text: Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten
  2017
  
  Een coalitie bestaande uit twaalf partijen, waaronder de
  Nederlandse Vereniging van Strafrechtadvocaten, heeft
  in kort geding gevorderd dat vijf bepalingen van de op
  1 mei 2018 in werking getreden Wet op de inlichtingenen veiligheidsdiensten 2017 (Wiv 2017) buiten werking
  zouden worden gesteld. Deze vorderingen zijn door de
  voorzieningenrechter80 afgewezen. De voorzieningenrechter overweegt dat hij terughoudendheid in acht
  moet nemen bij de beoordeling van de vorderingen gelet
  op, kort gezegd, de scheiding der machten. Daarbij
  komt dat in een kort geding slechts een voorlopig oordeel kan worden gegeven. Toewijzing van de vorderingen kan daarom alleen als de bepalingen overduidelijk in
  strijd zijn met hoger recht. Ter onderbouwing van hun
  standpunt dat de door hen genoemde bepalingen van de
  Wiv 2017 een inbreuk vormen op diverse fundamentele
  80.
  TBS&H 2018 | nr. 3
  
  Rb. Den Haag 26 juni 2018, ECLI:NL:RBDHA:2018:7459.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002018004003010
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  privacy grondrechten, hebben de eisers onder andere
  een beroep gedaan op artikel 8 EVRM dat beschermt
  tegen willekeurige inbreuken van de overheid op het
  recht op respect voor privéleven. Bij de beoordeling of
  sprake is van een gerechtvaardigde inbreuk op dit recht
  let de voorzieningenrechter niet alleen op de (tekst van
  de) door de eisers genoemde bepalingen, maar op de wet
  als geheel. Gelet op al de waarborgen en garanties tegen
  misbruik die daarin zijn opgenomen, kan volgens de
  voorzieningenrechter niet worden geconcludeerd dat de
  bepalingen onmiskenbaar onverbindend zijn (zoals het
  juridische toetsingscriterium luidt).
   Strafvorderingsrichtlijn cybercrime
  De eerste strafvorderingsrichtlijn cybercrime is per
  1 februari van kracht. Deze richtlijn biedt de officier van
  justitie handvatten voor het bepalen van een straf(eis) in
  (eenvoudige) cyberzaken. De richtlijn is bedoeld voor de
  verschillende vormen van cybercrime zoals computervredebreuk, DDoS-aanval en in het bezit hebben/plaatsen van ransomware (kwaadaardige ‘gijzelingssoftware’).
  Aan de hand van de criteria in de richtlijn kan de officier van justitie in strafzaken een straf eisen, een transactie aanbieden of een OM-strafbeschikking opleggen.
  Aanleiding voor deze richtlijn is dat met de nieuwe
  technologie voorwerpen aangesloten zijn op het internet
  en gegevens worden uitgewisseld. Dit brengt veiligheidsrisico’s met zich voor burgers, bedrijven en overheid. Dankzij de technologische mogelijkheden kunnen
  cybercriminelen in korte tijd in principe vanaf elke plek
  in de wereld grote aantallen slachtoffers maken. Burgers
  en bedrijven kunnen slachtoffer worden van ransomware. Door DDoS-aanvallen worden websites met zwak
  beveiligde apparaten zoals webcams en digitale videorecorders platgelegd. Het aantal gevallen van cybercrime
  waarbij computers niet alleen als middel worden ingezet
  maar ook doelwit zijn, neemt toe.
  De richtlijn is onderverdeeld in vier categorieën. Bij de
  eerste categorie cybercrime in de relatiesfeer gaat het om
  zaken waar bijvoorbeeld een ex-partner/ex-werknemer
  inbreekt in een account of (bedrijfs)server. Bij cybercrime met als oogmerk diefstal van vermogen onder andere
  om diefstal internetbankieren, het gebruik van crypto-/
  malware of het hacken van een server ten behoeve van
  phishen. Bij cybercrime met als oogmerk het overnemen
  van gegevens bijvoorbeeld om bedrijfsspionage of tentamenfraude. Onder de vierde categorie cybercrime met
  een ideologisch (niet zijnde terroristisch) oogmerk vallen zaken als DDoS-aanvallen met beperkte impact.
  Deze is afhankelijk van de financiële schade en in hoeverre diensten zijn getroffen. Daarnaast defacing, het
  wijzigen, beschadigen of vervangen van webpagina’s
  door hackers.
  betreft de vervaardiging van het materiaal, het bezit en
  het verspreiden daarvan.
   Verordening inzake elektronisch bewijsmateriaal
  De Europese Commissie heeft door middel van een
  voorstel voor een verordening81 nieuwe regels opgesteld
  waardoor politie en justitie gemakkelijker en sneller dienen te kunnen beschikken over elektronisch bewijsmateriaal, zoals e-mails of in de cloud opgeslagen documenten, dat zij nodig hebben voor het onderzoek naar en de
  vervolging en berechting van criminelen en terroristen.
  De nieuwe regels zullen de rechtshandhavingsinstanties
  in de EU-lidstaten beter in staat stellen aanwijzingen
  online en grensoverschrijdend te onderzoeken en voldoende waarborgen bieden voor de grondrechten van
  personen en vrijheden van alle betrokkenen.
   De voorgestelde regels zullen:
  – een Europees bevel tot overlegging invoeren: een
  justitiële autoriteit in een lidstaat kan daardoor
  rechtstreeks een serviceprovider die in de Unie
  diensten aanbiedt en in een andere lidstaat is gevestigd of wordt vertegenwoordigd, verzoeken om
  elektronisch bewijsmateriaal (zoals e-mails, sms’jes
  of app-berichten), ongeacht de plaats waar deze
  gegevens zijn opgeslagen. Deze serviceprovider
  moet dan binnen 10 dagen reageren, en binnen
  6 dagen in geval van nood;
  – via een Europees bevel tot bewaring voorkomen dat
  gegevens worden gewist: hierdoor zal een justitiële
  autoriteit in een lidstaat een serviceprovider die
  diensten in de Unie aanbiedt en in een andere lidstaat is gevestigd of wordt vertegenwoordigd, ertoe
  kunnen verplichten om specifieke gegevens te
  bewaren, zodat deze autoriteit deze informatie kan
  opvragen via een verzoek om wederzijdse rechtshulp, een Europees onderzoeksbevel of een Europees bevel tot overlegging;
  – krachtige waarborgen en rechtsmiddelen omvatten:
  beide bevelen kunnen alleen worden uitgevaardigd
  in het kader van een strafrechtelijke procedure en
  alle strafrechtelijke procedurele waarborgen zijn
  van toepassing. De nieuwe regels garanderen een
  strenge bescherming van fundamentele rechten,
  onder meer via de betrokkenheid van justitiële autoriteiten en extra vereisten voor het verkrijgen van
  gegevens die tot bepaalde categorieën behoren. Er
  zijn ook waarborgen voor het recht op bescherming
  van persoonsgegevens. De serviceproviders en personen wier gegevens worden gevraagd, zullen diverse waarborgen genieten, zoals de mogelijkheid voor
  de provider om een toetsing te vragen wanneer het
  bevel bijvoorbeeld het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie kennelijk schendt;
  
