title: De collectie Camille Huysmans
text: De collectie
  Camille Huysmans
  Eindelijk is het zover: de collectie
  Camille Huysmans is in die mate
  ontsloten dat we ze kunnen voor­stel­
  len aan het publiek. We deden dat al
  via onze nieuwsbrief, maar willen het
  ook in ons tijdschrift bekend­maken.
  De collectie is namelijk danig rijk
  en interessant voor een breed scala
  aan onderzoekspistes. De bijzonder
  omvangrijke collectie van Camille
  Huysmans werd in 1974 officieel
  eigendom van de Stad Antwerpen.
  Tot 2009 werd ze beheerd door de
  Stich­t ing Wetenschap­pelijk Onder­zoek
  Camille Huysmans. Mits bemid­de­ling
  van die Stichting, en in het bijzonder
  van haar voorzitter Roger Rennenberg, kreeg Amsab-Instituut voor
  Sociale Geschiedenis de collectie in
  2009 in bruikleen om ze te ontsluiten.
  Duizenden werk­uren later stellen
  we niet zon­der fierheid het resultaat
  van deze ontsluitingsoperatie voor.
  Ze heeft betrekking op het archief, de
  bibliotheek en de gigantische fotocollectie van Camille Huysmans en is
  verwerkt door de collectiemedewerkers Gert Van Overstraeten, Maarten
  Savels, Renilde Kerstens, Luc Lievyns
  en Rita Calcoen.
  58 / BROOD & ROZEN 2021-4
  
  Het Archief van Camille Huysmans
  Gert Van Overstraeten, archivaris, Amsab-ISG
  
  Als socialistisch politicus drukte Huysmans
  zijn stempel op de Belgische binnenlandse
  politiek. Ook internationaal speelde hij een
  prominente rol. Het omvangrijke archief
  dat hij naliet, bevat dan ook een schat aan
  bronnenmateriaal over de meest diverse en
  uiteenlopende onderwerpen.
  1871 was niet enkel het jaar van de revolutionaire opstand van de Commune van Parijs, in dat jaar werd ook Camille Huysmans
  geboren. En in 1968, het jaar van de Parijse
  studentenrevolte, is Huysmans overleden.
   In die kleine eeuw was Huysmans getuige
  van ingrijpende gebeurtenissen zoals twee
  wereldoorlogen, de Russische Revolutie, de
  Spaanse burgeroorlog, de Koude Oorlog, de
  onafhankelijkheidsstrijd van de kolonies …
  In zijn archief springen een aantal zaken
  in het oog. Wat betreft de nationale politiek
  zeker het wel en wee in de Belgische socialistische partij (en de daaraan gelieerde
  organisaties); de lokale Brusselse en vooral Antwerpse politiek en daarmee samenhangend de belangen van de Antwerpse
  haven; de diamantnijverheid en de Joodse
  Het klaslokaal van Camille Huysmans zoals
  uitgebeeld in een tentoonstelling in Bilzen in 1971.
  (Amsab-ISG-Gent)
  
  De collectie
  Camille Huysmans
  Eindelijk is het zover: de collectie
  Camille Huysmans is in die mate
  ontsloten dat we ze kunnen voor­stel­
  len aan het publiek. We deden dat al
  via onze nieuwsbrief, maar willen het
  ook in ons tijdschrift bekend­maken.
  De collectie is namelijk danig rijk
  en interessant voor een breed scala
  aan onderzoekspistes. De bijzonder
  omvangrijke collectie van Camille
  Huysmans werd in 1974 officieel
  eigendom van de Stad Antwerpen.
  Tot 2009 werd ze beheerd door de
  Stich­t ing Wetenschap­pelijk Onder­zoek
  Camille Huysmans. Mits bemid­de­ling
  van die Stichting, en in het bijzonder
  van haar voorzitter Roger Rennenberg, kreeg Amsab-Instituut voor
  Sociale Geschiedenis de collectie in
  2009 in bruikleen om ze te ontsluiten.
  Duizenden werk­uren later stellen
  we niet zon­der fierheid het resultaat
  van deze ontsluitingsoperatie voor.
  Ze heeft betrekking op het archief, de
  bibliotheek en de gigantische fotocollectie van Camille Huysmans en is
  verwerkt door de collectiemedewerkers Gert Van Overstraeten, Maarten
  Savels, Renilde Kerstens, Luc Lievyns
  en Rita Calcoen.
   58 / BROOD & ROZEN 2021-4
  
