text: AUSTRONESISCH EN AUSTROASIATISCH.
  DOOR
  
  H. KERN.
   Aan de vergelijkende taalwetenschap, die iu den loop der 19^ eeuw
  zich voortdurend in breedte eu diepte ontwikkeld heeft, is het te
  danken dat wij nauwkeurig de grenzen kunnen bepalen van een
  aantal grootere en kleinere taalfamiliën, en dat de verwantschap die
  tusscheu de leden van elke taalfamilie bestaat volgens vaste regeleu
  aangetoond eu bewezen wordt. Elke familie heeft hoofdkenmerkeu
  die aan al haar leden gemeen zijn, en onderscheidt zich, in haar
  geheel beschouwd, kennelijk v/jn awdere famiJië/). Niettemin komt
  het voor, dat men enkele punten van overeenkomst ontdekt die uiet
  uit ontleening kunnen verklaard worden. Zijn die punten van overeenkomst dan slechts schijnbaar, toevallig? of zouden twee familiëu,
  hoezeer thans en reeds vóór veel eeuwen duidelijk onderscheiden,
  soms tot een hoogere eenheid kunnen herleid worden? De antwoorden
  hierop zijn niet eensluideud. Het heeft niet outbroken aau pogingen
  om aau te toonen dat er wel degelijk verwantschap, al is het dan
  ook in verdereu graad, tusschen sommige verschillende taalfamiliëu
  bestaat. Een Italiaansch geleerde, Trombetti, heeft zelfs beproefd
  de gemeenschappelijke afkomst van alle talen aan te toonen. Zulk
  een ondernemiug is outijdig eu moest daarom reeds onvermijdelijk
  mislukken. Men bedenke wel, dat de oudste vorm waartoe wij de
  talen vtiu elke familie kunuen herleiden, wel is waar niet met volkomen nauwkeurigheid in alleu deele,"maar toch met een voldoeuden
  graad van juistheid, volstrekt niet is wat de Duitschers uoemeu
  een "Ursprache'/ — een term dien men liever geheel moest verbannen — maar wel beschouwd een tamelijk //moderne// taal; dat
  wil zeggen, een taal welke eeuwen eu eeuwen van ontwikkeling
  had doorgemaakt voordat ze het standpunt had bereikt dat voor
  onzen blik 't oudste, maar op zich zelf laat, jong is. Zou iemand
  nu willen beproeven een paar verschillende taalfamiliën, bijv. de
  Indogermaansche en de Ural-altaische, tot een gemeenschappelijken
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 02:40:27PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  AUSTEONESISCH EN AU9TKOASIATISCH.
  167
  
  oorsprong terug te brengen, dan moet hij trachten de eigenaardigheden die zich in verloop van tijd in elk der twee vergeleken
  familiën ontwikkeld hebbeu of kunnen ontwikkeld hebben, van de
  bestanddeelen en vormen welke van den beginne af aan elk der twee
  eigen moeten geweest zijn, te scheiden. Vooralsnog is zulks in veel
  gevallen onmogelijk; zoover is de wetenschap nog niet gevorderd.
  Maar aan den anderea kant is het niet te ontkenuen dat er soms
  tusscheu twee familiën zooveel en zóó treffende punten van overeeukomst zijn, dat men onmogelijk aan toeval of outleeuing kan denken.
  Zulk een geval doet zich voor bij de Chamitische taalfamilie, waartoe
  o. a. 't Egyptisch behoort, en de Semitische. Dat deze twee taaistammen onderling verwant zijn, en niet eens in vèr verwijderden
  graad, is onwedersprekelijk.
  Eeu hoogst belangrijke ontdekking — als zoodanig mag men het
  bestempelen — betreft de verwantschap tusschen eeu ander stel van
  taalfamiliën, namelijk de Maleisch-Polynesische en de Mon-Khmertaleu,
  bij welke laatste zich aansluiten nog eenige andere talen in Achteren Voor-indië. Aan 't betoog van den samenhang van deze twee
  familiën is gewijd een onlangs verschenen werk getiteld «Die MonKhmer-Völker ein Bindeglied zwischen Völkeru Zentralasiens und
  Austrouesieus" ' door Pater W. Schmidt, wiens verhandeling over
  «Die Sprachen der Sakei uud Semang auf Malakka und ihr Verhaltuiss zu den Mon-Khmer-Spracheiv/ in der tijd, zooals men zich
  herinneren zal, verschenen is in deze Bij d r a g e n 6* Volgr., Deel VITI.
   Na deze verhandeling verschenen van zijne hand "Gruudzüge einer
  Lautlehre der Mou-Khmer-Spracheii" (in D e n k s c h r i f t e u d e r
  K a i s e r l . A k a d . d. W i s s . in W i e n , phil.-hist. KI. Bd. III),en
  //Grundzüge einer Lautlehre der Khasi-Sprache in ihreu Beziehungen
  zu derjenigen der Mou-Khmer-Spracheii" (in A b h a n d l u n g e u d e r
  K ö n . B a y e r . A k a d . d. W i s s . (KI. I , Bd. X X I I , Abt. 3).
  In de drie laatstgenoemde .verhandelingen werd het bewijs geleverd dat in Achter-indië een gausche groep van onderling verwante talen bestaat, geheel verschillend van 't Siameesch en Burmeesch,
  d. i. van de Chineesch-Tibetsche familie. Bedoelde groep omvat Mon,
  Khmer, Palong, Wa, enz.;, voorts Semang en Sakei; Khasi en
  Nicobarisch.
  Reeds geruimen tijd vóórdat Pater Schmidt de* Mon-Khmer-talen
  tot onderwerp zijner studiën maakte, had Prof. E. Kuhn belangrijke
  ' Herdrukt uit Archiv für A n t r o p o l o g i e , N. F., V, 1 & 2 (Brunswijk, 1906).
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 02:40:27PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  168
  
