title: Geschiedenis van de Nederlandsche bovenwindsche eilanden in de 18de eeuw
text: GESCHIEDENIS VAN DE
  NEDERLANDSCHE BOVENWINDSCHE
  EILANDEN IN DE 18DE EEUW
  DOOR
  
  PROF. DR. L. KNAPPERT
  
  HOOFDSTUK IV
  1734—1743
  § 1. Johan Heyliger commandeur, 26 Febr. 1734. — § 2. Contract van onzijdigheid
  t. generaal Bochart en St. Maarten. — § 3. Engelsche kapers nemen daarop onze schepen. — § 4. Gezantschap naar generaal William Matthew, Sept. 1736. — § 5. John
  Philips comm. v. St. Maarten. Eerste moeielijkheden. — § 6. Philips bevordert de zouten salpeter industrie. Het oude plan om Fransch St. Maarten te koopen. — § 7. Dood
  van Joh. Heyliger 10 Maart 1736. Verkiezingen. — § 8. Stadsuitbreiding op St. Eustatius noodig. — § 9. Isaac Faesch commandeur, Oct. 1736. Door een Spaansch schip
  gevangen genomen. — § 10. De Republiek blijft buiten den Eng. Sp. oorlog. — §11. Op
  St. Maarten stijgend verzet tegen Philips. Herstel van het oude Spaansche fort. — § 12.
  Het oproer. Philips van het eiland verjaagd, Juni 1736. — § 13. Philips naar patria.
  De rebellen onderwerpen zich. Philips weder commandeur, Juli 1737. — § 14. Faesch
  onderhandelt met Matthew. Engelsche gewelddaden. — § 15. Herstel van fort Oranje.
  — § 16. De stadsuitbreiding tegengewerkt. — § 17. Faesch wil Tabago weder bezetten.
   Vrije scheepvaart. — § 18. Oorlogspaniek. Spaansche geweldenarij. — § 19. Onrust op
  St. Maarten. Faesch contra Philips. — § 20. Immigratie op St. Eustatius. — § 21. Fort
  Amsterdam. Ds. Jos. Jacques op St. Maarten 1739. Overlijden van ds. Kowan 1740. —
  § 22. Faesch directeur van Suriname. Hendrik Coesvelt commandeur, Juli 1740. Personeel der Compagnie. —§23. Engelsche kapers. Dreigende hongersnood. — § 24. Proces tegen Simon de Graaf en Andr. Godfried. Algiersche passen. — § 25. Overlijden
  van Coesvelt Aug. 1741. Jasper Ellis a. i. — § 26. De Deensche schelling. — § 27. Proces tegen Alexander De Lavaux. — § 28. Het naspel op St. Eustatius. Andries Ravené.
  — § 29. Klachten over Philips. Huwelijk tusschen Alexander Wilson en Susanna Philips. — § 30. De predikant George van Essen. Moeielijkheden met Jasper Ellis. — § 31.
  Volkstelling. Ellis zendt Spaansche gevangenen naar hunne havens terug. Joh. Heyliger Pzn. wordt commandeur 22 Juni 1743. Benoeming van Jan de Windt tot secretaris, Andries Ravené tot commandant, Pieter Simonsz. tot vice-commandeur van
  Saba, Albert van Heyningen jr. tot secretaris van St. Maarten.
  § 1. Nadat dan commandeur Raecx 10 Februari 1733 overleden
  was trad Johan Heyliger 9 Maart a. i. op. Dat was reeds voor de
  vierde maal. Voor commandeur vond hij zichzelven te oud en het
  scheen hem beter „voort best van het lantje", dat de Heeren een
  „vaderlandsch subject" en getrouwd man benoemden, het eenige
  West Indische Gids XII
  
  11
  
  Downloaded from Brill.com 05/19/2024 03:41:51PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  162
  
  NEDERLANDSCHE BOVENWINDSCHE EILANDEN
  
  middel om de oproerige gemoederen in vrede en rust te doen leven i). Naar gewoonte luisterden de Heeren niet naar dit advies
  en benoemden hemzelven 18 November 1733 tot commandeur,
  zonder tractement, maar met 1£% van de gelden van den slaven verkoop *). Den 26sten Februari 1734 ontving hij zijne benoeming en den volgenden dag bood de burgerij hem de gewone
  voordracht van tien personen aan, uit wie hij Joh. Markoe, Joh.
  Salomonsz., Lukas Doeke Groebe, Pieter Hassell en Simon de
  Graaf tot raadsleden koos. Charles Simonsz. bleef vice-commandeur op Saba, maar op St. Maarten, waar Mart. Meyer 10 Juni
  1733 overleden was, benoemde hij Jac. Barry, den kaptein der
  burgerij, hetgeen de oorzaak van groote moeielijkheden blijken
  zou *). Meteen vroeg hij voor de verdediging van dat eiland wielen
  voor af f uiten aan, maar Bewindhebberen achtten die affuiten
  zelve ook niet veel meer waard en zonden dus 5 roopaarden voor
  twaalf-, 3 voor drie- en 2 voor tweeponders. Eenige kanonnen met
  toebehooren volgden een paar jaren later *).
  § 2. Keurden de Heeren dit beleid goed, verkeerd vonden zij
  dat de commandeur zonder approbatie der Staten Generaal trac-
  
  taten sloot met vreemde natiën. De Engelsche gezant in P§n
  Haag had nl. geklaagd, dat de Franschen en Hollanders op St.
   Maarten een contract van neutraliteit hadden gesloten, waarin
  artikelen voorkwamen, die „de Engelsche koloniën in Amerika
  zeer praejudiceerden." *). Reeds den 23sten Maart 1734 hadden
  92 opgezetenen van St. Eustatius aan den Raad gevraagd, of het,
  wegens den dreigenden oorlog •), niet raadzaam zou zijn, om van
  Z. Exc. den generaal der Fransche eilanden te verkrijgen, dat hij
  het eiland onder eene „neutraliteyt off contributie" stelde gedurende den oorlog, waarvoor dan de burgers het bedrag wilden opbrengen '). De Raad had dit verzoek aan Kamer Amsterdam door
  ') Joh. Heyliger aan X 9 Maart 1733, port. no. 4 fol. 366.
  ') 7ns/r»cii>6o«fc als boven op datum.
  •) Joh. Heyliger aan X 24 April 1734, port. no. 4 fol. 435. Brieven van Kam. Amsterdam 23 Nov. 1733, 21 April 1734, 341 W.I.C. 474.
  •) Kam. Amsterdam aan Joh. Heyliger 30 April 1734, 1 Mei 1736. 341 W.I.C. 474.
  Roopaard, roepaard, van rampaard (rampardo?), laag en kort affuit voor scheepsgeschut, op wielen en met touwen voortgetrokken, WoordtnioeA XIII 1308 vlg. H.
  Smeeks, >4tnertcaenx* ic*rooiws, 1678, blz. 95; dez., J3«scAr. w. A. ftoningr. ifrinfteif«s»t«, 1776, blz. 154.
  •) Kam. Amsterdam aan Joh. Heyliger 14 Juli 1735, 341 W.I.C. 474.
  •) De Staten hadden 20 Febr. 1732 het Weener verdrag geteekend, waardoor
  Frankrijk alleen kwam te staan, Blok, G«cA.' III, 368. De Oostenrijksche successieoorlog is eerst 1742.
  ') Burgerij aan Commandeur en Raden 23 Maart 1734, port. no. 4, fol. 441, 442.
  Ook weduwen teekenden, Catharina Benners, wed. Jos. Lindesay; Catharina Taerling,
  wed. Abr. Calwaert. Ook ongehuwde vrouwen, Catharina Raepzaat. Men vindt voorts:
  -f dit is het merck van Rebecca de Buck, van John de Buck sen. Enzoovoort.
   Downloaded from Brill.com 05/19/2024 03:41:51PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  NEDERLANDSCHE BOVENWINDSCHE EILANDEN
  