  Het Archief van Camille Huysmans
  Gert Van Overstraeten, archivaris, Amsab-ISG
  
  Als socialistisch politicus drukte Huysmans
  zijn stempel op de Belgische binnenlandse
  politiek. Ook internationaal speelde hij een
  prominente rol. Het omvangrijke archief
  dat hij naliet, bevat dan ook een schat aan
  bronnenmateriaal over de meest diverse en
  uiteenlopende onderwerpen.
  1871 was niet enkel het jaar van de revolutionaire opstand van de Commune van Parijs, in dat jaar werd ook Camille Huysmans
  geboren. En in 1968, het jaar van de Parijse
  studentenrevolte, is Huysmans overleden.
  In die kleine eeuw was Huysmans getuige
  van ingrijpende gebeurtenissen zoals twee
  wereldoorlogen, de Russische Revolutie, de
  Spaanse burgeroorlog, de Koude Oorlog, de
  onafhankelijkheidsstrijd van de kolonies …
  In zijn archief springen een aantal zaken
  in het oog. Wat betreft de nationale politiek
  zeker het wel en wee in de Belgische socialistische partij (en de daaraan gelieerde
  organisaties); de lokale Brusselse en vooral Antwerpse politiek en daarmee samenhangend de belangen van de Antwerpse
  haven; de diamantnijverheid en de Joodse
  Het klaslokaal van Camille Huysmans zoals
  uitgebeeld in een tentoonstelling in Bilzen in 1971.
   (Amsab-ISG-Gent)
  
  inwoners; allerhande onderwijskwesties; de
  taalstrijd en communautaire kwesties waarbij zijn streven naar de vernederlandsing
  van de Gentse universiteit een belangrijke plaats inneemt; de Eerste Wereldoorlog
  met de geïnterneerde Belgische soldaten in
  Nederland, het activisme en de amnestie;
  de Tweede Wereldoorlog met de Belgische
  vluchtelingen in Groot-Brittannië en de collaboratie en daaropvolgende epuratie; de
  Koningskwestie; de onafhankelijkheid van
  Belgisch-Congo en Ruanda-Urundi … Op internationaal vlak denk ik in de eerste plaats
  aan de rol van Huysmans in de Socialistische
  Internationale, en dan vooral als secretaris
  van het Internationaal Socialistisch Bureau
  (1905-1922), als secretaris en voorzitter van
  de Labour and Socialist International/Internationale Ouvrière Socialiste (1940-1945)
  en als rapporteur van de Triëste-commissie
  van de Socialistische Internationale (begin
  jaren 1950).
  Deze niet-limitatieve opsomming van in
  het oog springende thema’s mag niet verhullen dat het archief zo’n grote rijkdom aan
  materiaal bevat dat het soms moeilijk wordt
  door de bomen het bos nog te zien. Zo verzette Huysmans zich ook tegen de verplichting
  voor katholieke onderwijzeressen om hun
  ontslag aan te bieden als ze huwden, was hij
  fel gekant tegen hanengevechten, diende hij
  een wetsvoorstel in voor een verbod op boksen catchwedstrijden, was hij tussenpersoon
  bij de verkoop van documenten die de Joodse
  afkomst van Christoffel Columbus aantoonden … Hij was ook lid van de raad van de internationale vredesorganisatie Organisation
  centrale pour une paix durable gedurende
  de Eerste Wereldoorlog, of vicevoorzitter
  van de antifascistische groep Fight For Freedom tijdens de Tweede Wereldoorlog, naast
  zovele andere internationale organisaties
  waarin hij gedurende zijn leven een actieve
  rol speelde. Het aantal zaken waarover het
  60 / BROOD & ROZEN 2021-4
  
  archief informatie bevat, is schier eindeloos
  en enorm divers.
   Daarbij komt nog dat Huysmans, die schepen en tot tweemaal toe minister van Cultuur (en Onderwijs) was, ook op persoonlijk
  vlak een voorliefde had voor alles wat met
  cultuur te maken had: literatuur, poëzie, toneel, muziek, schilderkunst … Slechts weinig
  kunstvormen kenden geheimen voor deze
  culturele duizendpoot. We vroegen ons al
  eens af waar de man in hemelsnaam nog de
  tijd vond om zich hierin te verdiepen. Zelfs
  de taalkunde, de toponymie en de rederijkerskamers konden zijn belangstelling wegdragen. Ook van zijn liefde en engagementen
  voor al deze disciplines is de weerslag terug
  te vinden in zijn archief. Daarbij springt bijvoorbeeld zijn toevallige ontdekking van
  het handschrift van het 17e-eeuwse mysteriespel De Menschwording van rederijker
  Michiel De Swaen in het oog. Huysmans was
  toen amper 16. Samen met zijn vriend Cuvelier schreef hij ook de allereerste wetenschappelijke toponymische studie over een
  Vlaamse gemeente, zijn geboortedorp Bilzen.
  Ook het fantasiespel Luna is van zijn hand. En
  zijn voorliefde voor de verhalen van Reinaert
  de vos en Tijl Uilenspiegel is bekend. Hij was
  er werkelijk dol op.
  Als socialist, pacifist, antifascist, internationalist, journalist en politicus onderhield
  Huysmans gedurende zijn leven honderden
  nauwe contacten, met bekende en onbekende personen. Zijn archief bevat duizenden
  brieven en andere documenten die hiermee
  verband houden. Opmerkelijk voor Huysmans
  als rabiaat antiklerikaal en antifascist, is dat
  hier ook opvallend veel geestelijken bij zijn en
  al dan niet vermeende collaborateurs.
  Duivel-doet-al Camille Huysmans was zeker niet voor één gat te vangen, en dat maakt
  zijn archief er des te interessanter op.
  De digitalisering van het
  archief van Camille Huysmans
  Maarten Savels, archivaris, Amsab-ISG
  
