title: Planning Paper 106 - Comptes satellites des transports en 2000 - Activités de support à la politique fédérale de mobilité et transport
text: Aangezien de groeivoeten tegen lopende prijzen gewaardeerd worden, moet
  worden onderstreept dat zij zowel volume- als prijseffecten omvatten.2
  TABEL 2 -
  
  Totale transportuitgaven en groei over de periode 1995-2000, tegen lopende prijzen
  (in miljoen euro en in procent)
  1995
  
  2000
  
  Groeivoet
  1995-2000
  
  Weg
  
  34 488
  
  41 572
  
  21 %
  
  LOV
  
  1 251
  
  1 312
  
  5%
  
  Spoor
  
  3 070
  
  3 195
  
  4%
  
  BV
  
  514
  
  558
  
  9%
  
  Mar
  
  1 333
  
  2 692
  
  102 %
  
  Lucht
  
  2 158
  
  4 206
  
  95 %
  
  Totaal
  
  42 814
  
  53 536
  
  25 %
  
  De gematigde evolutie van de totale uitgaven voor het wegvervoer kan worden
  verklaard door de zwakke groei van de lopende uitgaven over de periode (14 %).
  Dat komt door de lichte daling van de vraag van de ondernemingen naar wegvervoerdiensten door derden. Die situatie wordt echter gecompenseerd door de
  stijging van de bedrijfsuitgaven voor het wegvervoer voor eigen rekening. Daarnaast is het buitenlands saldo flink geslonken als gevolg van een forse toename
  van de invoer van goederenvervoerdiensten over de weg tussen 1995 en 2000. De
  groei van de bruto kapitaaluitgaven voor het wegvervoer is aanzienlijk over de
  periode. Dat komt vooral door de investeringen van de gemeenten in het
  wegennet.
  1.
  2.
  Voor meer details over de vervoersstatistieken, zie de databank transport die door het FPB op
  verzoek van de FOD Mobiliteit en Vervoer werd uitgewerkt: http://www.plan.be/databases/
  database_det.php?lang=fr&TM=27&IS=79&ID=14&DB=TRANSP.
  De satellietrekeningen worden gewaardeerd tegen lopende prijzen omdat hun voornaamste
  informatiebron, de AGT van het INR, ook tegen lopende prijzen gewaardeerd wordt. De omzetting van de AGT tegen lopende prijzen naar vaste prijzen zou een moeizaam en ingewikkeld
  werk zijn dat volgens het INR niet belangrijk genoeg is om te worden uitgevoerd.
   21
  
  Planning Paper 106
  
  Voor het LOV is de zwakke evolutie van de totale uitgaven toe te schrijven aan de
  geringe groei van de lopende uitgaven en de kapitaaluitgaven. Voor de lopende
  uitgaven zien wij vooral een lichte daling van de bedrijfs- en gezinsuitgaven voor
  de vervoerdiensten die door de LOV-maatschappijen worden aangeboden.1 Tussen 1995 en 2000 kenden de kapitaaluitgaven van de LOV-maatschappijen
  eveneens een daling.
  Voor het spoor is de zwakke groei van de totale uitgaven enerzijds het gevolg van
  de geringere werkingstoelagen van de overheid (evenwel gecompenseerd door
  de forse stijging van de uitgaven voor spoordiensten van de ondernemingen en
  de gezinnen) en, anderzijds, van een forse inkrimping van de investeringen van
  de overheid. Maar omdat de kapitaaluitgaven van de NMBS over de periode 19952000 sterk gestegen zijn, zijn de investeringen voor het spoor relatief stabiel gebleven over de periode.
  Voor de binnenvaart is de zwakke groei van de totale uitgaven toe te schrijven
  aan een daling van de bedrijfsuitgaven voor binnenvaartdiensten (- 16 %).
  De sterke groei van de uitgaven voor maritiem vervoer komt overeen met een
  snelle groei (+ 122 %) van de bedrijfsuitgaven voor maritieme vervoerdiensten
  (voor rekening van derden maar ook voor eigen rekening). De gezinsuitgaven
  voor die diensten zijn over de periode echter sterk verminderd. De weerslag van
  die vermindering is echter heel gering omdat die post slechts een miniem deel
  van de totale uitgaven voor het maritiem vervoer uitmaakt. Daartegenover is er
  tussen 1995 en 2000 een uitgesproken toename van de investeringen van de zeehavens; ze zijn over die periode nagenoeg verdubbeld. De vermindering van het
  verbruik van vaste activa, ten slotte, versterkt ook de groei van de totale uitgaven.
   De totale uitgaven voor de luchtvaart worden gedragen door alle institutionele
  sectoren. De gezinsuitgaven voor de luchtvaartdiensten zijn tussen 1995 en 2000
  bijna verdubbeld, de bedrijfsuitgaven zijn met bijna 60 % gestegen en de lopende
  uitgaven van de besturen van het Waals Gewest hebben de positieve ontwikkeling van de totale uitgaven voor de luchtvaart ook in de hand gewerkt (stijging
  met 35 % van de personeelskosten van het MET voor de luchtvaart). De investeringen van het Waals en het Vlaams Gewest voor de luchthaveninfrastuctuur zijn
  over de periode 1995-2000 met 30 % gestegen, terwijl de kapitaaluitgaven van BIAC, de luchthavens van Luik en Charleroi de uitgaven van de privébeheerders
  van infrastructuur sterk hebben doen toenemen (+ 114 % over 5 jaar).
  2. Verdeling van de totale uitgaven volgens financieringsbron
  De totale transportuitgaven worden gefinancierd door de drie institutionele sectoren, namelijk de gezinnen, de ondernemingen en de overheid en ook door het
  buitenland.
  In 2000 namen de ondernemingen 42 % van de totale transportuitgaven voor hun
  rekening, de gezinnen 39 % en de overheid 17 %. Het buitenlands saldo vertegenwoordigde 2 % van de totale uitgaven.
  1.
  22
  
  De informatie die verkregen werd bij de LOV maatschappijen bevestigt de AGT-resultaten niet.
  Bovendien werden deze laatste op het vlak van de bedrijfstakken en producten voor transport
  structureel gewijzigd, met name door de oprichting van een specifieke bedrijfstak voor de lokale
  openbare vervoersactiviteiten. Die wijzigingen zullen in de AGT van 2005 worden ingevoerd.
   Planning Paper 106
  
  TABEL 3 -
  
  Financieringsbronnen van de totale transportuitgaven in 2000, tegen lopende prijzen
  (in miljoen euro en in procent)
  Gezinnen
  