  163
  
  gezonden. Doch ook de burgers van St. Maarten hadden om een
  acte van neutraliteit gevraagd, en Heyliger had toen aan Nicolaas Salomonsz. volmacht gegeven om met den Franschen generaal te gaan onderhandelen. Deze had geantwoord d.d. Fort
  Royal de la Martinique 14 Juli 1734, dat het wel is waar beter
  geweest ware, zoo „Ie sieur Nicolas" volmacht van H.H. Mog. gehad hadde, gelijk hij van zijn koning, maar dat het jammer zou
  zijn wanneer dit de goede zaak vertraagde; dat hij daarover te
  liever heengestapt was, omdat hij zich overtuigd hield, dat Heyliger de belangen zijner onderdanen op het hart droeg en stellig geen
  tijd zou verliezen, om het verdrag door de Algemeene Staten te
  doen goedkeuren *). Het luidde aldus:
  Traite de neutralité de Lisle Saint Martin, fait entre haut
  et puissant seigneur Messire Jacques Charles Bochart, chevalier, seigneur de Champigny, Norroye, Poissy, marquis de
  Sainte Marie, chevalier de lordre Royale et militaire de Saint
  Louis, capitaine des vaisseaux du Roy, gouverneur et lieutenant general pour Sa Majesté tres chrestienne des Isles de la
  Martinique, la Guadeloupe, la Desirade, Marie Galante, Tabac, la Grenade, Saint Martin, Saint Barthélemy, Saint Croix
  et autres isles adjacentes en Amérique.
  Et Mons. Nicolas Salomon conseiller au conseil Hollandois
  de Saint Martin au nom et comme chargé des pouvoirs a luy
  donné a eet effet par Messrs. Joh. Heyliger et Jacques Barry.
  Volgden vijf artikelen.
  1. In geval van oorlog tusschen Frankrijk en de Republiek
  zullen die van St. Maarten neutraal blijven. De beide commandeurs zullen ieder hun eigen kwartier regeeren en in
  geval van aanval elkander helpen.
   2. Beide naties mogen ieder twee oorlogsschepen hebben,
  voorzien van commissie en paspoort.
  3. Er zal vrije aanvoer en vaart zijn voor schepen der beide
  natiën, die niet mogen achterhaald worden.
  4. Negers of andere zaken (effets) mogen in oorlogstijd niet
  ingevoerd worden tenzij voor vestiging. Onderling zullen
  de eilanders in vrede en oorlog de eendracht bewaren.
  5. Dezelfde neutraliteit geldt voor St. Barthélemy.
  Geteekend in duplo door partijen onder het zegel „de mon dit
  sieur de Champigny", 14 Juli 1734 *).
  ') Bochart de Champigny aan Heyliger 14 Juli 1734, port. no. 4 fol. 487.
  ') Prachtig geschreven copie port. no. 4 fol. 485—486'. Een dergelijke overeenkomst
  tusschen de beide gedeelten des eilands reeds van 17 Mei 1734 R.A. no. 289: zeer geschonden.
  Downloaded from Brill.com 05/19/2024 03:41:51PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  164
  
  NEDERLANDSCHE BOVENWINDSCHE EILANDEN
  
  Aan de Heeren verzocht Heyliger het verdrag te willen goedkeuren i).
  § 3. Het vierde artikel eerste gedeelte vonden de Engelschen
  bezwarend voor hun handel en namen aanstonds represaillemaatregelen. Zich beroepend op het edict van Codrington d.d.
   8 December 1701, dat immers aan alle Engelsche ingezetenen den
  handel op vreemde eilanden verbood *), deed nu William Matthew, Engelsch gouverneur op St. Kitts, zijn best den Hollandschen en Franschen handel te breken, liet alle schepen op Engelsch
  gebied onderzoeken, schoot er op, deed ze de vlag strijken en
  bracht ze op. Kwam dan de zaak voor den rechter der admiraliteit
  op Montserrat dan velde die partijdig vonnis. De schade was
  enorm en daarom wendden Joh. Markoe, commandeur a. i. (want
  Joh. Heyliger was, gelijk wij nog zien zullen, 10 Maart 1736 overleden) en Raden zich tot Heeren Bewindhebberen, op wie „onze
  eenige hoop is" *). Hun bewijsmateriaal was overtuigend genoeg!
  De Twee Zusters, schipper Jan Romein, afgeladen door koopman
  Jean Sagernan, op reis van St. Eustatius naar Guadeloupe, zeven
  mijlen in zee van Montserrat aangehaald en verbeurd verklaard*).
  De Fransche bark Catharine schipper Charles Chenie en de bark
  Anthony schipper Jan de Meyer, beide door denzelfden koopman
  bevracht, genomen: schade 2654 pesos *). De bark De drie vrienden schipper Dan. Mac Daniel met Dan. Mombrun en andere reizigers aan boord, op weg van Grande Terre (O. deel van Guadeloupe) naar St. Eustatius, 17 September avonds 8 è. 9 uur door
  een Engelsch tweemastschip genomen '). Ja, het was gebeurd, dat
  een Engelsche kaper zijne goederen op St. Eustatius van de hand
  deed, en dan ging kruisen tegen den tijd dat ze vandaar werden
  uitgevoerd, en ze dan weer buit maakte als Engelsche goederen,
  om de bark te krijgen ').
   Markoe had zich eerst schriftelijk tot Matthew, „kapitein generaal over Z. M. van Groot Brittannië Caribise Eylanden" gewend
  en gevraagd, of dit alles op zijn orders geschiedde? Hij had geantwoord, dat hij allen handel breken zou tusschen Engelschen
  en Franschen en tusschen de Engelsche en de Hollandsche, Deensche of Fransche nederzettingen, dat hij elk schip zou doen on•) Heyliger aan X 20 Aug. 1734, port. no. 4 fol. 483 *.
  •) Boren XI 376.
  ') Joh. Markoe en Raden aan X 8 Oct. 1736, port. no. 4 fol. 698—699.
  ') .4 Waar fol. 700. Ook vermeld door Matthew bij Pitman a.u>. pag. 282 noot 20.
  *) /IMaar fol. 708 v. Ook vermeld door Matthew /.a.p.
  ') Verklaring van Mombrun a/ifoar fol. 712 v.
  ') XWaar, fol 699.
  Downloaded from Brill.com 05/19/2024 03:41:51PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  NEDERLANDSCHE BOVENWINDSCHE EILANDEN
  
