text: Nederlandsche phytopathologische Vereeniging
  en
  Kruidkundig Genootschap DODONAEA te Gent.
  Tijdschrift over Plantenziekten
  ONDEI~, REDACTIE VAN
  
  Prof.
  Zestiende Jaargang.
  Dr. j. R I T Z E M A
  -
  
  3e A f l e v e r i n g.
  BOS.
  --
  
  April 1910.
  DE P H Y T O P A T H O L O G I S C H E DIENST IN
  NEDERLAND.
  De leer der ziekten en beschadigingen onzer kultuurgewassen
  is eene betrekkelijk nicuwe wetenschap. Toch zijn reeds in
  het midden der voorgaande eeuw verschillende baanbrekende
  werken op dit gebied verschenen. Zoo verschenen de drie
  deelen van Ratzeburg's ,,Forstinsekien" o m e n bi] het ]aar
  1840, K/ihn's ,,Krankheiten der KulturgewS, chse" in 1858, Curtis'
  ,,Farminsccts" i~1 I860.
  Wat ons land betreft, werden de schadelijke insekten het
  eerst bestudeerd door Wttewaall, wiens ,,Volksleesboek over
  schadelijke en nultige insekten" in 1864 her licht zag; terwijl
  ik zelf sedert mijne plaatsing bij bet landbouwonderwijs in
  1869 mij op de studie van plantenziekten en schadelijke dieren
  heb toegelegd en toen dadelijk begonnen ben, mij met de
  praktische land-, ruin- en boschbouwers in verbinding te stellen.
   Toch kon ik toeu mij slechts in zooverre aan die taakwijden,
  als mij mijne vrij drukke leeraarsbetrekking daarvoor den tijd
  
  66
  overliet. Dit kon eerst beter worden, toen ik in 1895 naar
  Amsterdam vertrok als Directeur van het phytopathologisch
  laboratorium Willie Commelin Scholten. Reeds te Amsterdam
  breidden zich de werkzaamheden zoodanig uit, dat adsistentie
  noodig werd, die dan ook met behulp van Regeerings-subsidie
  werd verkregen. In 1905 stichtte de Regeering te Wageningen
  het Instituut voor phytopathologie, welke inrichting zich weldra
  vrij snel ontwikkelde, dank zij den steun der Regeering,
  die - - waar her noodig was - - zorgde voor uitbreiding van
  personeel. Van de toeneming der werkzaamheden, van het
  toenemen ook van her gebruik, dat de practici van de gelegenheid maakten om inlichtingen op 't gebied der plantenziekten
  en schadelijke dieren te verkrijgen, kan men zich eenigszins
  eerie voorstelling make~, als ik aangeef, dat het aantal uitgegane
  brieven in 1895 (het eerste jaar van her bestaan van her ph. lab.
  W. C. S.) bedroeg 376, in 1905 (bet laatste jaar van mijne
  aanwezigheid te Amsterdam) 1272, in 1906 (het eerste jaar van
  de oprichting van Bet Instituut te Wageningen) 1540, terwijl
  in 1909 het aantal uitgegane brieven was gestegen tot 3208.
  Onvermeld mag -;et blijven dat zich gedurende de jaren
  1883--1885 Dr. H. J. Wakker, in opdracht van de ,,Alg. Vereen.
  voor Bloembollencultuur", gesteund door de Regeering, heeft
  bezig gehouden met het onderzoek van de ziekten van hyacinthen
  en andere bol- en knolgewassen, en daarover zeer belangrijke
  verhandelingen heeft uitgegeven.
  Zietdaar in hoofdzaken war in ons land op het gebied van
  de phytopathologie gedaan is.
   War bier in dezen te doen was, was eenerzijds her wetenschappelijk onderzoek van de ziekten onzer kultuurgewassen
  en van hare bestrijding. Met eenvoudig de resultaten, door
  buitenlandsehe geleerden verkregen, over te nemen, k a n - ook
  reeds alleen met het oog op de praktijk - - niet worden volstaan, daar toch }n de toestanden hier sores geheel anders
  zijn ~n hier te lande kulturen voorkomen, die in het buitenland
  
