title: Resonanties in de pulmonologie
text: Als prak tisch e w eten sch ap w ord t de ontw ikkeling van de genees­
  kunde v erd er in belangrijke m ate bepaald d oo r ontw ikkelingen in
  de d iverse b asisw etenschappen. De dynam iek van een m atrixo rganisatie biedt zeker ten aanzien van klinisch w etenschappelijk
  o n derzoek de m ogelijkheid tot fundam entele en efficiënte o n d er­
  steuning v an geform uleerd e vraagstellingen vanu it b asisw eten ­
  sch ap pen. O riëntatie van het w etenschappelijk ond erzoek in een
  beperkt aantal them ata of zw aartep u n ten d w in gt v erd er de on ­
  d erzo ek er tot perm an en te reflectie m .b.t. te form uleren v raag stel­
  lingen. De v ak groep Pulm onologie heeft de voorbije jaren een
  basis gelegd v o o r u itb ou w van het w etenschappelijk onderzoek
  d o o r p articip atie aan de th em ata "V oed ing en T o xico lo gie",
  "G roei en differentiatie" en "P erin atalo gie" m ede d oo r integratie
  v an h et o nd erzoek op het gebied van de klinische fysiologie van
  d e ad em h alin g ond er leiding van collega Luijendijk. D eze groei
  n aar v olw assen - en volw aard igh eid van de jongste acad em isch e
  longafdeling in N ederlan d is alleen mogelijk d o o r v erd ere o n d er­
  steu n in g v an stru ctu rele uitbouw van de vakgroep. De ern st van
  d e b oven gesch etste m aatschappelijke problem atiek en de aanslui­
  ting v an belangrijke pu lm on ale probleem stellingen bij de facultai­
  re them atiek en het acad em isch zw aartep u n ten p lan ond erstrepen
  d eze visie. V erh eugend is de vaststelling d at ond erzoek m et
  betrekking tot longen en luch tw egen binnen d e R ijksuniversiteit
  L im b u rg tevens o nd erw erp is g ew ord en van m eerd ere v akgroe­
  pen.  H eden heb ik slechts een beperkt beeld gesch etst van d e veelzijdige
  taakstelling van de longarts. In een tw eedelijnsfunctie m .n. als arts
  v o o r chron isch e long- en luch tw egaand oen in gen rich t zijn a an ­
  d ach t zich zow el op de m ens m et zijn ziekte als in zijn ziek-zijn;
  als o rgaan specialist w ord t v erd er een hoge techniciteit in handelen
  verond ersteld.
  D eskundigheid op betreffend vakgebied kan heden niet louter
  b erusten op em pirie, m aar veron d erstelt het verw erv en van toets­
  b are theoretische kennis van een v oo raf vastgesteld opleidings­
  p ro g ram m a, rekening h ou den d m et een op te stellen functie­
  om schrijving en gew enste profilering van de longarts in de een­
  en tw in tigste eeuw . Kennis reikt hierbij v erd er dan de vrijblijvende
  definitie, geform uleerd d oo r de Specialisten R egistratie C om m is­
  sie, m .n. het zich op de h oogte stellen van b estaan d e diagnostische
  en therapeu tisch e m ogelijkheden, hun indicaties en contra-indicaties en het leren interpreteren van uitkom sten van o n d erzoek 28.
   H et v erw erv en van m aatschappelijke erkenning v an deskundig­
  heid kan p arafraseren d op het Sartriaanse cred o niet langer w o r­
  den overg elaten aan w at een deskundige in opleiding individueel
  u itm aakt. Behoud van deskundigheid veron d erstelt v erd ere u it­
  w erking van een kw aliteitsbew akingssysteem m et aanbieden van
  een g estru ctu reerd en gecoörd in eerd p o stg rad u aat o nd erw ijspro­
  g ram m a.
  Dankwoord
  A an het einde gekom en van deze oratie, w aarin ik uitdrukking
  heb gegeven van mijn resonanties op het vakgebied longziekten,
  w il ik gebruik m aken van de gelegenheid een d an k w oord uit te
  spreken.
  15
  