  165
  
  derzoeken naar valsche paspoorten van zoogenaamde Hollandsche eigenaars van wezenlijk Fransche goederen, maar dat hij de
  wettige scheepvaart niet hinderen zou. Hij voegde er bij, dat hij
  op Antigua geen tolk bij de hand had en dat Markoe hem wel in
  het Engelsch had kunnen schrijven, daar heel Eustatius toch Engelsch sprak i). Dat het den Engelschen gouverneur ernst was,
  kon Robert Stuart, ook koopman op St. Eustatius, getuigen,
  want hij zelf had begin September generaal Matthew hooren zeggen, dat hij alle Fransche schepen, die Engelsche goederen in
  hadden, waar ook geladen, prijs zou maken *). Trouwens, hij
  had dat in een officieel stuk aan ieder bekend gemaakt *). En
  aan de opvatting van het gerechtshof behoefde men ook niet te
  twijfelen *).
   § 4. Toen de brief alzoo niet geholpen had, zond Markoe twee
  onderhandelaars, het raadslid Jasper Ellis en den secretaris Joh.
  Heyliger Pzn., naar den generaal. Zij voeren 21 September 1736
  naar St. Christoffel, maar de generaal was daar niet. Den 23sten
  naar Montserrat, maar de generaal was daar niet, wel eene opgebrachte Statiaansche bark. Den 24sten naar Antigua, waar zij
  hem eindelijk vonden en hem den meegebrachten brief overhandigden, dien hij zeer „passieus" aannam, zeggende: „Ik weet niet
  wat daarmede te doen. Ik verstaan geen Duyts. Waarom mij niet
  in het Engelsch geschreven ? Kan ik iemand krijgen om hem te
  lezen, dan zal ik antwoorden, maar het dunkt zeker aan uwen president of hoe zij hem noemen een kleinagting, om aan een Royal
  Captain in het Engelsch te schrijven? Wat is hij toch en wat zijn
  zijn meesters, de Compagnie ? Een compagnie kooplieden. Wanneer hij nog door de Staten van Holland aangesteld ware!" Met
  wierp de generaal den brief op tafel roepend: „wij hebben niemant die hier duyts kan!" Ellis zeide toen: „Ons commandement
  is dependeerend van H.H. Mog. en wij kennen geen Engelsch
  op ons land, als een weinig om ons te behelpen." De generaal
  weer: „De menschen bij u kennen Engelsch genoeg om Engelsche
  *) Markoe aan Matthew aWoar fol. 700. Matthew aan Markoe d.d. Antigua 14 Sept.
  1736 a/daar fol. 702 (copie van den origineelen onder Markoe berustend.) Vertaling
  ervan aWaar fol. 704.
  •) Verklaring van Stuart, oiaVutr fol. 710 v.
  •) An act to prevent any trade with the French or any other foreign plantation
  by the inhabitants of His Majesties Carribbee Leward Islands in America, Engelsch
  en Nederlandsch, a/oaar fol. 725'.—730 '. (Montserrat-Act).
   *) Procedure for the High Court of Admirality in this island, Judge George Wyke
  Esq. in the tenth year of George II, Engelsch en Nederlandsch, aWaar fol. 713—724 '.
  Kolonel Samuel Martin van Antigua was in tweede huwelijk getrouwd met Sarah
  Wyke, dochter van Edward, den gouverneur van Montserrat, ± 1730, Journal o/ a
  o/ juatoy, ed. 1923 pag. 261.
  Downloaded from Brill.com 05/19/2024 03:41:51PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  166
  
  NEDERLANDSCHE BOVENWINDSCHE EILANDEN
  
  en Fransche kolonies door hun smokkelhandel te ruïneeren, maar
  om aan mij te schrijven kennen zij geen Engelsch. Ik zal de negotie van St. Eustatius ruïneeren, ik zal commissies geven aan
  kapers, ik zal er drie om uw eiland kruisende houden om alle schepen te visiteeren en zoo noodig te nemen. Vind ik iemand, die
  naar St. Eustatius vleesch of meel brengt, ik zal hem laten condemneeren volgens mijn acte. Ik wil uwen handel breken alzoo
  uw commandeur te groote vrijheid geeft aan Rhode-eilandsvaarders om de kolonies van Engelschen en Franschen te ruïneeren" i). Daarop zeide Ellis: „Wij zijn vrije Nederlanders, verpligt
  de negotie te encourageeren". En de ander antwoordde: „Ja, alle
  duytse havens zijn vrij." Zoo eindigde het onderhoud *). Dit alles
  vond plaats in 1736, 45 jaren derhalve vóór de verovering door de
  Engelschen van 1781, maar deze en nog volgende moeielijkheden
  zijn als het voorspel der komende tragedie en helpen haar meteen
  verklaren.
   § 5. Wij moeten thans allereerst onze aandacht wijden aan
  de gebeurtenissen op St. Maarten onder dien John Philips, die
  zijn naam aan de hoofdstad van het eiland geven *) en voor zijn
  bloei van beteekenis worden zou. Reeds noemden wij de benoeming van Jacques Barry tot vice-commandeur van St. Maarten
  eene leelijke vergissing, omdat de Heeren datzelfde ambt aan
  Philips hadden beloofd als belooning voor zekere bewezen diensten *). Natuurlijk moest Mart. Meyer eerst over lij den en het
  ambt vacant maken. Maar Philips was alvast gegaan, herinnerde
  de Heeren aan de gedane toezegging en maakte het Mart. Meyer
  lastig door 's mans gezag niet te erkennen, hem te „auvanteeren"
  (affronteeren?) en 's nachts burengerucht te maken, ofschoon er
  vele zieken op het eiland waren *). Na den dood van Meyer, toen
  Jac. Barry zijn ambt aanvaard had, werd het geval nog inge*) In brieven van 26 Mei en 14 Juni 1737 aan den Board of trade zegt Matthew, dat
  jaarlijks wel 100 schepen van Rhode-Island naar St. Eustatius kwamen om Fransche
  rum en molasse. Als hun agenten noemt hij de ook in den tekst vermelde Sagernan
  en Stuart (of Steward). Wel onderschepte hij door zijne kustwachters het suikertransport van Martinique en Guadeloupe naar St. Eustatius voor Rhode Island, maar
  met dat al was de baai van ons eiland met hun schepen bezaaid, en men rekende dat
  in dat jaar 6000 ton suiker, als Engelsche okshoofden „vermomd", via Rhode Island
  op de Engelsche markten gekomen waren. Bij Pitman a.u/. pag. 281—282.
  •) Verslag van Jasper Ellis en Joh. Heyliger Pzn., port. no. 4 fol. 706—707 *.
  •) In een brief van John Philips d.d. 3 Juni 1738 is sprake van „'t dorp Philipsburg", port. no. 5 fol. 150 en nog eens 26 Juli 1739, afcfaar fol. 233 ».
   ') Boucn § 1.
  •) John Philips in een brief van 12 Juli 1733 port no. 4 fol. 408. Mart. Meyer aan
  Heyliger, ongedateerd, maar de copie is van 23 Juli 1733, a{<2aar fol. 410—411 '.
  Dat nachtelijk alarm is van 2 Maart.
  Downloaded from Brill.com 05/19/2024 03:41:51PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  NEDERLANDSCHE BOVENWINDSCHE EILANDEN
  
