title: GEHEIME EN STILLE RESERVES EN DE ACCOUNTANT
text: Betaling van het vastrechtgedeelte kan geschieden:
  1. In één bedrag ineens.
  2. Betaling in gedeelten:
  a. via Loonadm inistratie van den werkgever.
  b. aan de cassa; verrekening met zegels.
  Bij betaling in gedeelten moet een iets hooger bedrag aan
  vastrecht betaald worden.
  In geval 2a bestaat de mogelijkheid, dat de w erkgever een
  deel van het vastrecht voor zijn werknem ers betaalt.
  Bijzondere tarieven.
  Z ooals in p arag raaf III uiteengezet, hebben bijzondere ta ­
  rieven alleen zin in bijzondere gevallen, w aarin men met behulp
  van een uitzonderingstarief bepaalde categorieën baders weet
  te trekken, welke anders niet gekomen zouden zijn. V ooral
  in een inrichting als een zwembad met veel vaste kosten is een
  dergelijke politiek van belang. O nder bijzondere tarieven
  rangschikken wij ook de huur van het bad door vereenigingen,
  en het instellen van bijzondere tarieven om slecht bezette uren
  te vullen (b.v. H eerenbad vóór 9 uur s ’ m orgens). D eze tarie­
  ven zijn niet van te voren vast te stellen, doch moeten geval
  voor geval bekeken worden. H et is mogelijk, dat bepaalde in­
  stellingen aan hun leden bijzonder lage tarieven willen geven.
  Zij kunnen dit bereiken door een deel van het vastrecht voor
  hen te betalen.
  Financieele gevolgen van de invoering van vastrechttarieven.
  A . Financieele risico’s.
   Door de overwipgrenzen zoodanig te kiezen, dat zonder
  verm eerdering van het gemiddeld aantal baden per bezoeker
  de gem iddelde prijs practisch ongewijzigd blijft, zal het risico
  alleen nog kunnen voortvloeien uit de gezinsreductie. A anne­
  mende, d at de gem iddelde bezoeker 25 maal per jaar zwemt,
  een aannam e, welke ongeveer stem t met de uitslag van de
  enquête, dan hadden in 1938 4500 a 5000 personen gebruik
  gem aakt van het zwem bad te A. D aarvan zouden n aar schat­
  ting hoogstens 40 % d.i. 2000 personen voor gezinsreductie in
  aanm erking komen, hetgeen een totaal reductiebedrag van
  inaxim aal ƒ 1500 geeft. D it bedrag is ongeveer 6 % van de
  inkom sten in 1938. D it bedrag zal terugvloeien door toene­
  ming van het zwemmen door de leden van groote gezinnen.
  In bepaalde gevallen zullen ook de kinderen, die op het oogenblik wegens de lagere tarieven op schoolkaartjes ad ƒ 0.10
  of ƒ 0.15 baden, gebruik gaan maken van vastrechtkaarten,
  welke hun de mogelijkheid van meer dan eenmaal zwemmen
  per week bieden.
  B. W e lk aantal vastrechtkaarten dient verkocht om d e­
  zelfde inkom sten als in 1938 te behalen?
  W ij nemen aan, dat het aantal abonnem enten ongewijzigd
  blijft, uitgezonderd de groepsabonnem enten, welke door v ast­
  recht vervangen worden.
  Inkomsten uit abonnem enten ( — gezinsreductie) ƒ 1.700
  V erh u u r bad aan vereenigingen .....................................
  „ 2.000
  Uit enquête blijkt, dat ± 20% van het aantal ver­
  kochte kaartjes is verkocht aan personen die
  minder dan 25 maal per jaar zwemmen. In de
  toekomst neemt deze groep geen vastrechttarief.
   Globale inkomsten uit deze losse-baden-kaartjes
  20% X ƒ 15.000 ............................................................ 3.000
  T otaal ƒ 6.700
  U it vastrechttarief noodig .............................................. ƒ 16.200
  Indien gemiddeld aantal baden, op „norm aal-vastrechtkaart”
  
  genomen, op 30 en die op „populair-vastrechtkaart” op 40
  baden gesteld w ordt (getallen liggen iets boven overw ipgrens)
  dan zou men zijn doel reeds bereiken, indien men geg aran ­
  deerd krijgt b.v.
  500 vastrechtkaarten ä ƒ 6.... ................................................................. ƒ 3.000
  4- 15.000 baden ä ƒ 0.15 „ 2.250
  300 vastrechtkaarten ä ƒ 5.50 ..................................................................... 1.650
  + 9.000 baden ä ƒ 0.15 „ 1.350
  200 vastrechtkaarten ä ƒ 4.— .............................................................. „
  800
  4- 6.000 baden ä ƒ 0.10 „
  600
  100 vastrechtkaarten è ƒ 3.50 .....................................................................
  350
  + 3.000 baden ä ƒ 0.10 ,,
  300
  T o taal normale kaarten minus gezinsreductie
  