  Wetsvoorstel herwaardering strafbaarstelling
  actuele delictsvormen
  
  Op 16 mei 2018 is het dit wetsvoorstel in consultatie
  gegaan. Het voorgestelde artikel 139h Sr zorgt onder
  meer voor zelfstandige strafbaarstelling van misbruik
  van seksueel beeldmateriaal (wraakporno). Dat misbruik
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002018004003010
  
  81.
   Voorstel voor een Verordening van het Europees Parlement en de Raad
  met betrekking tot de eerbiediging van het privéleven en de bescherming van persoonsgegevens in elektronische communicatie, en tot
  intrekking van Richtlijn 2002/58/EG (richtlijn betreffende privacy en
  elektronische communicatie).
  TBS&H 2018 | nr. 3
  
  203
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  –
  
  –
  
  204
  
  serviceproviders ertoe verplichten om een wettelijke
  vertegenwoordiger in de Unie aan te wijzen: om
  ervoor te zorgen dat voor alle serviceproviders die
  diensten in de Europese Unie aanbieden dezelfde
  verplichtingen gelden, zelfs wanneer hun hoofdkantoor in een derde land is gevestigd, zijn zij verplicht
  om een wettelijke vertegenwoordiger in de Unie aan
  te wijzen met het oog op de inontvangstneming,
  naleving en handhaving van besluiten en bevelen
  die zijn uitgevaardigd door de bevoegde autoriteiten
  van de lidstaten met het oog op het verzamelen van
  bewijsmateriaal in strafzaken;
  ondernemingen en serviceproviders rechtszekerheid
  bieden: waar rechtshandhavingsinstanties voor het
  verkrijgen van het nodige bewijsmateriaal nu nog
  vaak afhankelijk zijn van de welwillendheid van serviceproviders, zal de toepassing van dezelfde regels
  inzake de verplichting tot het overleggen van elektronisch bewijsmateriaal, autoriteiten en dienstverleners meer rechtszekerheid bieden.
   Jurisprudentie
  Hierna worden enkele in het oog springende cyber-gerelateerde uitspraken benoemd. De eerste uitspraak heeft
  betrekking op een criminele organisatie die zich bezighield met de manipulatie van e-dentifiers van ABN
  AMRO, die door de bank binnen haar kantoren ter
  beschikking werden gesteld aan klanten voor internetbankieren. Met deze gemanipuleerde e-dentifiers zijn
  daarna honderden gegevens van betaalpassen van nietsvermoedende klanten van deze bank afgetapt en opgenomen. Met behulp van door de medeverdachte geprogrammeerde downloadpassen hebben de verdachte en
  zijn medeverdachten telkens buitgemaakte bankpasgegevens opgehaald bij de gemanipuleerde e-dentifiers in de
  bankshops. Deze gegevens van de downloadpassen werden vervolgens van de downloadpassen gehaald ten
  behoeve van de vervaardiging van valse betaalpassen.
  Met deze valse betaalpassen is vervolgens door de verdachte en anderen – wereldwijd – voor meer dan € 1
  miljoen ‘gecasht’. Het hof82 beantwoordde de vraag of
  een e-dentifier, al dan niet in combinatie met een downloadpas, is aan te merken als een geautomatiseerd werk
  in de zin van artikel 80sexies Sr in een tweetal uitspraken bevestigend, nu uit de technische rapportages blijkt
  dat na manipulatie de e-dentifiers naast de bestaande
  verwerkings- en overdrachtsfunctie ook over een opslagfunctie beschikken en daarmee reeds zelfstandig voldoen
  aan de drieledige eis uit de bepaling.
  In de tweede uitspraak gaat het om een verdachte die
  voor het einde van zijn dienstverband een licentiecode
  van de e-mail van zijn werk naar zijn privémailadres had
  gestuurd. Na de beëindiging van het dienstverband is de
  verdachte bij een concurrerend bedrijf begonnen. De
  verdachte wordt vrijgesproken van heling van computergegevens van zijn voormalige werkgever, omdat naar
  het oordeel van de rechtbank83 niet is gebleken dat de
  82.
  83.
  Hof Den Haag 16 januari 2018, ECLI:NL:GHDHA:2018:33 en
  ECLI:NL:GHDHA:2018:32.
  Rb. Den Haag 26 maart 2018, ECLI:NL:RBDHA:2018:3396.
  TBS&H 2018 | nr. 3
  
  licentiecode door middel van een misdrijf is verkregen.
   De licentiecode kan in juridische zin niet als ‘goed’ worden aangemerkt, aangezien de werkgever daarover ook
  zelf bleef beschikken. Derhalve heeft de verdachte de
  licentiecode niet door verduistering dan wel diefstal verkregen. Het enkele e-mailen door een werknemer van
  gegevens van zijn werkgever naar zichzelf met als doel
  deze gegevens vervolgens te gaan gebruiken ten behoeve
  van zichzelf levert aldus onder het bestaande artikel 273
  lid 1 sub 2 Sr geen strafbaar feit op. De rechtbank verwijst hierbij naar de memorie van toelichting bij het
  wetsvoorstel Computercriminaliteit III, waarmee wordt
  beoogd de strafrechtelijke bepalingen uit te breiden,
  zodat ook wordt bestreken het geval dat sprake is van
  ‘verduistering’ van gegevens.84
  De derde zaak betreft een veroordeling voor onder meer
  belaging op social media en identiteitsfraude. De verdachte had een nepaccount aangemaakt, met de persoonlijke gegevens van het slachtoffer, en hiermee anderen benaderd waardoor het slachtoffer reputatieschade
  heeft opgelopen. Voor het bewijs is onder meer gebruikgemaakt van internetonderzoek door een recherchebureau, dat onder meer heeft bestaan uit het versturen van
  een ‘verdekte link’ aan de verdachte naar een Facebookprofiel, waarna gegevens over onder meer de gebruikte
  smartphone bij het klikken op die link bekend werden
  bij het recherchebureau.85
  
  Omkoping
  Verzorgd door mr. dr. E. Sikkema & mr. A. Verbruggen
  Hoge transacties in corruptiezaken
  
