title: José Gotovitch, Mikhaïl Narinski, Komitern: L'histoire et les hommes. Dictionnaire biographique de l'Internationale communiste
text: <
  
  JOSÉ G O T O V I T C H , M I K H A Ï L
  
  NARINSKI,
  
  Komintern:
  
  L ' h i s t o i r e e t les h o m m e s . D i c t i o n n a i r e
  b i o g r a p h i q u e de l ' I n t e r n a t i o n a l e
  
  %
  
  communiste
  
  Omar Van Hoeylandt, Amsab
  
  Historici, politicologen, sociologen, mensen van allerlei slag hebben het nog steeds
  niet opgegeven: het bestuderen, analyseren, concluderen en lessen trekken uit het
  ontstaan en de uiteindelijke ondergang van de internationale communistische beweging, zoals die gestalte kreeg in de Derde Internationale of Communistische Internationale of gewoon de Komintern. Er moet hierover onderhand wel een Babylonische
  bibliotheek bijeengeschreven zijn.
  Wat blijft er nog over? Wat moet zonodig nog aan het licht gebracht worden? Het zijn
  bijna rituele vragen. H e t gebrek aan helderheid blijft bestaan maar er is hoop want
  voortdurend brengt onderzoek nieuwe bronnen aan het licht en wetenschappers gebruiken steeds nieuwere en betere onderzoeksmethodes.
   In het voorwoord leggen José Gotovitch en Mikhaïl Narinski uit waarom dit biografisch 'woordenboek 'anders' is. Er kan blijkbaar nog wat opgehelderd worden in de
  duistere kamers van 'la Maison' zoals de Komintern door haar militanten werd genoemd. Dat ze meer was dan een monolithisch communistisch blok met Moskou als
  middelpunt werd ook reeds in andere publicaties aangetoond. De Komintern was een
  zeer complex samengaan van mensen met diverse visies, verschillend in motivaties en
  strategische projecten en handelend binnen een specifieke geografische context. ("De
  klasse zelf is niet homogeen" wist Trotsky al). O o k met de mythe van de wereldrevolutie
  was allang komaf gemaakt: "Van het oogenblik af, dat 'de wereldrevolutie zich verwijderde' (ik laat
  dââr wanneer dit moment ergeweest is) was de bestaansreden eener afzonderlijke revolutionaire organisatie vervallen. En van dat oogenblik af, begon het verval en de ontbinding dier organisatie natuurlijk,
  want zij had geen historische funktie meer. "(1>
  
  89
  TGSB 2002/2
  
  •M
  
  «
  
  Sprekers op een congres van de Communistische Internationale, ongedateerd
  (Dictionnaire biographique de l'Internationale communiste)
  
  Wat dit biografisch woordenboek ondanks alles zo interessant maakt is de aanpak, de
  methodologie die meer dan alleen, maar praktische, concrete informatie geeft over
  individuen actiefin de Komintern; naast het ingewikkelde carrièreapparaat omgeven
  door geheimzinnigheid, stelt het woordenboek ook en vooral erudiete en ervaren
  militanten, internationalisten die iets te melden hebben voor: "LIC était devenue le moule
  d'un type de militant spécifique, international voire apatride, et cependant profondément inscrit dans son
  terroir national".
   M e n kan kritiek hebben op de geografische afbakening van dit biografisch woordenboektot "les pays de langue française": Frankrijk natuurlijk, "fille aînée de l'Eglise communiste",
  België, Luxemburg en Zwitserland, maar deze keuze drukt ook een mogelijkheid uit:
  dit boek is meer dan een zwerfkei in de ononderbroken stroom van publicaties in
  verband met de Komintern en het rondkruipen tussen rekwisieten die allang nietig
  zijn verklaard is nu comfortabeler. Er is trouwens ook Le Maitron, een gigantische
  verzameling biografieën van de Franse arbeidersbeweging, uitgegeven in 1997 ook al
  bij de 'Editions de l'Atelier'. Dit Komintern-boek plaatst zich dus meteen binnen de
  respectabele traditie van de Dictionnaire biographique du mouvement ouvrier international. De
  vermelding: "La question de la langue ajoué un rôle certain" -wordt dan bijna overbodig.
  Het beschikbaar stellen van nieuw bronnenmateriaal, vooral door het 'Centre de conservation et d'étude des documents d'histoire contemporaine' in Moskou en de grotere toegankelijkheid van de verschillende partijarchieven heeft in niet geringe mate
  bijgedragen tot de realisatie van dit werk.
  Het is ten slotte een hele geruststelling voor ons en voor het nageslacht dat dit biografisch naslagwerk uitgegeven is in boekvorm. Van zijn illustere voorganger Le Maitron
  hebben we spijtig genoeg enkel de cd-rom versie. In boekvorm kan een tekst honderden of zelfs duizendenjaren meegaan. In digitale vorm daarentegen kan een publicatie
  na korte tijd al behoorlijk last krijgen van de steeds snellere aftakelingvan apparatuur,
  besturingssystemen en programmatuur. Het probleem van de digitale veroudering
  dus.
  De Dictionnaire biographique de l'Internationale communiste zal door onze zorgzame handen
  nog lang, heel lang gekoesterd en de geïnteresseerde onderzoeker ter beschikking
  gesteld worden.
  (I) Waarom schrijf je nooit meer?, briefwisseling Henriette Roland Holst - Henk Sneevliet bezorgd door Nico
  markus, inleiding door Fritjof Tichelman, Amsterdam: IISG, 1995, 606 p.
   J. GOTOVITCH et M. NARINSKI, Komintern: L'histoire et les hommes. Dictionnaire biographique
  de l'Internationale communiste (Dictionnaire biographique du mouvement ouvrier international),
  Paris: Ed. de l'Atelier, 2001,604 p.
  91
  TGSB 2002/2.
  