  Ondernemingen
  
  Overheid
  
  Buitenlands Saldo
  
  Totaal
  
  Mio €
  
  %
  
  Mio €
  
  %
  
  Mio €
  
  %
  
  Mio €
  
  %
  
  Mio €
  
  %
  
  Weg
  
  19 660
  
  47
  
  16 067
  
  39
  
  5 909
  
  14
  
  -64
  
  0
  
  41 572
  
  100
  
  LOV
  
  278
  
  21
  
  160
  
  12
  
  874
  
  67
  
  0
  
  0
  
  1 312
  
  100
  
  Spoor
  
  523
  
  16
  
  749
  
  23
  
  1 842
  
  58
  
  81
  
  3
  
  3 195
  
  100
  
  BV
  
  98
  
  17
  
  176
  
  32
  
  279
  
  50
  
  4
  
  1
  
  558
  
  100
  
  Mar
  
  34
  
  1
  
  1 726
  
  64
  
  308
  
  11
  
  625
  
  23
  
  2 692
  
  100
  
  Lucht
  
  332
  
  8
  
  3 540
  
  84
  
  66
  
  2
  
  269
  
  6
  
  4 206
  
  100
  
  Totaal
  
  20 925
  
  39
  
  22 417
  
  42
  
  9 278
  
  17
  
  915
  
  2
  
  53 536
  
  100
  
  Het aandeel dat door elke institutionele sector en door het buitenland wordt gefinancierd, verschilt sterk naargelang van de transportmodus. Voor de modi LOV,
  spoor en binnenvaart draagt de overheid in grotere mate bij tot de financiering
  van de totale transportuitgaven dan voor de overige modi. Voor de modi luchtvaart en maritiem vervoer zijn het de ondernemingen die het grootste deel van
  de totale transportuitgaven voor hun rekening nemen.1 Het maritiem vervoer onderscheidt zich van de overige transportmodi door het belang van het
  buitenlandse saldo. Voor het wegvervoer zijn het de gezinnen die het grootste
  deel van de totale uitgaven dragen, vooral in de vorm van gebruiksuitgaven voor
  eigen voertuigen. Niettemin vertegenwoordigen de ondernemingen ook een belangrijk percentage van de totale uitgaven voor het wegvervoer.
   Het wegvervoer is verantwoordelijk voor het grootste gedeelte van de totale uitgaven van elke institutionele sector. In 2000 vertegenwoordigden de uitgaven
  voor het wegvervoer 94 % van de totale uitgaven van de gezinnen, 72 % van de
  totale uitgaven van de ondernemingen en 64 % van die van de overheid.
  Voor de overige modi vertegenwoordigen de uitgaven voor luchtvervoer 16 %
  van de totale uitgaven van de ondernemingen; de uitgaven voor het spoorvervoer en voor het LOV staan in voor respectievelijk 20 % en 9 % van de totale
  uitgaven van de overheid.
  1.
  Voor het maritiem vervoer ligt de financiering van de totale transportuitgaven door de ondernemingen duidelijk lager dan bij de luchtvaart.
  23
  
  Planning Paper 106
  
  GRAFIEK 3 -
  
  Aandeel van de verschillende transportmodi in de totale uitgaven
  volgens institutionele sector in 2000 (in procent)
  
  100%
  80%
  60%
  40%
  20%
  0%
  -20%
  Gezinnen
  
  Weg
  
  Ondernemingen
  
  LOV
  
  Spoor
  
  Overheid
  
  BV
  
  Buitenlands
  saldo
  Mar
  
  Lucht
  
  3. Verdeling van de totale uitgaven tussen de vervoerstypes en de
  infrastructuur
  De totale uitgaven voor vervoer kunnen ook worden opgesplitst volgens bestemming: personenvervoer, goederenvervoer of transportinfrastructuur.1 In dit
  laatste geval gaat het om onderhoudsuitgaven en investeringen in infrastructuur.
  In 2000 vertegenwoordigt het personenvervoer bijna driekwart van de totale
  transportuitgaven (72 %), het goederenvervoer 16 % en de uitgaven voor infrastructuur 12 %.
   Opnieuw schommelt de verdeling volgens de transportmodus. Logischerwijs
  zijn de uitgaven voor de modi LOV, spoorvervoer, wegvervoer en luchtvaart vooral bestemd voor het personenvervoer, terwijl het goederenvervoer de bovenhand
  heeft voor de binnenvaart en het maritiem vervoer. Voor de binnenvaart en het
  spoorvervoer zijn de infrastructuuruitgaven zeer groot. Wat de infrastructuuruitgaven voor de binnenvaart betreft, wijzen we erop dat een deel van die uitgaven
  niet gaat naar transportactiviteiten, maar naar het onderhoud van de waterwegen2. Jammer genoeg beschikken we niet over de nodige informatie om de
  uitgaven voor elk van die activiteiten te onderscheiden. Er moet dus voor ogen
  worden gehouden dat de infrastructuuruitgaven in de SRT voor de binnenvaart
  overschat zijn.
  1.
  2.
  24
  
  De infrastructuuruitgaven worden verdeeld over het personenvervoer en het goederenvervoer
  indien duidelijk kan worden vastgesteld voor welk van beide vervoerstypes ze bestemd zijn.
  Wanneer we daaromtrent niet over informatie beschikken, worden die uitgaven niet verdeeld
  over de twee vervoerstypes.
  Het gaat bijvoorbeeld om werken ter vermindering van het overstromingsrisico of waterzuiveringswerken.
   Planning Paper 106
  
  TABEL 4 -
  
  Totale transportuitgaven per vervoerstype en infrastructuuruitgaven in 2000, tegen lopende prijzen
  (in miljoen euro en in procent)
  Personen
  
  Goederen
  
  Infrastructuur
  
  Totaal
  
  Mio €
  
  %
  
  Mio €
  
  %
  
  Mio €
  
  %
  
  Mio €
  
  %
  
  Weg
  
  31 322
  
  75
  
  5 624
  
  14
  
  4 626
  
  11
  
  41 572
  
  100
  
  LOV
  
  1 313
  
  100
  
  0
  
  0
  
  0
  
  0
  
  1 312
  
  100
  
  Spoor
  
  1 830
  
  57
  
  404
  
  13
  
  962
  
  30
  
  3 195
  
  100
  
  BV
  
  109
  
  20
  
  175
  
  31
  
  273
  
  49
  
  558
  
  100
  
  Mar
  
  58
  
  2
  
  2 295
  
  85
  
  339
  
  13
  
  2 692
  
  100
  
  Lucht
  
  3 893
  
  93
  
  133
  
  3
  
  180
  
  4
  
  4 206
  
  100
  
  Totaal
  
  38 525
  
  72
  
  8 632
  
  16
  
  6 381
  
  12
  
  53 536
  
  100
  
  Opnieuw domineert het wegvervoer, ongeacht de vervoersactiviteit. De uitgaven
  voor het wegvervoer vertegenwoordigen inderdaad gemiddeld 81 % van de uitgaven voor het personenvervoer, 65 % voor het goederenvervoer en 73 % voor de
  infrastructuuruitgaven.
  Voor de overige modi, vertegenwoordigt het maritiem vervoer 27 % van de uitgaven voor het goederenvervoer. Het spoorvervoer vertegenwoordigt 15 % van
  de infrastructuuruitgaven en 5 % van de uitgaven voor het personen- en goederenvervoer. De luchtvaart vertegenwoordigt 10 % van de uitgaven voor het
  personenvervoer en het LOV 3 %. Alle uitgaven van het LOV zijn bestemd voor het
  personenvervoer.1
  GRAFIEK 4 -
  
  Aandeel van de verschillende transportmodi in de totale uitgaven
  volgens de bestemming van de uitgaven in 2000 (in procent)
  
  100%
  90%
  80%
  70%
  60%
  50%
  40%
  30%
  20%
  10%
  0%
  Personen
  Weg
  
  1.
  Goederen
  LOV
  
  Spoor
  
  Infrastructuur
  BV
  
  Mar
  
  Lucht
  
  Per veronderstelling gaan de overheidsuitgaven voor infrastructuur naar het personenvervoer
  omdat die het voor de LOV-maatschappijen mogelijk moeten maken aan hun openbare dienstverleningsopdracht te voldoen: het personenvervoer.
   25
  
  Planning Paper 106
  
  B. Lopende transportuitgaven
  De binnenlandse lopende transportuitgaven omvatten de transportuitgaven op
  het Belgisch grondgebied door ingezetenen en niet-ingezetenen. Zij omvatten de
  kosten van de gezinnen voor de transportdiensten en voor het gebruik van hun
  eigen voertuigen, het intermediair verbruik van transportdiensten van de ondernemingen, de uitgaven gekoppeld aan het gebruik van voertuigen die aan de
  ondernemingen toebehoren1 en de uitgaven voor het onderhoud van de infrastructuur van de privébeheerders2 en de overheid.
  In 2000 bedragen de lopende uitgaven 40 miljard euro. Zoals we zullen zien, vertegenwoordigt het wegvervoer alleen al 75 % van de lopende transportuitgaven.
  1. Evolutie van de lopende uitgaven tijdens de periode 1995-2000
  Terwijl de totale transportuitgaven gemiddeld met 25 % toenemen tijdens de periode 1995-2000, bedraagt de groeivoet van de lopende uitgaven over die vijf jaar
  21 %. De lopende uitgaven zijn dus iets minder gestegen dan de totale uitgaven
  voor transport. Er bestaan nochtans enkele verschillen naargelang de beschouwde modus. We stellen vooral vast dat voor de modi LOV en spoorvervoer, de
  groeivoet van de lopende uitgaven over de beschouwde periode hoger is dan die
  van de totale uitgaven (zie tabel 2).
  Aangezien die groeivoeten worden gewaardeerd tegen lopende prijzen, moet
  worden onderstreept dat zij tegelijk volume- en prijseffecten combineren.3
  TABEL 5 -
  