  E. Sikkema
  In de vorige editie van dit tijdschrift werd al geschreven
  over de toepassing van hoge transacties in grote (buitenlandse) corruptiezaken.86 Typerend zijn de overeenkomsten in de bekende zaken van SBM Offshore, Vimpelcom en TeliaSonera. De transactie is in Nederland
  de laatste jaren een belangrijk instrument geworden om
  omkopingsaffaires af te doen. Zoals bekend betracht het
  OM steeds meer openheid omtrent transacties, door
  middel van steeds uitgebreidere (feitenrelazen bij) persberichten. Op deze wijze wordt tegemoetgekomen aan
  de roep om meer openbaarheid en wordt ook de controleerbaarheid en aanvaardbaarheid van transacties vergroot. In zekere zin kan zo het ontbreken van een openbare behandeling ter terechtzitting (deels) worden
  gecompenseerd.87
  In deze tendens past ook het persbericht dat op
  14 januari 2018 werd gepubliceerd over het transactieaanbod dat werd aanvaard door het containerbedrijf
  84.
   85.
  86.
  87.
  Kamerstukken II, 2015/16, 34 327, nr. 3, p. 61-67.
  Rb. Limburg 4 mei 2018, ECLI:NL:RBLIM:2018:4314.
  F. Haijer & E. Sikkema, ‘Amerikanisering van corruptiebestrijding’,
  TBS&H 2018, nr. 2, p. 68-77.
  Zie meer uitgebreid Haijer & Sikkema 2018, p. 72.
   doi: 10.5553/TBSenH/229567002018004003010
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  MOL (Europe) B.V. uit Poortugaal.88 Dit bedrijf werd
  beschuldigd van betrokkenheid bij het betalen van
  steekpenningen aan werknemers van bedrijven (nietambtelijke omkoping) in Ghana en Ivoorkust in de
  periode 2005-2010. De steekpenningen zouden zijn
  betaald voor het verkrijgen van vrachten voor containerschepen. Na 2013 zouden de steekpenningen zijn
  afgedekt met valse facturen in de kostenadministratie
  (valsheid in geschrift). Uit het persbericht blijkt dat
  MOL Europe heeft meegewerkt aan het onderzoek en
  de gegevens uit haar interne onderzoek ter beschikking
  heeft gesteld aan het OM. De betaling van € 832.000 is
  volgens het OM een passende afdoening voor het
  bedrijf. Het geld dat MOL Europe indirect (via dividenden) heeft verdiend door de corruptie, geraamd op
  € 32.169, wordt ontnomen. Bij het vaststellen van de
  hoogte van de ‘straf’ (een ‘boete’ van € 800.000) is gekeken naar de ernst van de feiten en de persoon van de
  verdachte, maar is ook rekening gehouden met de
  omstandigheid dat MOL Europe heeft meegewerkt aan
  het onderzoek en de bevindingen heeft gedeeld. Het
  bedrijf zou willen afrekenen met het verleden en willen
  voorkomen dat in de toekomst weer strafbare feiten
  worden gepleegd. Ook op mondiaal niveau zijn binnen
  het concern compliance-maatregelen genomen om
  ervoor te zorgen dat omkoopbetalingen worden beëindigd en niet worden hervat. Tot slot heeft het OM gekeken naar de mogelijkheid om natuurlijke personen te
  vervolgen. Dat individuele managers of werknemers zelf
  voordeel hadden genoten kon echter niet worden vastgesteld, terwijl van de mogelijk betrokkenen niemand de
  Nederlandse nationaliteit had of nog werkzaam was voor
  MOL Europe of in Nederland.
   De overwegingen die in het persbericht met betrekking
  tot MOL Europe worden genoemd sluiten aan op een
  inmiddels bestendige beleidslijn die uit eerdere persberichten van het OM kan worden gedestilleerd. Een
  belangrijke factor is telkens dat het betreffende bedrijf
  medewerking heeft verleend aan het opsporingsonderzoek. Er heeft een intern onderzoek plaatsgevonden en
  de resultaten daarvan zijn met de autoriteiten gedeeld.
  Ook de aanscherping of meer strikte naleving van compliance-maatregelen – en daarmee het inrichten van de
  bedrijfsvoering op preventie van misstanden in de toekomst – is een belangrijke factor.89 Zelfmelding wordt
  eveneens gezien als een belangrijke reden om een transactie aan te bieden, maar was in de zaak van MOL
  Europe niet aan de orde; het onderzoek werd hier
  gestart naar aanleiding van een melding van de Belastingdienst. Uit het persbericht blijkt evenmin dat MOL
  Europe publiekelijk verantwoordelijkheid heeft genomen voor de strafbare feiten en/of de schuld aan die
  strafbare feiten heeft erkend.
   Omvangrijke transacties met bedrijven in grote corruptiezaken liggen maatschappelijk gevoelig en hebben
  geleid tot negatieve publiciteit en (naar aanleiding daarvan) ook tot Kamervragen.90 In reactie daarop hebben
  de verantwoordelijke ministers onlangs expliciet verklaard dat alleen een hoge transactie wordt aangeboden
  als het bedrijf de door het OM geconstateerde feiten
  erkent. Die erkenning is een ‘cruciale voorwaarde’,
  aldus de ministers. Deze erkenning kan ook blijken uit
  de omstandigheid dat het bedrijf medewerking verleent
  aan het strafrechtelijk onderzoek en maatregelen treft
  om herhaling in de toekomst te voorkomen (bijvoorbeeld door een compliance-beleid). Daarbij kan het ook
  gaan om interne maatregelen tegen de natuurlijke personen die bij de strafbare feiten waren betrokken. De
  voorwaarde dat andere verdachten, waaronder natuurlijke personen, niet worden vervolgd kan geen deel uitmaken van een transactie. Ook is er volgens de ministers
  geen onderhandelingsruimte over de wijze van publiciteit; de verdachte wordt wel in de gelegenheid gesteld
  het persbericht en het feitenrelaas op feitelijke onjuistheden te controleren. In alle gevallen wordt echter een
  persbericht uitgebracht dat zo uitgebreid mogelijk is en
  dat wordt voorzien van een feitenrelaas. Ook anderszins
  wordt door het OM in het kader van een hoge of bijzondere transactie niet onderhandeld, aldus de ministers.
   Wel worden tijdens de besprekingen over de inhoud van
  een eventuele transactie – ‘in lijn met een behandeling
  ter zitting’ – zienswijzen uitgewisseld tussen het OM en
  de verdediging.91 Stevens heeft zich terecht afgevraagd
  in hoeverre een transactie nog voordelen biedt ten
  opzichte van een procedure voor de rechter, als een
  transactie alleen in beeld komt als de verdachte schuld
  erkent.92 Bovendien roept deze ontwikkeling de vraag
  op in hoeverre de transactie in de toekomst nog
  bestaansrecht heeft als afdoeningsmodaliteit naast de
  strafbeschikking. Deze vragen zullen de komende tijd
  beantwoord moeten worden in het kader van de modernisering van het Wetboek van Strafvordering.93
  
  88.
  91.
  89.
  ‘MOL Europe B.V. betaalt 832.169 euro voor corruptie in Ghana en
  Ivoorkust’ (persbericht OM d.d. 12 januari 2018), zie https://www.om.
  nl/@101661/mol-europe-betaalt/.
  Vgl. J.I.P. Hofstee, ‘Buitenlandse corruptie in Nederland en de VS: een
  geschikte aanpak?’, TBS&H 2017, p. 29-30.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002018004003010
  
  Amerikaanse invloeden (op de Nederlandse
  handhavingspraktijk)?
  