  .............................
  ƒ 10.300
  
  500 vastrechtkaarten è ƒ 5.—■ ............................................................... ƒ
  4- 20.000 baden è ƒ 0.10 „
  200 vastrechtkaarten ä ƒ 4.50 .................................................................
  4- 8.000 baden è ƒ 0.10 „
  100 vastrechtkaarten ä ƒ 3.— .....................................................................
  4- 4.000 baden ä / 0.10 „
  
  2.500
  2.000
  900
  800
  300
  400
  
  T o taal populaire kaarten minus gezinsreductie
  
  6.900
  
  ........................
  ƒ
  
  M .a.w . men behoeft slechts 1.900 vastrechtkaarten (1.100
  norm ale —• en 800 populaire -— ) te verkoopen, en men behaalt
  reeds (gezinsreductie in rekening gebracht) een beter resultaat
  dan in het jaar 1938. Z o n d er dat de verbruiksbevorderende
  tendenz van het tarief is verdisconteerd.
  V oorgaande opstelling is uiteraard niet meer dan een voor­
  beeld. Indien er relatief meer populaire ,,v astrech tk aarten ”
  verkocht worden, zal het totaal aantal te verkoopen kaarten
  natuurlijk iets moeten stijgen.
   M en zou als voorw aarde voor de invoering van een vastrechtsysteem kunnen stellen, dat een minimum aantal personen
  daarvoor ingeteekend had, om zoodoende ook hier zoo weinig
  mogelijk risico te nemen.
  D r J. G. S T R ID IR O N
  (W o r d t vervolgd)
  G E H E IM E E N S T IL L E R E S E R V E S E N P E
  ACCOUNTANT
  In de 16e jaargang No. 10 van het M .A .B. verscheen een
  lezensw aardig artikel van den H eer K euzenkam p, dat bovenstaanden titel droeg.
  De belangrijkheid van den inhoud ervan, m aakt het gew enscht daarop nader in te gaan; mijn aanteekeningen geef
  ik puntsgewijze hieronder weer:
  1. ,.indien het bestaan van een beteren verm ogenstoestand
  zonder eenige nadere toelichting uit de balans blijkt, dan
  spreekt men d at er in die balans een stille reserve voorkom t”,
  aldus de H eer K euzenkam p;
  Deze begripsbepaling is aantrekkelijk door zijn eenvoud, ik
  vraag mij echter af of er ooit een balans is die zoo duidelijk
  en onaantastbaar aangeeft dat de werkelijke verm ogenstoe­
  stand beter is dan uit de balans blijkt.
  O ngetw ijfeld heeft de H eer K euzenkam p gedacht aan al
  die gevallen waarbij belangrijke verm ogensobjecten voor
  slechts ƒ 1.— op de balans gevoerd w orden: in die gevallen
  zal het publiek gesuggereerd w orden tot de opvatting dat de
  verm ogenstoestand van de betrokken ondernem ing beter, ja
  misschien veel beter, is dan de balans aangeeft, ik zeg g e­
  suggereerd, w at zeker het geval is w anneer de balans de
  actiefpost omschrijft met aanschafw aarde en afschrijving, b.v.:
  aanschafw aard gebouwen
  ............ ƒ 1.000.000.—
  afschrijvingen
  ..........................................
   999.999.—■
  ƒ
  