  In de periode 2017-2020 werd het hele archief van Huysmans gedigitaliseerd, wat een
  enorme meerwaarde is voor het onderzoek.
   Dit grootse project konden we onmogelijk
  realiseren zonder de gulle steun van de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Camille
  Huysmans. Amsab-ISG is de Stichting, en in
  het bijzonder Roger Rennenberg, bijzonder
  dankbaar dat ze ons in staat heeft gesteld om
  de archieven van Huysmans op die manier
  duurzaam te bewaren.
  Reeds kort na de overdracht van het archief
  van Camille Huysmans werd beslist dat het
  gedigitaliseerd moest worden. Twee redenen
  lagen hiervoor aan de basis.
  Eerst en vooral was Huysmans een bijzonder boeiende persoon die in zijn lange leven
  ook nog eens veel belangrijke functies heeft
  uitgevoerd en een uitgebreide en internationale kennissenkring had. Het mag dan ook
  niet verbazen dat er wereldwijd interesse is
  voor zijn archief. Gedigitaliseerde stukken
  kunnen relatief gemakkelijk online worden
  aangeboden, wat een zegen is voor onderzoekers uit het buitenland.
  Ten tweede heeft het archief, net als Huysmans zelf, ‘geleefd’. Het is meermaals verhuisd
  en licht, vocht en gebruik hebben bepaalde
  delen in de loop der jaren beschadigd. Het is
  dus niet evident om dit kwetsbare archief
  regelmatig uit zijn beschermde omgeving te
  halen voor onderzoek. Eens een stuk gedigitaliseerd is, kan het veilig opgeborgen blijven. Een onderzoeker moet dan wel kunnen
  beschikken over een natuurgetrouwe kopie
  van het origineel. Onder meer de kleurweergave moet zo accuraat mogelijk zijn. Daarom
  maakten we gebruik van Metamorfoze, een
  internationaal erkende en zeer strikte richt-
  
  lijn voor digitalisering. Deze richtlijn legt een
  groot aantal voorwaarden vast. Een van de
  belangrijkste is dat de digitaliseringsapparaten minstens elke dag gekalibreerd worden
  aan de hand van kleurkaarten die toelaten
  om witbalans, belichting, oriëntatie en kleurechtheid te beoordelen. Die kaarten worden
  gedigitaliseerd en het resultaat wordt met
  gespecialiseerde software gemeten. Pas als
  alle metingen binnen bepaalde marges vallen, mag het apparaat gebruikt worden om
  stukken te digitaliseren.
   Uiteraard is niet elk stuk uit het archief
  even interessant. Bovendien is digitalisering
  behoorlijk duur en arbeidsintensief. Daarbij komt nog dat ook het opslaan en veilig
  bewaren van de gedigitaliseerde kopie niet
  onderschat mag worden. Het was daarom
  noodzakelijk om te selecteren. Enkel de
  stukken die Huysmans zelf heeft opgesteld
  of verzameld met een duidelijk doel kwamen
  in aanmerking. Knipsels die Huysmans louter
  als documentatie bewaarde, of stukken die
  elders ook te vinden zijn, zoals breed verspreide publicaties en parlementaire stukken
  die ook gepubliceerd zijn in het Staatsblad,
  namen we niet mee. We selecteerden 2777
  van de 3302 dossiers, samen goed voor iets
  minder dan 340.000 pagina’s.
   Dergelijke digitaliseringsprojecten kunnen
  we door hun omvang en technische vereisten
  nooit in huis uitvoeren. Om de uitbesteding
  zo vlot mogelijk te laten verlopen, was een
  goede voorbereiding extra belangrijk. We
  controleerden de geselecteerde dossiers een
  voor een. We stelden een schadeatlas op, bepaalden het aantal pagina’s en maten de paginagrootte. We voorzagen de dossiers ook
  allemaal van een barcode en een etiket met
  daarop de belangrijkste aandachtspunten
  voor de digitaliseringsfirma. Hierop gaven we
  bijvoorbeeld aan dat een dossier zeer kwetsbaar is en heel voorzichtig behandeld moest
  worden. Zodra het project liep, stuurde de firBROOD & ROZEN 2021-4 / 61
  
