title: Nationale parlementen in de Europese Unie
text: De eerste bijeenkomst vond plaats in Rome in 1963. Dit maakt de Conferentie van
  voorzitters de oudste conferentie.128 Vanaf 1975 werden de bijeenkomsten regelmatig
  gehouden op jaarlijkse basis. Sinds de Lissabon Top in 1999 bestaat de Conferentie als een
  autonoom forum voor interparlementaire samenwerking.129 Het doel van de conferentie
  is het beschermen, benadrukken en promoten van (het belang van) de rol van nationale
  parlementen en het uitvoeren en stimuleren van interparlementaire activiteiten.130 De
  Conferentie biedt instrumenten voor het uitwisselen van standpunten, informatie en
  ervaringen tussen de vertegenwoordigers, om te discussiëren, en voor de uitwisseling en
  ondersteuning van onderzoek.131 Een van deze instrumenten is IPEX, dat is ontstaan na
  aanbevelingen tijdens de Conferenties in Rome (2000) en Den Haag (2004). Voor Nederland
  nemen de voorzitters van beide Kamers deel en zij worden ondersteund door de griffiers
  van beide Kamers samen met de EU-adviseur van de vaste commissie voor Europese Zaken
  van de Tweede Kamer.132
  
  127 Website Europese Commissies, Betrekkingen met nationale parlementen.
  128 C. Hefftler & K. Gattermann, ‘Interparliamentary Cooperation in the European Union: Patterns, Problems
  and Potential’, in: C. Hefftler e.a. (eds.), The Palgrave Handbook of National Parliaments and the European
  Union, Londen: Palgrave Macmillan 2015, p. 96.
  129 Website Hongaars parlement.
  130 Art. 2 lid 1 The Stockholm Guidelines for the Conference of Speakers of EU; C. Hefftler & K. Gattermann,
  ‘Interparliamentary Cooperation in the European Union: Patterns, Problems and Potential’, in: C. Hefftler
  e.a. (eds.), The Palgrave Handbook of National Parliaments and the European Union, Londen: Palgrave
  Macmillan 2015, p. 96.
  131 Art. 2 lid 2 The Stockholm Guidelines for the Conference of Speakers of EU.
   132 Het verslag van de bijeenkomst wordt als Kamerstuk 30180 gedrukt; Deelname aan de Conferentie op
  21-23 april 2013 vond op ambtelijk niveau plaats in verband met de beëdiging en inhuldiging van koning
  Willem-Alexander op 30 april 2013.
  59
  
  Nationale parlementen in de Europese Unie
  
  2.5.3
  
  COSAC
  
  De COSAC oftewel de Conferentie van de commissies voor EU-aangelegenheden van de
  nationale parlementen van de lidstaten van de Europese Unie en van het Europees Parlement133 is een samenwerkingsverband tussen de nationale parlementen. De COSAC werd
  in mei 1989 in Madrid opgericht door de voorzitters van de parlementen van de lidstaten
  van de Europese Gemeenschap. Het doel van dit samenwerkingsorgaan is de rol van de
  nationale parlementen in de EU te versterken door de uitwisseling van informatie en
  expertise te intensiveren en van gedachten te wisselen over gemeenschappelijke belangen.
  Tweemaal per jaar wordt een bijeenkomst georganiseerd in het land dat op dat moment
  voorzitter is van de EU.134 Geregeld worden experts uitgenodigd zoals leden van de Europese
  Commissie.135
  De formele erkenning van de COSAC kwam in 1997 toen ze werd opgenomen in het
  Protocol betreffende de rol van de nationale parlementen in de Europese Unie bij het
  Verdrag van Amsterdam. De COSAC vindt tegenwoordig haar grondslag in artikel 10 van
  het Protocol betreffende de rol van de nationale parlementen in de Europese Unie bij het
  Verdrag van Lissabon. Dit artikel luidt:
  ‘Een conferentie van de organen van de parlementen die gespecialiseerd zijn
  in de aangelegenheden van de Unie kan iedere door haar passend geachte bijdrage ter attentie van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie leveren.
   Deze conferentie bevordert voorts de uitwisseling van informatie en beste
  praktijken tussen de nationale parlementen en het Europees Parlement, alsook
  tussen hun respectieve gespecialiseerde commissies. Zij kan ook interparlementaire conferenties over specifieke onderwerpen organiseren, met name om
  vraagstukken op het gebied van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, waaronder het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid,
  te bespreken. De besluiten, aanbevelingen of conclusies van de conferentie
  binden de nationale parlementen niet en laten hun standpunten onverlet.’
  De conclusies van de bijeenkomsten worden naar de nationale parlementen, de Raad, het
  Europees Parlement en de Commissie gestuurd. De COSAC blijkt een belangrijk middel
  te zijn om samen te werken bij het indienen van met redenen omklede adviezen in het
  
  133 De afkorting COSAC staat voor Conférence des Organes Spécialisés dans les Affaires Communautaires et
  Européennes des Parlements de l’Union Européenne.
  134 Eerste Kamercommissie Europese Zaken, Introductiedossier, Den Haag: Eerste Kamer 12 juni 2015, p. 23.
  135 C. Hefftler & K. Gattermann, ‘Interparliamentary Cooperation in the European Union: Patterns, Problems
  and Potential’, in: C. Hefftler e.a. (eds.), The Palgrave Handbook of National Parliaments and the European
  Union, Londen: Palgrave Macmillan 2015, p. 96.
   60
  
