title: Emotie, Perceptie en Cognitie
text: In het heden treden de herinneringen en heroproepingen steeds op binnen
  een bepaalde kontext.
  c. Beinvloedende faktoren:
  Reroproeping heeft de bedoeling duplikatief te zijn, maar het is het
  niet. Zoals elke psychische aktiviteit is het selektief en konstruktief van
  aard. We hebben geen middelen om na te gaan welke selektie optreedt tijdens de bewaringsperiode. In feite kan men enkel kontroleren wat effectief gereproduceerd wordt. Logisch kan men veronderstellen dat aIleen
  datgene herinnerd kan worden wat « opgeslagen » was geworden.
  Uit experimenten van herinnering op bevel (26) kan men echter opmaken dat er veel meer opgeslagen wordt dan ooit wederopgeroepen wordt.
  Rerinnering op bevel bestaat uit het elektrisch prikkelen van bepaalde
  delen van de hersenkortex, met het gevolg dat de patient bepaalde fragmenten uit het verleden her-beleeft. Er is geen ervaring van het zich
  herinneren van ding en uit het verleden, maar een gevoel van werkelijk
  opnieuw doormaken van die dingen. Ret betreft steeds werkelijke gebeurtenissen uit het verleden, maar niet noodzakelijk zijn het steeds belangrijke
  feiten. Ret zou doen denken aan het afdraaien van een band of een film-
  
  EMOTIE, PERCEPTIE EN COGNITIE
  
  153
  
  strook, waarop alles is vastgelegd waarvan het individu zich eens bewust
  is geweest - de ding en waarop hij zijn aandacht in het tijdsinterval heeft
  gekoncentreerd. De gewaarwordingen waarop hij geen acht sloeg, het
  praten dat hij langs zich heen liet gaan, ontbreken (27).
  We schijnen hier te maken te hebben met een herinnering in zijn meest
  perfekte vorm. Blijkt nochtans dat ook deze aan beperkingen onderworpen is.
  We kunnen daar twee dingen uit besluiten :
  1. In de hersenen blijkt oneindig veel meer herinneringsmateriaal opgeslagen te zijn dan men zich in normale omstandigheden kan herinneren.
   De selektie zal dus in grote mate te wijten zijn aan de omstandigheden
  die in verband staan met de reproduktie.
  2. Deze meest perfekte vorm van herinnering is echter ook niet volledig
  duplikatief. Datgene wat oorspronkelijk niet in het bewustzijn is getreden kan met geen enkele bekende methode wederopgeroepen worden.
  In « Emotion and Memory» maakte Rapaport (28) een grondige studie
  van wat geheugen is en welke factoren dit proces beinvloeden. Vermelden we hieruit enkele belangrijke elementen :
  -
  
  -
  
  -
  
  geheugen is geen passief proces waardoor ervaringen in de geest opgeslag en worden (Dewey) (29);
  de Jlerceptie moet gepaard gaan met een bepaalde betekenis opdat ze
  zou geregistreerd worden (Bartlett) (30) ;
  men kan geheugen niet los maken van het sociale leven. Men herinnert
  zich die dingen die belang hebben voor het persoonlijke welzijn van
  het individu en diegene die een meer algemene waarde hebben of zelf
  een logische of esthetische betekenis hebben (Gordon) (31) ;
  selektieve faktoren vormen de essentie van het geheugen; vergeten en
  herinneren zijn niet tegengesteld; het zijn twee aspecten van hetzelfde
  proces (Pear) (32) ;
  het geheugen is funktie van de emotief-affektieve organisatie van de
  informatie. De selektieve krachten in het geheugen blijken verbonden
  te zijn met de diepere lagen van de persoonlijkheid, en van de situatie
  waarin de reproduktie dient te geschieden. Hieruit blijkt dat men
  enkel datgene kan herinneren wat men als belangrijk weerhouden heeft
  en bewaard. De selektieve factoren kunnen beschouwd worden als
  vertegenwoordigers van de emotionele invloed op het geheugen (Rapaport) (33).
  Dit lijkt ons tamelijk radikaal. Niet aIleen datgene wat emotioneel relevant is wordt gemakkelijk ingeprent, bewaard en gereproduceerd, maar
  ook datgene wat intellectueel relevantie bezit.
  154
  
