title: Revue d'Economie Politique 1916–17
text: O V E R Z I C H T VAN B U I T E N L A N D S C H E
  TIJDSCHRIFTEN.
  Revue
  4'Economic
  Quarterly
  Journal
  Mei, Aug. 1917.
  Economic
  Journal,
  
  Politique
  1916--17.
  of Economics,
  Febr.,
  Sept. 1917.
  De tijdsch~iften komen onregelmatig en met groote vertraging i n ; en eer~ zekere ahnatting 4oet zich voelen. De
  theoretische opstellen zijn schaarsch.
  G i d e wijst zijne landgenooten met ernst op de noodzakelijkhei4 de p r o d u c t i e
  van
  Fran:krijk
  na
  d e n o o r 1 o g t e v e r g r,o o t e r~, in een artikel, waarin~
  heele vakken, die cijfers en gegevens bevatten moesten,
  wit zijn gebleven. Z.i. l~eeft Fran.krijk meer dan 44~ ander
  land gele4en, maar kan get ook oneindig meer produceeren dan vddr den oorlog; ook hij,wijst op de gevaarlijke beperking der arbeidspraestatien door de actie tier
  ,,synd4cats".
  B e l l e t schrijft over de g e s c h i e d e n i s
  van het
  s o c i a 1 i s m e i n I t a t i ~, over de Duitsche invloed'er~, die er op ingewerkt hebben, en over de houd4r~g
  d'er partij ge4urende den oorlog. Dan is er een artikel
  over de c o 0 p e r a t i e v e
  beweging
  in Spanje.
   V i 1 1 e y bespreekt een voorstol van den afgevaardigde H e n n e s y tot e c o n o m i s c h e
  decentralisat i e van Frankrijk door vertegenwoordiging tier versch~llende beroepsgroepen in assembl6es rdgionales. De kern
  van het denkbeel4 is die behartiging .tier verschillende
  econ.omische belangen te verzekeren, en daartoe a f g e vaardigd,ert der verschillende beroepsgroepen: den lan;d~
  bou.w, den hand.el, de indrustrie, de vrije beroepen ell. cM
  bea.mbten, aan d:e regeering~ te doen deelnemen. Tot het
  kiesrecht wil H e n n e s y ,,sous certaines conditions" ook
  vrouwen toelaten.
  Een gelijksoortige strooming dus als hier te lande
  merkbaar is, maar een and,ere uitweg zoekend. Villey gaat met de stroomino~ mee, ma'ar keurt den uitweg af. De belangen der versd~llend, e groepen zijn niet
  id,entiek met het algemeen belang, a lthans 4e v e r t e g e m
  woordigers zoud,en ~eze identiciteit niet in kunnen zien,
  Ecom 1918.
  5
  
  58
  en de eene groep zou de a.nc~ere verd, t,t~kken. De conclusie waartoe h~ij komt is wel merkwa,ardig, uit een oog,punt van parlementaire oI~twikkeling, wanneer men er
  mee vergelijkt, war men in Engeland langzaam heeft ziea
  worden, en wat men hier te lan~l.e tastend zoekt.
  Hoofdzaak is, zegt Villey, d,e politici te elimineeren,
  ,,la plaie du r6gime parlementaire".
   De zit~ingen
  moeten kort en ze~d.zaam zZj,n; geen redevoeringen
  voor de galerij, maar h,et werk moet in hoofdeaak
  verricht worden door eerie commissie van 8 tot 10
  leden hoogstens. En geen vertegenwoorddgend, lichaam
  mag tevens verkiezinlgscollege zijn, waardoor het geheel
  verpolitiekt word.t (d~e provirLciale staten ten onzent ! ) D e
  versckillende beroepsgroepen daa,rentegen zouden een adviseerende stem in de vertegenwoordigende lichamen
  moeten h e b b e n ; een desku,ndige stem moet steeds gel-toord worden. Alles i1~ alles d~s: een reactie op het
  parlementair stelsel.