  167
  
  wikkelder, want toen liet hij een brief zien van Raecx d.d. Februari 1730, waarin stond, dat de Heeren hem den overledene zouden laten opvolgen. Barry vond dit terecht een moeielijk geval,
  vooral ook omdat Philips zeer zonderling deed, beweerde dat nu
  de tijd rijp was om onder St. Eustatius uit te komen en dat men
  zelf zijn bestuur moest kiezen *). Heeren Bewindhebberen namen
  toen het zelfs voor hen zonderling besluit, om Philips tot commandeur te benoemen, een nieuw ambt, en dus boven Barry te
  plaatsen. Het schijnt, dat Philips toen in Europa was, zoodat
  Barry het bewind voerde, want wij hebben een brief van hem
  aan X, over misgewas door den orkaan van 22 December, gedagteekend 7 Juni 1734 *). Doch toen moet Philips de terugreis reeds
  aanvaard hebben, want 16 Februari 1735 kwam hij via Schotland,
  waar hij lang ziek had gelegen, op St. Maarten aan. En aanstonds begonnen de moeielijkheden. Men bood hem een rekest
  aan, waarin enkele burgers op het ontslag van Barry aandrongen; waarom kan ik niet nagaan. Van St. Eustatius kwamen toen
  Markoe (op dat pas nog geen commandeur a. i.) en een ander
  raadslid om de rust te herstellen. Gevolg was, dat de Heeren Barry
  inderdaad ontsloegen, maar met verlof op St. Maarten te blijven
  wonen, terwijl zij Philips bevalen hem met rust te laten. Alsof zij
  met alle geweld kruit en lont bijéén wilden houden. De burgerij
  koos toen ook een nieuwen Raad, met de oude leden Pieter Hassell,
  William Heyliger en Robert Hanson en het nieuwe lid Willem
  van der Poelen. Volgens de telling van 28 Februari, 1 en 2 Maart
  van dit jaar woonden er op het eiland, Nederlandsch gedeelte,
  532 blanken en 1110 slaven, wat op bloei wijst. Blanke meesterknechts op de plantages waren er 14').
   § 6. Philips, de beschuldigingen tegen wien wij natuurlijk niet
  verzwijgen zullen, was in elk geval een man van beteekenis. De
  vroeger genoemde plannen van Raecx voor de zoutindustrie op
  St. Maarten kregen een begin van uitvoering. De ingezetenen
  vroegen aan Philips concessie voor twee molens om de zoutpannen leeg te pompen en de Heeren verleenden die voor 20 jaar,
  mits.... een douceur aan de Compagnie. Die bloei van daareven
  was echter volgens den commandeur niet groot. Het eiland was
  maar dun bevolkt, tal van plantages waren alleen met potaten,
  yams en cassave beplant, terwijl toch suiker, katoen, gember, ca») Jac. Barry aan Heyliger 15 en 16 Juli 1733, port. no. 4 fol. 413—415.
  ') .4Waar fol. 456. Heeren X hadden de benoeming van Philips tot commandeur
  gemeld bij missive van 21 April, Heyliger aan X 6 Juli 1734, port. no. 4fol. 473 v.
  •) Philips aan X 29 Maart 1735, W.I.C. 326, met bijlagen.
  Downloaded from Brill.com 05/19/2024 03:41:51PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  168
  
  NEDERLANDSCHE BOVENWINDSCHE EILANDEN
  
  cao en koffie hier zeer goed gedijen zouden. Maar de menschen
  waren te arm, om op de profijten te kunnen wachten, terwijl b.v.
   de Guinea-yams in vier maanden rijp is *). Philips was voorts
  overtuigd, dat er zich volop salpeter op zijn eiland bevond en had
  drie okshoofden aarde naar patria gezonden ten onderzoek. De
  uitslag was wel negatief geweest, maar met dieper graven hoopte
  hij toch zijn doel te bereiken. Ja, hij hield zich verzekerd dat er
  zelfs mijn-exploitatie mogelijk zou blijken, koper, zilver, lood,
  tin. Het lag niet diep, men vond de erts 3 a 4 voet onder den
  grond, vooral op de plantage naast Point Blancq van de erven
  wijlen vice-commandeur Mart. Meyer. Kapitein Maxwell had er
  al eens iets van naar Holland meegenomen en men had er goed koper in gevonden. Wij zullen zoo aanstonds zien, dat de Spanjaarden dat ook al geweten hadden.
  Wederom was het onze commandeur, die nog eens het oude
  plan opperde, om het Fransche gedeelte van St. Maarten aan te
  koopen, wat misschien een / 15.000 zou kosten. In de geheele
  Fransche jurisdictie, waar Mons. Pymont commandeur was,
  woonden geen veertig man, volgens Philips een partij gemeen
  volk, arme menschen, terwijl de generaal De Champigny, de
  ons reeds bekende gouverneur der Fransche bezittingen, „niet
  veel aghting voor het eiland had". Daarentegen had de heer
  George Leonhard, gewezen commandeur van Anguilla, zich
  aangemeld, om met 60 slaven zich op Hollandsch St. Maarten te
  vestigen. Doch de Heeren vonden / 15.000 een te grooten hap in
  hun financiën en lieten alzoo de kans voorbijgaan, om het gansche eiland onder onze vlag te brengen *).
  Reeds aanstonds rezen er moeielijkheden met den Raad. Deze
  verzette zich tegen de recognitie van alle uitgevoerde goederen,
  omdat immers koopwaren, direct voor Amsterdam geladen, daaraan niet onderworpen waren? En daarin had de Raad gelijk.
   Doch nu verzochten de ingezetenen ook ontheffing van de hoofdgelden, vrijdom van recognitie voor uitgevoerde landsvruchten
  en vee, eindelijk verlof om hun slaven te koopen, waar zij die het
  best bekomen konden. Want aan slaven was altijd gebrek. Doch
  Philips wees er hen op, dat onderscheiden suiker- en katoenplantages reeds langer dan de tien jaren (waarin geen belasting werd
  ') Vergel. Oldendorp a.ie>. I 180 f.
  *) Coram. Joh. Heyliger Pietersz. zou d.d. 2 Dec. 1748 en 18 Sept. 1753 nog eens
  met hetzelfde plan komen, waarbij toen de Heeren alleen aanteekenden: voor notificatie. Keso/utó» van Heeren X Martis 14 October 1749 fol. 139 v., Martis 18 Sept.
  1753 fol. 44. In hoofdst. VI zullen wij daarover uitvoerig handelen.
  Downloaded from Brill.com 05/19/2024 03:41:51PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  NEDERLANDSCHE BOVENWINDSCHE EILANDEN
  