  67
  
  niet of niet in die uitb,rciding en op die wijzc worden aangetroffen
  als hier.
  Anderzijds kwam bet e r o p aan, de belangstelling der
  practici te vestigen op de ziekten en beschadigingen van hunne
  gewassen; hen te wijzen op de middelen ter voorkoming en
  bestrijding; cu met hen mee te werkcn ter bereiking van het
  doel: verhooging van den bodemopbrengst door de bestrijding
  van wat den gewassen nadeel aanbrengt.
  Die samenwerking met de praktijk heeft bij mij altijd op den
  voorgrond geslaan; en ik meen te ktmnen constateeren dat door
  die samenwerking herhaaidelijk gunstige resultaten zijn verkregen.
   In vele andere !an,len van Europa vindt men tegenwoordig
  uitstekend ingerichte phytopathologische laboratoria, met degelijk wetenschappelijk gevormd personeel, - - laboratoda, waar
  dikwijis vele onderz'~ekingen worden gedaan op phytopathologisch gebicd, waar',mder el zijn, die zeer zeker der praktijk
  ten fioede zuilen komen. Maar de samenwerking tusschen
  praktijk en wctenschap, zooals die Mer te lande in dezen
  bestaat, vindt men dag,r gewooniijk niet in die mate. W,5I is
  dit her geval in Amerika. - Eene ~deuwc phase in de ontwikkeliI,.g der phytopathologie
  in Nederland begon met de invoering van den phytopat,~ologischeI, dienst. "locu dc San Jos~ schildluis zich in verschillende Staten van Amerika op schrikbarende wijze had vermeerderd cn tal van boomgaarden had vernield, werd de vraag
  geopperd: war wij moesten doen om ons voor de van uit
  Amerika dreigende p/aag te vrijwaren. Een op last van de
  Regeering ii~ de Nicuwe Wercld ingesteld onderzoek wekte
  bij mij weldra de overtuiging, die ook door latere ervaring
  niet beschaamd is gcw,~rden, dat de San Josd schildluis voor
  Nederland w:qstrekt nict ie duchten is; dat dit insekt zich bier
  te lam.le, in {;ns klip!;:tat, niet helangrijk zal kunnen vermeerderen, l'ier ~fiet zal kum~cn aardc~.
  68
  Maar hier en daar in 't bnitenland oordeelde men er anders
  over; en de kans bestond dus dat sommige landen, - - 't zij
  dan werkelijk uit vrees voor de SanJosfi schildluis, 'tzij slechts
  in naam uit vrees voor dit insekt, maar in werkelijkheid uit
  protectionistische neigingen, - - hunne grenzen voor sommige
  onzer tuinbouwprodukten zoude gaan sluiten, wanneer wij geene
  maatregelen namen om de beruchte schildluis buiten onze grenzen
  te houden.
   Het was daarom volkomen juist gezien, dat onze Regeering
  begon met onze grenzen voor boomen en heesters uitAmerika
  te sluiten; en dat zij de grenzen daarvoor gesloten hield ook
  nadat men tot de ervaring was gekomen, dat de SanJosfi schildluis hier te lande toch niet aarden kan.
  Maar de Nederlandsche Regeering was verplicht, hog andere
  maatregelen te nemen. Verschillende Staten toch van NoordAmerika, die tot dusver hog vrij waren van de San Josfiscale
  en van sommige andere kwalen van ooftboomen, of althans
  zich voor hernieuwden invoer daarvan wilde behoeden, bepaal-den dat geene zendingen van boomen, plantqn, enz hunne
  grenzen zouden mogen passeeren, wanneer zij niet vergezeld
  waren van een certificaat van een deskundige, verklarendedat
  zij vrij waren van de genoemde en van alle belangrijke andere
  kwalen.
  Deze maatregel, waardoor zich oorspronkelijk de eene Staat
  van de Unie tegen den invoer van plantenbeschadigers uit den
  anderen Staat wilde vrijwaren, werd natuurlijk ook van kracht
  voor zendingen, afkomstig van landen buiten de Unie.
  Nederland met zijn' uitgebreiden handel van tuinbouwartikelen
  op Amerika, moest dus een' officieelen deskundige op het gebied
  van plantenziekten en schadelijke dieren aanstellen, en een
  phytopathologischen dienst organiseeren. Dit geschiedde in 1899,
  toen ik benoemd werd tot Hoofd van de phytopathologischen
  dienst.
   69
  De eerste aanleiding tot de instelling van dezen dienst was dus
  deze, dat zou kunnen worden voldaan aan de eischen, die Amerika
  of althans verschillende Staten der Unie - - aan onze handelaars
  in tuinbouwprodukten stelde. En bij vele kweekers heerschte
  de meening, dat de afgifte der certificaten van den phytopathologischen dienst eigenlijk slechts als een formaliteit moest worden
  beschouwd. Men was reeds aan eene andere formaliteit gewoon ;
  nl. aan den eisch van Phylloxera-certificaten voor zendingen
  naar de meeste Europeesche landen. Toch, hoewel de certificaten,
  zooals Amerika die eischte, in de eerste plaats de verklaring
  inhielden, dat de zerldingen vrij waren vanSanJos~ schildluis,
  ,,peach yellows" en ,,rosette", -- kwalen, die hier te lande niet
  voorkomen, -- zoo hidden zij toch 66k de verklaring in dat
  de zendingen vrij waren van ,,any other dangerous insects and
  plant diseases, that might be transferred on nursery stock to
  other nurseries or to the orchard".
  De certificaten houden dus de verklaring in, dat de in Amerika
  ingevoerde tuinbouwartikelen in 't algemeen vrij zijn van
  belangrijke schadelijke dieren en ziekten. En later is herhaaldelijk gebleken, dat men in Amerika wel degelijk eischt, dat
  de zendingen vrlj zljn ook van andere plagen dan de op de
  certificatenmet name genoemden. Duidelijk bleek dat, toen de
  Amerikaansche autoriteiten ten zeerste ontstemd waren, toen
  o.a. uit Frankrijk door certificaten gedekte zendingen binnenkwamen van boomen en heesters, waaraan de nesten van den
  ,,brown tail moth" (den bastaardsatijnvlinder = Liparis chry-
  
  -
  
  sorrhoea) te vinden waren.
  lk heb inderdaad steeds heel reel er mee te doen gehad,
  om de kweekers te overtuigen, dat de certificaten niet als
  bloote formaliteiten rnoeten worden beschouwd.
   De bedoeling onzer Regeering toch is altijd geweest, dat
  de phytopathologische dienst wel degelijk zou strekken om
  ziekten en schadelijke dieren op te sporen en te b e s f r i j d e n , -
  
  70
  al moesten ook zich de inspecties - - wegens gebrek aan
  personeel - - aanvankelijk hoofdzakelijk bepalen tot de terreinen
  van hen, die uitvoeren naar Amerika.
  De zendingen werden niet geinspecteerd, maar alleen de
  terreinen der kweekers. Hij, wiens kweekerij vrij werd bevonden
  van ernstige schadelijke dieren en ziekten, kon de gevraagde
  certificaten krijgen, omdat werd aangenomen, dat hij dan ook
  uitsluitend zuivere waar zou verzenden. Maar het bleek, dat
  de eigenaars van ge'fnspecteerde terreinen, onder begeleiding
  van het hun verstrekte certificaat 66k tuinbouwartikelen van
  anderen verzonden, wier terreinen niet waren ge'fnspecteerd.
  Zulks was op geenerlei wijze te controleeren, vooral niet bij
  het uiterst beperkte personeel, 't welk aanvankelijk te mijnen
  dienste stond.
  En daar toen ter tijde voor de certificaten moest worden
  betaald, kwamen nog andere praktijken voor. Er waren kweekers,
  die aan hunnen agent te New-York een certificaat zonden, en
  hunne waren zonder certificaat wegstuurden, echter op iedere
  kist of mand plakkende eene gedrukte verklaring, met mijnen
  naam er onder gedrukt, dat de zending vrij was van ziekten
  en schadelijke dieren. Het ligt in den aard der zaak, dat zoodanige gedrukte, niet door mij zelven onderteekende verkIaring
  door iedereen op zijne collis kan worden geplakt; ook door
  hen, wier zendingen alles behalve vrij ziin van gevaarlijke
  plantenziekten en schadelijke dieren. Gewoonlijk werden zendingen, voorzien van een dergelijk valsch certificaat, in Amerika
  zonder bezwaar door de ambtenaren toegelaten. Mocht er w&l
  bezwaar worden gemaakt, dan kwam de agent met het onder hem
  berustende, door mij onderteekende certificaat voor den dag,'t welk
  dus achtereenvolgens voor verscheiden zendingen dienst deed.
   Nog tegenwoordig wordt door onderscheiden kweekers gebruik
  gemaakt van op de collis geplakte gedrukte verklaringen met
  mijnen naam er onder gedrukt; - - ook door hen, die wel degelijk
  
  71
  elke zending van een certificaat doen vergezellen. Maar wie
  weet of her niet ook geschiedt door personen, wier kweekerijen
  nooit zijn ge,nspecteerd!
  Tegen her plakken van dergelijke gedrukte verklaringen op
  de kisten is niets in te brengen, - - wanneer het slechls zijn
  officieO'el vastgestelde verklaringen, uitgereikt en gestempeld van
  wege het Hoofd v. d. ph. dienst. Tegen het gebruik daarvan
  is niets in te brengen; maar tegen het bovenvermeld misbruik
  moest worden te velde getrokken, en alles wordt mijnerzijds
  gedaan om dat misbruik te voorkomen.
  Niettegenstaande de onmogelijkheid, waarin ik verkeerde om
  de inspecties naar behooren te verrichten, en niettegenstaande
  de fraude, die er sores van de zijde van k w e e k e r s - de
  goeden niet te na gesproken! - - gepleegd werd, heeft toch
  de invoering van den phytopathologischen dienst in 1899 goede
  resultaten gehad.
  Konden ook al de inspecties niet plaatsgrijpen zoo vaak
  en op die wijze als ik had begeerd, - - de ambtenaren van
  den phytopathologischen dienst kwamen toch veel met de
  kweekers in aanraking; zij namen verschillende ziekten en
  schadelijke insekten waar, maakten de practici daarop attent
  en brachten dezen er toe, ze te bestrijden.
  In 't algemeen kan worden gezegd, dat - - met de noodige
  uitzonderingen altijd! - - onze kweekers, die naar 't buitenland
  zenden, vrij zuivere waar verzenden;
  de grond is ook
  meestal te duur, om er ziekelijke, niet vooruit willende exemplaten te dulden; war niet deugt, wordt verwijderd.
   En zoo hebben, niettegenstaande het op onvoldoende wijze
  inspecteeren door de ambtenaren van den phytopathologischen
  dienst, niettegenstaande ook het bedrog, gepleegd van de zijde
  van sommige k w e e k e r s , - deels door de werking van den
  phytopathologischen dienst, deels door andere o o r z a k e n , toch de in Nederland afgegeven certificaten zich een goeden
  
