text: G e e n w o n d e r , dat s o m m i g e m e n s c h e n route r e l a l i e s niet van echte
  weten te o n d e r s e h e i d e n , h e e l vaak ook d a a r d o o r , dat het begrip
  ,,geheel", niet v o l d o e n d e g e d e f i n i e e r d was. Als men ons tegenwerpt dat o o k een rivier een g e h e e l is, dan v e r g e e t men hierbij,
  dat tussehen d e rivier (als oorzaak) en den regen, die o1~ den
  berg valt, waar zieh de bron van de rivier bevindt, niet de minste
  relatie bestaat. De eausaliteit d e r p h y s i e a v e r k l a a r t dan ook het
  ontstaan d e r rivier als ,,meest waarschijnlijken t o e s t a n d ". Niet z o o
  het l e v e n : Als er sleehts d i e eausaliteit b e s t o n d en alle s a m e n loop van causale ketenen was toeval, dan z o u d e er volgens de
  k a n s r e k e n i n g niet g e l e e f ~ ku,nnen w o r d e n. Ik h o o p a a n g e t o o n d te
  h e b b e n , dat bet ,,planmh.tige' (en WASMANN heeft bet feitelijk o v e r
  het ,,planmatige") geen s e h i i n p r o b l e e m is. T r o u w e n s wij zijn overtuigd, dat hij, die her p r o b l e e m niet wil zien in bet bij e l k a a r
  p a s s e n van d e deelen in het l e v e n d e systeem, niet m e e r van een
  1) Het gewone donkproces bestaat immers punt voor punt uit enkele
  subsummaties (synthesen).  s c h i i n p r o b l e e m spreekt, z o o d r a die h a r m o n i e in ziin eigen orga.
   n i s m e g e s t o o r d i s : ziekte is g66n s e h i i n p r o b l e e m en steenen of
  kristallen w o r d e n niet z i e k !
  Eerie belangrijke rol in zulke s y s t e m e n van h a r m o n i e s p e l e n
  o o k de instincten. Van o u d s h e r i n t e r e s s e e r t zich d e d i e r k u n d e
  v o o r het p a s s e n van het instinct bit d e organisatie (spinklier,
  s p i n o r g a n e n , spininstinct, vangst van d e prooi). S c h r a p 66n d i e t
  punten nit en b e t l e v e n d e r spin (in de natuur) is onmogeliik. En
  nu h o o r e n wit van W A S M A N N v a n een instinct bij mieren, hetwelk
  niet p a s t bij het ,,geheel" mier, m a a r bii den gast. L a s t ik onmiddelliik zeggen, dat d e z e feiten met onze afleiding niets te m a k e n
  h e b b e n : wat het g e h e e l is, individu, familie, staat, hier de samenleving m i e r en gaaten, dat d o e t niets ter z a k e ; o n z e definitie bliift
  van k r a e h t en wij k u n n e n nu gerust b e t vraagstuk van het al d a n
  niet bestaan e e n e r ,,planmatigheid" verlaten en met WASMANNertoe
  o v e r g a a n om het p r o b l e e m van b e t ontstaan d i e r , , p l a n m a t i g h ' e i d "
  te b e s p r e k e n.
   V o o r e e n v o o r s t a n d e r van d e d e s c e n d e n t i e l e e r m o e t , f r e m d d i e n l i c h e Zweekm~issigkeit" i n d e r d a a d een p r o b l e e m zijn, en zeker,
  als men de p h y s i o l o g i s c h e feiten v o o r b i j z i e n d e meent, dat m e n
  wel degelijk met het eehte D a r w i n i s m e rekening m o e t h o u d e n.
  W a n t bet D a r w i n i s m e eischt v o o r k e n m e r k e n , die d o o r natuurkeus
  b e h o u d e n m o e t e n blijven, dat zii v o o r het b e h o u d e n blijven van
  de individu~n nuttig zijn. H e t t e g e n d e e l is ten o p z i c h t e van de
  s y m p h i l i e . i n s t i n c t e n w a a r . WASMANN is van m e e n i n g dat het sym.
  philie.instinct bij de m i e r e n op te vatten i s als erfelijke gewoonte.