  M. MICHIELSENS
  
  Emotionele faktoren spelen weI een belangrijke rol in de reproduktie.
   Ze kunnen de reproduktie vergemakkeIijken, remmen of volle dig onmogelijk maken of verdraaien (vb. de invioed van frustratie, angst, schrik of
  vreugde).
  d. Vergeten:
  
  Men kan gans de selektie die in de geheugenfunktie optreedt « vergeten )}
  noemen. Vergeten berust niet uitsluitend op de reeds voornoemde selektieve faktoren. Nieuw leren speelt ook een belangrijke rol. Experimenten
  hebben aangetoond dat niet het passieve vergeten het belangrijkste is.
  Vergeten treedt vooral daar op waar oude herinneringssporen overdekt of
  verdrongen worden door nieuwe ervaringen. We formuleren het op deze
  manier, omdat de mens een oneindige mogelijkheid heeft tot herinneren,
  aangezien zijn uitgebreide ervaringswereld en de enorme registratie van
  de gegevens eruit in de hersenen.
  De selektie is funktie van:
  -
  
  bewustzijnsgraad van de oorspronkeIijke ervaring;
  al dan niet bewuste inprenting, wat funktie is van persoonlijke belangen;
  verdringingsmechanismen;
  emotionele inhibitie of facilitatie;
  invloed van nieuw leren.
  2.2.3. I n t e rio r i sat i e
  
  en
  
  i n t e g rat i e :
  
  We nemen deze twee begrippen samen wegens hun zeer sterke verwantschap: interiorisatie gebeurt door het integreren van nieuwe ervaringen
  in het reeds bestaande geheel van gestruktureerde ervaringen. Interiorisatie
  duidt op een absorptie, een inkorporatie van de buitenwereid in het eigen
  systeem. Ervaringen die geen plaats krijgen in het geheel gaan ais het
  ware verloren, en zullen in de meeste gevallen weinig invloed uitoefenen.
   Integratie verwijst zowel naar het feit van inkorporatie in de bestaande
  struktuur, als naar een toestand van de struktuur zeif. Men spreekt van
  een geintegreerde persoonlijkheid. In dat geval betekent het niet een
  integratie in de sociale omgeving, maar een persoonlijke organisatie van
  ervaringen. Deze persoonlijkheidsintegratie is de integratie van individueel
  menselijke persoonlijkheid op zichzelf beschouwd. Ret is het gevoig van
  de interiorisatie van normen en waarden in de persoonlijkheid van het
  j onge kind, waardoor motivatie en gedragsschemata in het psychische
  worden gefixeerd. Men kan het zo stellen dat door het interiorisatieproces
  
  EMOTI E, PERCEPTIE EN COGNITIE
  
  155
  
  een integratie van de persoonlijkheid ontstaat, die dan op haar beurt een
  referentiekader vormt voor verdere interiorisatie.
  De graad van integratie verschilt van individu tot individu. Dit betekent tevens dat er een individueel verschil bestaat in het kunnen verdragen van los van elkaar staande ervaringsgegevens. Algemeen beschouwd
  zou de graad van integratie stijgen met de leeftijd.
  Blum (34) geeft als bepaling van integratie:'
  « (integration is the proces) by which the separate signals discharging
  
