text: Dus, die intrekking is een eerste vereiste, zijnde de sleutel van al Ie
  te treffen maatregelen ter bezwering van het gevaar."
  Elke andere actie zou leiden tot nog grotere verwarring, zo ook het oprichten van de S.R.I. of het ontbinden van de P.K. I. en S.R.
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 02:10:28AM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  NAAR DE P.K. I.-OPSTAND (1925-1926)
  
  323
  
  Het volgende deel van de brief behandelde de contacten van Suprodjo en Kusno
  met de national isten Iskaq en Tjipto Mangunkusumo. Malaka en Subakat waarschuwden tegen de door hen voorgestane non-coöperatie, die naar hun mening
  op geen enkele wijze effectief is of kan zijn. Zij gaven moge I ijkheden voor
  een radicale en consequente non-coöperatie aan, die voor mensen als Iskaq
  en Tjipto wel veel te ver zouden gaan. In dat geval dienden Suprodjo en
  Kusno in de besprekingen hun instenvning te vragen met actie voor het program
  uit "Naar de 'Republiek-Indonesia"'. Dit program zou, mits Suprodjo en Kusno
  zich handig genoeg
  opstelden, door beiden worden aanvaard vanwege zijn
  beperkt karakter, hoewel het in feite de grondslag legde voor de komende
  revolutie. 98
  Met Iskaq had Subakat al contacten gelegd toen deze op doorreis in
  Singapore vertoefde; Suprodjo zal zijn adres wel uit Singapore hebben meegekregen.
   Na zijn besprekingen met Sardjono zou Suprodjo ook Sukarno, de toen al
  belangrijke national istische leider, benaderd hebben. Met het oog op het
  gevaar dat de P.K.I. bedreigde, stelde hij Sukarno voor te komen tot de opricht i ng van de "Sar i kat Repub I i k I ndones i a", een massa-organ i sat i e, waarover
  Sukarno de leiding zou voeren, terwijl Malaka vanuit het buitenland als gids
  zou funktioneren.
  Sukarno zou Malaka hebben geschreven dat hij, gezien de grote gevaren
  die degezamenlijkestrijd bedreigden, geheel instemde met de oprichting van
  de nieuwe organisatie S.R.I. Hij hoopte spoedig nadere aanwijzingen van
  Malaka te ontvangen. 99
  Als reactie op deze brieven besloot het H.B. op 22 augustus afgezanten
  te zenden naar al Ie afdel ingen om de algehele situatie te bespreken. AI Ie
  afdel ingen werden gewaarschuwd niet onafhankel ijk tot gewapende actie over
  te gaan. Tevens werd meegedeeld dat het "federatieve centra I isme" weer vervangen werd door het "democratisch centra I isme" met zijn strikte toezicht
  door het H.B. 100
  In deze zelfde tijd ontplooiden Malaka en Subakat, met hulp van Agam
  Putih en Tamin, ook andere activiteiten om hun standpunten ingang te doen
  vinden. AI Ie afdel ingen kregen een brief waarin ze hun visie uiteenzetten
  en opriepen tot georganiseerde massa-actie. 101 De leiding van de afdel ing
  Batavia, waarin voorstanders van de opstand als Dahlan en Sukrawinata het
  voor het zeggen hadden, werd opgeroepen snel naar Singapore te komen.
   Malaka had het verzoek gekregen om een Indonesische delegatie te sturen
  naar een onder Kominternauspiciän te houden jeugdconferentie in Sjanghai in
  september 1926. Subakat nodigde de leider van de P.K. I.-jeugdorganisatie
  I .P.O. (Internationale Padvinders Organisatie), Mardjono, prominent in de
  P.K.I.-Semarang, uit als afgevaardigde. 102
  Met Sumatra was het contact vanuit Singapore vanzelfsprekend veel gemakHarry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 02:10:28AM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  324
  
  TAN MALAKA
  
  kei ijker. Hoewel op dit ei land de stemming onder de communisten in het
  algemeen sterk voor onmiddel I ijke actie was, had Malaka in zijn campagne
  door zijn Sumatraanse afkomst een extra overtuigingskracht. Via vele persoonl ijke contacten bleven Malaka en Subakat op de hoogte van de gebeurtenissen op Sumatra en konden ze proberen hierop invloed uit te oefenen.
   Handelaren of zeel ieden fungeerden als koerier en communistische leiders
  konden op korte termijn naar Singapore komen. Gevluchte communisten werden
  opgevangen. Het was een groot probleem deze vei I ig onder te brengen en ze
  tevens niet tot financiële last te doen zijn van de in voortdurende geldnood verkerende Malaka en Subakat. Tegen deze vluchtel ingen zei men zo
  weinig moge I ijk over het functioneren van de P.K. I. in Singapore, in verband
  met het gevaar van verraad. Bij gebleken betrouwbaarheid was vaak plaats
  voor hen op een kleine rubberplantage te Kota Tinggi, eigendom van Tal ib,
  waar Karyo uit Yogya, Arifin uit Padang en Umardirdjo, al ias Mohamad Idris,
  uit Semarang, allen gevluchte communisten, zich gevestigd hadden. Zij kregen
  hierbij steun van de Maleier Mohamad Noor. 103
  Naast het onderhouden van al deze contacten en het moeizaam zoeken naar
  wegen om zijn opvattingen in de verspi interde, verwarde P.K.I. ingang te
  doen vinden, vond Malaka nog tijd een brochure te schrijven in het Nederlands,
  die de titel "Massa Actie in Indonesia" kreeg.
   Malaka, die 's morgens om vijf uur de dag begon met uitgebreide I icha~ms­
  oefeningen, schreef sinds begin juli in de loods in Geylang Serai, gezeten
  op zijn veldbed en met zijn benen als schrijfsteun zijn brochure, die Subakat
  rechtstreeks in het Indonesisch vertaalde. 104
  Eind jul i vertrok Tamin weer naar Palembang, voorzien van ~1alaka's brochures. Hij slaagde erin zijn medepropagandist Keadi lan en het pas gevormde
  kader te overtuigen van de noodzaak van uitstel van de revolte, tot al Ie afdel ingen gereed waren deze te ondersteunen. Op twee september keerde Tamin
  terug naar Singapore, terwijl Sutan Keadi lan zijn werkterrein verlegde naar
  Benkulen. Vanuit Palembang schreef Tamin het H.B. Hij eiste namens de P.K.I.Zuid-Sumatra dat het Prambananbesluit zou worden ingetrokken en worden vervangen door georganiseerde massa-actie. Tamin zou op korte termijn naar
  Jambi gaan. Als belangrijke aanhangers had Tamin Maswan Madjid en Achmad
  Chatib gewonnen. Maswan Madjid reisde met hem mee naar Singapore. 105 Tamin
  bracht ook driehonderd gulden mee als bijdrage In de drukkosten van "MassaActie".106
  In jul i werden ook enkele West-Sumatra~nse P.K.I.-Ieiders opgeroepen naar
  
