title: In de Sovjet-Unie (1922-1923)
text: 222
  VI I. IN DE SOVJET-UNIE (1922-19231
  In 1919 werd de Komintern opgericht, als samenbundel ing van communistische partijen. Eén van de taken van de Komintern was het formuleren van
  een program voor de koloniën. Vanaf de oktoberrevolutie
  
  tot 1919 waren
  
  hierover slechts enkele verspreide verklaringen gedaan, sterk verband houdend met de wens van de Russische communisten het Aziatische deel van het
  tsarenrijk bij de Sovjet-Unie te trekken. In de propaganda leidde dit er toe
  dat sterk de nadruk werd gelegd op de Islam en het streven naar nationale
  onafhankel ijkheid. Ook in het Pan-Islamisme zagen de communisten bepaalde
  moge I ijkheden. Deze national istische en rel igieuze beweging zou kunnen
  worden gebruikt voor pol itieke doeleinden, vooral bij het streven naar nationale onafhankel ijkheid.
  In 1919 sprak lenin zich uit voor samenwerking met het Aziatisch
  bourgeois-national isme omdat dit in de pre-kapital istische periode een vooruitstrevende groepering was. Op deze wijze kon de kleine groep van nationaI isten, die ook tot de bourgeoisie werd gerekend, gewonnen worden voor samenwerking. Andere uitspraken van de sovjetleiders
  
  gingen echter rechtstreeks
  
  in tegen die van lenin en wezen samenwerking met de bourgeoisie geheel af.
  Een samenhangend program voor Azië bestond niet.
   Op het eerste congres van de Komintern in maart 1919 werd het koloniale
  vraagstuk nauwel ijks genoemd. Het tweede congres in jul i 1920 wi Ide deze
  verwaarlozing echter goedmaken. Er werd een commissie voor Nationale en
  Koloniale Vraagstukken benoemd die de opdracht kreeg een communistisch
  programma voor het Oosten op te stellen. Lenin werd voorzitter van de commissie, secretaris was Sneevl iet. Sneevl iet hield een pleidooi om de internationale goedkeuring te krijgen voor de samenwerking van de Indische communisten met de S.I. Hij gaf een rooskleurig beeld van de S. I., die hij een
  massa-organisatie met een klassekarakter noemde en die streed tegen het
  zondige, buitenlandse kapital isme, de regering en de Javaanse adel. Lenin
  ondersteunde Sneevl iets analyse. Hij wees erop dat de grote massa van de
  bevolking in onderontwikkelde landen, de boeren, onder bourgeois-kapital istische verhoudingen leefde. Elke national istische beweging kon daarom ook
  al leen maar een bourgeois-democratisch karakter hebben. Bij deze boeren
  dienden de communisten aansluiting te zoeken; ze moesten hen in revolutionaire
  zin organiseren, zo mogelijk in sovjets. Met de national istische beweging
  moest een tijdel ijk verbond gesloten worden, waarbij de communisten wel hun
  zelfstandigheid bewaarden.
  lenins theses ondervonden in de commissie nogal wat oppositie. De BritsIndische communist M.N.Roy kwam vanuit deze groep met geheel andere theses.
  Hij wees samenwerking met de bourgeois-national isten af. Deze zouden, zo zij
  de kans kregen, de boeren gebruiken voor hun eigen anti-communistische doeleinden. De communisten dienden zich te baseren op de steeds groeiende groep
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 05/19/2024 06:28:15PM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  223
  
  IN DE SOVJET-UNIE (1922-1923)
  
  van landloze boeren en moesten de bourgeois-national istische groep bestrijden.
   Lenin was gedwongen een aantal veranderingen in zijn theses aan te brengen,
  onder druk van de radicale leden van de commissie. In het algemeen hield dit
  een voorzichtiger opstel I ing in ten opzichte van samenwerking met de bourgeois-democratische groepen.
  Sneevl iet slaagde erin een discussie over beide groepen theses in het
  congres te vermijden door te verklaren dat er in feite geen verschi I tussen
  de twee bestond. Hierop werden beide door het congres aanvaard. Sneevl iet
  was dus succesvol in één opzicht: de Komintern had samenwerking met het
  bourgeois-national isme goedgekeurd. In een ander opzicht lukte het minder.
  Zijn wens om het congres een welwi I lende, of in ieder geval een neutrale
  houding te laten innemen ten opzichte van het Pan-Islamisme werd niet overgenomen. Hierbij speelde een rol dat zo'n beweging in de Aziatische gebieden
  van de Sovjet-Unie, waar het gezag van Moskou weer stevig gevestigd was,
  dit gezag ondermijnde.
  Aldus werd opgeroepen tot strijd tegen het Pan-Islamisme en de Pan-Aziatische bewegingen. Deze streden tegen Europees en Amerikaans imperial isme,
  maar versterkten het Turkse en Japanse imperial isme en de macht van adel,
  grootgrondbezitters en geestel ijkheid. 1 Zoals al beschreven leverde dit
  voor de P.K. I. in zijn betrekkingen met de S. I. vele moei I ijkheden op.
  De uitwerking van de theses vormde het volgende probleem. De minieme
  grootte van de Aziatische communistische partijen maakte hen voor de national istische groepen geen gel ijkwaardige partners in een samenwerkingsverband.
   De Komintern diende te zoeken naar een andere wijze van samenwerking. Bij het
  vinden hiervan speelde Sneevl iet een grote rol. Na het tweede Kominterncongres
  werd hij benoemd tot hoofd van een Kominternbureau
  
  in China. Hij was hier
  
  van juni 1921 tot apri I 1922. Via Nederland, waar hij kort na de verbannen
  Tan Malaka aankwam, ging hij naar Moskou waar hij op een zitting van het
  Executieve Comité van de Komintern (E.K.K.I.) rapporteerde over zijn ervaringen. Hierna keerde hij terug naar China, waar hij de Komintern nog ongeveer een half jaar vertegenwoordigde. In zijn contacten met de zeer kleine
  Chinese communistische partij en de grote Kuomintang onder leiding van
  Sun Yat-sen maakte Sneevl iet gebruik van zijn ervaringen in
  