  Lopende transportuitgaven en groeivoet tijdens de periode 1995-2000, tegen lopende prijzen
  (in miljoen euro en in procent)
  1995
  
  2000
  
  Groeivoet
  1995-2000
  
  Weg
  
  26 149
  
  29 807
  
  14 %
  
  LOV
  
  984
  
  1 100
  
  12 %
  
  Spoor
  
  2 109
  
  2 448
  
  16 %
  
  BV
  
  324
  
  339
  
  5%
  
  Mar
  
  1 288
  
  2 365
  
  84 %
  
  Lucht
  
  2 087
  
  3 918
  
  88 %
  
  Totaal
  
  32 940
  
  39 977
  
  21 %
  
  1.
  2.
  3.
   26
  
  Voertuigen die aan de ondernemingen toebehoren of door de ondernemingen worden gehuurd
  om aan henzelf transportdiensten te leveren.
  Het gaat om maatschappijen die de infrastructuur van de binnenvaart, de zeevaart en de luchtvaart beheren, namelijk de havens en de luchthavens.
  De satellietrekeningen worden gewaardeerd tegen lopende prijzen aangezien hun belangrijkste
  informatiebron, de AGT van het INR, zelf wordt gewaardeerd tegen lopende prijzen. De omzetting
  van de AGT tegen lopende prijzen naar constante prijzen zou een moeizaam en ingewikkeld
  werk zijn dat volgens het INR niet belangrijk genoeg is om te worden uitgevoerd.
  Planning Paper 106
  
  2. Verdeling van de lopende uitgaven volgens financieringsbron
  Net zoals de totale transportuitgaven, kunnen de lopende uitgaven worden onderzocht volgens de financieringsbron: gezinnen, ondernemingen, overheid en
  buitenland.
  In vergelijking met de financiering van de totale uitgaven, zien we een grotere
  participatie van de ondernemingen aan de financiering van de lopende uitgaven,
  die wordt gecompenseerd door een kleinere bijdrage van de gezinnen (zie tabellen 3 en 6). Wat de ondernemingen betreft, zijn de verschillen in vergelijking met
  de financiering van de totale uitgaven vooral voelbaar voor de transportmodi
  over water. Voor de gezinnen gaat het om de binnenvaart, het wegvervoer en de
  luchtvaart.
   TABEL 6 -
  
  Financieringsbronnen van de lopende transportuitgaven in 2000, tegen lopende prijzen
  (in miljoen euro en in procent)
  Finaal verbruik
  Gezinnen
  
  Intermediair verbruik
  Overheid
  
  Buitenlands Saldo
  
  Totaal LU
  
  Ondernemingen
  
  Mio €
  
  %
  
  Mio €
  
  %
  
  Mio €
  
  %
  
  Mio €
  
  %
  
  Mio €
  
  %
  
  Weg
  
  13 025
  
  44
  
  4 703
  
  16
  
  12 144
  
  41
  
  -64
  
  0
  
  29 807
  
  100
  
  LOV
  
  278
  
  25
  
  730
  
  66
  
  91
  
  8
  
  0
  
  0
  
  1 100
  
  100
  
  Spoor
  
  523
  
  21
  
  1 493
  
  61
  
  351
  
  14
  
  81
  
  3
  
  2 448
  
  100
  
  BV
  
  42
  
  12
  
  133
  
  39
  
  159
  
  47
  
  4
  
  1
  
  339
  
  100
  
  Mar
  
  34
  
  1
  
  59
  
  3
  
  1 646
  
  70
  
  625
  
  26
  
  2 365
  
  100
  
  Lucht
  
  261
  
  7
  
  40
  
  1
  
  3 348
  
  85
  
  269
  
  7
  
  3 918
  
  100
  
  Totaal
  
  14 163
  
  35
  
  7 159
  
  18
  
  17 739
  
  44
  
  915
  
  2
  
  39 977
  
  100
  
  LU: Lopende uitgaven.
  De ondernemingen dragen 44 % van de lopende transportuitgaven, de gezinnen
  35 % en de overheid 18 %. De verdeling over de sectoren verschilt echter sterk
  naargelang van de modus. Voor de luchtvaart, het maritiem vervoer en de binnenvaart gebeuren de lopende uitgaven vooral door de ondernemingen, terwijl
  voor het LOV en het spoorvervoer de overheid het grootste deel van de lopende
  uitgaven voor haar rekening neemt.
  Gemiddeld vertegenwoordigt het wegvervoer 92 % van de lopende transportuitgaven van de gezinnen, 66 % van die van de overheid en 68 % van die van de
  ondernemingen. We vermelden eveneens het belang van het spoorvervoer in de
  lopende uitgaven van de overheid (21 %) en dat van de luchtvaart in de lopende
  uitgaven van de ondernemingen (19 %).
   27
  
  Planning Paper 106
  
  GRAFIEK 5 -
  
  Aandeel van de verschillende transportmodi in de lopende uitgaven volgens institutionele sector in 2000 (in procent)
  
  100%
  80%
  60%
  40%
  20%
  0%
  -20%
  Gezinnen
  
  Weg
  
  Overheid
  
  LOV
  
  Spoor
  
  Ondernemingen
  
  BV
  
  Buitenlands saldo
  
  Mar
  
  Lucht
  
  Hieronder onderzoeken we meer in detail de lopende uitgaven van elke modus.
  Voor het wegvervoer zijn de lopende uitgaven van de gezinnen bijna uitsluitend
  bestemd voor het gebruik van personenwagens. De vervoerdiensten over de weg
  vertegenwoordigen amper 1 % van het finaal verbruik van de gezinnen. De ondernemingen geven de ene helft uit aan wegvervoer voor eigen rekening en de
  andere helft aan wegvervoer door derden.1 De lopende uitgaven van de overheid
  zijn, in volgorde van belang, verdeeld over de uitgaven voor het onderhoud van
  het wegennet, de personeelsuitgaven en de uitgaven voor politie.
  Wat het LOV betreft, komen de lopende uitgaven vooral van de overheid (66 %),
  in de vorm van werkingssubsidies en compensaties voor sociale tarieven. De gezinnen en de ondernemingen doen alleen uitgaven voor personenvervoer te land
  volgens een dienstregeling, voor respectievelijk 25 % en 8 % van de lopende
  uitgaven.
  Voor het spoorvervoer zien we dezelfde verdeling van de lopende uitgaven volgens financieringsbron als voor het LOV. De overheid neemt 61 % voor haar
  rekening in de vorm van werkingssubsidies. De gezinnen en de ondernemingen
  doen enkel lopende uitgaven om spoorvervoerdiensten voor personen en goederen te kopen.
  De lopende uitgaven voor de binnenvaart gebeuren voor 47 % door de ondernemingen. Het grootste deel daarvan zijn uitgaven voor vervoerdiensten van de
  binnenvaart door derden. De overheid verricht lopende uitgaven voor het beheer
  van het net en geeft exploitatiesubsidies aan de binnenhavens. Die uitgaven komen grotendeels overeen met personeelsuitgaven en vervolgens met uitgaven
  
