title: De tekening van de Brugse boetprocessie
text: 5* Tableau : Poids.
  Noms des communes
  où ils étoient
  leur valeur
  H DG
  en usage
  en grammes Milligram 1
  
  Nom des
  anciens poids
  Le grain
  Le gros
  L ’once
  La livre
  La livre de 14 onces
  La drachme, poids
  des apoticaires
  L’once, Idem
  La livre, Id.
  Le poids des
  boulangers
  La livre
  La livre
  La livre
  La livre
  La livre
  
  Bruges et ci-devant Franc 0,05032
  Ibid.
  3,623
  Ibid.
  28,99
  Ibid.
  463,9
  Bruges et Courtray
  428,828
  
  0,005032
  0,036230
  0,289900
  4,639000
  4,288280
  
  Bruges
  lb.
  Ib.
  2,899
  23,195
  278,34
  
  0,028990
  0,231950
  2,783400
  
  Ostende
  Ostende
  Ypres
  
  115,753
  462,814
  430,827
  435,8256
  427,379
  456,217
  
  1,157530
  4,628140
  4,308270
  4,358256
  4,273790
  
  Roulers
  Thielt
  Poperingue
  
  4,562170
  
  Fait à Bruges le 29 fructidor an 9.
  Les membres de la Commission des poids et mesures.
  ( G e t . : ) De Coninck-Outryve, président; Lehelloco, secrétaire;
  Hahn ; P. Beyts.
  1.
  Nota : les décimales sont des centimes de milligrammes; isolé­
  ment pris 1e 1*' chiffre représente des hectogrammes ou nouvelles
  onces, le 2” des hécagrammes ou nouveaux gros, le 3e des gram­
  mes ou deniers, le 4e des hécigrammes ou nouveau grains, le 5°
  des centigrammes et le 6’ des milligrammes.
  D E T E K E N IN G VA N D E
  B R U G SE B O E T P R O C E SSIE
  Van de boetprocessie, die van 1626 tot en met 1777
  door de straten van Brugge trok en het voorbeeld was voor
  gelijkaardige processies te Kortrijk, Menen, Veurne en
  Oostende, wordt in het Prentenkabinet (fonds Fétis) van
  de Koninklijke Bibliotheek te Brussel een tekening bewaard.
   Deze pentekening - 24,50 cm. hoog en, volgens de steek­
  
  kaart van het Prentenkabinet, 25 m. lang - is met water­
  verf gehoogd; H. Stalpaert bestudeerde ze uitvoerig in zijn
  bijdrage; «D e boetprocessie van Brugge» l. De auteur zag
  er een anoniem werk in uit de school van de 18*-eeuwse
  Brugse schilder Jan Garemijn 2 en meende «dat de oor­
  spronkelijke uitvoering op verschillende exemplaren ge­
  schiedde», waarschijnlijk als programma voor de organizatoren, tenzij de tekening was opgevat als een herinnering
  aan de processie na haar afschaffing in 1778 met het oög
  op een gebeurlijke herinrichting 3.
  Een en ander mag hier nu verduidelijkt worden. De
  Brugse kroniekschrijver en schilder P. Ledoulx ( 1730-1807)
  schrijft ot> blz. 109-110 van zijn hs. over de Brugse kun­
  stenaars 4 dat de schilder Jozef M alfait ( 1745-1797), krank­
  zinnig opgenomen in het Sint-Julliaanshospitaal, op een lange
  rol papier de boetprocessie getekend heeft 5. Uit de nota
  van Ledoulx blijkt wel dat de tekening een eniig stuk was,
  maar over de juiste datum zijn we niet nauwkeurig inge­
  licht. Misschien heeft broeder P. Vaickenaere de tekening
  aan M alfait gevraagd als gedachtenis aan de processie, na
  haar afschaffing in 1778. M alfait is inderdaad maar om­
  streeks 1775 in Brugge teruggekeerd, schrijft Ledoulx; hij
  werd kort daarop in Sint-Juliaans opgenomen. W at er ook
  van zij, de tekening is niet ontstaan op last van de organizatoren, maar wel uit de belangstelling van één persoon.
  L. DEVLIEGHER
  
  BIJLAGE
  «Nu aldaer [in het Sint-Juliaanshospitaal] soo gesteld sijnde
  niettegenstaende sijne krancksinnigheijd en dat hij hem nogh besig
  hield met te teekenen, soo heeft broeder Pieter Valokenaere, mees­
  ter van dit hospitael, hem verwillight om in figeuren te brengen
  1. Verschenen in Ars Folklorica 2 (1956), blz. 43-60.
   2. Zie over Jan Garemijn: A. Janssens de Bisthoven, De schilder
  ]an Garemijn (1712-1799), in de katalogus Drie Vlaamse Meesters
  van de X V I I I ’ eeuw, Brugge, 1955, blz. 11-68.
  3. De Brugse boetprocessie wetd afgeschaft bij dekreet van 23
  maart 1778.
  4. P. Ledoulx, Levens der konstschilders, konstenaers en konstenaeressen soo in ’t schilderen, beeldhouwen als ander konsten de
  welke van de stadt van Brugge gebooren sijn, ofte aldaer hunne
  konsten geoeffent hebben (Hs. op het stadsarchief te Brugge).
  5. Zie: Bijlage.
  geheel de palm-sondagh processie, de welcke binnen Brugghe alle
  jaere gehouden wierd en onderbleven is sedert het jaer 1778. Deselve
  heeft hij op het papier gesteld in een lange rolle en heeft daerin
  verbeeld alle de penitenten in hun kleedingen met de fackels, cruijsen en andere instrumenten die door de selve gedregen wierden,
  benevens alle de vertooningen van al de H. Mysterien van de Passie
  Christi op de statiën benevens al de Capucijnen, den choor van
  St. Salvators. Immers daer in is niet te kort, bestaende dese pro­
  cessie uijt sevenhondert figeuren, sonder te rekenen de statiën van
  de H. Mysterien het welcke den geseijden meester ten lesten voldaen heeft gekregen met veel moeijte, beloften en streelen, want
  men met geen sinneloosen mensoh en kan doen dat men wilt. De
  processie is gedaen op het geseijde papier, dat men in het fransoh
  noemt volgens de sohilderkonst peint en gouasse, met het berlins
  blauw, en is van een tamelijcke teekeninge. Den meergemelden mees­
  ter om dat met veel sorge te bewaeren, heeft dat doen stellen in
  een kasse met een glas daervooren, draeijende op twee rollen, het
  weloken men aen de liefhebbers laet sien, tot gedachtenisse van
  de selve processie.
   Uit: P. Ledoulx, Levens der konstschilders.... blz. 109­
  110 (Hs. op het Stadsarchief van Brugge).
  J. Malfait, De boetprocessie te Brugge, fragment
  (laatste kwart van de 18e eeuw).
  Prentenkabinet van de K.B. te Brussel.
  Fotos H. Stalpaert.
  