  Indi~
  
  met de
  
  samenwerking S.I.-I .S.D.V.
  "For Sneevl iet, this method of partnership was not simply the best that
  the communists could reasonably hope for in their weak position vis-à-vis
  the Kuomintang. He was, as we have seen, a staunch advocate of communists
  in larger mass movements, which they could influence to the left through
  their superior organization and their energy in propaganda. If they were
  fortunate, they could win the non-communist leadership to their side or
  drive it out, capturing the whole movement for themselves; if they were
  less successful I, they could at least hope to emerge from the broken
  al I iance with a good part of the mass movement's supporters. This had
  been his experience in working within the Sarekat Islam, and he is said
  to have pointed out the Indonesian example to the Chinese communists."
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 05/19/2024 06:28:15PM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  224
  
  TAN MALAKA
  
  Onder druk bleken de Chinese communisten bereid zijn richtl ijnen en de
  "bloc-within"-pol itiek te volgen. Het E.K.K.I. onderschreef de Sneevl ietI ijn officieel in januari 1923. 2
  Na het tweede Kominterncongres daalde de belangstel I ing voor Azi~. In
  september 1920 vond nog het eerste congres van Oosterse Vo I keren plaats te
  Bakoe. Dit was voorname I ijk van propagandistische aard. De overgrote meerderheid van de congresgangers kwam uit het Aziatisch deel van de Sovjet-Unie.
  Ondanks de besluiten van het tweede Kominterncongres overheerste hier een
  extreme anti-bourgeoistoon. Sneevl iet vertegenwoordigde de P.K.I., S.I. en
  de Nederlandse C.P.
  Hierna stelde de Sovjet-Unie
  
  meer belang in het herstel van betrekkingen
  
  met Europese landen dan in revolutie
  
  in Azië. De nadruk verschoof van revo-
  
  lutionaire agitatie naar versterking van organisatie en discipl ine.
  In juni en jul i 1921 vond het derde Kominterncongres plaats.
   Indonesi~
  
  werd vertegenwoordigd door Darsono. Op de agenda stond in eerste instantie
  niet eens de bespreking van het Oosterse Vraagstuk, maar Aziatische congresleden slaagden er met Lenins stem in dit punt alsnog op te voeren. In de
  Koloniale Commissie bestond veel verschi I van mening: de theses van het
  vorige congres werden van twee zijden aangeval len. Een aantal afgevaardigden,
  vooral uit het Nabije Oosten, wi Ide steun geven aan het Pan-Islamisme en aan
  partijen die meerdere klassen uit de maatschappij verenigden. Roy herhaalde
  zijn oude bezwaren tegen het bourgeois-national isme, en benadrukte de noodzaak het Pan-Islamisme te bestrijden. De Commissie besloot, onder protest
  van Roy, geen resolutie aan het congres voor te leggen. De Kominternleiders
  benadrukten heel duidel ijk dat samenwerking met het national isme de Kominternl ijn bleef. Dit werd nog versterkt door de congresdiscussies over de
  tijdel ijke stabil isering van het wereldkapital isme en Lenins Nieuwe Economische Pol itiek, die de gematigde toon van het congres bepaalden.
  In november 1921 werd het eerste congres van Werkers van het Verre Oosten
  in Irkoetsk geopend. Semaun was de Indonesische afgevaardigde. Na één
  zitting werd het congres verplaatst naar Moskou, waar het in januari en
  februari 1922 bijeen kwam. De verslagen van dit congres verschaffen geen
  duidel ijk beeld over de gevolgde pol itieke I ijn. De I inkse Russische communisten deden min of meer fel Ie aanvallen op de samenwerkingspol itiek met de
  bourgeois-national istische bewegingen. Het ingrijpen van Lenin was nodig om
  het heersende orthodoxe standpunt door te drukken.
  3
  
  Op 19 oktober 1922 schreef Tan Malaka een brief uit Moskou aan Darsono.
   Hij vertelde daarin dat hij tot dan toe zeer goede indrukken van Moskou had
  opgedaan. Hij wachtte op een geschikte gelegenheid om te spreken met verschi 1lende Aziaten uit verschi I lende landen, die allen met het gemeenschappel ijke
  doel instemden. Aan dat doel moest verder gewerkt worden en hij - Malaka Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 05/19/2024 06:28:15PM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  225
  
  IN DE SOVJET-UNIE (1922-1923)
  werkte daarover stel I ingen uit.
   Hij was vol enthousiasme over demonstraties die hij had bijgewoond en
  waar onder andere Trotzki, Radek, Bucharin en Lunatsjarski spraken. 4
  Kort hierna werd Malaka door het E.K.K.I. betrokken bij de voorbereidingen
  van h2tcûl1gres. Aan deze vergadering van het E.K.K.I. nam Malaka deel als
  niet-stemgerechtigd, adviserend I id. 5 Het vierde Kominterncongres, dat
  duurde van 5 november tot 5 december, stond in het teken van de tijdel ijke
  stabi I isatie die het kapital istische systeem had bereikt. De revolutionaire
  periode na de Eerste Wereldoorlog was afgesloten. De Europese communisten
  moesten overgaan tot een defensieve tactiek en samenwerking zoeken met de
  sociaal-democraten. 6
  De aandacht richtte zich, na de eenzijdige concentratie van de laatste
  jaren op Europa, weer meer op Azië. Niettemin legden de Russische communisten, volgens Malaka, hun wil niet op aan de Aziaten:
  "Een echte revolutionair uit welk land dan ook moet ook als een geleerde
  in welke wetenschap dan ook, een 'open mind' hebben ten opzichte van de
  vraagstukken van de revolutie in andere landen. In het algemeen namen de
  meeste vooraanstaande leiders in Rusland die houding in in die tijd (1922)
  dat ik er was. Zij legden niet hun eigen opvattingen op over de aard van
  de revolutionaire beweging in Azië (Indonesië, Hindoestan of China) en
  de aard van de te nemen maatregelen in andere landen I ieten ze aan de
  Aziatische leiders over. Zij beseften ook heel goed dat er een 'X', een
  onbekende factor in deze landen aanwezig was, omdat de mensen daar in
  omstandigheden leven die verschi I len van die in Rusland, waar zij geboren
  werden, school gingen en strijd leverden. Ten gevolge hiervan waren de
  discussies en debatten in het congres en in de Komintern-executieve zeer
  uitgebreid. Wij behoefden niet bang te zijn dat één of andere hoge
  autoriteit zich geraakt zou voelen indien er kritiek geleverd werd."
  Kritiek werd als belangrijk gezien. Het congres verl iep ook op zeer
  democratische wijze. Door deze wijze van besluitvorming had de verl iezende
  partij ook minder moeite zich bij de besl issing neer te leggen.
   7
  