  Hoofdstuk 2 Van Europees naar nationaal
  
  kader van de gele- en oranjekaartprocedure en de politieke dialoog, waarbij de eerste gele
  kaart tegen het Monti II-voorstel van de Commissie als voorbeeld kan dienen. Deze werd
  voorbereid tijdens de 47ste COSAC-bijeenkomst in Denenmarken.136 COSAC draait om
  uitwisseling van informatie en beste praktijken met als doel van elkaar te leren. Artikel 1.1
  van het reglement van de COSAC formuleert het als volgt: ‘De COSAC is een forum voor
  geregelde gedachtewisselingen zonder dat daarbij afbreuk wordt gedaan aan de bevoegdheden van de parlementaire organen in de Europese Unie.’137 Geen besluit van de COSAC
  is bindend, dit betekent dat de COSAC louter een adviesorgaan is. Het expliciet opnemen
  van het gebied van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid inclusief het
  gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid in het artikel heeft te maken met het
  intergouvernementele karakter van dit beleid. De controle van dat beleid vindt plaats in
  de nationale parlementen waardoor de Europese Raad van Nice heeft besloten om de
  onderlinge samenwerking van nationale en Europese parlementariërs te versterken in het
  kader van de COSAC.138 Het resultaat was dus dat dit beleid expliciet vermeld werd in het
  artikel met de bedoeling dat de COSAC hier meer aandacht aan zou schenken.
   De COSAC komt tweemaal per jaar bijeen. De plenaire bijeenkomst wordt tijdens de
  bijeenkomst voor de commissievoorzitters voorbereid. Aan de plenaire bijeenkomst kunnen
  per parlement zes vertegenwoordigers uit de commissie(s) voor EU-aangelegenheden
  deelnemen. Daarnaast kunnen ook zes vertegenwoordigers van het Europees Parlement
  deelnemen. Kandidaat-lidstaten mogen drie waarnemers sturen. Doorgaans stuurt
  Nederland twee afgevaardigden uit de Eerste Kamer en vier uit de Tweede Kamer. De
  voorbereiding voor de plenaire vergadering vindt plaats in de politieke voorbereidingsgroep
  COSAC. Deze commissie bestaat uit leden van de Commissie Europese Zaken van zowel
  de Tweede Kamer als de Eerste Kamer en vergadert achter gesloten deuren. De schriftelijke
  verslagen van de plenaire bijeenkomst van de COSAC krijgen de vorm van Kamerstuk (in
  de serie 22660).139
  De COSAC kan bijdragen voorleggen aan het Europees Parlement, de Raad en de
  Commissie. Goedkeuring daarvan vindt plaats door middel van een ruime consensus.
  Wanneer dit niet mogelijk is, worden de bijdragen goedgekeurd met een gekwalificeerde
  meerderheid van minimaal drie vierde van de uitgebrachte stemmen. Deze meerderheid
  van de uitgebrachte stemmen moet overeenkomen met minimaal de helft van alle stemmen.
  Elke delegatie vanuit nationale parlementen beschikt over twee stemmen.140
  
  136 Ibid., p. 97.
  137 Art. 1.1 Reglement van de Conferentie van de commissies voor EU-aangelegenheden van de parlementen
  van de Europese Unie (2011/C 229/01).
  138 Kamerstukken II 2003/04, 21501-02, nr. 560, p. 2; Kamerstukken II 2002/03, 28604, nr. 3, p. 8.
  139 Eerste Kamercommissie Europese Zaken, Introductiedossier, Den Haag: Eerste Kamer 12 juni 2015, p. 23.
  140 Art. 7.1 en 7.5 Reglement van de Conferentie van de commissies voor EU-aangelegenheden van de parlementen van de Europese Unie (2011/C 229/01).
   61
  
  Nationale parlementen in de Europese Unie
  
  De COSAC wordt door parlementariërs gezien als een netwerkbijeenkomst en zij zijn
  er positief over.141 Met name ten tijde van de eerste gele kaart bleek de netwerkfunctie goed
  te werken.142 Uit onderzoek blijkt dat wanneer een COSAC-bijeenkomst plaatsvindt in de
  controleperiode van een nieuw wetgevingsvoorstel (in de periode dat nationale parlementen
  een met redenen omkleed advies kunnen indienen) dit de kans op het behalen van het
  minimaal aantal adviezen voor een gele kaart vergroot.143 Negatief aan COSAC is volgens
  parlementariërs de kwaliteit van de debatten, de dominantie van het Europees Parlement
  en het feit dat van bepaalde parlementen geen afgevaardigden aanwezig zijn. Doorgaans
  hebben de afgevaardigden geen mandaat en kunnen geen formele beslissingen genomen
  worden. De effectiviteit hangt daarnaast af van de toevallige persoonlijke contacten.144
  
  2.5.4
  
  Interparlementaire Commissiebijeenkomsten
  
  De Interparlementaire Commissiebijeenkomsten worden georganiseerd door verschillende
  commissies van het Europees Parlement met de verschillende Kamercommissies van de
  nationale parlementen. Tijdens bijeenkomsten van de Interparlementaire Commissiebijeenkomsten worden concrete zaken of wetgevingsvoorstellen besproken die onder de
  gewone wetgevingsprocedure vallen.145 Het doel van deze bijeenkomsten tussen leden van
  nationale parlementen en leden van het Europees Parlement, is de uitwisseling van
  standpunten waardoor leden van nationale parlementen invloed uitoefenen op de standpunten van leden van het Europees Parlement over concrete wetsvoorstellen.146 Interparlementaire commissie-bijeenkomsten worden ongeveer tien keer per jaar georganiseerd,
  wat betekent dat er behoefte bestaat tot het uitwisselen van informatie tussen de commissies
  van de parlementen.147
  
  141 E. Mastenbroek e.a., Gericht op Europa. Nationale parlementaire controle op Europese besluitvorming na
  het Verdrag van Lissabon, Institute for Management Research Radboud Universiteit Nijmegen 2014, p. 25.
  142 Ibid.
   143 Zie D8.4 Report: ‘Do National Parliaments use their Rights to involve Themselves in EU Decision Making?
  What, if any, are the Constraints? A Comparison of Five EU Member States’, 21 april 2016, van Petr Kaniok,
  Masaryk University, via website Beucitizen.
  144 E. Mastenbroek e.a., Gericht op Europa. Nationale parlementaire controle op Europese besluitvorming na
  het Verdrag van Lissabon, Institute for Management Research Radboud Universiteit Nijmegen 2014, p. 2526.
  145 C. Hefftler & K. Gattermann, ‘Interparliamentary Cooperation in the European Union: Patterns, Problems
  and Potential’, in: C. Hefftler e.a. (eds.), The Palgrave Handbook of National Parliaments and the European
  Union, Londen: Palgrave Macmillan 2015, p. 98.
  146 D. Jančić, ‘Representative Democracy across Levels? National Parliaments and EU Constitutionalism’,
  Croatian Yearbook of European Law and Policy (8) 2012, p. 242-243.
  147 C. Hefftler & K. Gattermann, ‘Interparliamentary Cooperation in the European Union: Patterns, Problems
  and Potential’, in: C. Hefftler e.a. (eds.), The Palgrave Handbook of National Parliaments and the European
  Union, Londen: Palgrave Macmillan 2015, p. 98.
  62
  
  Hoofdstuk 2 Van Europees naar nationaal
  
  2.5.5
  
  Gezamenlijke Commissiebijeenkomsten
  
  Ook de Gezamenlijke Commissiebijeenkomsten worden georganiseerd door het Europees
  Parlement in Brussel. Het Europees Parlement doet dit samen met de lidstaat die op dat
  moment voorzitter is van de Europese Unie. De Gezamenlijke Commissiebijeenkomsten
  zijn er om de dialoog tussen parlementariërs van nationale parlementen onderling en de
  dialoog tussen nationale parlementariërs en Europarlementariërs te bevorderen binnen
  bepaalde sectoren en onderwerpen van algemeen belang. In tegenstelling tot de interparlementaire commissiebijeenkomsten worden gezamenlijke commissiebijeenkomsten niet
  vaak georganiseerd.148 Dit laat zien dat er meer behoefte is aan uitwisseling van informatie
  en standpunten over concrete voorstellen en onderwerpen en minder over onderwerpen
  van algemeen belang.
   2.5.6
  
