text: MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
  
  23
  
  CONCLUSIE
  Dc reorganisatie der Collina Company werd door de auditors,
  die de banken vertegenwoordigden op schitterende wjjze be­
  handeld en de doorvoering van het plan heeft bewezen, dat zij
  niet te optimistisch waren in hunne veronderstellingen. Vooral
  dient te worden opgemerkt, dat zij niet vervielen in de zoo
  vaak gemaakte fout, n.1. dat zij de directie der Collins Company
  niet vervingen door nieuwe personen. Zij ontnamen haar alleen
  de financieele structuur van het bedrijf en plaatsten boven haar
  financieele specialiteiten in den vorm van den Raad van Be­
  heer der Holding Company. Dit was zeer goed gezien omdat
  de commercieele en industrieele ervaring van de directie zoo­
  doende aan het gereorganiseerd concern kon ten goede komen.
  Daarnaast kwam den Raad van Beheer de taak toe de finan­
  cieele bouw van het concern dusdanig uit te voeren, dat de
  ergste conjunctuur de onderneming niet kon doen wankelen.
  De grootste verdienste van deze reorganisatie 1)1ijft toch de
  oprichting der „holding company” waardoor de activa en
  passiva gesplitst werden en een eerste recht op de groote activa
  der vennootschap aan nieuw bedrijfskapitaal kon worden ver­
  schaft.
  Deze wijze van oplossing der moeilijkheid, waar tegenover zij
  die de reorganisatie eener industrieele onderneming hebben uit
  te voeren, zich steeds geplaatst zien is nog weinig gebruikelijk.
  Zij is echter eenvoudig en doelmatig gebleken.
  Dr. J. G. SCHOUP
  
  Vergelijkende Geconsolideerde Balansen per
  in $ 1000
  31/12/20 31/12/21 30/9/22
  Activa
  Land en Gebouwen ......... .... 1322.— 1352.— 1360.—
  142.—
  135.—
  Beleggingen ..................... .... 126.—
  Voorraden ......................... .... 3233.— 2700.— 2105.—
  Te Ontvangen Wissels .. .... 2384.— 2438.— 2556.—
  122.—
  102.—
  Debiteuren ..................... .... 111.—
  198.—
  190.—
  Te Ontvangen Intrest ..... .... 152.—
  171.—
  130.—
  Kassa en Kassiers ......... .... 324.—
  29.—
  140.—
  22 —
  Vooruitbetaalde Kosten ..
   6794.—
  7674.— 7076.—
  Loopende Activa ............. .... 6204.— 5560.— 5152.—
  
  31 December 1920—1921 en 30 September 1922.
  Balansen der voorgestelde
  (in $ 1000)
  HOLDING
  Activa
  Land en Gebouwen ..................................................... 1360.—
  Gewoon Aandeelenkapitaal Bedrijfsmaatschappij
  (Boekwaarde) ......................................................... 4728.—
  Preferent Aandeelenkapitaal Bedrijfsmaatschappij ... 513.—
  6601.Beleggingen .............
  Voorraden ........... —
  Te Ontvangen Wissels
  Debiteuren .................
  Te Ontvangen Intrest
  Kassa en Kassiers .....
  Vooruitbetaalde Kosten
  Loopende Activa (cf. Bijlage I)
  
  P a ssiv a
  31/12/20 31/12/21
  Gewoon Aandeelenkapitaal .. 762.—
  762.—
  Preferent Aandeelenkapitaal 513.—
  513.—
  Te Betalen Wissels ............ .. 3019.— 3175.—
  Crediteuren ........................ .. 127.—
  134.—
  Onverdeelde Winsten ........ .. 441.—
  236.—
  Reserve ............................... .. 659.—
  401.—
  Te Betalen Kosten ............ .. 184.—
  150.—
  Surplus ............................... .. 1969.— 1705.—
  7674.— 7076.—
  Loopende Verplichtingen ... 3330.— 3459.—
  Maatschappijen na reorganisatie,
  