  from components of a circuit are put together logically into a composite signaL»
  Interiorisatie en integratie zijn sterk onderworpen aan sociale en kulturele invloeden. Interiorisatie is het resultaat van een dynamische interactie tussen het organisme en de fysisch-sociale en kulturele omgeving.
  Er is in feite zeer weinig bekend over het interiorisatieproces. We weten
  dat het mede verantwoordelijk is voor het gebruiken van de ervaringsgegevens. We kunnen ook aantonen dat door interiorisatie de gegevens verbonden worden aan de eigen behoeftenstruktuur van het organisme. Maar
  het is typisch voor de mens dat ongeveer alles waar hij toe in staat is resultaat is van een leerproces, aangezien hij geboren wordt met een zeer
  inadekwate uitrusting.
   We kunnen stellen dat interiorisatie voorwaarde is opdat leerinhouden
  verder invloed zouden kunnen uitoefenen. In die zin gaat vaniinteriorisatie
  een belangrijke selektie uit voor de cognitieve inhoud van het individu.
  2.2.4. Ant i c i pat i e :
  Bij de anticipatie komt duidelijk tot uiting dat het denken een aktiviteit is die gericht is op het handelen. De bedoeling van anticipatie is de
  organisatie van het toekomstige handelen. Hierbij is keuze noodzakelijk.
  Keuze veronderstelt inzicht in de waarschijnlijke, mogelijke of zekere
  gevolgen van alternatieve gedragspatronen, d. w. z. het vermogen tot
  anticiperen van de reakties van het eigen IK, de natuur en anderen op
  bepaalde prikkels of akties.
  1. verrnogen om de reakties die zich voordoen bij prikkels of akties uit
  het verleden te herinneren ~= geheugen
  feedback).
  2. het vermogen om adekwate informatie te verwerven betreffende de
  aard van de werking van de componenten van de situatie; deze adekwate informatie veronderstelt dat elke ervaring op grond van haar
  isomorfie gerangschikt wordt in een verzameling van ervaringen. Op
  grond van de gemeenschappelijke componenten, die bepaalde expe-
  
  +
  
  156
  
  M. MICHIELSENS
  
  rienties aan elkaar verbinden, gaat het over van een particuliere ervaring naar een reeks ervaringen waarvan het gemeenschappelijk geheel
  van kenmerken zich, repeteert.
  3. het vermogen om het heden te interpreteren als verwijzingsgegeven;
  4. de projectie van het verleden in de toekomst. Anticipatie veronderstelt
  een tij dsperspektief. Het organisme verwacht dat een analoog resultaat
  zich zal voordoen als bij een vroegere gelegenheid. Het projecteert in
  de toekomst geen geindividualiseerde, partikuliere ervaring, maar een
  meer abstract type van experientie omdat het uit voorgaande processen
  « weet >) dat eerstgenoemde zich niet en laatstgenoemde zich weI repeteert.
   5. de voorbereiding tot actie:
  in anticipatie stelt het organisme zich niet aIleen een nieuwe situatie
  voor, maar prepareert het ook het gedragsantwoord op de geprojecteerde toestand. Hier speelt weer het generalisatievermogen een ro!.
  De denkbeelden die door het anticipatieproces opgeleverd worden zijn
  toekomstbeelden. Deze beelden van toekomstige situaties of handelingen
  zijn in principe oneindig talrijk in mogelijkheden, doch er treden twee
  vormen van selektie op :
  1. anticipaties worden uitgeselekteerd wanneer blijkt dat voortdurend de
  anticipatie op ogenblik to gemaakt in funktie van de werkelijkheid op
  ogenblik tl in belangrijke mate verschilt van de werkelijkheid op ogenblik t 1 ;
  
  2. anticipatiebeelden zelf zijn afhankelijk van:
  - de duidelijkheid, genuanceerdheid en heroproepbaarheid van herinneringen;
  - de kennis van de veranderlijken in de situatie ;
  - generalisaties ;
  - extrapolaties.
  Bijgevolg moet anticipatie beschouwd worden als een van de selektieve
  mechanismen in het denken, omdat het processen van de volgende aard
  omvat:
  -
  
  extrapolaties, wat keuze veronderstelt;
  generalisaties, wat impliceert dat er een reductie is van het aantal
  particuliere ervaringsgegevens;
  kennis, wat steeds afhankelijk is van de reeds vroeger vermeeld
  selektiemechanismen ;
  geheugen, wat een uitermate selektief proces is.
  EMOTIE, PERCEPTIE EN COGNITIE
  
