text: Toenanoe hina jauwoeloe ja na wë, taka na we na kateakal
  la palendi, na loendoeng na pinoe, taka hina hili kamboeroeng
  la loalang, Taka njoena na majainvoeloe ja, na loendoeng na
  pinoe, na tangaroe ja, la palendi hau ninja na we. Taka hina
  hili kamboeroeng njoena na tau, kateakal beli, na loendoeng
  na pinoe, na tangaroe ja, la palendi hau ninja na wë. Xa hili
  kamboeroeng, kateakal beli, na tangaroe ja, ninja la palendi
  hau na wë. Taka hina kamboeroeng, na kateakal beli, na
  loendoeng na pinoe hina ngadoe la loalang, na ita ha da oema,
  tiloe mboea da. Taka hina kamboeroeng, hina toama la loalang,
  la pangéa da da oema. Xa taka la oema hina ita ja na wc,
  na pajauwoeloe na kawai; taka hina koadja ja na \vé noena;
  bana hala ka pakoadja ja, bana meti ka na wë. taka hina poeroe
  I RSmboe Kahi la bangga.
  Taka hiwananja bana pa'aranja: kanggikina hoe koadja ja
  na wê nggoe, ba wë ana mamila ja? Taka hina heama I Oemboe
  Xdiloe: «njoengga jeana ana na I Taroe Tiboe ka, ana na
  ngga ' na ana wini na na ama moe, toena hikoe mai pakoadja
  ja na wë, na hala ja da watar, da oehoe pangandja la woaka
  nggoe njoengga.
  ' a n a n a n g j ; a n a u n a w i n i n a n a nran m o e
  do zustor van uw
  vader had mij als zoon.
  a n a boteokcnt niet alloon „kind zijn", m a a r "eronstruopvd mot eon D a t i v,
  botookont ' t : „als kind lipbbpn" „iomand als kind boschonwon on aanni-nipn".
   ZDO zoirt men nok „ k o e a t a n g j r n u " - ^ ik maak n tot slaaf.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHK VKklïAÏ.KX.
  70
  
  Taka njoena I Oemboe Xdiloc hina jila ja na wë hina toenoe
  ja; na hala patoenoe ja hina dandanja hina bandjüloe ja la
  bangga. Taka njoena I Ramboe Kahi hina hc papiti nja pahapa
  na, hina wönja; ndena bihoe. Taka hina hili tama, na piti ja na
  kaba kaliangoe hina toe wanja '; na padjoalanja, ndena bihoe pahapa.
  Taka hina lakoc I. R. K. papitï ja na patoe wangoe pahapa
  Marapoe, tanga watil - amahoe rara, hina wönja.
  Taka njoena I O. Xd. hina kc ja hina hapa.
  Taka 1 O. Nd, hina wönja kaloemboetoe I R. K.; taka njoena
  I R. K., ndena bihoe pahfipa la kaloemboetoe na I O. Xd.
  Taka hiwana 1 O. Xd.: njoengga koe karéa nggau la oema
  nggoe, hiwananja.
  Taka 1 R. K.: é ndakoe bihoe. Taka I O. X d.: kanggiki na
  hi ndau bihoe, pangéa papiti ma nggoe nja papaha nggoe!
  Toenanoe hina hadang I O. Xd.. hina höawakoe ja na wê;
  taka hina bika padoea ja; bana hala ka paberinja na \vë,
  taka hina kadipoe ja Sa padoea na; na kahaundja da wihi
  maiamtri na, na kahaundja da wihi mangiioe na; na katikoe
  na na kadipoe ja; na ri karaha na na alindja ; taka hina'paindja
  da wihi \vê, wihi malaniiri na dangoe wihi mangiioe na, hina
  papapandja.
   Taka hiwana I O. Xd.: poeroc wa, Kahi, talakoe. Taka na
  heama I R. K. hiwana: ka na eri nggoe, oemboe, kareanja
  wamoe? Taka na heama I O. Xd.: piti ja na eri moe, kan
  doeha ja la tana kana meti; nggara toe ja hi kareanja na anakeada, tai woenggoe ndjara!
  Taka hina heama I R. K.: napa kadiroe, oemboe, kakoe
  tangaroe pahamoe ja na eri nggoe, hiwananja. Toenanoe njoena
  I R. K. hina piti ja na kakoeta dangoe na toloe wê doea lawahoe
  da; na halawahoe la kalai na nja, na halawahoe na kadipoe
  ja; na hakadipoe na toe ja la kawana na, taka na hakadipoe
  na tiwaloenja la toeba na. Taka hina piti ja na m a k a ihi
  n a o e " dangoe na 1 o en g a - k o e ra moeki"* hina bandjaloe
  ' w a n j a -- dit w ü u g o p hooft steeds eon instrumentale beteekenis en
  wordt 't best vertaald door oen |>raepositie : m e t , er o p , er in, er mede, etc.
  * tanga watil
  sierlijk gevlochten, pint mandje,
  als „presentoer
  bordje" gebruikt. Men geeft er den bezoekers sirih in aan.
  * m a k a ihi n a o e
  de tol „ihi naoe". De beteekenis van dit woord „ i h i
  n a o e is mij onbekend, 't'Wordt echter in dit soort verhalen, steeds aan
  m a k n •- lol, toegevoegd e» schijnt dus een bijzonder, mooi soort aan Ie duiden.
  * l o e n g a k o e r a m o e k i : eigenlijk een onmogelijke samenstelling van
  loenga
  tollontouw en k o e r a m o e k i fijne, dunne ketting.
   Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  80
  