  AUSTEONESISCH EN
  
  AUSTEOASIATISCH.
  punten van overeenkomst aangewezen tusschen genoemde Achterindische talen en een groep in Voor-indië, welke 't Munda en Sautali
  omvat. Verder onderzoek heeft de verwantschap tusschen de Mon-Kineren Munda-talen bevestigd.
   De taalfamilie gevormd door Mon-Khmer, Munda, Nicobar, Khasi,
  Semang onderscheidt zich, gelijk reeds met een enkel woord gezegd,
  scherp van de Chineesch-Tibetsche-Siameesche-Burmeesche familie. In
  welke verhouding staat ze echter tot de Maleisch-Polyuesische, of,
  zooals Pater Schmidt ze noemt, Austronesische familie? De oplossing
  nu van dit vraagstuk is beproefd, en wel met goed gevolg, wat de
  hoofdzaak betreft, in 't bovenvermelde werk '/Die Mon-Khmer-Völker*.
  Om den lezer een denkbeeld te geven van den inhoud van dit voor
  de beoefenaars der Indonesische talen hoogst belangrijk geschrift,
  moge hier een overzicht volgen van hetgeen de Schrijver tot staving
  van zijn gevoelen aanvoert.
  Na met voldoende uitvoerigheid in 't licht gesteld te hebben in
  welke verhouding de Austroasiatische talen * tot elkaar staan, stelt
  hij als uitkomst van 't onderzoek vast, dat: de innige samenhang
  tusschen de Munda-talen mel^ het Nicobarisch, Khasi, Mon-Khmer
  zeker is; een samenhang die niet louter een hypothese is, maar een
  feit, hetwelk denzelfdeu graad van zekerheid bezit als bijv. de
  onderlinge verwantschap der Indogermaansche talen (blz. 17).
  In tabellarischen vorm vinden wij bedoelde talen aldus gegroepeerd :
  I. a. Semang.
  4. Senoi (Sakei en Tembe).
  I I . a. Khasi.
  è. Nicobar.
  c. W a , Palong, Riang.
  III. a. Mou-Khmer (met Bahnar, Stieng, enz.).
  è. Munda-talen.
  c. Tjam, Rade, enz. Vermengingen met anstronesische talen.
  In een afzonderlijk hoofdstuk wordt uitgeweid over de anthropologische kenmerken der volken die Austroasiatische talen spreken.
  Op grond van door anthropologen verzamelde gegevens komt Schrijver
  tot de slotsom dat al die volken physiologische kenmerken gemeen
  hebben waardoor zij zich zoowel van de Indogermaansche als van
  de Chiueesch-Tibetische volken duidelijk onderscheiden.
  * Deze naam is door den schrijver gekozen ter aanduiding der Mon-KhmerMundatalen.
   Downloaded from Brill.com 07/13/2024 02:40:27PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  AUSTEONESISCH EN AUSTBOASIATISCH.
  169
  