  1.
   28
  
  Tijdens de periode 1995-2000 is er een lichte daling merkbaar van de uitgaven voor vervoer door
  derden, die echter wordt gecompenseerd door een stijging van de uitgaven voor vervoer voor
  eigen rekening.
  Planning Paper 106
  
  voor het onderhoud van de binnenvaartinfrastructuur.1 De lopende uitgaven van
  de gezinnen gaan vrijwel volledig naar de uitgaven voor het gebruik van particuliere pleziervaartuigen.2
  Wat het maritiem vervoer betreft, is bijna 2/3e van de lopende uitgaven van de
  ondernemingen hoofdzakelijk bestemd voor maritiem vervoer door derden. De
  lopende uitgaven van de overheid en de gezinnen zijn uiterst klein. We noteren
  het belang van het buitenlands saldo voor het maritiem goederenvervoer (meer
  dan 25 % van de lopende uitgaven voor die modus).
  De lopende uitgaven voor de luchtvaart gebeuren voor meer dan 4/5e door de
  ondernemingen, vooral in de vorm van uitgaven voor luchtvervoerdiensten door
  derden en in mindere mate in de vorm van uitgaven door de privébeheerders van
  luchthavens. Het buitenlands saldo van de luchtvaart bedraagt 7 % van de totale
  uitgaven.
  3. Verdeling van de lopende uitgaven tussen de vervoerstypes en de
  infrastructuur
  Het personenvervoer vertegenwoordigt bijna driekwart van de lopende transportuitgaven. Het goederenvervoer vertegenwoordigt 17 % en de infrastructuur
  11 %. Wat de lopende uitgaven betreft, stemmen de infrastructuuruitgaven overeen met de uitgaven voor het onderhoud van de netten en de
  transportinfrastructuur.
  Opnieuw stellen we grote verschillen vast in de verdeling over de vervoerstypes
  volgens modus. De uitgaven van sommige modi zijn in grotere mate bestemd
  voor het personenvervoer, zoals bij het LOV, het spoorvervoer, de luchtvaart en
  het wegvervoer, terwijl de uitgaven van het maritiem vervoer en de binnenvaart
  meer gericht zijn op het goederenvervoer
  We stellen eveneens vast dat een groot deel van de lopende uitgaven (ongeveer
  30 %) voor het spoorvervoer en de binnenvaart3 gaat naar het
  infrastructuurbeheer.
   Het aandeel van het goederenvervoer is groter in de lopende uitgaven dan in de
  totale uitgaven, terwijl het aandeel van de infrastructuuruitgaven, in vergelijking
  met hun aandeel in de totale uitgaven (zie tabellen 4 en 7), lager is in de lopende
  uitgaven.
  1.
  2.
  3.
  Zoals we reeds hebben verduidelijkt, hebben de uitgaven voor binnenvaartinfrastructuur niet
  uitsluitend betrekking op de vervoersactiviteiten maar ook op de onderhoudsactiviteiten (bijvoorbeeld verkleining van het risico op overstromingen).
  Per veronderstellingworden alle pleziervaartuigen van de gezinnen toegewezen aan de modus
  binnenvaart.
  Ter herinnering, de uitgaven voor binnenvaartinfrastructuur hebben niet uitsluitend betrekking
  op de vervoersactiviteiten, maar ook op de activiteiten in verband met het onderhoud van de
  waterwegen.
  29
  
  Planning Paper 106
  
  TABEL 7 -
  
  lopende transportuitgaven per vervoerstype en infrastructuuruitgaven in 2000, tegen lopende prijzen (in miljoen euro en in procent)
  Personen
  
  Goederen
  
  Infrastructuur
  
  Totaal LU
  
  Mio €
  
  %
  
  Mio €
  
  %
  
  Mio €
  
  %
  
  Mio €
  
  %
  
  Weg
  
  22 376
  
  75
  
  4 012
  
  13
  
  3 420
  
  11
  
  29 807
  
  100
  
  LOV
  
  1 100
  
  100
  
  0
  
  0
  
  0
  
  0
  
  1 100
  
  100
  
  Spoor
  
  1 506
  
  62
  
  315
  
  13
  
  627
  
  26
  
  2 448
  
  100
  
  BV
  
  52
  
  15
  
  159
  
  47
  
  128
  
  38
  
  339
  
  100
  
  Mar
  
  56
  
  2
  
  2 245
  
  95
  
  64
  
  3
  
  2 365
  
  100
  
  Lucht
  
  3 595
  
  92
  
  109
  
  3
  
  214
  
  5
  
  3 918
  
  100
  
  Totaal
  
  28 685
  
  72
  
  6 840
  
  17
  
  4 452
  
  11
  
  3 9977
  
  100
  
  Uit de verdeling van de lopende uitgaven over het personenvervoer, het goederenvervoer en de infrastructuur blijkt ook het overwicht van het wegvervoer. Het
  wegvervoer vertegenwoordigt inderdaad 78 % van de lopende uitgaven voor het
  personenvervoer, 59 % van de lopende uitgaven voor het goederenvervoer en
  77 % van de onderhoudsuitgaven voor infrastructuur.
   GRAFIEK 6 -
  
  Aandeel van de verschillende transportmodi in de lopende uitgaven volgens de bestemming van de uitgaven in 2000 (in procent)
  
  100%
  90%
  80%
  70%
  60%
  50%
  40%
  30%
  20%
  10%
  0%
  Personen
  Weg
  
  Goederen
  LOV
  
  Spoor
  
  Infrastructuur
  BV
  
  Mar
  
  Lucht
  
  De LOV-modus komt overeen met 4 % van de lopende uitgaven voor het personenvervoer; de luchtvaart met 13 % en het spoorvervoer met 5 %. Deze laatste
  modus vertegenwoordigt ook 14 % van de onderhoudsuitgaven voor de infrastructuur. Het maritiem vervoer vertegenwoordigt 33 % van de lopende uitgaven
  voor het goederenvervoer.
  30
  
  Planning Paper 106
  
  C. De kapitaaluitgaven voor transport
  De kapitaaluitgaven bestaan uit de investeringsuitgaven voor transport van de
  ingezetenen. Het gaat om de kapitaaluitgaven van de gezinnen, met name voor
  de aankoop van voertuigen en de bouw van garages.1 De kapitaaluitgaven omvatten ook de investeringsuitgaven van de ondernemingen die transportdiensten
  produceren voor rekening van derden of voor eigen rekening, evenals de investeringsuitgaven in infrastructuur van de privébeheerders en de overheid.
  Om dubbeltellingen te voorkomen bij de berekening van de totale uitgaven, is het
  nodig om bij het optellen van de lopende uitgaven en de kapitaaluitgaven, het
  verbruik van vaste activa af te trekken van de bruto kapitaaluitgaven, om de netto kapitaaluitgaven te verkrijgen. In dit deel stellen we de bruto kapitaaluitgaven
  voor, aangezien het verbruik van vaste activa enkel wordt afgetrokken bij de
  eindberekening van de totale uitgaven.
  In 2000 bedragen de bruto kapitaaluitgaven 16 miljard euro. Dat komt ongeveer
  neer op 30 % van de totale transportuitgaven. Opnieuw domineren de uitgaven
  voor het wegvervoer.
   1. Evolutie van de kapitaaluitgaven over de periode 1995-2000
  De kapitaaluitgaven voor transport evolueerden sneller dan de totale uitgaven
  voor transport. Over de periode 1995-2000, bedroeg de groeivoet van de kapitaaluitgaven voor transport 32 % tegen lopende prijzen, tegenover 25 % voor de
  totale uitgaven. De meer uitgesproken evolutie van de kapitaaluitgaven in vergelijking met de totale uitgaven is vooral merkbaar voor het wegvervoer, de
  binnenvaart en het spoorvervoer en, in mindere mate, het LOV. Voor het maritiem
  vervoer en de luchtvaart is de groeivoet van de kapitaaluitgaven echter duidelijk
  minder hoog dan de groeivoet van hun totale uitgaven.
  Aangezien die groeivoeten werden gewaardeerd tegen lopende prijzen, moet er
  worden onderstreept dat ze tegelijk volume- en prijseffecten2 combineren.
  TABEL 8 -
  
  Bruto kapitaaluitgaven voor transport en groeivoet over de periode 1995 tot 2000, tegen lopende
  prijzen (in miljoen euro en in procent)
  1995
  