  SOKMHANKKSCIIK YKKIIAT.KX.
  ha la karaha na. Taka hiwana 1 Oemboe Ndiloe na makoadja
  na wc, hiwananja: ha Ramboe Kahi, poeroe \va kata lakoe!
  Taka na heama I R. K.: a a; bana hala ndaba ja ka papamStoe ja na eri na, da papadjoeloe wana, da pangangoe, taka
  hina piti ha da woea kamanggihoe, ha'oepoe da. Na piti ja na
  tera rara, hakadipoe na, taka hina poeroe li la kaheli bokoel.
  Na toama la pindoe kaheli bokoel hina hira ja na tera rara:
  Oèmboe Ndiloe, ini ja na m a o e n g g o e ,
  dili ha da r o e k o e n g g o e.
  Taka hina poeroe loendoeng la bangga; na hili hira ja na
  tera rara, hiwana: Oemboe Ndiloe, ini ja na m a o e n g g o e ,
  d i 1 i ha d a r o e k o e n g g o e.
  Taka hina heama na ana rara: a, öê.
  Toenanoe hina poeroe loendoeng la tana, na tondoendja da
  woea kamanggihoe la toeba pangéa papoeroe na; bana hSla ha
  ka patondoendja, Oemboe Ndiloe , hiwananja,
  ini ja na m a o e n g g o e ,
  d il i ha d a r o e k o e n g g o e.
  djaka nggini ka, koe hSrangoe ningoe; djaka tinoe nggoe
  nja, oe toekoe wangga maka ', pata ja na wihi bai nggoe, na
  kamba tinoeng oe hira ja.
  Taka hina heama na ana rara: a, 5c, hiwana.
   Toenanoe na hili lakoe I R. K., na toama la pindoe koatak,
  taka hina hira ja na tera rara: Oemboe Ndiloe, hiwananja,
  ini ja na m a o e n g g o e ,
  d i l i ha da r o e k o e n g g o e.
  Taka na heama na ana rara: 5, öë, wana.
  Ka - lakoe da -nja ka doeda ' I R. K. dangoe I O. N d.; da
  taka ka doeda la pangéa da.
  ^ oetoekoo wünggu maka
  worp mij mot don tol. Dit instrumentale
  wtingoe trekt tot zich 't object, dat de handeling ondergaat on niet 't
  voorwerp, waarmede de handeling verricht wordt.
  iwi p a p a l oe wan go e - r o t t a n om meo te slaan.
  iwi p a p a l o e w a n ja t a u - rottan om menscheu mee te slaan.
  * k a , deze conjunctie beteekent hier: vervolgens, daarna,
  " d o e , dit bijwoord van nadruk, wordt, wanneer't behoort bij een pronomen, steeds geconstrueerd met oen pion. person, sufflix, als bij een
  verbum: williggoe d o e k o e n j o e n g g a
  ikzeg; wada d o e d a n j o e d a ~
  zij zeiden, i m b é n i n g g a d o e k o e
  gij zijt boos op mij. w a n a doe
  nicK"
  zeide hij tot mij.
  Alleen bij n j i m i gebruikt men d i : wiinii d i m i n j i m i
  gij 1 i e d e n zegt.
   Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOËMBANEESCHK VERHALEN.
  Öl
  
  Toenanoe ba talioe da ka doeda I R. K. dangoe I O. N d.,
  taka na kakoeta hina dedi ja tau, hina dandanja na anakeada,
  hina pahoehoe ja; taka na toloe wc na manahoe ja hina pahoabanja.
  Toenanoe bana ngeri matoea-toea ka hakoedoe, taka na ina
  kakoeta na hi piti na nja na ma ka ilii n a o e dangoe na
  l o e n g a koe ra m o e k i , hina wönja ja. Taka I O. Xd. hina
  poeroe la tana, hina wingoe ja na maka noena, taka hina
  laoenja la pindoe.
  Taka hina lakoe papiti beli ja, hina hö beli ja la kaheli, hina
  peakanja na ina kakoeta na, hiwananja: ina, koe pingoe ka
  doekoe pawingoe ja na maka nggoe. Taka hina heama na ina
  kakoeta na: na hamoe doe!
  Toenanoe hili hau lodoe ' na hili poeroe ngandi ja i na maka,
  na loehoe la ngaroe pindoe - koatak, hina ita ja he'au na na
  manoe.
  Taka I O. X d. hiwana: hö, djaka pawoeloe na i ina, i ama
  ja na manoe nina, koe handaka pakoe nja * tai koe wan ja
  maka. TSka hina loenga ja na maka na, hina laoenja na manoe
  noena; na ngana ja na manoe, na meti meamang; bana tangaroe
  ja na manoe noena, na kawérakoe ma na katikoe na bana
  ngana ja maka.
   Toenanoe hina piti ja na manoe noena, hina ngandi ja la
  oema, hina pa'itanja na ina na. Taka hiwana na ina na: ka
  nggini manoe ningoe j a , * oemboe? Taka hina heama I O. Nd:
  manoe pawoeloe na i ina, i ama ja.
  Taka hili hau lodoe hina karai ja na ina na: ndaningoe balang, kau bai nda, wanggoe lati? Taka hina heama na ina na:
  * h i l i h a u 1 o d o e r-wederom op een anderen dag. 't Pron. indifin.
  h a u , dat staat achter 't substantief, wordt alleen in de verbinding met
  non woord dat een tijdsbepaling te kennen geeft, er vóór geplaatst. Zoo
  zegt men la o e m a h a u — in een ander huis; maar la h a u n d a u n g = in
  een ander jaar.
  * n g a r o e p i n d o e = d e deuropening; p i n d o e is de deur zelf.
  * koe h a n d a k a p a k o e n j a = i k zal 't straks maar eenmaal doen met
  hem (n.l. den tol) als ik gebruik den tol.
   * ka n g g i n i m a n o e n i n g o e j a = waar komt de kip vandaan?
  't Vragend bijwoord van plaats „ n g g i n i " , wordt geconstrueerd met
  n i n g o e , wanneer men een beweging ergens heen of ergens vandaan wil
  te kennen geven. Zoo zegt men:
  n g g i l a k o e n i n g o e moe = waarheen gaat gij?
  n g g i p a p i t i n i n g o e m o e — w a a r hebt ge 't vandaan gehaald?
  BI. 68.
  6
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  82
  