  Het congres
  
  was geopend met een verslag van het werk van de E.K.K. I. sinds het derde
  congres, uitgesproken door Zinovjev, de leider van de organisatie. De gedelegeerden mochten hierop reageren. Deze reacties namen bijzonder veel tijd
  in beslag zodat eerst tot spreektijdbeperking en tenslotte tot beëindiging
  van de discussies werd besloten. AI leen een vertegenwoordiger van de Jeugdinternationale en Aziatische delegatieleden kregen nog vijf minuten spreek0d 8
  t IJ.
  o
  
  Op de zevende zitting, op 12 november kreeg Malaka dus nog de kans een
  rede te houden.
  "Genossen! Anlllssl ich der Rede der Gen. Sinowjew und Radek und anderer
  europllischer Genossen meine ich, unter BerUcksichtiging der Wichtigkeit
  der Frage der Einheitsfront auch fUr uns im Osten, fUr die Tausende von
  Mi I ionen der unterdrUckten Völker des Ostens sprechen zu mUssen im Namen
  der Kommunistischen Partei Javas.
  Ich muss einigeFragenan die Gen. Sinowjew und Rader. richten. Vielleicht hat der Gen. Sinowjew nicht an eine Einheitsfront auf Java gedacht,
  vielleicht ist unsere Einheitsfront eine andere. Aber der Beschluss
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 05/19/2024 06:28:15PM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  226
  
  TAN MAlAKA
  
  des 2. Kongresses der Kommunistische Internationale bedeutet praktisch,
  dass wir auch mit dem revolutionMren National ismus eine Einheitsfront
  machen mUssen. Wir mUssen anerkennen, dass die Einheitsfront auch in
  unserem lande notwendig ist. Es ist somit unsere Einheitsfront keine
  Einheitsfront mit den Sozialdemokraten, sondern mit den revolutionMren
  Nationalisten. Aber wir haben sehr oft verschiedene Formen der Taktik
  der National isten gegen den Imperial ismus, so den 8oykott und den Befreiungskrieg der Moslems, den Pan-islamismus. Ich habe besonders diese zwei
  Formen im Auge, und deshalb stel Ie ich folgende Fragen. Zuerst: MUssen
  wir die nationale Boykottbewegung unterstatzen oder nicht? Zweitens,
  massen wir den Pan-islamismus unterstützen, - ja oder nein? Wenn ja, wie weit müssen wir gehen?
  Ich muss zugeben, dass der 8oykott sicherl ich keine kommunistische
  Methode ist, aber er ist eine Methode, die bei der pol itisch-mi I it~rischen
  Unterjochung im Osten eine der schMrfsten Waffen ist, und wir können in
  diesen letzten zwei Jahren auch sehen, dass im Jahre 1919 der 8oykott
  unter den ~gyptischen Völkern gegen den britischen Imperial ismus wie
  auch der grosse chinesische Boykott Ende 1919 und Anfang 1920 von
  Erfolg gekrönt waren. Die letzte 8oykottbewegung haben wir in BritischIndien gehabt. Wir können annehmen, dass in diesem oder in den folgenden
  Jahren eine andere Art des Boykotts im Osten angewandt werden wird. Wir
  wissen ja, der 8oykott ist unsere Methode nicht, sie mag die Methode der
  KleinbUrger oder der national istische Bourgeoisie sein. Wir können noch
  mehr sagen, wir können sagen, der 8oykott ist die Unterstützung des
  einheimischen Kapital ismus, aber wir ha ben auch gesehen, dass infolge
  der Boykottbewegung in Britisch-Indien jetzt noch 18 000 FUhrer in den
  Gefängnissen schmachten und dass durch den 8oykott eine sehr revolutionMre Stimmung hervorgerufen worden ist, ja, dass durch die 8oykottbewegung
  in Britisch-Indien die engl ische Regierung sogar gezwungen wurde, die
  japanische mi I itMrische Hi Ife zu erbitten, far den Fal I, dass die 8oykottbewegung in einen offenen bewaffneten Aufstand Uberginge. Wir wissen
  auch von den mohammedanischen FUhrern in Indien, von Dr. Kirchlef, Hasret
  Mahoni und den BrUdern AI i, dass sie in Wirkl ichkeit National isten sind;
  wir haben keinen Aufstand zu verzeichnen gehabt, als Gandhi verhaftet
  wurde. Aber in Indien weiss man sehr genau, weiss auch der einfachste
  Revolutionär, dass ein lokalaufstand mit einer Niederlage enden muss,
  weil wir dort nicht Ober Waffen und anderes Kriegsmaterial verf Ogen.
   Die Frage der 8oykottbewegung tritt also fUr uns Kommunisten jetzt oder
  in Zukunft in den Vordergrund. Wir wussten in Indien und in Java, dass
  viele Kommunisten geneigt sind, die Boykottbewegung auf Java zu proklamieren, viel leicht wei I die kommunistische Stimmung aus Russland so lange
  vergessen war, vielleicht auch deshalb, wei I in Britisch-Indien kommunistische Stimmungen ausgelöst wurden, die der ganzen Bewegung Konkurrenz
  machen konnten. In jedem Fal I stehen wir vor der Frage: Massen wir diese
  Taktik unterstUtzen, ja oder nein? Und wieweit können wir gehen?
  Panislamismus, das ist eine lange Geschichte. Zuerst wi I I ich sprechen
  Uber unsere Erfahrungen in Indien, wo wir mit den Islamiten zusammenarbeiten. Wir ha ben in Java eine sehr grosse Vereinigung mit vielen sehr
  armen Bauern, den "Sarekat-Islam" ("Islam-Bundl. Diese Vereinigung hatte
  zwischen 1912 und 1916 vielleicht eine Mi II ion Mitgl ieder, es können
  auch drei oder vier Mi I I ionen gewesen sein. Das war eine sehr grosse
  Volksvereinigung, die spontan aufkam und sehr revolutionMr war. Bis 1921
  haben wir mit ihr zusammengearbeitet. Unsere Partei, bestehend aus
  13 000 Mitgl iedern, ging in die Volksvereinigung und machte dort Propaganda. 1921 erreichten wir es, dass der Sarekat-Islam unser Programm
  annahm. Der Islambund propagierte auch in den Dörfern fUr die Fabrikkontrol Ie und fOr die Parole: AI Ie Macht den armen Bauern, al Ie Macht den
  Proletariern! 50 machte daher der Sarekat-Islam dieselbe Propaganda wie
  unsere Kommunistische Partei, nur manchmal unter anderem Namen. Aber im
  Jahre 1921 kam es zu einer Spaltung ingefolge ungeschickten Kritik gegen
  die FUhrer das Sarekat-Islam. Die Regierung hat mittels ihrer Agenten im
  Sarekat-Islam die Spaltung ausgenutzt und hat auch den Beschluss des
  zweiten Kongresse der Kommunistischen Internationale: KMmpft gegen den
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 05/19/2024 06:28:15PM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  IN DE SOVJET-UNIE (1922-1923)
  
