title: Etude comparative des textes latin el Irançais de l'Institution de la Religion Chrestienne par Jean Calvin
text: Scholte.
  297
  
  Scholte, Zonagri Diacurs.
  en vervormde het 408te hoofdstuk ,,Von den Wahrsagern" tot een didactisch
  gesprek van Zonagrius met Simplicissimus. Ook her 6o, her 38e en 699 hoofdstuk uit Garzoni worden als lessen van Zonagri ann de lezers van Simplicissimi
  Calender voorgezet. Behalve voor den Pilgram, den Calender en den Simplicissimus, was ook voor Ratio Status, het Rathsti~bel Plutonis, de Verkehrte
  Welt, het Wunderbarliche Vogelnest en den Teutschen Michel het boek van
  den geleerden Italiaan het wetenschappelijk arsenaal: ,,der dickleibige Band
  ersetzte ihm eine ganze Bibliothek." Het taalkundig en literair onderzoek
  van de honderden ontleende plaatsen steit ons in staat, de letterkundige
  ontwikkeling van den Simplicissimus-dichter veei nauwkeuriger te fixeeren
  dan dit tot dusver het geval was; ook de reel omstreden taal van den Simplicissimus treedt thans onder een dubbele belichting: ann den eenen kant
  de regulariseering vanuit het milieu van den uitgever, ann den anderen
  kant het literaire voorbeeld, door den origineelen autodidact tot steeds
  meet eigen zegswijze omgewerkt. Facsimile's van titelbladen,, titelgravure's
  en tekstpagina's van den Ousman, de Piazza Universale, den Calender, den
  Simplicissimus, benevens van enkele oorkonden, die ons de verhoudingen
  mee helpen bepalen, waaronder de dichter zijn belangrijkste literaire werkzaamheid verrichtte, vormen een door den auteur hoogelijk gewaardeerde
  aanvulling van bet werk.
  a.
  j.H.s.
  J. w. i~ARMELSTEIN, Etude comparative des textes latin el Iran~ais de
  l'Institution de la Religion Chrestienne par Jean Calvin. [Neophilologiese
  Bibliotheek, no. 5]. J. B. Wolters, Oroningen, 1921.
   De Franse lnstttutie van Calvijn is een in meerdere opzichten merkwaardig werk. In de eerste, plants, omdat de auteur er zijn eigen latijnse
  origineel in zijn moedertaal omzet; in de tweede plaats, omdat hij, dat
  doende, geeft het eerst theologies of, zoo men wil, filosofies werk v a n enige
  omvang dat in Frans proza verschenen is; en in de derde plaats, omdat
  de'ze vertaling in de negentien jaren die de eerste van de laatste der door
  Caivijn bezorgde uitgaven van elkaar scheiden, filologies zeer interessante
  wijzigingen ondergaat.
  Deze drie aspekten van Calvijns hoofdwerk hebben mijn arbeid drie~rlei
  doen zijn: V66r alles was nodig te bestuderen de wijze van vertalen en na
  te gaan de motieven die de auteur bij zijn verschillende vertalingsproc~d~'s
  hebben geleid. Daarna, en dikwijls tegelijkertijd, kon worden gekonstateerd
  in hoeverre zijn Frans zich emancipeert ten aanzien van her oorspronkelik
  en de vertaling, op die wijze, een taa!monument is k u n n e n worden. En
  dan, aangezien door het naast elkander plaatsen der opeenvolgende vertalingen, men de taal verrast als en flagrant d~lit d'~volution, is een belangrijk deel dezer studie gewijd nan de waarneming der wisselingen, die
  stijl, vocabularium en syntaxis ondergaan.
  Om evenwel die waarneming in vertrouwen te kunnen doen, moest de
  kwestie onder de ogen worden gezien van de echtheid der laatste door
  