  157
  
  3. EVALUATIE (APPRAISAL) EN EMOTIE :
  3.1. We hebben tevoren reeds aangegeven wat de informatie uitmaakt voor
  de emotieve selektor, en op basis van welke kriteria de selektie van het
  perceptief en cognitief materiaal doorgevoerd wordt. Als we op dit ogenblik even terugkomen naar de analyse van het emotief-proces, dan zien we
  dat we nu komen tot hetgeen Arnold het object known heeft genoemd (3).
   We hebben inderdaad gemeend dat deze appraisal niet te vereenzelvigen
  is met de eigenlijke emotieve selektie. Evaluatie verwijst naar een « effort
  after meaning >}, een bepalen van een betekenis van het object en de lichaamsveranderingen, het leggen van een relatie tussen de arousal en het
  object, het bepalen van de waarde van het object voor het individu als
  persoon.
  De evaluatie heeft een gedifferentieerde emotie, met meer gedifferentieerde lichaamsveranderingen tot gevolg. Wanneer er niet tot deze evaluatie wordt overgegaan dan is er enkel een toestand van opwinding maar
  geeIl: adekwate emotie.
  Illustratie : Bet verlies van iets dierbaars wordt emotief geselekteerd wat
  resulteert in een diffuus gevoelen van verdriet. Na enige tijd - d. w. z.
  na de evaluatie van wat het verlies betekent - treden de werkelijke emoties op.
  De evaluatie kan in verschillende stadia verlopen. Als de evaluatieketen
  slechts een schakel bevat noemen we de emotie spontaan. Ook deze spontane reakties zijn gevolg van een leerproces. Dit is trouwens weinig verwonderlijk aangezien we weten dat de emotieve reakties geen automatische
  reflexen zijn, en de mens alles wat niet automatisch gebeurt moet leren.
  Bijgevolg steunt elke emotie op vroegere ervaring, m. a. w. is het resultaat
  van een leerproces.
  Bier speelt het geheugen weer een belangrijke rol. Geheugen deficienties
  (ten gevolge van persoonlijke faktoren op psychisch of neuraal vlak) impliceren het onvermogen tot een normaal emotioneel leven. Bij een niet
  intakt geheugen is elke prikkel nieuw en kan hij niet geevalueerd worden
  op basis van vroegere ervaringen of in verband gebracht worden met de
  niet onmiddellijk aanwezige doelen.
  Evaluatie, hoe snel en schijnbaar intuitief ook, is een cognitief proces.
   Het onderscheid tussen spontaniteit en beredeneerdheid is een kwestie van
  bewustzijnsgraad en paraatheid. Het feit dat we « spontaan)} zeggen dat
  2 + 2 = 4 impliceert niet dat dit een intuitief oordeel zou zijn zonder
  kennisinhouden.
  (3) Zie p. 132-133.
  158
  
  M. MICHIELSENS
  
  3.2. Experimentele gegevens :
  In moderne theorieen en experimenten wordt op overtuigende wijze de
  rol van de cognitieve evaluatie aangetoond.
  3.2.1. S c hac h t e r.
  In Spielberger « Anxiety and Behavior » (35) is een bijdrage opgenomen
  van St. Schachter « The Interaction of Cognitive and Physiological Determinants of Emotional State » (1966). In grote lijnen komt dit overeen
  met een vroeger artikel van Schachter en J. Singer « Cognitive, Social and
  Physiological Determinants of Emotional State » uit Psychol. Rev. 1962 (36).
   Schachter toont aan dat fysiologische arousal PLUS de evaluatie samen
  noodzakelijke voorwaarden zijn voor een emotie. In andere woorden omschrijft hij wat wij de cognitieve evaluatie hebben genoemd :
  Er is voldoende materiaal om aan te nemen dat een algemeen patroon
  van sympathische ontlading typisch is voor emotionele toestanden. Als er
  zulke toestand van algemene arousal is dan gaat men deze benoemen en
  interpreteren in funktie van de eigenschappen van de situatie waarin men
  zit en wat men daarover weet. D. w. z. dat de emotionele toestand beschouwd kan worden als een funktie van de toestand van fysiologische
  arousal en de cognitions die daarmee samengaan. De cognitions oefenen
  als het ware een sturende funktie uit. Cognitions in verband met de onmiddellijke situatie, zoals ze ge'interpreteerd werden door vroegere ervaring voorzien in een framework waarbinnen men zijn gevoelens begrijpt
  en benoemt. Ret zijn de cognitions die ervoor zorgen dat een toestand
  van fysiologische arousal « angst » of « vreugde » zal genoemd worden. De
  toestand van fysiologische arousal aIleen blijkt niet voldoende te zijn voor
  het tot stand komen van een specifieke emotie.
  Voorbeeld : een man wandelt aIleen in een donkere straat en een figuur
  met een pistool verschijnt. De perceptie-cognition « persoon met pistool »
  doet een toestand van fysiologische arousal ontstaan. Deze toestand wordt
  geinterpreteerd in termen van de kennis betreffende donkere straten en
  pistolen, zodat de toestand van arousal nu « schrik » genoemd wordt.
  Schachter gaat dan op nauwkeurige wijze deze uitspraken onderzoeken :
  