  SOËMBANEESCHE VERHALEN.
  ninja hakoedoe dang da loe'a ai ', mata kakoe bai nggau ha
  ka balang. Taka hina heama l O. Xd. hiwananja: hongoe nda
  ha da kambambang -, waloe mboea da.
  Toenanoe bana hala ka pahongoe ha da kambambang noeda,
  taka hina peakanja I O. Xd: da memi ka nida da balang. Na
  heama I O. Xd.: napa haromoe kakoe lakoe mbaroe palo'a
  patangaroe ja na pada •' ndjara.
  Toenanoe na hadang ka la mbaroe, hina kanoama, taka
  hiwana na ina kakoeta na: ha ina, mata kakoe lo'a patangaroe
  ja na pada ndjara, djaka ningoe doe ndjara na dangoe karambo'a.
   Toenakanoe lakoe na nja ka njoena I O. N d., hina taka la
  ngarangia; taka hina ita ja na he'au na ndjara la karaha ngarangia. Taka hina woendjoeloe nja likoe na na maka na; taka
  hiwana: hö, djaka pawoeloe na i ina, i ama ja nina na ndjara,
  koe handaka pakoe nja tai koe wanja maka.
  Taka hina laoe nja na maka na, na ngana ja, na meti meamang ma na ndjara. Taka hina lakoe njoena I O. N d., hina
  hoawakoe wanja kahidi, hakoedoe a bana hoawakoe ja; na piti
  ja na eti na; bana hala ka papiti ja na eti na hina hili lakoe,
  na marau hakoedoe.
  Xa hili ita ja he'au na na karambo'a, taka hina woendjoeloe nja likoe na na maka na, taka hiwana: hö: djaka pawoeloe
  na i ina, i ama ja nina na karambo'a, koe handaka pakoe nja,
  tai na meti meamang, koe wanja maka.
  Taka hina laoenja na maka na, ngana ja na karSmbo'a, na
  katikoe na; na meti meamang. Bana meti ka na karambo'a hina
  lakoe njoena I O. N d,, na wanga ja na ngaroe na na karambo'a, hina kadipoe ja na lama na hina ngandi ja.
   Taka na hili lakoe, na marau ki hakoedoe, na ita ja na paraing bokoel han na *; taka hina ita ha da tau da malo'a
  * n i u j a h a k o e d o e d a n s d a l o e ' a ai = er is een weinig van zo, do
  aardwortels. Dit d a n g = g e n i t . van 't pronom. plural., gesloten met eon
  nnsaal. Waarschijnlijk staat deze nasaal n g in verband met 't voorgaande
  u i n g o e . Zoo zegt men ook: m a n g o e o e m a n g = eigenaar van 't huis.
  Een herhaling dus van de voorgaande n g , vlg. Aant. 2, pag. 83.
  * k a m b a m b a n g = een soort gebak van rijst, maïs en pisang.
  > p a d a n d j a r a = weide veld voor paarden, 't Woord p a d a n g heeft hier
  zijn uasaal laten vallen van de volgende nasaal n dj.
  * h a u is hier hulptelwoord: één; wordt dus geconstrueerd als een substantief: h a u n a — één er van.
  na p a r a i n g h a u , zou beteekenen: een andere kampong.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN'.
  83
  
  patakoe wai, hina karai ha: nggara oela da da anakeada noedita
  la paraing, hiwanandja.
   Taka da heama da maio'a patakoe wai: anakeada mapamakang
  ha doeda. Taka njoena I O. Nd. hiwanandja: ka ni, djaka
  njoengga koe hê la paraing, na mbeni ihoe na maramba paraing?
  Taka da heama da maio'a patakoe wai: kanggikina hina mbeni,
  lo'a pamanganga ndjara na badi, hina mbeni.
  Toenanoe hida lakoe ka da maio'a patakoe wai, tSka njoena
  I O. Nd, na lakoe pakawtni ndja da ' hinggi na, da tera na,
  da kabeala na; na kawinindja la koeboe watoe. Bana ha'la ka
  pakawini ndja, taka hina pits ja na katiiri, hina kalamboeng
  hama toena na tau na mandaningoe ndokoeng * hinggi na.
  Taka hina piti ja na maka na, hina hê ia paraing. Na taka
  la kambata * hina tangaroe watoe madjangga pamandapoe
  ningoe; bana ita ka watoe madjangga hina tama loendoe ja;
  taka hina mandapoe la pinoe watoe, hama toena na anakeada
  na pahala paroehing koemboer tana. Taka hida ita ja da anakeada da mapamakang, taka hiwada: nggamoe ja ihoe nedita
  la pinoe watoe, na haboenggoetoe manoe manoe. Taka njoena
  •na haatoe na anakeada: ha, doe moe na dita! mai kau, kata
  pamakang, hiwananja.
  Taka na heama I O. Nd.: ai, napa tai njimi i mbeni ngga
  doekoe; ndakoe bihoe, wana I O. N d. Taka da anakeada da
  mapamakang: ha, mai kau wa njoena! •*
  Toenanoe njoena I O. N d. hina poeroe ja weli ditang la
  pinoe watoe, taka hiwana: mata kakoe wingoe mangiloe pakoe
  njoengga, njimi mboeloendaba mi kawara toengoe ndaba. Toenanoe: a a, hiwada da anakeada dangoe.
  Taka hina wingoe ja njoena I C). N d., taka hida toengoe
  ndaba; ndeda ngana ja na maka na njoena I O. Nd. bada
  toengoe.
  ' d a : wanneer bij een verbum moordere enkelvoudige substantivn worden
  gebezigd, neemt men gaarne 't lidwoord in 't meervoud.
   ' na m a n d a n i n g o e n d o k o e n g = de nasale n g . , vlg. aant. I, jig. 82.
  • k a m b a t a - ; vóór elke kampong is een open ruimte, meestal omheind
  en iets lager gelegen, van waar men een ver uitzicht heeft, zoodat men
  vriend of vijand van verre kan zien naderen. Hier wachten vreemdeling of
  onderhandelaars, totdat zij toestemming krijgen orn in de kampong zelf te
  komen.
  * n j o e n a -bijwoord van nadruk; evenals wa. 't Soembaneesch is zeer
  sterk in 't. gebruik van dergelijke woorden.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  84
  
