title: Pierre Van den Dungen, Hubert Pierlot (1883-1963): La loi, le Roi, la Liberté. Biographie
text: BMGN - Low Countries Historical Review | Volume 127-1 (2012) | review 12
  
  Pierre Van den Dungen, Hubert Pierlot (1883-1963): La loi, le Roi, la Liberté. Biographie
  (Brussel: Le Cri, 2010, 448 p., ISBN 978 2 8710 6542 5).
  Oud-premier Hubert Pierlot was een van de belangrijkste Belgische politici van de
  twintigste eeuw. Tegelijkertijd is hij een van de minst bestudeerde. Omwille van zijn rol in
  de Koningskwestie voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog werd hij niet alleen
  ‘verstoten’ door collega-politici, maar werd hij ook uitgespuwd door een groot deel van
  de publieke opinie en zwegen onderzoekers hem lange tijd dood. Met Pierlots biografie
  wil Van den Dungen die ‘omerta’ opheffen en de mens en politicus Pierlot ontleden,
  zowel in zijn private leven als in zijn publieke loopbaan.
   Het portret dat Van den Dungen van Pierlot schetst, vult op voortreffelijke wijze
  de hierboven vermelde leemte in het onderzoek op. De auteur belicht, verklaart en
  nuanceert uitstekend Pierlots karakter, politiek-ideologische opvattingen, en politieke stijl
  en opstelling. Hij portretteert Pierlot als een prominent Franstalig vertegenwoordiger van
  de rechterzijde, behoudend en sterk katholiek gelovig. Van den Dungen bevestigt
  weliswaar het beeld dat buitenstaanders van hem hadden als een koppig, zwijgzaam en
  afstandelijk Ardennees, maar hij noemt hem liever beginselvast, elitair en behept met een
  groot verantwoordelijkheidsbesef in dienst van de res publica. Pierlot miste volgens de
  auteur charisma en communicatievaardigheden. Zijn consequente trouw aan de
  grondwettelijke principes en zijn hoge dunk van de ministeriële verantwoordelijkheid
  verklaren zijn wat stugge en onbuigzame houding, en vooral zijn botsing met Leopold III,
  die na de Duitse inval een persoonlijke politiek wenste te voeren, los van zijn premier en
  diens ministers. Was Pierlot allerminst een begeesterend spreker of volkstribuun, dan
  beschrijft Van den Dungen hem wel als een uitstekend teamleider die zorgde voor
  dynamiek en samenhang in zijn ministeriële ploeg.
  Zijn principiële opstelling tegenover Leopold III en de uiteindelijke afloop van de
  Koningskwestie zorgden ervoor dat Pierlot verguisd werd in Leopoldistische, katholieke
  en conservatieve milieus, precies zijn politiek-maatschappelijke biotoop. Hierbij voegden
  zich nog persoonlijk-familiale drama’s (zijn twee oudste zoons kwamen tijdens de oorlog
  in Groot-Brittannië om het leven bij een treinongeval, en zijn broer en schoonbroer
  stierven in een Duits concentratiekamp). Van den Dungen beschrijft hoe Pierlot in zijn
  laatste levensjaren gebukt ging onder dit complete isolement en onder die familiale
  tragedies.
   © 2012 Royal Netherlands Historical Society | KNHG
  Creative Commons Attribution 3.0 Unported License
  URN:NBN:NL:UI:10-1-109786 | www.bmgn-lchr.nl | E-ISSN 2211-2898 | print ISSN 0615-0505
  
  Van den Dungen integreert de bestaande wetenschappelijke literatuur (ook de
  Nederlandstalige!) in zijn biografie, op de eerste plaats het magistrale werk van Velaers
  en Van Goethem, Leopold III, de Koning, het Land, de Oorlog. Daarnaast baseert hij zich op
  een veelheid van (archief)bronnen in diverse bewaarplaatsen. Als eerste kon hij gebruik
  maken van de zogenaamde ‘Carnets de la Seconde Guerre Mondiale’ (1939-1944) die zich
  bevinden in het Algemeen Rijksarchief Brussel. Het betreft dagboeknotities die Pierlot
  gedurende het grootste deel van zijn premierschap dicteerde aan zijn vrouw en kinderen.
  Van den Dungen schreef een zeer klassieke, strikt chronologisch opgebouwde
  biografie die goed is onderbouwd en boeit. Naast vele verdiensten, bezit ze evenwel ook
  enkele zwakke punten. Het eerste hangt samen met het te grote gewicht dat aan de
  Carnets wordt gehecht. De auteur schrijft te sterk vanuit de persoonlijke notities van zijn
  protagonist. Dit leidt tot een overwegend positief, zelfs rooskleurig beeld van Pierlot met
  nauwelijks aandacht voor de visies van zijn collega-politici en (vele) politieke
  tegenstanders. Veelbetekenend is dat de auteur de nochtans goed toegankelijke
  archieven van het Koninklijk Paleis niet raadpleegde. Met name het archief van het
  Secretariaat van Leopold III en dat van het Kabinet van Leopold III zijn eersterangs
  bronnen voor het optreden van Pierlot en zijn relatie met het hof. De auteur heeft zo een
  unieke kans laten liggen om zijn onderwerp vanuit een ander perspectief te belichten,
  met name vanuit de ogen van de leden van de koninklijke entourage. Door de zienswijze
  van Pierlot te confronteren met de wijze waarop zijn belangrijkste antagonisten naar hem
  keken in de periode 1939-1945 had de biografie aan objectiviteit en nuance kunnen
  winnen.
   Ten tweede is de biografie te detaillistisch, vaak zelfs anekdotisch. Ze leunt zeer
  dicht tegen de bronnen aan. Van den Dungen ontstijgt te weinig de particuliere feiten en
  voorvallen, gaat te weinig comparatief te werk en trekt nauwelijks lijnen of conclusies die
  betrekking hebben op het ruimere Belgische politieke bestel (Had de relatie Pierlotmonarch gevolgen voor de verhoudingen van de latere premiers met het hof? Wat was de
  positie van Pierlot in de traditionele Belgische levensbeschouwelijke en communautaire
  spanningsvelden?). De biografie is er vooral een van confrontaties tussen personen,
  karakters en opvattingen. Context, structuren en systemen komen zelden aan bod. Ook
  ontbreken onderzoeksvragen aangaande de wijze waarop besluitvormingsprocessen
  verliepen, hoe partijen en belangengroepen wogen op het beleid, welke
  machtsmechanismen speelden, enz. Samenvattend kunnen we stellen dat Van den
  Dungen uitstekend de persoon Hubert Pierlot ten tonele voert, maar hem niet als een
  sleutelfiguur uit het Belgische politieke verleden belicht en te weinig nieuwe elementen
  aanreikt voor een beter begrip van het Belgische politieke bestel in de periode 1930-1950.
  Godfried Kwanten, KADOC/K.U.Leuven.
  