in § 1.1 van Hoofdstuk 4 aan de orde gekomen.
  De aandacht moge thans worden gevestigd op het Presidentieel Besluit no. 7 van het
  jaar 1971. Bij dit Besluit is verklaard, dat van de in de Wet no. 3 van het jaar 1946
  opgenomen bepalingen gebruik zal worden gemaakt ter vaststelling van het Indonesisch
  staatsburgerschap van de ingezetenen van Irian Jaya als gevolg van de overdracht van
  genoemd gebiedsdeel aan de Republiek Indonesië. •'* Ook in de Considerans van dit
  Presidentiële Besluit is naar artikel 1 sub a. van de Wet no. 62 van 1958 verwezen.
   Dat gebruik is gemaakt van de Wet no. 3 van 1946 - en niet van de Wet no. 62 van
  1958 - ter vaststelling van het staatsburgerschap van de ingezetenen van Irian Jaya
  vindt, zoals reeds opgemerkt, hierin zijn oorzaak, dat naar de mening van de Indonesische overheid, Irian Jaya altijd deel heeft uitgemaakt van het grondgebied van
  Indonesië, of beter gezegd, van het voormalige Nederlandsch-Indië. De onafhankelijkheidsproclamatie van 17 augustus 1945 is voor het gehele grondgebied van Indonesië
  komen te gelden, derhalve met inbegrip van Irian Jaya. Aangezien Wet no. 3 van 1946
  op 17 augustus 1945 van kracht is geworden, werd het mogelijk om middels gebruikmaking van deze Wet de status van de ingezetenen van Irian Jaya te bepalen met ingang
  van 17 augustus 1945. Dat de Wet no. 62 van 1958 daarvoor niet in aanmerking kwam,
  is mijns inziens hieraan te wijten dat deze Wet eerst op 1 augustus 1958 van kracht is
  geworden en derhalve niet als grondslag kon dienen voor genoemd doel. '** Bovendien sluit het hiervoor uiteengezette aan op artikel 1 sub a van de Wet no. 62 van 1958,
  dat bepaalt dat Indonesisch staatsburger reeds waren, personen die deze status hadden
  verkregen krachtens onder meer de Wet no. 3 van 1946. Dit neemt echter niet weg, dat
  de gebruikmaking van de Wet no. 3 van 1946 als een "kunstmatige" constructie is aan
  te merken, aangezien deze Wet reeds korte tijd na haar totstandkoming buiten werking
  is gesteld, doch voor het hierbedoelde doel opnieuw hiervan gebruik is gemaakt!
  In het belang van de rechtszekerheid werd het noodzakelijk geacht om de gebruikmaking van de in de Wet no. 3 van het jaar 1946 - zoals later gewijzigd en aangevuld met
  de Wetten no. 6 en 8 van het jaar 1947 en de Wet no. 11 van het jaar 1948 - opgenomen bepalingen, ter vaststelling van het Indonesisch staatsburgerschap van de ingezetenen van Irian Jaya uitdrukkelijk met het onderhavige Presidentiële Besluit te stellen.
   824. Ter verduidelijking zij opgemerkt, dat op 15 augustus 1962 onder Amerikaanse bemiddeling een
  accoord tot stand werd gebracht, krachtens welk accoord Nederland op 1 oktober 1962 Irian Jaya
  aan de Verenigde Naties overdroeg, die dit gebied op 1 mei 1963 aan Indonesië overdroegen. In
  1969 werd een volkraadspleging gehouden volgens het "musyawarah"-systeem, waarbij 1025
  afgevaardigden voor de Papoea's beslisten dat het gebied bij Indonesië zou blijven.
  825. Wel is het zo, dat enkele bepalingen van deze Wet met terugwerkende kracht tot 27 december 1949
  in werking zijn getreden, zoals bij de behandeling van deze Wet is gebleken.
  268
  