  227
  
  Panislamismus! ausgenutzt. Was hat sie zu den einfachen Bauern gesagt?
  Sie sagte: Seht, die Kommunisten wollen nicht nur spalten, die Kommunisten wollen auch Eure Rel igion vernichten. Das war für einen einfachen
  mohammedanischen Bauer zuviel; der Bauer hat sich gedacht: ich habe al les
  auf dieser Welt verloren, sol I ich auch meinen Himmel noch verf ieren?
  Das geht nicht! So haben die einfachen Moslems gedacht. Und die Propagandisten, die Regierungsagenten ha ben das sehr gut ausgenutzt. Wir haben
  also eine Spaltung. (Vorsitzender: Ihre Redezeit ist abgelaufen.l Ich
  komme aus Indien, bin 40 Tage gefahren. (Beifal I 1 Die Sarekat-Islamiten
  glauben an unsere Propaganda und bleiben mit ihrem Magen, urn mich populMr
  auszudrUcken, bei uns, aber mit dem Herzen bleiben sie bei dem SarekatIslam, bei ihrem Himmel. Denn den Himmel können wir ihnen nicht geben.
  Deshalb boykottierten sie unsere Versammlungen und wir konnten keine
  Propaganda mehr machen
  Wir haben Anfang des vorigen Jahres daran gearbeitet, die Verbindung
  mit dem Sarekat-Islam wiederherzustel len. Wir haben auf unserem Kongress
  im Dezember vorigen Jahres gesagt, dass die Moslems im Kaukasus und
  anderen Ländern, die mit den Sovjets zusammenarbeiten und gegen den
  Internationalen Kapital ismus kämpfen, ihre Rel igion viel bes ser verstehen,
  und wir haben auch gesagt, dass, wenn sie fUr ihre Rel igion Propaganda
  machen wollen, sie es tun können, dass sie es aber nicht in Versammlungen
  tun sollen, sondern in den Kirchen (mesigidl.
   Man hat uns dabei in öffentl ichen Versammlungen gefragt: Sind Sie
  Moslems, - ja oder nein? Glauben Sie an Gott, - ja oder nein? Und was
  haben wir geantwortet? Ja, habe ich gesagt, wenn ich vor Gatt stehe, da
  bin ich ein Moslem, wenn ich aber vor Menschen stehe, dann bin ich kein
  Moslem (Iebhafter Beifal I l, wei I Gott gesagt hat, dass es unter den
  Menschen viele Satane gibt! (Lebhafter Beifal I.l Und 50 haben wir mit
  dem Koran in der Hand ihren Führern eine Niederlage bereitet und wir haben
  auf unserem Kongress im vorigen Jahre die Sarekat-Islam-Führer durch ihre
  Mitgl ieder gezwungen, mit uns zusammen zu arbeiten. Da brach im MMrz
  vorigen Jahres ein Generalstreik aus und die moslemitischen Arbeiter
  mussten uns haben, wei I wir die Eisenbahner unter unserer FUhrung hatten.
  Die Sarekat-Islam-Führer haben gesagt: Ihr wol It mit uns zusammen arbeiten, da mUsst Ihr uns auch helfen. Wir kamen selbtstverstMndl ich und
  haben zu ihnen gesagt: Ja, Euer Gott is mMchtig, aber Euer Gott hat
  gesagt, auf dieser Welt sind die Eisenbahner mMchtiger! (Lebhafter
  Beifal I.l Die Eisenbahner sind das Exekutivkomitee Gottes auf dieser Welt.
  (Heiterkeit.l Damit ist die Frage aber noch nicht erledigt, wenn wir
  wieder eine Spaltung haben, können wir sicher sein, dass die Regierungsagenten wieder mit ihrem Panislamismus ankommen. Darum ist die Frage des
  Panislamismus sehr aktuel I.
   Nun muss man aber erst verstehen, was das Wort Panislamismus eigentI ich bedeutet. Es hatte einmal eine historische Bedeutung und heisst,
  dass der Islam die ganze Welt mit dem Schwerte in der Hand erobern muss,
  und das muss mittels des hei I igen Krieges unter Führung des Khal ifen
  geschehen und der Khal if muss vom arabischen Stamme sein. UngefMhr
  40 Jahre nach dem Tode Mohammeds haben sich die Mohammedaner in 3 grosse
  Reiche gespalten und damit hat der Hei I ige Krieg seine Bedeutung für die
  ganze mohammedanische Welt verloren. Damit ver lor er die Bedeutung, im
  Namen Gottes für die Khal ifen und die mohammedanische Rel igion die ganze
  Welt zu erobern, wei I der westl iche Khal if von Spanien sagte: Ich bin der
  richtige Khal if, ich muss das Banner führen, und der Khal if von ~gypten
  sagte dasselbe und der Khal if von Bagdad sagte: Ich bin der rechte Führer,
  wei I ich von dem arabischen Stamme Koraschit bin. So hat der Panislamismus
  nicht mehr seine ursprüngl iche Bedeutung, sondern hat jetzt praktisch eine
  ganz andere Bedeutung. Panislamismus bedeutet jetzt den national istischen
  Freiheitskampf, weil der Islam für die Moslems al les ist: nicht nur die
  Rel igion, sondern auch der Staat, die Okonomie, das Essen und al les,
  - und 50 bedeutet Panislamismus die Verbrüderung al Ier mohammedanischen
  Völ ker, den Freiheitskampf, nicht nur der arabischen, sondern auch der
  hindostanischen, javanischen und al Ier unterjochten, mohammedanischen
  Völker. Diese VerbrUderung hei sst jetzt praktisch Freiheitskampf, nicht
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 05/19/2024 06:28:15PM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  TAN MALAKA
  