  In den Regeerings-Almanak voor Ned. Indië vindt men onder
  het Departement van Financiën een opsomming van de ver­
  pachte middelen, waaronder eenige minder belangrijke, en van
  de niet verpachte middelen, waaronder de meeste en ook de
  voornaamste belastingen belmoren.
  Bij het bespreken der Indische Belastingen zal ik alle bijzon­
  
  30/9/22
  762.—
  513.—
  3320.—
  194.—
  88.—
  401.—
  -- .--1516.—
  6794.—
  3514.—
  Bijlage II.
  COMPANY
  Passiva
  Gewoon Aandeelenkapitaal A........................................
  1.—
  Gewoon Aandeelenkapitaal B........................................ 76.—Preferent Aandeelenkapitaal ..................................... 513.—
  Obligaties ..................................................................... 2000.—
  Te Betalen Wissels ......................................................... 1320.—Surplus ......................................................................... 2691.—
  6601.—
  
  BEDRIJFSMAATSCHAPPIJ.
  ........ 142.— Gewoon Aandeelenkapitaal ..................
  ........ 2105.-— Preferent Aandeelenkapitaal ...............
  ........ 2556.-— Te Betalen Wissels ..............................
  ........ 122.— Crediteuren ..........................................
  ........ 198/— Surplus .................................................
  ........ 796.—
  ........ 140.—
  6059,—
  ........ 5777.-— Loopende Verplichtingen (cf. Bijlage I)
  
  INDISCHE BELASTINGEN
  
  Bijlage I.
  762.—
  513.—
  625.—
  194.—
  3965.—
  6059.—
  819.—
  
  dere belastingen, zooals de „Hassilbelasting in het Gouverne­
  ment Atjeh en Onderhoorigheden” en vele van deze soort, over­
  slaan.
   Alvorens over te gaan tot de bespreking tot de belangrijkste
  van alle, de Inkomstenbelasting, kan ik vermelden, dat er, be­
  halve zegelrecht en successierecht nog geheven wordt:
  Personeele belasting voor Europeanen en daarmede gelijkgestelden en Vreemde Oosterlingen (dus niet van de Inlanders),
  