  mab
  
  blz. 91
  
  zonder eenige vermelding echter van het jaar w aarin de aan ­
  schaffing plaatsvond (van belang met het oog op w aard e­
  veranderingen van het geld, verbruikte nutsprestaties enz.).
  N a 20 jaar staat dezelfde post nog op dezelfde wijze in de
  balans vermeld, het publiek meent nog steeds dat ze een
  stille reserve inhoudt.
  O f een dergelijke post een stille reserve inhoudt is steeds
  aan twijfel onderhevig. E erstens is het mogelijk dat het be­
  trokken onroerend goed zoodanig is ingericht dat het slechts
  bruikbaar is voor een bepaalde exceptioneele aanw ending.
  V a n af de aanschaffing heeft het goed zijn w aarde als verkoopobject verloren, slechts heeft het een bedrijfsw aarde
  welke slechts aanwezig is bij een behoorlijk rendeeren van de
  onderhavige ondernem ing. D at een dergelijk goed zoo snel
  mogelijk w ordt afgeschreven is duidelijk en noodzakelijk, het
  snelle afschrijven houdt echter niet in dat er sprake kan zijn
  van een reserve in welken zin dan ook, het beteekent slechts
  dat risico’s uit dezen hoofde zijn afgew end, dat toekomstige
  bedrijfsresultaten niet behoeven te w orden gedrukt met a f­
  schrijvingen.
  Z elfs w anneer mag w orden aangenom en dat de grond
  w aarop de afgeschreven opstal rust in het algem een w aardevol is, dan nog is het onzeker of aan dezen grond eenige
  w aarde mag w orden toegekend, gezien de om standigheid dat
  die grond eerst die w aarde hebben zal w anneer hij voor een
  andere aanw ending kan w orden toegepast, doch daartoe is
  noodig dat de opstal is gesloopt, w at groote kosten beteekent
  in verband met de tegenw oordig toegepaste bouw van ge­
  w apend beton met zw are betonfundeeringen.
   H et publiek w eet van dit alles echter niets, men kijkt slechts
  naar de mooie cijfers op de balans, een opstal van ƒ 1.000.000.afgeschreven tot op ƒ 1.-, dat is je ware!
  Uit het bovenstaande blijkt dat een balans nimmer er in
  slagen zal aan te toonen dat er een stille reserve is, hoogstens
  kan die balans de verwachting opwekken dat de zaak er beter
  voorstaat dan uit de balanscijfers is af te leiden, doch deze
  verw achting is uiterst subjectief en hier ie de w ensch veelal
  de moeder van de gedachte.
  teekent dus dat de bedrijfsrekening gedurende 10 jaar met
  ƒ 350.000.—- en gedurende 20 jaar met ƒ 50.000.— zal w or­
  den belast.
  N u de post in z’n geheel is afgeschreven vallen de toe­
  komstige lasten uit dezen hoofde weg, met als gevolg d at de
  bedrijfsresultaten de eerste 10 jaar met ƒ 350.000.—■, de vol­
  gende 10 jaar met ƒ 50.000.— zijn verbeterd. W o rd t het
  publiek met deze winstoverheveling van 1928 op de hoogte
  gesteld? M aakt de accountant bezw aar tegen deze verfraaiing
  van bedrijfsresultaten? N a ar mij bekend is niet. H et publiek
  w orden onjuiste resultaten voorgelegd. V ooral in depressietijden is het voor dat publiek aangenaam te m erken d at de
  ondernem ing waarbij het belang heeft in m eerdere of m indere
  m ate rendeert, het meent natuurlijk dat de verschafte bedrijfs­
  gegevens zijn verkregen in het afgeloopen boekjaar, als zoo­
  danig w ordt het verkeert ingelicht.
  D e moeilijkheden zouden zijn opgelost indien de volgende
  boeking w erd toegepast:
  a. bij geheele afschrijving:
  V erlies en w inst ........
  aan Afschrijving onroe­
  rende goederen ........
  aan A fschrijvingsfonds
  b. het jaar daarop volgend:
  B edrijfsrekening
  ........
  aan Afschrijving onr.
  goederen .....................
   ƒ 3.999.999.—
  ƒ 350.000
  „ 3.649.999
  „
  