  2000
  
  Groeivoet
  1995-2000
  
  Weg
  
  9032
  
  12232
  
  35 %
  
  LOV
  
  375
  
  407
  
  9%
  
  Spoor
  
  1240
  
  1416
  
  14 %
  
  BV
  
  213
  
  264
  
  24 %
  
  Mar
  
  369
  
  415
  
  13 %
  
  Lucht
  
  636
  
  879
  
  38 %
  
  Totaal
  
  11864
  
  15613
  
  32 %
  
  1.
  2.
  De uitgaven voor de bouw van garages van de gezinnen konden niet vastgesteld worden. Er
  wordt echter een schatting van die uitgaven opgenomen in de lopende uitgaven van de gezinnen in de vorm van de toegerekende huur van een garage.
  De satellietrekeningen worden gewaardeerd tegen lopende prijzen aangezien de belangrijkste
  informatiebron, de AGT van het INR, zelf wordt gewaardeerd tegen lopende prijzen. De omzetting van de AGT tegen lopende prijzen naar constante prijzen zou een moeizaam en ingewikkeld
  werk zijn dat volgens het INR niet belangrijk genoeg is om te worden uitgevoerd.
   31
  
  Planning Paper 106
  
  2. Verdeling van de kapitaaluitgaven volgens financieringsbron
  De kapitaaluitgaven kunnen geanalyseerd worden volgens financieringsbron:
  enerzijds de infrastructuurgebruikers (de gezinnen en de ondernemingen), en anderzijds de infrastructuurbeheerders, verdeeld over de overheid en de
  privébeheerders.
  In 2000 werden de kapitaaluitgaven voor meer dan 80 % door de infrastructuurgebruikers gedragen, d.i. door de ondernemingen en de gezinnen. Die uitgaven
  waren evenredig verdeeld over beiden (respectievelijk 41 % en 43 %).
  De gezinnen doen kapitaaluitgaven voor de modi wegvervoer, binnenvaart en
  luchtvaart. Voor het wegvervoer vertegenwoordigen de kapitaaluitgaven van de
  gezinnen meer dan de helft van de kapitaaluitgaven van die modus. De financiering van de kapitaaluitgaven door de ondernemingen is relatief belangrijker voor
  de transportmodi LOV, spoorvervoer en luchtvaart. De kapitaaluitgaven van de
  infrastructuurbeheerders bedragen iets meer dan 15 % van de totale kapitaaluitgaven. De overheid neemt bijna het geheel van die uitgaven voor haar rekening.
  In realiteit zijn de privébeheerders slechts voor drie transportmodi vertegenwoordigd, met name de binnenvaart, de zeevaart en de luchtvaart. Voor de
  binnenvaart zijn hun kapitaaluitgaven uiterst gering.1 Voor de modus zeevaart
  dragen de privébeheerders echter bijna 20 % van de kapitaaluitgaven, en voor de
  luchtvaart nemen ze 30 % van de kapitaaluitgaven voor hun rekening. De overheid draagt meer dan 50 % van de kapitaaluitgaven voor de transportmodi via
  het water (binnenvaart en zeevaart), en tussen 25 % en 35 % voor het LOV en het
  spoorvervoer.
   TABEL 9 -
  
  Financieringsbronnen van de bruto kapitaaluitgaven voor transport in 2000, tegen lopende prijzen
  (in miljoen euro en in procent)
  Infrastructuurgebruikers
  Gezinnen
  
  Infrastructuurbeheerders
  
  Ondernemingen
  
  Ondernemingen
  
  Totaal KUb
  
  Overheid
  
  Mio €
  
  %
  
  Mio €
  
  %
  
  Mio €
  
  %
  
  Mio €
  
  %
  
  Mio €
  
  %
  
  Weg
  
  6636
  
  54
  
  4390
  
  36
  
  0
  
  0
  
  1206
  
  10
  
  12232
  
  100
  
  LOV*
  
  0
  
  0
  
  263
  
  65
  
  0
  
  0
  
  144
  
  35
  
  407
  
  100
  
  Spoor**
  
  0
  
  0
  
  1066
  
  75
  
  0
  
  0
  
  349
  
  25
  
  1416
  
  100
  
  BV
  
  55
  
  21
  
  61
  
  23
  
  2
  
  1
  
  146
  
  55
  
  264
  
  100
  
  Mar
  
  0
  
  0
  
  89
  
  21
  
  78
  
  19
  
  248
  
  60
  
  415
  
  100
  
  Lucht
  
  71
  
  8
  
  515
  
  59
  
  267
  
  30
  
  26
  
  3
  
  879
  
  100
  
  Totaal
  
  6762
  
  43
  
  6385
  
  41
  
  347
  
  2
  
  2120
  
  14
  
  15613
  
  100
  
  KUb: bruto kapitaaluitgaven.
  *
  
  Voor de modus LOV worden de maatschappijen MIVB, TEC en De Lijn beschouwd als infrastructuurgebruikers.
  ** Voor het spoorvervoer hebben wij ervoor gekozen de NMBS voor te stellen als een infrastructuurgebruiker, hoewel zij ook belast is met
  het beheer van de infrastructuur.
  1.
  32
  
  In 2000 bedroegen de kapitaaluitgaven van de privébeheerders van binnenvaartinfrastructuur
  1,8 miljoen euro.
  Planning Paper 106
  
  Hieronder bekijken we de kapitaaluitgaven van elke onderzochte transportmodus verder in detail.
  Voor het wegvervoer betreffen de bruto kapitaaluitgaven van de gezinnen de
  aankoop van personenwagens. De investeringen van de ondernemingen worden
  voor een kwart aangewend voor het transport voor rekening van derden en voor
  driekwart voor het transport voor eigen rekening. De kapitaaluitgaven van de
  overheid worden bijna uitsluitend besteed aan wegeninfrastructuur.
  De kapitaaluitgaven van de maatschappijen TEC, MIVB en De Lijn vertegenwoordigen het grootste deel van de kapitaaluitgaven voor het LOV. De maatschappijen
  besteden een kwart van hun investeringen aan transportmaterieel. De overheid
  neemt zowel directe investeringen als kapitaaloverdrachten naar de ondernemingen van het LOV voor haar rekening.
   Voor het spoorvervoer neemt de NMBS driekwart van de investeringen voor haar
  rekening, waarvan een derde in rollend spoorwegmaterieel. De overheid investeert zowel in spoorweginfrastructuur en in rollend spoorwegmaterieel
  (respectievelijk 95 % en 5 %).
  De overheid neemt meer dan de helft van de kapitaaluitgaven van de binnenvaart voor haar rekening via investeringen in binnenvaarthavens en
  binnenwateren. Het betreft investeringen en regionale en Europese subsidies.
  Het saldo van de kapitaaluitgaven voor de binnenvaart is evenredig verdeeld
  over de gezinnen en de ondernemingen, voornamelijk in de vorm van producten
  van de scheepsbouw. In 2000 vertegenwoordigde het transport voor rekening
  van derden bijna 90 % van de investeringen van de ondernemingen.
  De investeringsuitgaven voor de zeevaart worden vooral gedragen door het
  Vlaams Gewest, dat investeert in de zeehavens en de maritieme toegangswegen.
  Die investeringen vertegenwoordigen meer dan de helft van de investeringen
  voor de zeevaart. De privébeheerders van de zeehavens nemen 1/5e voor hun rekening. Het betreft, in volgorde van belang, de havens van Antwerpen,
  Zeebrugge, Gent en Oostende. De kapitaaluitgaven van de ondernemingen, ten
  slotte, zijn gelijkmatig verdeeld over het zeevervoer voor rekening van derden en
  dat voor eigen rekening.
  In de luchtvaart nemen de ondernemingen meer dan de helft van de kapitaaluitgaven voor hun rekening, bijna uitsluitend voor het luchtvervoer voor rekening
  van derden. De kapitaaluitgaven van de privébeheerders van de luchthavens vertegenwoordigen bijna een derde van de investeringsuitgaven voor de luchtvaart.
  BIAC en Belgocontrol nemen 95 % van die uitgaven voor hun rekening, de regionale luchthavens de resterende 5 %. Het aandeel van de kapitaaluitgaven van de
  gezinnen en van de overheid in het kader van het luchtvervoer is miniem.
   33
  