  C h a r 1 e s R i s t geeft in een artikel, warn-in hij betoogt, dat de m e t a a l d e k k i n g
  in Duitschland
  geringer
  i s c~an i n F r a n k r J j k ,
  staten ter vergelij,king, terwijl in een vo~gend artikeI d,a f i n a n t i eele
  krachtsinspanning
  van
  Frankrijk
  besproken worck, eP~ d,e Fransch-Engelsche goud- en leeningspolitiek.
  V e r d e r is er een zeer interessant artikel over de A roentijnsche
  conversiekas
  en d~e evLglu.tie d.er
  Argentijnsche geld,politiek van L ~ o n P o 1 i e r. Die evolutie is uit een geld,theoretisch oogpunt buitengewoon
  merkwaardig.
   In 1890"rieh.tte men d,e con,versiekas op met her doel
  al her ged, eprecieerd.e papier dat in omloop ~ a s , door
  goud te Tervangen. Dit d oel w e r d volkomen gemist. In
  1S99 sloeg men toe~5 een anderen weg in" men stelde
  definitief den koers van h,et papiergeld vast, volgens den
  toenmaals feiteli}ken k o e r s ; de conversiekas was bestemd
  bet papier tegen gouc~ in te wisselen, zonder echter met
  eenig fonds ged,oteerd te zijn; het eenige goud.fonds der
  kas bestaat uit wa.t haar toevloeit in ruil voor door haar
  uit te gevei~ papiergeld. Dit was echter slechts bedoetd
  als overgangsmaatregel. De Nationale Bank zou intusschen goud verzamelen, tot zij eer~ voldoende fonds had
  om alle biljetten tegen goud in te wisselen. War m e e t
  gebeurde, gebeurd,e ook h i e r ; d,e goud{nzameling der
  bank mislukte volkomen, maar het publiek had v o o r b i ~
  nenland~sch verkeer ook geen behoefte aan gou6, her had,
  alleen belang b i vaste wisselkoersen; door de beperking van del~ biljettenomloop, gepaard, met de ontwikke-
  
  59
  ling V~11 het land, hhd g o u d t o e s t r o o m i n g plaats, .zoodf~t
  d.e c o n v e r s i e k a s d o o r d.eze g e l u k k i g e o m s t a n d i g h d d a a n
  h a a r doel kon bean~twoord,en, en w a t aas o v e r g a n g s m a a t r e g e l bec}oeld w a s , i n d e r d ~ a d e e n t o e p a s s i n g v a n d e n
  z o o g e n a a m d e n , , g o l d - e x c h a n g e - s t a n d a r d " w e r d.  D e b a n k i n r i c h t i n g is
  thans v r i j w e l te v e r g e l i j k e n m e t het d u a l i s m e d e r E n g e l s c h e B a n k ; d,e c o n v e r s i e k a s v e r s c h a f t de B a n k biljetten
  tot h a a r m a x i m u m b e r e i k t i s ; v a n de B a n k e c h t e r g a a n
  de d i s c o n t o - o p e r a t i e s u i t ; o v e r i g e n s is het stelsel g e h e e l
  te v e r g e l i j k e n m e t a n d e r e g o t d - e x c h a n g e - s y s t e m e n , terwijl een b i j z m l d e r h e i d b e s t a a t in de goud-d.epOts I-~j v e r schdllende legaties.
   V e r d e r een a r t i k e l o v e r de 0 o s t e ~ r ij k s c h - H o ng a a r s c I~ e o ~ r 1 o o- s k o s t e n m e t e e n e re[utatie
  v a n s c h a t t i n g e n v.an Oostenrij,ksche zijde, o.a. v a n W a l t h e r F e d e r n (tot 1 A p r i l 1917 s c h a t d e z e schrij-ver ze
  op 5 6 ~ mi~lliard k r o n e n ) ; en e e n b i j d r a g e v a n P i e r r e
  C a u b o u e, g e t i t e l d 9
  L'6 c o n o m i e p o l i t i q u e
  libdrale
  et la .guerre,
  een vrij o p p e r v l a k k i g p l e i d~oi v o o r z e e r v e r s t r e k k e n d e s t a a t s b e m o e i ~ n g n a den
  aorlog.