  SOEMBANEESCHK \ KRHALEN'.
  Taka hiwana I C). Xd.: ba tanggoe \va doekoe bakoe toengoe;
  taka njoena I O. Xd. na marau ndja da maka hakoedoe, taka
  hina toengoe, na ngana ha da maka noeda, da mbera ndaba ma.
  Toenanoe njoeda da anakeada da mangoe makang da mbera
  kawai, liida ja pa ja njoena I. O. X d., liida hondoe wanja likoe,
  hida hondoe ja la loemboe ace ' ; pangangoe ndeda wönja;
  djaka na manahoe ka mangoe oemang, na patihi ja na wai
  mbana, hina boerinja I O. X d. la loembae aoe. Tiloe mboea
  lodoe, patoe mboea lodoe na, taka njoena I O. Xd. bana padang
  ka katioe katilak katikoe, taka hiwana: hë wa doemoe wai,
  kada halinding ndaba da aloe, da ngohoeng.
  Taka hina hë na wai hina taloemboer ndaba nja na paraingoe;
  mboeloendaba da da aloe, da ngohoeng, da ndjara, da we, da
  kamambi da halinding ndaba.
   Taka hiwana njoena mangoe oemang: ha oemboe nedaloe la
  loemboe ace, amboe toemoenoe, na wawa ja na eti moe na
  makarace; djaka na wawa ja na wai jeana na mahë, njoengga
  koe uönggau ata ha» paraing. 'lüka njoena I O X d. : wawa
  beli kau doemoe wai. Bana wawa ka ja na wai, taka hiwana
  na mSngoe oemang: mala nahoe koe wö meama nggau ha da
  ata, da papeaka nggoe?
  Taka hiwana njoena I O. X d.: napa ka, djaka koe beli ka,
  kakoe lakoe li ka papiti ha. Toenanoe loehoe na nja ka weling
  la paraingoe noena. Taka hina lakoe papiti ha da hinggi na,
  da kabeala na, da tera na, da kaloemboetoe na dangoe da
  balüngoe na; pihoe mboea ki da ka da kambambang.
  Toenanoe bana hala ka patera, na kalamboeng, na hili lakoe.
  Xa lakoe, na ita ja na hau na paraing, laloe bokoeloe ma ja.
  Toenanoe bana toftma ka la pamangahoe * ; hina ita ha da
  malo'a patakoe wai.
  Taka hina pa'arandja: ka nggara oela na noedita la paraing,
  hi laloe remi bakoe rongoe ja. Taka hiwada njoeda da tau da
  ' la l o o m b o e ace onder do stookplaats. aoe is niet alleen a s o h , mamwordt ook gebruikt voor de stookplaats zelve.
   - la p n m a n g a h o e = dit p a is plaats bepalend, en 't wil dus zeggen,
  de plaats waar men giet, (n.l. djagong, etc.) 't Wordt gebruikt in onder
  scheiding van de tuinen, welke gedurende don regentijd slechts bebouwd
  worden; p a m a n g a h o e zijn dus de tuinen, gelegen aan den \oet van een
  kampong, aan den oever eener rivier. Men gebruikt ook wel 't woord
  m o n d o e n g dat eigenlijk beteekent; de lage rivier oevers, welke bij bandjir
  onder loopen; wat wij „uiterwaarden" zouden noemen.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMHANEESCIIK VKRI1ALKX.
  80
  
  malo'a patakoe wai: ai, anakeada mapamakang ha doeda. <Ka
  ni, djaka talo'a doeta, na mbeni ihoe mangoe paraing?
  Taka hida heama njoeda da malo'a patakoe wai: ndé'a, ndena
  mbeni a mangoe paraing.
  Toenanoe njoeda da malo'a patakoe wai, lakoe da nja ka
  doeda, taka njoena I O. Xd. hina lakoe pakawinindja na hinggi
  na, na tera na, na kabeala na, na kaloemboetoe na, mboeloendaba da na kawinindja la koeboe leangoe. Bana hala ka pakawinindja , hina piti ja na katari na pakalamboe na la paraing
  na kawoenga taka na. Taka hina lakoe, na toama la kambata,
  taka hina ita ja na watoe poeda, hama mboala jang bokoeloe na.
  Taka hina lakoe, na mandapoe haboenggoetoe lai noe.
   Taka njoeda da anakeada la paraingoe noena hida ita ja njoena
  I O. X d., hiwada hawiangoe: tangaroe ja neloea na anakeada,
  hama toena na mco roemba, na pawoeloe ahoe! Taka hiwada
  hawiang: ambi pani toenanoe, angoe nda patau ja, ;Imbi laloe
  pa'anggaloeng mi njimi! Taka hiwada hawiang: ha eri, mai kan
  namoe! Taka hivvadanja: tapamakang, wama doema hima pa'aunggau. Taka hina hcama njoena I O. Xd.: bakoe pakakanja
  la eti nggoe, tai djaka pamakang, nda karace da eti mi njimi?
  Taka hida heama njoeda hawiang: kanggikina hita mbeni noe,
  pamakang wa njoena! Taka hiwana I O. X d.; mata koe bata
  mangiloeng, njimi mboeloendaba mi kawara toengoe ndaba,
  ambi pateanja bana mbada. '
  Taka njoeda mboeloendaba da da anakeada: mala ka.
  Toenanoe njoena I O. X d. hina wingoe ja na maka na, da
  toe ja na maka noena, haatoe ndaningoe mangana ja. Taka
  hiwana njoena I O. Xd.: bata wa nggadoekoe, kakoe toengoe.
  Toenanoe njoeda da anakeada hida wingoe ndaba ma ha da
  maka da. Taka njoena I O. Xd. hina lacenja na maka na, da
  mbera ndaba ma da maka noeda. Bada h&la ka pambera da
  maka da, hida wahi ja na maka na I O. Xd. dangoe na loenga
  koera moeki, hida bandj&loe ja la makawining.
  Taka hida japa ja, da painja, hida hondoe ja la ngéa papoeroe;
  djaka ningoe tau mapoeroe la tana, na dili ja; na mahc la
  ' ümbi p a t e a u j a b a n a m b ïi d a -- wacht uint op hom, totdat hij uit
  (gpdraaicl) is. -- Een typisch gebruik van do conjunctie ba terwijl. Men
  wil zeggen: terwijl hij draait en uitgedraaid is.
   n a p a p a k o e b a k o e b c l i ka-—wacht maai-, tot ik tcruggokeeid ben.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  86
  