  inwoners; allerhande onderwijskwesties; de
  taalstrijd en communautaire kwesties waarbij zijn streven naar de vernederlandsing
  van de Gentse universiteit een belangrijke plaats inneemt; de Eerste Wereldoorlog
  met de geïnterneerde Belgische soldaten in
  Nederland, het activisme en de amnestie;
  de Tweede Wereldoorlog met de Belgische
  vluchtelingen in Groot-Brittannië en de collaboratie en daaropvolgende epuratie; de
  Koningskwestie; de onafhankelijkheid van
  Belgisch-Congo en Ruanda-Urundi … Op internationaal vlak denk ik in de eerste plaats
  aan de rol van Huysmans in de Socialistische
  Internationale, en dan vooral als secretaris
  van het Internationaal Socialistisch Bureau
  (1905-1922), als secretaris en voorzitter van
  de Labour and Socialist International/Internationale Ouvrière Socialiste (1940-1945)
  en als rapporteur van de Triëste-commissie
  van de Socialistische Internationale (begin
  jaren 1950).
   Deze niet-limitatieve opsomming van in
  het oog springende thema’s mag niet verhullen dat het archief zo’n grote rijkdom aan
  materiaal bevat dat het soms moeilijk wordt
  door de bomen het bos nog te zien. Zo verzette Huysmans zich ook tegen de verplichting
  voor katholieke onderwijzeressen om hun
  ontslag aan te bieden als ze huwden, was hij
  fel gekant tegen hanengevechten, diende hij
  een wetsvoorstel in voor een verbod op boksen catchwedstrijden, was hij tussenpersoon
  bij de verkoop van documenten die de Joodse
  afkomst van Christoffel Columbus aantoonden … Hij was ook lid van de raad van de internationale vredesorganisatie Organisation
  centrale pour une paix durable gedurende
  de Eerste Wereldoorlog, of vicevoorzitter
  van de antifascistische groep Fight For Freedom tijdens de Tweede Wereldoorlog, naast
  zovele andere internationale organisaties
  waarin hij gedurende zijn leven een actieve
  rol speelde. Het aantal zaken waarover het
  60 / BROOD & ROZEN 2021-4
  
  archief informatie bevat, is schier eindeloos
  en enorm divers.
   Daarbij komt nog dat Huysmans, die schepen en tot tweemaal toe minister van Cultuur (en Onderwijs) was, ook op persoonlijk
  vlak een voorliefde had voor alles wat met
  cultuur te maken had: literatuur, poëzie, toneel, muziek, schilderkunst … Slechts weinig
  kunstvormen kenden geheimen voor deze
  culturele duizendpoot. We vroegen ons al
  eens af waar de man in hemelsnaam nog de
  tijd vond om zich hierin te verdiepen. Zelfs
  de taalkunde, de toponymie en de rederijkerskamers konden zijn belangstelling wegdragen. Ook van zijn liefde en engagementen
  voor al deze disciplines is de weerslag terug
  te vinden in zijn archief. Daarbij springt bijvoorbeeld zijn toevallige ontdekking van
  het handschrift van het 17e-eeuwse mysteriespel De Menschwording van rederijker
  Michiel De Swaen in het oog. Huysmans was
  toen amper 16. Samen met zijn vriend Cuvelier schreef hij ook de allereerste wetenschappelijke toponymische studie over een
  Vlaamse gemeente, zijn geboortedorp Bilzen.
  Ook het fantasiespel Luna is van zijn hand. En
  zijn voorliefde voor de verhalen van Reinaert
  de vos en Tijl Uilenspiegel is bekend. Hij was
  er werkelijk dol op.
  Als socialist, pacifist, antifascist, internationalist, journalist en politicus onderhield
  Huysmans gedurende zijn leven honderden
  nauwe contacten, met bekende en onbekende personen. Zijn archief bevat duizenden
  brieven en andere documenten die hiermee
  verband houden. Opmerkelijk voor Huysmans
  als rabiaat antiklerikaal en antifascist, is dat
  hier ook opvallend veel geestelijken bij zijn en
  al dan niet vermeende collaborateurs.
  Duivel-doet-al Camille Huysmans was zeker niet voor één gat te vangen, en dat maakt
  zijn archief er des te interessanter op.
  De digitalisering van het
  archief van Camille Huysmans
  Maarten Savels, archivaris, Amsab-ISG
  