  Singapore te komen, samen met enkele jeug~lge leden die naar het congres te
  107
  Sjanghai zouden worden gezonden.
  In Singapore zag Tamin diverse telegrammen uit Sjanghai, die aandrongen
  
  op het zenden van een delegatie. Uit West-Sumatra was nog steeds niemand gekomen. Maswan Madjid werd naar Bukittinggi gestuurd om Magas Madjid of
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 02:10:28AM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  NAAR DE P.K. I .-OPSTAND (1925-1926)
  
  325
  
  Chal ik Sal im, broer van H.Agus Sal im, op te zoeken en naar Singapore te
  sturen. Maar kort na zijn vertrek verscheen plotsel ing Tadjudin M.S. te
  Singapore. Na enkele gesprekken met Malaka en Subakat werd hem de eer waardig
  gekeurd de P.K. I. in Sjanghai te vertegenwoordigen.
  Chal ik Sal im woonde te Kotagadang
  
  in de Padangse Bovenlanden, en moest
  
  zich daar elke dag melden bij de pol itie.
  "Op een goede avond kreeg i k er bezoek van mij n neef Maswar (Maswan
  Madjid) •.. Hij kwam mij namens Tan Malaka dringend verzoeken naar
  Singapore te komen om er verder instructies te ontvangen. Ik begreep
  heel goed, dat dit een enorm risico voor mij inhield. Desondanks vluchtte
  ik dwars door Jambi naar de haven Bagan Si Api-Api en nam daar - met een
  vals paspoort - de boot naar Singapore.,,108
  Tadjudin was al enkele dagen vertrokken en geldgebrek verhinderde het
  afvaardigen van Sal im. Na enkele gesprekken met Malaka en Subakat kreeg
  Sal im de taak Malaka's opvattingen uit te dragen in Medan. Hier hield Sal im
  zich zeer op de achtergrond. 109
  Op Java poogde het H.B. inmiddels vergeefs zijn gezag over de afdel ingen
  te herstellen. De P.K. I .-Tegal wenste tot actie over te gaan en vroeg hiertoe hulp aan de aangrenzende afdel ingen Pekalongan en Cirebon en aan het
  H.B. Een geheime bijeenkomst hiervoor op 22 augustus leidde niet tot een
  akkoord. Budisutjitro drong aan op werken voor het versterken van de organisatie en het vergroten van de steun van het volk. Een opstand was gel ijk aan
  zelfmoord. Ook een afvaardiging van Tegal naar het H.B. te Bandung kreeg
  geen ander antwoord: de opstand kon pas beginnen na herstel van de partijdiscipl ine.
   Tegal gaf zijn plannen nog niet op. Pekalongan en Cirebon
  
  stuurden daarop een gezant langs alle Javaanse afdel ingen om de mening te
  peilen over een onmiddel I ijke opstand. Slechts één afdel ing steunde Tegals
  opvatting. Op 18 september werd de situatie nogmaals besproken tussen Tegal,
  Pekalongan, Cirebon en de Bataviase P.K.I .-Ieider Herojuwono. Tegal verkreeg
  hier in zoverre instemming met zijn plannen, dat Pekalongan en Cirebon beloofden een gewapende actie van Tegal te ondersteunen. Tegal aarzelde niet
  en stelde de datum vast op 28 september. Door een fout in de organisatie.
  he tp i
  ging
  an ·
  nle t door. 110
  Ook in Batavia was de druk om in opstand te komen zeer groot. De communistische aanhang zou zich massaal tegen de P.K. I. keren als de partij niet
  aan zijn overspannen verwachtingen voldeed. Een serie bomaanslagen in
  augustus en september kon deze druk niet verminderen. Eind augustus stelde
  de P.K.I .-vice-voorzitter in Batavia, Sukrawinata, een plan op, gebaseerd
  op de verwachting dat een gewapende actie in Batavia de opstand in het hele
  land aan de gang zou brengen. Hij vormde een "Comité van de Revolutie", dat,
  buiten het verdeelde en aarzelende H.B. om, de revolutionaire krachten moest
  verenigen. Op 13 september vormde hij met een aantal medestanders het "Komite
  Pengga lang Repub I i k I ndones i a" (K. P. R. I . - Com i té van verded i gers van de
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 02:10:28AM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  326
  
  TAN MALAKA
  
  Republ ik Indonesia). Deze groep, los van het H.B., besloot afgevaardigden
  naar al Ie afdel ingen te zenden om hun erkenning van de K.P.R.I. als organisator van de opstand te verkrijgen. 111
  Ook de Sumatraanse communisten bleken het gezag van het H.B. of Tan
  Malaka naast zich te wi I len neerleggen. Op 29 augustus kwamen dertien communisten uit West-Sumatra in Singapore bijeen. Tan Malaka vertoefde toen in
  Batu Pahat. De dertien richtten de"Sarikat Dagang Indonesia" (S.D. I. Indonesische Handelsvereniging) op. De S.D.I. moest uitgroeien tot een organisatie, die AI imin en Muso na hun terugkeer zouden kunnen gaan leiden.
  Van AI imin en Muso had niemand sinds hun vertrek ook maar iets
  
