text: Toen 't nu een korteren of langeren tijd geduurd h a d , was
  er I O e m b o e X d i l o e la k a t i k o e l o k o e ; hij besteeg een
  paard, terwijl men verre hoorde aankomen 't geluid der belletjes,
  't gerinkinkel er van. Toen hij dicht bij den tuin van I N d i l o e
  m a m i l a was, riep hij tot hem: «ha naamgenoot daar beneden!» Hij hoorde niet. «Ha naamgenoot!» zeide hij wederom
  tot hem: «Ja toch, zeide hij toen pas.» «Kom hier!» «Wat
  hebt gij te zeggen?» «Kom hier!» «Ik moet onkruid wieden;
  ik ben hier toch maar alleen, ik heb geen metgezel om onkruid
  te wieden.» Wederom riep hij tot h e m : ha, kom toch, laten
  wij stroomaf gaan.» I N d i l o e m a m i l a antwoordde: «ik wil
  niet, ik heb geen paard, ik heb geen slimoet, ik heb geen
  hoofddoek; ik ben werkelijk een arm mensch.»
  Maar I N d i l o e la K a t i k o e l a k o e zeide: ha, kom jij
  maar, een paard is er, ik neem je mee op paard; een slimoet,
  een hoofddoek is er.» Vervolgens ging hij, gaf hem en hij
  kauwde sirih uit zijn sirih-tasch. Toen hij sirih gekauwd had,
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  165
  
  wij gaan naar I K a h i , zeide ik daar, laten wij hem meenemen,
  zeide ik van u.
   En men ging op weg; toen zij gekomen waren bij 't huis
  van I K a h i , overnachten zij; twee a drie nachten duurde 't.
   Toen 't nu drie nachten waren, zeide I N d i l o e l a K a t i k o e
  l o k o e : wij zullen nu straks weggaan als de zon «koud» is. En
  men gaf hen en zij kauwden sirih uit de sirih-mand van I
  K a h i . Vervolgens opende I N d i l o e l a K a t i k o e l o k o e de
  sirih-mand van I K a h i en trok uit 't schuiflaadje van de sirihmand van I K a h i . En hij nam één meloen-pit en deed die in
  zijn sirih-tasch. Toen het eten klaar was, gaf men hen en zij
  aten; toen zij gegeten hadden en sirih gekauwd hadden, zeiden
  zij: «ramboe K a h i , laat ons nu gaan!» I R a m b o e K a h i
  antwoordde: «welaan , gaat maar.»
  En zij gingen heen ; toen zij gekomen waren bij de woonplaats
  van I N d i l o e m a m i l a , gaf I N d i l o e l a K a t i k o e l o k o e
  hem zijn sirih-tasch: «kauw sirih, zeide hij, dan ga ik heen.»
  Toen hij sirih kauwde, zag hij de meloen-pit: ha, naamgenoot,
  zeide hij: «Wat hebt gij te zeggen? «Geef mij de meloen-pit,
  ik zal die gaan planten.» «Neem ze maar mee.» En hij nam
  ze mee. I N d i l o e l a K a t i k o e l o k o e ging nu heen.
   En I N d i l o e m a m i l a ging recht door naar den tuin, hij
  ging niet aan in huis; hij keek uit naar een plaats voor den
  meloen en plantte dien. Toen men bereikte den duur van vier
  nachten ging hij er naar kijken. Toen hij gezien had zijn ontkiemen, zeide hij: «ai h a , mijn meloen, ontkiemd is hij.» De
  meloen antwoordde: «(als) aangebroken is de tijd van mijn
  ontkiemen, dan ontkiem ik.»
  Na verloop van korten tijd, tien nachten , ging hij er wederom
  naar kijken. Toen hij er bij gekomen was, een handgeleding
  lang was hij. En hij zeide: «ai ha, mijn meloen is al lang,
  reeds een handgeleding lang.» En de meloen antwoordde: «als
  aangebroken is de tijd van mijn lang zijn, dan ben ik lang.»
  Wederom na verloop van twaalf nachten , ging hij er wederom
  naar kijken; er was reeds bloesem. En hij zeide: «ai ha, mijn
  meloen heeft reeds bloesem, zeer vlug is 't.» Maar de meloen
  antwoordde: «als aangebroken is de tijd van mijn bloesem, dan
  heb ik een bloesem.»
  Wederom na verloop van langen tijd, ging hij er wederom
  naar zien; zijn bloempje was reeds afgevallen. En I N d i l o e
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  166
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  zeide: «reeds is al afgevallen zijn bloesem.» Maar de meloen
  antwoordde: «als aangebroken is de tijd van mijn afvallen,
  dan val ik af.»
  Hij ging nu weer naar huis; wederom na langen tijd, ging
  hij er wederom naar kijken; de meloen had reeds jonge vrucht.
   En hij zeide: mijn meloen heeft al jonge vrucht. Maar de meloen
  antwoordde: «als aangebroken is de tijd van mijn jonge vrucht
  zijn, dan heb ik jonge vrucht.