  Krachtens het in artikel 1 sub a. en b. van de Wet no. 3 van het jaar 1946 bepaalde zijn
  Indonesisch staatsburger, alle personen die deel uitmaken van de autochtone bevolking
  die zich in het gebied van de Indonesische staat bevinden. Voorts zijn Indonesisch
  staatsburger, personen die niet tot genoemde categorie behoren doch van iemand uit die
  categorie afstammen en personen die niet afstammen van iemand uit bedoelde categorie,
  laatstgenoemden voor zover zij aan de in genoemd artikel vastgestelde criteria voldeden.
   Op grond van de toelichting op voornoemd Presidentieel Besluit zoals gegeven met het
  Rondschrijven van de Minister van Justitie van 22 februari 1971, wordt met de categorie van personen die tot de autochtone bevolking behoren, niet alleen de oorspronkelijke
  inwoners van Irian Jaya bedoeld, doch ook andere Indonesiërs van onder meer Java,
  Bali en Ambon afkomstig, die zich aldaar hebben gevestigd. ***
  Met personen, die niet tot voornoemde categorie behoren, doch van iemand uit die
  categorie afstammen, werden voorts bedoeld:
  a. wettige kinderen van een man die onder de categorie van autochtone Indonesiërs
  valt en een vrouw die niet tot deze categorie behoort zoals onder meer Nederlandse, Chinese, en Indiase vrouwen;
  b. buiten huwelijk geboren kinderen van een vrouw, die deel uitmaakt van de categorie van autochtone Indonesiërs en een man, die niet onder genoemde categorie valt.
  Ook buitenlanders, die in Irian Jaya geboren en aldaar ononderbroken woonplaats
  hebben gedurende tenminste de laatste vijfjaar, werden als Indonesisch staatsburger
  aangemerkt. Met deze categorie van personen werden krachtens de Wet no. 3 van het
  jaar 1946 bedoeld:.
  c. personen, die niet van iemand uit voornoemde categorie van autochtone Indonesiërs
  afstammen, die geboren zijn in het gebied van de Indonesische staat en aldaar
  woonplaats hebben gedurende tenminste de laatste vijf achtereenvolgende jaren, de
  leeftijd van 21 jaar hebben bereikt of reeds gehuwd zijn. Onder deze categorie
  vallen onder meer Nederlanders, Chinezen en Arabieren, die in Irian Jaya woonplaats hebben.
   De Wet no. 3 van het jaar 1946 gaf aan de hierboven onder a. tot en met c. genoemde
  personen, die ook een andere nationaliteit bezitten, niettemin de gelegenheid om
  middels een daarop gerichte verklaring - in casu door negatieve optie - het Indonesisch
  staatsburgerschap prijs te geven. Met het afleggen van de hierbedoelde verklaring
  werden deze personen buitenlander. Ook aan de kinderen en hun afstammelingen van
  de onder a. tot en met c. genoemde personen, kwam het recht toe om het Indonesisch
  staatsburgerschap prijs te geven.
  Aangezien de Wet no. 3 van het jaar 1946, middels de op wijziging van deze Wet
  gerichte Wet no. 6 van het jaar 1947 met ingang van 17 augustus 1945 van kracht is
  