  SOEMBANEESCIIE VERHALEN.
  kaheli na dili ja. Taka na roedoeng hina loedoe njoena I O. Xd.:
  oe wöngga nja
  loe ma wöngga nja
  na maka ihi naoe nggoe,
  na loenga koera moeki nggoe;
  loemoe nggoe nja I Kahi
  ana wini nggoe;
  ini ja na mace nggoe,
  bawana doe ngga;
  dili ha da roekoe nggoe,
  ba wftna doe ngga;
  bana hira ja na tera rara,
  bana tondoendja
  da ha"oepoe kamanggihoe
  la toeba papoeroengoe;
  toena hikoe kapata nja roekoe na.
  Taka hina rongoe njoena mangoe oemang na anakeada nina:
  ningoe pahimboe na, Mmoe djSka tawönja ja na maka na, vvana.
  Taka hiwana mangoe oemang: tapalohoe nja badi, ata hau
  parai waka.
  Hida piti ja na maka na, hida wönja ja, dangoe na loenga
  koera moeki na. Taka hida karai ja hiwadanja: nggara pamboehang moe njoemoe, djaka mapalohoe nggau? Taka hina
  heama njoena I O. Nd., hiwana: na pamboehanggoe njoengga,
  rongoe ja, ata hau parai waka, patoekoe lomboe ' harata,
  ndjara hamoe lima baba, karambo'a kalimboe mini tiloe baba,
  roeha da mandedi toemboe da kadoe da hakamboeloe lima;
  didi hang da pakarai nggoe, djaka maka doe kau palohoe ngga.
  Taka njoena mangoe paraing: ndjala ma nggoe nja doekoe,
  njoengga koepalohoe nggau, hama toeda da patiki moe kawai.
  Taka hida karai ja hiwadanja: mala nahoe palohoe ma ngga
  wamoe, na lodoe nahoe? Taka hina heama njoena I O. Nd.:
  napa pakoe bakoe beli ka, kakoe lakoe li ha * ka papiti ha.
   * p a t o e k o e l o m b o e •- gesmeed door Lomboe. Dit zijn oude m a in o el i's (gouden oorhangers) van zeer oudon datum en door een zekeren
  lcgcndarisohen L o m b o e vervaardigd. Ze hebben soms een waarde van 2 è,
  iiOO gulden.
  - k a k o e l a k o e li k a k a p a p i t i h a
  dan zal ik er bij aangaan, om
  ze to halen. L a k o e 1 i
  ergens aangaan; bij wie of wat men aangaat,
  wordt geconstrueerd met l a : l a k o e li la o e m a n g g o e
  ga bij mij thuis
  aan. Hier echter vinden wij een Accus-vorm van 't pronomen, ziende op 't
  object dat gehaald zal worden.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBANEESCIIE VERHALEN.
  87
  
  Toenanoe na loehoe ja weling la paraingoe noena; hina lakoe
  li papiti ha da hinggi na. da tera na, da kabeala na, da kaloemboetoe na, hina kalamboeng, na tera. Toenanoe na hili
  lakoe; na hili ita ja na paraing na hau, paraing tau mamila
  ja; noedaloe la paraingoe na dangoe na tau na, ' hakamboeloe
  nomoe a. ha, papohöeng kawini, tau mini dangoe da anakeada.
   Taka hina ita ja na tau kawini, - na malo'a patakoe wai,
  makaweada ja, da woea ngandoe na da mbapoe ka, na loenggi
  na na bara ka, hama toeda da kaka. Taka hina karai ja: ha
  apoe, ka nggi lo'a moe nja na? Taka hina heama njoena na
  makaweada: ê lo'a nggoe nja patakoe wai a doekoe.
  Taka hiwana njoena I O. X d : noedita la paraingoe laloe
  kahana ja. Taka njoena na makaweada hina heama: ndaningoe
  a tau na n oedita la paraingoe, anakeada ningoe matiloe , ningoe
  niapatoe a. Taka hiwananja njoena I O. Xd.: ka ni, djaka
  talakoe li, tapamakang, djaka wanda ndja? Taka hina heama
  njoena na makaweada: kanggiki na hi ndeda bihoe, ba padjoeloe
  be ha nahoe.
   Toenanoe lakoe na nja ka doena na makaweada. Taka njoena
  I O. Xd. hina lakoe li pakawini ndja da hinggi na, da tera na,
  mboeloendaba da da pangandi na. Taka hina piti ja na katari
  na pakalamboe na la kangcau la wada modoeng Taka hina
  lakoe; na taka la pindoe hina tangaroe ja hina ita ha da anakeada
  da mapamakang, da doea a. Taka hina lakoe hina mandapoe la
  bangga. Xa taka njoena na mangoe oemang, na pani kanggoeroekoe la kaheli: •' ka nggini a na anakeada ningoe ja ihoe?
  laloe manandangoe ja hinggi padoekoe na, hinggi komboe;
  hinggi pakalamboe na, hinggi wai amahoe. Taka hida poeroe
  ngandi ja pahapa na: ka jéa ana maramba! Ka nggini lakoe
  ningoe moe nja? «Halatoe nggoe nja tana.» Taka njoeda da
  anakeada da mapamakang: a ha oemboe! na maka moe laloe
  manandangoe ja; mala kata pamakang!
  ' na dangoe na t a u na
  liet vele-zijn der mensohen er i n ; ('t aantal
  menschea er in.)
  • t a k a h i n a i t a ja na t a u k a w i n i
  en hij zag een vrouw.
  't Bepalend lidwoord n u . wordt soms ook gebruikt als „onbepaald". Maar
  geheel „onbepaald" is die vrouw toch n i e t , want er volgt een heele beschrijving op.
  * kaheli
  de vloer in h u i s , hooger gelegen d a n de voorgalerij; l a
  k a h e l i is dus 't bost. te vertalen door: „in h u i s " , in onderscheiding v a n
  „la b a n g g a " , iu de voorgalerij.
   Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  88
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  Taka hiwana njoena I O. Xd.: na maka nggoe laloe madja
  ja, na reangga na mbera. 'Ai ha, mala kata kamanjab
  Taka njoena I. O. Xd.: dj&ka toena, mata koewingoe mangiloe pakoe njoengga. Taka hiwada da anakeada: mala ka, na
  maka moe njoemoe, tai na mbera kapoe-poerakoe.
  Toenanoe hina wingoe ja na maka na njoena I. O. Nd.,
  taka njoeda da anakeada da madoea hida toengoe; ndeda
  ngana ja. Taka njoena I. O. Xd.: bata ngga \va doekoe kakoe
  toengoe, ba padjoeloe a nda nja, ambi mbeni doe, ai! Taka
  njoeda hida wingoe ha da maka da; taka njoena • I. O. X d.
  hina toengoe, hida mbera ka da maka da da anakeada noeda,
  de kaboe kapoe-poerakoe ma. '
  Taka da anakeada noeda da madoea: ai ha, manangoe ja
  ka na maka ihi nare, laloe manandang ja ka, mala kata wahi ja.
  Taka hida japa ja I. O. Xd., hida hondoe wanja likoe, hida
  ngandi ja la toeba ngéa pahë na na tau. Na lodoe na roedoeng,
  na tau na mapoeroe la tana na dili ja, na tau na mahë la
  M M ' jia _djjj ^a,
  Taka na mandalora njoena I. O. X cl. na panawa hiwana:
  wöngga nja na maka ihi nace nggoe,
  na loenga koera moeki nggoe;
  wöngga, loe ma wöngga nja;
  kapata nggoe nja roekoe na,
  kanoeka nggoe nja ji oe na; *
  I Kahi na ana wini nggoe
  ba ngaha moe pangiangoe
  la lokoe li
  la anda pala.
   Taka njoena na mangoe oemang na katatakoe ba mahoeroe
  i na nja. Taka hina hadang hina patinginja, taka njoena I. O. Nd.:
  nde woekoe nggoe
  pali lai jehoe;
  ba ngaha na
  pali patodoe
  I Kahi na ana wini nggoe.
  ' k a p o e - p o e r a k o e = kort en klein. Komt alleen voor in deze reduplicatie vorm ; evenals k a r o e - r o e n g g o o t o e, dat ook beteekent „kort en klein".
  .» k a p a t a n g g o e n j a r o e k o e n a ,
  k a n o e k a n g g o e n j a j i o e n a = het voetspoor naspeurnn on (het spoor)
  van de tong, (waar 't beest gegeten heeft) nagaan. Vaste uitdrukking voor
  't opsporen van verloren beesten.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOKMBANEESCHE VERHAKEN.
  89
  