  169
  
  geheven) in één hand waren geweest en de eigenaars derhalve het
  hoofdgeld betalen moesten, hetgeen zij ook zeer goed in staat
  waren te doen, gelijk de rechten op landsproducten en vee *).
  Op. St. Eustatius was middelerwijl de secretaris Willem Stokvis 16 December 1733 overleden en Joh. Heyliger Pieterszoon provisioneel aangesteld *). De nieuwbenoemde secretaris Abr. van
  Loon stapte 17 Maart 1735 aan wal, maar overleed reeds den
  25sten aan „fiemente koorts" »). Joh. Heyliger Pzn. volgde hem
  op. Dat secretaris-ambt was altijd samengegaan met dat van
  vendumeester, maar Jan de Windt, nog maar steeds op het eiland,
  bekleedde dien post reeds, waarom de Heeren thans bepaalden,
  dat, bij den dood van een der twee, beide betrekkingen weder
  zouden vereenigd worden *).
   §7. Commandeur Joh. Heyliger overleed 10 Maart 1736 aan
  waterzucht en op den 12den trad Joh.Markoe, kapitein-luitenant
  en raadslid als commandeur a. i. op *). Er moest dus een nieuw lid
  in den Raad worden gekozen. Bij de eerste stemming verkreeg
  no. ! van het door de burgerij aangeboden tweetal, Jan Simonsz.
  Doncker, de meerderheid. Doch reeds vroeger, zagen wij, hadden
  de Heeren hem van openbare ambten buitengesloten. Toen verkoos men Jaspar Ellis. Hij was, zooals wij weten, een schoonzoon
  van Joh. Lindesay. Wel is waar hadden Bewindhebberen in 1734,
  als een soort gedeeltelijke amnestie, den man toegestaan voor
  een jaar naar St. Eustatius te komen, o m . . . . te helpen bij de inning van compagniesschulden *) (wat hem wel was toevertrouwd!), maar Markoe had toch ook tegen die benoeming geprotesteerd. Doch deze maal had de burgerij doorgezet. Markoe
  zelf was nu 18 jaar kapitein der burgerij en zou nu gaarne eens
  commandeur worden *) Jan de Windt werd 14 Augustus 1736
  raadslid in de plaats van Joh. Salomonsz *). De weduwe des overleden commandeurs, Elisabeth Jeems, zond bericht van zijn dood
  en „bad en smeekte" meteen de Heeren het stukje land, dat haar
  man van hen in gebruik had, zoolang te mogen houden totdat
  >) Philips aan X 18 Mei, 8 Juni 1735 W.I.C. 326.
  ') Heyliger aan X 20 Dec. 1733, port. no. 4 fol. 427.
  ') Heyliger aan Kam. Amsterdam 18 April 1735. Kamer aan Heyliger 21 Juli 1735,
  341 W.I.C. 474.
  ') Kamer aan Heyliger 29 Octob. 1735.
  ') Joh. Markoe aan X 6 April 1736, port. no. 4 fol. 592.
  ') Heyliger aan X 6 Dec. 1734, port. no. 4 fol. 510.
   ') Joh. Markoe aan X 7 April 1736, aWaar fol. 594. 627. Jan Simonsz. Doncker
  protesteerde 11 April 1736 tegen het „enorm affront" hem aangedaan en vroeg eerherstel, a/iiaar fol. 629.
  •) Jan de Windt aan X 8 Juli 1737 port. no. 5 fol. 1.
  Downloaded from Brill.com 05/19/2024 03:41:51PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  170
  