  350.000.—
  „
  
  350.000
  
  „
  
  350.000.
  en.
  A fschrijvingsfonds
  ...
  aan V erlies en w inst ...
  „
  
  3 5 0 .0 0 0 .-
  
  de overheveling w as dan duidelijk aangegeven, bovendien zou
  dan ook duidelijk in het licht treden dat het afschrijvings­
  fonds jaar voor ja a r met ƒ 350.000.— achteruitgaat, vooral
  als bij de toelichting daarop gewezen w ordt.
  3.
  „A an wien behoort organisatorisch de bevoegdheid tot
  het splitsen van de verm ogensverm eerdering, aan den beheer­
  der of aan de eigenaren?”
  D e H eer K euzenkam p kent die bevoegdheid zonder meer
  2.
  ,,met betrekking tot de ontleening aan geheime en stille
  reserves met het doel de bedrijfsuitkom sten gunstig te beïn­ toe aan den beheerder, feitelijk zonder eenige andere motiveering dan de beheerder zich moet bescherm en tegen de
  vloeden, zijn vrijwel alle accountants eenstemmig van meening
  d at zulks niet mag geschieden zonder dat daarvan uitdrukke­ zucht naar w instuitkeering welke de aandeelhouders bezielt;
  de accountant moet ten gunste van den beheerder optreden
  lijk in de jaarrekening blijkt”.
   H et geval zooals het hier gesteld w ordt behoeft geen com­ w anneer hij (de accountant) van meening is dat de beheersdaad juist is. W a n n e e r nu zal die beheersdaad als juist moe­
  m entaar, het is duidelijk dat, w anneer een directie of een aa n ­
  ten w orden aangem erkt? Indien de beheersdaad noodig is om
  deelhoudersvergadering uit een bepaalde reserve heeft geput
  de ondernem ing tiaar relatieve positie te doen handhaven, of
  ten bate van de w instrekening, geen enkele accountant deze
  om die positie te verbeteren? W o rd t de accountant nu niet
  jaarrekening zal onderteekenen zonder daarbij te hebben ge­
  een soort „alm achtige” die zonder meer g aat beschikken over
  wezen op deze overheveling van winsten uit vroegere perioden.
  de portem onnaie van de aandeelhouders, die zelfs m edew erkt
  H oe w ordt het nu als deze overheveling plaatsvindt op een
  om door een onw are voorstelling van zaken de menschen, die
  „stille” wijze, op de wijze als in het onderstaand geval w ordt
  gedem onstreerd? (dit geval is niet gezocht, doch komt in tij­ vertrouw en in hem stellen, onjuist voor te lichten?
  den van hoogconjunctuur herhaaldelijk voor).
  Bovendien is het de vraag of de accountant wel de ge­
  In 1928 w erd voor uitbreiding aangeschaft:
  schikte persoon is om bedoelde beheersdaden te beoordelen.
   Z eker, de beheerder kan het noodig vinden zijn productie uit
  een fabrieksgebouw voor ..................... ƒ 1.000.000.—•
  te breiden of in een andere richting te sturen b.v. door nieuwe
  machines ............................................................ 3.000.000.—•
  merken te lanceeren, m aar kan de accountant in een dergelijke
  aangelegenheid adviseeren? Kan hij beoordeelen of de nieuwe
  totaal ƒ 4.000.000.—
  investatie rendeeren zal en of de nieuwe productie een suc­
  en gezien de gunstige bedrijfsresultaten, in datzelfde jaar voor ces zal sorteeren? H et betreft hier technische kwesties, met
  een economischen kant natuurlijk. Is het niet mogelijk dat de
  h aar geheel af geschreven (tot op een gulden om de post niet
  beheerder, door zijn persoonlijke aspiraties gedreven, een u it­
  uit de boeken te verliezen).
  De noodzakelijke afschrijving per jaar dient te w orden ge­ breiding wil bew erkstelligen w elke meer zijn persoonlijk eer­
  gevoel streelt dan de belangen van de eigenaren behartigt.
   steld op 5 % voor het gebouw en 10 % voor de machines,
  uitm akende een jaarlijksch bedrag van ƒ 350.000. —. D at be­
  Bovendien vraag ik mij af of het juist is de eigenaren zoo
  