  a. theoretische preposities:
  1. Gegeven een staat van fysiologische aurousal waarvoor het individu
  geen onmiddellijke verklaring heeft, dan zal hij die toestand benoemen
  en beschrijven in termen van de weI beschikbare cognitions. Dezelfde
  fysiologische toestand kan vreugde of woede genoemd worden naargelang de cognitieve aspekten van de situatie.
   EMOTIE, PERCEPTIE EN COGNITIE
  
  159
  
  2. Ais men weet dat de fysiologische arousal b. v. te wijten is aan een
  adrenaline-injectie ontstaat er geen behoefte aan evaluatie en ook geen
  emotie.
  3. Gegeven bepaalde cognitions, maar geen arousal, dan resulteert dit niet
  in een emotie.
  b. Experiment:
  
  -
  
  Experimenteel kunnen deze stellingen worden getoetst door :
  manipulatie van de fysiologische toestand;
  manipulatie van de kennis van de verklaringen van de fysiologische
  toestand.
  De proefpersonen werden epinefrine toegediend, en er werd hen medegedeeld dat het de bedoeling was de invloed van een vitamine op het gezichtsvermogen te onderzoeken.
  Epifrine is een drug die een sympatische ontlading van het zenuwstelsel
  tot gevolg heeft. De belangrijkste ervaringen van de proefpersonen bestaat in hartkloppingen, beven en versnelde ademhaling.
  De proefpersonen werden onderverdeeld in drie groepen:
  1. er werd hen duidelijk beschreven wat de gevolgen van de injectie zouden
  zijn; ze wisten dus precies wat ze zouden voelen en waarom ;
  2. aan een tweede groep werd niets gezegd over de gevolgen van de injectie; ze hadden dus geen voorafgaandelijke verklaring voor wat ze
  zouden voelen;
  3. de derde groep werd verkeerd ingelicht; er werd hen gezegd dat ze
  waarschijnlijk jeuk-ervaringen en een lichte hoofdpijn zouden krijgen, wat
  helemaal niet optreedt.
  De laatste groep speelt in het verloop van het experiment een weinig
  belangrijke rol. Bij werd enkel als kontrole ingevoerd om te kunnen nagaan
  of bepaalde reakties van de eerste groep niet het gevolg waren van reflektie
  of introspectie op de voorspelde gewaarwordingen. Toen dit niet het geval
  bleek te zijn werd de derde groep niet verder gebruikt.
   Ter manipulatie van emotie werd getracht euforie en woede op te wekken
  langs sociale kommunikatie. Na de injectie en de verklaringen werden de
  proefpersonen bij een medewerker van de onderzoeker gebracht die getraind was in zich euforisch of woedend te gedragen. Aan de proefpersonen
  werd gezegd dat de andere persoon dezelfde injectie had gekregen.
  c. Resultaten
  
  Bet al dan niet gelnformeerd zijn betreffende de oorzaken van de fysiologische toestand had een belangrijke invloed op het tot stand komen van
  
  160
  
  M. MICHIELSENS
  
  de euforie en de woede. Diegenen die weI ingelicht waren over wat ze zouden
  voelen gingen niet over tot emoties omdat hun fysiologische toestand hen
  op neutrale wijze reeds voldoende duidelijk was. Diegene die niet ingelicht
  waren volgden de euforische en woedende reakties van de medewerker.
  Ze gaan dus over tot emotieve reakties die worden overgenomen van anderen. Er is nochtans een object voor de eigen emotie zodat er niet helemaal sprake is van « besmetting » :
  -
  