  gehoord.
  Dit al les ging buiten Malaka om. 112
  De brief van het H.B. van 22 augustus aan al Ie afdel ingen met de oproep
  tot hernieuwde overweging van de opstandplannen, viel bij de revolutionairen
  in Padang Panjang in zeer slechte aarde. Vijf afgevaardigden trokken naar
  Singapore om er bij Tan Malaka op aan te dringen zonder verder uitstel het
  sein voor revolutie te geven. Indien dit niet gebeurde zou de afdel ing tot
  sabotage en moordaanslagen overgaan. Hierdoor zouden dan de andere afdel ingen bij de opstand betrokken worden. Op 10 september arriveerde de delegatie
  .In S.Ingapore. 113
  Op 12 september hadden de uit Batu Pahat teruggekeerde Malaka, Subakat
  en Tamin gelegenheid deze nieuwe problemen te bespreken. Zij benadrukten
  nogmaals hun oppositie tegen de opstandplannen, eisten intrekking van het
  Prambananbesluit en distantieerden zich van de reis van AI imin en Muso.
   Vanzelfsprekend moest het drietal weinig hebben van de S.D. I. Deze werd
  ontbonden en een aantal initiatiefnemers werd als afgezant ingeschakeld in
  Malaka's informatie-offensief tegen de opstandplannen. Plannen om het oude
  H.B. te ontbinden en een nieuw H.B. onder leiding van Malaka in Penang te
  vestigen zouden verder worden uitgewerkt. 1 14
  Een stap hiertoe zou wel I icht een grote conferentie van P.K.I .-Ieiders
  zijn, die op korte termijn zou worden gehouden. Voor deze conferentie werden volgens rechercheberichten Suprodjo uitBandung, Ongko Duit Surabaya,
  Chal ik Sal im en Abdul Xarim verwacht. Ook AI imin en Muso konden elk ogenbi ik terugkeren. Malaka had, toen hij naar Batu Pahat vertrok, instructies
  achtergelaten, hem meteen in te lichten als beiden terugkeerden. In Singapore
  zou dan, met hen erbij, de grote conferentie plaatsvinden. 115
  Het drietal Malaka, Subakat en Tamin besloot ook de wapens, die al geruime tijd in Malaka waren opgeslagen, niet door te sturen naar Indonesi~.
  Deze lagen opgeslagen in een opslagplaats in Tanjong Pagar. Malaka betaalde
  ze niet, waarop de Chinese bewaarder de wapens begon te verkopen. Volgens
  Malaka had men geen ingevoerde wapens nodig; de aanwezige wapens van leger
  en pol itie waren voldoende voor het verwekken van de opstand.
  De teruggestuurde Sumatraanse afgevaardigden moesten kennis geven van
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 02:10:28AM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  NAAR DE P.K. I.-OPSTAND (1925-1926)
  
  327
  
  de verhuizing van het H.B. naar Penang. Twee naar Padang panjang teruggestuurde afgezanten kregen een brief mee, waarin Malaka de plaatsel ijke
  P.K. I .-Ieiding zijn opvatting uiteenzette.
   Tamin was van plan geweest terug te keren naar Zuid-Sumatra, maar Malaka
  en Subakat dachten dat hij nuttiger werk zou kunnen doen in Semarang of
  116
  Surabaya.
  Veel zicht op de ontwikkel ingen op Java hadden Malaka en Subakat
  toendertijd niet, hetgeen ook bi ijkt uit een brief die ze op 21 september
  aan Suprodjo schrijven:
  "Timur (Singapore), 21 september 1926.
  Mijnheer,
  Gisteren ontmoetten wij een van Uw woonplaats gekomen persoon, die
  een foto van Oi I (Tan Malaka), Odol (Alimin) en nog een ander persoon
  uit Amerika (de Philippijnen) bij zich had. Natuurl ijk schrokken wij
  bij het zien van die foto, naar aanleiding waarvan wij U een telegram
  hebben gezonden, op welk telegram wij dit schrijven I ieten volgen.
  Wij menen, dat die djualan (handeling) zal kunnen leiden tot een
  algehele vernietiging van die man uit Amerika (de Philippijnen) en onze
  relatie met hem en ten slotte ook het Soerat besar (hoogstwaarsahijnlijk:
  mandaat), dat wij in bezit hebben. Natuurl ijk zal de concurrent (tegenpartij) daar onmiddel I ijk een onderzoek naar instellen en er per sé
  achter komen. Kortom, die pendjualan (vermoedelijk: handeling) zal kunnen leiden tot een algehele vernietiging van onze perniaga~n (relatie)
  met Amerika (de Philippijnen).
  Behalve dat, weet U hoe onze houding is tegenover Odol (Alimin).
   Zolang men die dubbelzinnige houding nog niet heeft laten varen, zullen
  de langganan (leden) in de toekomst steeds in twijfel verkeren welke
  feitel ijk goed en welke niet goed is. Wij moeten toch weten, wie en wiens
  pol itiek wij moeten aanbevelen bij de langganan (leden), die in de tegenwoordige tijd behoefte hebben aan een klare leiding. Begrijp dat, mijnheer!
  Sinds lang wachten wij op enig bericht van U betreffende de door U
  gevoerde bespreking met Binocle (Dr. Tjipto Mangunkusumo), Forma I ine
  (Mr. Iskaq), enz. Wij moeten het noodzakel ijk hebben en verzoeken U
  dringend om ons ten spoedigste het rapport toe te zenden.
  Tot slot: Wij hebben gehoord, dat er 5 bestemd zijn om bought
  (gernterneerd) te worden. Hoe heten ze en waar worden ze dibought
  (gernterneerd)? Is het waar, dat Timber (Budisutjitro) ook daaronder behoort? Wij zouden gaarne bericht daaromtrent ontvangen; zendt ons dit
  spoedig! Maar sedert ongeveer een maand hebben wij generlei bericht van
  U ontvangen. Natuurl ijk zijn wij daar hogel ijk ongerust over en verkeren
  wij hogel ijk in twijfel. Wij verzoeken U de relatie ten spoedigste te
  wi I len herstellen zoals voorheen.
  Zij, die vurig hopen op een spoedig antwoord,
  (w.g.) ai I (Tan Malaka) 117
  (w.g.) Pepper (Subakat)"
  Uit deze brief bi ijkt dat beiden over geen enkele informatiebron beschikten die hen op de hoogte hield van de P.K.I .-wederwaardigheden op Java.
  Deze zouden het drietal wel reden tot diepe zorg gegeven hebben. Leden van
  het K.P.R. I. bezochten diverse afdel ingen op Sumatra en Java en vroegen hen
  om steun voor een opstand buiten het H.B.-Bandung om. Slechts Padang, Tegal,
  Bantam en Priangan spraken hur instemming uit. Niettemin kwam het K.P.R.I.
   eind oktober tot het besluit op 12 november in opstand te komen. Ongko D,
  leider van de P.K. I .-Surabaya, die bezoek kreeg van Herojuwono, weigerde
  zijn steun en I ichtte meteen Malaka in. 118 De plannen om Tamin naar Java te
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 02:10:28AM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  328
  