  72
  naam verworven. Althans ten vorigen jare was Dr. Howard,
  de Staatsentomoloog te Washington, ten mijnent, en vertelde
  mij, dat men in Amerika in 't algemeen niet de minste waarde
  hecht aan de certificaten, in Europa door de deskundigen
  afgegeven; alleen aan de in Nederland afgegeven certificaten
  wordt w~l waarde gehecht: men vindt de zendingen uit Holland
  bijkans altijd vrij van schadelijke insekten en plantenziekten.
  De Heer Washburn, Staatsentomoloog van Minnesota te St.
   Anthony Park, schreef mi] nob dezer dagen, dat men gedurende
  dezen winter (tot in 't begin vanJanuari)een honderdtal kisten
  met kweekersmateriaal, uit Nederland in Minnesota gei'mporteerd,
  had onderzocht, en dat daaraan been spoor van nesten van
  den ,,browntail moth" (bastaardsatijnvlinder = Liparis chrysorrhoea) noch van eihoopjes van den ,gypsy moth" (plakker
  = Liparis dispar) werd aangetroffen: een feit, waarover hij
  zijne groote ingenomenheid betuigde. - Verder kan ik niet nalaten, hier melding te maken van een
  rondschrijven van de Heeren H. A. Surface (,,Econ. Zoologist")
  en Enos B. Engle (,,Nursery Inspector") van Harrisburg(Pennsylvania), gedateerd Juli 1909, waarin eene zinsnede voorkomt,
  die ik woordelijk wensch weer te geven: ,,We are glad to state,
  that almost without exception all consignements of nursery stock
  from Holland came properly certified by the official inspector,
  and that thusfar all Holland stock has been found apparently
  free from Browntail moth aud other insect p e s t s . . . The only
  importations thus far found infested with Browntail moth came
  either from France or Germany, and this fact alone should cause
  our importers to exercise the greatest caution in ordering foreign
  stock, especially from these countries."
  Daar men in Amerika heeft ervaren, dat niettegenstaande de
  begeleidende certificate.n, toch maar al te vaak met de zendingen
  van tuinbouwartikelen, uit vele landen ook de vijanden van
  deze worden binnengesleept, laat men nu sedert korten tijd deze
  
  73
  zendingen, niettegel~tstaande de begeleidende certificaten, toch
  na aankomst op de plaats wm bestemming in Amerika door
  deskundige ambtenaren inspecteeren. Men heeft evenwel den
  eisch van bcgeleiding der zendingen door certificaten Met laten
  vallen; en is her dus w)oral nu in 't belang der kweekers, dat
  van een certificaat voorziene zendingen werkelijk vrij zijn van
  belangrijke ziekten en schadelijke dieren.
   Het laat zich verwachten, dat de ambtenaren van den phytopathologischen dienst in Amerika des te nauwkeuriger de zendingen op de plaats wan aankomst zullen inspecteeren, naarmate
  zij racer grond hebben om te verwachten, dat deze zendingen
  niet vrij zijn van gevaarlijke schadelijke dieren en van plantenziekten. En in 't algemeen is het niet in 't belang der verzonden
  gewasscn, dat zij gcheel en a[ worden uitgepakten nauwkeurig
  onderzocht; wahl juist in den verzendingstijd kan er dikwijls
  vorst intreden. Ook daarom het is i n ' t b e l a n g o n z e r k w e e k e r s ,
  dat war van Nederland konlt, een goeden naam blij[t behouden ;
  zoodal war van bier w~rdt g,eshlurd, van al te nauwkeurige en
  al te laugdurige inspectic verschoond blijft, ltoewel een nauwgezel, ecrli{l< kweeker in elk geval loch waar levert, die vrij is
  wm ernstige.
  . ziektcn en zeer schadelijke insekten, z o o b l i j k t h e t
  toch dat het ook zeer zeker in zijn eigen belang is, zulks te doen.
  In 1906 mocst er eerie wijziging worden gebracht in de regeling
  van den phyt,~pathoh~gischen dienst; ell wel tell gew~lge van de
  omstaudigheid, dal vau toen af aan nict meer de Directeur van
  hot phytopathol~i,';ch lahoratol-ium Willie C~mllneliu Scholten
  als l loofd van deu phylopathologischen dienst werd aangewezen, maar die van her hlstituut voor phytopathologie te
  Wageningen : 't gew~lg van mijne verplaatsing naar Wageningen.
  Tevens werden de certificaten van toen af gratis afgegeven,
  zoodal alleen de zcgclk,,~sten lm)esten worden betaald.
  74
  Eene meer ingrijpende wijziging kwam in de Regeling van
  den phytopathologischen dienst bij Koninkl. Besluit van 29
  Maart 1909.
  Deze regeling onderscheidt een' algemeenen en een' bijzon-
  
  deren phytopathologisehen dienst.
   Volgens art. 2 heeft de algemeene ph. d. tot doel de bescherming der kultuurgewassen tegen schadelijke dieren en
  plantenziekten; de bijzondere ph. d. heeft tot taak de inspectie
  van terreinen en inrichtingen, waarvan de produkten geheel
  of ten deele voor uitvoer bestemd zijn.
  Daar wij ons tot dusver uitsluitend bezighielden met wat
  de nieuwe Regeling noemt den bijzonderen ph. dienst, zoo wil
  ik dezen 't eerst behandelen, en aangeven, w~.~.rdoor zich de
  nieuwe regeling van de oude onderscheidt.
  Volgens de tegenwoordig geldende regeling v. d. ph. dienst
  worden de inspecties verricht, behalve door het Hoofd v. d.
  ph. dienst, door personeel van her Instituut voor phytopathoogie en door ambtenaren, op voorstel van her Hoofdvan den
  phytopathologischen dienst daarvoor door den Minister aan te
  wijzen (zooals Rijkstuinbouwleeraren, Leeraren aan Rijks landen tuinbouwwinterscholen), - - ook door bepaalde eontroleurs
  bij den ph. dienst. Als zoodanig fungeeren er tegenwoordig
  twee personen; maar het behoeft nauwlijks betoog, dat hun
  getal aanmerkelijk zal moeten worden uitgebreid.
  Art. 15 van de nieuwe regelingvan den phytopathologischen
  dienst bepaalt, dat certificaten ten geleide van zendingen naar
  her buitenland door het Hoofd van dezen dienst gratis worden
  afgegeven overeenkomstig regelen, door den Minister vast te
  
