text: Acta Neerlandica, 19 (2022)
  © Debreceni Egyetemi Kiadó
  
  DOI: 10.36392/ACTANEERL/2022/19/12
  
  Gábor Pusztai
  
  Internationalisering aan de Universiteit
  Leiden
  Interview met Nanda de Bruin-Van Veen
  
  Mevrouw De Bruin-Van Veen, u hebt decennialang voor het International
  Office van de Universiteit Leiden gewerkt. Wat was daar uw functie?
  Ik heb van 1985 tot 2011 voor de International Office gewerkt. Ik begon
  als secretaresse en een paar jaar later werd ik coördinator voor het Europese
  Erasmus-programma. Er moest voor de positie iemand worden aangenomen en mij leek de baan erg leuk.
  Hebt u in die tijd een verandering in het aantal buitenlandse studenten of
  het aantal opleidingen voor internationale studenten waargenomen?
  Toen ik er kwam werken bij de International Office, waren er alleen de
  culturele verdragen met verschillende landen. In dat kader kwamen wat
  buitenlandse studenten en wetenschappers naar Leiden. Die moesten dan
  in een huis geplaatst worden, de financiën moesten in orde gemaakt worden. Ik vond het heel leuk. Ik deed het graag en pakte het al gauw op. En
  met Erasmus was het zo dat studenten die voor één semester kwamen, voor
  zo een korte periode geen Nederlands konden leren. Er was een Engelstalig
  aanbod, wat een beetje versplinterd was. De vakken werden verzameld
  zodat we een semester aan konden bieden en de studenten een overzicht
  hadden. De studenten konden ook naar een andere studierichting: van politieke wetenschappen naar bestuurskunde, van bestuurskunde naar rechten,
  
  172
  
  Gábor Pusztai
  
  enz. Een paar jaar later hebben we een „study abroad” programma opgezet.
   Toen, midden jaren negentig, werden we lid van ISEP, dat is een uitwisselingsprogramma van de Verenigde Staten, waarbij ze een uitwisseling
  hebben over de hele wereld. We hadden in die periode ook een Tempusprogramma, waardoor Oost-Europese studenten naar Leiden konden
  komen. We begonnen toen natuurlijk met nul studenten, maar nu hebben
  we 29% buitenlandse studenten in de master-opleidingen. In 2000 heb ik
  in een denktank gezeten, om te kijken wat in Leiden aantrekkelijk was voor
  buitenlandse studenten. We hebben ook aan hoogleraren gevraagd en die
  hebben gezegd, geen bachelor-, maar masterprogramma’s. En in tien jaar
  tijd hebben we bijna alle masteropleidingen in het Engels aangeboden. En
  ongeveer vanaf 2010 is er een campus gekomen in Den Haag, ook omdat
  in Den Haag de politiek zit, de internationale gerechtshoven. Een aantal
  cursussen werden er al gegeven, bestuurskunde en zo. Het was kleinschalig
  begonnen, maar nu zit er een volledige campus van Leiden. Er werd een
  groot gebouw, een voormalig V&D-gebouw aangekocht of gehuurd op de
  grote markt. Het ligt heel centraal. Daar worden met name cursussen aangeboden voor internationale studenten en partners.
   In Leiden zaten altijd al studenten uit het buitenland. Maar hun aantal nam
  met de jaren toe. Was dat een noodzaak om internationale studenten te
  werven of was dat alleen maar mooi meegenomen?
  Ik denk niet dat het een noodzaak was. Het is wel zo, dat je onderwijs, de
  manier van lesgeven verandert als je een aantal internationale studenten in
  je groep hebt. Die hebben gewoon op een andere manier les gehad. Ik kan
  me nog herinneren dat in een groep naast Nederlanders ook Chinezen en
  Amerikanen zaten. De Amerikanen zijn heel erg welbespraakt, als er een
  vraag was dan gaven ze meteen antwoord of stelden zelf vragen. Terwijl de
  Chinezen wachtten tot ze toegesproken werden. Dus de colleges gingen zo
  dat ook de Chinezen betrokken moesten worden. Er werd duidelijk
  gemaakt dat ook van hen verwacht werd dat ze hun mening moesten geven,
  ze moesten zeggen wat ze van een bepaald onderwerp of stelling vonden.
  Tegelijkertijd moesten de Amerikanen minder kansen gegeven worden
  omdat ze altijd aan het woord waren. Ooit heeft iemand gezegd dat de
  meest interessante groep één vierde Nederlanders, één vierde Europeanen
  en de helft van overal van de wereld was. En de studenten leren op die
  manier ook heel veel van elkaar omdat ze hun eigen kennis meebrengen en
  dat beïnvloedt natuurlijk ook de manier van lesgeven.
   Internationalisering aan de Universiteit Leiden
  