  Planning Paper 106
  
  GRAFIEK 7 -
  
  Aandeel van de verschillende transportmodi in de kapitaaluitgaven volgens institutionele sector in 2000 (in procent)
  
  100%
  90%
  80%
  70%
  60%
  50%
  40%
  30%
  20%
  10%
  0%
  Gezinnen
  
  Weg
  
  Ondernemingen
  
  LOV
  
  Spoor
  
  Privébeheerders
  
  BV
  
  Overheid
  
  Mar
  
  Lucht
  
  Welke de financieringsbron van de kapitaaluitgaven ook is, telkens domineert het
  wegvervoer. Het vertegenwoordigt gemiddeld 98 % van de kapitaaluitgaven van
  de gezinnen, 69 % van die van de ondernemingen die gebruik maken van het wegennet en 57 % van de investeringsuitgaven van de overheid. Er zijn geen privéondernemingen belast met het beheer van de infrastructuur voor deze modus;
  die taak valt immers volledig onder de verantwoordelijkheid van de overheid. De
  modus LOV vertegenwoordigt 4 % van de kapitaaluitgaven van de ondernemingen die gebruik maken van de infrastructuur (via de uitgaven van de
  maatschappijen TEC, De Lijn en de MIVB) en 7 % van de investeringsuitgaven van
  de overheid. Het aandeel van het spoorvervoer in de kapitaaluitgaven van de ondernemingen die gebruik maken van de infrastructuur bedraagt 17 % (via de
  uitgaven van de NMBS). Deze modus vertegenwoordigt ook 16 % van de kapitaaluitgaven van de overheid. Daarnaast besteedt de overheid 7 % van haar
  kapitaaluitgaven aan de binnenvaart. De zeevaart vertegenwoordigt 22 % van de
  kapitaaluitgaven van de privé-maatschappijen die de infrastructuur beheren (de
  zeehavens) en de luchtvaart 77 % van hun kapitaaluitgaven (de luchthavens).
  Deze laatste modus komt ook neer op 8 % van de kapitaaluitgaven van de ondernemingen die gebruik maken van de infrastructuur.
   34
  
  Planning Paper 106
  
  3. Verdeling van de kapitaaluitgaven tussen de vervoerstypes en de
  infrastructuur
  Het personenvervoer vertegenwoordigt 70 % van de kapitaaluitgaven voor vervoer in 2000. De kapitaaluitgaven voor het goederenvervoer en voor de
  infrastructuur vertegenwoordigen elk 15 %. De transportinvesteringen zijn dus
  toegespitst op het personenvervoer, meer specifiek op het personenvervoer over
  de weg.
  De kapitaaluitgaven van de modus LOV zijn volledig bestemd voor het personenvervoer.1 De kapitaaluitgaven van het transport over water (binnenvaart en
  zeevaart) gaan vooral naar de uitgaven voor investeringen in infrastructuur. De
  investeringen in infrastructuur vertegenwoordigen bijna 25 % van de kapitaaluitgaven van het spoorvervoer en meer dan 30 % van de kapitaaluitgaven van de
  luchtvaart. In 2000 is het deel van de kapitaaluitgaven dat naar het goederenvervoer gaat het grootst voor de zeevaart en de binnenvaart.
  TABEL 10 -
  
  Bruto kapitaaluitgaven voor het vervoer per vervoerstype en infrastructuuruitgaven in 2000, tegen
  lopende prijzen (in miljoen euro en in procent)
  Personen
  
  Goederen
  
  Infrastructuur
  
  Totaal KUb
  
  Mio €
  
  %
  
  Mio €
  
  %
  
  Mio €
  
  %
  
  Mio €
  
  %
  
  Weg
  
  9 020
  
  74
  
  2 005
  
  16
  
  1206
  
  10
  
  12 232
  
  100
  
  LOV
  
  407
  
  100
  
  0
  
  0
  
  0
  
  0
  
  407
  
  100
  
  Spoor
  
  892
  
  63
  
  189
  
  13
  
  335
  
  24
  
  1 416
  
  100
  
  BV
  
  58
  
  22
  
  59
  
  22
  
  146
  
  55
  
  264
  
  100
  
  Mar
  
  3
  
  1
  
  88
  
  21
  
  324
  
  78
  
  415
  
  100
  
  Lucht
  
  537
  
  61
  
  49
  
  6
  
  293
  
  33
  
  879
  
  100
  
  Totaal
  
  10 917
  
  70
  
  2 391
  
  15
  
  2 304
  
  15
  
  15 613
  
  100
  
  KUb: Bruto kapitaaluitgaven.
   De opsplitsing van de kapitaaluitgaven volgens bestemming (personenvervoer,
  goederenvervoer of infrastructuur) toont nogmaals het overwicht van het wegvervoer op de overige modi. Wat de kapitaaluitgaven voor het personenvervoer
  betreft, vertegenwoordigt het wegvervoer 83 %, het spoorvervoer 8 % en de
  luchtvaart 5 %. De kapitaaluitgaven voor het goederenvervoer zijn vooral bestemd voor het wegvervoer (84 %); het spoorvervoer vertegenwoordigt 8 %. De
  uitgaven voor investeringen in infrastructuur zijn minder ongelijk verdeeld over
  de transportmodi. Toch vertegenwoordigt het wegvervoer ook hier meer dan de
  helft (52 %); het aandeel van het maritiem vervoer en het spoorvervoer bedraagt
  ongeveer 15 % elk, dat van de luchtvaart 13 % en dat van de binnenvaart, ten slotte, 6 %.
  1.
  De overheid geeft in 2000 53 miljoen euro uit aan de weginrichting voor het LOV, voor de bouw
  van stations, enz.. Ter herinnering, die uitgaven worden toegewezen aan het personenvervoer
  aangezien zij de maatschappijen van het LOV in staat stellen te voldoen aan hun taak van openbare dienstverlening: het personenvervoer.
   35
  
  Planning Paper 106
  
  GRAFIEK 8 -
  
  Aandeel van de verschillende transportmodi in de kapitaaluitgaven volgens de bestemming van de uitgaven in 2000 (in procent)
  
  100%
  90%
  80%
  70%
  60%
  50%
  40%
  30%
  20%
  10%
  0%
  Personen
  Weg
  
  LOV
  
  Goederen
  Spoor
  
  BV
  
  Infrastructuur
  Mar
  
  Lucht
  
  D. De transportbelastingen en -heffingen
  Dit deel omvat alle transportbelastingen en -heffingen die worden geïnd door de
  overheid. Die informatie wordt eerst voorgesteld volgens de institutionele sector
  die ze betaalt en daarna volgens het vervoerstype waarop die belastingen betrekking hebben (goederenvervoer, personenvervoer en infrastructuuruitgaven). Ze
  worden opgesplitst in twee categorieën, enerzijds de btw die door de actoren
  wordt betaald1 en anderzijds het geheel van de andere transportbelastingen en heffingen die door de institutionele sectoren worden betaald. Deze laatste post
  bestaat uit zeer verscheiden elementen die eigen zijn aan elke transportmodus.2
  Merk trouwens op dat de transportbelastingen, -rechten en -heffingen die niet
  worden geheven om de overheid te financieren, hier niet in aanmerking worden
  genomen.3
  Ter herinnering, de SRT houden geen rekening met de externe kosten van transport. Het gaat om kosten die door de transportgebruikers worden veroorzaakt,
  maar niet door hen worden betaald. Die kosten hebben vooral betrekking op de
  gezondheid, de congestie en het milieu. De externe kosten zullen in een latere fase
  opgenomen worden. Zij zullen de informatie in de SRT vervolledigen, vooral voor
  de modi die veel externe kosten genereren.
  1.
  2.
  3.
  36
  