  mab
  
  blz. 92
  
  in de hoek te drukken. M oet de accountant geen rekening
  houden met de w enschen van de kapitaalfourneerders w aar
  het over de w instuitkeering gaat, een uitkeering w aarop zij
  toch recht hebben? H et gaat er voor de aandeelhouders om
  welke belegging voor hen voordeeliger is, de nieuwe investatie in de onderneming (reserveeren van w insten) of het be­
  leggen in andere richtingen. H et is ook mogelijk dat de eige­
  naren, die den beheerder aanstelden voor een ondernem ing
  met een bepaalde capaciteit, hem niet geschikt achten w an­
  neer die capaciteit overschreden w ordt, om m aar niet te spre­
  ken van de gevaren verbonden aan investatie buiten de con­
  trole van de kapitaalm arkt (critiek op emissies enz.).
  E r is nog een bezw aar in te brengen tegen al die boekin­
  gen of cijfergroepeeringen welke, aanleiding geven tot het
  vermoeden dat er stille reserves gevormd zijn en wel dat de
  sam enstellende deelen van het vermogen onjuist w orden voor­
  gedragen. H oe dikwijls w orden balansen en jaarverslagen niet
  gebruikt voor het verzam elen van statistisch m ateriaal, voor
  het vaststellen van de liquiditeit, voor het bepalen van de
  productiviteit per kapitaalseenheid en voor het vergelijken van
  bedrijfsresultaten over verschillende jaren of van verschillende
  ondernem ingen, in al die gevallen w orden de uitkom sten voor
  den bew erker onbetrouw baar. D e verslaglegging, althans in
  den vorm w aarin publicatie plaats vindt, is in de m eeste ge­
  vallen onleesbaar (onberekenbaar).
   H et is de taak van den accountant mede te w erken tot een
  verslaglegging welke doelmatig is, d.w.z. volkomen juist (zoo
  juist als mogelijk is) en zich te houden buiten de belangen­
  strijd tusschen beheerder en eigenaren, hij dient verslag uit
  te brengen van zijn bevindingen, hoe partijen (beheerder en
  eigenaren) daarop reageeren is niet zijn zaak.
  2. door het vormen van „stille” reserves, vindt verschui­
  ving van w insten plaats, overheveling van goede naar min­
  der goede jaren. De accountant heeft zich evenzeer te ver­
  zetten tegen deze verkapte verschuivingen als het tegen
  het openlijk putten uit de reserve om de bedrijfsresultaten
  te verbeteren zonder daarvan gewag te maken;
  3. de accountant heeft zich buiten de wrijving tusschen be­
  heerder en eigenaren te houden, hoogstens kan hij adviseeren hoe te handelen, het is zeker af te keuren dat hij
  partij kiest, hij is dan niet langer de objectieve beoordeelaar. Dit partijkiezen w ordt des te m inder toelaatbaar
  w anneer hij dit doet achter den rug van de andere partij
  om; de functie van den accountant gebiedt hem boven
  de partijen te staan;
  4. de accountant dient er naar te streven d at de cijfergroepeering op de balans en verlies- en w instrekening zoo juist
  mogelijk zij, juist in dien zin dat het „balanslezen” door
  belanghebbenden mogelijk w ordt en d at deze in de ge­
  legenheid w orden gesteld de financieele verhoudingen van
  de ondernem ing naar behooren te beoordeelen.
   D rs B. M. D E G R O O T
  N aschrift
  
