title: Les caractéristiques de la démarche comme indicateurs d'une déficience cognitive
text: Volgend op de algemene introductie presenteert Hoofdstuk 2 een systematisch litera­ tuuronderzoek. Het review analyseerde 20 longitudinale studies welke de relatie tussen karakteristieken van het lopen en verandering in cognitieve functies over de tijd hebben onderzocht. Een lagere loopsnelheid tijdens de baseline meting werd geassocieerd met een achteruitgang in globale en specifieke cognitieve functies, en met een verhoogd risico op het ontwikkelen van MCI en dementie (met maximale odds en hazard ratio’s van respectievelijk 10.4 en 11.1) over gemiddeld 4.5 jaar. Het review veronderstelde dat toekomstige studies de relatie tussen lopen en cognitieve achteruitgang wellicht verder kunnen specificeren door het lopen en cognitieve functies in meer detail te kwantificeren. Voortbordurend op deze bevindingen is in Hoofdstuk 3 onderzocht of een meer gedetailleerde beschrijving van cognitie (globale cognitie, geheugen, en executief functioneren) en van het lopen (dynamische loopvariabelen) het voorspellen van vallen kon verbeteren ten opzichte van alleen een reguliere valrisico-screening. De classificatie-nauwkeurigheid van vallende en niet-vallende ouderen steeg van Area Under the Curve (AUC) =0.86 naar AUC =0.93. De specificiteit van het val-classificatiemodel steeg van 60% naar 72% wanneer cognitieve uitkomsten werden toegevoegd aan de reguliere screening, en van 72% naar 80% wanneer dynamische loopuitkomsten werden toegevoegd aan het model. De resultaten onderstrepen dat een accurate identificatie van val-gevaarlijke ouderen hoogstwaarschijnlijk een multivariate evaluatie aanpak vereist, waarbij cognitieveen loopvariabelen toe kunnen voegen aan de huidige diagnostiek. 140 7
  
  In Hoofdstuk 4 is onderzocht welke loopvariabelen het sterkst gerelateerd zijn aan cog­ nitieve achteruitgang. Loopsnelheid, en variabelen gerelateerd aan de regelmatigheid, voorspelbaarheid, en stabiliteit van het looppatroon hadden het hoogste vermogen om groepen van elkaar te onderscheiden, aangeduid met de ‘Variable Importance in Projection’ (VIP)-waarden (met een gemiddelde VIP-waarde van 1.12, waarbij een VIP-waarde van >1 een hoog discriminatief vermogen aanduidt). Geriatrische patiënten liepen langzamer, minder regelmatig en minder stabiel dan relatief jonge en gezonde ouderen. Echter, geriatrische patiënten meten zonder cognitieve achteruitgang konden niet onderscheiden worden op basis van de loopvariabelen alleen, waarbij respectievelijk 57% en 64% van de geriatrische patiënten verkeerd werden geclassificeerd tijdens enkelen dubbel-taak. De loopvariabelen met het hoogste discriminatieve vermogen uit hoofdstuk 4 zijn vervolgens onderzocht in een longitudinale pilotstudie in Hoofdstuk 5. Significante cognitieve ach­ teruitgang (globale cognitie, geheugen, en executief functioneren) over gemiddeld 14.4 maanden correleerde met een meer regelmatig (ρ=0.579*) en meer voorspelbaar (ρ=0.486*) looppatroon tijdens de basismeting. Deze hogere regelmatigheid en voorspelbaarheid van het looppatroon reflecteerde een afname van complexiteit, wat in dit hoofdstuk verklaard met behulp van de ‘Loss of Complexity’ hypothese. De afname van de complexiteit van het looppatroon kan daarom mogelijk dienen als voorspeller van cognitieve achteruitgang in geriatrische patiënten. De resultaten zijn samengevat en bediscussieerd in Hoofdstuk 6 van dit proefschrift. Cognitieve achteruitgang in geriatrische patiënten kenmerkt zich mogelijk door een verhoogde regelmatigheid en voorspelbaarheid van het looppatroon, wat verband houdt met een afname van complexiteit. Als toevoeging op veelgebruikte variabelen zoals de loopsnelheid, kunnen dynamische loopvariabelen (zoals uitkomsten gerelateerd aan de regelmatigheid, voorspelbaarheid, complexiteit, en stabiliteit van het lopen) de relatie tussen lopen en cognitie verder specificeren, en deze dynamische loopvariabelen kunnen daarom mogelijk dienen als indicator van cognitieve achteruitgang en vallen in geriatrische patiënten. Een uitgebreide analyse van het looppatroon is een niet-invasieve en goedkope diagnostische maat, en zou toegevoegd kunnen worden aan de huidige screening van geriatrische patiënten. Echter, geriaters en andere clinici moeten zich bewust zijn van de effecten van de vele comorbiditeiten en chronische condities in geriatrische patiënten, welke met elkaar en met het lopen interacteren. Een nauwkeurige identificatie van cognitieve achteruitgang en vallen in deze kwetsbare populatie vereist daarom hoogstwaarschijnlijk een multifactoriële aanpak, waaronder algemene patiënt karakteristieken, comorbiditeiten, en een uitgebreide analyse van het cognitief als wel het motorisch functioneren.
  