  In de periode 2017-2020 werd het hele archief van Huysmans gedigitaliseerd, wat een
  enorme meerwaarde is voor het onderzoek.
   Dit grootse project konden we onmogelijk
  realiseren zonder de gulle steun van de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Camille
  Huysmans. Amsab-ISG is de Stichting, en in
  het bijzonder Roger Rennenberg, bijzonder
  dankbaar dat ze ons in staat heeft gesteld om
  de archieven van Huysmans op die manier
  duurzaam te bewaren.
  Reeds kort na de overdracht van het archief
  van Camille Huysmans werd beslist dat het
  gedigitaliseerd moest worden. Twee redenen
  lagen hiervoor aan de basis.
  Eerst en vooral was Huysmans een bijzonder boeiende persoon die in zijn lange leven
  ook nog eens veel belangrijke functies heeft
  uitgevoerd en een uitgebreide en internationale kennissenkring had. Het mag dan ook
  niet verbazen dat er wereldwijd interesse is
  voor zijn archief. Gedigitaliseerde stukken
  kunnen relatief gemakkelijk online worden
  aangeboden, wat een zegen is voor onderzoekers uit het buitenland.
  Ten tweede heeft het archief, net als Huysmans zelf, ‘geleefd’. Het is meermaals verhuisd
  en licht, vocht en gebruik hebben bepaalde
  delen in de loop der jaren beschadigd. Het is
  dus niet evident om dit kwetsbare archief
  regelmatig uit zijn beschermde omgeving te
  halen voor onderzoek. Eens een stuk gedigitaliseerd is, kan het veilig opgeborgen blijven. Een onderzoeker moet dan wel kunnen
  beschikken over een natuurgetrouwe kopie
  van het origineel. Onder meer de kleurweergave moet zo accuraat mogelijk zijn. Daarom
  maakten we gebruik van Metamorfoze, een
  internationaal erkende en zeer strikte richt-
  
  lijn voor digitalisering. Deze richtlijn legt een
  groot aantal voorwaarden vast. Een van de
  belangrijkste is dat de digitaliseringsapparaten minstens elke dag gekalibreerd worden
  aan de hand van kleurkaarten die toelaten
  om witbalans, belichting, oriëntatie en kleurechtheid te beoordelen. Die kaarten worden
  gedigitaliseerd en het resultaat wordt met
  gespecialiseerde software gemeten. Pas als
  alle metingen binnen bepaalde marges vallen, mag het apparaat gebruikt worden om
  stukken te digitaliseren.
   Uiteraard is niet elk stuk uit het archief
  even interessant. Bovendien is digitalisering
  behoorlijk duur en arbeidsintensief. Daarbij komt nog dat ook het opslaan en veilig
  bewaren van de gedigitaliseerde kopie niet
  onderschat mag worden. Het was daarom
  noodzakelijk om te selecteren. Enkel de
  stukken die Huysmans zelf heeft opgesteld
  of verzameld met een duidelijk doel kwamen
  in aanmerking. Knipsels die Huysmans louter
  als documentatie bewaarde, of stukken die
  elders ook te vinden zijn, zoals breed verspreide publicaties en parlementaire stukken
  die ook gepubliceerd zijn in het Staatsblad,
  namen we niet mee. We selecteerden 2777
  van de 3302 dossiers, samen goed voor iets
  minder dan 340.000 pagina’s.
  Dergelijke digitaliseringsprojecten kunnen
  we door hun omvang en technische vereisten
  nooit in huis uitvoeren. Om de uitbesteding
  zo vlot mogelijk te laten verlopen, was een
  goede voorbereiding extra belangrijk. We
  controleerden de geselecteerde dossiers een
  voor een. We stelden een schadeatlas op, bepaalden het aantal pagina’s en maten de paginagrootte. We voorzagen de dossiers ook
  allemaal van een barcode en een etiket met
  daarop de belangrijkste aandachtspunten
  voor de digitaliseringsfirma. Hierop gaven we
  bijvoorbeeld aan dat een dossier zeer kwetsbaar is en heel voorzichtig behandeld moest
  worden. Zodra het project liep, stuurde de firBROOD & ROZEN 2021-4 / 61
  