  Gezamenlijke parlementaire bijeenkomsten
  
  Net zoals de Gezamenlijke Commissiebijeenkomsten worden de Gezamenlijke parlementaire
  bijeenkomsten georganiseerd in Brussel door het Europees Parlement in samenwerking
  met de lidstaat die voorzitter is van de Europese Unie op dat tijdstip. De gezamenlijke
  interparlementaire bijeenkomsten zijn regelmatig terugkerende bijeenkomsten. Het doel
  van deze bijeenkomsten is de interparlementaire dialoog over grote en belangrijke onderwerpen te bevorderen. De onderwerpen die besproken worden zijn onderwerpen van
  gemeenschappelijk belang. In tegenstelling tot de bovenstaande twee bijeenkomsten, die
  onderwerpen bespreken op een bepaald beleidsterrein, hebben de Gezamenlijke parlementaire bijeenkomsten een bredere opzet en kunnen in principe alle onderwerpen besproken
  worden.149 De nadruk ligt op de gebieden ten aanzien waarvan de Unie geen wetgeving
  opstelt maar wel beleid voert, zoals economisch en monetair beleid, energiebeleid, klimaatverandering en gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid.150
  
  148 C. Hefftler & K. Gattermann, ‘Interparliamentary Cooperation in the European Union: Patterns, Problems
  and Potential’, in: C. Hefftler e.a. (eds.), The Palgrave Handbook of National Parliaments and the European
  Union, Londen: Palgrave Macmillan 2015, p. 98.
  149 C. Hefftler & K. Gattermann, ‘Interparliamentary Cooperation in the European Union: Patterns, Problems
  and Potential’, in: C. Hefftler e.a. (eds.), The Palgrave Handbook of National Parliaments and the European
  Union, Londen: Palgrave Macmillan 2015, p. 97.
  150 D. Jančić, ‘Representative Democracy across Levels? National Parliaments and EU Constitutionalism’,
  Croatian Yearbook of European Law and Policy (8) 2012, pp. 242.
   63
  
  Nationale parlementen in de Europese Unie
  
  2.5.7
  
  Gezamenlijke parlementaire controlegroep EUROPOL
  
  Sinds het Verdrag van Lissabon151 en de nieuwe EUROPOL-verordening (EU) 2016/794
  bestaat de verplichting voor nationaal parlementair toezicht op EURPOL en in april 2017
  werd de Gezamenlijke parlementaire controlegroep EUROPOL (GPCE) opgericht.152 Volgens
  artikel 51 lid 1 van de verordening houdt de GPCE politiek toezicht op de activiteiten van
  Europol, inclusief de gevolgen van de activiteiten op fundamentele rechten en fundamentele
  vrijheden van natuurlijke personen. Ook enkele rechten van de GPCE zijn opgenomen in
  de verordening. De GPCE kan de voorzitter van de raad van bestuur, de uitvoerend
  directeur of hun plaatsvervangers verzoeken voor de raad te verschijnen. Ook wordt de
  GPCE geraadpleegd over de meerjarige programmering van EUROPOL. Voor de uitvoering
  van de taken heeft de GPCE enkele informatierechten gekregen.153 De GPCE bestaat uit
  vier leden per nationaal parlement en zestien leden van het Europees Parlement.154 De
  conclusies die de GPCE neemt, worden aan het Europees parlement, de nationale parlementen, de Raad, de Commissie en EUROPOL gestuurd.155 Gezien het feit dat de GPCE
  pas sinds kort bestaat, is het nog niet mogelijk om iets over het effect van de GPCE te
  zeggen.
   2.5.8
  
  Artikel 13-conferentie
  
  Als reactie op de economische en financiële crisis is in april 2013 door de Conferentie van
  Voorzitters van de parlementen van de Europese Unie op Cyprus besloten om een nieuwe
  interparlementaire conferentie te creëren. Dit is de Interparlementaire conferentie onder
  Artikel 13 van het Begrotingspact.156 De volledige naam is de Interparlementaire Conferentie
  over Stabiliteit, Economische Coördinatie en Bestuur in de Europese Unie (Interparliamentary
  Conference on Stability, Economic Coordination and Governance in the European Union),
  maar de gangbare naam is de Artikel 13-conferentie. De eerste bijeenkomst vond plaats
  op 16 en 17 oktober 2013 in Vilnius, Litouwen. Artikel 13 van het begrotingspact bepaalt
  dat
  
  151 Art. 12 VEU.
  152 V. Kreilinger (ed.), A Watchdog for Europe’s Policemen: The Joint Parliamentary Scrutiny Group for Europol
  (Policy Paper), Berlijn: Jacques Delors Institute 2017, p. 3.
  153 D. Fromage, ‘The New Joint Parliamentary Scrutiny Group for Europol: Old Wine in New Bottles?’, EU
  TARN, Blog 17 juni 2017.
  154 V. Kreilinger (ed.), A Watchdog for Europe’s Policemen: The Joint Parliamentary Scrutiny Group for Europol
  (Policy Paper), Berlijn: Jacques Delors Institute 2017, p. 16.
  155 D. Fromage, ‘The New Joint Parliamentary Scrutiny Group for Europol: Old Wine in New Bottles?’, EU
  TARN, Blog 17 juni 2017.
  156 Het begrotingspact wordt ook wel Fiscal Compact genoemd en vormt een onderdeel van het Verdrag inzake
  stabiliteit, coördinatie en bestuur in de economische en monetaire unie.
  64
  