  Taka njoena na mSngoe oemang na patingi pahSmoenja;
  bana hala ka parongoe ja, taka njoena I. O. Xd. na pandjang
  ka papanawa.
   Toenanoe hina hadang la mbaroe hina karai ja: ha oemboe,
  nggara pahimboe moe? Xa heama njoena I. O. Xd.: himboe
  nggoe nja I. Kahi, ana wini nggoe, hiwana. «Djaka toena,
  mala kata wakShoe ja, hiwana na mSngoe paraing. Hina
  hoeroeng na haatoe na mini Stal, na wakahoe ja, ndena maka
  nja; ' da likoe laloe djaritoe ha. Xa hoeroe ndübang na maninja
  la paraing lai noe, ndeda maka ndokoe nja pawakahoe ja. Taka
  hi ninja na ama bokoel: kanggikina hi ndema makandja da likoe
  pawakahoe ha? Taka hina heama njoena I. O. Xd.: palohoe
  doe ngga badi, hina makandja pawakahoe ha.
  T5ka hina heama njoena na ama bokoel; nggSra papalohoe
  wanda nggau ka ba tau mamila ma doeta. Taka hina heama
  njoena I. O. Xd.: djaka ndaningoe papalohoe wamoe, wöngga
  badi haatoe mar&mba loendoeng. Taka njoena na ama bokoel:
  raaraniba na lai jehoe ia paraing ndaningoe. Taka na heama
  njoena I. O. N*L: inadja ka toenanoe, inata kakoc ata nggau
  ka mboeloendaba nioe aMangéangoe la paraing iai jehoe. Taka
  njoena na ama bokoei i?a l e i m a : c ndakoe bihoe d^ftka toenanoe ; mboeloendaba ma njoema raapaloe pametï kSraoe njoemoe.
  laka njoena I. O- Xd. na heama: amboe'panï toemoenoe.
  l ï k a hina heama njoena na ama bokoe!: madja ka toenanoe,
  pmdï pamboehang moe, hiwananja, Taka hina heama njoena
  I. O. Xd.: wöngga ndjara miting katfkoe, hhvananja oengalang
  pawakihoe ha da ükoe, da tawakahoe. Taka hina heama na
  ama bokoel: ninja na ndjara miting katikoe Ia mboSmang.
  Taka hina wakahoe ha da likoe, da ïaw&kAhoe. Taka njoena
  na ama bokoel: raafa wö meama nggaa nja nahoe na ndjara
  miting katikoe ? Ttka huia heama njoena I. O. X d.: mata koe
  beli ka badi, kakoe lakoe li papïti ja.
   Taka hina lakoe njoena i O. X d., na loehoe |a weüng la paraing.
  Taka hina lakoe 3i papiti ha na hinggi na, na tera na, na
  kaloemboetoe na, inboeloendaba da ka doena da pangandi na.
  Bana hala ka patera, pakalamboeng, hina hüi lakoe.
  * m a k a - - h t sïaat rifa {phjsïek}; wsaito»? uw*u in .staar is, staat ïn de»
  Datief-vonss,
  n a ïiiakn ad ja. <i» Hkïi<'. pa w R ir ah oc ha.^: hij aas iu staai «m de
  