  H et wil mij niet in elk opzicht duidelijk w orden w at co l­
  lega de G root met zijne opm erkingen w enscht te bereiken en
  het komt mij voor dat hij m eerdere malen op twee gedachten
  hinkt. Mij aansluitend aan de stellingen aan het slot van zijn
  betoog merk ik het volgende op:
  A d. 1. Ik meen dat hier w at sterk w ordt gegeneraliseerd
  en dat er zelfs w ordt overdreven, met nam e daar w aar gesteld
  w ordt dat de stille reserve in den regel slechts bestaat in de
  fantasie van belanghebbenden. E r zijn gevallen w aar dit voor­
  4.
  W a t bedoelt de H eer K euzenkam p w anneer hij in een
  komt, doch dat dit regel zou zijn ontken ik ten stelligste. Ik
  noot schrijft „voor alles dient de accountant zich toch o.m.
  vraag mij verder af w anneer collega de G root van een stille
  te richten naar de statutaire omschrijving van „w inst” ?
  reserve wil spreken en het bestaan ervan wil erkennen. Is dit
  H et is niet aan te nem en dat de heer K euzenkam p zich door
  alleen het geval w anneer de liquidatieopbrengst met zekerheid
  die statutaire omschrijving laat leiden bij zijn beoordeeling
  de boekw aarde overtreft? M en zou dit uit zijn betoog afleiden.
   van de verslaglegging! H et zou leerzaam zijn de verschillende
  O f kan ook van een stille reserve gesproken w orden w anneer
  winstom schrijvingen zooals deze in de statuten voorkomen
  de w aarde der te verw achten nutsprestaties hooger is dan die
  eens onder de loupe te nemen; in het eene geval w ordt als
  boekw aarde. M.i. is dit laatste het geval.
   w inst beschouwd net verschil tusschen opbrengsten en kosten,
  Collega de G root stelt dat het publiek w ordt gedupeerd
  zonder dat daarbij een nauw keurige omschrijving w ordt ge­
  door cijfergroepeeringen welke den juisten toestand van de
  geven van w at onder kosten moet w orden verstaan of w at tot
  ondernem ing niet weergeven. Ik kan mij met die stelling vol­
  opbrengsten moet w orden gerekend, vooral blijkt de onduide­
  komen vereenigen m aar in welk verband staat zij tot een
  lijkheid w anneer dan nog eens w ordt voorgeschreven dat van
  balans w aarin een stille reserve voorkomt, dus een balans
  de „aldus berekende w inst” moet w orden afgetrokken de
  w aaruit (zooals ik stelde) het bestaan van een betere verm o­
  noodige afschrijvingen en reserveeringen; in het andere geval
  genstoestand zonder eenige nadere toelichting blijkt? H oe kan
  zien we als w inst beschouwd hetgeen voor uitkeering kan
  het publiek door zoo’n balans gedupeerd worden?
  w orden beschikbaar gesteld, dit echter ter beoordeeling van
  Ad. 2. D at als gevolg van de vorming van stille reserves
  de aandeelhouders. Neen, de accountant heeft met een der­
  gelijk winstbegrip niets uitstaande, hij heeft er hoogstens voor winstverschuivingen plaatsvinden beaam ik ten volle, doch ik
  ontken dat dit „verkapte” verschuivingen zijn. U it het feit dat
  te w aken dat de statutaire bepalingen w orden nageleefd bij
  afschrijving heeft plaatsgehad tot zoodanig bedrag dat uit de
  de w inst verdeeling, doch bij het vaststellen w at economisch
  als w inst moet w orden beschouwd gelden de algem eene be­ balans zonder eenige nadere toelichting het bestaan van een
  beteren verm ogenstoestand blijkt, volgt autom atisch en dat zal
  grippen, daarop mag het streven van den beheerder, noch
  zelfs den leek duidelijk zijn, dat de w inst in vroegere jaren
  het verlangen van de eigenaren invloed kunnen uitoefenen.
   is gedrukt en dat de kans aanwezig is dat de w inst w ordt
  Resumeerende:
  geflatteerd zoolang het afgeschreven actief nog nutsprestaties
  levert.
  1. dat de z.g. stille reserve zeer misleidend is, in den regel
  H et komt mij verder voor dat het betoog sub 2 de bew e­
  slechts bestaat in de fantasie van de belanghebbenden en
  ringen sub 1 niet dekt. W an n eer, zooals collega d e Groot
  dat het tot de taak van den accountant behoort te voor­
  komen dat het publiek gedupeerd w ordt door cijfergroe­ meent, stille reserves als regel alleen in de fantasie van be­
  langhebbenden bestaan, kunnen deze fantasieën niet tot w inst­
  peeringen welke de juiste toestand van de ondernem ing
  verschuivingen leiden.
   niet weergeven, onverschillig of door die groepeeringen
  Ad. 3. H eb ik werkelijk zonder eenige andere motiveering
  het vermoeden ontstaat dat die toestand beter dan wel
  dan dat de beheerder zich moet bescherm en tegen de zucht
  slechter is dan op de balans tot uitdrukking komt;
  