   In de d i v e r s e k r o n i e k e n w o r d t de q u a e s t i e : M i t t e 1europa
  en D o n a u - k a n a l i s a t i e
  b e s p r o k e n , en
  het d e n k b e e l d v a n v r i j e
  zdnes
  (n.1. e e n v r i j g e d e e l t e
  v a n een h a v e n ) niet l a n g geled.en in de F r a n s c h e K a mer besproken, voorgestaan.
   In het Q u a r t e r l y J o u r n a l of E c o n o m i c s v a n F e b r u a r i
  wijdt H. R. T o s d a l
  e e n b e s p r e k i n g a a n h.et D u i t sche
  staalsyndicaat;
  R6bert
  G. V a l e n tine
  en O r d w a y
  TeL&
  trach.ten i n : W o r k
  and
  pay;
  a suggestion
  for representative
  gov e r n m e n t i n i n cI u s t r y, era; m e t h g d e a a n te geyen, v o l g e n s w e l k e , d o o r e e n n a u w k e u r i g e analyseeri~ng
  d e r w i n s t e n in een zaak, e e n ,,fair" loon zou zijn v ~ t
  te stellen, een metl.~ode die, zooals zij zel[ c o n s t a t e e r e n ,
  in lijnrecl~ten strijd, is m e t d,e theorie, v o l g e n s w e l k e
  loon het r e s u l t a a t v a n vraa.g en manbod i s ; - - en P h i lip
  G. W r i g h t
  beeinddgt e e n kleine studie o v e r :
  Total
  utility
  and consumers
  surplus
  under
  varying
  conditions
  of the
  distribution
  of income,
  m e t de z e e r juiste o p m e r k i n g : de~t
  E c o m 1918.
   5~
  
  60
  m a t h e m ~ i s d m metl~ode van ond.erzoek ten aanzien van
  het zoogenaan~de consumers surplus, dat een p s y chisch
  inkomen
  bed~uidr nooit kan leiden totmathematisch zekere resultaten; maar d~t ze w~l helpen
  kan om duidelijk te maken en te begrijpen.
  In het Meg.n.ummer schrijft B u l l o c k
  over f i 1 ~ a n cing
  the war,
  en prof. T a u s s i o ~
  over I n t e r national
  Trade
  under
  depreciated
  pap e r, uit theoretisch oogpunt. Hij heeft het echter niet
  over den tegenwoordtigen abnormalen toestand, waarin er
  noch vrije goud,toestrooming, nocb vrij goederenverkeer
  is, ma'ar over het th,eoretisch,e geval, d,at een land met
  goudvaluta tegenover een land met papiervaluta staat;
  een land, dus, waarin ~ott:d,_ ~een oel-'~
  u,, maar a lleen koopwaar is.
  Taussig meent, clapt er nog mmar weinig aandacht is
  gegeven tot nu toe aan het begrip van ,,international
  values", waqronder h~j v e r s t a a t : het resultaat van den
  internationalen ruil, de winsten, dde tenslotte door verschillende volken in den internationalen hm~del behaald,
  worden, en beh, andelt speciaatl deze quaestie, waa.rbij hij
  het geval stelt, &'tt door een g~roote leening r
  betalingsbalans tusschen twee volkero, w a a r w m het eene den
  gouden standaard, t'~et and~ere papier valuta hee[t, sterk
  gewijzigd, word~t.
   Nu mogen we gelukkig, voor zoover Holland aaI~gaat,
  Taussig ongelijk geven. Mees el~ in zijn voetspoor Pierson hebben het proVleem in het door hen belijnde beg r i p : arbeid=sprijs op waarlijk sch,itterend,e wijze aangepakt en opgelost. Het gewicht van Taussig's betoog
  schijnt mij dan ook daarin te liggen, dat deze Amerikaansche hoogleeraar in het milieu van praktischbzakendoen d.at Amerika vormt, voortd~arend de theoretische
  vraagstukken aan de orde stelt en het goed, recht der
  theol-ie en hare beteekenis bepleit en in het licht stelt.