  141 AC
  
  KNOWLEDGEMENTS
  
  This thesis became a reality with the support of many individuals. I would like to express my sincere thanks to all of them. Some individuals were of special importance to me or to the completion of this thesis, whom I would like to thank personally. Foremost, I would like to express my gratitude towards Dr. Claudine Lamoth. Beste Claudine, jou wil ik graag als eerst bedanken. Ruim 5 jaar geleden stapte ik jouw kantoor binnen met de vraag of ik mijn review bij jou kon schrijven. Sindsdien heb je mij begeleid in al mijn projecten, en maakte je (ondanks je altijd volle agenda) wekelijks tijd om bij elkaar te komen. Ik heb ontzettend veel van je geleerd, en ik heb respect voor de vele manieren waarop jij bijdraagt aan de Bewegingswetenschappen. Naast al je kennis en ervaring, heb ik je leren kennen als een wijze en lieve vrouw. Het congres in Lissabon is me in het bijzonder bijgebleven. We hebben eindeloos door de stad geslenterd, gepraat over van alles, en genoten van (veel) Portugese wijn. Ik had me geen betere en leukere begeleider kunnen wensen. Bedankt! This thesis would not have been completed if not for my promotor Prof. dr. Tibor Hortobágyi. Dear Tibor, your knowledge of multiple aspects of the ageing process, your worldwide experience and network, and your ability to always see the ‘bigger picture’, have inspired me, and were of crucial importance to this work. Even though I sometimes could not find any of my original text when you provided me with feedback (i.e., the manuscript being predominantly redJ ), I truly appreciated your comments. Thank you for all your input, and always timely response. You should know that at the second floor, we suspect you of having a time machine. For providing the opportunity to start this project at all, I am grateful to Dr. Nicolas Vuillerme, who has put a major effort into funding this 3-year PhD-project. Dear Nicolas, working with you has been exciting, inspiring, and fun. I am very thankful for all the times you have welcomed me in Grenoble, showed me around in the city center (making pit-stops at the best bars and restaurants), and introduced me to all your partners in the industry. I am impressed by your skilful involvement in many (!) and interesting projects. I really enjoyed working with you, and I hope we will meet somewhere in the future. Merci beaucoup! There would not have been anything to write about without the efforts of Drs. Jos van Campen, who enabled the inclusion of geriatric patients. Beste
  
  Jos
  
  , ik herinner me Claudine’s woorden over
  
  jou
  
  nog goed: ‘
  
  Jos is een ontzéttend vriendelijke man, ik weet zeker dat jullie het goed kunnen vinden.’ En ze had gelijk. Ik
  
  heb me
  
  altijd erg
  
  op m
  
  ’
  
  n plek gevoeld in het
  
  MC Slotervaart
  
  ziekenhuis en heb genoten van de presentaties, de congressen, en de goede discussies. Jouw expertise en kennis op het gebied van geriatrische geneeskunde is van cruciaal belang geweest voor dit proefschrift. Jij droeg de klinische bril die ‘wij wetenschappers’ veelal misten, wat zorgde voor verfrissing en vernieuwing van het project
  