  826. Bedoeld is hier het Ministeriële Rondschrijven no. DTB/4/12 van 22 februari 1971.
  269
  
  verklaard, impliceert dit dat genoemde leeftijd van 21 jaar en de periode van vijfjaar
  ononderbroken als hierboven genoemd, diende te worden gerekend vanaf deze datum.
  Dit had tot consequentie, dat de onder c. bedoelde personen Indonesisch staatsburger
  worden, indien zij vóór 17 augustus 1924 in Irian Jaya geboren zijn - teneinde aan de
  gestelde voorwaarde van 21 jaar te voldoen - en aldaar sedert 17 augustus 1940 tot
  tenminste 17 augustus 194S gevestigd dienden te zijn, gezien de gestelde eis met
  betrekking tot de vestigingsduur. Dat hier wordt uitgegaan van de datum van 17
  augustus 1945 vindt zijn oorzaak in het op deze datum van kracht worden van de Wet
  no. 3 van het jaar 1946, in feite de datum van de inluiding van de Indonesische
  onafhankelijkheid.
   In herinnering zij gebracht, dat de Wet no. 3 van het jaar 1946 nog uitgaat van het
  beginsel, dat de vrouw staande huwelijk de staat van de man volgt. Dit houdt in, dat
  de echtgenote van autochtone Indonesiërs en van de personen als genoemd onder a. tot
  en met c. waarvan de voltrekking van het huwelijk heeft plaatsgevonden vóór 17
  februari 1971 - de datum van inwerkingtreding van het Presidentieel Besluit no. 7 van
  het jaar 1971 - Indonesisch staatsburger is, vanwege het volgen van de staat van haar
  echtgenoot. Betreft het daarentegen huwelijken ni 17 februari 1971 gesloten, dan zijn
  deze huwelijken onderworpen aan de bepalingen van de Wet no. 62 van het jaar 1958,
  in § 7 aan de orde gekomen.
  Voorts zij naar voren gebracht, dat met de in de artikelen 9 en 10 van de Wet no. 3 van
  het jaar 1946 genoemde huwelijken c.q. de ontbinding daarvan zijn bedoeld, gemengde
  huwelijken voltrokken c.q. ontbonden vóór 17 februari 1971. De daarin genoemde
  verklaringen, die betrekking hebben op het terugkrijgen van het door huwelijk verloren
  gegaan Indonesisch staatsburgerschap c.q. het niet langer willen bezitten van dit door
  huwelijk verkregen staatsburgerschap dienden te worden afgelegd binnen de periode van
  één jaar gerekend vanaf 17 februari 1971. Huwelijken, ontbonden n£ 17 februari 1971
  zijn daarentegen onderworpen aan de bepalingen van de Wet no. 62 van het jaar 1958.
   In de uitvoering van het Presidentieel Besluit no. 7 van het jaar 1971 werd artikel 8 lid
  2 van de Wet no. 3 van 1946 dat inhoudt, dat het zonder vooraf gegeven toestemming
  van de President van de Republiek Indonesië worden van soldaat of van ambtenaar in
  dienst van een ander land, verlies van het Indonesisch staatsburgerschap oplevert, niet
  toegepast op Indonesische staatsburgers, die gedurende de Nederlandse periode als
  zodanig in dienst waren van het Koninkrijk der Nederlanden. Betrof het derhalve
  personen als soldaat of ambtenaar in dienst van de Nederlandse staat vóór 1 mei 1963 het tijdstip van teruggave van Irian Jaya aan de Republiek Indonesië - dan verloren deze
  personen hun Indonesisch staatsburgerschap niet c.q. bleven staatsburger van de
  Republiek. Zijn genoemde personen daarentegen nd 1 mei 1963 nog in genoemde
  functies in dienst van Nederland zonder toestemming van de President, dan verliezen
  zij hun staatsburgerschap krachtens de in artikel 17 sub g. van de Wet no. 62 van het
  1958 opgenomen bepaling, die in § 2.6 van Hoofdstuk 6 aan de orde zal komen. De
  vraag kan echter worden gesteld, of laatstbedoelde situatie zich in de praktijk wel heeft
  voorgedaan. Dit wordt door mij betwijfeld, al is het niet uitgesloten dat dit gedurende
  korte tijd - een overgangsperiode - heeft plaatsgevonden.
   270
  
  Heeft de uitvoering van het Presidentiële Besluit no. 7 van 1971 zijn voltooiing bereikt,
  dan is de Wet no. 62 van het jaar 1958 ten volle van toepassing in Irian Jaya. In het
  voorafgaande werd reeds onder de aandacht gebracht, dat de Wet no. 3 van het jaar
  1946 van andere beginselen uitgaat dan de Wet no. 62 van het jaar 1958, gezien het
  feit, dat eerstgenoemde Wet in eerste instantie het "ius soli" en voor gemengde huwelijken, het "vrouw volgt man" beginsel hanteert. Aangezien het gebruikmaken van de
  bepalingen van de Wet no. 3 van het jaar 1946 ter vaststelling van het Indonesisch
  staatsburgerschap van de ingezetenen van Irian Jaya bij Presidentieel Besluit - niet bij
  wet - is vastgelegd en bij voltooiing van de uitvoering van dit Besluit, de Wet no. 62
  van het jaar 1958 ten volle van toepassing zal zijn in Irian Jaya, kan de conclusie
  worden getrokken, dat het hier een overgangsfase betrof.
   271
  
