title: Het archief van Théophile Massart, directeur van de coöperatie "Au Progrès", Jolimont
text: ilÛMMEM
  
  Het archief van Théophile Massart,
  directeur van de coöperatie "Au
  P r o g r è s " , Jolimont
  
  Rik Hemmerijckx, departement Archief
  AMSAB
  
  Het AMSAB heeft verleden jaar een aantal belangrijke archieven verworven uit de streek van
  La Louvière. Zij vormen een mooie aanvulling op
  de Waalse collecties.
  Théophile Massart (Fayt, 1840-La Hestre, 1904)
  is de figuur die de beginjaren van het socialisme in
  de streek van het Centrum gedomineerd heeft.
  Hij is niet zozeer bekend omwille van zijn theorieën of zijn redenaarskunst maar wel omwille van
  zijn organisatietalent. Hij komt voor het eerst
  naar voor in 1869, als militant van de Internationale Arbeidersassociatie (IAA) te Basse-Hestre
  en is onder meer correspondent van L'Internationale. Datzelfde jaar sticht hij ook de eerste onderlinge hulpkas van de streek: La Solidarité.
  Daarnaast is hij actief op syndicaal vlak; wanneer
  
  inl871deUniondesMétiersduCentrewordtopgericht neemt hij de taak van schatbewaarder op
  zich. Met de fondsen van de Union des Métiers du
  Centre, La Solidarité van Fayt en de Union
  Ouvrière van La Louvière wordt in october 1872
  een gebouw aangekocht te Jolimont; meteen is de
  basis gelegd van het eerste volkshuis in België.
  Massart speelt tevens een belangrijke rol in de
  vrijdenkersorganisaties van het Centrum.
   Hij zal echter vooral geassocieerd worden met de
  uitbouw van de coöperatieve beweging. Na een
  bezoek aan de gebouwen van de coöperatie
  Vooruit te Gent richt hij in 1886 de coöperatie Au
  Progrès op te Jolimont. Au Progrès neemt op
  korte tijd een enorme vlucht en groeit uit tot een
  voorbeeld voor de coöperatieve beweging in Wallonië. Tot het einde van zijn leven blijft Théophile
  Massart directeur van de coöperatie. Op politiek
  vlak blijft zijn activiteit beperkt tot de gemeentepolitiek van La Hestre en de Henegouwse provincieraad. Hoewel het hem in 1894 wordt voorgesteld, zal hij nooit een parlementair mandaat
  ambiëren. Zijn begrafenis in 1904 groeit uit tot
  een indrukwekkende manifestatie waarop talrijke socialistische prominenten (onder meer E.
  Vandervelde en E. Anseele) aanwezig zijn.
  47
  TGSB 1996/4
  
  Het archief van Théophile Massart, aan het
  AMSAB geschonken door zijn kleinzoon Robert
  (Massart), bestaat uit een vrij uniek geheel van
  zijn ganse militante loopbaan. Eén van de prachtigste stukken is het kasboek van de Union des
  Métiers du Centre van 1872-1874. Wat de mutualiteit betreft zijn er zijn lidkaarten en een jaarverslag van 1911. Van zijn activiteiten in de
  coöperatieve beweging getuigen een verslag van
  het internationaal coöperatief congres van 1889,
  de handgeschreven statuten van Le Progrès van
  Jolimont en wat briefwisseling uit 1886. Op politiek vlak moeten het programma van de Union
  Démocratique (1882), een verzameling bladen
  van de Eerste Internationale (L'Internationale,
  Le Mirabeau en L'Ami du Peuple), het manifest
  van de Groupe Révolutionnaire van Verviers
  (1873), een toespraak van L. Defuisseaux uit
  1890 en een electoraal BWP-manifest uit 1894
  vermeld worden. Voorts is er een gans dossier
  over de begrafenisplechtigheid van Théophile
  Massart in 1904.
   Via Ivan Massart, directeur-generaal van het
  Tivoliziekenhuis van La Louvière, is het AMSAB
  ook in het bezit gekomen van het eerste ledenboek van de coöperatie Le Progrès (1887-1897).
  Deze coöperatie heeft een zeer belangrijke rol gespeeld: naast een bakkerij omvatte zij een slagerij,
  een apotheek, een café, een brouwerij en verschillende bijhuizen. Zij heeft ook bijgedragen tot de
  bloei van het socialistische cultuurleven in de
  streek van het Centrum. Naast een toneelkring,
  een harmonie en een muziekschool was er ook een
  socialistisch koor actief. De coöperatie telde reeds
  3.300 leden in 1889, 7.200 in 1893 en 18.000 in
  1909(1). Het ledenboek van 1886-1897 bevat de
  namen van zo'n 10.000 leden en kan de basis vormen voor een sociologische studie van het socialisme in de streek van het Centrum.
  (1) Puissant, J., Biografische nota Th. Massart. In: Dictionnaire des Patrons en Belgique. Bruxelles, 1996,
  pp.453-454.
  Het archief van Elcker-Ik-Leuven
  Rik Hemmerijckx, departement Archief
  AMSAB
  De in het begin van de jaren '70 opgerichte
  Elcker-Ik-centra leggen zich toe op het politiserend vormingswerk en zijn in feite een uitloper
  van de mei '68-cultuur. In Vlaanderen zijn deze
  centra steeds een broeihaard geweest van maatschappijkritisch engagement. Zij waren nauw betrokken bij de werking van verschillende actiegroepen en lagen onrechtstreeks ook aan de basis
  van Agalev. Elcker-Ik-Leuven werd opgericht in
  1973 en richttezich aanvankelijk vooral op deonderwijsproblematiek. Gaandeweg werden de
  activiteiten van Elcker-Ik uitgebouwd: gezondheidszorg, vrouwenwerking, bijzondere jeugdzorg, arbeid, milieu, vrede, enz...
   Het archief van Elcker-Ik-Leuven geeft vooral
  een beeld van de werking tijdens de jaren '80. Er
  zijn verslagen van de verschillende bestuursorganen van E-I -Leuven (1982-1988) envandeEI-Federatie (1975-1979,1983-1988). Daarnaast
  is er ook archief bewaard van een aantal werkgroepen. Het meest omvangrijke is dat van de
  vrouwenwerking: men vindt er onder meer verslagen van het Vrouwen Overleg Komitee ( 19801985), van Vrouwen tegendeKrisis (1980-1986)
  en van het Leuvense Abortuskomitee (19811985). Het archief van de werkgroep Arbeid
  bevat vooral documenten i.v.m. het strijdsyndicalisme uit de jaren 1969-1974, met stukken over
  de studentenbeweging. In de documentatie van
  de werkgroep Leefmilieu zit onder meer een dossier over de milieubeweging uit de vroege jaren
  '70. In dit archiefzit voorts ookeen dossier over de
  progressieve eenheidsinitiatieven tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 1982, onder meer
  over het Antwerps Progressief Overleg.
  48
  TGSB 1996/4.
  