  24
  
  MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
  
  Verpondingsbelasting. Deze belasting dateert reeds van 3
  Januari 1819 en bedraagt 1 % a) of % % van de „verpondingswaarde” van onroerende goederen. De verpondingswaarde be­
  draagt 10 maal de jaarlijksche huurwaarde; men kan dus ook
  zeggen, dat de belasting 10 % of "Y2 % van de jaarlijksche
  huurwaarde bedraagt.
  Vooral voor cultuurondernemingen, die groote terreinen be­
  bouwen is deze belasting soms drukkend, omdat er geen reke­
  ning mede gehouden wordt of er gewonnen of verloren wordt.
  Deze belasting heeft voor den Fiscus het voordeel, dat ze
  telkens voor een tijdvak van 5 jaar wordt vastgesteld; voor den
  belastingplichtige heeft dit echter het nadeel, dat hjj voor 5
  jaar één aanslagbiljet ontvangt en er, ter voorkoming van de
  niet malsche boeten, voor moet zorgen om in de latere jaren te
  betalen, zonder te mogen wachten op de ontvangst van een aan­
  slagbiljet.
  De Inkomstenbelasting is in Indië reeds in 1908 ingevoerd,
  dus 6 jaar eerder dan in Nederland. Het Departement van
  Financiën is toen direct zoo actief geweest om uit te geven een
  officieele „Toelichting”. Deze is voor belastingplichtingen van
  zeer veel nut geweest. Tegenwoordig wordt, naar ik meen, een
  dergeljjke officieele toelichting niet meer gepubliceerd.
  Een Indische uitgave in den geest van de „Beslissingen in
  Belastingzaken” in Nederland zou thans wel gerechtvaardigd
  zijn en door velen met vreugde begroet worden.
   Aan diegenen, die een toelichting wenschen samen te stellen
  voor belastingplichtigen, zou ik gaarne aanbevelen om daarbij
  niet als volgorde aan te nemen de ordonnantie, maar het aangif­
  tebiljet en dan steeds te verwijzen naar de desbetreffende arti­
  kelen der ordonnantie.
  Sedert 1 Januari 1920 geldt de „Herzienen Ordonnantie op
  de Inkomstenbelasting 1920”, (Stbl. 1921 No 312), die een wij­
  ziging en aanvulling is van de Ordonnantie van 1920.
  Deze herzienen ordonnantie wacht, na reeds eenige malen ver­
  anderd te zijn, een ingrijpende wijziging.
  Een Indische en een Nederlandsche Commissie hebben ter
  zake reeds een rapport uitgebracht. De Minister van Koloniën
  wenscht namelijk, evenals dit in Nederland geschied is door de
  heffing van een dividendbelasting, de belastingheffing van
  naamlooze vennootschappen en andere rechtpersonen te regelen
  bij een afzonderlijke ordonnantie, buiten de algemeene inkom­
  stenbelasting om.
  Ook Mr. M. W. F. Treub heeft hierover als Voorzitter van
  den Ondernemersraad voor Ned. Indië een interessante nota
  geschreven, die aanleiding heeft gegeven tot eenige brochures.
  De Ondernemersraad heeft aan den Minister een „Advies”
  gezonden naar aanleiding van het le rapport der Indische Com­
  missie.
  De volgorde, waarin de genoemde stukken vei’schenen zijn,
  is: Nota Mr. Treub, verslag Indische Commissie, advies Onder­
  nemersraad en het laatste verslag der Nedcrlandschc Commissie.
  Hiermede is de lectuur voorloopig beëindigd.
  Het is mijn bedoeling, om eerst de thans geldende ordonnantie
  en daarna de voornaamste punten uit bovengenoemde verslagen
  te behandelen.
  Herziene Ordonnantie op de Inkomstenbelasting 1920.
  In artikel 1 worden de belastingplichtigen opgesomd, zij wor­
  den onderverdeeld in 10 soorten, aangeduid met de letters a—j.
   Voor 3 soorten, n.1. de inwoners van Ned. Indië (art. 1 sub a),
  de in Ned. Indië gevestigde naamlooze vennootschappen volgt
  hieronder een overzicht van de verschillende artikelen, die voor
  de desbetreffende categoriën van belang zijn. Het zou mij te
  ver voeren dit overzicht tot alle 10 soorten uit te breiden.
  Inkomstenbelasting Stbl. Ned. Indië 1921 No. 312.
  Belasting­
  plichtigen
  
  Inwoners
  
  art. la
  Belastingplichtig naar
  zuiver inkomen,
  art. 2
  
  Berekend
  volgens
  
  In Ned. Indië ge­
  vestigde naamlooze
  vennootsch., commandit. vennoot­
  schappen op aandeelen,coöperatieve
  vereenigingen enz.
  art. 1 b.
  a. Zuiver inkomen.
  b. Extra Winst.
  c. Overwinst
  art. 20.
  Niet binnen N. I.
  gevestigde N. Y. enz.
  die een beroep ge­
  heel of' gedeeltelijk
  in Ned. Indië uit­
  oefenenen.
  art. 1 g.
  a. Zuiver inkomen
  uit N.-I.
  b. Extra Winst uit
  N.-I.
  c. Overwinst uit
  N.-I.
  art. 29.
  a. Zuiver inkomen b. Extra Winst c. Overwinst
  