  stellen.
  Die regelen nu zijn vastgesteld bij Ministerieel besluit van
  25 Juni 1909. Zij hebben vooral tot doel te zorgen dat bestaande
  misbruiken worden weggenomen, opdat steeds aan de certificaten werkelijk waarde kan worden gehecht.
   75
  Art. 1 van her Ministerieel Besluit zegt dat kweekers, die
  voor het ontvangen van certificaten wenschen in aanmerking
  te komen, telken jare vddr I April zich voor de inspectie
  hunner terreinen, enz. bij het Hoofd v. d. ph. dienst moeten
  aanmelden. Wie eerst na 1 April zich aanmeldt, heeft geen
  recht meer op inspectie (met bet oog op de afgifte van certificaten) gedurende ]her loopende dienstjaar (1 April--ultimo
  Maart). Het Hoofd v. d. ph. d. kan echter veroorloven, dat
  diens terreinen alsno, g worden gei"nspecteerd.
  Zoodanige bepaling is hoogst noodzakelijk.
  Zullen inspecties van terreinen wat beteekenen, dan moeten
  die plaatsgrijpen in den zomer, of althans tusschen begin April
  en October. Men. moet dus tijdig inspectie aanvragen, nl. vddr
  1 April. Er worden geen certificaten meer afgegeven, als de
  terreinen in het dienstjaar niel gefnspecteerd zijn. Meldt men
  zich te laat aa11, dan is er alle karts dat men voor inspectie
  niet meer aap. de beurt komt. En wie zich eerst in den laten
  herfst of den winter aanmeldt voor inspectie, kan in geen
  geval meer certificaten bekomen.
  Art. 2 geeft aan dat de door her Hoofd van den phytopathologischen dienst af te geven verklaringeu in bet Engelsch
  worden gesteld en als volgt luiden:
  The undersigned ............................................................................................
  at
  declares that the . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ..
  marked . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ..
  , containing .................
  .............
  , grown in
  ........................
  . . ..
  are destined for
  ................................
  ..............
   , and that after due examination, the
  State Entomologist aud Phytopathologist of Holland has found
  them free of San Jos6 Scale, peach yellows, rosette, or any other
  dangerous insects or plant diseases, that might be transferred
  on nursery stock to other nurseries or to the orchard.
  76
  Certificate.
  The State Entomologist and Phytopathologist of Holland at
  Wageningen affirms the justness of the preceding declaration.
  Wageningen ..................................................................................
  State Entomologist and Phytopathologist of Holland.
  In bijzondere gevallen is het Hoofd van den phytopathologischen dienst bevoegd, op de af te geven verklaringen door
  belanghebbenden nog de namen te doen plaatsen van bepaalde
  ziekten of schadelijke dieren, waarvan de terreinen en inrichtingen vrij zijn bevonden.
  Reeds sedert het vorige jaar werd dit door mij gedaan wa
  betreft de nesten van den ,,brown tail moth" (den bastaardsatijnvlinder = Liparis chrysorrhoea), voor welker invoering
  in k,merika groote vrees bestaat, sedert dit insekt gebleken is
  zich in de Nieuwe Wereld sterk te kunnen vermeerderen.
  De certificaten kunnen, zoo noodig, ook in eene andere taal
  dan de Engelsche worden gesteld; dit voor 't geval dat sores
  Duitschland of Frankrijk eene verklaring mocht eischen.
  Art. 3 geeft aan dat de certificaten moeten gezegeld zijn
  met een zegel van 15 centen in hoofdsom, en dat zij - - alvorens
  aan her Hoofd v. d. p h . d . te worden ter onderteekening gezonden - - door den belanghebbende moeten zijn ingevuld en
  onderteekend.
  De certificaten moeten vooraf worden ingevuld met den naam
  der firma, die ze gebruikt; opdat zij niet aan onbevoegden, die
  geen recht op een certificaat kunnen doen gelden, kunnen
  worden verschaft.
  De invulling van den aard en de merken der collis is noodig,
  opdat geene andere collis, afkomstig van andere kweekers, onder
  't zelfde certificaat kunnen worden verzonden.
   De kweekerijen, waar de te verzenden planten zijn geteeld,
  
  77
  moeten worden ingevuld, en de afzender moet de formulieren
  onderteekenen, waardoor hij verklaart, dat geene planten worden
  verzonden vail niet geYnspecteerde kweekerijen, dus alleen van
  dezulke, die van kwz~lell vrij bevonden zijn. Dit toch is beslist
  noodig, zullen de certificaten, door het Hoofd v. d. phyt.
  dienst onderteekend, geen onwaarheid inhouden.
  Art. 6 van de Ministerieele beschikking bepaalt dan ook dat
  her Hoofd v. d. phyt. dienst de afgifte van certificaten kan
  weigeren aan zutle kweekers, die de aan hen afgegeven verklaringen hebben gebruikt ten geleide van zendingen, welke geheel
  of gedeeltelijk afkoms,tig zijn van terreinen of illrichtingen, die
  in het laatste dienstjaar niet zijn gefnspecteerd.
  In het geval dat het mocht voorkomen, dat eigenaars of gebruikers van de gefilspecteerd wordende perceelendeninspecteerenden ambtenaar niet al hunne terreinen, maar slechtseen
  gedeelte daarvan hebben aangewezen, kan her Hoofd van den
  phytopatholo~ischen dienst de afgifte van cerfificaten weigeren.
  (art. 5).
  Komen op de ge'fllspecteerde terreinen gewassen voor, die
  door gevaarlijke plantenziekten zijn aangetast, dan is het Hoofd
  v. d. ph. d. zelfs velT~!ichtde afgifte van certificaten te weigeren,
  tot dat de kweeker de door hem voorgeschreven ontsmettingsmaatregelen heeft uitgevoerd.
  Zal de afgifte van certificaten iets te beteekenen hebben, zal
  aan deze certificaten op den duur waarde in 't buitenland worden
  toegekend, dan is her beslist noodzakelijk, dat aan deze bepalingen de hand worde glehouden.
  En de kweekers mogen ook niet verwachten, dat her Hoofd
  v. d. ph. dienst eene verklaring zou teekenen, waarvan hij weet
  dat zij onwaarheden bevat.
  Oaarne wil ik bet den kweekers zoo gemakkelijk mogelijk
  maken; en daar ziekten en schadelijke insekten wel nergens
  geheel ontbreken, w~rden do:)r mij geene ceitificaten geweigerd
  