  ma dagelijks de beelden van de kleurkaarten
  door, samen met hun metingen, zodat wij ze
  zo snel mogelijk konden controleren. Als de
  metingen buiten de normen vielen, dan was
  het digitaliseringstoestel niet juist ingesteld
  en was ook de beeldkwaliteit niet goed.
   Dat resulteerde dan bijvoorbeeld in beelden
  met een kleurzweem. In dat geval keurden
  we de hele batch van die dag af en moest de
  firma het toestel opnieuw kalibreren en de
  desbetreffende dossiers opnieuw digitaliseren. Bij oplevering van de beelden gebeurde
  er nog een aantal controles, onder andere om
  te verifiëren of er geen pagina’s waren overgeslagen. Het spreekt voor zich dat dergelijke
  controles erg arbeidsintensief zijn. Voor tien
  tot vijftien uur digitaliseren is al snel één uur
  controle nodig.
  Het digitaliseringsproject verliep in twee
  fasen. Eerst selecteerden we 545 zeer kwetsbare dossiers. Ze bevatten meteen ook heel
  interessante documenten: uit de Eerste Wereldoorlog en de periode waarin Huysmans
  secretaris was van de Tweede Internationale.
  Deze dossiers werden in 2017 reeds gedigitaliseerd. In 2019-2020 kwamen de resterende
  2232 dossiers aan de beurt.
  Alle dossiers zijn intussen online raadpleegbaar en zijn te consulteren via http://
  opac.amsab.be/Record/625. Browsen door
  de collectie kan via het tabblad 'Hiërarchie'
  onderaan de pagina. Als een digitale kopie
  beschikbaar is, dan zal een kleine afbeelding of thumbnail van de eerste pagina van
  het dossier te zien zijn naast de tekst. Als je
  daarop klikt, word je doorgestuurd naar onze
  beeldbank, waar je het volledige dossier kan
  raadplegen.
  Kladversie van een resolutie voor het congres van
  Kopenhagen, 1910. (Amsab-ISG, Gent)
  
  De bibliotheekcollectie
  Ellena Franquet, bibliothecaris, Amsab-ISG
  
  Van de uitgebreide bibliotheek van Huysmans
  zijn meer dan 2500 boeken en 700 krantenen tijdschriftentitels opgenomen in de collectie van Amsab-ISG. Veelvoorkomende thema’s
  zijn onder meer socialisme en de (internationale) arbeidersbeweging, socialistische
  pers uit binnen- en buitenland, onderwijs,
  oorlog en pacifisme, de Joodse gemeenschap
  en cultuur, de Vlaamse beweging … Kortom,
  een weerspiegeling van zowel de politieke
  carrière als de persoonlijke interesses van
  Camille Huysmans.
   Twee opvallende deelcollecties zijn het
  vermelden waard. De collectie muziekpublicaties toont Huysmans als gepassioneerd
  muziekliefhebber en zanger. Je vindt er niet
  enkel boeken rond muziek en muziekgeschiedenis terug, maar ook partituren en liederenbundels met strijd- en volksliederen, van
  collecties kerstliederen tot bladmuziek voor
  Prolétaires unissez-vous en L’Internationale en
  van liederenbundels van de Arbeiders Jeugdcentrale tot een bundel van het feestspel De
  kraaiende haan, met liedteksten gebracht in
  het Sportpaleis ter gelegenheid van de 80e
  verjaardag van Camille Huysmans.
  Daarnaast komt zijn achtergrond in taal- en
  letterkunde tot uiting in de diverse publicaties rond taal, literatuur, folklore en legenden, waarbij natuurlijk zijn eigen schrijfsels
  over deze thema’s, zoals zijn werk Vier kerels: Reinaert en Uilenspiegel, de demon en
  de duivel, vertegenwoordigd zijn. Camille
  Huysmans was een bewonderaar van Tijl
  Uilenspiegel en Reinaert de vos, twee vaak
  terugkomende personages in zijn verzameling: van Uilenspiegel alleen al zijn er diverse
  anderstalige uitgaven (voor de talenknobBROOD & ROZEN 2021-4 / 63
  