  art. 3 t/m 17 art. 3 t/m 16 art. 22 en 25 art. 23 t/m 25
  en art. 21. (en art. 31
  voor 1 g) (en art. 32
  voor 1 g)
  Bedrag der
  art. 18 art. 21 (2) 6% art 22 (en art.
  art. 26
  belasting
  „ 30 (2) 6% 31 voor 1 g)
  (en art. 32
  voor 1 g)
  Belastingjaar: Kalenderjaar art. 40.
  1 Inwoners van Ned. Indië. De ordonnantie van 1908 gold
  slechts voor Europeanen en daarmee gel ijkgestelden (waaronder
  de Japanners vielen). Daarnaast bestond de bedrijfsbelasting
  voor Vreemde Oosterlingen (Chineezen, Arabieren enz.) en het
  hoofdgeld voor Inlanders. Percentsgewijze was de Inkomsten­
  belasting het laagst; deze onbillijkheid is thans opgeheven. Met
  het oog op het feit, dat de belasting ook de inlanders geldt,
  is ingevolge art. 18 (1) slechts een inkomen beneden ƒ 120.—
  per jaar belastingvrij.
  Physieke personen betalen slechts over hun Zuiver Inkomen
  belasting.
   Als bronnen van inkomen worden in art. 3 aangegeven het­
  geen genoten wordt uit:
  a. onroerende goederen
  (uitgewerkt in art. 4)
  b. roerende goederen
  (art. 5)
  c. beroep of bedrijf, alsmede uit
  wetenschappelijke of anderen
  arbeid, onverschillig of deze tij­
  delijk dan wel geregeld wordt
  verricht.
  (art. 6.)
  d. ambt, waardigheid, bediening
  of betrekking
  (art. 7)
  e. periodieke uitkeeringen
  (art. 8)
  Verlies op de eene bron geleden komt ook hier in mindering
  van de winst op de andere bron.
  De bepalingen in Indië voor de physieke personen wijken
  niet belangrijk van de Nederlanclsehe af.
  Voor de aftrek komen in aanmerking „door goed beheer ge­
  boden” afschrijvingen en „bijdragen aan rechtspersoonlijkheid
  bezittende fonsen” ter ondersteuning van het personeel van
  belastingplichtige (tweede lid van art. 6 sub. a en f).
  Niet afgetrokken mag worden hetgeen „in reservefondsen
  wordt opgelegd.”
  Vaste tractemcnten moeten in Indië worden berekend naar
  het jaarljjksch zuiver bedrag bij den aanvang van het belas­
  tingjaar. Indien dus iemand in 1923 elf maanden ƒ 600.—- per
  maand en over 1 December het verhoogde traetement ad. ƒ700.—
  heeft genoten, geeft hij in Indië voor 1924 op ƒ 8400.—, terwijl
  hij in Nederland over ƒ 7300.— zou moeten betalen. Voor de
  overige bronnen geldt als basis het zuiver inkomen over het aan
  het
  belastingjaar voorafgaande kalenderjaar.
  a) De 1 % geldt slechts voor onroerende goederen, waarvan geen
  Een belangrijke beslissing is in Indië ook gevallen door de
  eigendomsbewijzen zijn opgemaakt, doch bezeten worden krachtens
  uitspraak van den Raad van Beroep te Batavia van 29 Decem­
  beschikking Britsche Gouvernement.
   MAANDBLAD VOOR ACCOUNTANCY EN BEDRIJFSHUISHOUDKUNDE
  ber 1923 No. 320. Zooals meer maatschappijen in Indië heeft
  ook de Bataafsche Petroleum Maatschappij een Voorzieningsfonds gesticht, waarin alle vaste beambten een bepaald per­
  centage van hun tractement storten. Bij ontslag of overlijden
  van den beambte worden deze inhoudingen, vermeerderd met
  rente op rente en met de door de maatschappij jaarlijks gedane
  stortingen, uitbetaald. De Raad heeft bepaald, dat beambten
  over hun stortingen en over de bij geschreven rente belasting
  moeten betalen.
  Formeel kunnen deze bedragen als inkomen van den beambte
  beschouwd worden, maar in werkelijkheid wordt het salaris
  zoodanig bepaald, dat men eigenlijk voor zijn levensonderhoud
  rekening houdt met het resteerende bedrag na aftrek der in­
  houding. Het salaris wordt nominaal met een zoodanig percen­
  tage verhoogd, dat van den beambte een deel voor zijn pen­
  sioen ingehouden kan worden.
  Indien voor een bedrijf of beroep het boekjaar niet samen­
  valt met het kalenderjaar wordt in Nederland (art. 13) als basis
  genomen het laatstverloopen boekjaar, in Indië het boekjaar
  waarvan de eerste helft of meer dan de helft samenvalt met het
  aan het belastingjaar voorafgaande kalenderjaar (art. 13 lid 4).
  Indien een boekjaar dus 30 Juni of eerder eindigt, wordt in
  Indië voor 1924 belasting betaald over de winst van het boek­
  jaar 1923/24; indien het boekjaar echter eindigt na 1 Juli,
  dan over de winst over het boekjaar 1922/23.
  Ook moet belasting betaald worden over inkomsten in het
  voorafgaande kalenderjaar genoten uit op zich zelf staande
  werkzaamheden. Art. 16 der Indische ordonnantie maakt hierbij
  het volkomen logische voorbehoud, dat belastingplichtige in Ned.
   Indië gevestigd moet zijn geweest gedurende den tijd, dat hij
  die werkzaamheden verrichtte. In Nederland wordt deze restric­
  tie in de wet en in de gemeentelijke verordeningen niet gemaakt;
  ik heb de ervaring, dat gemeentelijke autoriteiten zich aan de
  letter houden en op dit punt van geen logica willen weten.
  Ik wil uit het tarief uit art. 18 voor physieke personen eenige
  grepen doen.
  f
  