  TAN MALAKA
  
  zenden werden toen afgelast. Meteen werd de nieuwe leider van het K.P.R.I.,
  Dahlan, per telegram en brief gevraagd naar Singapore te komen. Een antwoord
  hierop kreeg Tan Malaka nooit. Dit kan het gevolg zijn van een falen in de
  steeds moe i zamer ver lopende commun i cat i e of van opzette I ij ke neger i ng door
  het K.P.R.I. 119
  Op 20 september 120 verscheen in Singapore de leider van de P.K. I .-WestSumatra, Arif Fadi I lah, na eerdere verzoeken hiertoe van Malaka en Tamin. 121
  Na een week lang besprekingen werd hij voldoende betrouwbaar geacht om in
  Geylang Serai te verbl ijven. Hij kreeg een stapel brochures van Tan Malaka
  mee en een document van zestien volgetikte fol iovel len getiteld "Lokal dan
  Nasional Aksi di Indonesia", een verhandeling van Tan Malaka, gedateerd
  Pulau Punjung 20 september 1926. 122 Met Arif werd ook gesproken over het
  benodigde bedrag (geraamd op 1500 dol lar) voor het drukken van "Massa Actie".
  Arif zou dit zo spoedig moge I ijk zenden; het bedrag was geen probleem; hij
  had al 1200 gulden in West-Sumatra tot zijn beschikking, oorspronkel ijk bestemd voor wapenaankopen. Bij zijn vertrek meende het drietal een belangrijke aanhanger gewonnen en een groot financieel probleem opgelost te hebben.
   Er werd snel een drukker gevonden die het karwe i voor 1250 do I Iar op zich nam.
  Maar Arif Fadi I lah I iet niets meer van zich horen en bracht zo zijn
  partijgenoten in Singapore in onrust en gevaar. 123 Niettemin had Malaka's
  overredingskracht wel zijn werk gedaan, want Fadi I lah weigerde mee te doen
  met de Bataviase opstandplannen, toen een gezant uit die plaats hem dat
  vroeg. 124
  De onrustbarende berichten uit Java en Sumatra, waaruit bleek dat de
  kans op een spoedig uitbreken van de opstand steeds groter werd, en het toenemende pol itietoezicht op Singapore 125 leidden tot het besluit Singapore
  tijdel ijk te verlaten. Malaka vertrok naar Tanjong Katung, Subakat naar
  Kota Tinggi - Johor Lama en Tamin trok in bij Pak Sa'id, een gepensioneerde
  ambtenaar van de Intel I igence, die hem nuttige informaties over die dienst
  verschafte. AI leen Agam Putih bleef in Geylang Serai. 126
  Malaka moest langzamerhand wel tot de conclusie komen dat hij vergeefs
  had geprobeerd greep op de gebeurtenissen te krijgen. Hij kwam te laat in
  Singapore om de P.K.I. nog weer op het goede spoor te kunnen terugbrengen.
   Zijn matigende invloed op het H.B.-Bandung leidde er al leen maar toe dat
  fel Ie voorstanders van actie het H.B. opzijschoven en zelf tot actie overgingen. Het gezag van een verre leider of partijdiscipl ine telde voor hen
  niet. l27
  De Bataviase samenzweerders troffen de laatste voorbereidingen. Op 6 november werden in Cirebon de taken verdeeld; hier vandaan reisden de coördinators van de verschi I lende gebieden naar hun werkterrein. 128
  Nog op 9 november schreef Tamin uit Singapore aan Dahlan dat de nu gekozen koers de P.K.I. tot algehele vernietiging zou brengen. De besl issing in
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 02:10:28AM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  NAAR DE P.K. I.-OPSTAND (1925-1926)
  
  329
  
  opstand te komen moest worden ingetrokken en de P.K.I. moest zich concentreren op het versterken van zijn zwakke punten. Hij herhaalde het verzoek
  aan Baharuddin Saleh zo spoedig moge I ijk naar Singapore te komen. 129
  Het buitenspel gezette H.B. in Bandung deed nog een laatste poging zijn
  gezag te herstellen. In een rondschrijven aan de afdel ingen eiste het in
  november een zuivering van de partij en een terugkeer naar de centrale
  leiding van het H.B. Op 10 november nam de P.K.I.-Priangan het initiatief
  voor de keuze van een nieuw H.B. Suprodjo zou de nieuwe P.K. I .-voorzitter
  moeten worden. Maar het was allemaal te laat. 130
  De pol itie zat ook niet sti I en trad preventief op zodat het in MiddenJava niet tot gewelddaden kwam. In Oost-Java kwam de P.K.I. nauwel ijks in
  beweging, maar in Batavia kwam het inderdaad 's avonds 12 november tot
  ongeregeldheden. De slecht georganiseerde actie werd snel onderdrukt en de
  volgende morgen was de orde en rust hersteld. Bantam was de streek waar nog
  de grootste revolutionaire activiteit werd ontplooid. Zonder veel moeite
  was hier ook na enkele weken de rust hersteld. Er volgden nu massale arrestaties van communisten. Dit betekende het einde van de P.K.I. op Java.
   Op Sumatra konden de P.K.I.-afdel ingen maar niet tot een besluit komen
  over een datum voor de opstand. Dit duurde een aantal weken en toen de
  P.K.I. steeds meer verzwakte door de arrestatie van zijn leiders kwamen
  P.K.I.-Ieden uit Si lungkang zelfstandig in actie. De opstand breidde zich
  snel uit, de beter gewapende rebellen verzetten zich heftig, maar binnen
  