   Hij ging nu weer naar huis; 't duurde lang dat hij ging
  kijken; 't waren tien a twintig dagen, eer dat hij er naar ging
  kijken. Toen hij er naar ging kijken, was ie reeds groot. En
  hij zeide: .«mijn meloen is al groot.» Maar de meloen antwoordde: «als aangebroken is de tijd van mijn groot zijn, dan
  ben ik groot.»
  Hij ging nu weer naar huis, nadat hij een weinig onkruid
  had gewied. Na langen tijd ging hij er wederom naar kijken;
  die meloen was reeds half rijp.» En hij zeide: «ai ha. mijn
  meloen is reeds half rijp.» Maar de meloen antwoordde: «als
  aangebroken is de tijd van mijn half rijp zijn, dan ben ik
  half rijp.»
  Hij ging nu weer naar huis ; na langen tijd ging hij er wederom
  naar kijken; toen hij bij den meloen gekomen was, was hij
  reeds zacht rood bruin. En hij zeide: «ai ha, mijn meloen is
  reeds zacht rood bruin.» Maar de meloen antwoordde: «als
  aangebroken is de tijd van mijn zacht rood bruin zijn, dan ben
  ik zacht rood bruin.»
  Hij ging nu weer naar huis; na korten tijd ging hij er wederom
  naar kijken, hij kwam er bij en rijp was ie. En hij zeide: «mijn
  meloen is reeds rijp, 't duurde heelemaal niet lang.» Maar de
  meloen zeide: «als de tijd van mijn rijp zijn is aangebroken,
  dan ben ik rijp.» En I O e m b o e N d i l o e zeide: «hoe heb ik
  't toch met den meloen, dat ie reeds rijp is?» Maar de meloen
  antwoordde: «pluk mij, neem mij mee, bewaar mij, leg mij
  neer in rijst-aren.»
  En hij plukte hem af, nam hem mee naar huis en nam hem
  een stuk goed en wikkelde hem er mee in en legde hem neer
  in rijst-aren 's Morgens vroeg ging hij onkruid wieden in den
  tuin; toen de zon warm was, keerde hij terug naar huis.
   Wederom een anderen dag, ging hij naar den tuin. Toen hij
  teruggekeerd was van den tuin en pas was aangekomen, ging
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  167
  
  hij recht af op de vvaterkruik: ik ga water halen, zeide zijn
  hart. Hij kwam bij de kruik, ze was vol water. En hij daalde
  af op den grond en haalde hout en hij klom naar boven en
  stookte 't vuur op, toen 't vuur opvlamde, stond hij op om
  een mandje te halen.
  En daar zag hij rijst, een mandje vol. Wederom opende hij
  een ander mandje; hij zag kippeneieren , gebakken met klapperolie. Toen zeide hij: «wie zou 't toch zijn, die mij kwam
  brengen gekookte rijst en gebakken eieren; laat ik hem er mee
  slaan, zeide hij misschien, en zoo kwam hij 't mij brengen; ik
  zal 't maar opeten, als ik maar niet naar zijn huis ga stelen;
  zoo zal 't misschien zijn, dat hij 't mij in mijn huis is komen
  brengen.
  En hij at; nadat hij gegeten had, ging hij liggen, hij dacht
  na, nog eens en nog eens. Toen hij genoeg had van 't nadenken , zeide hij: men moet maar afwachten of men er van
  sterft.
   Wederom des morgens vroeg, ging hij onkruid wieden; toen
  de zon boven zijn hoofd stond, keerde hij terug. Toen hij thuis
  gekomen waa, klom hij naar de stookplaats; hij keek naar 't
  vuur, 't was er; en hij stookte 't op; toen hij 't vuur opgestookt had, stond hij op ; eens kijken naar een mandje om mais
  in te plukken, zeide hij. En daar zag hij gekookte rijst een
  mandje vol en gebraden toepijs. Hij sprak heelemaal niet, hij
  nam het, ging er bij zitten en at. Toen hij gegeten had, dacht
  hij na, nog eens en nog eens; toen hij genoeg had van 't nadenken : men moet maar afwachten of men er van sterft, als
  ik toch maar niet ga stelen in 't huis van een ander, zeide hij
  sprekende in zich zelf.
  's Morgens stond hij weer vroeg op en ging maar naar den
  tuin om onkruid te gaan wieden. Toen hij wegging en halverwege was gekomen, was er I A p o e K a m i in 't dichte gras
  en zij zeide: «ha, mijn kleinzoon, waar gaat gij heen?» En I
  O e m b o e N d i l o e antwoordde: «ik ga onkruid wieden.» «Kom
  dan eerst hier even aan , ik heb een beetje te vertellen.» Maar I O.
   Nd. antwoordde: «é ha, ik wil niet aanloopen, uw wonden
  stinken, neen hoor!» «Kom toch even aan, ïk heb een heel
  klein beetje te vertellen ; werkelijk goed is hetgeen ik te vertellen heb.» En I O. Nd. antwoordde: als gij straks niets te
  vertellen hebt, neen, dan laat ik 't je er niet bij.»
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  168
  
  SOEMBANEESCIIE VERHALEN.