  f
  »
  
  >1
  
  120.—
  5.400.—
  12.000.—
  60.000.—
  180.000.—
  
  1)
  n
  
  1.20
  160.80
  526.80
  5.566.80
  29.566.80
  
  Over het meerdere inkomen
  tot een inkomen
  0//o
  van
  2
  „ 8.400.—
  5
  „ 18.000.—
  7
  „ 70.000.—
  15
  en hooger
  25
  i
  oö
  00
  
  BELASTING.
  «4—
  
  BELASTBAKE
  SOM.
  Hierbij komen sedert 1922 voor natuurlijke personen nog 30
  opcenten. Verder bestaat er geen aftrek voor eerste levensonder­
  houd. Aftrek voor iederen bloed- en aanverwant in de rechte
  linie, die geheel ten laste van belastingplichtige komt, bedraagt
  3 % der belasting, met een maximum van ƒ 30 per bloed- of
  aanverwant.
  Het tarief is dus hooger dan in Nederland. In hoeverre de
  G-emeenten belasting heffen is mij niet bekend. Doen zij dit nog
  niet, dan zal dit wel spoedig gebeuren, want verscheidene groote
  gemeenten hebben leeningen uitstaan.
  (Wordt vervolgd.)
  H. J. VAN ARKEL
  FISCALITEITEN
  
  De al of niet belastbaarheid van een uitkeering aan houders
  van winstbewijzen, bij wijze van afkoop van hunne rechten en
  de vraag, wanneer hiervan sprake kan zijn, is menigmaal een
  punt van verschil geweest.
  Van het eerste geval was sprake in de Resolutie van den
  Minister, in B. 2076.
   25
  