  Hoofdstuk 2 Van Europees naar nationaal
  
  ‘(...) het Europees Parlement en de nationale parlementen van de verdragsluitende partijen samen beslissen over de organisatie en de promotie van een
  conferentie van vertegenwoordigers van de desbetreffende commissies van het
  Europees parlement en vertegenwoordigers van de desbetreffende commissies
  van de nationale parlementen, om het begrotingsbeleid en andere onder dit
  Verdrag vallende kwesties te bespreken’.
   De onderwerpen die tijdens de Artikel 13-conferentie aan bod komen, zijn gerelateerd aan
  de Economische en Monetaire Unie (EMU). De Conferentie van Voorzitters van de parlementen van de Europese Unie was van mening dat het EMU-beleid van dermate belang
  was, dat dit beter en meer gecontroleerd zou moeten worden. Hierdoor zou de EMU meer
  geïntegreerd worden in de lidstaten. De Artikel 13-conferentie wordt, net zoals de COSAC,
  tweemaal per jaar georganiseerd. In het voorjaar ligt de organisatie in handen van het
  Europees Parlement en vindt de conferentie in Brussel plaats, in het najaar wordt de conferentie door het parlement van de lidstaat die voorzitter is van de EU georganiseerd en
  vindt de conferentie aldaar plaats. Het aantal afgevaardigden van de nationale parlementen
  wordt door de nationale parlementen zelf bepaald. De Artikel 13-conferentie maakt deel
  uit van de door het Europees Parlement georganiseerde Europese Parlementaire Week
  (EPW).157 Een groot nadeel van de Artikel 13-conferentie is het feit dat geen bindende
  aanbevelingen kunnen worden gedaan richting EU-organen of nationale regeringen. Het
  is een platform voor discussie en uitwisseling van informatie en beste praktijken over
  economisch en financieel bestuur. Controle of invloed uitoefenen op Europees niveau op
  economisch of financieel gebied gebeurt dus niet via de Artikel 13-conferentie.158
  
  2.5.9
  
  Europese Parlementaire Week
  
  De EPW wordt in januari of februari georganiseerd door het Europees Parlement samen
  met de lidstaat die het voorzitterschap van de EU in handen heeft. De bedoeling was om
  een debat te organiseren tussen het Europees Parlement en de nationale parlementen over
  de jaarlijkse groeianalyse van de Europese Commissie en daaraan verwante onderwerpen.159
  Tijdens deze week, die feitelijk maar twee dagen duurt, komen leden van de nationale
  parlementen samen met leden van het Europees Parlement. De leden debatteren over het
  
  157 Website Tweede Kamer, Artikel 13-conferentie.
   158 V. Kreilinger, The new inter-parliamentary conference for economic and financial government (Policy Paper),
  Berlijn: Jacques Delors Institute 2013.
  159 C. Hefftler & K. Gattermann, Interparliamentary Cooperation in the European Union: Patterns, Problems
  and Potential, in: C. Hefftler e.a. (eds.), The Palgrave Handbook of National Parliaments and the European
  Union, Londen: Palgrave Macmillan 2015, p. 99.
   65
  
  Nationale parlementen in de Europese Unie
  
  Europees Semester en over stabiliteit, economische coördinatie en bestuur in de Europese
  Unie. Dit wordt gedaan tijdens de Interparlementaire conferentie inzake het Europees
  Semester en de artikel 13-conferentie. Naast deze twee conferenties vinden ook bijeenkomsten plaats tussen leden van nationale parlementen en leden van het Europees Parlement
  uit dezelfde politieke fracties. Ook enkele interparlementaire commissiebijeenkomsten
  vinden tijdens deze week plaats. De commissies Economische en Monetaire Zaken,
  Werkgelegenheid en Sociale Zaken en Begroting, de commissies die het initiatief namen
  voor de EPW, organiseren tijdens elke EPW-bijeenkomst de mogelijkheid voor Europarlementariërs om met hun collega’s van de nationale parlementen in debat te gaan. De EPW
  zorgt voor een kader waarbinnen deze bijeenkomsten en conferenties kunnen plaatsvinden.160
  Toen het Verdrag inzake Stabiliteit, Coördinatie en Bestuur in de Economische en
  Monetaire Unie tot stand kwam als reactie op de economische en financiële crisis was het
  Europees Parlement van mening dat interparlementaire samenwerking op het economische
  en monetaire terrein van groot belang was. De EPW is ontstaan als reactie op het Europees
  Semester. Er moest volgens het Europees Parlement een platform bestaan waar nationale
  parlementen ideeën en beste praktijken konden uitwisselen. Op initiatief van de commissies
  Economische en Monetaire Zaken (ECON), Werkgelegenheid en Sociale Zaken (EMPL)
  en Begroting (BUDG) van het Europees Parlement, in samenwerking met de Conferentie
  van Voorzitters van de parlementen van de Europese Unie, organiseerde het Europees
  Parlement in februari 2012 een interparlementaire bijeenkomst inzake het Europees
  Semester. Sinds 2012 wordt deze conferentie elk jaar georganiseerd en wordt deze bijeenkomst georganiseerd als onderdeel van de EPW.161 Vanaf 2014 maakt ook de Artikel 13conferentie deel uit van de EPW.162
  
  2.5.10
  
  Interparlementaire Conferentie voor gemeenschappelijk buitenlands
  en veiligheidsbeleid en het gemeenschappelijk veiligheids- en
  defensiebeleid
  
  In april 2012 werd tijdens de Conferentie van Voorzitters van de parlementen van de
  Europese Unie in Warschau, Polen de Interparlementaire Conferentie voor gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid
  (GBVB/GVDB) opgericht. Enkele maanden later, in september 2012, werd de Conferentie
  voor het eerste gehouden, op Cyprus. Het doel van deze conferentie is het versterken van
  de rol van nationale parlementen en het Europees Parlement krachtens het Verdrag van
  160 Zie de agenda’s van de EPW’s via Ipex.eu.
   161 Website Europees Parlement, Relations with national parliaments.
  162 Ibid.
  66
  
  Hoofdstuk 2 Van Europees naar nationaal
  
  Lissabon en meer specifiek Protocol nr. 1 bij dat verdrag. Dit wordt gedaan door informatie
  en beste praktijken uit te wisselen op het gebied van gemeenschappelijk buitenlands en
  veiligheidsbeleid en het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid zodat nationale
  parlementen en het Europees Parlement volledig geïnformeerd zijn wanneer zij in een van
  deze gebieden handelingen verrichten.163 De samenstelling van de conferentie bestaat uit
  zes vertegenwoordigers per nationaal parlement en zestien vertegenwoordigers van het
  Europees Parlement. Kandidaat-lidstaten mogen vier vertegenwoordigers sturen die de
  conferentie mogen observeren.164 Deze vertegenwoordigers komen elk half jaar bijeen in
  het land van de voorzitter van de EU of in het Europees Parlement in Brussel. De conferentie wordt voorgezeten door de voorzitter van de EU in nauwe samenwerking met het
  Europees Parlement.165
  
  2.6
  
  Alternatieve bronnen van informatie
  
  Er zijn meerdere manieren waarop nationale parlementen informatie uitwisselen en
  samenwerken met andere nationale parlementen en EU-instellingen. Zo is er een officiële
  interparlementaire databank genaamd IPEX, waarbinnen op formele wijze op politiek en
  administratief niveau wordt samengewerkt. Daarnaast bestaat het netwerk ECPRD, dat
  breder is dan de Europese Unie omdat ook leden van de Raad van Europa deelnemen aan
  dit netwerk.
  2.6.1
  