  I
  
  t
  
  l
  
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  90
  
  SOEMBANEESCIIE VERHALEN.
  Taka hina ita ja na paraing bokoel; na taka la pamangahoe,
  taka hina ita ha da ana karia, tau mapatoe ha, da malo'a
  patakoe wai. Da kawini ncJeda bada Io'a patakoe wai, hina da
  loehoe weling la pindoe, loedoe ma da nja, kakalakoe ndeda
  pandjang.
  Taka hina karai ha: ha ramboe, nggi weli mi njimi? Taka
  hida heama da tau kawini: weling ma la paraing noedita,
  hiwadanja. Taka hina heama njoena I O. Nd.: la paraingoe
  jeana bakoe rongoe, laloe remi ja. «Langa taka, hiwSda da tau
  kawini, noewang naingoe ma na ' bana remi, ndena pandjang.
  Taka njoeda da tau kawini, lakoe da nja ka patakoe wai. Taka
  njoena I O. Nd. na lakoe li la oamang bokoel, hina kawinindja
  da hinggi na, da tera na la koeboe ai; taka hina piti ja na
  katari, na pakali pakalamboe ma na, taka hina hë la paraing.
   Toenanoe njoena na taka la pindoe hina ita ja tau na
  matondoeng ana mongoe, na mareandja lamba. Taka hina tama
  njoena I O. Nd.; na taka hoedaloe la paraing, taka njoeda
  hawiang da anakeada pamakang da nja Ia hambelf oema. Taka
  njoena I O. N d. hina lakoe la mapatondoeng, hina mandapoc
  lai noe. Taka njoeda da anakeada dangoe hida ita ja njoena
  I O. Nd., hida lakoe toama ja hida karai ja: ka nggi weli ni
  moe njoemoe? Taka njoena I O. X. d. hina heama: weli nggoe
  pamangahoe, hiwanandja. Taka da heama da anakeada dangoe:
  mala kata pamakang. Taka njoena I O. Nd. hina heama: ba
  remi i na ja nahoe, da mbeni doe da mamatoea.
  Taka njoeda da anakeada hida heama: matanja ka kana remi,
  njoeta tapamakang. «Mala ka kata pamakang kadoena, wingoe
  mangiloe pakoe njoengga badi. -> Da heama da anakeada dangoe:
  mala ka. Taka hina wingoe njoena I O. Xd.: mboeloendaba
  mi njimi kawara toengoe handakang.' Taka njoeda da anakeada
  da kakikoenja na papani na njoena I (). N d., da toengoe
  ndaba, ndeda ngana ja. Taka njoena I O. Nd. na piti ja na
  maka na: bata ngga wa doekoe. Mboeloendaba da da anakeada
  hida wingoe nja; taka njoena hina lacenja na maka na, da
  mbera haparoe ma da maka da.
  i n o o w i i u g n a i n g o e ma na
  onafgebroken, zonder ophouden.
  noewang-^aanlasschen — n a i ^ d e lengte naad, van een stuk goed,
  dat aan elkaar genaaid is in de lengte, (niet in de breedte.) Deze vaste
  uitdrukking voor „onafgebroken", wil dus letterlijk zoggen: de lengte-naad
  van (een stuk goed) i.s zonder einde aungelascht.
   Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMBAKEESCHE YF.RHALEX.
  91
  
  Toenanoe bada hala ka pambera da maka da hida wahi ia
  na maka na I O. Nd. dangoe loenga koera moeki na hida
  ngandi ja, da pa'itanja la araa da la ina da: jeana na maka,
  ninja na anakeada na mamangoe niakang. Taka da heama
  njoeda da oiamatoea: lo'a kaï pa'aunja na raamangoe makang
  jeana. Taka hida pa'aunja hida karaï ja njoeda da oiamatoea:
  kanggiki na doemoe hoe bera nda'ba ha da maka da da anakeada
  laï jehoe la paraing?
  Taka hina heama ojoena 1 O. X d.: ka ïhi ndja ka doeda
  hida bihoe papamaka daogga. Taka njoeda da mamatoea:
  anakeada jeana, anakeada pamboeta maka.
  Taka hida japa ja, liida hondoe fa la pingi karoekoe; taka
  hiwada: airsbi wönja pangangoe, Smbi wönfa was pa'oenueng,
  ainbi wakShoe ja, mata nja kana metï, kana halata la mbana
  lodoe. *
  Tftka njoena I O. Xd. bana rosigoe ja njoena , taka hina pans
  !a eti na: ai, ka oekoe tneti a ka pa haromoe! *
  TSka njoena na mangoe oemang hina pocroc la tana; toenanoe hi ninja haatoc na na makaweada na mamahoeroc la
  bangga, tüka hiwananja: nggamoe kan nShoe mapoeroe?
  Taka njoena na tau na mapoeroe hiwana; njoengga: ftpoe!
  «Djüka njoemoe doe, mai n5moe->. T&ka njoena na makaweada
  hina peakanja na tau na mapoeroe la tana, hiwananja: 3mboe
  hë beli doe k&moe la kaheli, napa tai kau rongoe dSngga
  nja * na mapanawa neloea la pingi karoekoe.
   Taka njoena I O. Nd. hina panawa:
  hïna pakoe ka
  bakoe taka lai jehoe,
  la pingi karoekoe
  na hondoe kandila ka;
  pangangoe ndeda wöngga,
  ' la m b a n a l o d o o
  ia de warme zon. Zoo zegt men ook : I a m a r i n g o o
  l o d o e = in den namiddag (als de zon koud is.).
  m b a n a wordt dus substantivisch gebruikt in deze uitdrukking. Men kan
  echter niet zeggen: la m b a n a « a i , maar alleen la wai m b a n a
  in 't
  warme water.
  - ka o e k o o m e t i ii k a pa h a r o m o e
  't is de gewoonte (adat) wel
  eens een keer nog te sterven, d. w. z. ik moet wel eens sterven, inanr nu
  nog niet; sterfelijk zijn wij allen!
  ' kau r o n g o e d a n g g a n j a
  luister met mij naar hem. Dit d a n g o e ,
  dat geassimileerd wordt met 't pronomen, wordt nooit instrumentaal gebruikt; dit geschiedt met w a n g o e.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  92
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
   wai ndeda wöngga;
  wöngga, loe ma wöngga nja,
  na maka ihi naoe nggoe
  na loenga koera moeki nggoe;
  himboe nggoe nja I Kahi,
  ana wini nggoe,
  na mahira ngga
  tera rara,
  na matondoe ngga
  woea kam&nggihoe,
  la toeboe papoeroeng;
  djaka ndau wöngga nja,
  na maka ihi naoe nggoe,
  mboeloendaba moe,
  la paraing lai jehoe,
  oemeti mboeta ma,
  ndau bingoe kananda moe. '
  Taka njoeda da mamahoeroe la bangga, da patinginja njoena
  bana panawa, na pahondoe la pingi karoekoe. Taka njoena na
  haatoe, na mapoeroe la tana: ai langa taka, apoe! ningoe
  pahimboe na doena, lakoe li a na nja.
  Taka hida iiadang la mbaroe hida peakandja da ama bokoel
  da mahondoe ja noena, na anakeada. Tftka njoeda da ama
  bokoel hida heama: pani ft anga ka dimi nahoe! Taka njoeda
  hida heama, da marongoe ja bana panawa: madja ka toena,
  napa tai la roedoeng, njimi rongoe wiki mi nja bana panawa.
  Bada hala ka pangangoe, taka hida poeroe la bangga da ama
  bokoel, tau malima ha, hida patinginja bana panawa tai la
  mandalora. Taka njoeda da pa'au mboe nja na makaweada,
  na marongoe woenga ja: mai kan namoe lai jehoe kata
  patinginja na papani mi kavvai la lodoe; mandalora ja ka nahoe.
  Taka hina hili panawa njoena I. O, Nd. hama toena ka i
  bana panawa kangéau roedoeng.
  1 aka njoeda da ama bokoel hiwada: napa haromoe la mbaroe
  kata wakahoe ja, kata karai pahamoe-hamoe nja, nggara pahimboe moe doemoe, ka wandanja bata karai ja.
   • n d a u b i n g o e k a n tin d a moe .--gij zult niet bewaren uw overblijfsel;
  d. w. z. gij zult zonder nageslacht sterven, 't Grootste ongeluk dat oen
  Soembanees kan overkomen; want wie moet dim voor zijn schim zorgen?
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  SOEMRANEESCHE VERHALEN".
  93
  