  A. Verbruggen
  De hierboven geschetste ontwikkelingen maken duidelijk dat uit de Verenigde Staten overgewaaide praktijken
  geadopteerd en ingeburgerd zijn. Men denke met name
  aan de uitgebreide statement of facts, de remedial action
  en de afgedwongen vrijwillige medewerking. Ook kan
  erop worden gewezen dat justitie in Nederland inmid90.
  92.
  93.
  Zie recent nog de uitzending van het televisieprogramma Zembla
  (‘Zakendoen met justitie’, 27 februari 2018) over dit onderwerp
  (https://zembla.bnnvara.nl/nieuws/komende-uitzending-zakendoenmet-justitie). Naar aanleiding van deze uitzending werden onder meer
  Kamervragen gesteld door het lid Van Nispen (https://zembla.bnnvara.
  nl/nieuws/kamervragen-na-uitzending-zembla-over-schikkingen).
  Aanhangsel van de Handelingen II 2017/18, 2207, p. 1-5; Aanhangsel
  van de Handelingen II 2017/18, 2208, p. 3.
  M. Stevens, ‘Liever naar de rechter dan veroordeeld door het Openbaar
  Ministerie’, Het Financieele Dagblad 2 maart 2018.
  Vgl. Haijer & Sikkema 2018, p. 71-74.
   TBS&H 2018 | nr. 3
  
  205
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  206
  
  dels de onder de voormalig Deputy Attorney General,
  Sally Yates,94 ingevoerde policy zich eigen heeft
  gemaakt. Deze policy komt erop neer dat bedrijven,
  indien zij aan de voorwaarden voldoen, een out-of court
  settlement in enige vorm krijgen aangeboden, terwijl de
  natuurlijke personen, verantwoordelijk voor het corrupte gedrag, voor het hekje moeten komen. De wijze waarop de hierna te bespreken ‘mega’ Dotterbloem (en Wegdistel en Venkel) werd afgedaan, vormt hiervan een treffende illustratie.
  Het loont dus de moeite om te kijken naar de ontwikkelingen aan de andere kant van de grote vijver, omdat de
  ervaring inmiddels leert dat deze, althans ingrediënten
  ervan, hun weg vinden naar de Nederlandse handhavingspraktijk. De dappere actie van Yates om openlijk te
  weigeren mee te werken aan Trumps Immigration Act95
  en die beslissing op zitting te verdedigen, kwam Yates
  op ontslag van Trump te staan.
  Inmiddels werd Yates opgevolgd door Rod Rosenstein.
   Ook hij drukte inmiddels zijn stempel op het beleid voor
  bestrijding van (buitenlandse) corruptie. Het belangrijkste gegeven is dat hij het FCPA Pilot Program96 formaliseerde. Het FCPA Pilot Program voorziet in een hoge
  korting voor ondernemingen die interne corruptieve
  misverstanden zelf melden bij justitie en voorts aan nog
  enige voorwaarden voldoen. Bondig en zakelijk samengevat, voorziet het programma in ‘Credit for Voluntary
  Self-Disclosure, Full Cooperation, and Timely and Appropriate Remediation in FCPA Matters’. Wordt aan deze
  voorwaarde voldaan, dan is het uitgangspunt dat de
  afdoening van de zaak niet door middel van vervolging
  plaatsvindt, maar door middel van declination. Aan de
  voorwaarde is voldaan, indien de onderneming
  akkoord gaat met een vrijwillige openbaarmaking van
  alle relevante feiten met betrekking tot de misstand(en),
  inclusief relevante feiten over betrokken individuen. De
  melding dient tijdig – binnen een redelijke tijd na de
  ontdekking – te worden gedaan en voordat sprake is van
  (een vooruitzicht van) een DOJ investigation, en de
  onderneming dient bereid te zijn volledig mee te werken
  met het DOJ-onderzoek. Hieronder valt het veiligstellen
  en delen van bewijs – ook ongevraagd – waarvan de
  onderneming weet, althans redelijkerwijs zou moeten
  vermoeden, dat dit relevant zou kunnen zijn voor het
  onderzoek. Ook dient de onderneming tijdige en
  geschikte herstelmaatregelen te nemen. De nieuwe policy gaat in op de beoordeling van een geschikt compliance- en ethiekprogramma. Hieraan dient in ieder geval
  een analyse van de achterliggende oorzaak ten grondslag
  te liggen. Het kan ook disciplinaire maatregelen tegen
  betrokkenen omvatten. De presumption kan worden
  geblokkeerd door verzwarende omstandigheden. Rosenstein noemde een paar van dat soort voorbeelden tijdens
  94.
  95.
  96.
  Bekend van het Yates Memorandum.
  Executive Order 13769, een decreet dat een volledig inreisverbod voor
  burgers vanuit zeven landen naar de VS inhield.
   Het FCPA Pilot Program ging van start in april 2016. De Pilot werd eerder besproken in: T.R. van Roomen & A. Verbruggen, ‘Internationale
  trends in preventie, detectie en repressie van corruptie’, Tijdschrift
  Sanctierecht & Onderneming, nr. 4, p. 150-159.
  TBS&H 2018 | nr. 3
  
  zijn speech: (1) de betrokkenheid van het uitvoerend
  management bij de misstand(en); (2) het feit dat een
  aanzienlijk voordeel is behaald door de misstand(en);
  (3) een vaststelling dat de misstand(en) diepgaand zijn;
  en (4) recidive.
  Drijvende kracht achter de formalisering van de nieuwe
  policy is het gewenste effect dat de pilot bleek te hebben
  op self-reporting, het zelf melden van misstanden bij de
  justitiële autoriteiten door bedrijven. Na de start van de
  pilot volgden 30 van dat soort spontane meldingen, terwijl de teller op 18 bleef steken in de voorgaande 1,5
  jaar. Eerder merkten wij in dit blad op dat justitie het
  zelfreinigend vermogen van het bedrijfsleven zou kunnen bevorderen door een geïnstitutionaliseerde, transparante, concrete procedure van self-disclosure.97
  Ook overigens sprak Rosenstein, bij de bekendmaking
  van de nieuwe policy, een aantal behartigenswaardige
  woorden:98
  ‘The new policy, like the rest of the Department’s
  internal operating policies, creates no private rights
  and is not enforceable in court. But it does promote
  consistency by attorneys throughout the Department.
  Establishing internal policies helps guide our exercise
  of discretion and combat the perception that prosecutors act in an arbitrary manner.
  The new policy does not provide a guarantee. We
  cannot eliminate all uncertainty. Preserving a measure of prosecutorial discretion is central to ensuring
  the exercise of justice.
   But with this new policy, we strike the balance in
  favor of greater clarity about our decision-making
  process.’
  (…)
  ‘First, the FCPA Corporate Enforcement Policy
  states that when a company satisfies the standards of
  voluntary self-disclosure, full cooperation, and timely
  and appropriate remediation, there will be a presumption that the Department will resolve the company’s case through a declination. That presumption
  may be overcome only if there are aggravating circumstances related to the nature and seriousness of
  the offense, or if the offender is a criminal recidivist.
  It makes sense to treat corporations differently than
  individuals, because corporate liability is vicarious; it
  is only derivative of individual liability.
  Second, if a company voluntarily discloses wrongdoing and satisfies all other requirements, but aggravating circumstances compel an enforcement action,
  the Department will recommend a 50% reduction off
  the low end of the Sentencing Guidelines fine range.
  Here again, criminal recidivists may not be eligible
  for such credit. We want to provide an incentive for
  good conduct. And scrutiny of repeat visitors.
  Third, the Policy provides details about how the
  Department evaluates an appropriate compliance
  97.
  98.
  T. van Roomen & A. Verbruggen, ‘Corruptie: status quo en de toekomst’, TBS&H 2015, p. 225-234.
  Speech tijdens de 43th International Conference on the Foreign Corrupt
  Practices Act, Oxford Hill, November 29, 2017.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002018004003010
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  program, which will vary depending on the size and
  resources of a business.
   The Policy therefore specifies some of the hallmarks
  of an effective compliance and ethics program. Examples include fostering a culture of compliance; dedicating sufficient resources to compliance activities;
  and ensuring that experienced compliance personnel
  have appropriate access to management and to the
  board.’
  