  mab
  
  blz. 93
  
  naar winstuitkeering van aandeelhouders gesteld dat de be­
  voegdheid tot splitsing van de verm ogensverm eerdering aan
  den beheerder toekomt? Ik meen van niet. Ik heb dit recht
  afgeleid uit de vertrouw enspositie die hij van eigenaren ver­
  wierf, een positie die hem stelde in de plaats van den alleen
  handelenden koopman die ook voor zich zelf de splitsing maakt
  en die bij verstandig beheer zich niet afvraagt w at zijn dit
  jaar de behoeften van mijne huishouding en welke juridische
  rechten heb ik op de verm ogensverm eerdering, m aar die zich­
  zelf de vraag stelt w at kan ik bedrijfseconomisch gezien aan
  mijn ondernem ing ontkenen. Om dat w at bedrijfseconomisch
  juist is gaat het bij de bepaling van het bedrag der uitdeelingen en daarover kan de bedrijfseconomisch geschoolde en
  dus de goede beheerder beter oordeelen dan deze of gene per­
  soon die toevalligerwijze juridische rechten heeft op een deel
  van w at statuten w inst noemen en die zich aandeelhouder
  noemt. Diens taak is het slechts den goeden beheerder te be­
  noemen m aar hem dan ook in zijn beheer ten volle vrij te
  laten zoolang niet blijkt dat hij dient te w orden vervangen.
   W a a r het nu hier om de vraag gaat of bedrijfseconom isch al
  of niet juist w ordt gehandeld is het oordeel van een buiten­
  staander ■
  — bedrijfseconoom, d.i. dus de accountant voor
  eigenaren van gewicht. H et is een integreerend deel van de
  taak van den accountant zich over bedrijfseconom ische v raag ­
  stukken als deze een oordeel te vormen, dit oordeel zoo noodig ter kennis van zijn opdrachtgevers te brengen en zijne
  meening te verdedigen. D e accountant zal zich daarbij niet
  buiten de wrijving tusschen beheerder en eigenaren kunnen
  en ook niet mogen houden. M aar w aarom hij dan geen ob­
  jectief beoordeelaar meer zou zijn en niet meer boven partijen
  zou staan indien zijn oordeel parallel loopt met dat van b.v.
  den eigenaar en hij dus om collega de G root s terminologie
  over te nemen, diens partij kiest, ontgaat mij. Objectiviteit
  houdt geen kleurloosheid in en boven alle partijen kan alleen
  hij staan die zich een eigen meening kan vormen.
  Ad. 4. Ik kan geen verband zien tusschen het resumé sub
  4 en het onder het zelfde nummer geleverde betoog. O f ik
  den inhoud van het resumé als juist zou erkennen hangt af
  van w at collega de Groot onder ,,zoo juist mogelijk” en ,,naar
  behooren” verstaat. O ver de beteekenis en de draagw ijdte
  dezer begrippen laat hij zich jam m er genoeg niet uit.
   W a a r collega de G root mij naar de bedoeling v raagt van
  de in een noot gestelde aanteekening ,,voor alles” dient de
  accountant zich toch o.m. te richten naar de ,.statutaire om­
  schrijving van w in st” moet ik hem vermoedelijk tot zijn ver­
  wondering antw oorden, dat n.m.m. de accountant die een
  jaarrekening onderteekent zich prim air heeft af te vragen of
  bij de opstelling daarvan de in de statuten voorkom ende be­
  palingen zijn in acht genomen. W a n t zelfs al zijn die bepa­
  lingen bedrijfseconomisch onjuist, hetgeen helaas herhaaldelijk
  voorkomt, dan heeft de accountant niet het recht deze be­
  palingen n aast zich neer te leggen en te zeggen zooals C ol­
  lega de G root wil, ,,de accountant heeft met een dergelijk
  w instbegrip niets u itstaande” . De accountant kan hier op de
  wenschelijkheid wijzen de statuten te veranderen m aar meer
  kan hij veelal voorloopig niet doen. Hij heeft te w aken voor
  de naleving van alle statutaire bepalingen, niet alleen van die
  betreffende de w instverdeeling, en hij kan zich evenmin als
  directeur of aandeelhouders daarboven stellen. Ik verw onder
  mij trouw ens over dit standpunt van collega de G root ook in
  een ander opzicht dan alleen het juridische. W aarom , geachte
  collega, wilt gij hier de rechten die eigenaren uitdrukkelijk in
  hunne overeenkom st voor zich hebben bedongen met voeten
  treden, terwijl gij U elders (3) wilt voordoen als de strijder
  voor deze door mij in een hoek gedrukten?
  T. K EU ZEN K A M P
  