  Voor de ondernemingen gaat het enkel om de niet-aftrekbare btw.
   Voor het wegvervoer gaat het bijvoorbeeld zowel om de belasting op de inverkeersstelling, de
  radiotaks en de accijnzen op brandstoffen als om de boetes voor verkeersovertredingen of de
  toeslagen op autoverzekeringspremies. Voor de luchtvaart omvat die post onder andere de
  belasting op de inverkeersstelling van de vliegtuigen, de heffingen voor de luchtwaardigheidsattesten of om deel te nemen aan examens voor privé- of beroepspiloot.
  De inschrijvingsrechten voor de rijexamens bijvoorbeeld die door de GOCA worden geheven,
  worden niet in aanmerking genomen, noch de “en-route” belastingen die Eurocontrol heft op het
  gebruik van de Belgische luchtwegen.
  Planning Paper 106
  
  Tot slot dient te worden onderstreept dat de subsidies van de overheid voor de
  vervoersactiviteiten niet aan bod komen in dit deel. In de SRT worden die subsidies verrekend in de overheidsuitgaven.
  1. Verdeling van de belastingen en heffingen volgens financieringsbron
  Tabel 11 geeft de belastingen en heffingen die door de verschillende institutionele
  sectoren worden betaald, volgens het belastingstype en de transportmodus in
  2000.
   TABEL 11 -
  
  Vervoersgebonden belastingen en heffingen in 2000 per institutionele sector, tegen lopende prijzen
  (in miljoen euro en in procent)
  Btw
  
  Overige belastigen en heffingen (Onv.)
  
  Gezinnen Onderne- Overheid
  mingen
  
  Totaal belastingen en heffingen
  
  Totaal Gezinnen Onderne- Overheid
  mingen
  
  Totaal Gezinnen Onderne- Overheid
  mingen
  
  Totaal
  
  Weg
  
  2 788
  
  390
  
  533
  
  3 710
  
  3 323
  
  2 358
  
  0
  
  5 681
  
  6 111
  
  2 748
  
  533
  
  9 392
  
  LOV
  
  16
  
  2
  
  11
  
  29
  
  0
  
  0
  
  0
  
  0
  
  16
  
  2
  
  11
  
  29
  
  Spoor
  
  30
  
  6
  
  58
  
  93
  
  0
  
  0
  
  0
  
  0
  
  30
  
  6
  
  58
  
  93
  
  BV
  
  16
  
  1
  
  31
  
  47
  
  1
  
  4
  
  0
  
  5
  
  17
  
  5
  
  31
  
  52
  
  Mar
  
  0
  
  1
  
  41
  
  42
  
  0
  
  0
  
  0
  
  0
  
  0
  
  1
  
  41
  
  42
  
  Lucht
  
  14
  
  3
  
  5
  
  21
  
  0
  
  3
  
  0
  
  3
  
  14
  
  6
  
  5
  
  25
  
  Totaal
  
  2 863
  
  403
  
  678
  
  3 943
  
  3 324
  
  2 366
  
  0
  
  5 690
  
  6 187
  
  2 769
  
  678
  
  9 633
  
  30
  
  4
  
  7
  
  41
  
  35
  
  25
  
  0
  
  59
  
  64
  
  29
  
  7
  
  100
  
  %
  
  Onv.: onvolledige post.
  De btw vertegenwoordigt ongeveer 40 % van de overheidsontvangsten uit vervoersactiviteiten en de overige belastingen 60 %.
  De hoogste bedragen worden genoteerd voor het wegvervoer. Het wegvervoer
  vertegenwoordigt 97 % van de totale transportbelastingen en -heffingen. Het
  spoorvervoer en de binnenvaart dragen elk voor 1 % bij.
   De gezinnen betalen het grootste deel van de transportbelastingen. Zij staan in
  voor 64 % van de transportbelastingen en -heffingen in 2000. Vervolgens komen
  de ondernemingen (29 %), gevolgd door de overheid (7 %). De overheid betaalt
  enkel de niet- aftrekbare btw.1
  Ter herinnering, het aandeel van de ondernemingen in de totale uitgaven is het
  grootst met 42 %, tegenover 39 % voor de gezinnen. Het gewicht van de fiscaliteit
  beantwoordt niet aan de verdeling van de totale uitgaven over de institutionele
  sectoren. Meer concreet, dragen de gezinnen zwaardere belastingen per eenheid
  van totale uitgaven dan de ondernemingen.
  1.
  We gaan uit van de hypothese dat het transportmaterieel van de overheid wordt toegewezen aan
  de bedrijfssector die vervoer voor eigen rekening verricht. De overige voertuiggebonden belastingen zijn dus opgenomen in de rekening van de ondernemingen.
  37
  
  Planning Paper 106
  
  GRAFIEK 9 -
  
  Aandeel van de verschillende institutionele sectoren in de btwontvangsten volgens modus in 2000 (in procent)
  
  100%
  90%
  80%
  70%
  60%
  50%
  40%
  30%
  20%
  10%
  0%
  Weg
  Gezinnen
  
  LOV
  
  Spoor
  Ondernemingen
  
  BV
  
  Mar
  
  Lucht
  
  Overheid
  
  De btw is als volgt verdeeld over de institutionele sectoren: 73 % wordt betaald
  door de gezinnen, 10 % door de ondernemingen en 17 % door de overheid. De
  btw die door de ondernemingen wordt betaald, is meestal aftrekbaar, wat de lage
  btw-uitgaven van de ondernemingen verklaart. We herinneren eraan dat voor
  sommige ondernemingen de btw niet aftrekbaar is. Dat is het geval voor de openbare instellingen1 en de meeste verenigingen (culturele, sport, politieke, enz.).
   Anderzijds is voor sommige producten de aftrekbaarheid beperkt. In het geval
  van transport, richt die laatste reglementering zich vooral op de aankoop van bedrijfswagens en het intermediair verbruik dat er verband mee houdt (brandstof,
  onderhoud, verzekering ...). Voor de voertuigen die dienen voor betaald personenvervoer, is er evenwel geen beperking van de aftrekbaarheid van toepassing.
  Die maatregel geldt dus niet voor de bedrijfstak van het wegvervoer.2 Die beperkte btw-aftrek impliceert een niet-aftrekbaar gemiddeld btw-tarief op de
  personenauto’s dat duidelijk veel hoger is dan op de overige wegvoertuigen. De
  niet-aftrekbare btw op het vervoermaterieel van het niet-wegvervoer is bijzonder
  laag. Dat wordt eens te meer verklaard door de bijzonderheden van de btw-reglementering inzake vervoer. Terwijl de aankoop van voertuigen onderworpen is
  aan een beperkte btw-aftrekbaarheid, is de aankoop van boten, vliegtuigen en
  spoorwegmaterieel meestal vrijgesteld van btw.
  Voor de vervoerdiensten verschilt de btw-reglementering ook volgens modus en
  vervoerstype (personen en goederen). Het maritiem vervoer en het luchtvervoer
  van personen zijn vrijgesteld van btw. De vervoerdiensten voor het personenvervoer door de overige modi is niet vrijgesteld maar geniet toch een lager tarief van
  6 % in vergelijking met het goederenvervoer dat aan het normale tarief wordt belast (21 %), en dit ongeacht de beschouwde vervoersmodus.
  De btw heeft voor 94 % betrekking op het wegvervoer, voor 2 % op het spoorvervoer en voor 1 % op elk van de overige modi. Enkel de btw-uitgaven van de
  1.
  2.
  38
  
  Zoals we hebben toegelicht, worden de uitgaven voor vervoerdiensten en vervoermaterieel voor
  eigen rekening van de overheid opgenomen in de rekening van de ondernemingen.
  Voor meer details over de fiscale wetgeving inzake transport, zie bijlage F.
   Planning Paper 106
  
  overheid zijn minder toegespitst op het wegvervoer. Toch vertegenwoordigt het
  wegvervoer 79 % van de door de overheid betaalde btw, terwijl dat voor het
  spoorvervoer 9 % is, voor het maritiem vervoer 6 % en voor de binnenvaart 5 %.
  GRAFIEK 10 -
  
  Aandeel van de verschillende institutionele sectoren in de andere
  ontvangsten dan btw, volgens modus in 2000 (in procent)
  