  In de vorige kroniek gaven wij aan dat enige beperking
  van een wel zeer ruim omschreven delictsomschrijving
  wenselijk is, waarbij nadrukkelijker het verband tussen
  de gift en de te verwachten contraprestatie, naar Amerikaans voorbeeld, wordt gelegd. Onder de uitspraken in
  Dotterbloem bevindt zich een behoorlijk aantal vrijspraken, waarbij de Rechtbank Rotterdam het bestanddeel
  oogmerk zo uitlegt, dat deze beperking plaatsvindt. De
  rechtbank overwoog:
  
  Van belang is voorts dat DOJ buiten twijfel heeft gesteld
  welke eisen het stelt aan een deugdelijk ABC-programma. De relevantie van compliance voor het strafrecht
  wordt onmiskenbaar met het jaar groter. Zo werd in de
  hierboven aangehaalde VimpelCom-settlement ook door
  de Nederlandse autoriteiten bedongen dat een compliance-monitor een aantal jaren deel uit zou maken van het
  bedrijf en bedingen de autoriteiten steeds vaker dat
  bedrijven nog een tijdje rapporteren over frauderisico’s.
  In dit verband zij gewezen op de berichtgeving rond het
  ING-onderzoek: zonder monitoring lijkt het OM niet
  genegen deze zaak buiten de rechter om af te doen.99 In
  andere zaken is wel volstaan met een mildere variant;
  bedrijven dienen dan onder bepaalde voorwaarden over
  hun compliance te rapporteren.
   Uiteraard vergt dit alles dat de handhavende autoriteiten, het OM in het bijzonder, kennis hebben van compliance-programma’s en de wijze waarop deze in de
  bedrijfsvoering dienen te zijn geïmplementeerd. Eerder
  werd erop gewezen dat het merendeel van de omringende jurisdicties, anders dan in Nederland, inmiddels kenbaar hebben gemaakt welke eisen worden gesteld aan
  een dergelijk programma. Zeker nu justitie zich nadrukkelijker gaat bemoeien met compliance, lijkt het in de
  rede te liggen daarop zelf een visie te hebben.
  ‘(…) bij het beoordelen van de beschuldiging aan het
  adres van de verdachte (…) is de vraag of er sprake is
  geweest van een gift gericht op (kort gezegd) het verkrijgen van een tegenprestatie.
  (…) De omkopingsgedraging moet immers worden
  verricht met het oogmerk om de ambtenaar te bewegen in zijn bediening iets te doen of na te laten. Volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad is voorwaardelijk opzet niet voldoende voor het bewijs van
  het oogmerk.’
  
  Zaak Dotterbloem
  Onder de codenaam Dotterbloem werd een ‘mega’onderzoek naar omkoping door de automobielindustrie
  en -handel van ambtenaren die invloed konden uitoefenen op het aankoopbeleid van de overheid, onderzocht.
  Het (voor)onderzoek was veelomvattend en nam vele
  jaren in beslag.100 De zaak werd afgedaan naar Amerikaans model: de zaken tegen de ondernemingen werden
  buitengerechtelijk afgedaan met miljoenentransacties,
  een statement of facts en een persbericht.101 Een groot
  aantal natuurlijke personen, in de ogen van het OM
  hoofdverantwoordelijk, werd gedagvaard.102 Van een
  elftal werd het vonnis gepubliceerd.103
  99.
  I. Bökkerink & V. van der Boon, ‘OM eist zicht op nieuwe frauderisico’s
  bij ING’, Het Financieele Dagblad 27 februari 2018.
  100. Het (voor)onderzoek is in december 2012 aangevangen, terwijl de
  meeste eindvonnissen in februari 2018 werden gewezen.
  101. https://www.om.nl/vaste-onderdelen/zoeken/@96362/pon/; https://
  www.om.nl/vaste-onderdelen/zoeken/@98008/renault-betaalt/;
  https://www.om.nl/vaste-onderdelen/zoeken/@98008/peugeotbetaalt//.
  102. De rechtspraak wijdde er een aparte pagina aan: https://www.
  rechtspraak.nl/Uitspraken-en-nieuws/Bekende-rechtszaken/
  dotterbloem.
   103. Rb. Rotterdam 22 februari 2018, ECLI:NL:RBROT:2018:1332;
  ECLI:NL:RBROT:2018:1333; ECLI:NL:RBROT:2018:1334; NL:RBROT:
  
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002018004003010
  
  In het licht van dit oogmerk acht de rechtbank diverse
  gedragingen van de verdachten, hoewel de ambtenaar
  bevoordelend, niet ondubbelzinnig genoeg om die vragen bevestigend te beantwoorden en spreekt de verdachten daarom vrij. Opmerking verdient dat in deze kwestie
  de contraprestatie diffuus was. Weliswaar werden auto’s
  van de desbetreffende merken of de importeur in kwestie betrokken; de vraag is evenwel of dat het gevolg was
  van de gift, dan wel de uitkomst van de niet beïnvloede
  tender.
  In de zaak van de wethouder Roermond104 besteedde de
  rechtbank met name aandacht aan de voorkant en de
  achterkant van omkoping, om zo tot een afbakening van
  de ruime delictsomschrijving te komen; de Rechtbank
  Rotterdam doet het over de band van het oogmerk. Interessant is of de Hoge Raad zich zal kunnen vinden in
  deze vorm van materiële rechtsbescherming.
  Bijzondere wetgeving
  Verzorgd door mr. dr. drs. B. van de Vorm
  Drank- en Horecawet
  In de meeste gevallen gaan zaken die betrekking hebben
  op de Drank- en Horecawet (DHW) over vergunningen
  die zijn geweigerd of ingetrokken op grond van de Wet
  bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar
  bestuur (Wet Bibob).105 In januari 2018 zijn twee uitspraken verschenen die betrekking hebben op de toepassing van de Wet Bibob in het kader van de DHW. In
  een van deze zaken heeft de burgemeester van Utrecht
  2018:1335; ECLI:NL:RBROT:2018:1337; ECLI:NL:RBROT:2018:1339;
  ECLI:NL:RBROT:2018:1373; ECLI:NL:RBROT:2018:1374; ECLI:NL:
  RBROT:2018:1878;
  ECLI:NL:RBROT:2018:1879;
  ECLI:NL:RBROT:
  2018:1880.
  104. Die wij bespraken in de kroniek omkoping tweede helft 2017.
  105. A.R. Hartmann & H.J.B. Sackers, ‘Rubriek Bestuursstrafrecht’, DD 2018,
  p. 311.
   TBS&H 2018 | nr. 3
  