  78
  tenzij werkelijk gevaarlijke plantenziekten of schadelijke
  dieren voorkomen.
   Waar bijv. in den nazomer eene kweekerij wordt ge'fnspecteerd,
  en de rozen bijv. w~or een ~edeelte door het wit (Sphaerotheca
  pannosa) of door Actinonema zijn a a n g e p l a n t , - ziekten, die in
  dat gedeelte des jaars wel bijkans nooit geheel ontbreken, - daar zal geen reden zijn om certificaten le weigeren.
  Maar waar bijv. Mytilaspis pomorum in erge mate voorkomt
  op vruchtboomen, sier-Malussen of Buxus, -- daar wordt de
  zaak anders. Waar Amerikaansche kruisbessenmeeldauw of
  bloedluis voorkomt, daar gaat het in 't geheel niet aan, certificaten af te geven. Overigens moet natuurlijk ieder geval
  apart worden beoordeeld. - Van verschillende zijden is mij de opmerking gemaakt, dat
  het moeilijk gaat of zelfs ondoenlijk is, op de formulieren de
  namen der kweekerijen in te vullen, van waar de geleverde
  planten afkomstig zijn.
  Bijv. een kweeker te A moet een aantal Buxussen leveren;
  een gedeelte daarvan heeft hij zelf gekweekt; een ander gedeelte krijgt hij van iemand te B, die deze Buxussen weer
  heeft gekregen van 3 of 4 verschillende kweekers aldaar.
   De kweeker uit A, die alles verzendt, weet nu zelf niet eens,
  van welke kweekerijen al de Buxussen, die hij levert, afkomstig zijn. Hoe kan hij dan op de formulieren de kweekerijen
  invullen, waar de Buxussen geteeld zijn ?
  Maar ik stel daar eene andere vraag tegenover. Op Buxus komt
  tegenwoordig sores voor de schildluis Mytilaspis pomorum. -Stel: de kweekerij van den bedoelden kweeker te A is door
  mij vrij bevonden van die schildluis. Maar her is mij b e k e n d zoo veronderstel ik, - - dat zij in bet centrum van kweekerijen B
  op Buxus voorkomt; en ik weet niet van welke B'sche kweekers de bijgeleverde Buxussen afkomstig zfjn. - - Hoe zou ik
  dan de verklaring kunnen onderteekenen, dat de zending van
  
  79
  den fleer X te A. vrij is van schadelijke insekten ; in dit geval: dat de door hem geleverde Buxus vrij is van de schildluis Mytilaspis pomorum ?
  Nu is het toch werkelijk sores onmogelijk, op de certificaten
  in te vullen de namen van alle kweekers, van wier terreinen
  eene bepaalde zending afkomstig is; sores zouden dan wel een
  20 5. 30 namen moeten worden ingevuld, en sores z i j n - - g e l i j k
  ik reeds boven aangaf -- den kweeker zelven, die afzendt, niet
  alle kweekerijen bekend, van waar hij zijn materieel heeft
  ontvangen.
  Onder zulke omstandigheden blijft er voor de ambtenaren van
  den phytopathologischen dienst slechts ~6n middel over, om
  zich ervan te vergewissen, dat de zendingen vrij zijn van ernstige
  ziekten en zeer schadelijke dieren: dan moeten ook de zendin~en
  zek'e worden onderzocht.
  En ds.5.r zal het heen moeten; te meer, omdat er reeds nu
  landen zijn, die bepaaldelijk den eisch van inspectie der zendingen zelve stellen. Dit doet bijv. Nieuw-Zeeland.
   Daartoe echter is meet personeel noodig, dan waarover ik tot
  nu toe kan beschikken. Behalve over de controleurs, welke mij
  nu reeds ten dienste staan, zou ik moeten kunnen beschikken
  over een controleur in ieder der belangrijkste centra van boomkweekerij (Boskoop, Aalsmeer, Oudenbosch) en ook over een
  dergelijken ambtenaar in de bloembollenstreek.
  Deze eontroleurs zouden in die plaatsen hun verblijf - althans hun hoofdverblijf - - moeten hebben; zij zouden daar
  in 't voorjaar en den zomer de kweekerijen, in den verzendingstijd de zendingen moeten inspecteeren. Zij zouden daar, - steeds voeling houdende met het Hoofd van den phytopathologischen dienst te Wageningen, - - den kweekers bij bet bestrijden
  van ziekten en schadelijke dieren van raad moeten dienen;
  onder hunne leiding zou, zoo noodig, de ontsmetting van de
  te verzenden b,,~omen, struiken, enz. kunnen plaatsgrijpen.
  80
  Deze plaatselijke ambtenaren van den phytopathologischen
  dienst zouden groot nut kunnen doen; en de bezwaren, die er
  nu bestaan, - - eenerzijds voor de kweekers o111 de herkomst
  der door hen verzonden artikelen op te geven, anderzijdsvoor
  her Hoofd van den phytopathologischen dienst om niet volledig
  ingevulde certificaten te o n d e r t e e k e n e n , - zouden grootendeels
  opgeheven zijn.
  Ik wil hog even doen opmerken, dat een plaatselijke controleurvan den phytopathologischen dienst, die elken dag op de
  tuinen en in de loodsen der kweekers rondloopt, die de
  zendingen van kweekers, van elders ontvangen, ziet arriveeren,
  kortom, die zich in her hem aangewezen tuinbouwcentrum
  overal beweegt, - - dat zoodanig ambtenaar juist niet altijd
  iedere zending op zich zetve, als zij gereed is voor de verzending, behoeft te inspecteeren. Daartoe zou maar al te vaak
  in den drukken verzendtijd, bijv. in Boskoop, waar eenige
  honderden kweekers bij elkaar wonen, geen gelegenheid zijn.
   De controleur heeft in den zomer al de tuinen ge'rnspecteerd;
  hij inspecteert later hetgeen iedere kweeker van elders ontvangt,
  naarmate het daar aankomt, en loopt in de pakloodsen en
  overal waar het materiaal opgekuild staat, dat moet worden
  verzonden. Op deze wijze kan hij zich er voldoende van overtuigen, of de waar, die wordt ingepakt, zuiver is.
  Elders dan in onze groote centra van handelskweekerij liggen
  nog wel, ge'l'nsoleerd, vele handelskweekerijen veelal van vrij grooten omvang. Deze verzenden gewoonlijk slechts hunne eigen
  waar. Hier zal in de meeste gevallen nauwgezette inspectie van de
  kweekerij voldoende zijn, en zal inspectie van de zendingen
  zelve slechts meer bij uitzondering behoeven te geschieden.
  Op de aangegeven wijze kan zeker worden gezorgd, dat de hier
  te lande afgegeven certificaten in Amerika en elders de waarde
  blijven behouden, die zij tot dusver blijken te bezitten. Zulks
  kan natuurlijk niet anders dan onzen kweekers ten goede komen.
   81
  Zooals reeds boven werd gezegd, dient her aantal controleurs bij den phytopathologischen dienst hog aanmerkelijk te
  worden uitgebreid, zal deze dienst geheel worden war zij moet
  zijn. lk twijfel er echter in 't geheel niet aan of onze Regeering,
  die in de laatste jaren een open oog heeft voor de belangen
  van land- en tuinbonw, zal daarin gaandeweg voorzien. - Nog iets: op de certificaten moet ook de aard van den
  inhoud worden ingevuld. Nu werd vroeger op de formulieren
  eenvoudig gedrukt : trees, shrubs and plants (boomen, heesters
  en kruidachtige planten). Tegenwoordig wordt eene nadere specialiseering van den inhoud ge~ischt. Het spreekt wel van zelf, dat
  het bij de dnorme massa's gewassen, die onze kweekers naar
  't buitenland verzenden, en bij de velerlei soorten, waaruit
  iedere zendin.~ is samengesteld, nie~ mogelijk is, op de certificaten iedere soort van gewassen apart te vermelden. Maar
  bet gaat heel goed, bepaalde groepen te onderscheiden. Het
  komt mij voor, dat war onze kweekers naar Amerika verzenden,
  bet doehnatigst kan worden germ~.gschikt in de volgende
  groepen : Boxwood (Buxus of zoogenaamde ,,palmboompjes"),
  Con(ters (Conifeeren, zooals Pinus, Picea, Abies, Thuya,
  Thuyopsis, Chamaecyparis, enz. enz.), Evergreens (de overige
  altijd groene gewassen, zooals Ilex, Aucuba, Prunus laurocerasus,
  Rhododendron, enz. I, Trees (alle opgaande loofboomen met
  uitzondering der vruchtboomen), Fruittrees (vruchtboomen),
  Shrubs (sierheesters, zooals Prunus-, Amygdalus-, Malus-,
  Ribessoorten, seringen, gouden regen, houtige Spiraea's, enz.
  enz.), Roses (alle rozen), Perennials (vaste planten), Bulbs and
  Tubers (knollen en bollen). Men vulle dus, al naar war men
  verzendt, op de formulieren 66n of meer van deze groepen in.
   De invulling van dun inhoud der collis, ingedeeld volgens
  bepaalde rubrieken, is een maatregel, die in verband staat
  met de inspectie der zendingen, en dient om in Wageningen
  contr61e uit te oefenen op hetgeen door die certificaten wordt
  
