title: Het Centre national et musée Jean jaurès te Castres
text: £r>"S
  
  • **«*?•?
  
  ?
  
  Le 'Grand Jaurès'in
  
  1913
  
  Het Centre national et musée Jean
  Jaurès te Castres
  Karel Veile, Rijksarchief Beveren
  
  Tijdens een vakantie in Zuid-Frankrijk bezochten wij in de zomer 1997 Castres (Tarn), een
  textielstad gelegen op de oevers van de Agout,
  tussen Albi en Carcasonne. Castres telt ca.
  45.000 inwoners en is samen met de regio Roubaix-Tourcoing het grootste wolcentrum van
  Frankrijk. De totale jaarproductie bedraagt er
  meer dan 8000 ton gesponnen draad en 8 miljoen meter geweven stof voor de kledingindustrie. De onmiddellijke omgeving van Castres,
  meer bepaald de Sidobre (gelegen ten oosten
  van de stad), staat sinds de 19e eeuw bekend
  om haar granietgroeven.
  Jean Jaurès, Frankrijks meest vooraanstaand
  socialistisch leider en denker van de late 19e
  eeuw, werd op 3 september 1859 in Castres geboren. In oktober 1885 werd hij voor het eerst
  tot parlementslid verkozen op de lijst van de
  'Union républicaine'. Na zijn verkiezingsnederlaag in 1889 koos hij voor het socialisme
  en woonde vanaf 1899 alle congressen bij van
  de Parti Socialiste français. Als begaafd publicist en redenaar behartigde hij de sociale en
  politieke belangen van de mijnwerkers, glasblazers en textielarbeiders van Castres, Carmaux
  en Albi. Hij was voorts een fervent verdediger
  van Dreyfus, vertegenwoordigde Frankrijk
  sinds mei 1901 in de Internationale en was een
  pleitbezorger voor het openbaar onderwijs en
  voor de internationale vredesbeweging. Hij
  stichtte in 1904 het socialistische dagblad
  L'Humanité en was één van de bekendste historici van de Franse Revolutie'1'. Hij werd in
  Parijs op 31 juli 1914 vermoord.
   Jaurès blijft tot op vandaag politici, militanten
  
  en kunstenaars inspireren. Zoals in vele dorpen
  in de Tarn is ook de marktplaats van Castres
  naar hem genoemd. Het plein wordt gedomineerd door enkele imposante vroeg-19e -eeuwse panden en door een statig standbeeld van
  Jaurès van de beeldhouwer Gaston Pech. Op
  loopafstand van de 'place Jean Jaurès' ligt het
  moderne 'Centre national et musée Jean Jaurès' (CNMJJ)dat dit jaar tien jaar bestaat. De
  bouw van het CNMJJ centrum kostte een slordige 7,6 miljoen FF (inclusief de aankoop van
  de grond) • Het centrum werd in aanwezigheid
  van talrijke politici geopend op 16 februari 1988
  en plechtig ingehuldigd door François Mitterrand op 16 november 1988. Het is de rechtsopvolger van het 'Musée Jaurès' dat in 1954
  door Gaston Poulain in Castres werd opgericht
  en waar in 1959, naar aanleiding van de viering
  van de honderdste verjaardag van Jaurès' geboortedag, de eerste overzichtstentoonstelling
  over leven en werk van Jaurès plaats had.
   In tegenstelling tot wat de naam van het centrum laat vermoeden gaat het om een gemeentelijke instelling, die weliswaar van hogere overheden subsidies ontvangt. De totale oppervlakte
  van het centrum bedraagt 1300 m2. Het CNMJJ biedt op de eerste verdieping onderdak aan
  een indrukwekkende permanente tentoonstelling over de socialistische voorman. In het souterrain en op het gelijkvloers is er ruimte voor
  tijdelijke tentoonstellingen (op het ogenblik van
  ons bezoek liep er een expositie over de hoogtepunten in de geschiedenis van de krant
  L'Humanité). Voorts omvat het een documentatiecentrum over de geschiedenis van de
  socialistische arbeidersbeweging in het algemeen en over Jean Jaurès in het bijzonder, vergaderruimtes, ateliers voor de ontvangst van
  schoolgroepen en een auditorium waar colloquia en filmvoorstellingen plaatsvinden. Het
  centrum wordt geleid door de historicus Alain
  Boscus en stelt vijf voltijdse en drie halftijdse
  