  207
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  208
  
  bij besluit van 17 december 2015 geweigerd om een
  drank- en horecavergunning te verlenen voor een restaurant en een hotel. Deze weigering is gebaseerd op een
  advies van het Landelijk Bureau Bibob van 4 november
  2015. Uit dit advies blijkt dat sprake is van een ernstig
  gevaar dat de aangevraagde vergunningen mede zullen
  worden gebruikt om strafbare feiten te plegen. Hier is
  sprake van de toepassing van de ‘b-grond’. De kern van
  deze weigering kan worden gevonden in het bestaan van
  een zakelijk samenwerkingsverband tussen de appellant
  en een persoon A. Deze laatstgenoemde persoon kan
  worden aangeduid als de ‘rotte appel’. Uit het advies
  van het Landelijk Bureau Bibob blijkt dat hij op
  5 november 2007 door het gerechtshof is veroordeeld tot
  een werkstraf van 160 uren wegens het nalaten van het
  verstrekken van verplichte gegevens in verband met een
  uitkering, hetgeen strafbaar is gesteld in artikel 227b Sr.
   Ook blijkt uit politiemutaties en verklaringen dat de
  ‘rotte appel’ vermoedelijk betrokken is geweest bij het
  exploiteren van een seksinrichting zonder vergunning,
  wat een overtreding van artikel 3:4 lid 1 APV Utrecht
  inhoudt. Deze strafbare feiten hangen volgens de burgemeester samen met de aangevraagde vergunningen.106
  De uitkomst van deze uitspraak van de Afdeling is dat
  het door de appellant ingestelde hoger beroep ongegrond wordt verklaard. Deze uitspraak is vooral illustratief ten aanzien van de vraag wanneer antecedenten, die
  worden gebruikt ter motivering van de ‘b-grond’,
  samenhangen met de activiteiten waarvoor de vergunning is aangevraagd. Uit deze uitspraak blijkt dat sprake
  is van voldoende samenhang.107
  Uit de tweede uitspraak uit januari 2018 blijkt dat de
  burgemeester van Amstelveen bij besluit van 26 april
  2016 heeft geweigerd een drank- en horecavergunning
  en een exploitatievergunning voor een restaurant te verlenen aan de appellante. Deze weigering van de burgemeester is gebaseerd op een advies van het Landelijk
  Bureau Bibob. Uit dit advies blijkt dat sprake is van een
  ernstig gevaar voor misbruik, waarbij sprake is van de
  aanwezigheid van de ‘a-grond’ en de ‘b-grond’. In de
  casus zijn vooral persoon A en bedrijf A de ‘rotte
  appels’. Er is sprake van een zakelijk samenwerkingsverband, omdat persoon A in persoon en als bestuurder van
  de appellante betrokken is bij het restaurant waarvoor de
  vergunning is aangevraagd. Daarnaast is persoon A enig
  bestuurder en aandeelhouder van bedrijf A. Het zakelijke samenwerkingsverband wordt in deze zaak niet ontkend. Uit het advies van het Landelijk Bureau Bibob
  blijkt dat zowel persoon A als bedrijf A antecedenten op
  hun naam hebben staan. De Belastingdienst heeft op
  grond van de AWR met betrekking tot de kansspelbelasting en vennootschapsbelasting naheffingsaanslagen en
  vergrijpboetes opgelegd aan bedrijf A. Deze aanslagen
  en boetes zijn onherroepelijk. Volgens het Landelijk
  Bureau Bibob is sprake van een ernstig vermoeden dat
  106. Zie de tweede opmerking in de annotatie van B. van der Vorm onder
  ABRvS 24 januari 2018, ECLI:NL:RVS:2018:216, AB 2018/130.
   107. Zie over deze uitspraak ook B. van der Vorm, ‘Jurisprudentiële ontwikkelingen over het samenhangcriterium van de “b-grond” in de Wet
  Bibob’, TBS&H 2018, p. 107.
  TBS&H 2018 | nr. 3
  
  bedrijf A zich schuldig heeft gemaakt aan overtredingen
  van de AWR. Ook is volgens het Landelijk Bureau
  Bibob een groot financieel voordeel behaald met die
  overtredingen. De naheffingsaanslag kansspelbelasting
  is € 123.645 en de vergrijpboete € 132.045. De naheffingsaanslag vennootschapsbelasting en de vergrijpboete
  bedragen € 19.263 respectievelijk € 2.220. Op deze
  bedragen is, exclusief de heffingsrente, slechts € 975
  afbetaald. Deze antecedenten worden niet ontkend.108
  Door de appellante wordt betoogd dat ten aanzien van
  de antecedenten niet is voldaan aan het samenhangcriterium. Door de Afdeling wordt een onderscheid gemaakt
  tussen het vermoeden dat persoon A in strijd heeft
  gehandeld met de Opiumwet, het vermoeden dat persoon A in strijd heeft gehandeld met de AWR (kansspelbelasting) en het vermoeden dat persoon A in strijd
  heeft gehandeld met de AWR (vennootschapsbelasting).
   Volgens de Afdeling ontbreekt de vereiste samenhang
  tussen het vermoedelijk gepleegde Opiumwetdelict
  (‘achterdeurproblematiek’ coffeeshop) en de activiteiten
  waarvoor de vergunning is aangevraagd. Deze samenhang ontbreekt ook ten aanzien van het vermoedelijk in
  strijd handelen met de AWR (kansspelbelasting) en de
  activiteiten waarvoor de vergunning is aangevraagd. Er
  bestaat wel een samenhang tussen het vermoedelijk in
  strijd handelen met de AWR (vennootschapsbelasting)
  en de vergunningaanvraag. Volgens de Afdeling dient
  bij de exploitatie van een restaurant immers een
  betrouwbare administratie te worden gevoerd in verband met de aangifte vennootschapsbelasting. De Afdeling is derhalve van oordeel dat sprake is van een ernstig
  gevaar van misbruik, zoals bedoeld in de ‘a-grond’ en de
  ‘b-grond’, en dat de vergunning terecht is geweigerd.109
  In een andere uitspraak staat het aanleveren van informatie centraal. De appellante heeft op 14 april 2015 een
  aanvraag ingediend voor een drank- en horecavergunning. Naar aanleiding van deze aanvraag heeft op 8 mei
  2015 een gesprek plaatsgevonden tussen de appellante
  en de behandelende ambtenaren. De uitkomst van dit
  gesprek is dat de appellante nog ontbrekende gegevens
  dient te overleggen om de vergunningaanvraag in
  behandeling te kunnen nemen. Met enige vertraging
  zijn de stukken van de appellante door de burgemeester
  ontvangen. Een nader gesprek heeft plaatsgevonden op
  9 juni 2015. Uit een opgemaakte interne memo blijkt dat
  de appellante nog ontbrekende stukken uiterlijk op 16
  juni 2015 zou moeten overleggen. Een afschrift van deze
  memo is niet ontvangen door de appellante en er is geen
  schriftelijke bevestiging van de gemaakte afspraken door
  de burgemeester verzonden. Op 17 juni 2015 zijn de
  nadere stukken overgelegd door de appellante. De burgemeester heeft bij besluit van 6 juli 2015 de aanvraag
  buiten behandeling gesteld, omdat de appellante onvoldoende informatie heeft overgelegd om de aanvraag te
  