  228
  
  nur gegen den ~ol I~ndischen, sondern auch gegen den englischen, französischen und intal ienischen Kapital ismus, also gegen den Kapital ismus der
  ganzen Welt. Das bedeutet jetzt Panislamismus in Indien unter den unterjochten kolonialen Völkern, so haben sie es im geheimen propagiert, d.h.
  den Kampf gegen dieverschiedenen imperial istischen tv1~chte der Welt. Das
  ist fUr uns eine neue Aufgabe. Ebenso wie wir den nationalen Krieg
  unterstützen wollen, wollen wir auch den Freiheitskrieg der sehr
  offensiven, sehr aktiven 250 Mil I ionen Mohammedaner unter den imperiaI istischen M~chten unterstützen. Deshalb frage ich noch einmal: MUssen
  wir den Panislamismus in dieser Bedeutung unterstützen? Damit bin ich
  am Schluss meiner Rede. (Lebhafter Beifall.)".9
  Malaka stelt dus al leen maar vragen: over de boycotbeweging zonder zelf
  een uitgesproken mening te geven, over het Pan-Islamisme laat hij zijn
  mening overduidel ijk bi ijken. Met zijn gevatheid slaagt hij erin het afbreken van zijn rede te verhinderen en het vleugje humor in zijn rede doet hem
  veel bijval oogsten.
   In het laatste gedeelte van zijn rede geeft Malaka een analyse van de
  breuk tussen 5.1. en P.K. I., die geheel voorbijgaat aan de diep gewortelde
  afkeer die in ieder geval de 5.1 .-Ieiders hadden van verdere samenwerking
  met communisten. Malaka wijt de breuk aan oppervlakkige oorzaken: de onhandige kritiek (een opmerking die Darsono zich kon aantrekken) en de via een
  verdeel-en-heers-pol itiek door de regering uitgebuite Kominternresolutie
  tegen het Pan-I s I am i sme. Na het P. K. I . -congres werd de samenwerk i ng herste Id,
  maar het gevaar van misbruik van de Kominternresolutie door de regeringsagenten bleef voortdurend aanwezig. Daarom moet volgens Malaka deze resolutie worden herzien. Het Pan-Islamisme is nu een national istische vrijheidsstrijd tegen het imperial isme van 250 mi Ijoen Mohammedanen, die al Ie steun
  verdient.
  Malaka's opvatting is hier dus geheel dezelfde als in zijn "Tribune"art i ke I van september 1922 over "De I s Iam en het Bo I sjew isme": geen woord
  van kritiek over 5.1. en Pan-Islamisme, die volgens hem al Ie steun verdienen.
   Gerard Vanter , die voor "De Tr i bune" het congres bijwoonde, schreef:
  "Het congres heeft Malaka toegejuicht, hem als het ware een ovatie gebracht. Dat was een hulde voor onze kameraden in Indiê, die zo'n zware
  strijd hebben te voeren tegen de brute actie."
  Wel twijfelde Vanter eraan of het congres de betekenis van zijn optreden
  wel goed besefte. Zag het congres wel de "ontzag I ijke revolutionaire
  stromingen die in de koloniale landen en in het gehele Oosten zich nu gaan
  richten tegen de Westerse kapital isten" of was het luide toejuichen "slechts
  sympathie voor die Oosterse communist, die daar in begrijpel ijk Duits een
  der meest belangrijke kwesties die het Oosten beroeren, aan het congres
  10
  
  voorlegde"?
  
  Van Ravesteyn vertelde in Amsterdam op 4 januari 1923 over zijn ervaringen
  op het congres. Over Malaka zei hij, ietwat hautain:
  "Malaka trad daar op als vertegenwoordiger van een werkel ijke partij van
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 05/19/2024 06:28:15PM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  IN DE SOVJET-UNIE (1922-1923)
  
  229
  
  oosterse communisten en wist daar op zijn u allen bekende leuke manier 11
  op de voorgrond te komen. Ondanks het gebrekkige Duits dat hij spreekt."
  Op 13 november sprak Lenin het congres toe. Reeds vroeg was de zaal
  stampvol. Vanter was er ook en zag dat vele congressisten wegens plaatsgebrek
  op het podium klommen en op de rand ervan gingen zitten. Onder hen was ook
  Malaka. Vanter en Malaka, die elkaar op het congres voor het eerst zagen,
  zwaaiden elkaar vriendel ijk toe. Maar toen werd het podium ontruimd door
  Lenlns lijfwacht. Malaka bleef zonder iets van de ontruiming te bemerken
  zitten, tot een I ijfwacht hem oppakte, over het voetl icht ti Ide en losl iet.
  Malaka kwam goed neer en keek beteuterd rond. 12
  Lenin verdedigde zijn economische maatregelen, bekend als Nieuwe
  Economische Pol itiek. Vanter en Malaka waren zeer onder de indruk van de
  koelbloedigheid en innerliJke zekerheid waarmee Lenin deze verandering van
  tactiek verdedigde. 13
  Twee zittingen van het congres waren gewijd aan Oosterse vraagstukken.
  Van Ravesteyn hield op 22 november een inleidend, lang referaat over deze
  vraagstukken. Hij was het, wat betreft het Pan-Islamisme, eens met Malaka.
   Het Pan-Islamisme was naar zijn mening een anti-westerse stroming, die
  vooral de macht van het Britse imperial isme in India en het Midden-Oosten
  kon vernietigen. Als zodanig verdiende het de steun van het revolutionaire
  proletariaat. 14
  Diezelfde dag sprak ook de afgevaardigde van Tunis, Tawar Boudengha, die
  op de vraag van Malaka over het standpunt ten opzichte van het Pan-Islamisme
  een heel duidel ijk antwoord kon geven:
  "Der Pan-Islamismus bedeutet jetzt nichts anderes als die Vereiniging
  al Ier Muselmanen gegen ihre UnterdrUcker. Er muss also unterstUtzt
  werden."15
  De twee zittingen werden door veertien delegaties nog te weinig gevonden,
  ook door de strikt gehanteerde spreektijdbeperking. Zij protesteerden via
  een verklaring aan het congres, overigens zonder succes. 16
  Aan het einde van de tweede zitting over Oosterse vraagstukken werd
  besloten hiervoor een commissie te benoemen, die een aantal theses zou
  moeten opste I I en. Tot I eden werden benoemd: Cach i n (Frankr ijk), I ssakov
  (Bulgarije), Katayama (Japan), Malaka, Radek (Rusland), Van Ravesteyn, Roy
  (Brits-Indiê), Safarov (Rusland), Salich (Turkije) en Tschen-du-Scha
  (China) .17
  In deze commissie bestond bepaald geen eensgezindheid. Volgens Malaka
  kwam er in eerste instantie een voorstel in de commissie dat de communistische partijen in de koloniale landen met de nationale partijen zouden
  moeten samenwerken tegen het imperial isme. Dit voorstel kwam van de
  Russische en Brits-Indische communisten. In theorie was iedereen het hiermee
  eens, maar in de praktijk bleken er grote meningsverschi I len te ontstaan.
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 05/19/2024 06:28:15PM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  TAN MALAKA
  
