title: Nationale parlementen in de Europese Unie
text: 126 A.L. Högenauer, ‘The Dutch Parliament and EU Affairs: Decentralizing Scrutiny’, in: C. Hefftler e.a. (eds.),
  The Palgrave Handbook of National Parliaments and the European Union, Londen: Palgrave Macmillan
  2015, p. 256.
  127 Ibid., p. 257.
  128 Art. 4 Protocol nr. 2.
  108
  
  Hoofdstuk 3 Nederland
  
  Enige tijd heeft de Tijdelijke Gemengde Commissie Subsidiariteitstoets bestaan maar sinds
  de opheffing hiervan in 2009 wordt de behandeling apart uitgevoerd. Hieronder wordt de
  behandeling van nieuwe ontwerpwetgeving van de Commissie beschreven, waarbij de
  bevoegdheden van de Tweede en Eerste Kamer aan bod komen.
  3.4.1
  
  BNC-fiches
  
  Per jaar zendt de Europese Commissie tientallen nieuwe voorstellen aan de Raad en het
  Europees Parlement.129 Deze commissievoorstellen en consultatiedocumenten, zoals
  groenboeken en witboeken, worden niet alleen aan de nationale parlementen gezonden,
  maar in eerste instantie ook aan de nationale regeringen. In Nederland komen deze
  documenten terecht bij de interdepartementale werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen (werkgroep BNC). De werkgroep BNC, die in 1989 is opgericht, bestaat uit
  vertegenwoordigers van alle ministeries (van de directie Internationale en/of EU-zaken)
  en wordt voorgezeten door het ministerie van Buitenlandse Zaken. Sinds september 2001
  zijn ook de decentrale overheden vertegenwoordigd in de werkgroep door middel van
  vertegenwoordigers van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en Interprovinciaal
  Overleg.130 Voordat de commissievoorstellen rechtstreeks aan de nationale parlementen
  werden gestuurd was het BNC-fiche het enige middel dat de Kamers hadden met betrekking
  tot controle van de regering voorafgaand aan een vergadering van de Raad.131 Het fiche
  vormde het startpunt van de betrokkenheid van de Kamers bij een Europees voorstel.
   Thans zijn de Kamers niet meer afhankelijk van de regering en gaan zij zelfstandig aan
  de slag met Europese voorstellen.132 Dit betekent niet dat BNC-fiches hun waarde daardoor
  hebben verloren. Het blijft een instrument waarmee de regering de Kamers informeert
  over haar oordeel over het Europese voorstel en leidt regelmatig tot een debat tussen de
  regering en het parlement. Eens per week komt de werkgroep bijeen om alle voorstellen
  te bespreken en bij elk voorstel een eerstverantwoordelijk departement aan te wijzen.133
  Naar aanleiding van ongeveer de helft van alle voorstellen stelt de werkgroep een BNCfiche op dat, na goedkeuring van de ministerraad,134 naar beide Kamers wordt gezonden.135
  Sinds het voorjaar van 2012 worden de fiches rechtstreeks naar de Eerste Kamer gezonden.
  129 Website De Nederlandse Grondwet, BNC-fiche.
  130 Website Europa NU, BNC.
  131 Zie het rapport ‘Bovenop Europa. Evaluatie van de versterkte EU-ondersteuning van de Tweede Kamer,
  2007-2011’, uitgevoerd door de Kamerleden Ten Broeke en Schouw, p. 8.
  132 Ibid.
  133 Onderzoek nieuwe Europese regelgeving: ‘impact assessment’ Eindrapport, KPMG, 5 oktober 2010.
  134 Website De Nederlandse Grondwet, BNC-fiche.
  135 BNC-fiches worden gepubliceerd onder Kamerstuknummer 22112.
   109
  
  Nationale parlementen in de Europese Unie
  Voorheen kreeg de Eerste Kamer de fiches als afschrift van de brief aan de Tweede Kamer.136
  De Eerste Kamer wenst enkel een BNC-fiche van de regering te ontvangen van de voorstellen die de Kamer op haar prioriteitenlijst heeft staan. Ad hoc kan een fiche worden gevraagd
  van de voorstellen die niet als prioriteit zijn aangemerkt.137 In een dergelijk fiche wordt
  het eerste Nederlandse standpunt bepaald en het vormt de basis voor het Nederlandse
  optreden in de Raadswerkgroepen138 en hoe de Nederlandse regering zal onderhandelen
  op Europees niveau.139
  Een fiche bevat standaard een samenvatting van het Europees voorstel, een oordeel
  over de subsidiariteit en de proportionaliteit van dat voorstel en een oordeel of de Commissie het voorstel op de juiste rechtsgrondslag heeft gebaseerd. Daarna volgt een analyse
  van de Nederlandse belangen en de financiële en juridische gevolgen van het voorstel.140
  Tot slot worden de uitvoerbaarheid en de handhaafbaarheid van het voorstel beoordeeld,
  de implicaties voor ontwikkelingslanden en uiteindelijk volgt een analyse van de Nederlandse belangen en een eerste algemeen Nederlands standpunt. De regering hanteert een
  termijn van zes weken na de publicatie van het Commissievoorstel voor het toezenden
  van de fiches aan de Tweede en Eerste Kamer.141
  Nadat de Kamercommissie die voor het beleidsterrein waarover het fiche gaat verantwoordelijk is, het fiche heeft ontvangen, besluit die commissie het fiche al dan niet te
  agenderen voor een overleg met de minister voorafgaande aan de betreffende vergadering
  van de Raad van Ministers. Niet van elk voorstel wordt een fiche opgesteld. De werkgroep
  kan zelfstandig besluiten geen fiche op te stellen, bijvoorbeeld wanneer het gaat om standaardrapportages van de Commissie: men denke aan jaarrapporten en voortgangsrapportages. Ook wanneer informatievoorziening aan het parlement op een andere manier wordt
  gewaarborgd kan het opstellen van een fiche achterwege blijven. De fiches worden door
  de regering ook aangeboden aan de Ministerraad en aan de Nederlandse leden van het
  Europees Parlement.142
  