  82
  gedekt. Men gaat natuurlijk uit van de veronderstelling, dat
  de kweeker den inhoud naar waarheidinvult. Vulthij echter te
  weinig in, dan is de kans groot, dat in Amerika hierop bij
  inspectie de aandacht valt; en dan zullen later zijne zendingen
  daar geregeld worden gecontroleerd, wat aan zijne produkten
  niet ten goede zal komen. Dit controleeren van de zendingen
  in Amerika toch tracht de phytopathologische dienst juist
  zooveel mogelijk te voorkomen, door her vestigen van den indruk, dat alles war onder Nederlandsch certificaat binnen
  komt, ook zuiver is.
  Wanneer nu de controleur bij zijn' rondgang gedurende de
  week opneemt hi] kweeker A., dat deze te verzenden heeft
  eerie zending, bestaande bijv. uit Buxus, Coniferen en Rozen, dan
  bericht hij dit naar Wageningen, tevens vermeldend of de waar
  zuiver is. In sommige gevallen is de hoofdinspectie al vroeger
  geschied, en daarvan bericht gezonden; maar toch zal, zoo
  mogelijk, hog altijd inspectie van monsters tier zendingen volgen,
  Her Hoofd van den phytopathologischen dienst weet dus, war
  de kweeker heeft opgegeven te zullen verzenden; en als nu
  her certificaat ter teekening binnenkomt, dan moet de daarop
  vermelde inhoud overeenkomen met war door den controleur
  gemeld is. Hield men vast aan de algemeene termen trees,
  shrubs and plants, dan zou de contrOle van de zijde van her
  Hoofd van den phytopathologischen dienst geheel vervallen en
  door hem zonder meer de handteekening worden gegeven voor
  wat de controleur eMers gedaan heeft.
   Staat op de kweekerij afgekeurde waar, dan was dit reeds vroeger door den controleur gemeld. Dan mag die soort van waar niet
  op her certificaat voorkomen, tenzij er ingevoerd is uit andere
  kweekerijen, en dat deze invoer goedgekeurd is. Door nauwkeurige aanteekening kan de controleur zeer goed nagaan of
  afgekeurde planten verzonden zijn. Maar noodig is dan ook,
  dat her Hoofd van den phytopathologischen dienst contrOle
  
  83
  uitoefent; en als het certificaat niet overeenstemt met wat
  door den controleur gemeld is, wordt dadelijk een nader onderzoek gelast.
  De indeeling van den inhoud in rubrieken, en he{vermelden
  van deze rubrieken op her certificaat is dus een contr61e-maatregel, die past in 'tsysteem der zendinginspecties.
  Wanneer later de verzending van bepaaMe plantensoorten, waarop bepaalde schadelijke dieren of ziekten mochten voorkomen,
  aan eene scherpere contr61e mocht worden onderworpen, kunnen
  deze plantensoorten als nieuwe rubrieken worden opgenomen;
  en wordt dan door dezen maatregel op den geheelen handel in dit
  artikel scherpe contr61e uitgeoefend; en 6f v66rdat het certificaat te Wageningen is ontvangen, is de waar reeds gecontr01eerd, 6f na de ontvangst van het certificaat wordt nog last
  tot inspectie van dat artikel gegeven.
  Voor de kweekers zelven heeft her vermelden der rubrieken
  dit w}ordeel, dat men bij aankomst der collis in Amerika, daar
  weet, war men van den inhoud verwachten kan. Kisten met
  bulbs and tubers, perennials, roses, en misschien nog andere
  rubrieken, zullen gemakkelijker ongevisiteerd worden doorgelaten, dan wanneer men op her certificaat niets omtrent den inhoud lezen kan. Blijken bi] het onderzoek in Amerika ook
  ,,evergreens" of welke andere groep ook, steeds gezond te zijn,
  dan wordt voor steeds meer groepen daar allicht de visitatie
  nagelaten; en dit komt aan de verzonden gewassen zeker ten
  goede.
   Het komt mi] voor, dat onze bijzondere phytopatholigische
  dienst tegenwoordig z66 wordt uitgeoefend, dat hi] den afnemers in het buitenland een voldoenden waarborg geeft, dat de
  ontvangen waar vrij is van parasieten. Slech~s is nog wat meer
  persolleel noodig voor hog meet nauwkeurige contr61e.
  Ook voor ouze kweekers zelven is deze phytopathologische
  dienst, moge hij hun ook al eenigen last veroorzaken, van
  