   Dit is nu niet z o o h e e l g e m a k k e l i i k te begriipen. Men d e n k e slechts
  aan het felt, dat de w e r k s t e r s h a n d e l e n en dat van d e geslachtsd i e r e n d e erfeliikheid a f h a n g t ! , , O b w o h l , " zegt WASMANN, ,,die
  Beleckung d e r G~iste ftir die W i r t e k e i n e n N~hrwert, s o n d e r n nur
  einen R e i z w e r t besitzt, so w e r d e n doch durch die h~tufige Beleckung
  d e r E x s u d a t o r g a n e d e r G a s t e b e s t i m m t e Reizstoffe, die aus d e n
  E x s u d a t g e w e b e n d e r s e l b e n s t a m m e n in d e n Kropf d e r A r b e i t e r i n n e n
  a u f g e n o m m e n . D i e s e tibertragen dann bet d e r Ftitterung d e r W e i b.
   chen und M~innchen (bezw. d e r L a r v e n derselben) i e n e R e i z s t o f f e
  aus ihrem M u n d e auch auf die F o r t p f l a n z u n g s g e s c h ! e c h t e r , in d e n e n
  sie durch den Stoffwechsel d i e K e i m z e l l e n b e e i n f l u s s e n . " ,,Dass
  a a f t r o p h i s c h e m W e g e auch Mutationen i n d e r Instinctanlage
  
  JORDAN, INSTINCT EN .FREMDDIENLICHE ZWECKMaSSIGKEIT".
   61
  
  in den G e n e n d e s K e i m p l a s m a verursacht w e r d e n k•nnen, ist an
  und for sich nicht geheimnisvoller, als d e r Z u s a m m e n h a n g d e r p s y c h i s c h e n mit d e r o r g a n i s c h e n Entwicklung in d e r T i e r w e l t. " D e
  gasten zelf, met h u n n e veelvuldige a a n p a s s i n g e n zijn, volgens
  WASMANN, in d e eerste plaats d o o r t e e l t k e u s (,,Amikalselektion")
  van den kant d e r m i e r e n ontstaan. (,,Wir kOnnen d a h e r die ganze
  s o m a t i s c h - p s y c h i s c h e Entwicklung d e r S y m p h i l i e auf d i e. , d r e i
  H a u p t f a k t o r e n (Mutabilit~it d e r G e n e , A m i k a l s e l e k t i o n und funktionelle Reizwirkung) zuriickfiihren.") M o e i e l i j k kan ik mij i n d e n k e n
  in den s a m e n h a n g tusschen genen, w e l k e n i e u w e s y m p h i e l e instincten
  t e w e e g m o e t e n brengen, en her feit, d a t de k i e m e n g e v o e d zijn
  d o o r b l o e d , h e t w e l k sporen van een stof bevatte, die op hare
  beurt a f k o m s t i g is van de kevers, aan wie gastvrijheid m o e t w o r d e n
  b e w e z e n.  Dat de i n s t i n c t v o r m i n g even r a a d s e l a c h t i g is als de s a m e n h a n g
  tusschen p s y c h i s c h e en lichamelijke e i g e n s c h a p p e n , is z e k e r juist.
   M a a r dat bewijst toch slechts, dat wit ons h i e r bij tw66 r a a d s e l e n
  m o e t e n neerleggen, die alsnog o n o p l o s b a a r zijn; de w e t e n s c h a p
  heeft niet alleen d e plicht om te s p r e k e n , w a a r zij iets weet, m a a r
  o o k om te zwijgen, w a a r zii v o o r de o p l o s s i n g van vraagstukken
  nog niet rijp is. W a t de ,,amicaalselectie" betreft: soil. Men vergete
  e c h t e r niet, dat dit met DARWIN'S s e l e c t i o n i s m e niets te maken
  heeft. DARWIN heeft d e c o m p l e x h e i d willen v e r k l a r e n 1), m a a r heeft
  van te e e n v o u d i g e v o o r b e e l d e n u i t g a a n d e d e c o m p l e x i t e i t o n d e r schat. Hij m e e n d e , dat dit c o m p l e x s a m e n s t e l b a a r was uit e n k e l e
  d e e l e n , d i e toevallig k o n d e n ontstaan, d. w. z , geen relatie vert o o n d e n m e t h u n n e latere b e t e e k e n i s v o o r het o r g a n i s m e.  had DARWIN weg willen werken door de selectieleer.Den samcnhang aanvaarden beteekent de amicaal.selectie van hare verklarende waarde ontdoen.
  W A S M A N N gebruikt dit ietwat gerocste werktuig van de mecha.
  nistische periodc natuurlijk zonder mechanistische bedoclingen;
  want ook hij weet. dat met mutatie, selectie en erfelijkheid het
  ,,planmatige" niet verklaard is, en meent, dat feiten, die e e n e planmatigheid a a n t o o n e n , die uitgaat b o v e n her b e l a n g van individu of
  soort, een steun voor her theistisehe stelsel ziin.
  (Ingezonden 28 Januari '21.).
  