  Marmelstein.
  298
  
  Marmelstein, Etude comparative.
  Calvijn bezorgde en zo belangrijke vertaling. Dit o n d e r z o e k is neergelegd
  in een h o o f d s t u k d a t de inleiding v o r m t t o t de eigenlike vergelijkende
  studie der teksten.
   D a a r b e p e r k l n g g e b o d e n was, heb ik mij in h o o f d z a a k b e p a a l d t o t ~ n
  der b o e k e n , n a m e l i k h e t t w e e d e der Institutie.
  Amsterdam.
  J. W . M.
  I N H O U D VAN T I J D S C H R I F T E N.
   II a dtd fondd ~. U d i n e une ,,SocietY. filologica friulana G. I. Ascoli" qui
  ~e p r o p o s e de publier, d~s que les circonstances le permettront, un ,,thesaurus
  linguae forojulensis", une ,,revista friulana" et plusieurs textes frioulans. En
  attendant, la soci~t~ public un Bulletin, d o n t nous avons requ les deux
  premiers fascicules, ceux de f~vrier et de mai 1920, et dans lesquels se
  trouvent, outre les c o m p t e s - r e n d u s des s~ances et la liste des adherents, une
  ,,Bibliografia ragionata della poesia popolare friulana", compos~e par B. Chiurlo
  (~. continuer), et une description des ,,Manoscritti friulani della Civica Biblioteca
  di U d i n e " , faite par C. B. Corgnalli. La premiere question ~. 6tudier ~tait celle
  de l ' o r t h o g m p h e et b. p r o p o s d ' u n e ,,relazione preleminare atla determinazione
  della grafia friulana", pr6sent~e par U g o Pellis et imprim~e ~. part, on a
  discut~ l o n g u e m e n t la question de savoir si l ' o r t h o g r a p h e doit ~tre 6tymologique ou phon~tique. - Enfin, un almanach ,,II Strolic Furlan" sert ~. faire
  la p r o p a g a n d e dans les contr~es de langue frioulane.
  L.
  K.S.D.V.
   Oerm.-Rom. Monatsschrift, Vlll, no. 11/12, (Nov./Dez. 1920). O. W a I z e !, Kfinstlerische Absicht. - - R. B 1 ii m e 1, Orammatische Kunstausdrucke im Verh~Utnis zu
  sprachl. Erscheinungen. - - H. G e f f c k e n, Aesthetische Probleme bei Th. Fontane
  und im Naturalismus. - - E. R i c h t e r, Henri Barbusse.
  id, IX (1921), no. !/2. A. Z a u n e r , W. Meyer-Liibke. - - W. v. W a r t b u r g ,
  Romanische Lexikographie seit 1912. - - K. L u i c k , Llber die Betonung der frz.
  Lehnw~rter im M.e. - - H. S c h r S d e r , Hyperkorrekte (umgekehrte) Schreib- und
  Sprechformen, besonders im Niederdeutschen - - A. L e i t z m a n n , Heimat und Alter
  yon Goethes angeblicher josephdichtung.-- A. S c h i r m e r, Die Deutsche Umgangssprache
  id., IX, no. 3/4 (Mlirz/April 1921). M . J . W o I f f, Zum Wesen des Komischen.
  K. H o I b, Goethes Vollendung in ihrer Beziehung zu Byron and Carlyle. - - H. H e c h t,
  Shelley fiber politische Reformen, I. - - Fr. S c h il r r, Das Aufkommen der mati~re
  de Bretagne im Lichte der ver~inderten literar-historischen Betrachtung. - - C. W e s I e,
  Die deutsche Soldatensprache im Kriege.
   id., IX, no. 5/6 (Mai/Juni 1921). Ch. B fi h I e r, Die Typisierung in der Dichtung. - G. N e c k e 1, Das Gedicht yon Walthorius mann forks, I. - - H. H e c h t, Shelly fiber
  politische Reformen, II. - - M. J. W o l f f , Italienische Kom6diendichter, V. - O. C a r t e I I i 6 r i, Theaterspiele am Hofe Herzog Karls des Kfihnen von Burgund. - E. L e r c h. Nachruf ffir Hetnrich Mort.
  Archly (Herrig), bd. CXL! (1921) 1 en 2. A. M. W a g n e r , Ungedruckte Dichtnngen
  und Briefe aus dem NachlaB H. W. yon Gerstenbergs (1otis.). - - A. L e i t z m a n n ,.
  