  NEDERLANDSCHE BOVENWINDSCHE EILANDEN
  
  de oogst rijp zou zijn *). Wijlen commandeur Raecx had er indertijd niet de minste verbetering aan aangebracht, maar er wel een
  huisje op gebouwd. De erven Heyliger hadden het laten afbreken,
  nadat het op 50 pesos getaxeerd was en betaalden dit bedrag
  aan de erven Raecx uit *). Elisabeth was achtergebleven met
  negen kinderen. Een zoon Pieter was konstabel op het fort,
  „waarvan eenigszins kon substeeren" en smeekte thans de Heeren
  „daarin te mogen continueeren" '). Een andere zoon Nicolaas was
  waagmeester, en deed eenzelfde verzoek *). Joh. Markoe ondersteunde het *).
  § 8. De secretaris Joh. Heyliger Pieterszoon, om zijne instructie
  verzoekende, gaf den Heeren meteen te kennen, dat hij gaarne
  commandeur zou worden. Mocht dat zijn geluk niet zijn, dan
  wenschte hij althans eene stem in de raadsvergadering, zooals
  ook Spieringh en Leever dat gehad hadden. Werd hij commandeur, dan zou hij gaarne een huis voor zich in het fort bouwen. De
  Comp. betaalde thans den commandeur 90 pesos voor huishuur
  en hij zou zulk een huis voor 500 pesos kunnen bouwen, voordeelig dus voor de Comp. *) Ook stelde hij voor om de Compagniessavane in gedeelten te verkoopen om daarop huizen te bouwen,
  hetgeen hij zeer noodig achtte voor de vergrooting van het dorp.
   Desgelijks achtte hij de compagnieskostplantage, waarop nu
  alleen maar een weinig suiker werd verbouwd, beter verkocht,
  terwijl dan de slaven de andere kostplantage heel achter den berg
  konden bezorgen *). De toenemende bevolking maakte stadsuitbreiding noodzakelijk en wij zullen zien, dat ook Faesch daaraan
  zijne aandacht wijdde. Intusschen had Jan Simonsz. Doncker de
  lucht van die plannen gekregen en deed een ander voorstel. Het
  land der Comp. dat, gelijk wij zagen, bij de weduwe HeyligerJeems in gebruik was, lag naast zijn suikerplantage in het Engelsche kwartier. Hij deed daarop een bod van 1400 pesos a 48
  stuivers of / 3360 Holl. courant en wilde het ook wel voor tien
  *) Elis. Jeems aan X ongedagteekend port. no. 4 fol. 610. Goedgekeurd,
  van X Veneris 12 Oct. 1736, fol. 221 v.
  *) Verklaring van Mevr. wed. comm. Heyliger en vier goede mannen 4 Sept. 1737,
  port. no. 5 fol. 29.
  •) Pieter Heyliger Johsz. aan X 28 April 1736, port. no. 4 fol. 612.
  •) Nic. Heyliger Johsz. aan X 28 April 1736, aWaar fol. 614.
  •) Joh. Markoe aan-X 28 April 1736, aWaar fol. 616.
  •) Joh. Heyliger Pzn. aan X 28 April 1736, port. no. 4 fol. 623.
  ') Joh. Heyliger Pzn. aan X 8 April 1736, port. no. 4 fol. 598. Bewindhebberen, wel
  inziende dat niemand toch voor hun gronden hart had, stonden den openbaren verkoop toe en bepaalden meteen, dat wie daarvoor nieuwe plantages aanlegden, tien
  jaren vrijdom van hoofdgeld zouden genieten. Kamer aan Faesch 21 Sept. 1737, 6 Mei
  1738, 21 Nov. 1739, 108 W.I.C. 71.
  Downloaded from Brill.com 05/19/2024 03:41:51PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  NEDERLANDSCHE BOVENWINDSCHE EILANDEN
  
  171
  
  jaar huren a 200 pesos per jaar. Ook de bovengenoemde compagniessavane achter het dorp bij het fort, een „Per Zeeland"
  (sic! lees: perceel land), thans verhuurd voor 60 p. en ook naast
  zijne landerijen gelegen, zou hij gaarne van de Heeren koopen *).
  Hij zegt er niet bij voor huizenbouw of beplanting; in elk geval
  voerde bevolkingsaanwas ook hier tot grondspeculatie.
  § 9. Joh. Heyliger Pzn. zou met zijn commandeurschap nog tot
  1743 geduld moeten hebben. Thans, 17 October 1736, benoemden de Heeren Isaac Faesch *). Deze vertrok aanstonds, maar ongelukkig juist op een dier schepen, die betrokken zouden worden
  in de geschillen tusschen Spanje en de Republiek. Het was
  altijd dezelfde geschiedenis. Ook op de Spaansche West-Indiën
  waren vaart en koophandel aan alle vreemdelingen strengelijk
  verboden. De met name Engelsche en Nederlandsche lorredraaiers stoorden zich aan dat verbod geenszins, de sluikhandel
  bloeide, Spaansche oorlogsschepen, die hem moesten beletten, namen dan echter ook vaak wederrechtelijk onschuldige schepen
  (naar het beweren der benadeelde kooplieden) wat voorts aanleiding gaf tot diplomatieke vertoogen over en weer. Den dertigsten van Wijnmaand 1739 zou Engeland om die geschillen aan
  Spanje den oorlog verklaren *). Tusschen ons en Spanje liep in
  deze jaren het geding vooral over vijf schepen, door Spaansche
  kustwachten genomen, waarvoor de Staten genoegdoening vroegen. Het vijfde was opgebracht „op de reize naar St. Eustatius" *)
  en het is dit schip, dat thans onze aandacht vraagt.
   Isaac Faesch dan scheepte zich in op de Oostwaart, kapitein
  Roelof Alders, en met hem ging aan boord John Philips. Waarom
  deze ons reeds welbekende commandeur van St. Maarten naar
  patria was gekomen en thans naar zijn post terugkeerde, is een
  lang verhaal, dat wij te zijner tijd zullen doen. Thans hebben
  wij te vermelden, dat een Spaansch schip de Oostwaart, reeds
  dicht bij St. Eustatius gekomen, aan boord kwam. De kapitein
  beroofde de beide conmandeurs van al hun bezittingen, zelfs
  van de horloges in hun zak, brak hun koffers open en hield hen
  twee dagen op zijn schip. Daarna deed hij hen overgaan op het
  fregat Triomphant kapitein Don Lopes d'Aviles, die hen na twee
  weken aan land zette op Espanola (Haïti), dertig mijlen van San
  Domingo, met geen anderen leeftocht dan één fleschwijn en drie
  ') Jan Simonsz. Doncker aan X 2 Aug. 1736, port. no. 4 fol. 686 '., 687 '.
  ») Kamer aan Joh. Markoe 17 Oct. 1736, 108 W.I.C. 71.
  •) Wagenaar, Kadert. Hts/orte XIX, 247—266. Blok, G«scAi«d.«, III 423 vlg.
  «) Wagenaar, a. ie. XIX, 257.
  Downloaded from Brill.com 05/19/2024 03:41:51PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  172
  