   En hij ging er heen. «Ga boven den wind zitten en kauw
  mij een sirih-pruim. > Toen hij er een gekauwd had, zeide I
  A p o e Kclmi: «welaan, telkens als gij in huis komt, wat ziet
  gij dan in huis?» En I O. Nd. zeide: «'t is werkelijk zoo,
  telkens als ik kom, is er gekookte rijst, is er water in de kruik.»
  I A. K. antwoordde: «dat is 't, hoor wat ik te vertellen heb;
  hoe is 't, denk eens na, misschien is er iets door u ergens
  neergelegd??- Toen antwoordde I O. Nd.: er is wat, een rijpe
  meloen.» «Waar hebt gij dien neergelegd?» «Onder de padidoppen.» «Dat is 't, datgene wat door u is neergelegd, is 't,
  dat 't eten kookt, 't water schept; daarom ga 't opwachten,
  keer weer terug; dit is de a d a t er van, als gij terugkeert, als
  gij in huis komt, neem dan vlug de schil er van uit de padidoppen, neem 't, brand 't in 't vuur, als 't zwart gebrand is,
  giet er dan één schotel water op; als gij fijn gekneed hebt 't
  harde in 't water, ga dan zitten in de deur-opening; als gij
  haar ziet, giet 't haar dan boven op haar hoofd.»
  En hij volgde 't op, hij ging weg uit 't dichte gras, kwam
  midden op den weg en keerde terug. Toen hij teruggekeerd
  was, ging hij recht door de schil halen, evenals I A. K. gezegd
  had. Toen hij 't gebrand had, goot hij er één schotel water
  op en hij weekte het en kneedde 't heelemaal fijn. Toen ging
  hij zitten in de deur-opening; hij wachtte. En daar kwam I
  Kariri aan; en hij goot 't water op haar uit. Toen hij't water
  op haar uitgegoten had, viel "zij met een slag op den grond,
  terwijl zij flauw viel. Toen zij flauw gevallen was, kwam I O.
   Nd. naar beneden en hij pakte beet een tip van zijn slimoet
  en sloeg er haar mee. Toen hij 't pas éénmaal gedaan had,
  bewoog zij zich nog niet; hij deed 't tweemaal, hij deed 't
  viermaal, toen pas stond zij op. En I O. Nd. zeide: «ai ha!
  wat kent gij toch listige streken; telkens als ik thuis kwam,
  was er gekookt eten; telkens als ik kwam was 't hetzelfde.»
  Toen hij dit gezegd had: «hoe is je naam, zeide hij tot haar.
  De vrouw antwoordde: I K a r i r i KSraka,vzeide zij hem.
  Vervolgens huwde I O. Nd. met haar.
  Toen 't nu een tijdje geleden was, 't waren twee maanden,
  zeide I O. Nd.: «laat ik eens gaan bezien de paarden, de
  erfenis van vader, in 't veld; ik ga vooreen maand, zeide hij.»
  En hij vertrok. Toen 't drie a vier nachten geleden was, kwam
  daar I M b a k o e , hij streek
  neer from
  midden
  op07/14/2024
  't pleintje
  en hij
  Downloaded
  Brill.com
  06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
   169
  
  zeide: «ha mijn kleinkind, K a r i r i h a r a k o e , kom eens hier
  naar beneden, peuter 't vuil uit mijn oor», zeide hij haar. I
  Kariri antwoordde: «é, ik wil niet, ik ben bang.» Maar I
  Mbakoe antwoordde: «ha, kom toch hier! straks mag je
  terug.» En zij ging maar naar beneden, zij ging naar hem toe,
  toen zij aan zijn zijde gekomen was, hield I M b a k o e haar
  zijn ooren toe; zij nu wilde ze bekijken, maar hij wachtte haar
  op, duwde haar in zijn oorholte, en I M b a k o e schaakte I
  K a r i r i , hij bracht haar in den top van een hoogen boom.
  Toen 't nu een tijd geleden was, toen één maand voorbij
  was, keerde I O. Nd, terug naar huis. En hij kwam in 't leege
  huis. Hij nu nam zijn marapoe-bezittingen en hij nam 't mee.
   Hij kwam bij de wilde varkens, zij waren aan 't gras wroeten,
  en hij zeide: «héeren varkens, als gij I K a r i r i gezien hebt,
  zeg 't mij, ik zal u uw belooning geven.»
  De wilde varkens antwoordden : «é, schaamdeel van je moeder,
  schreeuw zoo niet, wij zullen meteen even komen; wij zijn toch
  aan 't gras wroeten, onze buiken zijn zoo hongerig.*
  Hij ging wederom verder; hij zag kraaien: «als gij gezien
  hebt I K a r i r i , mijn vrouw, zal ik u uw belooning geven.»
  «Wat zegt gij», zeiden de kraaien. «Mijn vrouw, zeg ik toch,
  iemand heeft haar geschaakt, misschien hebt gij haar wel gezien.* Maar de kraaien antwoordden en zeiden tot hem: «ha
  dwaas, ga toch weg, schreeuw zoo niet, meteen komen wij en
  pikken u uw oogen uit», zeiden zij tot hem.