  230
  
  Een groep gede I egeerden van "oosterse vol keren" op het Kom I nterncongres.
   Rechts van Malaka staat M.N.Roy. Eerste en derde van I inks zitten respectieveI ijk Ho-Chi-Minh en Katayama. (uit Petrus Blumberger, De communistische beweging in Nederlandsch-Indi~, tegenover titelpagina.)
  
  De Engelse communisten waren bijvoorbeeld tegen een boycot in Brits-Indië
  van Engelse goederen, omdat zo in Engeland de werkloosheid zou toenemen.
  "Het debat dat eerst kalm verl iep, werd steeds fel Ier en duurde, als ik
  mij niet vergis, drie dagen achter elkaar. Tenslotte verbood de
  Kom i nternvertegenwoord iger, die de these steunde, me te spreken. Hierop
  antwoordde ik met een scherp protest tegen de manier waarop de Aziatische
  vraagstukken~ zo moei I ijk en vreemd voor de westerse communisten,werden
  behandeld."lö
  In de commissie nam Roy, zoals ook op de twee vorige congressen, een
  afwijkende houding aan, tegenovergesteld aan die van Malaka. Malaka wi Ide
  meer concessies doen aan national istische groeperingen, Roy wenste een
  onafhankel ijker proletarische pol itiek. AI leen in de meest achtergebleven
  koloniën meende Roy dat de bourgeoisie een revolutionaire rol kon spelen.
   In de andere koloniën zag hij een toenadering tussen nationale bourgeoisie
  en het imperial isme, dat
  
  industri~le
  
  vestigingen in de koloniën aanmoedigde,
  
  hetgeen gunstig voor de bourgeoisie was. 19
  Op het congres legde een Chinese afgevaardigde de nieuwe pol itiek van
  het "bloc-within" uit, die de Chinese C.P. wi Ide gaan volgen om invloed te
  krijgen op de Kuomintang. 20
  Radek, het hoofd van de Oosterse sectie van de Komintern, wees erop dat
  de Aziatische communisten te vaak kleine groepjes intellectuelen waren,
  zonder band met de massa's. Om dit te veranderen moesten zehun werk in de
  vakbeweging en onder de boeren uitbreiden. Ze moesten samenwerken met de
  revolutionaire bourgeoisie en zelfs, indien nodig, met feodale groepen,
  
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 05/19/2024 06:28:15PM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  IN DE SOVJET-UNIE (1922-1923)
  21
  als hen dit maar toegang tot de massa's gaf.
  231
  
  Dit werd ook in de theses neergelegd, maar tevens dat ze hun onafhankeI ijkheid als partij moesten bewaren, een program voor agrarische revolutie
  moesten opstellen, en tegen reformisme in de vakbonden moesten strijden.
   "It was apparent that the International was sti I I undecided as to how
  far Asian communists should go in distinguishing themselves from their
  national ist partners. On the one hand, concessions to national ism seemed
  imperative; on the other, powerful voices sti I I opposed sacrificing the
  purity of the Asian proletariat."22
  Zo kwamen al Ie naar voren gebrachte meningen min of meer in de theses
  tot uitdrukking. Wat betreft het Pan-Islamisme I iet de samenwerking met de
  revolutionaire bourgeoisie in sommige gevallen ook steun aan het Pan-Islamisme toe. Maar deze steun mocht slechts van beperkte duur zijn. De communisten
  moesten ernaar streven de rel igieus-pol itieke leuzen van het Pan-Islamisme
  te vervangen door concrete eisen. De veroordel ing van het Pan-Islamisme op
  het tweede Kominterncongres bleef dus gehandhaafd. 23
  En Tan Malaka kon dan ook terecht concluderen dat hij wat betreft zijn
  vragen over de boycotbeweging en het Pan-Islamisme, in program, tactiek,
  strategie en organisatie van de Komintern weinig terugvond. Hij schreef
  later:
  "Op het congres kreeg ik geen enkel antwoord, hoewel mijn rede een bevredigend applaus van het gehele congres kreeg."24
  Tegel ijkertijd met het Kominterncongres werd het tweede congres van de
  Prof intern gehouden van 19 november tot 2 december 1922. De Prof intern was
  een vereniging van communistische vakbonden, opgericht in 1921. De V.S.T.P.
  had zich onder druk van de P.K.I.-Ieiders bij de Profintern aangesloten.
  Er had nogal wat weerstand tegen dit I idmaatschap bestaan onder de V.S.T.P.afdel ingen, gericht tegen het duidel ijke kleurbekennen. 25 Na de vorming van
  de R.V.C., in juni 1921, werd deze vakbondsfederatie I id van de Profintern.
   Toen de R.V.C. werd opgeheven, ten behoeve van een nieuwe federatie van
  communistische en niet-communistische vakbonden, hernieuwde de V.S.T.P. in
  1922 zijn I idmaatschap.26
  De Profintern toonde veel belangstel I ing voor
  
  Indonesi~.
  In februari
  
  1922 nam Semaun deel aan een zitting van de Executieve. 27
  In jul i 1922 rapporteerde Sneevl iet aan de Executieve over de pandhuisstaking en de verbanning van Bergsma en Malaka. De Executieve besloot toen
  materiaal te verzamelen over de onderdrukking in
  Franse en Ital iaanse pers te publ iceren. 28
  
  indonesi~
  
  en dit in de
  
  Malaka was deelnemer aan het tweede Profinterncongres. Het is onduidel ijk
  wie hij vertegenwoordigde, de V.S.T.P., de nieuwe algemene vakbondsfederatie
  29
  of wel I icht de Indonesische arbeiders in het algemeen.
  Tan Malaka sprak op dit congres twee maal. In de discussie over de rede
  van Heckert, over het offensief van het kapitaal, gaf hij een overzicht
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 05/19/2024 06:28:15PM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  232
  