  R E SO N A N T IE S IN DE PU LM O N O LO G IE
  
  H et College van Bestuur en het Bestuur van de Faculteit der Genees­
  kunde van de Rijksuniversiteit Limburg dank ik v o o r het geschonken
  v ertro u w en mij als h oo gleraar Pulm onologie te benoem en. V oor
  vervu llin g van deze taak zal ik mij volledig inzetten.
  D e Raad van Bestuur en de Raad van Toezicht van het Academisch
  Ziekenhuis Maastricht dank ik v o o r mijn aanstelling als afdelings­
  h oofd van de afdeling Longziekten. U itb ou w van de acad em isch e
  functie van d e afdeling Longziekten beschouw ik als een belan g­
  rijk te realiseren doel.
  H et bereiken van d eze positie is slechts mogelijk g ew eest d o o r de
  steu n en scholing, die ik van velen m o ch t ontvangen.
   H et uitspreken van p ostu m e w oo rd en van dank w ekt steeds
  droefenis. Hooggeleerde Greve, beste Leo, jouw afw ezigheid op d eze
  d ag b esch ou w ik als een g roo t gem is. Jou w levensfilosofie ind ach ­
  tig, kan het kruisen en scheiden van onze levensloop geen toeval
  zijn gew eest. U itb ouw van de afdeling en v ak groep , w a a rv a n jij
  de g ron d slag en hebt gelegd, b esch ou w ik als een g roo t voorrech t.
  Hooggeleerde Visser, beste Ben, mijn belangstelling v o o r d e longfysiologie w erd d o o r jou in belangrijke m ate aan gesch erp t. Jij hebt
  mij in resonan tie gebrach t v oo r bestud erin g van ruissignalen en
  an d ere h arm on isch e trillingen.
  Zeergeleerde Ten Velde, Beste Guul, jij hebt mij m ed e ingevoerd in
  de kliniek d er longziekten. De o pged an e ervarin g van jouw b en a­
  d ering van pu lm on ale oncologie versterk t mijn o vertu igin g d at de
  u itb ou w v an d e pulm onale oncologie bij jou in veilige handen is.
  Hooggeleerde Luijendijk, beste Sybrand, m ed e sam en m et jou de
  v olgen d e jaren invulling geven aan het w etenschappelijk o n d er­
  zoek v an de v ak g ro ep P u lm on ologie b esch ou w ik als een b elan g­
  rijke uitd agin g.
   16
  
  R ESO N A N T IE S IN DE PU LM O N O LO G IE
  
  Heren leden van de staf van de afdeling Longziekten, en dames en heren
  medewerkers van de vakgroep Pulmonologie, ik ben jullie d ankbaar
  v o o r het v ertro u w en en de steun g edu ren d e h et voorbije jaar.
  Steunend op h echte sam enw erk in g hebben wij allen een g em een ­
  schappelijke taak: de uitbouw v an de afdeling Longziek ten en de
  v ak groep Pulm onologie.
  Dames en heren studenten, U v orm t de rech tv aard ig in g voo r onze
  aanw ezigheid aan de universiteit. De voorbije d ecad e heb ik
  erv aren d at d o o r integratie van theorie en praktijk en d o o r inten­
  sieve v aard igh eid strain in g het probleem gestu urd onderw ijs de
  m ogelijkheden biedt te anticiperen op de in de toekom st te leveren
  g ezon d h eid szorg . De u itspraak van de Efesische filosoof H eraclites blijft in het M aastrich tse onderw ijssysteem n og steeds actueel:
  "v o rm in g betekent niet het vullen van een em m er, m aar het
  onsteken van een v u u r". H et v u u r v o o r longziekten bran d en d
  h ou d en d oorh een het cu rricu lu m b eschouw ik als een belangrijke
  taak.
  Vader en moeder, jullie hebben mij de ruim te geboden en gelaten
  mijn w eg te zoeken. Ik ben jullie d aar zeer dan k baar voor.
   T enslotte ben ik dank baar d at ik deze rede heb m ogen uitspreken
  in de aan w ezigheid van mijn fam ilieleden, mijn kinderen Kirsten,
  Elke en Birgit, en vooral van mijn vrou w . Rita, ik ben je d ankbaar
  v o o r je onvoorw aardelijke steun g edu rend e vele jaren.
  Ik heb gezegd.
  17
  