  twee weken was de rebel I ie gebroken. 131
  
  In Singapore moesten Malaka en zijn vrienden dit al les werkeloos en
  machteloos aanzien. Hun grote probleem was nu het geld. Ze hadden geen geld
  om de drukker te betalen, nu Arif Fadil lah niets van zich I iet horen. Tamin
  had door het scherpe pol itietoezicht geen gelegenheid veel contact te zoeken
  met potenti~le geldverschaffers: handelaren uit West-Sumatra, die hij
  meestal ontmoette in het restaurant van Sutan Kajo, Arab St. 131. Malaka
  moest zich, als hij in Singapore was, uiterst voorzichtig bewegen; daardoor
  kon hij niet de drukproeven nakijken, omdat de drukkerij scherp in het oog
  gehouden werd. Door het gebrek aan geld moest Malaka per
  
  december een baan
  
  aanvaarden bij het Duitse bedrijf Barmer Export, tegen een loon van 90 dol lar
  per maand. 132 Toen ontbrak nog 300 dol lar voor de drukkosten. Dit bedrag
  .. ke Ph .I I'IpplJnse
  ..
  . d • 133
  Ieen de Ma Iaka van een riJ
  vrlen
  Met dit geld werd de drukkerij betaald. Op 10 december haalde Tamin
  vijfhonderd exemplaren op en bracht ze naar het huis van zijnvriendPak Sa'id.
  De andere vijfhonderd bracht hij onder in het huis van Ki Fal lulah Suhaimy,
  134
  waar ze op 18 december door de pol itie in beslag werden genomen.
   Malaka's il legale verbl ijf in Singapore, Penang of Thai land en de perioden dat vrijwel iedereen zijn spoor bijster was, leidden er natuurl ijk toe
  dat er allerlei geruchten de ronde deden dat hij in Indi~ was of was geweest.
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 02:10:28AM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  TAN MALAKA
  
  330
  
  December 1925 werd hij inS i g I i op Sum~tra ges i gna Ieerd. 135
  Andere berichten, die na de opstand in vele kranten verschenen, wi Iden
  dat Malaka eind 1925 de plannen voor de opstand in Batavia met de P.K.I.leiders besprak. Hij kwam en vertrok als kolentremmer op een boot van de
  136
  "Nederland"
  . Andere geruchten betroffen een bezoek aan Batavia in
  februari 1926 137 en aan Bengkal is in juni of jul i 1926. 138
  De nerveuze sfeer na het uitbreken van de opstand op Java, met een dreigende herhal ing op
  
  Sumatra, was een vruchtbare voedingsbodem voor het ge-
  
  rucht dat Malaka ter Oostkust vertoefde. De "Sumatra-Post" kon deze berichten nog relativeren.
   "Thans kan met aan zekerheid grenzende waarschijnl ijkheid worden aangenomen, dat hij een reisje door Langsa en de Oostkust onderneemt of reeds
  weer heeft ondernomen, maar het schijnt ook thans buitengewoon moei I ijk
  hem op de hielen te volgen. Het zijn slechts verlaten kampvuren, die hij
  achterlaat en zijn mocassinsporen zijn niet van die der anderen te onderscheiden. Zijn de berichten juist, dan is hij gezien in Tamiang, in de
  Atjehtram, terwijl hij in Brandan en Pangkalan Susu zelfs besprekingen
  moet hebben gevoerd. Het behoeft geen verbazing te wekken, dat al Ie
  sheriffs van de Wild East met hun colts en hun speurzin erop uitgetogen
  zijn. De wegen worden scherp bewaakt, auto's worden aangehouden en zelfs
  ve lep Ianters, die van zins zij n zich naar deze were Idstad tOl begeven,
  worden onderzocht op 'Malaka'! We kregen al verhalen over een donkere
  man met een lange zwarte baard en een gouden bri I, die in razende vaart
  over de wegen stoof, maar als •.• Europeaan overal door kwam"139
  Zulke geruchten pasten geheel in de sfeer die langzamerhand rond Malaka
  ontstond. Een geheimzinnige, ongrijpbare leider die de machtige pol itieapparaten van de koloniale machthebbers telkens te snel af was. Dit sprak
  vanzelfsprekend zeer tot de verbeelding van vele van Malaka's landgenoten,
  die hem dan ook in overeenstemming met hun traditionele wereldbeeld, bovennatuurl ijke krachten toekenden.
  AI deze tijd I ieten AI imin en Muso niets van zich horen. Reeds voor hun
  komst in Moskou maakte de Komintern zich ernstig zorgen over de P.K.I.
   Roy, belast met de koloniale zaken in het E.K.K.I., I iet in een brief van
  12 juni 1926 aan Sneevl iet, toen voorzitter van de C.P.H., duidel ijk zijn
  bezorgd he i d b I i j ken. Het Ieek erop, schreef hij, dat de P. K. I. onder een
  ultral inks leiderschap rechtstreeks koerste naar een putsch. Brieven van
  Tan Malaka en inl ichtingen van Bergsma bevestigden dit. Darsono en Semaun,
  die in Moskou verbleven, waren niet in staat te helpen. Roy wi Ide een Kominternagent zenden om informatie te verzamelen en de P.K.I. een door de
  Komintern opgesteld program voor te leggen. Roy vroeg Sneevl iet de reis en
  de contacten van de agent te verzorgen. 140
  Sneevl iet antwoordde in jul i dat een agent de complexe situatie nooit
  zo spoedig zou kunnen doorgronden. Het beste zou zijn Malaka het risico te
  laten nemen van een verbl ijf van enkele weken op Java en hem de zaak te
  141
  
  laten oplossen.
  Maar toen verschenen AI imin en Muso. Zij kwamen midden in de strijd
  
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 02:10:28AM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  NAAR DE P.K. I.-OPSTAND (1925-1926)
  