  TAN MALAKA
  
  van de situatie in Indonesiê, waar communistische en national istische vakbonden elndel ijk tot een vereniging waren gekomen. Hijzelf had vooral grote
  transportarbeldersbeweging. 30
  
  verwachtingen van de
  
  Naar aanleiding van een rede van Leo Hel Ier over de arbeidersbeweging
  in de koloniên, waarin hij de S. I. een radicale national istische partij
  noemde, zei Malaka dat
  "Die Partei Sari kat Islam besteht zu 90 Prozent aus Arbeitern und armen
  Bauern und tragt keinen national istischen Character mehr, sondern einen
  revolutionären Klassencharacter."31
  De Prof intern besloot zijn banden met de Aziatische vakbonden aan te
  halen, en nam hiertoe vier besluiten:
  "urging metropol itan labor organizations to establ ish special sections
  to maintain contact wlth the colonial labor movements; by creating
  offices in the major seaports, which would agitate among colonial maritime
  workers; by cal I ing a conference of revolutionary labor organizations
  from the Eastern countries, which would meet simultaneously with the
  next Profintern congress and which would work out concrete programs for
  the labor movement in each of the lands represented; and by holding a
  conference of the transport workers in the countries bordering on the
  Pac if ie. "32
  Na dit congres volgden nog enkele conferenties van functionele secties
  van de Profintern. Op 4 en 5 december werd de derde internationale conferentie van mijnwerkers gehouden. Onder de 15 vertegenwoordigde landen was ook
  Indonesiê. De Indonesische vertegenwoordiger, die niemand anders dan Malaka
  kon zijn, wees op de moei I ijkheden om de petroleumwerkers te organiseren.
  Arbeiders die communistische propaganda maakten werden gearresteerd of
  ontslagen. 33
  Op 6 december kwam de derde conferentie van transportarbeiders bijeen.
   17 landen waren vertegenwoordigd, waaronder voor Indonesiê de V.S.T.p. 34
  De revolutionaire onderwijzers kwamen op 8 en 9 december bijeen en:
  "Der Vertreter Javas betonte dass die elngeborenen Lehrer national istischoppositionel I gegen die Hol I~nder eingestel It sind. Die Regierung
  organislert die reaktion~ren hol I~ndische Lehrer. Freidenker werden
  grausam verfolgt. Die materiel Ie Lage des Lehrers ist eine sehr schwere."35
  Deze bijeenkomst vormde het einde van een zeer drukke maand voor Malaka.
  Als enige vertegenwoordiger van
  
  Indi~
  
  had hij vele offici~le verpl ichtingen
  
  en daarnaast was zijn aanwezigheid ook zeer gewenst op allerlei ontvangsten
  en bij allerlei bezoeken aan Russische fabrieken, boerderijen enzovoorts.
  Niet al leen kwam Malaka uit een ver land, waar waarschijnl ijk tot verbazing
  en trots van zijn gastheren een communistische partij bestond, maar deze
  partij telde ook, volgens Malaka's mededel ingen, niet minder dan veertigduizend leden, terwijl de Verenigde Staten een paar duizend, China een
  honderdtal en Brits-Indi~ enkele tientallen communisten telden. Zijn gastheren moesten zich wel afvragen hoe dat moge I ijk was.
  Ma Ia ka te I de in zij n noga I wisse I ende opgaven van het aanta I I ndones i sche
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 05/19/2024 06:28:15PM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  IN DE SOVJET-UNIE (1922-1923)
  
  233
  
  communisten het ledental van de communistische S.I.-afdellngen mee. Aan de
  scholing en beginselvastheid van de P.K.I .-Ieden ontbrak het nodige; des te
  meer gold dat voor de losse, sterk fluctuerende S.I.-aanhang. Maar zelfs
  als zijn gastheren hierin enig inzicht hadden, moesten ze toch als geheel
  een gunstige Indruk krijgen van de toegepaste "bloc-withln"-pol itlek.
   Pas toen na het congres de afgevaardigden weer naar al Ie delen van de
  wereld vertrokken, begon Malaka zich af te vragen waar hij heen zou kunnen
  gaan. 37 I ndones Iä was ontoeganke I ijk voor hem; het zou ook nog tot eind
  1923 duren voor hij In Zuidoost-Azlä terugkeerde.
  Tan Malaka probeerde In Nederland en Rusland uit de schaarse Informatie
  over Indoneslä een beeld van de ontwikkelingen daar te verkrijgen. Dit beeld
  bi ijkt niet altijd met de werkelijke situatie overeen te stemmen, zoals
  zijn schriftel ijke uitingen tonen.
  De staking van de pandhuisemployés, die leidde tot de verbanning van
  Malaka en Bergsma, I let de P.K.I. in een staat van verlamming achter, zonder
  een slagvaardig leiderschap. De staking toonde de kloof tussen het gouvernement, dat steeds meer ging vertrouwen op zijn repressief apparaat, en de
  Indonesische politieke beweging die gedwongen werd tot non-coöperatie met
  het gouvernement.
   In mei 1922 keerde Semaun terug uit Rusland in Indonesiä, waar hij het
  congres van Werkers van het Verre Oosten had bijgewoond. Als Semaun, zoals
  men we I vermoedt, h I er naar toe gezonden was, om i ets zu i verder I n de communistische leer te worden, waaraan het volgens orthodoxe communisten In de
  P.K. I. nog wel eens ontbrak, dan was zijn reis geen succes. 38 Zijn eerste
  toespraak na terugkeer veroorzaakte grote opschudding. Hij wees erop dat de
  omstandigheden In Indoneslä geheel anders waren dan die in Rusland en dat
  het Russische voorbeeld niet klakkeloos geTmlteerd kon worden In Indiä. Hij
  wees erop dat
  "The revolutlonary tlde was at a temporary ebb and the party should
  therefore concentrate on organizatlon and propaganda and should not
  attempt a major strike or other action almed at matching farces wlth the
  rul ing powers. --- In concluslon he cal led on the party to adopt a new
  and more cautlous program"39
  Met deze rede week Semaun niet af van Moskou's I ijn. De nadruk lag daar
  op consol Idatie en de communistische partijen buiten Rusland werd een aan-
  
  zienliJke vrijheid gegund In het uitstippelen van hun politiek. 40
  Gezien ook de moel I Ijke situatie, waarin de P.K.I. en zijn verwante
  organisaties verkeerden, was Semauns politiek de enige mogelijke en na korte
  tiJd kreeg hij de steun van de partij om die ten uitvoer te brengen.
   Semaun zag als eerste noodzaak het versterken van de communistische vakbonden, en vooral de V.S.T.P. waarvan het ledental van 17000 tot 8000 was
  teruggelopen. Semaun had hiermee groot succes; door de nadruk te leggen op
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 05/19/2024 06:28:15PM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  234
  