  IPEX
  
  IPEX staat voor Interparliamentary EU Information Exchange. Deze databank is ontstaan
  in 2000 tijdens de Conferentie van Voorzitters van de parlementen van de Europese Unie.
   Op de website wordt informatie geplaatst over de behandeling van Europese wetgevingsen beleidsvoorstellen in de nationale parlementen van de Europese Unie. Het doel is
  interparlementaire samenwerking mogelijk te maken door het uitwisselen van informatie
  tussen nationale parlementen onderling en met het Europees Parlement.166 De website,
  www.ipex.eu, bevat een databank met ontwerpwetgeving, consultatie- en informatiedocumenten van de Europese Commissie. Daarnaast zijn er ook parlementaire documenten te
  vinden die de nationale parlementen zelf uploaden. Verder bevat IPEX een kalender met
  
  163 Kamerstukken I en II 2012/13, 33130, A/nr. 2, p. 1.
  164 Art. 2 Rules of Procedure of the Inter-Parliamentary Conference for the Common Foreign and Security
  Policy and the Common Security and Defence Policy.
  165 Website Europees Parlement, Relations with national parliaments.
  166 Eerste Kamercommissie Europese Zaken, Introductiedossier, Den Haag: Eerste Kamer 12 juni 2015, p. 17.
   67
  
  Nationale parlementen in de Europese Unie
  de data waarop interparlementaire bijeenkomsten worden gehouden.167 IPEX probeert
  een actueel overzicht te bieden van de standpunten van nationale parlementen in de geleen oranjekaartprocedure. Daarbij is het van groot belang dat de nationale parlementen de
  benodigde informatie leveren.168
  Het aantal documenten in IPEX is over de jaren toegenomen maar IPEX is niet goed
  te gebruiken voor actuele zaken. Zowel het Nederlandse als het Duitse parlement is actief
  in het plaatsen van documenten. Deze documenten worden doorgaan pas geplaatst nadat
  de nationale procedure is afgelopen dan wel enige tijd nadat de documenten nationaal zijn
  gebruikt. IPEX is voor andere lidstaten dus geen actuele bron van informatie en is niet of
  nauwelijks te gebruiken in de gelekaartprocedure waarbij immers binnen acht weken
  gereageerd dient te worden. Daarnaast is er een taalkundig probleem. De meeste documenten worden geplaatst in de officiële taal van de lidstaat waardoor de documenten voor
  andere lidstaten moeilijk te gebruiken zijn. Aan dit probleem is enigszins tegemoetgekomen
  door de lidstaten zelf, nu steeds meer lidstaten ook een vertaling in het Engels plaatsen.
   De Bundesrat gaat soms zo ver om naast een Engelse vertaling ook een Franse vertaling
  te uploaden.169
  
  2.6.2
  
  ECPRD
  
  The European Centre for Parliamentary Research and Documentation (ECPRD) is net zoals
  IPEX gecreëerd door de Conferentie van Voorzitters van de parlementen van de Europese
  Unie. Dit netwerk bestaat sinds 1977 en is gecreëerd voor nationale parlementen van de
  leden van de Raad van Europa, de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa,
  de onderzoeksafdelingen van het Europees Parlement en de leden en observerende leden
  van de Raad van Europa. Omdat parlementariërs van de leden van de Raad van Europa
  lid van het ECPRD zijn, is dit een groter netwerk dan netwerken waarbij alleen parlementariërs van EU-lidstaten betrokken zijn. Het ECPRD heeft als doel het bevorderen van
  parlementaire samenwerking op de gebieden van informatie, parlementair onderzoek en
  documentatie. Verder zet het ECPRD zich in voor het uitwisselen van informatie, ideeën
  en ervaringen. Het ECPRD is net zoals IPEX een documentatiesysteem. De effectiviteit is
  hierdoor moeilijk tot niet vast te stellen.
  167 Ipex.eu.
  168 C. Hefftler & K. Gattermann, Interparliamentary Cooperation in the European Union: Patterns, Problems
  and Potential, in: C. Hefftler e.a. (eds.), The Palgrave Handbook of National Parliaments and the European
  Union, Londen: Palgrave Macmillan 2015, p. 101.
  169 V. Knutelská, ‘Cooperation among national parliaments: an effective contribution to EU legitimation?’, in:
  B. Crum & J. Fossum (eds.), Practices of Interparliamentary Coordination in International Politics: The
  European Union and Beyond, Colchester: ECPR Press 2013, p. 41-43.
   68
  
  Hoofdstuk 2 Van Europees naar nationaal
  
  2.7
  
  Tussenconclusie
  
  Nationale parlementen hebben op basis van Europees recht meerdere bevoegdheden om
  invloed uit te oefenen op Europese aangelegenheden. Deze parlementaire middelen om
  invloed uit te oefenen en de participatierechten zijn geïntroduceerd om het democratisch
  tekort te verkleinen. De vraag die in de inleiding is gesteld, is of nationale parlementen, in
  het bijzonder het Duitse en het Nederlandse parlement, deze bevoegdheden gebruiken en
  in welke mate, en of het democratisch tekort hierdoor daadwerkelijk verkleind is.
  Om te beginnen is er het Barroso-initiatief. Dit initiatief was een stap in de goede
  richting, zeker toen het werd gecodificeerd in het Verdrag van Lissabon. Zonder adequate
  en volledige informatie kunnen nationale parlementen geen invloed uitoefenen. Men kan
  op basis hiervan niet stellen dat de betrokkenheid van nationale parlementen is vergroot.
  Nationale parlementen zijn nu wel op de hoogte van alles wat in de Europese Unie speelt
  en zijn niet langer afhankelijk van hun regeringen, maar dat maakt de nationale parlementen
  nog niet direct betrokken of actief. Ook is de invloed van nationale parlementen op de
  Europese Unie hiermee nog niet vergroot, wederom omdat puur door het ontvangen van
  informatie de nationale parlementen geen invloed kunnen uitoefenen.
  De politieke dialoog die samenhangt met het Barroso-initiatief, is in principe een goed
  middel voor direct contact tussen de nationale parlementen en de Europese Commissie.
   Of de politieke dialoog daadwerkelijk werkt, hangt natuurlijk af van activiteiten van de
  nationale parlementen (zij moeten adviezen insturen), en van de Europese Commissie,
  die een deugdelijk en tijdelijk antwoord moet sturen. Het Nederlandse parlement, en dan
  met name de Tweede Kamer, is redelijk actief binnen de politieke dialoog. De Eerste Kamer
  is niet of nauwelijks actief binnen de politieke dialoog aangezien zij liever een brief aan de
  regering stuurt dan aan de Europese Commissie. Het Duitse parlement geeft een enigszins
  omgekeerd beeld. De Bundestag is nauwelijks actief binnen de politieke dialoog, de
  Bundesrat is zeer actief. De aantallen zeggen echter niet zo veel als de inhoud niet goed is.
  De politieke dialoog zou de rol van de nationale parlementen in de EU vergroten wanneer
  de Europese Commissie daadwerkelijk actie zou ondernemen op basis van de adviezen
  die zij krijgt van de nationale parlementen. Niets is minder waar. De antwoorden van de
  Commissie zijn matig en soms slechts een herhaling van de standpunten van de Commissie.
  Op basis van de adviezen die de nationale parlementen sturen, komt de Commissie niet
  tot andere inzichten waardoor gesteld kan worden dat de invloed van nationale parlementen
  in de EU niet wordt vergroot door de politieke dialoog. Dit is ook niet het doel van de
  politieke dialoog. Het is namelijk bedoeld als middel om informatie uit te wisselen tussen
  de Europese Commissie en nationale parlementen. Dit doel wordt wel bereikt. Nationale
  parlementen kunnen vragen stellen, hun zorgen uiten, hun standpunten overbrengen en
  aangeven wat ze graag anders zien en de Commissie beantwoordt die vragen en reageert
  