  Hij ging wederom verder; hij ging en zag paarden, en I O.
   Nd. zeide: «heeren paarden!» En de paarden antwoordden:
  •"wat zegt gij?» I O. Nd. antwoordde: «ik zoek heden mijn
  vrouw, iemand heeft haar geschaakt; misschien hebt gij haar
  gezien, zeg 't mij, ik zal u geven mijn marapoe-bezittingen.»
  De paarden antwoordden: «gij zijt niet degene, om wien wij
  ons druk maken! dwaas manlijk schaamdeel! schaamdeel van
  je moeder! de krokodil zal je grijpen ! wel schreeuw daar nog eens,
  dan zullen wij je daar eens komen trappen, zoodat je dood
  gaat.»
  ^Ü S'"g wederom verder; hij zag karbauwen in een dal, en
  hij zeide: «heeren karbauwen, ik heb u iets te vragen. > De karbauwen antwoorden: «wat zegt gij.» «Iemand heeft heden mijn
  vrouw geschaakt; als gij haar gezien hebt, als gij haar verblijfplaats weet, zal ik u uw belooning geven.» De karbauwen
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  170
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  antwoordden: «wat zegje daar!» En I O. Nd. antwoordde: «ik
  zoek mijn vrouw, welke richting ze uit gegaan is, weet ik niet.•
  De karbauwen antwoordden en zeiden: «hoe is 't, moeten wij
  op je vrouw gaan passen, dat gij 't ons vraagt?» En I O. Nd.
   antwoordde: «nou, misschien hebt gij ze gezien, zeide ik,
  daarom vroeg ik er naar.» De karbauwen antwoordden: «'t zou
  goed zijn, als je ophieldt met praten; als je te veel praat, dan
  zullen wij meteen komen met de hoornen steken, zoodat je
  dood gaat en de kraaien je zullen opeten.»
  Wederom ging hij verder; hij kwam in een ander dal, hij
  zag sapi's: «heeren sapi's!» «Ja», zeiden de sapi's. «Hebt gij
  mijn vrouw gezien, terwijl iemand haar schaakte?» De sapi's
  antwoordden: «wij zijn aan 't gras eten, daar staat gij maar te
  roepen; roep nog eens, dan zullen wij gaan en u straks steken,
  dat gij in stukjes en brokjes dood gaat.»
  Wederom ging hij verder; hij kwam in een ander dal en hij
  keek op naar een haki-boom; en hij zag een civet-kat: «heer
  civet-kat», zeide hij. «Ja», zeide de civet-kat. «Misschien hebt
  gij mijn vrouw gezien: iemand heeft haar geschaakt.» «Een
  verbazende .stommeling ben jij daar beneden! ik ben aan 't
  vruchten eten en jij staat daar te schreeuwen; als gij daar nog
  eenmaal roept, zal ik eens naar beneden naar je toe komen
  en ik zal je dan krabben.»
  Wederom ging hij verder; hjj kwam in een op zich zelf staand
  bosch, en hij zeide, toen hij tortelduiven zag: «heeren duiven!»
  Zij antwoordden niet. «Heeren duiven !» En sommigen der duiven
  zeiden: «hoor hem daar, alsof 't I O e m b o e N d i l o e mamila
  is.» En hij riep wederom: «heeren duiven!» «Ja», zeiden de
  duiven, kom hier heen», zeiden de duiven, terwijl zij hem
  riepen, En hij ging naar hen toe; toen hij bij hen was gekomen:
  «wat zoekt gij?» I O. Nd. antwoordde: «ik zoek I Kariri, mijn
  vrouw, iemand heeft haar geschaakt.» En de duiven antwoordden:
  «maak je daarover maar niet bezorgd, laat ons gaan naar den
  vorst der duiven.» Zij gingen. Toen zij in 't huis van den vorst
  der duiven gekomen waren, zeiden de duiven: «heer dit is I
  X d i l o c m a m i l a , die hij getrouwd heeft is door I M b a k o e
  geschaakt,» En de vorst der duiven antwoordde: zoo is 't, dat
  wij 't weten. Toen zeide I O.  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  171
  
  toch! weet gij haar (schuil)plaats niet?» I O. N. antwoordde:
  «ik weet 't niet.» «Straks als de zon koud is, dan zal ik 't u
  wijzen.»
  Toen de zon nu koud was, wees hij het hem, 't was slechts
  vaag dat hij 't zag. Toen zeide de duif: I M b a k o e , is werkelijk zeer rijk; de goederen van alle landen , rijksdaalders, gouden
  kettingen, gouden oorhangers, rnoeti sala, koperen kettingen,
  van alles heeft hij, doordat hij 't gaat wegrooven; wanneer de
  menschen hun slimoets droogen in de zon, hij rooft ze allemaal weg.
   I M b a k o e was er nu niet, hij was vertrokken naar 't land
  overzee, om goederen te gaan rooven; en de duif zeide: «ik
  ben niet sterk, ga daarom I K a b i r a roepen, hij alleen is
  handig, handig in 't stelen, handig in de toppen derboomen.»