  Het belangrijkste gedeelte, het eigenlijke hoofddoel van 't werk,
  is: 't bewijs te leveren dat de Austroasiatische en de Austrouesische
  talen met elkaar in verband staan, eeu verband niet zóó nauw als
  er bestaat tusschen de leden van elk dezer twee familiën onderling, maar
  toch een onmiskenbaar, al is het dan ook meer verwijderd verband.
  Om deze stelling te bewijzen wordt de aandacht gevestigd o. a. op
  de overeenkomst in klankstelsel; in de oorspronkelijke overeenkomst
  in de woordvorming; in de aanhechting van 't bezittelijk voornaamwoord ; in de gelijkheid van een groote menigte wortelwoorden.
  Wat het klankstelsel betreft, is op te merkeu dat de aspirateu
  die thans in de Mon-Khmer- en Munda-talen voorkomen, zeker niet
  oorspronkelijk zijn. Zoo oordeelt Pater Schmidt, en ik ben het geheel met hem eens. Maar hij dwaalt als hij meent dat aspirateu in
  de Austronesische taleu geheel ontbreken. O. a. heeft het Madoereesch
  zeer euergische aspirateu; zoo ook 't Atjehsch. Ook is het duidelijk
  dat de f en v (niet te verwarren met w), welke in zooveel talen
  der familie voorkomeu, thans spiranten, eeumaal aspiraten moeten
  geweest zijn. Ook de Toba-Bataksche h (nog steeds door k uitgedrukt),
  gewestelijk als onze ch klinkende, en de Niasche spirantische g
  ( g h , niet c h , zooals de Duitsche zendelingen spellen) moeten zich
  uit aspiraten ontwikkeld hebbeu. Dit neemt niet weg, dat oorspronkelijk
  de Austrouesische talen geen aspiraten bezaten, en in zoover blijft
  de stelling van Pater Schmidt in kracht.
  In de woordvorming vertoont zich de overeenkomst door't gebruik
  van prefixen, infixen en suffixen. Vooral 't voorkomen van infixen
  is zeer merkwaardig.
   Een derde punt van overeenkomst is het possessiefaanhechtsel.
  Geheel onjuist echter is de bewering (blz. 49) dat de Austronesische
  talen alleen den enkelvoudsvorm der voornaam «Morden aanhechten,
  ook waar de bezitters meervoudig zijn. Willekeurig en in strijd met
  bekende klank wetten is ook de meeniug (blz. 50) dat het enkelvoud
  k a u zou ontstaan zijn uit k a m u , terwijl dit laatste blijkbaar een
  verouderde meervoudsvorm is van m u , gelijk k a p w a van p w a.
  Deze functie van k a is ook te herkennen wanneer het zgn. abstracta
  vormt, want de abstracta zijn oorspronkelijk collectief begrippen.
  Voorts duidt het prefix ka ook gelijkheid aan; natuurlijk, want de
  begrippen «gelijk, tegelijk, samen» raken elkander.
  Een aanzienlijke plaats is ingeruimd aan de vergelijking van den
  woordenschat der twee taalfamiliën. Het kau niemand die de lijst
  nagaat ontsnappen dat zooveel eenlettergrepige stamwoorden in de
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 02:40:27PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  170
  