  HOOFDSTUK 6 WIJZE VAN VERLOREN GAAN VAN HET INDONESISCH
  STAATSBURGERSCHAP VOLGENS DE WET No. 62 VAN HET
  JAAR 1958
  § / /n/etómg
  Ook ten aanzien van het verloren gaan van het Indonesisch staatsburgerschap, kunnen
  verschillende manieren worden onderscheiden. Op grond van het "vrouw volgt man"
  beginsel geldt het verloren gaan van het Indonesisch staatsburgerschap door de man,
  van rechtswege voor zijn vrouw, tenzij zij daardoor staatsloos zou worden. Dat ook het
  omgekeerde geval zich voor kan doen, met name het verloren gaan van het staatsburgerschap door een vrouw, ook voor haar man komt te gelden, eveneens onder voorbehoud dat hij daardoor niet staatloos mag worden, zal worden aangetoond. Ook kinderen
  kunnen het Indonesisch staatsburgerschap verliezen, als gevolg van het volgen van de
  staat van de vader of moeder, tenzij zij daardoor de status van apatride zouden verkrij-
  
  Vindt in de hiervoor genoemde gevallen het verloren gaan van het staatsburgerschap
  van rechtswege plaats, verlies van het Indonesisch staatsburgerschap kan ook het gevolg
  zijn van negatieve optie, in casu door het afleggen van een verklaring teneinde het
  Indonesisch staatsburgerschap prijs te geven, met het doel een andere nationaliteit te
  kunnen verkrijgen of - eveneens middels een daarop gerichte verklaring - het verworven
  Indonesisch staatsburgerschap wederom te verliezen, teneinde de oorspronkelijk status
  terug te krijgen.
  Het voorgaande zal hieronder aan een nadere beschouwing worden onderworpen.
   1.1. Verlies van rechtswege krachtens het "vrouw volgt man" beginsel
  In het voorgaande is reeds tot uiting gekomen, dat de Wet no. 62 van 1958 in principe
  het beginsel van eenheid van nationaliteit in het gezin hanteert, middels toepassing van
  het "vrouw volgt man" beginsel. Het is de man, die de eenheid van nationaliteit van
  beide huwelijkspartners bepaalt, in die zin dat zijn staatsburgerschap doorslaggevend
  is. Dit beginsel blijkt niet alleen uit de bepalingen die betrekking hebben op het
  verkrijgen van het Indonesisch staatsburgerschap, zoals reeds naar voren gebracht'",
  doch ook bij het verloren gaan van dit staatsburgerschap krachtens artikel 9 lid 2 van
  de Wet, waar het "vrouw volgt man" beginsel duidelijk naar voren komt. Het door de
  man verloren gaan van het Indonesisch staatsburgerschap geldt van rechtswege ook voor
  diens echtgenote. De Wet maakt echter ter zake een voorbehoud, met name dat dit geen
  apatridie voor de vrouw mag veroorzaken.
  Gesteld kan derhalve worden dat het principe van eenheid van nationaliteit door de Wet
  wordt vooropgesteld en het, in het algemeen, de status van de man is die ter zake
  