  Jaurès blijft tot op vandaag kunstenaars
  
  inspireren
  
  dersbeweging in Frankrijk. Het centrum realiambtenaren tewerk. Boscus heeft naast zijn beheersfunctie in het CNMJJ een leeropdracht
  seerde reeds verschillende reizende tentoonaan de Universiteit van Toulouse waar hij zich
  stellingen die ontleend kunnen worden door
  tot voor kort inliet met de studie van de arbeiverenigingen, syndicale organisaties, scholen en
  dersbeweging in het industriële bekken van de
  andere instellingen. Enkele jaren geleden ontNord-Aveyron. Het CNMJJ is lid van de Assowierp het samen met het Musée Arthur Batut
  ciation Internationale des Musées d'Histoire en
  de tentoonstelling 'Jaurès et son temps ou La
  onderhoudt nauwe contacten met de Société
  Lumière du Verre'. Vermelden we ook de tend'Études Jaurésiennes (opgericht in 1959, voortoonstellingen 'Mineurs, délaineurs, verriers zitster mevr. Madeleine Rebérioux, Paris VIII)
  les métiers industriels tarnais au début du siècen met de Musée de l'Histoire vivante de Monle' en 'Jean Jaurès en bande dessinée'. Het
  treuil. Het centrum wordt omringd door een
  CNMJJ organiseerde in het verleden ook collovriendenkring van 'jaurésiens' (verzamelaars,
  quia; in mei 1989 rond 'L'Affaire Francisco
  historici) die gepassioneerd zijn door de figuur Ferrer', over leven en werk van de libertaire
  en het gedachtengoed van Jaurès "et qui recon- Spaanse pedagoog die bij het begin van deze
  naissent en l'homme et en son action les fonde- eeuw in Barcelona werd vermoord (over dit
  ments essentiels de la démocratie et delà tolérance".
   thema werd ook een reizende tentoonstelling
  Voor de planning van de wetenschappelijke
  samengesteld), en in november 1989 over
  initiatieven van het centrum wordt Boscus bij'L'Iconographie de la Révolution française dans
  gestaan door een wetenschappelijk comité.
  les oeuvres de Louis Blanc et Jean Jaurès'. Op 9
  en 10 oktober 1997 had in Castres het colloquium 'Jaurès et l'Etat' plaats.
  De activiteiten van het CNMJJ
  De permanente tentoonstelling
  Het CNMJJ is nog een relatief jonge instelling.
   Er moet nog veel tijd en geld geïnvesteerd
  worden in de collectievorming, zowel wat de
  archiefcollectie als de museale objecten en
  iconografie betreft. De eerste stappen in de
  goede richting werden reeds gezet. De afgelopen jaren kon het centrum talloze archiefstukken, tekeningen, foto's en kunstwerken
  van en over Jean Jaurès aankopen. Via tijdelijke tentoonstellingen, samenwerkingsverbanden met andere musea en historische documentatiecentra, via de organisatie van colloquia
  en lezingen en het verzorgen van allerlei publicaties, hoopt het CNMJJ de herinnering aan
  Jean Jaurès levendig te houden en bij te dragen
  tot een beter inzicht in de doelstellingen en
  verworvenheden van de socialistische arbei-
  
  Over leven en werk van Jaurès werd enkele
  jaren geleden de tentoonstelling 'Jean Jaurès,
  l'époque et l'histoire' gerealiseerd. Deze evenwichtige expositie werd op 14 september 1994
  voor het eerst geopend in de 'Assemblée nationale' te Parijs. Ze omvat ruim honderdtwintig chronologische en thematische panelen met
  foto's, karikaturen, kranten, schilderijen en
  tekeningen, alsook talrijke vitrinekasten met
  objecten die Jaurès toebehoorden. Ronduit impressionant zijn het schilderij van Gaston Prunier van de pacifistische manifestatie van PréSaint-Gervais van mei 1913, de tallozeioto's
  die van Jaurès tijdens parlementaire redevoeringen of arbeidersmanifestaties werden genomen, en de karikaturen en tekeningen die
  