  R E SO N A N T IE S IN DE P U LM O N O LO G IE
  
  Geraadpleegde literatuur
  1.
  van V u cht Tijssen L., van Reijen W .: Kennis en werkelijkheid:
  benaderingen. 1991 Coutinho BV.
  2.
  Schotsm ans P.: En de m ens schiep de m ens. 1992 D N B /U itg e verij Pelckm ans, Kapellen.
  3.
  De M eester P.: M ens en techniek. 1991 Uitgeverij Lannoo nv,
  Tielt.
  4.
  Philips R.: G ezondheidszorg in Lim burg. G roei en acceptatie
  van d e gezondheidsvoorzieningen 1850-1940. 1980 Van Gorcum , Assen.
  5.
  H aneveld G.T.: In m edische handen: 100 jaar geneeskunst. 1986
  Uitgeverij SUN , Nijm egen.
  6.
  M u rray J.F., Enarson D .A .: W orld lung health: a con cep t that
  should becom e a reality. A m . Rev. Respir. Dis. 1992; 146: 818822.
  7.
  Bleiker M .A ., Styblo K.: D e toekom st van de tuberculose als
  infectieziekte in Europ a. Tijdschr. voor Geneesk. 1989; 4 5 :1 4 4 9 1453.
  8.
  C an cer of the Lung (endem iology). 1 9 5 4 ,1.S.A.D., Louvain.
  9.
   Feldm an A .R ., K essler M .P.H .L., M yers M .H ., N augh ton M .D.:
  T he prevalen ce of cancer. estim ates based on the C onnecticut
  T u m o r Registry. N ew Eng. J. M ed. 1986; 315(22): 1394-1398.
  10. Soffer A.: The greatest international killer. C hest 1992; 101(1):
  
  1- 2.
  18
  
  R ESO N A N T IE S IN DE PU LM O N O LO G IE
  
  11. D avis R.M.: C u rren t trends in cigarette advertising and m arke­
  ting. N ew Eng. J. M ed. 1987; 316(12): 725-732.
  12. S tuurgroep Toekom stscenario's G ezondheidszorg: K anker
  S ignaleringsrapport 3 1 9 9 2 .1 9 9 2 STG, Rijswijk.
  13. T aylor P.: The sm oke ring: tobacco, m oney and m ultinational
  politics. 1985 Sphere Books L td., London.
  14. G ezondheidsraad (N ationale com m issie voor gezondheidsstatistieken): R apport inzake standaardisatie van begrippen en
  m ethoden m et betrekking tot C hronische Aspecifieke Respira­
  toire A andoeningen (CA RA ). 1966.
  15. Lende van d er R., Jansen-K oster E.J., Knijpstra S., M einesz A .F.,
  W ev er A.M .J., Orie N.G.M .: Definitie van C A R A in epidem io­
  logie en preventie. N ed. T. Geneesk. 1975; 119(50): 1975-1987.
  16. M ölken van M .P.M .H .: R apport; C A R A in cijfers: verslag van
  een pilot-studie. 1989, M aastricht.
  17. Stuurgroep Toekom stscenario's G ezondheidszorg: C hroni­
  sche ziekten in het jaar 2005. Deel 2. Scenario's over C A R A
  1 9 9 0 -2 0 0 5 .1 9 9 0 STG, Rijswijk.
   18. G ergen P.J., W eiss K.B.: The increasing problem of asthm a in
  the U nited States. A m . Rev. Respir. Dis. 1992; 146: 823-824.
  19. C rap o J., M iller F.J., M ossm an B., Pry or W .A ., Kiley J.P.: Environ m ental L u ng D iseases; Relationship betw een acute inflam m atory responses to air pollutants and chronic lung disease.
  A m . Rev. Respir. Dis. 1992; 145:1 5 0 6 -1 5 1 2.
  20. G odlee F., W alker A.: H ealth and the environm ent. 1992 British
  M edical Journal.
  19
  
  R ESO N A N T IE S IN DE PU LM O N O LO G IE
  
  21. G ezondheidsraad: C om m issie Silicosediagnostiek: R apport
  'D iagnostiek van silicose'. 1992 G ezondheidsraad, nr. 17, Den
  H aag.
  22. Cullen M .R., C herniack M .G., R osenstock L.: O ccupational
  m edicine. N ew Eng. J. M ed. 1990; 322(9): 594-601.
  23. M usschenga A .W .: Kw aliteit van Leven: criterium v oo r m e­
  disch handelen? 1987 Uitgeverij A m bo bv, Baarn.
  24. Sporken P.: De w eg terug. 1991 Uitgeverij A m bo bv, Baarn.
  25. D iagnose Inform atie en M edische Statistiek (DIMS): CARA.
  1992 IMS N ederland BV, Den H aag.
  2 6. N ota C hronisch-ziekenbeleid, Chronische patiënten niet bui­
  ten spel, Tw eede kam er d er Staten-G eneraal, vergad erjaar
  1 9 9 0 -1 9 9 1 ,2 2 0 2 5 , nr. 1.
  27. R aad v o o r G ezondheidsonderzoek (RGO): A dviesnota 'O n ­
  derzoek op het gebied van Chronische Aspecifieke R espiratoi­
  re A andoeningen (CA RA ). 1991.
   28. Koninklijke N ederlandse M aatschappij tot bevordering der
  geneeskunst: Erkenning en registratie van m edische specialis­
  ten. 1981.
  20.
  