  -
  
  in geval van euforie worden de proefpersonen in een kamer gelaten
  die in wanorde staat. De medewerker doet heel uitgelaten, tekent,
  maakt vliegers van de aanwezige papieren en zegt dat hij zich weer voelt
  als een kind. Die vrolijke wanorde dient als emotie-object voor de
  proefpersoon.
  in het geval van woede wordt aan beiden gevraagd een vragenlijst in
  te vullen gedurende de tijd dat ze zgn. moeten wachten v66r het afleggen van de test in verband met het gezichtsvermogen. De medewerker reageert luidop op de vragen en gaat zich soms beledigd vertonen. De vragenlijst is zo opgesteld dat ze voor de proefpersonen reden
  tot woede of verontwaardiging kan leveren.
   De experimenten tonen aan dat er voor fysiologische arousal een verklaring dient gevonden te worden opdat de emotie zou optreden. Indien
  de verklaring neutraal is dan blijft de emotie uit.
  3.2.2. D a v i t z
  Davitz (37) maakte een studie van de emotionele gevoeligheid. Dit
  laatste concept gebruikt hij enkel in de betekenis van « het vermogen om
  emotionele betekenissen te identificeren die uitgedrukt worden door allerlei soorten communicatiemiddelen ».
  Davitz yond geen korrelaties tussen emotionele gevoeligheid en 33 onderzochte persoonlijkheidsvariabelen. WeI yond hij korrelaties met de perceptie£:.cognitieve vermogens van de proefpersonen. De perceptief-cognitieve variabelen waren: gehoorsvermogen, abstraktie, symbolische aktiviteit, verbale intelligentie, en kennis van de vokale eigenschappen van de
  emotionele expressie.
  Het is hier vooral belangrijk dat Davitz op grond van zijn bevindingen
  expliciet de theorie van Schachter onderschrijft.
  Hij besluit o.a. dat:
  -
  
  de psychologische processen die de emotionele gevoeligheid steunen
  van perceptieve en cognitieve aard zijn ;
  
  EMOTIE, PERCEPTIE EN COGNITIE
  
  -
  
  -
  
  161
  
  cognitieve of intellectuele factoren, zoals abstraktie en symboliseringsvermogen positief verbonden zijn met de graad van gevoeligheid. Feitelijk zou het aanvaardbaar zijn emotionele gevoeligheid zelf te beschouwen als een vorm van intelligentie, die verbonden is met, maar
  in bepaalde aspecten verschillend van andere vormen van verbale of
  niet verbale intelligentie.
  het is waarschijnlijk dat niemand bijzonder emotioneel gevoelig kan
  zijn zonder een grote dosis algemene intelligentie - maar anderzijds is
  een hoog LQ. geen waarborg voor emotionele gevoeligheid.
   Daarnaast toont Davitz ook aan dat er een verband bestaat tussen het
  vermogen tot identifikatie van emotionele expressie bij anderen en het
  vermogen tot expressie van de eigen emoties. Ais we daaraan zouden toevoegen dat de expressie van de eigen emotie afhankelijk is van het voelen
  ervan (wat ons ten minste waarschijnlijk lijkt) dan krijgt de visie van
  Davitz stavende kracht voor de stelling die we wensen te formuleren, nl.
  de belangrijkheid van cognitiviteit voor het verloop van het emotief proces.
  v. Besluiten
  Het is ons duidelijk geworden dat het onmogelijk is een exhaustieve
  lijst op te stellen van de invloeden die uitgaan van de perceptieve-cognitieve
  processen op de emotieve processen. De relaties die we relatief disparaat
  hebben zien naar voren komen zullen we hier samenvatten onder de vorm
  van een hopelijk overzichtelijk schema van het emotief proces in zijn gehele verloop. Ais beperkingen gelden hier dat we niet zullen ingaan op
  de invloed die emotieve processen op de perceptieve en cognitieve processen
  hebben; verder hebben we hier abstraktie gemaakt van de plaats waarop
  er invloed uitgeoefend wordt door de behoeftenstruktuur van het individu.
  Emotie zelf hebben we begrepen als:
  -
  
  de ervaring die voIgt op een perceptieve, cognitieve of conatieve input
  (met hierbij mogelijke· kombinatie van de drie);
  de ervaring bestaat zowel uit de beleving van de fysiologische veranderingen als uit de psychische beleving;
  deze ervaringen in het subject zijn neurale processen, waarin ook hogere
  hersencentra betrokken zijn;
  de typische aard van de emotieve beleving is het resultaat van een
  speciaal soort evaluatie (appraisal) van de input door het subject;
  de bijzondere aard van de evaluatie ligt in het feit dat de inputs beoordeeld worden op een zeer subjectieve manier : hun relevantie t. o. v.
   de behoeftenstruktuur en waardeschaal van het subject wordt in dit
  