  100%
  90%
  80%
  70%
  60%
  50%
  40%
  30%
  20%
  10%
  0%
  Weg
  
  LOV
  Gezinnen
  
  Spoor
  Ondernemingen
  
  BV
  
  Mar
  
  Lucht
  
  Overheid
  
  De overige belastingen en heffingen worden betaald door de gezinnen (58 %) en
  door de ondernemingen (42 %). Zoals we reeds hebben uitgelegd, wordt geen enkele andere belasting dan de btw gedragen door de overheid. Die overige
  belastingen zijn dus vooral verdeeld over de gezinnen en de ondernemingen. Opnieuw hebben die belastingen vrijwel uitsluitend betrekking op het wegvervoer.
  Enkel het spoorvervoer is aan geen enkele andere belasting dan de btw onderworpen. Toch werden na 2000 bepaalde spoorwegheffingen ingevoerd. Het gaat
  om de heffingen die worden toegepast op de spoorwegmaatschappijen die opereren op het Belgische net.
  Voor het LOV dragen de ondernemingen alle andere belastingen dan de btw. Het
  gaat om de wegenbelasting die wordt gedragen door de maatschappijen TEC, STIB
  en De Lijn. Die informatie is momenteel niet volledig.1 Op basis van de beschikbare informatie kunnen we reeds bevestigen dat die maatschappijen een lage
  wegenbelasting betalen.2 In werkelijkheid genieten die maatschappijen diverse
  belastingverlagingen in de vorm van vrijstellingen (bijvoorbeeld voor de belasting op de inverkeerstelling van autobussen) of verminderingen (op de accijnzen
  op brandstoffen).
  De ondernemingen dragen alle andere belastingen dan de btw voor het maritiem
  vervoer, 90 % voor de luchtvaart en bijna 80 % voor de binnenvaart.3
  1.
  2.
  3.
   De gegevens waarover we beschikken hebben uitsluitend betrekking op de maatschappij De Lijn
  en de TEC van Henegouwen, Charleroi en Namen-Luxemburg. De vragen in verband met de
  wegenbelasting betaald door de andere maatschappijen van het LOV, worden momenteel behandeld.
  In totaal zouden de heffingen van alle maatschappijen van het LOV nauwelijks één miljoen euro
  bedragen.
  Ter herinnering, per veronderstelling hebben de binnenvaarttaksen (behalve de btw) die door de
  gezinnen worden betaald, betrekking op de pleziervaartuigen op de binnenwateren en op zee.
  Dat verklaart waarom er geen maritieme belastingen voor rekening van de gezinnen zijn.
  39
  
  Planning Paper 106
  
  In vergelijking met het wegvervoer zijn er relatief weinig heffingen en belastingen op de binnenvaart, de zeevaart en de luchtvaart die in de staatskas
  terechtkomen. Toch moeten we wijzen op de privébeheerders die hun eigen heffingen opleggen aan de infrastructuurgebruikers. Die heffingen, die vaak vrij
  hoog zijn, worden hier niet in aanmerking genomen aangezien het niet gaat om
  overheidsontvangsten. We herinneren eraan dat voor het wegvervoer de infrastructuurbeheerders enkel worden vertegenwoordigd door de overheid.
  Voor het wegvervoer zijn het de gezinnen die het grootste deel van de overige wegenbelastingen dragen, nl. 58 %. De ondernemingendragen de overige 42 %. De
  accijnzen op de brandstoffen vertegenwoordigen bijna 60 % van de andere wegenbelastingen behalve btw. Voor de verkeersbelasting gaat het om 20 %. We
  noteren dat voor het niet-wegvervoer de accijnzen op brandstof gering zijn en
  zelfs onbestaand. De professionele wegvervoerders genieten toch vermindering
  van accijnzen op hun brandstofverbruik. De gezinnen en de ondernemingen dragen dus vooral de accijnzen op het wegvervoer, op het gebruik van
  personenvoertuigen en bedrijfswagens.
   2. Verdeling van de belastingen en de heffingen tussen de vervoerstypes en
  de infrastructuur
  De transportbelastingen en -heffingen zijn vooral van toepassing op het personenvervoer. Inderdaad, meer dan driekwart van deze belastingen en heffingen
  worden toegepast op het personenvervoer. Vervolgens hebben ze betrekking op
  het goederenvervoer (16 %) en ten slotte op de infrastructuur (7 %). Voor dit laatste gaat het enkel om btw.
  In vergelijking met de verdeling van de totale uitgaven naargelang het vervoerstype wordt het personenvervoer relatief meer belast dan het goederenvervoer per
  eenheid van de totale uitgaven.
  TABEL 12 -
  
  Transportbelastingen en -heffingen in 2000 per vervoerstype, tegen lopende prijzen (in miljoen euro)
  Btw
  
  Andere belastingen en heffingen (Onv.)
  
  Totaal belastingen en heffingen
  
  Pers.
  Goed.
  Infrastr.
  Totaal
  
  Pers.
  Goed.
  Infrastr.
  Totaal
  
  Pers.
  Goed.
  Infrastr.
  Totaal
  
  Weg
  
  3 068
  
  146
  
  496
  
  3 710
  
  4 330
  
  1 351
  
  0
  
  5 681
  
  7 398
  
  1 498
  
  496
  
  9 392
  
  LOV
  
  29
  
  0
  
  0
  
  29
  
  0
  
  0
  
  0
  
  0
  
  29
  
  0
  
  0
  
  29
  
  Spoor
  
  33
  
  3
  
  58
  
  93
  
  0
  
  0
  
  0
  
  0
  
  33
  
  3
  
  58
  
  93
  
  BV
  
  16
  
  1
  
  30
  
  47
  
  1
  
  4
  
  0
  
  5
  
  17
  
  5
  
  30
  
  52
  
  Mar
  
  0
  
  1
  
  41
  
  42
  
  0
  
  0
  
  0
  
  0
  
  0
  
  1
  
  41
  
  42
  
  Lucht
  
  14
  
  0
  
  7
  
  21
  
  3
  
  0
  
  0
  
  3
  
  17
  
  0
  
  7
  
  25
  
  Totaal
  
  3 161
  
  151
  
  632
  
  3 943
  
  4 334
  
  1 356
  
  0
  
  5 690
  
  7 495
  
  1 507
  
  632
  
  9 633
  
  33
  
  2
  
  7
  
  41
  
  45
  
  14
  
  0
  
  59
  
  78
  
  16
  
  7
  
  100
  
  %
  
  Pers.: Personen, Goed: Goederen, Infrastr.: Infrastructuur.
  Onv.: onvolledige post.
   De belastingen en heffingen op het goederenvervoer hebben nagenoeg alleen betrekking op het wegvervoer, hetzelfde geldt voor het personenvervoer (99 % over
  de weg). De bedragen voor de belastingen op infrastructuur zijn iets beter verdeeld over de modi: het wegvervoer vertegenwoordigt echter nog steeds bijna
  
  40
  
  Planning Paper 106
  
  80 % van de belastingen op de infrastructuur, het spoorvervoer 9 % en de zeevaart 6 %.
  In 2000 was de btw als volgt verdeeld: 80 % voor het personenvervoer, 4 % voor
  het goederenvervoer en 16 % voor de infrastructuur. Ondanks het btw-voorkeurstarief dat op de diensten van personenvervoer wordt toegepast (tussen 0 %1
  en 6 % naargelang de modus) zijn de btw ontvangsten van het personenvervoer
  duidelijk belangrijker dan voor het goederenvervoer. Dat wordt verklaard door
  het kleine aandeel van de uitgaven voor personenvervoerdiensten (uitgevoerd
  door derden) in vergelijking met de uitgaven voor personenvervoer voor eigen
  rekening. Die uitgaven voor het personenvervoer voor eigen rekening zijn soms
  onderworpen aan een fiscale wetgeving die beduidend minder gunstig is dan
  voor het goederenvervoer, zoals reeds werd toegelicht voor de bedrijfsvoertuigen (beperkte aftrekbaarheid van de btw).
  