  AUSTEONE9ISCH EN AUSÏROASIATISCH.
   Austroasiatische taleu teruggevondeu worden in Austronesische tweelettergrepige stammen bestaande uit m. m. hetzelfde bestanddeel
  vooraf gegaan door een ander. Dit is een schitterende bevestiging
  van de meermalen uitgesproken en met redenen omkleede stelling
  dat de tweelettergrepigheid der stamwoordeu, die 't meerendeel uitmaken in de Maleisch-Polynesische talen, een gevolg is soms van
  reduplicatie, meest van samenstelling van een éénlettergrepigen
  wortel met een of ander formatief, welks functie slechts hoogst
  zelden te herkennen is, als behooreude tot een voorhistorisch tijdperk der taal. Deze samengestelde vorm der meeste Austronesische
  stamwoorden, al ontbreken soortgelijke niet in de Austroasiatische,
  is een van de meest kenmerkende verschillen tusschen de twee
  familieu die met elkander in een verwijderd, maar onmiskenbaar verband staan. Met andere woorden, er moet eenmaal in een zeer ver
  verleden, een taal gesproken zijn door een volk dat zich om onbekende
  redenen en op een niet te bepalen tijdstip in twee deelen gesplitst
  heeft; elk deel heeft zich zelfstandig ontwikkeld in verschillende
  richting, zoodat allengs de verschillen zóó groot zijn geworden dat
  de Austroasiatische en de Austronesische talen twee afzonderlijke, al
  is het dan ook verwante familien uitmaken.
   Begrijpelijkerwijs zal men in de vrij lange reeks van vergelijkingen
  enkele ontmoeten die twijfelachtig, andere die onjuist zijn, maar
  na aftrek van al zulke gevallen blijft er genoeg en meer dan genoeg over om onomstootelijk te bewijzen wat de Schrijver betoogen
  wilde. Slechts op één onjuistheid voel ik mij genoopt de aandacht
  te vestigen omdat ik zelf de schuldige beu, niet Pater Schmidt. Het
  betreft N° 139 (blz. 146), waar eenige woorden voor '/zon» ten
  onrechte in verband gebracht zijn met Fidji r a r a . Want Sawu lod o,
  Sumba l o d u , Eotti l e d o, Moa, Letti I e r , Timor n e n o , Kei I e r ,
  zon, zijn vormen van een wijdverbreid woord dat in ettelijke verwante talen //dag", in andere //zon//, in nog andere beide beteekent:
  Dajak a n d a u , dag; p a n d a n g a u d a u , zonneschijn; Toumbulu,
  Tousea, enz. e n d o, dag, si ë n d o (eig. de Dag, verpersoonlijkt,
  dus z. v. a. Daggod), zon; Bisaya a(Tlao; Bikol, Pampanga, Iloko
  a 1 d a o, Tagalog a r a o, zon; Bentenau 1 a u , Makassaarsch a l l o , Bug.
   a s o , dag, zon ; Ibanag a g g a u , dag; Malagasi m a s o a n d r o , zon ;
  Fate, Sesake, Lo e 1 o, zon ; Api m a t n i e 1 o, oog van den dag, zon ;
  Lakon, Whitsuntide a i o , Lifu d h o , N a n g o n e d u, VanuaLava l o ,
  Botuma a s t h a , Vaturanga a s o , Florida, Ysabel ah o, zon ' , Samoa
  ' Voor nog andere voorbeelden zij verwezen naar Codrington, ÏVIelan. Lang. 51.
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 02:40:27PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  AUSTB.ONESISCH EN AUSTROASIATISCH.
  171
  
  a a o , Tonga a h o , Maori a o , dag, daglicht; een afleiding is Jav.
  a n d o n , dagelijks. Al deze vormen laten zich herleiden tot zoo iets
  als a n d a u , ë n d a u . Wegens de verwantschap tusschen de linguale
  n en 1 werd daaruit in sommige talen a i d au. Dewijl ld een
  ongewone medekliukerverbinding is, vermeed men deze deels door
  verplaatsing, zoodat a d l a o ontstond; deels door omzetting, gelijk
  in l ë d o , waaruit door invloed der klinkers in den uitgang, l o d o ,
  enz. werd.
   Een geheel ander woord is Maori r a , Samoa la, zou. Uit den
  gerekten klinker blijkt dat het woord oorspronkelijk op een nasaal
  uitging. Derhalve is het etymologisch identisch met Eromanga d a n ,
  Yap, Marshall-eil. r a n , Lifu d r a , N. Caledonië t a n , Florida
  d a n i , dag. In de Indonesische talen komt, voor zoover ik weet,
  dit niet meer als zelfstandig woord voor, maar des te meer als bestanddeel van afgeleide stamvormen; o. a. Jav. p a d a n g , licht,
  schijnsel (van zou of maan); t c r a n g , helder: a r a n g , doorschijnend,
  ijl, dun; l a r a n g , schaarsch; Dajak p a n d a n g ( a n d a u ) , (zonne)
  schijn; iu de godentaai: dag; m a n d a n g , zich warmen; Batak
  t o r a n g , 't aanbreken van den dag, 't dagen; p a t o r a n g a r i ,
  bij 't aanbreken van deu dag; Alor t a r a n , Ot Danum b r a n g ,
  helder; Toumbulu t ë r a n g , Tagalog ma d a l an g, helder, duidelijk;
  Ibanag d a l a n g - a r a n g , helder schijnsel (der maan); glans (van
  goud), enz. Tot denzelfden stam zal wel behooren Fidji r a r a , zich
  bij 't vuur warmen.
   Het mag nu als vaststaande beschouwd worden dat de stamvaders
  der Austroasiatische en Austronesische volken (althaus in linguistisch
  opzicht), welke Pater Schmidt als //Austrisch" bestempelt, van Vooriudië uit geleidelijk zich oostwaarts verbreid hebben. Dit is niet in
  strijd met de uitkomst van mijn eigen onderzoek omtrent het stamland der Maleisch-Polynesische (Austronesische) volken. Op grond
  van taalkundige gegevens plaatste ik dat stamland aan de oostkust
  van Achter-indië. Ik verklaarde evenwel uitdrukkelijk dat ik het
  secundaire stamland bedoelde, d. i. de streek waar de voorouders
  der Malaio-Polynesiers 't laatst als een samenhangend geheel woonden
  eer dat afdeelingen er van zich afscheidden om over zee nieuwe
  woonplaatsen op te zoeken. Waar het oudere stamland te zoeken was,
  kon uit de taalkundige gegevens zelfs niet bij benadering vastgesteld
  worden. Thans kunnen wij een stap verder gaan: wij weten nu dat
  er verwijderde verwanten der Austronesiërs in Voor-indië te huis
  behooren. Volgens de onderzoekingen van Dr. Sten Konow zijn niet
  Downloaded from Brill.com 07/13/2024 02:40:27PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0
  