  69
  
  Nationale parlementen in de Europese Unie
  
  op de zorgen en de standpunten van de nationale parlementen en zo ontstaat er een dialoog.
   Nationale parlementen kan overigens niet verweten worden dat ze proberen om de Commissie op andere gedachte te brengen en te overtuigen van hun eigen standpunten.
  De gelekaartprocedure heeft als doel de nationale parlementen een stem te geven in het
  Europese wetgevingsproces. Waar de politieke dialoog minder dwingend is voor de
  Europese Commissie, is de gelekaartprocedure dat juist meer. Zodra een derde van de
  nationale parlementen een met redenen omkleed advies heeft ingediend bij de Commissie
  naar aanleiding van een wetsvoorstel dient de Commissie hier iets mee te doen. In het
  minste geval dient de Commissie het wetsvoorstel nogmaals te bekijken. Het is echter de
  Commissie die bepaalt of het gaat om een met redenen omkleed advies en niet de lidstaten.
   Wat dat betreft heeft de Commissie de touwtjes in de handen en kan de Commissie (ten
  minste in theorie) voorkomen dat een gele kaart wordt getrokken door te bepalen dat
  adviezen niet worden gezien als met redenen omklede adviezen in het kader van de gelekaartprocedure. Aangezien alle met redenen omklede adviezen met betrekking tot subsidiariteit afkomstig van het Nederlandse en het Duitse parlement behandeld zijn in de
  gelekaartprocedure, dus door de Commissie bestempeld als subsidiariteitsbezwaren, bestaat
  er geen reden om aan te nemen dat de Commissie misbruik maakt van haar positie. Tot
  nu toe is het de nationale parlementen drie keer gelukt een gele kaart te trekken. Wordt
  er geen gele kaart getrokken dan worden alle met redenen omklede adviezen binnen de
  politieke dialoog behandeld. Het Nederlandse parlement is nauwelijks actief binnen de
  gelekaartprocedure. Wederom is de Tweede Kamer actiever dan de Eerste Kamer. Het
  Duitse parlement heeft in de eerste jaren na het Verdrag van Lissabon enkele met redenen
  omklede adviezen ingestuurd maar na 2013 niet meer. Alle adviezen die het Nederlandse
  en het Duitse parlement hebben ingestuurd als een met redenen omkleed advies, zijn als
  zodanig aangemerkt. Het is dus niet zo dat beide parlementen actiever zijn dan dat de cijfers
  laten zien.
   De gelekaartprocedure, de politieke dialoog als ook de groene kaart kunnen (in theorie)
  de betrokkenheid van nationale parlementen in de Europese Unie vergroten. In de praktijk
  is het echter zo dat die betrokkenheid (nog) niet veel voorstelt. Men kan niet stellen dat
  de nationale parlementen een stem hebben die gehoord wordt op Europees niveau. Een
  politieke dialoog tussen de Commissie en een parlement geeft de Commissie doorgaans
  geen aanleiding om haar (wetgevings)plannen te wijzigen, haar standpunten aan te passen
  of standpunten van een nationaal parlement over te nemen. Eén keer is duidelijk te zien
  dat de Commissie het standpunt van de nationale parlementen heeft overgenomen. Dat
  was bij de eerste groene kaart. Aangezien het om slechts één kaart gaat, kan op basis
  daarvan niet de conclusie getrokken worden dat de politieke dialoog de daadwerkelijke
  betrokkenheid van nationale parlementen in de EU echt vergroot. Het is eerder zo dat de
  politieke dialoog in de praktijk geen verandering brengt en dat nationale parlementen via
  
  70
  
  Hoofdstuk 2 Van Europees naar nationaal
  
  de politieke dialoog geen grote(re) rol spelen op Europees niveau, maar het zou wel zo
  kunnen zijn dat nationale parlementen een grotere rol spelen op nationaal niveau ten
  opzichte van de eigen regeringen. De politieke dialoog zorgt ervoor dat nationale parlementen beter geïnformeerd zijn, ten minste voor wat betreft hetgeen ze in dialoog met de
  Europese Commissie hebben besproken. Bovendien geeft het ook een signaal af aan de
  regering dat het parlement aan een bepaald onderwerp extra aandacht besteedt. De politieke
  dialoog helpt de nationale parlementen om een beter debat te voeren met de regering
  omdat de kennis aanwezig is in het parlement.
   Voor wat betreft de gelekaartprocedure kan nog het volgende worden opgemerkt. Deze
  procedure is in het leven geroepen om de betrokkenheid van nationale parlementen te
  vergroten. In de praktijk kan ook wel geconcludeerd worden dat dit het geval is. Er zijn
  tot op heden drie gele kaarten getrokken en geen oranje kaart. Die gele kaarten hebben
  niet meteen geleid tot een wijziging van het voorstel of het intrekken van het voorstel,
  maar zij hebben wel degelijk invloed gehad op het voorstel. Het voorstel waarvoor de eerste
  gele kaart is getrokken, is ingetrokken door de Commissie. Dat gebeurde weliswaar niet
  meteen omdat er strijd bestond met het subsidiariteitsbeginsel, maar later wel, op basis
  van de haalbaarheid. Het voorstel zou waarschijnlijk niet genoeg steun krijgen in de Raad.
  Aangezien de juridische grondslag van het voorstel artikel 352 VWEU was, diende de Raad
  met unanimiteit in te stemmen en dat zat er (volgens de Commissie) niet in.
  Het tweede voorstel is in eerste instantie na de gele kaart gehandhaafd maar ook dit
  voorstel kon niet op genoeg steun rekenen in het Europees Parlement en de Raad. Dit
  voorstel is uiteindelijk, na vele wijzigingen, voorgezet als een nauwere samenwerking.
  Het derde voorstel is ook na de gele kaart gehandhaafd door de Commissie. Op dit
  voorstel hadden niet enkel nationale parlementen bezwaren maar ook nationale regeringen
  (overigens net zoals bij de eerste twee gele kaarten) waardoor er wederom weinig draagvlak
  bestond. De Commissie is daarna samen met de Raad en het Europees parlement in een
  triloog tot een compromis gekomen waar de bezwaren van de verschillende nationale
  parlementen zijn meegenomen. Het is wellicht moeilijk om alles een-op-een toe te schrijven
  aan de gelekaartprocedure maar niet ontkend kan worden dat deze van invloed is geweest.
   Zo is de ‘nauwere samenwerking’ een oplossing geworden voor het feit dat niet alleen
  nationale parlementen tegen het voorstel waren maar ook enkele regeringen. Het is niet
  vreemd dat wanneer een nationaal parlement problemen heeft met een voorstel, de
  nationale regering deze ook heeft. Bij het tweede voorstel was unanimiteit vereist binnen
  de Raad en al snel werd duidelijk dat dat niet haalbaar was. Opmerkelijk is dat in dat geval
  ook het voorstel drastisch is gewijzigd waardoor verschillende lidstaten die eerst tegen het
  voorstel waren, waaronder Nederland, zich daarna toch hebben aangesloten bij de nauwere
  samenwerking.
  Er kan dus gesteld worden dat de gelekaartprocedure de betrokkenheid van nationale
  parlementen bij het Europese besluitvormingsproces heeft vergroot. De drie gele kaarten
  