  NEDERLANDSCHE BOVENWIND SCHE EILANDEN
  
  beschuiten, hun zelfs geen schoon hemd latende, terwijl de Spaansche matrozen in het gestolen linnengoed rondliepen. Faesch
  kwam aldus aan land in hemd en linnen broek, zonder schoenen,
  Philips in eene oude jas (surtout). Zoo kwamen zij te San Domingo aan, waar de gouverneur Don Alfonso de Castro y Maza
  hen toch nog door kolonel Don Lopes Ossorio liet fouilleeren, maar
  hun althans ieder een schoon hemd gaf. Zoodra de Staten van
  het geval hoorden, deden zij hun ernstig beklag bij den Spaanschen gezant in Den Haag, den markgraaf de Saint Gilles, als
  gevolg waarvan men te San Domingo de heeren vrij liet. Via St
  Kitts kwamen zij 24 Juni 1737 op St. Eustatius aan. Men ontving
  Faesch met blijdschap en installeerde hem nog denzelfden dag *).
  Den 27sten berichtte hij zijn aankomst en vroeg meteen vergoeding voor de geleden schade *). Een dergelijk verzoek, wij zullen
  het nog zien,zou Philips den 8sten Augustus tot Bewindhebberen
  richten.
   § 10. Om het verhaal van de Oostwaart meteen ten einde te
  brengen, het gebeurde met dit schip en de vier andere verscherpte
  de wrijving met Spanje; in Juli 1738 vreesde men op St. Eustatius
  dat de Republiek in den dreigenden oorlog tusschen Engeland en
  Spanje zou betrokken worden, maar hoopte dat, zoo dit geschiedde, het eiland er met een accoord over eene brandschatting aan
  den vijand zou afkomen *). Men weet, dat het bij een papieren
  oorlog gebleven is; de Republiek, ofschoon wel aangezocht zich
  bij Engeland te voegen, hield het voor voordeeliger voor haren
  handel op Spanje om buiten den oorlog te blijven. In de WestIndiën zelve beschouwde men dat kapen van schepen als iets zoo
  natuurlijks en onvermijdelijks, dat de persoonlijke verhoudingen
  er niet onder behoefden te lijden. Hoe anders te verklaren, dat
  dezelfde gouverneur De Castro y Maza een jaar na het gebeurde
  aan Faesch een brief schreef vol vriendschapsbetuigingen. Hij
  bracht de groeten over van zijne vrouw Dona Petronila, die uit
  zedigheid, harer sekse eigen, zelve niet schrijft en geeft nog bovendien de zijne mede met den Heer Mameiro, die naar St. Eustatius
  gaat. Vóór dat hij naricht van Faesch' gezondheid zal bekomen
  hebben, zal hij niet gerust zijn. Hij verzoekt dat zijne bark, terugkeerende, voor hem moge medebrengen vier dozijn bouteilles oprechte, witte, zoete canarische malbassia en een fleschje groene
  ') Jan de Windt aan X 8 Juli 1737, port. no. 5 fol. 1. Het gebeurde met de Oostwaart ontleen ik aan de Weer/«ggt'ng door Faesch van de memorie van De Saint Gilles
  terzake ingebracht, d.d. lOFebr. 1739. port. no. 5 fol. 186—187.
  *) Aldus in zijn brief van .. Juli 1737 aan X, port. no. 4 fol. 776'.
  ») Faesch aan X 28 Juli 1738, port. no. 5 fol. 165.
   Downloaded from Brill.com 05/19/2024 03:41:51PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  NEDERLANDSCHE BOVENWINDSCHE EILANDEN
  
  173
  
  thee of thekoe, die te San Domingo niet te krijgen zijn. Aktegenbeleefdheid zendt hij aan Faesch een pot goede tabak *). Eindelijk, Wagenaar vertelt dat het Spaansche Hof, vergenoegd over
  onze onzijdigheid, besloot twee schepen terug te geven, na acht
  maanden nog twee, in geval ze onschuldig bleken, „maar voor 't
  vijfde schip, welk reeds voor veele jaren verkogt was, kwam geene
  vergoeding". Inderdaad had Faesch gemeld dat de Oostwaart
  goede prijs verklaard was en dat, wat niet gestolen was, was
  verkocht *).
   §11. Wij moeten thans een paar jaren in den tijd terug gaan
  om de geschiedenis van Philips op St. Maarten te vervolgen, waar
  wij haar gelaten hebben *). Begrijpelijkerwijze was het daar van
  kwaad tot erger gegaan. Volgens Philips hadden de families Heyliger en Meyer op St. Eustatius de menschen tegen hem opgestookt. Om de vele klachten o.a. van John en William Richardt
  over door Barry gepleegd onrecht had hij dezen een proces moeten aandoen, waarop Barry naar St. Eustatius en vandaar naar
  Holland gegaan was, om zich schoon te wasschen *). „Laet",
  schrijft Philips, „de vice-commandeur, alle Heyligers, alle Meyers
  schrijven wat zij willen, zoo kunnen zij met grondt der waarheyt
  niets tegen mijn persoon of gouvernement hebben, en het is blijkelijk dat (ik) niet anders gedogt hebbe te observeeren dan de
  welvaart van het landt en de E. Compagnie. En zoude ik ook zoo
  zwart als de duyvel geschildert worden, zoo kan evenwel met een
  goede conscientie voor God Almagtig en voor alle menschen verantwoorden dat geen mens ter werelt hebbe geanimeert proces te
  voeren" *). Het is duidelijk dat Barry wrokte om zijn ontslag en
  dat op Philips verhaalde. Maar bovendien wekte deze verzet door
  maatregelen, die hij toch alleen als gehoorzaam dienaar der Compagnie uitvoerde. In hare „Acte van etablissement" had zij bepaald dat niemand meer dan ééne plantage mocht hebben. Philips
  hield zich daaraan. Van de gronden der genoemde erven-Meyer bij
  Pointblanc liet hij vier plantages uitmeten, desgelijks uit die van
  Jan Charles, van andere twee of drie. Natuurlijk zette dit kwaad
  bloed, en een zoon van den gewezen commandeur Lindesay, boos
  ') Alfonso de Castro aan Faesch d.d. San Domingo 24 Maart en 20 Mei 1738,
  Spaanscb port. no. 5 fol. 147, slecht vertaald a/iiaar fol. 148. B.v. „Petronila no la responde a parte por el pudor natural de su sekso" is vertaald als: „dat sij niet selffs
  schrijft terwijl sij iets onpasselijk". De Canarische sekt, Malvasier, is wit en zoet, iets
  armer aan alcohol dan de Vidogna-wijnen.
   •) Faesch aan X 9 Juli 1738, port. no. 5 fol. 141'.
  •) Boo«n § 6.
  *) Dit bericht Heyliger aan X 5 Juni 1735, port. no. 4 fol. 534.
  •) Philips aan X 8 en 22 Juni 1735. W.I.C. 326.
  Downloaded from Brill.com 05/19/2024 03:41:51PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
   http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  174
  