  . Jos, heel erg bedankt! I thank my co-authors, Drs. B.A. Appels, Dr. M.H. de Groot, and Prof. dr. J.H. Beijnen. Your inputs and feedback significantly contributed to the quality of this thesis. Beste Bregje, 142 7 bedankt voor je bijdrage op neuropsychologisch vlak en voor je hulp bij het interpreteren van klinische testen en diagnoses. Ik heb onze samenwerking als heel prettig ervaren! Maartje, ontzettend bedankt voor het verzamelen van de data van de valstudie in hoofdstuk 3. Ook wil ik je bedanken voor het vertrouwen dat je in mij had om deze (toch wel complexe) data te mogen publiceren. Jouw openheid, kennis van de data, en goede ideeën en suggesties voor de analyse hebben ervoor gezorgd dat het een mooi stuk werd! Members of the reading committee, Prof. dr. M. Hommel, Prof. dr. M.A. Ikram. Prof. dr. M.A.G.M. Pijnappels, and Prof. dr. S.E.J.A. de Rooij, I sincerely thank you for taking the time to review and judge this thesis. Members of the opposition, Prof. dr.ir. G.J. Verkerke, Prof. dr. L.H.V. van der Woude, Dr. O.J. de Vries, and Dr. G. Allali, thank you for taking the time to read this thesis and attend the ceremony. Ludger, Tjerk, Marika, Danique, en Rik, oftewel: roomies! Als de dagen lang waren en de motivatie tijdelijk ver te zoeken, dan hadden we altijd elkaar nog om van gedachten te wisselen over airsquats, het (al dan niet bestaan van een) brein, André Hazes, de gelikte kledingkeuze van Tjerk, Marika’s discriminatiebriefje, Danique’s korfbalavonturen (waarvan we de regels nog steeds niet snappen), en het lood om oud ijzer dat Rik kan verplaatsen in de sportschool. En niet te vergeten de ‘wodka-woensdagen’, die zijn uitge
  
  d tot een begrip op de 2e verdieping, waarvoor speciale dank aan Marika. PhD-studenten van Bewegingswetenschappen, bedankt voor de super leuke tijd! De BWintersport, de PhD-uitjes, het congres in Miami en Leuven, de vele ritten op de race­ fiets, de kamerborrels, bierfestivals, de schaatsclinic, het salsadansen, de Noorderzon zomeravonden, de city-trip Antwerpen, de sauna-uitjes, en natuurlijk de vele halve liters Weizen in de Bulls of toch maar toeter zal ik niet snel vergeten. Jullie gezelschap maakte het werk zoveel leuker! Robert Kikkert en Floortje Lok, bedankt dat jullie naast mij willen staan tijdens mijn promotie, en hebben geholpen met alle voorbereidingen. Lieve Floortje, ik wil jou in het bijzonder bedanken voor je betrokkenheid, gezelligheid, en steun de afgelopen 3 jaar. Het leven in Groningen met jou is een feestje! Lieve papa en mama, zonder jullie had ik dit nooit kunnen doen. Jullie hebben mij altijd gesteund, gemotiveerd, en op ontzettend veel vlakken enorm geholpen. Of het nu ging om inhoudelijke discussies, Franse administratie, of persoonlijk advies: er was niets waarvoor ik niet bij jullie terecht kon. Bovenal hebben jullie mij altijd het gevoel gegeven dat jullie vertrouwen in mij hebben, op zowel persoonlijkals werkinhoudelijk gebied. Heel erg bedankt, voor alles. Robert en Marjolein, bedankt voor alle gezelligheid, de vele leuke medische discussies die we hadden, en jullie adviezen! Lieve Irene, ‘klein’ zusje dat mij letterlijk en figuurlijk ontgroeit! Het lijkt me niet altijd gemakkelijk om je als jongste staande te houden tussen al die wijsneuzen in onze familie ;). Leg de lat niet al te hoog voor jezelf, en geniet vooral van de leuke tijd die je tegemoet gaat! Hora Finita. Lisette
  
  143 CURRICULUM VITAE
  
  I was born on New Year's Day 1990 in Hoogeveen, the Netherlands. In 2008, I moved to Groningen to study Human Movement Sciences, and specialised in ‘Healthy Aging’ during the 2-year master program. The following 3 years I worked on my PhD-project, which was an international collaboration, ‘a co-tutelle’, between the Université Grenoble Alpes and the University of Groningen. I was registered at two graduate schools: research institute School of Health Research (SHARE; Groningen) and L'Ecole Doctorale Ingénierie pour la Santé, la Cognition et l' Environnement (EDSICE; Grenoble). The project resulted in two theses on the same topic. As a human movement scientist specialized in Healthy Aging I am highly motivated to improve health and maintain quality of life of individuals. I have been intrigued by the medical world since I was a child, and I am still fascinated by the endless complexity of the human body and brain. Although I originally wished to study Medicine, I have come to realize that studying Human Movement Sciences significantly contributed to my knowledge of medical, biological, technical, and behavioural aspects of human health. My PhD-project therefore perfectly suited my interests and competences, as it combined applied clinical science with technological innovations. Currently, I am looking forward to continue my career at ProScoop in Zwolle, where I will start as junior advisor on March 1st, 2018. Proscoop is a non-profit organisation that gives independent healthcare advice, initiates new collaborations between healthcare facilities, and connects different stakeholders.
  
