text: SCHILDEREN IN INDIË
  
  Willem Imandt (1926)
  
  SCHILDEREN IN INDIE 1
  ‘Schrijf eens iets over schilderen in Indië’; dit werd mij verzocht door een der
  meest vooraanstaande kunstbeschermers op Java. Impulsief beloofde ik, aan
  dit verzoek te zullen voldoen, maar nu ik die belofte wil inlossen, besef ik, dat
  impulsie ons parten kan spelen.
  Primo is het voor een schilder lastig over schilderen te schrijven, zonder de
  onbescheidenheid te begaan, over eigen werk en zich zelf te vertellen.
  Secundo is het schrijven over schilderen op zich zelf vaak een onbegonnen
  werk, omdat de meeste aandoeningen en stemmingen, welke men al schilde­
  rend ondervindt, zich niet of zeer vaag laten beschrijven. Ten slotte schrik ik
  terug voor de veelzijdigheid van het onderwerp. Wie Indië kent, wie hier de
  vibreerende vlakten, de ruig begroeide bergen, de liefelijke kusten, de wondere
  zonsondergangen en de rookende vulkanen gezien heeft, zal dit begrijpen.
  Indië overdondert den schilder, die hier voet aan wal zet en direct aan het
  reizen slaat. Het schokt hem in een kort tijdsbestek te hevig. Heel wat tijd is
  er noodig, om van den eersten schrik te bekomen en voldoende zelfbeheersching te krijgen, om de tropennatuur rustig te bestudeeren, kalm te onder­
  zoeken, wat het eigenlijk in die natuur is, dat hem zoo geweldig schokte.
  Na lange studie en veel werken komt men eindelijk tot de verrassende
  conclusie, dat het meest treffende, het wonderlijkste in de Indische natuur
  veroorzaakt wordt door uiterst kleine verschillen met de Europeesche tinten
  en kleurcombinaties. Dit juist maakt m.i. het schilderen in Indië zoo moeilijk.
   Wie niet streng sober weet te blijven bij de uitbeelding van de machtige
  emoties, slaagt hier niet. Indië is wonderbaar schoon, niet omdat het hooge
  bergen heeft en de zon hier fel brandt, maar omdat het in zijne kleurnuanceringen van die kleine, fijne verschillen met het Westen biedt.
  Zeer zeker, Indië frappeert door zijn warmen gloed, door zijn felle kleurencontrasten, maar die vindt men in het Westen ook. Het eigen cachet ontleent
  het Indisch palet aan zijn in het Westen onbestaanbare kleurschakeeringen
  en overgangen.
  Wat compositie en lijn betreft, springen de verschillen met Europa veel
  gemakkelijker in het oog en levert de Indische natuur niet zoveel moeilijk­
  heden op. Ik heb hier Europeesche schilders zien werken, die heel vlug juiste,
  hoogstaande composities gaven, maar maandenlang sukkelden met de tinten
  en de tropische atmospheer. Wie Indië schilderen wil, moet er lang blijven.
  Indië pakt ons op het eerste gezicht, maar laat zich pas pakken als men er
  jaren-lang vertoefd heeft. De schilder in Indië heeft met technische moeilijk­
  heden te kampen, die de Hollandsche Downloaded
  collega’s onbekend
  zijn. De klimaatsfrom Brill.com 07/14/2024 08:05:03PM
  free access
  invloeden doen zich gelden op de verven. Verven, welke in Europa via
  bestendig
  
  16
  
  Afb. i
  Willem Imandt en zijn
  vrouw Eliza Robijns met
  hun eerste zoon Wim
  op 2 september 1910 in
  Malang (Java).
  Foto: Photographie
  Kwee Djen Cinh.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 08:05:03PM
  via free access
  
  EU
  
  heeten, zijn vaak niet te gebruiken, doordat ze hier veranderen, scheikundige
  verbindingen aangaan met stoffen, waarmede de tropische lucht vaak
  bezwangerd is.
   Bij het mengen stuit men eveneens op bezwaren en moet men door jaren­
  lange ondervinding eindelijk vinden, welke verven hier niet en welke wel
  scheikundig op elkaar inwerken, en in welke verhoudingen men ze ongestraft
  vermengen kan. Ook het nadonkeren heeft hier veel vlugger en veel intenser
  plaats dan in Europa. Bij het opzetten van een doek dient men reeds te
  taxeeren, in welke mate de opgezette tinten zullen nadonkeren. In Europa
  onderscheidt men landschap-, zee-, portretschilders enz. Hier zou men de
  eerste categorie weer moeten verdeden in tal van onder-categorieën.
  Hier vindt b.v. de schilder van boompartijen stof te over om zijn gansche
  schildersleven te vullen.
  0, die boomen, die ongerepte boomen, die vaak het begrip ‘boom' weinig
  meer dekken, maar meer trotsche, grillige monumenten zijn, wier architectuur
  de Goddelijke meesterhand verraadt. De Indische boomen, vaak van top tot
  voet bedekt en behangen met mossen en klimplanten, wekken een idee van
  macht, van grootheid, van een steeds hooger opgaan en zijn bovendien
  omhuld door een geheimnisvolle sfeer. Wie onderging nooit de mystiek van
  den waringin? ‘Op een Indisch doek moeten klapperboomen en sawah’s
  voorkomen’. Hoe vaak wordt ons dit niet als een zacht verwijt toegevoegd!
  Ik geef evenwel alle klappers en sawah’s voor één Indischen woudreus.
  Zeker, ik heb onnoemlijk veel klappers en sawah’s op het doek gebracht (ook
  een schilder moet op stuk van zaken leven en geld verdienen), maar nu de
  moeilijkste jaren voor mij voorbij zijn, schilder ik bij voorkeur oude,
  ongerepte boomen in hun omgeving, Inlandsche kerkhoven, heilige plekken.
   Daar ben ik zoowaar reeds in de onbescheiden fout gevallen, voor welke ik in
  mijn aanhef vreesde. Ik zie evenwel geen kans, deze onbescheidenheid
  geheel te vermijden, wijl ik ‘t nog even moet hebben over den Indischen
  schilder in zijn verhouding tot pers en publiek. Sprak ik zooeven over
  moeilijke jaren, dan was ik niet billik.
  Werkelijk moeilijk door te worstelen jaren, zooals de meeste collega’s in
  Europa moeten doormaken, kent de Indische schilder niet, als hij pers en
  publiek van zijn ernstig pogen weet te overtuigen.
  Ik heb vijftien jaren lang in Indië geschilderd en nu ik er zachtjes over ga
  denken, om het oude werelddeel weer op te zoeken, denk ik dankbaar terug
  aan de hartelijkheid, welke ik vaak ondervond van de Indische pers en het
  Indisch publiek.
  Noot
  1. Oorspronkelijk gepubliceerd in Maandblad voor Beeldende Kunsten 3 (1926), 338-9.
  Downloaded from Brill.com 07/14/2024 08:05:03PM
  via free access.
  