  Men ging hem nu roepen; toen hij gekomen was, zeide men
  tot hem: «hoe is 't, K a b i r a , zijt gij in staat om I K a r i r i
  klimmend te halen? I K a b i r a antwoordde: «men moet mij
  een belooning geven.» De vorst der duiven antwoordde: «u
  uwe belooning geven? ik ben er toe in staat.» «Wacht dan
  maar een poosje.» Na verloop van korten tijd, ging I K a b i r a ,
  hij klom in den top van den boom, hij bracht alles naar beneden , allerlei soorten van goederen, hij maakte 't heelemaal
  leeg. Toen hij er mee klaar was, klom hij wederom naar boven
  om I K a r i r i naar beneden te brengen, hij bracht haar in 't
  huis van den vorst der duiven. Toen hij daar gekomen was,
  zeide de vorst der duiven: «ha Oemboe Ndiloe mamila! uw
  vrouw is er.» En I O. Nd. anrwoordde: «hoeveel belooning wil
  I K a b i r a hebben?» De vorst der duiven antwoordde: «laat
  mij dat maar op mij nemen, om hem te geven.»
  En nu kwam I M b a k o e er aan; pas was hij gekomen: «ha
  Ramboe Kariri», zeide hij. Toen riep hij haar wederom: <ha
  Ramboe Kariri.» Toen zij nog niet antwoordde, ging hij naar
  beneden in de voorgalerij en hij schreeuwde; schreeuwende
  zeide hij: «wie 't ook is die geschaakt heeft I K a r i r i en mijn
  bezittingen, dan eerst zal 't zijn, ik zal hem zijn oogen uitpikken.»
  Toen hij klaar was met schreeuwen, riep hij: «ha heer duif
  daar beneden, hebt gij niet gezien I K a r i r i , wie haar geschaakt
  heeft?» En de vorst der duiven antwoordde: «overweeg in uw
  hart, waar gij haar vandaanDownloaded
  gehaaldfromhebt.»
  «'t07/14/2024
  Was de06:12:56PM
  vrouw
  Brill.com
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  ^172
  
  SOEMBANEESCIIE VERHALEN.
  van I O e m b o e N d i l o e m ami la, toen ik haar roofde.» En
  de duif antwoordde: «zoo is 't, en I O. Nd. is hier.* Toen
  antwoordde I Mb a k o e : «ai ha, morgen ochtend zullen wij
  vechten.> En de vorst der duiven antwoordde: «zoo zij 't.»
  En de duif zeide tot I O. Nd. m a m il a, wees niet bang,
  ik zal u een zwaard geven, morgen ochtend zult gij strijden.»
  's Morgens vroeg toen de zon halverwege gestegen was, zeide
  I M b a k o e : «daar kom ik aan, wacht mij op!» En hij vloog,
  pas was hij aan 't vliegen, of hij ging rakelings langs 1 0 . Nd.
  m a m i l a heen; maar deze hakte met het zwaard zijn vleugel;
  die was gebroken. Men hield nu op en hij ging naar zijn huis;
  thuis gekomen schreeuwde hij zonder ophouden; schreeuwende
  zeide hij: «morgen, daar is nog één vleugel van mij, als ik
  hem er mee sla, sterft hij terstond.
  's Morgens vroeg, toen zeide I M b a k o e : «daar kom ik aan,
  éénmaal slechts doe ik 't, ik doe 't maar éénmaal en hij sterft
  terstond.» En hij vloog en ging rakelings langs I O. Nd. mam i l a ; deze wachttte hem op en sneed hem zijn hals af. Toen
  hij dood was, stookte hij een vuurtje en verbrandde hem geheel en al.
   Toen I M b a k o e dood was, keerden zij vervolgens naar hun
  plaatsen terug. En de duif gaf aan I K a b i r a zijn belooning;
  hij raapte wat kiezelsteenen op en gaf ze hem. Maar I K a b i r a
  ging nu aan bij iemand, die alleen woonde en zeide tot hem:
  «dit zijn teekenen van mijn hand, als er mijns gelijken zijn,
  geef hen hun teeken, en zij zullen niet roofzuchtig zijn, als
  men zich noemt: menschen van K a r o e n g g o e W a t o e.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOËMBANËESCrtE VERHALEN.
  VII. T a u
  
  Karita.
  Toenanoe handaka na na pakiri na. Nindja da tau madoea;
  0 e mbo e La p o e ja na haatoe, O e m b o e L o e t o e n g na
  haatoe. Taka njoena I O e m b o e La po e ningoe mangeala na.
  Toenanoe hina lakoe njoena I O e m b o e L o e t o e n g hina piti
  léranja na mangeala ' na; ndena karai ja.
   Taka hiwana njoena I O e m b o e La po e: «amboe piti na
  mangeala nggoe, na boata doe ja ijang!» Taka na heama
  njoena I O e m b o e L o e t o e n g , hiwana: «djaka na mboata ja,
  koe wönggau hiloe na.» Na heama njoena I O e m b o e L a p o e :
  «djaka hili hau bahi, ndakoe bihoe, djea ma ja badi na mangeala nggoe.»