  Toenanoe hadang ka la mbaroe, palta oera lima ja, taka
  hïda hadang; wSkfthoe ia, wada be a latt. Tftka njoena I, O, Xd.:
  amboe wakahoe ha da likoe, mata kata panï pakoc tai bana
  hoenga na lodoe.
  Toenakanoe bana hoenga ka na lodoe, bana hurt ka na
  tana hïda lakoe la psngt karoekoe da ama bokoel tnboeloendaha
  da, tau malt ma ha, hkla karat ja: mala noe, djaka tawakahoe
  ha da likoe, nda» pamadjandja ?
  Taka njoena I. (X Xd. hma heama: djaka ndan patohoe be
  ngga, ndatt maka a ndja pawakahoe ha da likoe„ lapahoe
  djaritoe ha ka.
  Taka njoeda da ama bokoe! hit!a heama: mala noe, nggara
  papalohoe wima nggau ?
  Tïlka njoena I O. Nd. htna heama: djaka palohoe wangga,
  pïhoe kamboeloe patoekoe lomboe badi» ndjara doea baba,
  karambo'a tïloe baba, didi hang da pakarai nggoe.
  Taka njoeda da ama bokoel hïwada; pira da ka ka noeda,
  hawoetoe pakoe dang, palohoe doe nggau doena.
  Tftka hina heama njoena I O. N d.: djaka matoebang doe ja,
  djaka matandjing doe ja, mai kai wakahoe ha da likoe la ihi
  nggoe.
  Taka njoeda da ama bokoel hida hadang hida wakahoe ha
  da likoe mboendabada la lima na, la wihi na, la nggoroe na.
   Bada hala ndaba ha ka pawakahoe ha, da dandanja hida
  ngandi ja la bangga hida wönja pahapa. Toenanoe bana hala
  ka pangangoe hida karai ja: mala nahoe, Oemboe, palohoe
  ma nggau ka nahoe?
  Taka njoena I O. Xd. na heama: napa pakoe badi, koe
  beli ka • kakoe lakoe li papiti ha. Taka njoeda da ama bokoe!:
  kanggini lakoe ningoe nggoe nja, wamoe? Taka hina heama
  njoena I O. Nd.: himboe nggoe nja mandetoama.
  Taka bana hala ka papani toenanoe hina lakoe; na lakoe li
  papiti ha da hinggi na, da tera na, da kaloemboetoe na, da
  kabeala na, da balang na. Toenakanoe bana hala ka papiti ha
  hina hili lakoe.
  ' koe beli k a —ik zal terugkeerrm. Dit k a wordt niet alleen gebruikt
  bij een i m p e r f e c t u m en p l u s q u a m p e r fe et u m , maar duidt ook aan
  dat iets in de toekomst zal gesoliied zijn.
  Zoo ook: ïniita ka k a ma pa po alen n g g a u k a : welaan dan, wij zullen
  't u wel leeren.
  vlg. k a in aanteekeuin^ 2, pg. 86.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 06:12:56PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  94
  
  SOEMBANEESCHE VERHALEN.
  Taka hina ita ja na tau na nialo'a pahondoe ndjara la pamangahoe; taka hina karai ja: ka nggi weli ni moe? hiwana
  na tau noena. Taka hina heama njoena I O. N d . : weli nggoe
  la wara, hiwananja. «Ka nggi lakoe ningoe nggoe nja, wamoe?»
  Taka hina heama njoena I O. N d . : lo'a nggoe nja papatamang.
   Taka hina heama na tau na mahondoe ndjara: ka nggini moe
  lakoe papatamangoe ningoe? Taka hina heama njoena I. O. Nd.:
  la-lakoe ka ka doena nahoc, djaka nggini ja na maningoe
  roehang.
  Taka njoena na mahondoe ndjara la pamangahoe, lakoe beli
  na nja ka hoedita la paraing. Taka njoena I O. N.d. na lakoe
  li pakawinindja da hinggi na, da tera na la woekoe oamang.
  Taka hina lakoe beli ja weli daloeng la woekoe oamang hina
  hë ja la paraing; na taka la kambata hina ita ha da anakeada
  da madjoengga la bangga. Taka njoena I O. N d, hina tama
  loendoeng hoedaloe la paraingoe, hina mandapoe la pinoe
  watoe ngoedoe. Taka njoeda da anakeada da madjoengga la
  hantggu hirin.. ^u'-uiniju'. 'iru inrgut: -uliu pa aiiclKe'aiia, ma'i'kau
  namoe kata loedoe.
  Taka njoena I O. Nd.: 5, ndakoe bihoe, ndakoe pingoe
  padjoengga , ndakoe pingoe paloedoe. Taka njoeda da anakeada:
  ha, mai kan wa njoena, djaka ndau pingoe paloedoe, djaka
  ndau pingoe padjoengga, mata ka kama papeaka nggau ka, '
  kau pingoe padjoengga, kau pingoe paloedoe, hiwadanja.
  Taka njoena na haatoe na anakeada hina poeroe, angoe da
  noe kawai da anakeada da madjoengga la bangga; na lo'a
  paloanda ja I O. N d . . na pamandanja. Taka hina poeroe njoena
  I O. Nd. hina pamaingoe la bangga; taka hida wönja na djoengga:
  ha oemboe arija, djoengga wa na, kau loedoe. Na heama njoena
  I O. N d,: ndakoe pingoe a paloedoe.
  Taka njoeda da anakeada da madjoengga kawai la bangga
  hida w&hi ja na djoengga hida paloe wanja ja; na mbera na
  djoengga.
  