  108. Zie de tweede opmerking in de annotatie van Van der Vorm onder
  ABRvS 24 januari 2018, ECLI:NL:RVS:2018:215, AB 2018/147.
   109. Zie de vierde opmerking in de annotatie van Van der Vorm onder
  ABRvS 24 januari 2018, ECLI:NL:RVS:2018:215, AB 2018/147.
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002018004003010
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  kunnen beoordelen.110 Uit de uitspraak blijkt dat de
  burgemeester niet betwist dat alle door de ‘Regeling
  aanvraaggegevens en formulieren Drank- en Horecawet
  2013’ vereiste gegevens door de appellante zijn overgelegd. De burgemeester heeft echter eveneens om gegevens verzocht met betrekking tot het bedrijfsplan en de
  financiering van de onderneming. Volgens de burgemeester zijn deze gegevens nodig voor een Bibob-toetsing, die onderdeel is van de aanvraagprocedure voor
  een drank- en horecavergunning. De Afdeling overweegt dat uit de Regeling aanvraaggegevens en formulieren Drank- en Horecawet 2013 niet kan worden afgeleid dat de burgemeester niet om andere gegevens kan
  verzoeken dan de gegevens uit de bedoelde regeling.
   Ook ziet de Afdeling geen aanleiding voor het oordeel
  dat het opvragen van gegevens over de financiële integriteit onredelijk zou zijn.111
  Tot slot blijkt uit twee recente uitspraken van de Afdeling enerzijds dat, indien het bestuursorgaan van oordeel
  is dat de intrekkingsgrond van de Wet Bibob niet kan
  worden toegepast, het onder omstandigheden kan terugvallen op andere intrekkingsgronden, zoals het bepaalde
  in artikel 31, eerste lid, DHW.112 Anderzijds blijkt uit
  een uitspraak dat informatie uit het Bibob-vragenformulier niet valt onder de reikwijdte van artikel 27, eerste
  lid, aanhef en onder b, DHW.113
  Ten aanzien van de handhaving van de Drank- en Horecawetgeving is het zeker niet altijd noodzakelijk dat de
  Wet Bibob wordt ingezet. Zo kan worden gewezen op
  een zaak waar bij besluit van 21 december 2015 de burgemeester heeft besloten tot afwijzing van het verzoek
  van de SlijtersUnie om handhavend op te treden tegen
  Vomar vanwege het overtreden van artikel 24 DHW.
  Tegen dit besluit wordt door de SlijtersUnie beroep
  ingesteld. De rechtbank verklaart het beroep gegrond.
  Vomar stelt hoger beroep in tegen deze uitspraak.
  Vomar exploiteert een supermarkt en slijterij in Amsterdam. Het staat ter discussie of Vomar in strijd met de
  DHW het slijterijgedeelte van de supermarkt voor het
  publiek geopend houdt, terwijl daar geen leidinggevende aanwezig is die op de DHW-vergunning staat vermeld en of het college daartegen dan handhavend moet
  optreden. Volgens de Afdeling heeft de rechtbank
  terecht geoordeeld dat ook op het moment dat geen leidinggevende achter de balie aanwezig is, de slijtlokaliteit
  voor het publiek geopend is en dat door het niet aanwezig zijn van een leidinggevende, artikel 24, eerste lid,
  DHW is overtreden. Volgens de Afdeling blijkt dat tijdens controles een overtreding van de DHW is geconstateerd, omdat de leidinggevende niet aanwezig was.
   Het hoger beroep van Vomar is ongegrond.114
  110. Zie de tweede opmerking in de annotatie van Van der Vorm onder
  ABRvS 7 februari 2018, ECLI:NL:RVS:2018:407, AB 2018/161.
  111. Zie de derde opmerking in de annotatie van Van der Vorm onder
  ABRvS 7 februari 2018, ECLI:NL:RVS:2018:407, AB 2018/161.
  112. ABRvS 6 juni 2018, ECLI:NL:RVS:2018:1839.
  113. ABRvS 13 juni 2018, ECLI:NL:RVS:2018:1947.
  114. ABRvS 18 april 2018, ECLI:NL:RVS:2018:1280. Voor een vergelijkbare
  zaak wordt verwezen naar ABRvS 2 mei 2018, ECLI:NL:RVS:2018:1461.
  In de laatstgenoemde zaak heeft de rechtbank volgens de Afdeling
  terecht geoordeeld dat Sligro geen sterke drank aan particulieren ver-
  
  doi: 10.5553/TBSenH/229567002018004003010
  
  Wet op de kansspelen
  
  In twee belangrijke uitspraken heeft de Afdeling overwogen dat de raad van bestuur van de Kansspelautoriteit onvoldoende heeft gemotiveerd dat het niet in strijd
  is met het vereiste van horizontale consistentie dat voor
  lotto’s en goededoelenloterijen verschillende stelsels gelden. Naar het oordeel van de Afdeling moet de Kansspelautoriteit in een nieuw besluit beter motiveren waarom zij een éénvergunningstelsel hanteert voor lotto’s,
  terwijl zo’n beperking in het aantal vergunningen niet
  geldt voor goededoelenloterijen.115
  In het verband van de handhaving van de Wet op de
  kansspelen (Wok) kunnen hoge bestuurlijke boetes worden opgelegd. Gewezen kan worden op een zaak, waarbij de Kansspelautoriteit bij besluit van 11 februari 2014
  aan de appellante een bestuurlijke boete heeft opgelegd
  van € 200.000, omdat zij zonder vergunning online
  kansspelen heeft aangeboden. Bij besluit van gelijke
  datum heeft de Kansspelautoriteit besloten tot openbaarmaking van het boetebesluit. Het betoog van de
  appellante dat de rechtbank ten onrechte is voorbijgegaan aan hetgeen zij in eerste aanleg heeft aangevoerd
  over de strijdigheid van het kansspelbeleid met artikel
  56 VWEU faalt, omdat de appellante niet in de Europese Unie, maar in Antigua en Bermuda is gevestigd.
   Voorts komt het prioriteringsbeleid van de Kansspelautoriteit de Afdeling niet onredelijk voor. De rechtbank
  heeft volgens de Afdeling terecht overwogen dat de
  appellante het bepaalde in artikel 1, eerste lid, aanhef en
  onder a, Wok heeft overtreden. Voorts is de hoogte van
  de bestuurlijke boete volgens de Afdeling niet onevenredig hoog. Tot slot is de openbaarmaking van het boetebesluit niet onrechtmatig, omdat het belang van de
  bescherming van de consument onder deze omstandigheden zwaarder weegt dan dat van de appellante bij niet
  openbaarmaking.116
  Opiumwet
  Veel bestuursrechtelijke jurisprudentie met betrekking
  tot de Opiumwet heeft betrekking op de sluitingsbevoegdheid van de burgemeester.117 Het uitgangspunt
  dat de toepassing van artikel 13b Opiumwet geen ‘criminal charge’ oplevert, staat nog steeds overeind.118 Los
  van deze discussie kan worden gewezen op jurisprudentie over het ‘daartoe aanwezig zijn’ van drugs. Er kan in
  dit verband worden gewezen op de volgende zaak: bij
  besluit van 17 juni 2016 heeft de burgemeester onder
  aanzegging van bestuursdwang gelast de woning op het
  adres te Sprang-Capelle voor de duur van drie maanden
  te sluiten en afgesloten te houden. In eerste aanleg wijkt
  koopt en derhalve niet in hetzelfde marktsegment als de leden van SlijtersUnie werkzaam is en heeft SlijtersUnie terecht niet-ontvankelijk verklaard. Het hoger beroep van de SlijtersUnie is in ABRvS 4 april 2018,
  ECLI:NL:RVS:2018:1134, ongegrond verklaard.
  115. ABRvS 2 mei 2018, ECLI:NL:RVS:2018:1466 en ABRvS 2 mei 2018,
  ECLI:NL:RVS:2018:1467.
  116. ABRvS 17 januari 2018, ECLI:NL:RVS:2018:155.
  117. A.E.M. van den Berg & J.H.A. van der Grinten, ‘Kroniek openbare-orderecht 2017’, Gst. 2017/195, p. 1040.
  118. ABRvS 4 april 2018, ECLI:NL:RVS:2018:1151 en ABRvS 14 maart 2018,
  ECLI:NL:RVS:2018:853.
   TBS&H 2018 | nr. 3
  