  331
  
  tussen Stal in en Trotzki terecht. Voor hun opstandplannen vonden ze bij
  Trotzki-aanhangers steun. Toen ze wat meer inzicht kregen in de Russische
  partijverhoudingen vonden ze het verstandiger deze steun niet te beantwoorden. Met Darsono en Semaun verschenen ze al spoedig voor het E.K.K.I., dat
  hun plannen ondubbelzinnig afwees.
   De Komintern stelde vervolgens een program voor de P.K.I. op en Semaun
  schreef een brief met kritiek op de P.K.I. Deze kritiek volgde grotendeels
  die van Tan Ma Iaka. Twee art i ke Ien i n de Kom i nternpers over I ndones i ~ ademden
  dezelfde tendens. Darsono benadrukte in één ervan de noodzaak van de opbouw
  van een massa-aanhang via een "bloc-within"-pol itiek.
  Na een drietal maanden, waarin AI imin en Muso anti-Trotzkistische schol ing
  ontvingen, verschenen ze weer voor het E.K.K. I. onder leiding van Stal in.
  Hoewel in Kominternkringen, in verband met China, steeds meer werd gesproken
  van een revolutionaire opleving in het oosten, en revolutie niet op voorhand
  veroordeeld werd, was er geen sprake van goedkeuring en steun voor een zo
  slecht georganiseerde en op voorhand tot mislukken gedoemde opstand. AI imin
  en Muso vertrokken begin oktober uit Moskou met een veroordel ing van hun
  plannen en met instructies radicale national istische propaganda te gaan
  voeren. 142
  Voor hun vertrek uit Singapore hadden de P.K.I .-Ieiders afgesproken dat,
  in het geval Moskou hun plannen zou afwijzen, ze zelfstandig tot gueri I laactiviteit zouden overgaan. Het sein ~iertoe zou een telegram zijn met een
  afgesproken inhoud. Muso, die in Moskou zeer ontevreden was over het onthaal van zijn plannen, slaagde erin het telegram te versturen. Toen dat
  eenmaal was gebeurd, konden al Ie lessen en vermaningen van hei E.K.K.I.
   niets meer aan de toestand veranderen. Het telegram bereikte waarschijnl ijk
  nooit zijn doel. En als dat wel het geval was geweest had het waarschijnI ijk op de gang van zaken geen invloed meer gehad; de verhoudingen in de
  P.K.I. tussen Tan Malaka's groep in Singapore, het H.B. te Bandung en de
  P.K.I .-Batavia waren duidel ijk. 143
  Zonder veel haast reisden AI imin en Muso terug. In Sjanghai hoorden ze
  het nieuws van de revolutie. Op aandrang van hun gastheer, de Russische
  consul-generaal, reisden ze verder. 144 Hun komst kondigden ze aan in telegrammen, die terecht kwamen bij de in de P.K.I. ingedrongen pol itiespion.
  ·
  OP 15 december kwamen ze .In S·Ingapore aan. 145 Z
  e gingen
  me t een naar Gey Iang
  Serai, waar ze Agam Putih vonden. Agam Putih verraadde hun komst vrijwi I I ig
  aan de in Singapore gedetacheerde Nederlands-Indische pol itieman Visbeen en
  speelde Visbeen hun paspoorten in handen. Hij stuurde het tweetal zo snel
  mogel ijk door naar Kota Tinggi, waar Subakat in betrekkei ijke
  
  vei I igheid
  
  vertoefde bij Umardirdjo. Op vragen naar de verbl ijfplaats van Tan Malaka
  hield Agam Putih zich van de domme. Hij zei dat deze niet meer in Singapore
  was. De motieven van Agam Putih voor het verraden van AI imin en Muso zijn
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 02:10:28AM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  TAN MALAKA
  
  332
  
  onduidel ijk. Was het geld dat hem hiertoe bracht, zoals AI imin later beschuldigde, of was het zijn afkeer van het optreden van beiden, dat deels verantwoordel ijk was voor het catastrofale verloop van zaken in
  
  Indonesi~?
  
  Voor
  
  dit laatste pleit dat hij aan Visbeen slechts inl ichtingen verschafte over
  AI imin en Muso en de andere waardevol Ie informatie, die hij de pol itie zou
  hebben kunnen verschaffen, voor zich hield. Niettemin bracht zijn optreden
  ook Subakat en diens kameraden in Kota Ti ngg i i n groot gevaar.
   Op 18 december meldden AI imin en Muso zich bij Subakat. Deze merkte al
  snel in de omgeving van zijn rustige verbl ijfplaats een ongewoon groot aantal mensen op. Hij besloot te vluchten en drong er bij AI imin en Muso op
  aan hetzelfde te doen. Dezen zagen hiervan de noodzaak niet in. Subakat en
  Umardirdjo vluchtten met driehonderd van AI imin gekregen dollars. Korte tijd
  later werden AI imin en Muso gearresteerd en enkele dagen later overgebracht
  naar Singapore. Zij hadden bij hun arrestatie 2510 US-dollars in hun bezit;
  volgens hun zeggen bijdragen van Phi I ippijnse sympathisanten. Dit was dan
  klaarbl ijkel ijk al Ie hulp van de Sovjet-Unie aan de P.K.I. Bij hun aanhouding
  en verhoor verleende de Nederlandse rechercheur Visbeen nuttige hulp aan
  zijn Britse collega's. AI les bij elkaar was het een roemloos einde van een
  mislukte expeditie. 146
  Hun arrestatie
  
  betekende het einde van Geylang Serai en Kota Tinggi
  
  als uitwijkplaats. De loods in Geylang Serai werd al sinds enkele maanden
  niet meer als vei I ig beschouwd. Agam Putih en Tamin zorgden ervoor dat vóór
  de verwachte huiszoeking al Ie documenten naar een vei I iger plaats werden
  overgebracht. 147 In het huis van Agam Putih, het correspondentie-adres van
  Subakat, Clyde St reet 46, vond de pol itie een 500 exemplaren van de tweede
  druk van "Naar de 'Republ iek-Indonesia"', die moest worden voorzien van een
  los titelblad, waarop stond "Ter herinnering van wijlen mijn vriend Sugono,
  wiens gewelddadige dood nog steeds mysterieus bi ijft".
   Agam Putih wist van niets, al leen dat de brochures in Tokio (in feite
  Manila) gedrukt waren. Volgens een bewoner zouden de boeken naar Del i worden gestuurd. 148
  Tot slot is er dan nog Malaka's brochure, die. te laat van de pers kwam
  om nog enige invloed in
  