  Met Taussig's conclusies in d,ezen kan ik echter niet
  mee gaan. ~ T. onderscheid.t zeer juist tusscl~en her
  omniddellijke en het d~Juizame effect tier leening. Maar
  het is ongetwijfeld onjuist, w a n n e e r h.ij, meent dat inderdaad een leening verandering in de verhouding tier arl~eidsprijzen in de twee landen tot gevolg heeft; en w a n n e e r
  hrij dat b e g r i p : arbeid~sprijs even scherp had ontwikkeld
  als de genoemde Hollan.dsch,e schrijvers, zou dat vanzelf duidelijk zijn g e w o r d e n : de arbeidsprijzen kmmen
  tegenover elkaar slechts evolueerm;, 't zij door verandering in de waard.eeenheid, van een der beide v a l u t a ' s ,
  (waarbij het niet om een materieele verandering, maar
  slechts om eene veranderde bmmmi.ng gaat), 'tzij door
  
  6l
  verandering in de uitkomsten der productie; nimmer
  direct d,oor een leeningstransactie; wel natuurlijk indirect, w a n n e e r vermeerderde productie her gevolg der
  leening is.
  Her gevolg eener leening is aan te duiden als een
  renteprobleem. Her komt mij voor dat Taussig's grond[out hierin zit, d~t h,ij, h,oewel terechlt ond.erscheidend
  tusschen de ~aaste- en de d,uurzame gevolgen, toch~n.iet
  juist het verschil in a,ard tusseh.en beid,e ziet: dot n.1.
   de duurzame gevolgen die gevolgen zijn, die on.tsta~u
  w a n n e e r economische wetten h,un inv',oed, op de naaste
  gevolgen hebben d~en geld'en. Taussig onderscheidt niet
  juist oorzaak en ~oevolo-~. Hij stelt - - dit is d..e directe oorzaak zijner onjuiste conclusie ~ als vanzelf spreke15cl,
  d,at na een leening her leenel~,de yolk goederen daarvoor uitvoert, en d u s zijrL export-prijs verlagen moet,
  en al het nadeel daarv,an lijden. Terwijl de eenig j.uiste
  conclusie deze i s : dat, bij een vrij ecol;omisch verkeer, juist zooveel in goud en zoovcel in goederen zal
  worden uitgevoerd als de arbeidsprijs in beide landen
  automatiscb zal aangeven. Hij stelt, dat her geheel hetzelfde is, alsof er een grooter aanbod was, maar dit is
  m~juist, want grooter aanbod vindt z i n oorzaak in de
  procl~ctie; de leening niet.
  Niettemin, in w e e r w i l van de grondfout die er naar
  het mij t~esch,ijnt in voorkomt, is het een interessa,nt
  artikel en wetenschappelijke ,,sport" van de beste soort
  een d ergeli]k artikel te analyseeren. In een slot-paragraaf vestigt T. er nog eens de aa,ndacht op, hoe moeilijk of liever onmogelijk h et is, ooit de th,eoretisch,e gevolgen i1~ de praktijk aan te wijzen, door de tallooze
  tegenwerkende factoren.
  H a m in o n d., die zich reeds herhaald~elijk in dit tijd~
  schrift met d;e A u s t r a l i s c h e
  loonpolitiek
  bezighield, wijst in deze atlevering op de rich,ting d.%
  de beslissingen in loonkwesties in Nieuw-Zeeland gevolgd hebben.
   De rechter beperkte zich tot her aang~even van minimum-loonen; aanvankeli~k liet hlij daarbij, gelden, war
  de in.d;ustrie kon d r a g e n ; daarentegen zijr~ van 1907 a[
  de kosten van le\,ensondrerh~oud de maatstaf d4e hij daarbij in aanmerking neemt.
  In een bespreking door Parker Willis van K e m merer's
  ,,M~dern
  Currency
  Reforms"
  (Indi0, Portorico, Phdlippijnen, de Straits en Mexico worden in het boek besproken) komt een opvatting voor
  van de beteekenis van den G o l d
  Exchanoe
  Stand a r d,, waarop ik even de aand~ch.t wil vestigen, ore-
  
  62
  d a t e r zooveel verschil van opva:tting over die beteekenis is. Parker Willis gebruikt de uitdrukking alleen
  daar, waar het land zelf absoluut geen goud als ruilmiddel h,eeft ; clr alleen v o o r landen die aftmnkelijk zijn
  van t e n moederland~, dat voor de handtmving der pariteit z o r g t ; voor landen die dus als Britsch-Indi~, de
  Philippijnen, in naam een z i l v e r e n
  stand.,aard
  hebben, waar het g~oud geen geld is. Dit is misschien
  de meest consequente opvattil~g der uitdrukking.