  Toenanoe lakoe na nja ka I O e m b o e L o e t o e n g , lakoe
  hina poeha la wai na mangeala. Mandai ndai ki ka hakoedoe,
  boata ma na nja ijang.
  Toenanoe bana mboata ka hina lakoe papeaka nja na mangoe
  mangealang, hiwana bana peaka: «Oemboe, miri, na mboata
  ka na mangeala moe, amboe mbeni doe!» Na heama njoena
  1 O e m b o e L a p o e : «djea ma ja, hiwanggoe, dj&ka na mboata,
  ndakoe bihoe hahi hawiang, djea ma ja badi kau ngandi ngga
  ja; ndéa be njoena ndena karaoe na eti nggoe.»
  Toenanoe lakoe beli na nja ka la pangéa pamangeala na.
  Toenanoe hina tama ja la wai, na la-lakoe, loepa na langa
  nja wai. Toenanoe bana langa nja ka wai, hi mamara be ja,
  nde wai a ja pa. * Toenanoe hina ita ja hau na na oema koedoe, hiwana bana pa'arang: «ha ramboe, kanggikina dita la
  paraing, laloe toéndoengoe ja ana mongoe?» Taka hina heama
  na tau la oema koedoe: «toenoe nja manoe "', hidoe na nja
  ' m a n g e a l a = visohhaak; wordt ook gebruikt voor „vischsnoer", in onderscheiding van 't vangen met een net.
   - n d e wai a j a pa = 't was geen water meer. Volgens een Soembanees
  ziet 't er in den hemel en onder de aarde en onder de zee precies zoo uit
  als op de aarde. Alleen de „communicatie" is onderling niet zoo gemakkelijk
  en 't zijn slechts enkele menschen, dien een dergelijk reisje te beurt valt.
  * t o e n o e n j a m a n o e = men ofiert voor hem. Dit „ t o e n o e m a n o e " is
  een vaste uitdrukking voor alle offeranden, al worden er karbauwen en
  varkens geslacht; steeds zegt men „een kipje roosteren."
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  174
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
   na maramba, hidoe weli ngaroeng. ' Taka hiwana njoena:
  «djaka njoengga noe, na hamoe be ja!»
  Toenanoe hi lakoe na nja ka na tau la oema koedoe la
  paraing. Toenanoe bana taka ka hoedita: «ha Oemboe, hiwana,
  ninja na tau noewawa, djaka njoengga, na hamoe be ja, wana
  bana pani'.»
  Taka na heama na maramba na mahidoe: «pa'aunja, djaka
  koe hamoe ma nahoe tai, koe wö ma nja banda, ata, karambo'a, ndjara, kamambi, \vê, manoe, ahoe.»
  Toenanoe hina pa'aunja. Toenanoe bana pa'aunja hina lakoe
  la paraing. Toenanoe bana taka ka, ndena bihoe pahapa; «napa
  kadiroe» wana. Toenanoe hi lakoe na nja la kambaniroe
  bangga, hina wakahoe ja na likoe apoeng, na paboata ijang,
  bawana. Toenanoe bana hala ka pakaloangga ja, hina hë ja la
  kaheli, hina rau ja la ngaroe na na mangeala. Toenanoe bana
  hala ja ka hina banggi nja na mangeala. * Toenanoe hina
  mandapoe hina wönja hina hapa; bana hala ka pahapa, hiwana
  njoena na maramba: «mala peaka wa pamboeham!» Taka na
  heama njoena I O e m b o e L o e t o e n g : «didi jang na ngohoeng
  amahoe kan wöngga nja.» Taka na heama njoena na maramba:
  «ndéa, ndakoe bihoe! ata, djaka wSmoe ngga, koe wönggau
  dangoe banda hangia hangia,»
  Toenanoe ba ndena bihoe pa, lakoe hopoetoe na nja ka I
  Oeraboe Loetoeng.
   Toenanoe bana lakoe ka hina wönja ja na mangeala la I
  O e m b o e L a p o e ; bana hala ka pa wönja, lakoe na nja ka
  njoena I O e m b o e L o e t o e n g ; lakoe hina latikoe ha da
  hamba " , hakamboeloe mawa da, hina takoe ndja wai hina
  pawandaloe ndja bana tiwaloendja. Toenanoe bana hala ha ka,
  taka njoena I O e m b o e L a p o e hina weli ndja da karambo'a,
  na weling la ramoekoe da, na hë ngandi ha la tana dita.
  Taka hiwana njoena I O e m b o e L o e t o e n g : «ha, mangga
  • hidoe weli ngaroeng = ziek van mond. Door dit weli
  ng drukt
  men uit, dat de ziekte haar oorsprong had in den mond, daar begonnen is.
  Anders zou men eenvoudig zeggen: hidoe ngaroe.
  * hina banggi nja mangeala = hij stak de visohkaak in zijn lendendoek, banggi = lendenen; (een kapmes) in de lendendoek dragen, b.v. na
  bünggi nja kabeala = hij draagt eon kapmes op zij.