  Indonesi~
  
  uit te oefenen. Deze brochure sluit aan
  
  bij "Naar de 'Republ iek-Indonesia'" en "Semangat Moeda" en wi I net als
  deze twee een handleiding zijn voor de communistische actie. De inhoud verschilt ook niet zo veel van de twee bovengenoemde boekjes, wel legt Malaka
  natuurl ijk een aantal accenten anders en behandelt hij enkele nieuwe onderwerpen.
  In zijn voorwoord vat hij de kern van het boekje al samen:
  
  Indonesi~
  
  vormt in de keten van Aziatische kolonies de zwakste schakel. Het ontbreken
  van een inheemse middenklasse maakt het voor Nederland steeds moei I ijker
  zich te handhaven. Hierdoor is ook een weg naar onafhankel ijkheid via
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 02:10:28AM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  NAAR DE P.K. I.-OPSTAND (1925-1926)
  
  333
  
  parlementaire actie onmogel ijk. Deze vrijheid kan al leen worden bereikt door
  de revolutionaire krachten, door massa-actie van en voor de massa. In aanleg
  is er ook genoeg intellect in Indonesi~ aanwezig om het land zelf te besturen. Maar op het ogenbl ik wortelen zij grotendeels nog niet in de massa.
  Zij moeten uit hun studeerkamer komen om aan het volk met daden hun revolutionaire bewustzijn te tonen.
   "Een onophoudel ijke golf van stakingen, boycots en demonstraties, die
  zich steeds uitbreidt zal via nationale eenheid leiden tot de 'Federatie
  Republ ik Indonesia'. Dit is hun weg, geen andere.,,149
  Revolutie, leraart Malaka zijn lezers, is geen hersenspinsel of een op
  bevel op te roepen verschijnsel, maar komt voort uit een maatschappijstructuur met een steeds scherper wordende klassentegenstel I ing. Daarom volgde
  de kapital istische de feodale maatschappij op en werd deze in Rusland in
  1917 weer vervangen. Het motto van Mephistopheles waar Malaka zijn boek
  mee opent, is hier van toepassing: "AI les was besteht ist wert, dass es zu
  GrOnde geht". De revolutie die deze verandering teweegbrengt, veroorzaakt
  de vooruitgang. In de revolutie wordt een maximum aan morele kracht bereikt,
  dat het moge I ijk maakt een nieuwe maatschappij te vestigen. Een volk dat
  of een klasse die niet in staat is om via een revolutie verouderde regeringsvormen of slavernij van zich af te werpen, zal ten ondergaan of altijd
  150
  I ··
  s Iaa f bijven.
  Malaka onderscheidt verschi I lende vormen van imperial isme. Deze verschi I len zijn het gevolg van de ontwikkel ingsfase van het kapital isme in
  het koloniale moederland, het tijdstip van vestiging in de kolonie en de
  wijze van aanwending van het kapitaal daar. In Brits-Indi~ hadden de Britten
  de hulp nodig van de inheemse bevolking om tot een systeem te komen, waarbij
  Engeland grondstoffen im- en industrieprodukten exporteerde uit en naar
  Indi~.
  Daardoor ontstond een sterke, goed geschoolde inheemse middenklasse.
  Uit deze bourgeoisie kwamen ook de leiders voort die pol itieke actie tegen
  Engeland voerden. Vanuit de sterke economische positie konden pol itieke
  rechten worden afgedwongen. In vele opzichten was hier ook een vruchtbare
  samenwerking moge I ijk tussen de koloniale heerser en de Indische bourgeoisie.
   . I'Isme, geb3seer d op een ha I f -monopo I'Ie. 151
  H·Ier .IS nu sprake van een .Imperia
  In de Phi I ippijnen is het imperial isme gebaseerd op vrije concurrentie.
  De nog jonge kolonisatie van de Verenigde Staten heeft veel hervormingen en
  vooruitgang gebracht. De volksinvloed strekt zeer ver; al leen het vetorecht
  van de G.-G. ende Amerikaanse mi I itaire aanwezigheid beperken dit. Niettemin
  wenst het volk zo spoedig moge I ijk de beloofde algehele onafhankel ijkheid. 152
  Spanje en Portugal voerden bij de vestiging van hun koloniale bezit een
  imperial istische pol itiek, louter gebaseerd op plundering. De Nederlandse
  pol itiek, gebaseerd op monopol ievorming, had in de praktijk hetzelfde gevolg.
  Nederland was en is een land van landbouw en hDndel. Dit leidde er toe dat
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 02:10:28AM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  TAN MALAKA
  
  334
  Indonesi~
  
  werd leeggehaald ten behoeve van Nederland. Als in Nederland
  
  moderne industrie zou zijn gevestigd, zou ook een I iberale koloniale pol itiek worden gevoerd. Nu verhief al leen het bezit van Indonesi~ Nederland
  boven de status van kleine en onbelangrijke mogendheid. 153
  Het nog jonge Indonesische kapital isme vertoont een aantal bijzondere
  kenmerken. De steden zijn hier geen centra van techniek en industrie maar
  doorvoerhavens voor de cultuurprodukten uit het binnenland en de afgewerkte
  produkten uit het buitenland. De eenzijdige nadruk op produktie voor het
  buitenland veroorzaakt voedseltekorten, die worden aangevuld uit het buitenland. Nederland heeft steeds de ontwikkel ing van een inheemse industrie
  belemmerd. Het Nederlandse tekort aan kapitaal en
  leidde tot grote Engelse investeringen in
  
  ontwikkel ing
  
  industri~le
  
  Indonesi~,
  
  de laatste tijd aange-
  
  vuld met Amerikaanse investeringen. Hierdoor hoopt Nederland ook op steun
  .. k
  l' lb
  ' d 154
  van deze Ian den voor de voor t ze tt 'Ing van zIJn
  oonlaa
  eWln.
  Voor de bevolking van
  