  Eloy-Vincent, Emile Combes en anderen van
  Jaurès maakten naar aanleiding van diens parlementaire tussenkomsten ten tijde van de
  Derde Republiek. In de marge van de tentoonstelling zijn ook enkele audiovisuele animaties
  te bezichtigen die een goed beeld ophangen
  van de maatschappelijke ontwikkelingen tijdens de periode 1880-1914 en van de opkomst
  van het Franse socialisme in die periode. Deze
  permanente tentoonstelling kan onder zekere
  voorwaarden ook uitgeleend worden.
   Tot slot kan nog verwezen worden naar enkele
  publicaties die in het centrum te verkrijgen zijn:
  - L'Amérique latine. Colloque de Castres du 21 et 22
  novembre 1992. In : Cahier Jaurès, nr. 139, Castres
  : Société d'Études Jaurésiennes & C.N.M.J.J., maart
  1996 [50 FF] (themanummer gewijd aan de reis die
  Jaurès in Latijns-Amerika in 1911 ondernam).
  - F. BROCHE, Jaurès : Paris le 31 juillet 1914 (Crimes
  politiques), Paris : Ballard, 1978, 220 pp. (ISBN 27158-0142-4).
  - G. CANDAR, lean Jaurès (1859-1914): l'intolérable
  (Aux sources du socialisme), Paris : Éditions ouvrières,
  1984, 167 pp. (ISBN 2-7082-2398-4) [65 FF]
  (bloemlezing uit zijn werk en redevoeringen).
  - J. CODECHOT, R. HUARD, M. DOMMANCET e.a.,
  Jaurès, historien de la Révolution française, Castrés
  : C.N.M.J.J., 1989, 219 pp. (ISBN 2-950-41-31-0)
  [65 FF] (een publicatie voor het brede publiek over
  een kwart eeuw onderzoek van het werk van Jaurès
  betreffende de geschiedenis van de Franse Revolutie).
  - C. GROUSSELAS, ./ean Jaurès écrivain, Paris : Éditions
  Européennes - Erasme, juin 1990, 140 p. [85 FF].
  - Illustrer la Révolution. Iconographie de la Révolution
  française dans les oeuvres de Louis Blanc et de Jean
  Jaurès. Actes du colloque tenu à Castres, en 1989,
  où furent comparées deux oeuvres
  historiques
  majeures du XIXème siècle, Castres : Société d'Études
  Jaurésiennes & C.N.M.J.J., 1991, 148 p. [50 FF].
  - Jaurès et son discours à la jeunesse, Genève : Éditions
  la Nacelle, 1995 [80 FF] (bevat o.m. de tekst van de
  redevoering die Jaurès in 1903 hield n.a.v. de
  prijsuitreiking in het Lyceum van Albi in 1903).
  - Jaurès et les syndicats du Tarn, Albi : Institut tarnais
  d'histoire sociale (CGT du Tarn) - VO Éditions, 1994
  [70FF].
  - Jean Jaurès en bande dessinée, Castres : C.N.M.J.J.,
  z.d., 48 pp. (in kleur) [60 FF].
   - lean Jaurès. L'époque et l'histoire, Castres : Éditions
  du C.N.M.J.J., 1994, 200 pp., 200 i l l . (ISBN 2-
  
  908696-03-7) [130 FF] (een erg toegankelijk
  synthesewerk; bevat een biografie van de hand van
  dé Jaurèskenner bij uitstek Madeleine Rebérioux,
  een overzicht van het parlementaire werk van Jaurès
  door Rolande Trempé en een studie over de
  karikaturen van Jaurès door Alain Boscus).
  - J. JAURES, les preuves, affaire Dreyfus, Paris : Le
  Signe, 1981, XV-294 pp. (herdruk van de eerste
  uitgave : Paris : Petite République, 1898).
  - J. RABAUT, 1914: Jaurès assassiné (La mémoire du
  siècle, 33), Paris-Bruxelles : Complexe, 1984, 185
  pp., ill. (ISBN 2-87027-134-4).
  - C. RAPPOPORT, Jean Jaurès: l'homme, le penseur, le
  socialiste, Paris : Éditions Anthropos, 1984, 417
  pp. (ISBN 2-7157-1092-5).
  - M. REBERIOUX, Jaurès et la classe ouvrière. Colloque
  de Paris, 22-28 novembre 1976 (Mouvement social), Paris, Éditions ouvrières, 1981 (ISBN 2-70822194-9).
  - M. REBERIOUX, Jaurès, la parole et l'acte (Découvertes
  Gallimard. Histoire), Paris : Gallimard, 1994, 160
  pp., ill. (ISBN: 2-07-053291-7).
  - M. REBERIOUX & G. CANDAR, yaurès et les
  intellectuels (Patrimoine), Paris : Édition de l'Atelier,
  1994, 326 pp. (ISBN 2-7082-3067-0) (acta van het
  internationaal colloquium van Parijs van 8 en 9
  januari 1988).
  (1) Histoire socialiste 1789-1900, 13 din., Parijs : Jules
  Rouff, 1901-1908; na de oorlog heruitgegeven als
  Histoire socialiste de la Révolution française, Parijs
  : A. Mathiez, 1922-1924, 8 dln.
  Adres: Centre national et musée Jean Jaurès, 2. place
  Pelisson, 81100 Castres, tel. 0033-563.720.101
  Postadres: Hôtel de Ville, Centre NMJJ, M. Alain Boscus.
  BP406. F-8II08Castrescedex.
  