  172
  
  AUSTRONESISCH EN AU9TBOASIATISCH.
  alleen de Munda-taleu met het Mon-Khmer verwant, doch vindt
  men ook een reeks van taaleigens in 't lagere Himalaya-gebied, van
  Kanawar iu den Paujab tot aan Darjiliug, welke hoezeer TibetoBurmeesch iu karakter, toch overblijfselen vertoonen van een oude taal,
  die de kenmerken draagt van 't Munda. Zelfs al laat men deze
  hybridische taaleigeus buiten rekening, dan moet men toch tot de
  slotsom geraken dat de voorouders der Austroasiaten en Austronesiërs
  eene oudere laag der bevolking van Voor-indië hebben uitgemaakt,
  en door jongere aaukomelingen, ui. Ariërs en Drawida's, naar
  onherbergzame streken zijn teruggedrongen geworden, voor zoover
  zij niet met de Arische en Drawidische bevolking zijn versmolten.
   Doch ook Voor-indië zal wel niet het primaire stamland zijn, en
  als wij bedenken dat Ariërs en Drawida's beide uit het Noordwesten
  in Iudië zijn doorgedrongen, de eenen in Oostelijke, de anderen iu
  Zuidwestelijke en Zuidelijke richting, dan ligt het vermoeden voor
  de hand dat reeds vóór hen de Austriërs uit het Noordwesten zijn
  gekomen, dus uit een Midden-Aziatisch gebied. Daarom noemt dan
  ook Pater Schmidt die Mon-Khmer-volken (met inbegrip natuurlijke
  der Voor-indische verwanten) «ein Biudeglied zwischen Völkern
  Zentralasieus und Austronesiens//. Een duidelijk overzicht van 't
  groote gebied waarover de twee verwante taalfamiliëu zich uitgebreid
  hebben, geven twee der drie kaarten welke aan 't zoo belangrijke
  werk zijn toegevoegd.
  Alvorens te besluiten nog een paar woorden over de tot nog toe
  niet gangbare, door den Schrijver gekozen termen Austronesisch,
  Austroasiatisch eu Austrisch. De eerste dient ter vervanging van de
  thans meest gebruikelijke benaming Maleisch-Polynesisch, die volgens
  Schmidt niet recht past. Dat is ook zoo. Indien men de geheele
  reeks wil aanduiden door de uiteinden te noemen, zou men moeten
  zeggen Malagasi-Polynesisch, want de Maleiers wonen niet in 't
  uiterste Westen. Minder bezwaar zou er bestaan tegen den naam
  Oceanisch, die door sommigen gebruikt wordt. «Austronesisch//heeft
  dit voordeel dat door de wijze van samenstelling 't verband wordt
  uitgedrukt hetwelk tusschen de drie gekozen termen bestaat. Wel is
  waar is het een samenkoppeling van een Latijnsch met een Grieksch
  woord, doch zulks komt in kunstwoorden meer voor, o.a. in t e r m i n o l o g i e . Of de nieuwe namen algemeen bijval zullen vinden,
  zoodat zij allengskeus algemeen iu zwang zullen komen , is iets waaromtrent het onvoorzichtig ware zich aan voorspellingen te wagen.
   Downloaded from Brill.com 07/13/2024 02:40:27PM
  via Open Access. This is an open-access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported (CC BY-NC
  3.0) Licence.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0.
  