  TAN MALAKA
  
  eenheid, discipl ine en voorzichtigheid, werd de V.S.T.P. binnen enkele
  maanden weer een hechte organisatie. Door de intensieve propaganda en de
  dalende invloed van de S.I. in de vakbeweging, kwamen de pandhuis- en de
  suikerarbeidersbond onder P.K. I .-invloed. Er werden nieuwe bonden opgericht
  voor de stedel ijke arbeiders (monteurs,
  gouvernementsemployés.
  chauffeurs, metaalarbeidersl en
  
  Deze groei werd sterk begunstigd door de economische depressie, die leidde tot een gestegen belangstel I ing van de arbeiders voor vakbondsl idmaatschap. Vooral de loonsverlagingen en massa-ontslagen door de regering veroorzaakten een radical isering bij de gouvernementsemployés.
  AI in oktober 1921 waren S. I. en P.K. I. overeengekomen te streven naar
  één vakbondsfederatie. Onder druk van neutrale ambtenarenbonden moest ook
  de S. I. zijn bonden, die ten opzichte van de P.K. I.-bonden sterk in de
  minderheid waren, laten deelnemen aan de "Persatuan Vakbond Hindia" (Indische
  Vakbond Federatie - P.V.H.l, die in september 1922 tot stand kwam. Eén van
  de belangrijkste actiepunten was tegen de regeringsbezuinigingen gericht.
  Om deze actie in Hol land te bevorderen benoemde de P.V.H. drie vertegenwoordigers in Nederland. Twee daarvan waren Bergsma en Tan Malaka. 41 Hoewel de
  P.K. I. de meerderheid in de P.V.H. bezat, hield hij zich op de achtergrond.
  De eisen van de P.V.H. waren dan ook niet-revolutionair. Voor de P.K. I. was
  de P.V.H. belangrijk als symbool van samenwerking tussen communisten en
  niet-communisten.
   Ondertussen groeide de P.K.I. verder. De S.I .-scholen speelden daarbij
  een belangrijke rol. Vaak leidde de oprichting van zo'n school enige tijd
  daarna tot het onder P.K.I.-invloed komen van de S.I.-afdel ing.
  Semaun zag deze groei en wi Ide maar al te graag deze I ijn doortrekken
  en proberen de macht in de S. I. te verkrijgen. Zo ging de P.K. I. over tot
  een campagne tegen de partijdiscipl ine en voor herstel van de "bloc-within"pol itlek. Maar de S.I. en zijn onbetwiste leider Tjokroaminoto waren niet
  geneigd aan de P.K. I. toe te geven. Er volgde een campagne waarin
  TJokroaminoto weer de nadruk legde op de Islam als bindend element voor al Ie
  Indonesiêrs. Tevens zouden geleidel ijk de leden van de onafhankel ijke
  S.I.-afdelingen lid moeten worden van de "Partai Sarekat Islam" (P.S.I.l,
  zodat op den duur C.S.I. en S.I.-afdel Ingen zouden verdwijnen. In februari
  1923 zou het S. I.-congres over deze voorstellen moeten besl issen.
  Nu er een breuk dreigde met de S.I. zocht de P.K. I. andere contacten om
  niet geTsoleerd in de Indonesische pol itieke beweging te komen staan. Zo
  kwam i n november 1922 de "Rad i ca Ie Concentrat i e" tot stand, waar i n alle partijen van Budi utomo tot P.K. I., deelnamen. Men werd het eens over een
  aantal eisen aan het gouvernement, die een zeer breed terrein bestreken.
  De innerl ijke samenhang van de Concentratie was begrijpel ijkerwijs echter
  niet groot.
  Harry A. Poeze - 9789004287099
  Downloaded from Brill.com 05/19/2024 06:28:15PM
  via Open Access. This is an open access book distributed under the terms of
  the CC-BY-NC 4.0 License.
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  IN DE SOVJET-UNIE (1922-1923)
  
  235
  
  Op het S. I .-congres van februari 1923 werden de voorstellen van
  TJokroaminoto met grote meerderheid aangenomen. De breuk leek definitief.
   Had de P.K.l. zich voor het congres nog ingehouden in de hoop op een compromis, na het congres brandde een fel Ie polemiek los. Bovendien begon de
  strijd om de loyal iteit van de S. I .-afdel ingen. En in deze onder I inge
  strijd leden vanzelfsprekend ook de P.V.H., de Radicale Concentratie en de
  S.I.-afdelingen zelf schade aan slagvaardigheid en ledental. Semauns pogingen om tot pol itieke eenheid te komen hadden dus gefaald. 42
  Begin maart 1923 vond in Bandung en Sukabumi een bijzonder congres van
  P.K. I. en Rode S. I. plaats om de maatregelen te bespreken die genomen
  moesten worden nu de P.K. I. uit de S. I. was gezet. De S. I. werd fel aangeval len; deze kon niet langer meer beschouwd worden als vertegenwoordiger van
  de belangen van het volk; al leen de P.K. I. was dat nu. De overeenkomst tussen Marxistische en Islamitische leerstel I ingen werd benadrukt. Darsono
  schetste het idyl I ische verleden van Indiê, voor de komst van het vreemde
  kapltal isme en verklaarde dat deze situatie onder een communistisch bewind
  zou terugkeren. Het aangenomen program van eisen was duidel ijk toegespitst
  op de te verwachten strijd met de S. I. Het was van gematigde aard en stelde
  een aantal populaire eisen. Deze eisen zouden via parlementaire actie
  bereikt moeten worden, vandaar de agitatie voor een echt parlement en de
  bereidheid tot samenwerken met al Ie gel ijkgezinde partijen. Het congres
  sprak zijn afkeuring uit over de gouvernementele inmenging in Islamzaken.
  