  ma dagelijks de beelden van de kleurkaarten
  door, samen met hun metingen, zodat wij ze
  zo snel mogelijk konden controleren. Als de
  metingen buiten de normen vielen, dan was
  het digitaliseringstoestel niet juist ingesteld
  en was ook de beeldkwaliteit niet goed.
  Dat resulteerde dan bijvoorbeeld in beelden
  met een kleurzweem. In dat geval keurden
  we de hele batch van die dag af en moest de
  firma het toestel opnieuw kalibreren en de
  desbetreffende dossiers opnieuw digitaliseren. Bij oplevering van de beelden gebeurde
  er nog een aantal controles, onder andere om
  te verifiëren of er geen pagina’s waren overgeslagen. Het spreekt voor zich dat dergelijke
  controles erg arbeidsintensief zijn. Voor tien
  tot vijftien uur digitaliseren is al snel één uur
  controle nodig.
   Het digitaliseringsproject verliep in twee
  fasen. Eerst selecteerden we 545 zeer kwetsbare dossiers. Ze bevatten meteen ook heel
  interessante documenten: uit de Eerste Wereldoorlog en de periode waarin Huysmans
  secretaris was van de Tweede Internationale.
  Deze dossiers werden in 2017 reeds gedigitaliseerd. In 2019-2020 kwamen de resterende
  2232 dossiers aan de beurt.
  Alle dossiers zijn intussen online raadpleegbaar en zijn te consulteren via http://
  opac.amsab.be/Record/625. Browsen door
  de collectie kan via het tabblad 'Hiërarchie'
  onderaan de pagina. Als een digitale kopie
  beschikbaar is, dan zal een kleine afbeelding of thumbnail van de eerste pagina van
  het dossier te zien zijn naast de tekst. Als je
  daarop klikt, word je doorgestuurd naar onze
  beeldbank, waar je het volledige dossier kan
  raadplegen.
  Kladversie van een resolutie voor het congres van
  Kopenhagen, 1910. (Amsab-ISG, Gent)
  
  De bibliotheekcollectie
  Ellena Franquet, bibliothecaris, Amsab-ISG
  
  Van de uitgebreide bibliotheek van Huysmans
  zijn meer dan 2500 boeken en 700 krantenen tijdschriftentitels opgenomen in de collectie van Amsab-ISG. Veelvoorkomende thema’s
  zijn onder meer socialisme en de (internationale) arbeidersbeweging, socialistische
  pers uit binnen- en buitenland, onderwijs,
  oorlog en pacifisme, de Joodse gemeenschap
  en cultuur, de Vlaamse beweging … Kortom,
  een weerspiegeling van zowel de politieke
  carrière als de persoonlijke interesses van
  Camille Huysmans.
  Twee opvallende deelcollecties zijn het
  vermelden waard. De collectie muziekpublicaties toont Huysmans als gepassioneerd
  muziekliefhebber en zanger. Je vindt er niet
  enkel boeken rond muziek en muziekgeschiedenis terug, maar ook partituren en liederenbundels met strijd- en volksliederen, van
  collecties kerstliederen tot bladmuziek voor
  Prolétaires unissez-vous en L’Internationale en
  van liederenbundels van de Arbeiders Jeugdcentrale tot een bundel van het feestspel De
  kraaiende haan, met liedteksten gebracht in
  het Sportpaleis ter gelegenheid van de 80e
  verjaardag van Camille Huysmans.
   Daarnaast komt zijn achtergrond in taal- en
  letterkunde tot uiting in de diverse publicaties rond taal, literatuur, folklore en legenden, waarbij natuurlijk zijn eigen schrijfsels
  over deze thema’s, zoals zijn werk Vier kerels: Reinaert en Uilenspiegel, de demon en
  de duivel, vertegenwoordigd zijn. Camille
  Huysmans was een bewonderaar van Tijl
  Uilenspiegel en Reinaert de vos, twee vaak
  terugkomende personages in zijn verzameling: van Uilenspiegel alleen al zijn er diverse
  anderstalige uitgaven (voor de talenknobBROOD & ROZEN 2021-4 / 63
  
  Covers van enkele boeken uit de bibliotheek van Camille Huysmans. (Amsab-ISG, Gent)
  
  bels ook beschikbaar in het Lets en Pools)
  en edities geïllustreerd door onder meer
  Frans Masereel, Albert Delstanche en René
  De Pauw. Het zwaargewicht van de collectie
  is een editie van Uilenspiegel van 12 kilogram
  met gouaches van Paul Klein, aan Huysmans
  geschonken door toenmalig eerste minister
  Theo Lefèvre voor kerst 1964. Een heel stuk
  lichter maar minstens even prachtig is een
  verzameling Reinaert-illustraties van Henri Van Straten, in 1938 geschonken door de
  kunstenaar zelf aan Camille Huysmans als
  cadeau voor diens kleinzoon.
  Naast deze thema’s kwamen ook publicaties naar boven die niet pasten binnen het
  collectieprofiel van onze bibliotheek. Het ging
  hoofdzakelijk om een collectie kunstboeken
  en romans van Camille zelf, en de bibliotheekcollectie van dochter Sara Huysmans met
  hoofdzakelijk Franstalige literatuur. Deze
  boeken kregen in 2020 een nieuwe thuis in
  de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience
  in Antwerpen. Die zal na verwerking een
  fondslijst opstellen om aan de catalogus van
  Amsab-ISG toe te voegen. De bibliotheekstukken die wel opgenomen werden, vind
  je in onze onlinecatalogus met de zoekterm
  ‘Bibliotheek Camille Huysmans’.
  64 / BROOD & ROZEN 2021-4
  