  * hina latikoe ha da hamba —van lontar-bladen een soort emmer
  maken, l&tikoe—buigen, vormen.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  175
  
  ndja da woloe ' nggoe, na bcedoe ndja karambo'a!» Ndena
  rongoe njoena I O e m b o e L a p o e . Toenanoe bada taka ndja
  ka da wai la hamba, da oenoe ndja hawiang, da hikoe ha
  hawiang, da mbera hala ma da hamba.
   Toenanoe hiwana njoena I O e m b o e L o e t o e n g : «wöngga
  badi hiloe da da woloe nggoe; djea ma ha badi da woloe nggoe
  njoengga; djaka woloe hawiang, ndakoe bihoe.» Na heama
  njoena I O e m b o e L a p o e : amboe toemoe, amboe na karaoe
  na eti moe!» Na heama njoena I Oemboe Loetoeng: «ma
  njoengga bana mboSta na mangeala moe, djea ma badi bawamoe, djea ma ja bakoe pabeli nggau ja.»
  Taka njoena I O e m b o e L a p o e hina lakoe la ngéa paboengoe da da wai hina kandja kandja ja na tana na mambaha.
  Toenanoe bana hala ja ka pakandja, palai na nja ka la
  Karita ^, na lakoe ja lai nahoe, na toera parai na. Taka
  njoena I O e m b o e L o e t o e n g hina lakoe pakaninoe •"• ja na
  ngohoeng amahoe hina kétoe ja hina padita ja. Noe, woeloe
  na nja ka banda dangoe.
  ' woloe:^legen; de gegiste drank, bereid uit 't vruchten-sap van den
  lontar.
  * Karita = :]andschapje in Midden-Soemba. De monschcn van Karita beschouwen I Oemboe Lapoe ala hun stamvader, van wien men deze legende
  vertelt.
  Een panton, om de mensohen van Karita te beleedigen is:
  K a r i t a kandja woloe.
  Kaudiki bai bora -de menschen van Karita
  krabben legen, en paren zich met apen.
  Een „verklaring" der tweede regel, heb ik niet kunnen krijgen.
  ' kaninoe = spiegel; in 't water zitten kijken als in een spiegel en zoo
  visschon vangen. „Kaninoe ijang", zegt men steeds van een „hengelaar",
  die op zijn dobber zit te turen.
   Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  176
  
  SOËMBANEESCHE VERHALEN.
  VII. De m e n s c h e n
  
  van
  
  Karita.
  Aldus was eertijds 't begin. Er waren twee menschen; Oemb o e La po e was de eene, O e mbo e L o e t o e n g de andere.
   En O e m b o e L a p o e had een vischsnoer. Toen ging I O e rab o e L o e t o e n g heen en nam zonder vragen diens vischsnoer;
  hij vroeg 't niet. Toen zeide I O e m b o e L a p o e : «neem mijn
  vischsnoer niet, de visch zal 't stuktrekken.» Maar I Oemboe
  L o e t o e n g antwoordde en zeide: «als 't stuk is, zal ik je een
  ander geven.» I O e m b o e L a p o e antwoordde: «als 't een
  ander ijzer is, wil ik niet, 't moet zijn mijn (eigen) vischsnoer.»
  En I O e m b o e L o e t o e n g ging heen; hij ging en wierp
  het vischsnoer in 't water, 't Duurde maar eventjes, een visch
  trok 't stuk. Toen 't stuk was ging hij 't zeggen aan den
  eigenaar van het vischsnoer; sprekende zeide hij: «heer,
  meester, uw vischsnoer is stuk, wees toch niet boos.» I Oemb o e L a p o e antwoordde: «zoo is 't, dat ik zeide, als 't stuk
  is, wil ik geen ander ijzer, dit moet 't zijn, dat gij mij (terug)
  brengt; dan niet, dan ben ik niet toornig.»
  Hij keerde nu terug naar de plaats van zijn visschen. En hij
  ging 't water in, hij liep en liep, totdat 't water hem bedekte.
   Toen 't water hem bedekte, was 't droog land, 't was geen
  water meer. En hij zag een klein huis en vragende zeide hij:
  «ha ramboe, wat is 't toch daarboven in de kampong, men
  slaat er erg op de gongs?»
  En 't mensch in 't kleine huis antwoordde: men offert, de
  vorst is ziek, ziek in zijn mond.» Toen zeide hij: «als ik daar
  was, dan zou hij beter worden.»
  En 't mensch uit 't kleine huisje ging naar de kampong.
  Daar boven gekomen: Oemboe, zeide zij, daar is iemand
  beneden: «als ik er was, dan zou hij beter worden, zeide hij
  terwijl hij sprak.» Toen antwoordde de zieke vorst: «roep
  hem, als ik straks meteen beter ben, zal ik hem geven goederen , slaven, karbouwen , paarden , geiten, varkens, kippen ,
  honden.»
  En men riep hem. Toen men hem riep, ging hij naar de
  kampong. Toen hij daar gekomen was, wilde hij geen sirih
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERMALEN.