  827. Krachtens artikel 9 lid 1 van de onderhavige Wet. Zie hiervoor § 7 van Hoofdstuk 5.
  273
  
  doorslaggevend is. Het beginsel van eenheid van nationaliteit wordt echter losgelaten,
  indien:
  door het verloren gaan van genoemd staatsburgerschap, apatridie optreedt.
   Uit het voorgaande blijkt, dat aan het streven apatridie (en bipatridie) te voorkomen
  voorrang wordt gegeven boven het hanteren van het beginsel van de eenheid van
  nationaliteit krachtens het "vrouw volgt man" beginsel. Hieruit kan worden afgeleid,
  dat laatstgenoemd beginsel dient te wijken voor het beginsel dat geen apatridie (of
  bipatridie) mag optreden en in dit geval het beginsel van eenheid van nationaliteit als
  gevolg van het "vrouw volgt man" beginsel doorbroken wordt."'
  Is het nu altijd zo dat de status van de man ter zake doorslaggevend is? Dit blijkt niet
  het geval te zijn, zoals uit artikel 10 lid 2 blijkt. Dit artikel houdt in, dat het verloren
  gaan van het Indonesisch staatsburgerschap door de vrouw, van rechtswege komt te
  gelden voor haar man, tenzij laatstgenoemde daardoor staatloos zou worden!'" Deze
  in artikel 10 lid 2 opgenomen bepaling is merkwaardig te noemen, aangezien in dit
  geval de status van de vrouw doorslaggevend is. Bij de behandeling van het ontwerp
  betreffende het Indonesisch staatsburgerschap in de Volksvertegenwoordiging, werd op
  vragen van enkele leden daarvan naar aanleiding van het in artikel 10 lid 2 bepaalde van
  regeringswege naar voren gebracht, dat het hier de echtgenoot betreft van een vrouw,
  die het Indonesisch staatsburgerschap verliest op basis van één van de in artikel 17 der
  Wet aangegeven gronden. " ° Dit artikel - waarop hieronder zal worden teruggekomen - dat aangeeft in welke gevallen het Indonesisch staatsburgerschap verloren gaat,
  geldt voor iedere staatsburger, mannen zowel als vrouwen. Ik ben echter van mening,
  dat het nut van het opnemen van artikel 10 lid 2 kan worden betwijfeld, aangezien dit
  artikel inbreuk maakt op de in de Wet no. 62 van 1958 gehanteerde systematiek. Hierbij
  wordt ervan uitgegaan dat het de man is, wiens staatsburgerschap de nationaliteit van
  beide partijen bepaalt. Zijdens de Regering werd ter toelichting naar voren gebracht,
  dat in het onderhavige geval verlies van het Indonesisch staatsburgerschap kan samengaan met de verkrijging van een andere nationaliteit, die mogelijkerwijze ook voor de
  echtgenoot geldt. Ook is het mogelijk dat man en vrouw reeds een andere nationaliteit
  hebben, naast hun Indonesisch staatsburgerschap. In de hierbedoelde gevallen geldt het
  verloren gaan van het staatsburgerschap door de vrouw ook voor haar echtgenoot."'
  
  828.  829. Een ander gevat waarin de status van de vrouw doorslaggevend is, kan zich voordoen krachtens
  artikel 7 lid 2 van de Wet, dat de mogelijkheid regelt tot prijsgeving van het Indonesische staatsburgerschap door de man, waarop nader zal worden teruggekomen.
  830. Gautama, Tafsiran, p. 183. Dit gaat uiteraard niet op in het geval van het verloren gaan van hel
  Indonesisch staatsburgerschap bij adoptie door een buitenlander gezien de gestelde leeftijdsgrens en
  ook niet bij het verloren gaan van dit staatsburgerschap door erkenning van een persoon door een
  buitenlander, gezien de in de Wet gestelde voorwaarde, dat de desbetreffende persoon nog geen 18
  jaar en niet gehuwd dient te zijn.
  831. Regeringsanlwoord op het Gemeenschappelijk Verslag van de fracties, p.6. • ::•;•*
  
  274.
  '
  
  •
  
  Dit neemt niet weg, dat dit artikellid niet bepaald op duidelijkheid kan buigen! Het in
  genoemd artikel 10 lid 2 bepaalde, waarbij de status van de vrouw doorslaggevend is,
  beperkt zich niettemin tot het verloren gaan van het Indonesisch staatsburgerschap door
  de vrouw. Dit impliceert, dat niet analoog kan worden geredeneerd, dat verkrijging van
  het Indonesisch staatsburgerschap door een gehuwde vrouw in bepaalde gevallen mede
  geldt voor haar echtgenoot.
  •
  -. •.
  1.2. Verlies van rechtswege door het volgen van de staat van de vader of moeder
  Het van rechtswege verloren gaan van het Indonesisch staatsburgerschap vindt ook
  plaats in het geval een kind deelt in het verloren gaan van het staatsburgerschap van de
  desbetreffende ouder.
  