  De fotocollectie
  Rita Calcoen, collectiemedewerker, Amsab-ISG
  
  De collectie bestaat uit duizenden foto’s, zowel van het privéleven van Huysmans als
  van zijn indrukwekkende politieke carrière.
   De oudste foto dateert van 1866 en is een
  groepsfoto van het Internationaal Arbeiderscongres te Genève. De recentste is een foto
  van dochter Sara en zoon Paul Huysmans
  met diens zoon (en dus Camilles kleinzoon)
  Jean-Dominique in 1976.
  Omvangrijke fotocollecties zoals deze
  worden in de meeste gevallen nooit volledig online ontsloten, dus gedigitaliseerd en
  op stukniveau beschreven. Dat is niet alleen
  bijzonder arbeidsintensief, maar ook niet altijd even relevant. Daarom maakten we met
  veel zorg een representatieve selectie. Een
  volledig overzicht van die selectie, een 760tal foto’s, vind je via http://opac.amsab.be/
  MyResearch/MyList/614.
  De rest van de collectie die niet online terug te vinden is, is opgeborgen volgens de
  oorspronkelijk toegekende thema’s, zodat
  elke foto toch te traceren is.
  Burgemeester Camille Huysmans ontvangt een groep mijnwerkers op het stadhuis van Antwerpen, 1934. (Amsab-ISG, Gent).
  Covers van enkele boeken uit de bibliotheek van Camille Huysmans. (Amsab-ISG, Gent)
  
  bels ook beschikbaar in het Lets en Pools)
  en edities geïllustreerd door onder meer
  Frans Masereel, Albert Delstanche en René
  De Pauw. Het zwaargewicht van de collectie
  is een editie van Uilenspiegel van 12 kilogram
  met gouaches van Paul Klein, aan Huysmans
  geschonken door toenmalig eerste minister
  Theo Lefèvre voor kerst 1964. Een heel stuk
  lichter maar minstens even prachtig is een
  verzameling Reinaert-illustraties van Henri Van Straten, in 1938 geschonken door de
  kunstenaar zelf aan Camille Huysmans als
  cadeau voor diens kleinzoon.
   Naast deze thema’s kwamen ook publicaties naar boven die niet pasten binnen het
  collectieprofiel van onze bibliotheek. Het ging
  hoofdzakelijk om een collectie kunstboeken
  en romans van Camille zelf, en de bibliotheekcollectie van dochter Sara Huysmans met
  hoofdzakelijk Franstalige literatuur. Deze
  boeken kregen in 2020 een nieuwe thuis in
  de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience
  in Antwerpen. Die zal na verwerking een
  fondslijst opstellen om aan de catalogus van
  Amsab-ISG toe te voegen. De bibliotheekstukken die wel opgenomen werden, vind
  je in onze onlinecatalogus met de zoekterm
  ‘Bibliotheek Camille Huysmans’.
  64 / BROOD & ROZEN 2021-4
  
  De fotocollectie
  Rita Calcoen, collectiemedewerker, Amsab-ISG
  
  De collectie bestaat uit duizenden foto’s, zowel van het privéleven van Huysmans als
  van zijn indrukwekkende politieke carrière.
  De oudste foto dateert van 1866 en is een
  groepsfoto van het Internationaal Arbeiderscongres te Genève. De recentste is een foto
  van dochter Sara en zoon Paul Huysmans
  met diens zoon (en dus Camilles kleinzoon)
  Jean-Dominique in 1976.
  Omvangrijke fotocollecties zoals deze
  worden in de meeste gevallen nooit volledig online ontsloten, dus gedigitaliseerd en
  op stukniveau beschreven. Dat is niet alleen
  bijzonder arbeidsintensief, maar ook niet altijd even relevant. Daarom maakten we met
  veel zorg een representatieve selectie. Een
  volledig overzicht van die selectie, een 760tal foto’s, vind je via http://opac.amsab.be/
  MyResearch/MyList/614.
  De rest van de collectie die niet online terug te vinden is, is opgeborgen volgens de
  oorspronkelijk toegekende thema’s, zodat
  elke foto toch te traceren is.
  Burgemeester Camille Huysmans ontvangt een groep mijnwerkers op het stadhuis van Antwerpen, 1934. (Amsab-ISG, Gent).
  