   177
  
  kauwen; «wacht eerst», zeide hij. Toen ging hij naar de paal
  in de voorgalerij en maakte de vischlijn los, door de visch
  afgebroken, naar hij gezegd had. Toen hij deze wat had laten
  vieren, klom hij in huis en haalde met zijn hand den vischhaak
  uit den mond. Toen hij daar mee klaar was, stak hij den
  vischhaak in zijn lendendoek. Toen ging hij zitten en men gaf
  hem en hij kauwde sirih; toen hij sirih gekauwd had, zeide
  de vorst: «zeg maar uw begeerte». En I O e m b o e L o e t o e n g
  antwoordde: «alleenlijk 't gouden rijstblok, geef mij dat.> Maar
  de vorst antwoordde: «neen, ik wil niet; slaven, als gij mij
  dat zegt, zal ik u geven en allerlei soorten van goederen.»
  Daar hij dit niet wilde, ging I O e m b o e L o e t o e n g nijdig
  heen. Toen hij gegaan was, gaf hij den vischhaak aan I O e m b o e L a p o e ; toen hij dien gegeven had, ging I O e m b o e
  L o e t o e n g heen; hij ging en vormde emmers van bladeren,
  tien paar, en hij schepte er water in en hij hing ze op één
  rechte lijn. Toen hij daarmee klaar was, joeg I O e m b o e L a p|oe zijn karbauwen bij elkaar uit 't buffelwed en bracht ze
  naar hooger gelegen grond.
   En I O e m b o e L o e t o e n g zeide: «ha, pas op mijn gegisten
  drank, de karbauwen zullen 't uitstorten!» Maar I O e m b o e
  L a p o e hoorde niet. Toen zij gekomen waren bij 't water in
  de «emmers», dronken sommigen, anderen stootten er met de
  hoornen tegen, allemaal gebroken waren de «emmers».
  Toen zeide I O e m b o e L o e t o e n g : «gij moet mij vergoeden
  mijn gegiste drank; 't moet mijn eigen gegiste drank zijn; als
  't andere gegiste drank is, wil ik niet.» En I O e m b o e L a p o e
  antwoordde: «wees niet alzoo , wees niet toornig.» Maar I
  O e m b o e L o e t o e n g antwoordde: «en ik, toen uw vischsnoer
  was gebroken : deze moet 't zijn , hebt gij gezegd; en dit (zelfde)
  was 't, dat ik u teruggebracht heb.»
  En I O e m b o e L a p o e ging nu naar de plaats, waar zij 't
  water uitgestort hadden en hij krabde en krabde op den vochtigen
  grond. Toen hij klaar was met krabben, vluchtte hij naar Karita,
  daar ging hij nu heen en stichtte er zijn kampong.
  Maar I O e m b o e L o e t o e n g ging 't gouden rijstblok kijkend
  opspeuren en hij haakte 't aan en bracht 't naar boven. Dit
  was 't, en rijk werd hij in vele goederen.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  
  Dl. 68.
  12 the terms
  via Open Access. This is an open-access article distributed under
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  178
  
  SÓEMBANEESCHE VERHALEN.
  VIII. Ihi
  
  Wawang.
  Toenanoe handaka na na kawoenga bokoe ' na na Ihi
  VV a w a n g.
  «Lo'a patamang mananga» ^, wada. Toenanoe bada taka ka
  la mananga, taka njoena I B o k o e hina hondoe ja la hadidi
  lokoe na ndjara na. Toenanoe tama doe da nja ka mananga;
  bada tama nja na mananga noena, laloe japa ja ijang bana
  woroe pa na ijang lai noe. Toenanoe bada hala ka patama nja,
  taka hida hë beli: «kama beli kama la oema», wada. Toenanoe
  da angoe na I Bokoe hida lo'a papiti ha da ndjara da; hawiang na tau mbada lakoe na ka, hawiang ndedi.
  Taka njoena I B o k o e hina lakoe, na lo'a patangaroe ja na
  ndjara na la pangéa pahondoe na nja kawai. Toenanoe bana
  taka nja ka la pangéa na na likoe bana hondoe ja, taka hina
  woelakoe la kalai la kawana, ndena ita ja na ndjara na. Toenanoe
  hina himboe ha da roekoe na; toenanoe bana himboe ha ka
  da roekoe na, taka hina ita ha da roekoe kamboeroeng ' la
  wai; hina kikoendja da roekoe na na ndjara noena. Toenanoe
  bana lakoe lakoe *, hoepoe kambakoe ja na wai; na ita be ha
  da roekoe na na ndjara. Na hili lakoe, wai hoepoe banggi ja,
  ndeda ngalang pamboelang da roekoe na na ndjara. Na hili
  lakoe lakoe, loepa na langa nja wai. Toenanoe na la-lakoe ki
  hakoedoe, taka hina ita ja hau na na koatak, hama toena na
  * b o k o e = grootvader, stamvader. Dit woord wordt in 't verhaal zelfs
  als persoonsnaam gebruikt; „want hoe de eerste stamvader heette, weten
  wij niet", zegt een Soembanees.
  