  71
  
  Nationale parlementen in de Europese Unie
  
  hebben uiteindelijk, misschien via een omweg of als een katalysator, geleid tot intrekking
  of grondige wijziging van de voorstellen.
  Naast de vraag of de rol van nationale parlementen in de Europese Unie is vergroot, is nog
  een open kwestie of de legitimiteit van de EU door de gelekaartprocedure is vergroot.
  Gezien de resultaten van drie gele kaarten kan in ieder geval gezegd worden dat het idee
  van de duale legitimiteit (door EP en nationale parlementen) levensvatbaar is en dat
  nationale parlementen nationale sentimenten kunnen laten doorklinken. Het is weliswaar
  zo dat de drempel om een gele kaart te trekken vaker niet dan wel wordt gehaald maar als
  deze wordt gehaald dan gebeurt er ook daadwerkelijk iets. Zo laten de drie gele kaarten
  zien hoe de wetsvoorstellen zijn ingetrokken of aanzienlijk zijn gewijzigd. Wat we niet
  weten, is of dit ook was gebeurd indien er geen gele kaarten waren getrokken of die procedure niet had bestaan, maar men kan ook niet ontkennen dat de gele kaarten van invloed
  zijn geweest op Europese besluitvorming.
   Ook de politieke dialoog draagt bij aan de legitimiteit van de Europese Unie omdat
  nationale parlementen via die dialoog direct het gesprek aan kunnen gaan met de Commissie en dus hun zegje kunnen doen over Europese wetgeving en andere documenten.
  Hiervan wordt dan ook gebruikgemaakt. Niet bepalend is of de Commissie de standpunten
  en dergelijke van nationale parlementen overneemt en haar voorstellen wijzigt, want dat
  is niet het doel van de politieke dialoog. Wat wel meespeelt, is dat door de politieke dialoog
  de nationale parlementen meer informatie hebben om hun eigen ministers voor hun
  optreden in de Raad ter verantwoording te roepen. Door die informatie kunnen nationale
  parlementen wellicht op een effectievere manier invloed uitoefenen op Europese besluitvorming omdat ze geen informatieachterstand meer hebben en dus beter weten wat ze
  moeten en kunnen doen.
  Om de politieke dialoog maar met name de gelekaartprocedure doeltreffender te maken
  is meer samenwerking tussen nationale parlementen nodig zodat er vaker gele kaarten
  getrokken worden en er meer dialogen gevoerd worden over hetzelfde onderwerp. Dit is
  nodig aangezien de Commissie eerder geneigd is om iets in haar standpunten aan te passen
  wanneer een grote groep nationale parlementen van zich laat horen. Dit heeft ook ermee
  te maken dat wanneer nationale parlementen het oneens zijn met de Commissie, de
  nationale regeringen dit waarschijnlijk ook zullen zijn. Die regeringen zullen dan in de
  Raad hun bezwaren uiten waardoor de kans bestaat dat het wetsvoorstel in de Raad niet
  genoeg steun zal krijgen. Het probleem is dat, zoals in de inleiding beschreven, de Europese
  Unie niet uit één volk bestaat met één mening. De standpunten, meningen, doelen en
  belangen van de lidstaten zijn veelal verschillend waardoor het niet altijd mogelijk is om
  een grote groep nationale parlementen achter één standpunt te krijgen.
   72
  
  Hoofdstuk 2 Van Europees naar nationaal
  
  Tot slot zijn er nog de vele mogelijkheden van parlementaire samenwerking. De ontmoetingen tussen de nationale parlementen zijn nodig om kennis uit te wisselen, te leren
  van elkaar en om daadwerkelijk samen te werken in bijvoorbeeld de gelekaartprocedure.
  Met name dit laatste is van groot belang maar gebeurt te weinig. Door de vele vormen van
  samenwerking en door de omvang van de informatie bestaat wel het gevaar dat parlementariërs door de bomen het bos niet meer zien. De kans dat er nog vele nieuwe parlementaire
  conferenties of groepen bijkomen, is klein. Wellicht zijn er nu al te veel en dient de transparantie daarbinnen te worden bevorderd.
  Ten slotte is van belang dat nationale parlementen nationaal de expertise en kennis en
  faciliteiten en menskracht moeten hebben om effectief met de Europese bevoegdheden en
  met de nationale controle van ministers inzake EU-aangelegenheden om te gaan. Hoe dat
  het geval is in Nederland en Duitsland zal in de volgende hoofdstukken ook aan de orde
  komen.
   73
  