  NEDERLANDSCHE BOVENWINDSCHE EILANDEN
  
  dat hij geen land genoeg krijgen kon, haalde in stilte al zijne slaven met een bark van het eiland. Dat was een nieuw euvel, dat
  moest worden tegengegaan. Daarom liet Philips het oude
  Spaansche fort herstellen en legde daar eene batterij, die de baai
  zou bestrijken. De Spanjaarden hadden indertijd aan die forteres
  veel moeite en kosten besteed, en Philips was van oordeel dat hij
  met een 2000 pesos er een van de beste forten van Amerika van zou
  kunnen maken, altijd indien het gansche eiland van de Compagnie ware, en daaraan dachten de Heeren juist niet — de oude
  kwestie. Tusschen de afgebrokkelde muren vond hij eenige overblijfselen van smeltkroezen voor erts, waaruit hij terecht opmaakte, wij wezen er reeds op, dat de Spanjaarden in hun tijd ook
  aan mijnbouw gedaan hadden *). Intusschen kon hij met voldoening vaststellen dat sedert zijn komst er zich 199 personen op het
  eiland gevestigd hadden en dat van 16 Februari 1735 tot 1 Januari 1736 aan recognitiegelden 262-5-1 pesos betaald was. Het
  eiland begon hoe langer hoe meer bebouwd te worden "). Bewindhebberen hadden er in hun reeds vroeger genoemden brief
  van 29 October 1735 op aangedrongen, dat het hoofdgeld zou geïnd worden. Philips wist veel beter dan zij, dat het eiland daarvoor te arm was, te dun bevolkt, nog te weinig in cultuur gebracht
  en dat de arme menschen, zoo hij hen dwingen zou, van het eiland
  zouden wegtrekken. De Compagnie deed bovendien niets aan het
  eiland, wat het hoofdgeld te hatelijker maakte. Doch hij, van
  oordeel dat een dienaar ook domme orders moet gehoorzamen, liet
  een placcaat uitvaardigen, waarbij hij ieder van 16 tot 60 jaar
  gelastte binnen zes weken te betalen op poene van executie. Maar
  ziedaar de gansche burgerij in beroering, kapitein Pieter Hassell
  liet hen in 't geweer komen, ofschoon Philips zeide dat hij dat als
  rebellie beschouwde. Intusschen twijfelde hij niet of hij zou „onder Gods genade hen beeter moris leeren" ^). Doch het kwam anders uit!
  § 12. Om wat thans geschieden zou te beter te begrijpen moeten wij ook de grieven tegen Philips leeren kennen. Pieter Heyliger jun.  «) Philips aan X 22 Febr. 1736 /.a.p. 7 Juli 1735 port. no. 4 fol. 564.
  ») Philips aan X 8 Mei 1736, /.a.£.
  Downloaded from Brill.com 05/19/2024 03:41:51PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  NEDERLANDSCHE BOVENWINDSCHE EILANDEN
  
  175
  
  ongeschikt. En zelf had hij wel viermaal zooveel land in bezit en
  daarbij niet half de hoeveelheid bekwame slaven. Alles uit haat
  tegen de familie van Meyer zaliger *). In andere rekesten zijner
  tegenstanders heet het dat hij de menschen mishandelde, op souvereine wijze regeerde zonder den Raad te erkennen, zich een
  Nero heeft getoond, de menschen met zijn stok sloeg en schold
  voor schelmen, dieven, hoerekinderen, tegen Hassell zijn degen
  had getrokken — een „jok der dienstbaarheid", al te zwaar om
  te dragen. Daarom besloten zij hem af te zetten. Ook was Barry
  weder op het eiland terug; de commandeur wilde hem niet erkennen, maar volgens advies der Heeren had Barry zich verder niet
  met „affaires getroubleerd" *).
  Zondag 17 Juni 1736 *) stond de commandeur met vrouw en
  dochter in het huis van den gerechtsbode (tevens raadhuis) Jan
  Weyts naar het uitgaan van de kerk te kijken, toen er alarm werd
  geschoten en de menschen bij de kerk te hoop liepen. Juffrouw
  Philips vroeg wat er aan de hand was en haar man antwoordde:
  „laat mij met rust, wat mij nu overkomt is door uw toedoen".
   Aan Hassell, die met de burgerij op hem afkwam, vroeg hij: „Messieurs, wat mankeert gij ?" En de ander: „Gij zult het haast weten". Daarop las hij een stuk met beschuldigingen voor, telkens
  door Philips onderbroken met „Ik ontken alles. Alles is valsch."
  Maar de burgerij riep: „aan boord met hem!" Daarna omsingelden
  zij hem, namen hem zijn degen af en brachten hem aan boord van
  een schoener, die zeilklaar lag voor St. Thomas *). Daarna brak
  het volk zijn huis en kantoor af, roofde zijn geld, boeken en papieren ; later zette men zijn bedienden in arrest te water en te
  brood, sloeg bij nacht in het veld zijn slaven en beesten dood, en
  in de 13 maanden, die wij zullen zien, dat hij van het eiland af
  was, werden zijne plantages en pakhuizen tot ruïnes, zijne goederen gestolen of ze vergingen door gebrek aan lucht in deze warme
  landen, zoodat zijn handel op Europa en Amerika moest gestaakt
  worden. Zijn vrouw overleed van hartzeer.... wanneer Philips
  zich dat later alles te binnen brengt, zegt hij: genoeg om het
  ') P. Heyliger jun. aan Comm. en Raad van St. Eustatius 14 April 1735, port. no. 4,
  fol. 536. Dez. en Mart. Meyer jun. 4 Febr. 1738, port. no. 5 fol. 114.
  *) Jac. Barry aan X d.d. St. Maarten 2 April 1736, port. no. 4 fol. 590. Rekest geteekend door 89 bewoners van St. Maarten d.d. 29 Juni 1736, CoAt'er&oeft van St.
  Eustatius met als bijlagen beëedigde verklaringen over Philips ruw optreden, 704
  W I.C. 1184. Pieter Hassell aan X 29 Juni en 14 Aug. 1736. W.I.C. 326.
  ') In een brief van 30 Juni 1736 van Joh. Markoe staat 16 Juni, maar in dat jaar
  was dat een Zaterdag, op welken dag gemeenlijk niet gepreekt wordt.
   ') Ook de Engelschen beschouwden hem als slachtoffer van zijn plicht in het
  eischen van de voorgeschreven belasting. Aldus Gilbert Fleming, commandeur van
  St. Christoffel aan den Raad van St. Maarten d.d. 13 Juli 1736, port. no. 4 fol. 680.
  Downloaded from Brill.com 05/19/2024 03:41:51PM
  via Open Access. This is an open access article distributed under the terms
  of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International Public
  License (CC-BY-NC 4.0).
  http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
  
  176
  
  NEDERLA NDSCHE BOVENWINDSCHE EILANDEN
  
  hart van een Turk tot medelijden te bewegen *). Intusschen bleef
  hij natuurlijk niet op St. Thomas en den 2den Juli was hij op St.
  Eustatius, aanstonds aan Markoe om bijstand vragende, wat deze
  hem beloofde, in zoo verre als recht en billijkheid „verheijste".
  Naar patria zou hij eerst kunnen schrijven, als hij zijne papieren
  bekomen had *).
  § 13. Doch kort daarop is hij zelf gegaan. Van die reis is mij
  geen bericht onder oogen gekomen, maar uit zijn reeds vermeld
  verzoek om schadevergoeding laat zich wel iets opmaken. De
  eerste post, „voor het levensgevaar" slaat dan op het oproer.
  