  In de Augustus aflevering geeft A. 17. M c . G o u l l
  in: The Nature
  of interest
  and the cause
  o f i t s f 1 u c t u a t i o n s, een bijdaage tot de leer der
  kapitaalrente.
  De sch.rijver definieert de rente-oorzaak aldus, dat
  het gebruik van k~N~ita,al arbeid uitspaart, waarbij hij
  m.i. meer een symptoom dan een oorzaak aangeeft. Incl,erdaad zi.in ren.te en loon d,e resultaten van eene vergelijking; rente en loon worden onderling bepaald door
  de prod,uctiviteit van kapitaal en arl'eid in her grensgebied van ond,erneming.
   Zoo komt d.e sch,rijver langs zijn eigen weg tot dezelfde resultaten als de prodamtiviteits-theorie. Doel~van
  zijn opstel is verder prof. Carver te bestrijdel~, die ,,waiting" mee als een factor bij het ontstaan tier rente beschouwt. Immers kapitaal zou zoo overvloedig worden,
  d a t e r geen rente m e e t was, zoo men niet moest wachten op d,e vruch.ten der ka.pitalistische productie, en de
  menscb, van natuur niet geneigd was tot wachten.
  Mc. Goun drukt her heel war eenvoud~ger u i t : dat
  kapitaal rente opl~ren.gt, omdflt ,,people work so little and
  consume so m u c h " . Of, m . i . nog e e n v o u d i g e r ' er zal
  kapitaalrente zijn, zoolang prod~mtiemiddelen economisch, e
  g~oederen zijn, zoolal~g de ,behoefte er aan den vooraad
  zal overtreffen.
  Een interessante historisch.e bijd,rage over her Amerikaansche Geldavezen geeft B. W. B a r n a r d
  in: The
  use of private
  tokens
  for money
  in the
  U n i t e d S t a t e s. Een typeerend voorbeeld hoe de
  gemeenschap in het ruilmid,d,el voorziet, w a n n e e r de staat
  er in te kort sch~et; dat overigens telkens aanleiding
  geeft nog eens terug te denken aan d.e eerste maanden
  van den oorlog ten onzent, toen kleingeld, zoozeer ontbrak, dat gemeentel~ er zelf in moesten voorzien. Dezelfde sctmarsch,heid in kleingel,d was bijna zoncler uitzondering ook in Amerika de oorzaak tot het scheppen
  van ,,private tokens for m o n e y ".
   De schrijver geeft talrijke voorbeeld.en van die ,,private. tokens", die l~ij in twee soorten v,erdeelt: h,etgeld
  
  63
  door kooplieden uitgegeven in iron specimen handel en
  het geld uitgegeven met het directe d,oel, er winst mee
  te be,halen. De eerste soort placht de een of andere reelaine tot opscllri[t te dragen, de tweede soort had het
  een of andere patriotisch.e opschrift; daarom noemde
  men ze ,,political tokens".
  Van de vestiging d,er Amer}ka,a~sche kolomi~n af tot
  aar~ het begin van de 17e eeuw was er steeds gebrek
  aan klein gelS, waarin c~oor privaat geld voorzien werd..
  Herh, aaldelij.k w e r d e n er wetten tegen uitgevaard~gd, maar
  het verscheen even d~kwijls weer. Oorspronkelijk was
  het metaalgeld, maar later circuleerde e r o o k
  papierg e l d ; ten slotte werd er niet alleen ldein g e l d , maar
  ook goudgeld gemaakt, toen de regeering niet volclvende
  in aanmu~ting voorzag. ]in 1851 waren er in de Vereenigd,e Staten niet minder d,an 15 private mmaten exx
  27 verschillend,e soo.rten gouden taunt. Tijdens den Burgeroorlog was er w e e r een sterke omloop van privaat
  geld ; sch,l(jver, deelt verscl~eidJene merkwaardige opschriften mee. In 1862 werden cLe private munten verboc~en, in 18,63 waren ze echter talrljker dan ooit.