  Een N.V. had een overeenkomst gesloten met haar com­
  missarissen, die recht hadden op een zeker % van de winst,
  dat in den loop der tijden door de toenemende winsten zoo
  groot was geworden, dat het niet meer in verhouding stond
  tot de bewezen diensten, dat zjj met een kleiner aandeel ge­
  noegen zouden nemen tegen uitkeering van een bedrag in eens.
  Gevraagd werd nu, of over dit bedrag dividend-belasting ver­
  schuldigd was.
  De Minister antwoordde, dat dit niet als uitdeeling be­
  schouwd kon worden, aangezien het hier geen uitdeeling aan
  deelgerechtigden in de winst als zoodanig betrof, maar juist
  een schadeloosstelling, omdat ze hebben opgehouden recht te
  hebben op een zeker deel van de winst.
  Bij de oprichting eener N.V. hadden de oprichters tegen de
  door hen ingebrachte goodwill een aantal opriehtersbewjjzen
  ontvangen, die tegen een zeker bedrag amortiseerbaar waren.
  Toen de winst dit toeliet, had men alle winstbewijzen geamor­
  tiseerd. Op een vraag, of ook hier geen afkoop had plaats
  gehad, of anders een aflossing van een schuld, zij het dan ook
  een niet geboekte, antwoordde de Minister in B. 2396 daaren­
  tegen ontkennend.
  Toegegeven werd, dat het hier een buitengewone uitkeering
  betrof, doch niettemin een uitkeering aan deelgerechtigden
  in de winst. Men kon het bedrag maximaal uit te keeren op de
  oprichtersbewijzen niet beschouwen als een schuld, ook niet
  als een voorwaardelijke schuld. Zou men dit willen aannemen,
  dan moest men evenzeer aannemen, dat ook de aandeelhouders
  een voorwaardelijke schuld hadden in den vorm van het hen toe­
  komende dividend.
  De Hooge Raad beliste in een ongeveer gelijk geval in zijn
  arrest van 20 October 1920 opgenomen in B. 2588.
   Eene N.V. had ingevolge de bepaling in hare statuten, dat
  30 % van de overwinst gebruikt moesten worden tot amorti­
  satie der indertijd aan de oprichters tot een nominaal bedrag
  van ƒ 125.000 uitgegeven winstbewijzen, als vergoeding voor
  de door hen ingebrachte goodwill. In 1918 had ze eerst een be­
  drag van ƒ 37.660 besteed tot aankoop van oprichtersbewijzen
  en later ƒ 42.000 voor amortisatie ervan. Bij haar betoog, dat
  het hier geen belastbare uitdeeling gold, had de N.V. zich er
  op beroepen, dat hier sprake was van een schuld aan oprich­
  ters met als schuldoorzaak verkoop van goodwill en gepresteer­
  de diensten, welke schuld steeds afgedaan kan worden en af­
  gedaan moest worden, als de winst een zekere hoogte had be­
  reikt.
  In de tweede plaats beriep men zich erop, dat, waar de op­
  richtersbewijzen geheel waren ingetrokken, men niet kon spre­
  ken van uitdeeling.
  De Hooge Raad besliste in een ongeveer gelijk geval in zijn
  aan oprichters worden belastbaar gesteld, zonder te onder­
  scheiden, of die uitdeelingen hun oorzaak vinden in ge­
  presteerde diensten, of leveringen. Evenmin werd daarbij
  overwogen, of, als gevolg der uitdeeling, de deelgerechtigheid
  in toekomstige baten te loor ging. De wet stelt zich dus niet
  op het standpunt, dat oprichtersbewijzen uit dien hoofde ont­
  vangen, een schuld voor de N.V. vormen, zoodat amortisatie
  ervan dus geen schulddelging kon zijn, en het beroep op cas­
  satie tegen den uitspraak van den Raad van Beroep werd ver­
  worpen.
   Het is duidelijk, dat, wanneer men moest aannemen, dat
  oprichtersbewijzen een schuld vmrmden voor de N.V., als ze
  waren afgegeven tegen inbreng van goodwill, als anderszins,
  belastbare uitdeelingen uit dien hoofde tot het verleden be­
  hoorden, daar oprichtersbewijzen toch wel niet uitgegeven
  zullen worden aan hen, die geen enkele dienst hebben bewe­
  zen aan de N.V. In dit arrest komt niet duidelijk de eigenlijke
  reden van het verzet tegen een aanslag naar voren. Algemeen
  zal men wel toegeven, dat een uitkeering op een oprichters-.
  