  Indonesi~
  
  heeft het koloniale bestuur geleid tot
  
  algehele verarming, kleine boeren raken hun grond kwijt en moeten werken voor
  hongerlonen, mi Ijoenen zijn werkeloos, tal lozen dakloos en ziek. Van de
  lage lonen moet nog een exorbitant bedrag aan belasting worden betaald. De
  regering weigert op voldoende schaal onderwijs te geven. Zij weigert hiervoor geld beschikbaar te stellen, uit angst voor de geschoolde
  
  Indonesi~r.
   Een universiteit is nog nooit gesticht. Scholenplannen van de P.K. I. werden
  geblokkeerd. De regeringspol itiek is samen te vatten als: "Het Indonesische
  volk moet dom bi ijven, opdat overal rust en orde heersen". Het volk is
  rechteloos; de regering beschikt naar wi I lekeur. Pol itieke actie is vrijwel
  onmogel ijk gemaakt. Tienduizenden contractkoel ies op Sumatra leiden een
  I
  t aan, waarul't nauwe I"k
  savenbes
  IJ s een UI't weg moge I"k'
  IJ IS. 155
  ZO ontstond een uiterst scherpe sociale tegenstel I ing tussen Nederlanders
  en
  
  Indonesi~rs.
  Deze tegenstel I ing wordt nog versterkt door de ermee samen-
  
  vallende raciale, rel igieuze, sociale en taalverschi Ilen. In
  
  Indonesi~
  
  is
  
  geen modern, inheems kapital isme dat de tegenstel I ing kan overbruggen en
  verzachten. De tegenstel I ing wordt nog steeds groter doordat de macht zich
  concentreert bij een steeds kleiner aantal trusts en syndicaten, terwijl het
  leger der machtelozen groeit. De winsten vloeien naar Nederland en
  
  Indonesi~
  
  verarmt. Een economische en pol itieke ontwikkel ing als op de Phi lippijnen
  zou deze ontwikkel ing kunnen stoppen en ombuigen. Maar een inheems bourgeoisie,
  die deze pol itiek zou moeten steunen, ontbreekt. Het Hollandse imperial isme,
  een kruidenierspol itiek, is niet in staat tot het teweegbrengen van veranderingen. Bovendien ontbreekt hiervoor het benodigde kapitaal. En Amerikaans
  kapitaal zou tegen de Nederlandse "eer" en belangen ingaan. 156
  Het Indonesische volk heeft geen pol itieke stem, de Volksraad is een
  ~rodukt
  
  van een verrotte bureaucratie. Nederland zal een echte
  
  volksverte-
  
  genwoordiging nooit toestaan. Deze zal al leen ontstaan door druk van onderaf
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 06/29/2024 02:10:28AM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  NAAR DE P.K. I .-OPSTAND (1925-1926)
  
  335
  
  uit een revolutionaire arbeiderspartij. 157
  De geconcentreerde rijkdom en macht van een kleine groep kapital isten,
  de steeds ellendiger wordende situatie van het Indonesische volk, de steeds
  scherper wordende klassen- en rassentegenstel I ing, het reactionaire koloniale bestuur en het stijgende revolutionaire bewustzijn van het volk brengen de revolutie zeer nabij. De vele gewelddadige uitbarstingen in de laatste
  jaren bewijzen de scherpte van de tegenstel I ing. Maar een moderne revolutie
  is nog niet uitgebroken. Voor de revolutie zijn een programma, organisatie
  en tactiek nodig. Deze drie dienen aangepast en in overeenstemming te zijn
  met de specifieke situatie in
  
  Indonesi~.
  Met Marx en Lenin als gids kunnen
  
  de grote I ijnen voor de revolutie worden aangegeven. De industrie- en landbouwarbeiders, die zeker steun zullen krijgen van de kleirrebourgeoisie,
  vormen de kern van de revolutie. 158
  De economische veranderingen, waarbij het moderne kapital isme de inheemse
  nijverheid verdrong, brachten de slachtoffers vaak tot onjuiste en anarchistische denkbeelden. In zo'n situatie is het moei I ijk om de juiste Marxistische actie te voeren; dan is uitgl ijden naar eigen belang, anarchisme of
  bijgeloof gemakkei ijk. Nog geen enkele partij heeft het volk op de juiste
  weg naar het doel kunnen leiden. De parlementaire weg kan al leen succes hebben als er een sterke middenklasse bestaat. Nu meedoen in de Volksraad is
  volksverraad. Bij algemeen kiesrecht kan men de Volksraad gebruiken als forum
  en oppositiemiddel.
  Een tegengestelde, maar ook schade I ijke wijze om de onafhankel ijkheid te
  bereiken is de weg van de putsch of het anarchisme. Geloof hierin is een
  koortsdroom.
   "Putsch is een actie van een kleine groep, die in het geheim werkt en
  geen band heeft met de massa. Zo'n groep maakt gewoon I ijk plannen in
  overeenstemming met de eigen wensen en kunde, zonder de gevoelens en de
  behoeften van de massa erbij te betrekken. Zij komen plotsel ing uit hun
  schui Iplaats zonder zich er eerst van te overtuigen of het tijdstip voor
  massa-actie al wel of nog niet gekomen is. Zij menen dat al hun gedachten over de massa juist zijn. Zij vergeten of weten niet, dat de massa
  slechts na herhaalde aansporingen en als ze in ellendige omstandigheden
  verkeert bij harde pol itieke actie (op moderne wijze!) kan worden betrokken. Ook zit de massa vol irrationele reacties. De putschisten vergeten
  dat het tijdstip van de revolutie, als de massa-actie een gewapende
  opstand wordt, niet maanden tevoren kan worden vastgelegd, zoals een
  waarzegger dat doet. De revolutie ontstaat spontaan als gevolg van al lerlei omstandigheden. Als de putschisten op een door hen zelf vastgesteld
  ogenbl ik plotsel ing naar voren komen (zoals Herr Kapp, de beroemde
  putschist) zal de massa aan hen geen steun geven. Niet omdat de massa
  dom of onoplettend is, maar omdat de massa slechts strijdt voor haar
  nabije behoeften en in overeenstemming met haar economische belangen.
  