  209
  
  Dit artikel uit Tijdschrift voor Bijzonder Strafrecht & Handhaving is gepubliceerd door Boom juridisch en is bestemd voor Utrecht University Library (202441)
  
  210
  
  de rechtbank af van vaste rechtspraak en ziet de rechtbank geen grond om bij een hoeveelheid van meer dan
  0,5 gram harddrugs zonder meer ervan uit te gaan dat
  die bestemd zijn voor verkoop, verstrekking of aflevering, behoudens tegenbewijs. De Afdeling gaat niet mee
  met de rechtbank en ziet geen aanleiding om af te wijken
  van de bestendige jurisprudentielijn, dat bij de aanwezigheid van een hoeveelheid harddrugs in een pand die
  groter is dan 0,5 gram in beginsel, dat wil zeggen behoudens tegenbewijs, aannemelijk is dat die drugs zijn
  bestemd voor verkoop, aflevering of verstrekking.119
  In een andere zaak wordt de burgemeester, gebruikmakend van de bevoegdheid van artikel 13b Opiumwet, in
  eerste aanleg door de rechtbank in het ongelijk gesteld.
  Volgens de rechtbank heeft de burgemeester niet deugdelijk gemotiveerd dat hij op grond van artikel 13b, eerste lid, Opiumwet bevoegd was om met betrekking tot
  de woning een last onder bestuursdwang op te leggen.
  De Afdeling gaat hierin niet mee. De Afdeling volgt het
  standpunt van de burgemeester dat het gehele complex
  als een samenhangend geheel moet worden beschouwd
  en dat de horecaruimte annex woning daarvan niet los
  kan worden gezien.120 De burgemeester wordt door de
  Afdeling in het gelijk gesteld.
   Soms wordt de burgemeester door de Afdeling in het
  ongelijk gesteld. De burgemeester van Amsterdam heeft
  bij besluit van 16 december 2015 de onmiddellijke sluiting voor onbepaalde tijd bevolen van een café in
  Amsterdam. Volgens appellant heeft de rechtbank niet
  onderkend dat de burgemeester ten onrechte artikel
  5.31, eerste lid, Algemene wet bestuursrecht aan de sluiting ten grondslag heeft gelegd. Er was naar de mening
  van de appellant geen spoedeisendheid aanwezig om het
  café onmiddellijk te sluiten, zodat geen aanleiding
  bestond om bestuursdwang zonder last toe te passen. De
  Afdeling gaat mee in dit betoog: de burgemeester heeft,
  in het licht van het tijdsverloop tussen het incident en
  de sluiting (vijf weken) zich ten onrechte op het standpunt gesteld dat in verband met de spoedeisendheid
  artikel 5:31, eerste lid, Algemene wet bestuursrecht
  grondslag bood om bestuursdwang zonder voorafgaande
  last toe te passen en dat hij mocht afzien van het stellen
  van een begunstigingstermijn. Het stellen van een nieuwe begunstigingstermijn wordt door de Afdeling echter
  niet zinvol geacht, zodat de burgemeester geen nieuw
  besluit op bezwaar hoeft te nemen.121
  Wet wapens en munitie
  In de vorige kroniek werd melding gemaakt van het
  arrest van de Hoge Raad over de zogenoemde ‘creditcardmesjes’.122 Volgens de Hoge Raad vallen deze (als
  gadgets bedoelde voorwerpen) onder categorie I van de
  Wet wapens en munitie. Opmerkelijk is het vrijsprekend
  arrest Hof ’s-Hertogenbosch 4 mei 2018, ECLI:
  119. ABRvS 11 maart 2018, ECLI:NL:RVS:2018:835. Zie ook 14 maart 2018,
  ECLI:NL:RVS:2018:738, AB 2018/213, m.nt. J.G. Brouwer &
  L.M. Bruijn. Zie ook Hartmann & Sackers 2018, p. 312 e.v.
  120. ABRvS 11 april 2018, ECLI:NL:RVS:2018:1193.
  121. ABRvS 4 april 2018, ECLI:NL:RVS:2018:1131.
  122. HR 17 oktober 2017, ECLI:NL:HR:2017:2641, NJ 2017/417.
   TBS&H 2018 | nr. 3
  
  NL:GHSHE:2018:1972. Het hof oordeelt dat het enkele
  feit dat het mesje in opgevouwen toestand ongeveer
  dezelfde lengte en breedte heeft als een pasje, onvoldoende is om aangemerkt te worden als een blank wapen
  dat uiterlijk gelijkt op een ander voorwerp dan een
  wapen. Evenmin, zo overweegt het hof, is daarvoor voldoende dat het lemmet ‘geheel binnen de afmetingen
  van de behuizing valt’. Het praktische karakter van een
  dergelijk mesje is nu juist dat het snijvlak niet continu
  aanraakbaar is, net zoals bijvoorbeeld een zakmes of een
  stanleymes.
  In een andere wapenwetzaak ging het om een minirevolver Xythos dat als sierhanger aan de zonneklep van een
  auto was aangetroffen. Hof Amsterdam 27 februari
  2018, ECLI:NL:GHAMS:2018:613, sprak de verdachte
  vrij omdat het ging om een zeer klein formaat, het revolvertje voor iedereen zichtbaar was en niet was geladen,
  zodat niet kon worden gezegd dat de verdachte zich min
  of meer bewust is geweest van de aard en de eigenschappen van het voorwerp. Ook dit arrest lijkt niet in te passen in de lijn die de Hoge Raad voorstaat (HR 9 mei
  2017, ECLI:NL:HR:2017:827, inzake het minipistooltje
  Berloque).
  