  Maar na het eind,e van den Burgeroorlog is d,eze geld~
  soort niet meer voorgekomen" ,,thle Government met tbe
  problem once left to its individual citizens".
   V e r d e r wordt her boek van MitcheU besproken over
  Business
  Cycles,
  en de hypothese van Sombart,
  dat deze veroorzaakt wordev~ d,oor her niet samenvallen
  van den gang der productie van organische en onorga,nische grondstoffen; een gi.i,d~age behandelt het tekortschieten van t r a d ' e - u n ,
  ion~sm
  tot d,usver in d,e
  ij z e r i n d u s t r i e ; en eerie andere d,e beteekenis van
  algemeene
  ontwikketing
  met her oog op her
  1 o o n e n onderzoekingen tot metin,g dam-van.
  In her Economic Journal is eer~ toespraak va,n prof.
  Foxwell afgedrukt o v e r : T h e
  nature
  of th.e ind u s t r i a 1 s t r u g g 1 e, waarin h~ij zijne landslieden
  eenige zeer nuttige waarh,eden mxl,er her oog heeft gebracht. Hij heeft het over gezond,e en ongezonc~e concurrentie, en wijst op de groote verdiensten der Duitscbe ind.ustrie, waarbij h~ij in h,et lich,t stelt, l ~ e z e e r de
  lout der Engelschle ,,business-men" is, dat zij e e n v o o r oordeel tegen de wetenschap hebben. Weten,schapis naar
  hun oordeel van geen beteekenis, dat treedt d,uidelijk
  aan den dag in d,e slechte betaling en d e ondergeschikte positie die men aan mannen der wetenschap in
  de ir.,d~astrie to.ekent. De scheid,ing dezer beide wereld:en in
  Engeland heeft teweeg gebracht, dat de wetensehappelijke mannen vreemd staan tegenover het zakenleven, en
  
  64
  de leiders der indiustrie d~en, als~;f een ieder bekende
  overwinningen der wetenschap Met l~estonden. Toch,
  houdt F o x w e l l zijl~ gehroor root, is alle gronte vooruitgang in de ind~ustrie aan de wetensclmp te dnnken. Ook
  voor de nood, zakelijkheid van organisatie pleit Foxwell.
   Tegenover de Duitsche na,timm,le h,and,elspolitiek staan
  wij, zoo zegt hi.i, als franctireurs tegenover een georganiseerd leger." Op dit punt is F o x w e l l ' s gevoelen intusschen heel wat aanvech~tbaarder; hij zwijgt echter over
  de han,delspolitiek, die hij wenschelijk ach.t, zegt alleen
  d,at het een ,,nationale" moet zijn.
   Her artikel van C a s s e l
  over d,e c t e p r e c i a t i e
  v a n h e t ~,, o u d is reel besproken, ik zal er dnarom
  r,iet lneer d,an een enkel woord nog van zeggen. Itet
  artikel slu'it aan bij twee artikelen d~e hier vroeger besproken zijll, waarin hij meent met cij~ers te hebbe'n
  bewezen, d,at de prijsverl~,~ogi, ng in de vcrschillende landen geheel gelijken tred heeft gelmuden met de depreciatie der va.luta, l'erekend volgens de toeneming van
  het geld., m.a..w, d,e indexc, jfers zouden procentueel 3uist
  d ezelfde verh.ooging hebben m~d,ergaan als d,e geld~voorraad, zoowel hier te land, e a.ls in a ndere land.en. Beziet
  men echter de cijfers die Cassel bij zijn bet0og ten
  dienste stonden, dan ziet men dat ze verre van overtuigelid zi n ; de Jn.dexen due C. gebruikt zijn zear gebrekkig, en in ieder geval kan, d~unkt mij, zel[s een oppervlalddg toescl~ouwer consta,teeren, d,at in de laatste
  maanden zonder twijfel d,e stijging tier prijzen met heel
  wat grooter sprongen vooruit is gegaan d.an de toeneming van d,en gelda,.rrat~d, lntusschen ind, uctieve redel:,eering is, in een economisch betoog, eigenlijk altijd uit
  d,en l:~oze; wij kunnen hier dan ook vaUstaan met Cassel een d.ec~uctief argument uit het ongerijmde tegen te
  werpen. Hij k a n geen gelijk hebben, om de eenvot~..lige
  reder~ d.at het niet mogelijk is dat, bij Met verminderden goud- of gelda-oorraad, de prijzen niet zouden stijgen d<oor de moeilijkheden in de goegerenvoorziening.