  144 7 SCIENTIFIC OUTPUT
  
  Walking ability to predict future cognitive decline in old adults: A scoping review. Lisette H.J. Kikkert, Nicolas Vuillerme, Jos P. van Campen, Tibor Hortobágyi, Claudine J.C. Lamoth. Ageing Res Rev. 2016; 27:1–14. Gait Dynamics to Optimize Fall Risk Assessment in Geriatric Patients Admitted to an Outpatient Diagnostic Clinic. Lisette H.J. Kikkert, Maartje H. de Groot, Jos P. van Campen, Jos H. Beijnen, Tibor Hortobágyi, Nicolas Vuillerme, Claudine C.J. Lamoth. PloS One. 2017; 12:e0178615. Fall risk factors in frail geriatric patients: how can we optimize fall risk assessment? Lisette H.J. Kikkert, Maartje H. de Groot, Jos P. van Campen, Jos H. Beijnen, Tibor Hortobágyi, Nicolas Vuillerme, Claudine C.J. Lamoth. Conference abstract: European geriatric medicine 7 (Suppl. 1): S96, October 2016. Discriminating geriatric patients with and without cognitive impairment: What’s in someone’s gait? Lisette H.J. Kikkert, Nicolas Vuillerme, Jos P. van Campen, Tibor Hortobágyi, Claudine C.J. Lamoth. Conference abstract: International Society of Gait and Posture, Fort Lauderdale, Florida. Gait characteristics and their discriminative power in geriatric patients with and without cognitive impairment. Lisette H.J. Kikkert, Maartje H. de Groot, Jos P. van Campen, Jos H. Beijnen, Tibor Hortobágyi, Nicolas Vuillerme, Claudine C.J. Lamoth. J Neuroengineering Rehabil. 2017; 14:84. The association between gait dynamics and future cognitive decline; an explorative pilot-study in geriatric patients. Lisette H.J. Kikkert, Nicolas Vuillerme, Jos P. van Campen, Tibor Hortobágyi, Claudine J.C. Lamoth. Int Psychogeriatr. 2017; 1–9. 145 CONFERENCE
  
  CONTRIBU
  
  TIONS Walking ability to predict future cognitive decline in old adults: a scoping review. Lisette H.J. Kikkert, Nicolas Vuillerme, Jos P. van Campen, Tibor Hortobágyi, Claudine J.C. Lamoth. Oral presentation at Geriatriedagen, conference 2016, ‘s-Hertogenbosch, the Netherlands. Fall risk factors in frail geriatric patients: how can we optimize fall risk assessment? Lisette H.J Kikkert, Maartje H. de Groot, Jos P. van Campen, Jos H. Beijnen, Tibor Hortobágyi, Nicolas Vuillerme, Claudine C.J. Lamoth. Poster presentation at 12th Congress of the European Union Geriatric Medicine Society (EUGMS), conference 2016, Lisbon, Portugal. Using the IPod to quantify dynamic measures of gait independent of step detection. An innovative way to classify walking performance of young, healthy older and cognitive impaired older adults. Claudine C.J. Lamoth, Jos P. van Campen, Lisette H.J. Kikkert, Nicolas Vuillerme. Poster presentation at 12th Congress of the European Union Geriatric Medicine Society (EUGMS) conference 2016, Lisbon, Portugal. Fall risk factors in vulnerable geriatric patients: How can we optimize fall risk assessment? Lisette H.J. Kikkert, Maartje H. de Groot, Jos P. van Campen, Jos H. Beijnen, Tibor Hortobágyi, Nicolas Vuillerme, Claudine C.J. Lamoth. Poster presentation at VVBN symposium (Dutch association for Human Movement Sciences), conference 2016, Maastricht, the Netherlands. Gait characteristics and their discriminative power in geriatric patients with and without cognitive impairment. Lisette H.J. Kikkert, Nicolas Vuillerme, Bregje A. Appels, Jos P. van Campen, Tibor Hortobágyi, Claudine J.C. Lamoth. Symposium at Geriatriedagen, conference 2017, ‘s-Hertogenbosch, the Netherlands. Discriminating geriatric patients with and without cognitive impairment: What's in someone's gait? Lisette H.J. Kikkert, Nicolas Vuillerme, Bregje A. Appels, Jos P. van Campen, Tibor Hortobágyi, Claudine J.C. Lamoth. Oral presentation at ISPGR World Congress, conference 2017, Fort Lauderdale, Florida. 146.