  84
  groot voordeel. Daardoor toch wordt voorkomen, dat zendingen
  van kweekers, op de plaats van bestemming aangekomen, aldaar
  worden afgekeurd en 6f vernietigd, 6f in zeer geschonden staat
  worden geretourneerd. Door onzen phytopathologischen dienst
  wordt integendeel dit verkregen, dat onze tuinbouwartikelen,
  die in her buitenland reeds zoo'n goeden naam hebben, nog
  meer zullen worden gewaardeerd.
  Dit wordt dan ook door onze kweekers, enkele minder
  ontwikkelden onder hen misschien daargelaten, algemeen ingezien, zoodat wij ons in Nederland kunnen verheugen in eerie
  aangename samenwerking tusschen de handelskweekers en de
  ambtenaren van den phytopathologischen dienst.
  Naast den bijzonderen phytopathologischen dienst, die zich
  bezighoudt met de inspectie van terreinen en inrichtingen, waarvan de produkten geheel of ten deele voor uitvoer bestemd
  7ijn, bestaat er in Nederland een algemeene phytopathologische
  dienst, waarvan her doel is: de bescherming van allekultuurgewassen tegen schadel[jke dieren en plantenziekten.
  De taak van den algemeenen phytopathologischen dienst omvat:
  a. het onderzoek omtrent het optreden van schadelijke dieren
  en plantenziekten ;
  b. het geven van inlichtingen aangaande maatregelen ter
  voorkoming en bestrijding van schadelijke dieren en plantenziekten ;
  c. het beramen en helpen uitvoeren van maatregelen ter
  voorkoming en beteugeling van beschadigingen door schadelijke
  dieren en plantenziekten;
  d. her verspreiden van phytopathologische kennis;
  e. het verzamelen van gegevens omtrent beschadigingen, door
  schadelijke dieren en plantenziekten veroorzaakt.
  De taak, in her voorgaand artikel omschreven, is opgedragen aan het Instituut voor Phytopathologie.
   85
  [)it lnstituut is verbonden aan de Rijks Hoogere Land-, Tuinen Boschbouwschool tc Wageningen, welke inrichting zich
  behalve aan wat b¢~vcql als de werkzaamheden van den phytopathcflogischcn dienst werd a;mgegeven, inzonderheid wijdt aan
  het vcrrichtcH van or~d~.~rz~ekingenter uitbreiding van de kemfis
  van pl:mtenziekte!L win schadelijke dieren en van al die invloeden,
  welke w)or de kulttmrgcwassen nadeelig zijn; alsmede aan de
  studie van de omsta~:digheden, waarvaH de meerdere of mindere
  vatbaarheid van plan~en w~or ziekten en beschadigingel] ai:hankelijk is.
  De l)irectctlr van het Instituut, tevens Ho,.ffd van den phytopathologischen dienst, is belast met het onderwijs in de ziektenleer
  der planten aan de Rijks HoogcrcLand-,Tuin-enB¢~schbouwschool. Dat onderwij:s kan ook v o o r c e n g e d c c l t e w o r d e n o p g e dragen aan andere wetellschappelijk gevormde ambtenaren van
  het Instituut. Zoo wt,rdt tegenwoordig een gedeelte van het
  bedoelde omtcrwijs gegeven dr)~)r de~l oudsten adsistent, tevens
  waarnemend Directeur en phmtsvervangend Hoofd van den
  phytopathologischen dienst.
  Het Instituut w~,r phytopathoh)gie oefent den phytopathologischen dienst, voor zoovcr daarw~or geene bepaalde voorschriften
  zijn gegeven, uit lan~s wegeH en door n]iddelen, door her
  Hooid van den phytopathologischen dienst aan te geven.
   Her wordt daarin bijgcstaan door:
  a. de Rijksland- eli Rijkstuinbouwleeraren, de ambtenaren
  van her Staatsboschbehcer, de daarvoor in aanmerkil]g komende
  vaste leeraren aan de Rijksland-- cn tuinbouwwinterscholen, de
  verder door den I)irecteur-Generaa! aan te wijzen ambtenaren,
  alsmede door de pcrs,.,icn, belast met her onderzoek, bedoeld
  il] de Koninklijke besiuitcn tot uitvoering der druifluisconvenlie ;
  b. commissi/~n van advies;
  c. c¢,'rcspondenten van het Instituut voor Phytopathologie.-De ambtenaren cn personen, boven onder a genoemd, doen
  
  86
  aan het Hoofd van den phytopathologischen dienst mededeeling
  omtrent alle door hen waargenomen plantenbeschadigingen en
  ziektegevallen, welke hun ook maar eenigszins belangrijk en
  wetenswaardig voorkomen. - De Minister van Landbouw, Nijverheid en Handel benoemt,
  als regel op verzoek van belanghebbenden, en zoo noodig, op
  eigen initiatief, binnen distrikten, wier grenzen door hem worden
  vastgesteld, commissign van advies.
  Voor de benoeming van zoodanige commissifin komen in de
  eerste plaats de onderscheiden tuinbouwstreken in aanmerking.
  De commissie van advies, benoemd voor eerie bepaa!de streek,
  inspecteert op gezette tijden zooveel mogelijk alle kweekerijen,
  boomgaarden en dergelijke terreinen in haar distrikt en maakt de
  belanghebbenden tijdig opmerkzaam op alle eenigszins belangrijke schadelijke dieren en plantenziekten, welke op hunneperceelen voorkomen, en voornamelijk op zulke, waarop door het
  Hoofd van den phytopathologischen dienst de bijzondere aandacht der commissie is gevestigd.
  De commissie inspecteert niet alleen de planten en struiken,
  maar zoo noodig ook de produkten.
  Zij doet aan bet Hoofd van den phytopathologischen dienst
  mededeeling van al de ee.nigszins belangriike ziekten en schadelijke dieren, welke door haar worden waargenomen, en zendt
  aan dien hoofdambtenaar in twijfelachtige gevallen her noodige
  materiaal ter herkenning van de optredende ziekten of plantenbeschacligers.
   De commissie maakt de belanghebbenden in haar distrikt
  tijdig opmerkzaam op de maatregelen, welke ter voorkoming
  van plantenziekten of beschadigingen dienen te worden genomen
  en geeft hun inlichtingen ter herkenning, voorkoming en bestrijding dier ziekten of beschadigingen.
  Treden zeer gevaarlijke ziekten of schadelijke dieren op,
  dan inspecteert de commissie, daartoe uitgenoodigd door het
  
  87
  Hoofd van den phytopathologischen diensl, zooveel mogelijk
  niet alleen de tcrrcincn der kweckcrs, tuinbouwers en oofttelers
  van beroep, doch ()(,k tic particulicre tuinen.
  l)e commissie richt verder hare werkzaamheden op alles,
  wal diensiig kan zij~ ,tan dc beschermillg der k,fltuurgewassen
  in haar distrikt tegen planteuzickten en schadelijke diercn.
  Zij regeli hare wcrkzaamheden bij huishoudelijk reglelnent,
  hetwelk nan tie g(~edkeuring wm den Minister, her Hoofd van
  den phytopathologischcn dicnst gehoord, wordt onderworpen.
  Coustateert cene commissie van advies her optredeu van
  gevaarlijke plantenziektcn o1 plantenb,cschadigers, dan wordt
  door haar het vernietigen der aa.getastc plantcn of der phmtenbeschadigers aangcq~lden.
  ()eschiedt doze vcruicliging met voorkennis van den Minister
  van l.andbou\v, op z(~oveel mogetijk alle besmettc perceelen in her
  distriki diet commissie, dan kan op voorstel van het Hoofd
  van den phytopath,,flogischon dienst, dcsgewellsch/, van Rijkswege schadeloos:ate!ling of steun worden verleeud, tot een
  bcdrag, d ~ r den Minister van Landbouw, Nijverheid en Handel
  in hot algemceu of v~,~r icder bijz~mdcr geval vast te slellen.
  Echicr zal uil den aard der zaak vanzoodanigeschadeloosstelling niet dan hij uitzonderiug sprake kunnen zijn' On omdal, w a n n c c r schadt:h~osstelling regel werd, de Staat op zeer
  groote k~sten zot,, w~rden gejaagd, ~n omdat schadeloosstetling van Rijkswegc de zorgcloosheid der belanghebbendcnten
  opzichte v a n de bestriidin,,.
  ,
  .. van schadelijke dieren en plantenziektcn zou in de hand werken.
   I)e werkkring vau commission van advies in andere gedeelten
  des lands dan in bepaalde luinbouwcentra of in gevallen
  van insektenp!agert benocmd, wordt door den Minister van
  Landbouw geregeld.
  De instelling der commission van advies bi] de nieuwe
  Regeling van den phytopathologischen dienst houdt zonder
  