  Hoofdstuk 3 Nederland
  3.1
  
  Inleiding
  
  Dit hoofdstuk gaat over de Nederlandse parlementaire werkzaamheden ten aanzien van
  en invloed op Europese besluitvorming en aangelegenheden. Voor het Verdrag van Lissabon
  werden nationale parlementen niet erkend, ten minste niet als een onderdeel dan wel
  relevante entiteit, ten aanzien van Europese Unie-kwesties. Zoals in het vorige hoofdstuk
  is beschreven, worden de nationale parlementen tegenwoordig wel erkend als van belang
  voor de representativiteit en legitimiteit van de EU en hebben zij daartoe specifieke
  bevoegdheden tot hun beschikking gekregen. Na de behandeling van de EU-bevoegdheden
  en rol van nationale parlementen wordt in dit hoofdstuk vanuit het nationale perspectief
  onderzocht welke nationale bevoegdheden het Nederlandse parlement ter beschikking
  heeft en hoe het deze gebruikt en hoe nieuwe Europese wetgeving wordt behandeld in het
  parlement. Tot slot wordt ingegaan op overige activiteiten van het parlement met betrekking
  tot de EU-aangelegenheden.
  Het parlement heeft twee hoofdfuncties: (1) tot stand brengen van wetgeving en
  (2) ondersteunen en controleren van de regering. De controle strekt zich uit over al het
  beleid van de regering. Dat betreft zowel nationaal beleid als Europees en internationaal
  beleid. Omdat ministers lid zijn van de Raad van ministers van de EU en de ministerpresident zitting heeft in de Europese Raad speelt de regering een rol op Europees niveau
  ten aanzien van Europese wetgeving en bepaalt de regering mede het beleid van de EU.
   Naar nationaal recht kan en moet het parlement de activiteiten van de ministers/regering
  op Europees niveau controleren, zowel als nationale taak van het parlement en als zijn rol
  zoals beschreven in het VEU. De controle van de regering door het parlement hoort bij
  het parlementaire stelsel en de in het staatsbestel opgenomen checks and balances. Geen
  enkele macht mag overheersend of bepalend zijn. Via het controleproces kan het parlement
  invloed en zeggenschap uitoefenen aangaande de executieve.
  Om de regering te controleren beschikt het parlement naar nationaal recht over enkele
  specifieke controlebevoegdheden. Met behulp van deze controlebevoegdheden probeert
  het parlement ook invloed uit te oefenen op Europese besluitvorming. De controle op het
  Europese beleid wordt immers vooral gedaan door het gebruik van nationale bevoegdheden.
  In het gedeelte Controle wordt hierna ingegaan op de controlebevoegdheden van het parlement. Het gaat dan om de nationale controlemiddelen die het parlement kan inzetten.
   De weg van het politieke controle- en verantwoordingsproces is een indirecte manier om
  invloed uit te oefenen op Europese besluitvorming. Het gaat immers altijd via de regering
  en over dat wat de regering op EU-niveau kan en mag. Naast deze weg bestaat ook een
  
  75
  
  Nationale parlementen in de Europese Unie
  
  directe weg om invloed uit te oefenen op Europese besluitvorming. Het parlement beschikt,
  zoals in het vorige hoofdstuk staat beschreven, over instrumenten om Europese instellingen,
  en dan met name de Europese Commissie, te beïnvloeden. Wanneer het parlement nieuwe
  ontwerpwetgeving rechtstreeks van de Europese Commissie ontvangt, heeft het enkele
  mogelijkheden om hierop te reageren en daarmee invloed uit te oefenen op deze Europese
  wetgeving. In het gedeelte Wetgeving van dit hoofdstuk wordt aandacht besteed aan de
  werkwijze van beide Kamers aangaande nieuwe Europese wetgeving. Hoe wordt de wetgeving ontvangen en daarna behandeld? Welke bevoegdheden heeft het parlement om invloed
  uit te oefenen en welke bevoegdheden en procedures bestaan er (op nationaal en EUniveau) en maakt het ook gebruik van deze nationale en Europese bevoegdheden? Tot slot
  wordt in dit hoofdstuk aandacht besteed aan taken van het parlement die niet onder controle
  of wetgeving vallen. Dit gedeelte, Het parlement en de EU, gaat onder andere in op de Staat
  van de Europese Unie, het jaarlijkse stuk van de regering waarin zij terugkijkt op de
  belangrijkste ontwikkelingen in de Europese Unie van het afgelopen jaar en probeert om
  lijnen naar de toekomst uit te zetten. Dit gedeelte valt onder de noemer controle en vooral
  ook beleidsbeïnvloeding. Het is een manier voor het parlement om grip te krijgen op
  beleid(sontwikkeling) van de regering ter zake van de Europese Unie, onder het motto
  ‘meedenken met de regering en de EU’ want als het parlement in een vroeg stadium
  standpunten kenbaar maakt, kan het meer invloed uitoefenen dan wanneer het pas achteraf
  een standpunt laat weten.
   Tot slot volgt een conclusie waarin de bevindingen van dit hoofdstuk worden samengevat.
  3.2
  
  Nederland en de Europese Unie
  
  Nederland kent, in tegenstelling tot andere Europese landen, geen ‘Europawet’.1 Er is geen
  wet, regeling of dergelijke waarin alle bevoegdheden en rechten van het parlement staan
  opgenomen met betrekking tot Europese aangelegenheden. Het is niet zo dat het parlement
  geen rechten en bevoegdheden heeft om Europese aangelegenheden, zoals nieuwe Europese
  wetgeving en beleid, te beïnvloeden of te controleren. Zoals in het vorige hoofdstuk
  beschreven heeft elk parlement een beperkt aantal bevoegdheden krachtens het Verdrag
  van Lissabon. Het is voor parlementen mogelijk om bezwaar te maken tegen nieuwe
  besluiten van de Commissie door een met redenen omkleed advies inzake subsidiariteit
  aan de Commissie te zenden. Daarnaast bestaat de mogelijkheid voor parlementen om
  met de Commissie in debat te gaan via de politieke dialoog. Het Nederlandse parlement
  heeft echter niet enkel nieuwe bevoegdheden uit Europa gekregen. Bij de goedkeuring van
  
  1
  
  Op de Duitse ‘Europawetten’ zal in het volgende hoofdstuk uitvoerig worden ingegaan.
  76
  
  Hoofdstuk 3 Nederland
  
  het Verdrag van Lissabon zijn twee nieuwe nationale bevoegdheden in de Goedkeuringswet
  opgenomen: een instemmingsrecht en een behandelvoorbehoud.2
  Naast deze twee nieuwe nationale en Europese bevoegdheden heeft het parlement
  uiteraard de al bestaande nationale bevoegdheden die het kan uitoefenen om Europese
  wetgeving en beleidsontwikkeling te beïnvloeden en de activiteiten van de nationale regering
  dienaangaande te controleren. Nu nationale parlementen een sterkere institutionele positie
  binnen de Europese Unie hebben gekregen rijst de vraag of nationale parlementen daadwerkelijk een actieve en doeltreffende rol hierin spelen en die sterkere institutionele positie
  volledig benutten. Alleen het toekennen van bevoegdheden aan nationale parlementen is
  niet voldoende, het gaat er tenslotte om wat de parlementen met die bevoegdheden doen.
  