  mab
  
  blz. 94
  
  N E D E R L A N D S C H IN S T IT U U T V A N
  ACCOUNTANTS
  SC H R IFTELIJK E X A M E N
  ACCOUNTANCY C
  (slot) 1)
  Donderdag 16 November 1939
  II!
  Beschikbare tijd 3 uur
  De Commissarissen der N .V . „D etailverkoop' dragen U de controle
  op van haar bedrijf, een winkelzaak, opdat U de jaarrekening der N .V.
   zonder voorbehoud kunt onderteekenen.
  De volgende bijzonderheden worden U bekend:
  1. De zaak verkoopt een groote verscheidenheid van artikelen, deels
  huishoudelijke, deels luxe-artikelen.
  2. E r zijn 2 directeuren, w aarvan één zich in hoofdzaak met den inkoop
  bemoeit, de andere met den verkoop. De bepaling der verkoopprijzen ge­
  schiedt in onderling overleg.
  3. Het personeel bestaat uit:
  1 winkeldief,
  ca. 20 verkoopsters,
  1 cassière en 2 bedienden aan de paktafel,
  2 bedienden voor magazijn- en inkoop-beheer,
  2 bedienden voor inpakken en expeditie van waren, w aaronder de ver­
  zorging in de stad resp. naar den bode, voorzoover naar omliggende
  plaatsen is verkocht,
  1 hoofdboekhouder met 2 bedienden,
  1 correspondente.
  4. In de inkoopadm inistratie w ordt tevens de verkoopw aarde aangeteekend van hetgeen is ingekocht. E r is geen magazijn-administratie. W e!
  bestaat er t.a.v. de geldelijke administratie van in- en verkoopen een indeeling in een 10-tal rayons. Tusschentijdsche wijzigingen in den verkoop­
  prijs worden in een bij de Directie berustend boek aangeteekend.
  5. O m trent de administratieve inrichting met betrekking tot den ver­
  koop geldt o.m. het volgende:
  a. E r is geen kasregisters. V oor de w inkelverkoopen w orden door de
  verkoopsters, die steeds een bepaald rayon bedienen, bons gescheurd
  uit genummerde bloes, en wel in triplo. Bovendien neemt de verkoop­
  ster het eindbedrag over op een z.g. index, welke zich achter in elk
  bloc bevindt. A an het einde van den dag w orden deze indexen bij
  de administratie ingeleverd. E r zijn eenige indexen per bloc beschik­
  baar, aangezien eiken dag een nieuwe moet worden bijgehouden en
  hetzelfde bloc verschillende dagen in gebruik kan zijn.
   De klant gaat met bon No. 1 en 2 n aar de cassière, die beide bons
  voor „betaald" ( + datum) afstempelt, na de telling en omrekening
  te hebben gecontroleerd. De klant behoudt No. 1. De cassière w erpt
  No. 2 in een gesloten bus. M et No. 1 gaat de klant naar de naast
  de kas geplaatste paktafel, alw aar de verkoopster inmiddels het a r­
  tikel en bon No. 3 heeft ingeleverd. N a vergelijking parafeert de pakster beide bons en levert zij het gekochte aan den klant af, tezamen
  met bon No. 1. N a sluiting worden de bons No. 3, de indexen en de
  bus met bons No. 2 op kantoor afgeleverd. Bovendien w ordt een door
  den winkelcnef mede-onderteekend proces-verbaal opgemaakt van het­
  geen zich in de winkelkas bevindt, terwijl den volgenden morgen, na
  lediging van de bus door één der kantoorbedienden w ordt nagegaan,
  of de kasverantw oording volledig is. Het kasboek w ordt uit de be­
  scheiden door den hoofdboekhouder bijgewerkt, die tevens de hoofd­
  kas houdt.
  b. O ok bij verkoopen onder rembours w ordt van dezelfde winkelbons
  gebruik gemaakt, zij het op andere wijze. V erder komt het voor, dat
  klanten in den winkel betalen, doch het gekochte laten bezorgen. De
  gelden bij rembourszendingen worden geïnd door de expeditie-afdeeling, welke eveneens dagelijks afrekent bij den hoofdboekhouder.
  c. V erder w orden z.g. cadeau-bons door de cassière verkocht tegen con­
  tante betaling, welke bons bij aankoop van een artikel in betaling
  kunnen worden gegeven voor het daarop uitgedrukte bedrag.
  d. De verkoopsters ontvangen, naast een salaris, een zekere provisie
  in procenten van hetgeen door haar is verkocht.
  l i kunt omtrent de inrichting der administratie de alsnog door LI noo] ) I in de April-aflevering 1940 no. 4, blz. 71 e.v.
  