  162
  
  M. MICHIELSENS
  
  I~~t-
  
  ----~---,
  I
  I
  I V)I
  
  I ~,
  
  ~
  
  I - - - I - - - - - - - + - l...~--I__
  .,.
  I:::::J
  
  -
  
  ~
  
  I
  
  I
  
  I
  
  I
  
  :
  
  L.
  ~
  '--:- ---I--:~Z--~r
  ~
  
  ~l~
  
  I~
  
  ~(9
  
  1
  PER(EPTitVE OF cOGNiri£vE. INPuT
  
  ~
  
  EMOTIE, PERCEPTIE EN COGNITIE
  
  -
  
  -
  
  -
  
  -
  
  163
  
  evaluatieproces afgewogen. Daar deze evaluatie steeds resultaat is van
  vroegere ervaring is ze een cognitief proces; nochtans kan ze zeer snel
  en intuitief verlopen;
  naargelang de aard van de evaluatie (meer of minder reflectief en durend) en de aard van de lichaamsveranderingen kan men een onderscheid maken tussen gedifferentieerde en ongedifferentieerde emoties:
  ongedifferentieerde emoties zijn de onmiddellijke reakties die slechts
  verwijzen naar een fysiologische arousal en een psychische opwinding;
  gedifferentieerde emotie, of eigenlijke emotie, zijnde het resultaat
  van verdere evaluatie van het object in zijn subjectieve en objectieve kontext, gepaard gaande met meer genuanceerde lichaamsveranderingen, verschillend van emotie tot emotie;
  de volledige keten, input (object) en output (aldie) inbegrepen, hebben
  we het emotief proces genoemd.
  BESPREKING
  
  a. Verklaring van de iekens:
  I.
  Buitenwereld, meer bepaald dat deel van de buitenwereld dat, dankzij
  de aktieve instelling van het subject, in staat is stimuli uit te zen den
  die het subject belnvloeden.
  De perceptieve of cognitieve input die door de perceptieve of cognitieve selektor uit het keuzeveld werd geselekteerd.
  II.
  P.S. = perceptieve selektor.
  C.S. = cognitieve selektor.
  III. waarnemingsbeeld (percept) of denkbeeld, d. w. z. de ideeele transformaties van de fysische stimuli die geselekteerd werd.
  IV. Cognitief model: breder geheel van kennisinhouden van het subject.
  V.
  E.S. = emotieve selektor.
  VI. E I = ongedifferentieerde emotie.
  VII. E II = gedifferentieerde emotie.
  VIII. De aktie waarin het emotief proces eventueel resulteert.
   b~
  
  Verloop:
  
  Een stimulus wordt geselekteerd (1) en als percept of denkbeeld gesitueerd
  in het breder geheel van inhouden van het subject en begrepen in zijn objectieve en sUbjectieve kontext (2).
  De geselekteerde stimulus wordt doorgegeven (3) en beoordeeld door de
  emotieve selektor. Een stimulus die emotieve relevantie bezit resulteert (4)
  in een ongedifferentieerde emotie E I. Na deze evaluatie (5) geeft dit nieuwe
  
  164
  
  M. MICHIELSENS
  
  informatie voor de emotieve selektor (6), waarin eventueel een gedifferentieeremotie kan resulteren (7). Deze gedifferentieerde emotie wordt mede erde varen als een neiging tot aldie. Deze aktieneiging wordt geevalueerd (8)
  en indien het resultaat nog emotief relevant is (9) resulteert (10) hieruit
  na de nieuwe emotieve selektie de emotioneel gekontroleerde aktie.
  Bibliografie
  