   Cassel heeft oak hog een tweede zaak trachten te betoogen, n.l. dit, dat de vmTneerdering van den geldvoorraad in ieder land volkomen paralel gaat met den
  wisselkoers op het .buitenla~ld~. Dit is niet onmogelijk,
  en zou, z~,oals IZeyrJes, d.e redacteur van het Economic Journal, ol)merkt, beteekenen dat, trots alle belemmeringen, de prijzen in de verschillende landen tock
  nog in v e r b a n d tot elkaar staan, d a t e r
  nog van een
  prijsniveau sprake is.
  Intusschen, al is Cassel's theorie onhoudbaar, anderzijds is een inflatie hier te lande niet te ontkennen, en
  
  65
  word,t thans ook nauwelij,ks m e e t ontkend. 1) Maar
  een dergelijke in[la,tie rechtvaardigt een goudpolitiek
  als de Zweed~sche allerminst, en het is vrij verwonderli}k,
  dat
  dit aanvankelijk bier, met enkele uitzonderingen
  (o. a. Ci~4s in de Nieu'we Courant van
  8 Juni 1'9:16) niet ingezien is. Cassels groote lout is geweest, dat hdj het voorsteld,e alsof uit het feit der i a f l ~
  tie logisch voortvloeide dat goad Met m e e t op eenzel~d'en voet ten aanzien van de geldeenheid kon w o r d e n
  geaccepteerd, terwijl dfit integendeel een geheel nieu,we
  politiek is, een afwijking van den eenmaal aangenomen
  gouden stand~ard en ind'erdaad aiets anders dan de indertijd met algemeene stemmen veroord~elde compensated dollar van Fisher.
  Het W e l t w , i r t s c l ~ a f t l i c h e
  Archiv
  houdt
  o.a. i n : twee aan elkaar a.ansluitende historische studi~n
  van S o m b a r t over : Die internationalen Wirtschaftsbeziehungen im Zeitalter des Frtihk, apitalismus vornehm~
  lich im 1(~, 17 un,d.' 18en Jah,rllund,ert (Se.ptember) ; e n :
  - D e r Kampf um die Ed~elmetalle im Zeitalter enz.
   (October) ;
  verder, in bet .Septem,bernum~ner, artikelen over P r ivatwirtsc,haft~lel~re;
  tier Handel
  Constantinopels
  en V e r k e h r s w e g e
  in Polen;
  in het 0ctobern~mamer:
  over het Oostenrijksche verk e e r s w e z e n in den oorlop~;
  in her N o v e m b e r a u m m e r : een arti'kel van H e y n : Zu,m
  Inflationsproblem, waarin h~j Bend~xen's monographie bestrijdt ; v e r d e r artikelen over een ,,Urform" van den
  buitenlandschen l~andel: ,,tier Stumme H a n d e l " ; d,e oatbinding van harrd, els- en inda~strieele ondernemiagen van
  den vijand tij~lens dJen oorlog in R u s l a n d ; en den invloed der verliezen in, menschleMevens in Europa op de
  ,,Welt-Mrtschaft".
  D.
  ') Wanneer waar mocht zijn, wat van sommige zijden beweerd
  wordt, dat het heele surplus billetten boven de normale behoefte
  opgepot is, dan zou dat des te erger zijn; clan zouden wij b o v e n
  de huidige prijsstijging nog een scherpe inflatie te wachten hebben,
  als al de opgepotte billetten Ioskomen.
  