  173
  
  Heeft de val van de muur de groei van de buitenlandse studenten gestimuleerd?
  Van Centraal- en Oost-Europa zeker. We hadden natuurlijk het Tempusprogramma, maar zodra ze mee konden doen met Erasmus, kregen ze net
  zo veel kansen als andere studenten uit Europa. Nederlandse studenten gingen heel graag naar Engeland omdat het onderwijs er heel erg goed is. Maar
  we kregen hier ook altijd heel veel Amerikanen. Erasmus was erg belangrijk. Dat stimuleerde de studenten zeer om naar het buitenland te gaan. Ze
  ruiken aan een ander land en dan willen ze ook terug. Aan de andere kant
  wordt vaak gezegd, ja, het is een goede student we moeten hem hier houden
  voor PhD. Ik zeg nee, juist daarom moet je hem wegsturen, laat die maar
  ergens anders zijn PhD doen. Dan heeft die een frisse kijk op de zaak, dan
  leert die andere methodes en doet met andere soorten onderzoek mee. En
  als ze dan terugkomen, dan heb je eigenlijk een veel betere docent.
  Onlangs heb ik een interview gedaan met Dzsingisz Gábor, de voormalige
  staatsecretaris voor landbouw in de jaren negentig, lid van de Tweede
  Kamer. Hij is een Hongaar van origine die in 1956 naar Nederland gevlucht was. Ik heb hem de vraag gesteld wat hij zou doen om de toekomstperspectieven van de Hongaarse maatschappij te verbeteren? Hij zei dat
  hij meteen 5000 studenten een beurs voor enkele jaren zou geven om in
  Oxford, Parijs, Leiden en andere West-Europese universiteiten te studeren.
  Met die frisse, nieuwe visie gewapend moeten zij dan terugkomen en het
  beleid krijgen. Dat zou perspectieven bieden.
  Ja, zeker. Als je kijkt met hoeveel universiteiten Leiden samenwerkt, zijn
  dat erg vruchtbare samenwerkingen. Coimbra Groep, Erasmus Mundus,
  Euroscholars, ISAC en zo voort.
   Uit welke landen kwamen de meeste studenten naar Leiden?
  In het begin kwamen alleen de Europese studenten. Dan met ISAC kwamen
  de Amerikanen. En natuurlijk heel veel Chinezen. Die praatten eerst geen
  Engels en dat was wel een probleem, maar dat is inmiddels veranderd. Ook
  Indonesische studenten kwamen om rechten en andere studies te doen, bijvoorbeeld Dutch Studies. Maar het was wel lastig voor hen om de toelatingseisen te halen.
  174
  
  Gábor Pusztai
  
  Hoelang blijven de meeste studenten?
  Ze komen voor één of twee semesters. De meeste gaan na hun studie terug.
  Het is natuurlijk ook erg duur om in Nederland te studeren. De blijvers zijn
  eventueel de masterstudenten. Er is ook zo een regeling dat de afgestudeerde masterstudenten nog een half jaar in Nederland mogen blijven om
  een baan te zoeken en als ze een baan vinden, mogen ze blijven, als ze geen
  baan vinden moeten ze terug naar hun eigen land.
  Hebt u nog persoonlijk contact met voormalige studenten?
  Ja, met veel ex-studenten heb ik nog contact. Ze zitten overal in de wereld
  in India, Canada, Hongarije enz. Ze sturen soms een brief hoe het met hen
  gaat, af en toe is er ook een persoonlijke ontmoeting. Ik vind het leuk in
  contact te blijven met jonge, intelligente mensen die een deel van hun studie
  bij ons hebben gedaan.
   U hebt natuurlijk ook aan de wieg gestaan van de opleiding Nederlands in
  Debrecen. Hoe ging het toen?
  Ja, het was een Coimbra-bijeenkomst in Heidelberg in 1991, denk ik. Ik
  heb er toen de Universiteit Leiden vertegenwoordigd. Wij waren op zoek
  naar samenwerking met andere universiteiten. En daar was ook het toenmalige hoofd van de opleiding Duits van de Universiteit Debrecen, Piroska
  Kocsány. Ze zei dat ze dolgraag een opleiding Nederlands in Debrecen
  wilde opzetten en ze vroeg of iemand haar hierbij kon helpen. Niemand
  reageerde. Ik vond het zó sneu. Ik zei tegen haar uiteindelijk dat ik contact
  op zou nemen met Jan de Vries, het toenmalige hoofd van de opleiding
  Nederlandkunde, om te kijken wat we konden doen. Professor De Vries
  heeft positief gereageerd, hij reisde ook naar Debrecen om een overeenkomst te tekenen en in 1992 konden de eerste twee studenten komen: jij en
  Péter Eredics. In Debrecen was dan Katalin Beke de motor achter de opleiding Nederlands. Wat ik ook bijzonder vond, het verhaal met Michiel de
  Ruyter en de Hongaarse predikanten en de verbinding met de kerk. Dat
  zorgde voor de historische banden tussen Debrecen en Nederland.
  Het contact tussen Debrecen en Leiden bestaat nog steeds. Leiden is een
  strategische partner voor ons en laat ons hopen dat het op den duur ook zo
  blijft.
  Internationalisering aan de Universiteit Leiden
  
  175
  
  Ik denk dat ook andere gebieden voor samenwerking tussen Debrecen en
  Leiden openstaan. Denk bijvoorbeeld aan de lerarenopleiding bij de opleiding Nederlands.
  Internationalisering is een toverwoord in het leven van alle universiteiten.
   Hoe zie jij de toekomst? Neemt het aantal internationale studenten verder
  toe of hebben we het plafond bereikt?
  Ik denk dat een universitaire studie gemeengoed is. Een joint degree is al
  realiteit. Je studeert enkele semesters hier, enkele semesters aan een andere
  universiteit. Dit verbreedt je kennis en het is altijd goed voor de studenten.
  Studeren in het buitenland wordt in de toekomst heel gewoon.
  Je kunt in de laatste jaren een algemene desinteresse voor studies binnen
  geesteswetenschappen zoals talen, literatuur, geschiedenis enz. waarnemen. En steeds meer studenten kiezen voor economie, rechten, psychologie en bestuurskunde. Geldt dit ook voor Leiden?
  Dit heeft te maken met de ontwikkeling waarin een land zich bevindt. Als
  je naar de studenten uit Aziatische landen kijkt, zie je dat ze juist deze door
  jou genoemde vakken kiezen: economie, bestuurskunde enz. Dat verandert
  wel, maar dat kost erg veel tijd. Als de economie weer aantrekt dan komt
  ook meer ruimte voor letterenstudies in de maatschappij. In Nederland is
  tegenwoordig archeologie bijvoorbeeld een hot item.
  