  88
  twijfel verband met de omstandigheid, dat reeds op enkele
  plaatsen de practici, zelven het groote belang der zaak inziende,
  eene dergelijke commissie hadden ingesteld, die tot taak had,
  nauwkeurig te letten o p a l war dell kultuurgewassen benadeelt,
  welke con~missie in alle twijfelachtige gevallel~ zich oTn raad
  wendde tot den Directeur van het Instituut voor phytopalhologie. Eerie dergelijke plaatselijke commissie bestond reeds
  v66r de invoering van de nieuwe regeling van den phytopathologischen dienst te Boskoop, het bekende belangrijke centrum voor handelskweekerij, alsmede voor Leens en omstreken,
  een zeer belangrijk landbouwdistrikt in de provincie Groningen.
  Deze twee particuliere commissi~Sn zullen hoogstwaarschijnlijk
  weldra in Rijkscommissien van advies worden veranderd.
  In den zomer 1909 werd -- met het oog op het optreden
  van den Amerikaanschen kruisbessenmeeldauw in Nederland,-voor de Over-Betuwe eene commissie van advies benoemd,
  die daar bij de bestrijding van deze gevaarlijke ziekte in dit
  belangrijk centrum van kruisbessenkultuur hoogst nuttig werk
  verrichte. Inzonderheid de Voorzitter-Secretaris dier commissie,
  de Heer C. van Lennep te Elst, ontwikkelde daarbij eerie werkzaamheid, die eerbied afdwong.
   In hetzelfde jaar werd nog voor drie andere belangrijke tuiubouwdistrikten de vorming van eene commissie van advies
  voorbereid; in her begin van dit jaar werden de eerste stappen
  gedaan tot de tot standkoming van nog eene vierde commissie;
  zoodat - - naar ik verwacht - - weldra reeds zeven commission
  van advies it1 Nederland zullen zijn tot stand gekomen. - Binnen iedere provincie worden door den Minister van
  Landbouw buiten de distrikten, waarbinnen commission van
  advies werkzaam zijn, correspondenten van her hzstittult voor
  Phytopathologie benoemd.
  Deze correspondenten stellen het Hoofd van den phytopathologischen dienst in kennis van de in hunne omgevingvoor-
  
  89
  komende plantenziekten en schadelijke dieren, en zenden hem
  in twijfelachtige gevallen materiaal tot onderzoek toe. - De commissien van advies en de correspondenten van bet
  Instituut voor Phytopathologie ontvangen als regel voor de
  door hen te verrichten werkzaamheden geene vergoeding. In
  bijzondere gevalle!l echter, ter beoordeeling vall den Minister
  van Landbouw, ktmnen hun toelagen uit 'sRijks schatkist
  worden verleend.
   Ter voorlichting van de commissien van advies en van de
  correspondenten van her Instituut voor Phytopathologie, worden
  aan deze inrichting, wanneer her Hoofd van den phytopathologischen dienst dit wenschelijk of noodzakelijk acht en voor
  zoover de dienst van her lnstituut voor Phytopathologie dit
  toelaat, cursussen over plantenziekten of beschadigingen gehoudeiL Aan de deelnemers aan deze cursussen kan van Rijkswege eene vergoeding van reis- en verblijfkosten worden verleend. -Men ziet dat de al~emeene t)hytot)athologische diensl de
  belangen der bodemkultuur wil bevorderen door de bescherruing van alle land-, ruin- en boschbouwgewassen tegen schade!like dieren en plantenziekten; terwijl de bijzondere phylol)othologisclze dienst bij zijn streven om de gewassen zuiver
  te hcbbeu van parasicten, in de allereerste plaats debelangen
  vanonzen uitw)erhaudcl in tuinbouwprodukten beoogt, doorte
  w)ldoen aau de eischen, die andere Staten (vooral Amerika)
  op den invoer van onze produkteu stellen. Hoewel op vete
  punten de beide diensten in elkaar grijpen, verschillenzijtoch
  in hunnen aard. -Bij de uitoefeniug van den algemeenen phytopathologischen
  dienst wordt zooveel mogelijk van de rechtstreeksche medewerking van manneu van plaatselijke beteekenis gebruik gemaakt, en terecht. Zij hebben er belang hi] of stellen er belang
  in dat de plauteuziekten en schadelijke dieren in hunne buurt
  
  90
  zooveel doenlijk worden opgespoord, dat hun ware aard bekend
  wordt, dater proeven omtrent hunne bestrijding worden genomen.
  Daarom kunnen bij de uitoefening van den algemeenen phytopathologischen dienst de commissien van advies en de
  plaatselijke correspondenten zoo goede diensten verleenen.
   Bij de uitoefening van den bijzonderen phytopathologischen
  dienst is de hulp en de medewerking van deze commissien
  en correspon.denten evenmin te versmaden; maar toch mogen
  aan hen de inspecties voor dezen dienst nooit worden overgelaten. Door deze inspecties toch moet worden uitgemaakt of zekere zendingen al dan nietvan een certificaat zullen worden begeleid, waardoor die zendingen worden verklaard vrij te zijn van
  schadelijke dieren en ptantenziekten. Die certificaten worden
  onderteekend door het Hoofd van den phytopathologischen
  dienst. Deze is dus voor de afgifte der certificaten verantwoordelijk, en kan uit den aard der zaak die verantwoordelijkheid alleen dS.n dragen, wanneer de inspecties worden
  verricht 6f door controleurs, door den Minister op zijne
  voordracht benoemd, 6f door andere ambtenaren, op zijl~ voorstel door den Minister van Landbouw daarvoor aangewezen.
  Personen, die rechtstreeks of indirect ge'fnteresseerd zijn bij
  de zendingen naar her buitenland van uit de plaats, waar
  ge'fnspecteerd moet worden, kunnen uit den aard der zaak nooit
  met bet verrichten van de bedoelde inspecties worden belast.
  De richtige uitoefening van den bijzonderen phytopathologischen dienst eischt, - - gelijk ik reeds boven aanduidde, - dat het aantal controleurs aanmerkelijk worde uitgebreid.
  En zal de algemeene phytopathologischen dienst werken
  zooals ik zou wenschen, dan moet het aantal commissies van
  advies nog sterk worden uitgebreid, en moet het Hoofd van
  van den phytopatologischen dienst over de hulp van ambtenaren kunnen beschikken, die de commissien van advies in
  hare werkzaamheden steunen.
  