  (1) Arnold, M. « Emotion and personality)} Vol. 1. Psychological aspects,
  New York, Columbia Univ. Press, 1960.
  (2) Arnold, M. Vol. II, p. 201.
  (3) Arnold, M. in (1) p. 202.
  (4) Olds. J. « Emotional center in the brain )}, in: Science Journal, vol. 3,
  no 5, p. 87-93.
  (5) Arnold, M. « An excitary theory of emotion)} in: Reymert, M. L.
  « Feelings and emotion, the Moosehart symposium)} New York,
  Mc Graw Hill, 1950.
  (6) Watson, J. « Psychological care of infant and child)} New York,
  Norton, 1928.
  (7) Maranon, G. in Rev. Franc. Endocrinal, 1924, 2, 301-325.
  (8) Cantril, H. & VV. A. Hunt: « Emotional effects produced by the injection of adrenaline. )} in: Am. J. Psychol.~ 1932, 44, p. 33-307.
  (9) Watson, J. o. c.
  (10) Adcock, C. J. « Fundamentals of psychology)} Penguin books (A664),
  19643 , p. 164.
  (11) Krech, D. & R. Crutchfield. « Theory and problems of social psychology)}, New York, Mc Graw Hill, 1958.
  (12) Krech, D. o. c. p. 107-109.
   (13) Brunner, J. & Postman, L. « Emotional selectivity in perception.)}
  in: J. of Personality, 1947, 16, p. 69-77.
  (14) Mc Ginnies, D. « Emotionality and perceptual defense)} in: Psychol.
  Rev., 1949, 65, p. 244-251.
  (15) Bruner, J. in (13).
  (16) Mc Ginnies in (14).
  (17) Gilchrist, J. C. & Nesberg. « Need and perceptual change in needrelated objects)} in: J. expo Psychol., 1952, 44, p. 369-376.
  (18) Levine, R. & Chein, 1. & Murphy, G. « The relation of a need to the
  amount of perceptual defense)} in: J. Psychol., 1942, 13, p. 562578.
  EMOTIE, PERCEPTIE EN COGNITIE
  
  165
  
  (19) Eriksen, C. W. « Some implications for TAT interpretations arIsmg
  from need and perception experiments )}, in: J. Pers., 1951,
  19, p. 282-289.
  (20) English, H. B. & English, A. C. "A comprehensive dictionary of
  psychological and psychoanalytical terms }}, 1958.
  (21) Tompson, R. « The psychology of thinking. )} Penguin Books (A453),
  1964, p. 11-21.
  (22) Vinacke, W. E. « The psychology of thinking)} New York, Mc Graw
  hill, 1952.
  (23) Kruithof, J. « De zing ever )} Hilversum, Paul Brand, 1968.
  (24) Vinacke, W. E. in (22), p. 100.
  (25) Arnold, M. in (2), p. 56-64.
  (26) Penfield, W. & Rasmussen, T. « The cerebral cortex of man; a clinical
  study of localization of function)} New York, The Macmillan
  Company, 1950.
  (27) Wooldridge, D. E. « Het zenuwstelsel: structuur en functie)} Aulaboeken, 285, 1966, p. 217.
  (28) Rapaport, D. « Emotion and memory>} New York, Intern. Univ.
  Press, 19612.
  (29) Dewey, J. « Psychology)} New York, Amer. Book, 19293 , p. 177.
  (30) Barlett, F. C. « Remembering, a study in experimental and social
  psychology>} Camb. univ. press, 1932, p. 220.
  (31) Gordon, K. « Memory viewed as imagination)} in: J. Gen. Psychol.,
  1937, 17, 113-124.
   (32) Pear, T. H. « Remembering and forgetting >} New York, Dutton,
  1922, p. 136.
  (33) Rapaport, D. in (28) p. 134-137.
  (34) Blum, G. S. « A model of the mind)} New York, Wiley, 1961, p. 16.
  (35) Spielbergen, Ch. (ed) « Anxiety and behavior >} New York, 1966,
  p. 193-224.
  (36) Schachter, S. & Singer, J. C. « Cognitive, social and physiological
  determinants of emotional state)} in: Psychol. rev., 1962, 69,
  379-399.
  (37) Davitz, J. R. « The communication of emotional meaning)} New York,
  Mc Graw Hill, 1964.
  MICHIELSENS, Magda
  Aspirant, N.F. W.O.
  