  136 Website Eerste Kamer, Parlementaire bevoegdheden Eerste Kamer met betrekking tot de Europese Unie.
   137 Kamerstukken I 2011/12, 22112, FJ, p. 2.
  138 In de Raadswerkgroepen worden de onderhandelingsrichtlijnen en -instructies voor de Nederlandse vertegenwoordigers opgesteld.
  139 Website Eerste Kamer, BNC.
  140 Website Eerste Kamer, BNC.
  141 Handelingen I 2007/08, 37, p. 1588. Indien de Tweede Kamer een behandelvoorbehoud plaatst of subsidiariteitstoets uitvoert bij een voorstel, geldt een termijn van drie weken. De termijn van zes weken geldt ook
  in recesperiodes met uitzondering van de vier weken in augustus die overeenkomen met het zomerreces
  van de Europese instellingen.
  142 Website Europa NU, BNC.
  110
  
  Hoofdstuk 3 Nederland
  
  Onderstaande tabel 6 geeft weer hoeveel BNC-fiches de regering aan de Kamers heeft
  gestuurd in de onderzoekperiode van 2010 tot en met 2016.143 Gemiddeld stuurde de
  regering in die periode 145 BNC-fiches per jaar aan de Tweede en Eerste Kamer.
   De Eerste Kamer behandelde doorgaans alleen de BNC-fiches over de voorstellen die
  zij als prioriteit had aangemerkt. De Tweede Kamer nam de meeste BNC-fiches ter kennisname aan. Een enkele keer volgt een overleg met de minister of staatssecretaris over het
  BNC-fiche. Zo had de commissie voor Onderwijs, Cultuur en wetenschap in het najaar
  van 2012 een schriftelijk overleg met de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken over het
  Fiche ‘Besluit Culturele Hoofdsteden van Europa 2020 tot 2033’.144 De commissie voor
  Financiën had in het voorjaar van 2016 een schriftelijk overleg met de minister van
  Financiën over het fiche inzake ‘het Actieplan ter versterking van de strijd tegen terrorismefinanciering’.145 Het zijn doorgaans enkele vragen die de leden van de commissies
  hebben. Het gaat dan om vragen die niet al te technisch of veel details bevatten zodat ze
  goed schriftelijk te beantwoorden zijn. Denk daarbij aan vragen over het verloop van de
  onderhandelingen op Europees niveau, de inzet van het kabinet, welke rol andere Europese
  instituten spelen of hoe efficiënt en effectief de genomen maatregelen tot nu toe zijn
  geweest.
  Niet alle fiches werden binnen de zeswekentermijn aan het parlement aangeboden.
   Ongeveer 75 fiches werden uitgesteld, wat betekent dat ze na zes weken na de publicatie
  van het voorstel door de Commissie aan de Kamers zijn gestuurd. Dit kan problematisch
  zijn wanneer (een van) de Kamers een met redenen omkleed advies inzake de gelekaartprocedure wil sturen. De termijn daarvoor is acht weken. De Kamers kijken voordat ze
  het advies sturen altijd naar het standpunt van de regering. Wanneer de regering het BNCfiche niet binnen zes weken of zelfs na acht weken stuurt, heeft de Kamer nauwelijks tot
  geen tijd meer om het fiche mee te nemen in haar advies. Het ministerie van Veiligheid
  en Justitie en het ministerie van Economische Zaken spanden de kroon met (te) laat aangeboden fiches. Daarbij moet worden vermeld dat de meeste BNC-fiches in het algemeen
  afkomstig zijn van juist deze twee ministeries. Hoewel het BNC-fiche niet meer het startpunt
  is van betrokkenheid voor de Kamers bij Europese voorstellen blijkt het toch nog van
  waarde te zijn. Door het fiche worden de Kamers op de hoogte gebracht van de standpunten
  van de regering over het betreffende voorstel en daarnaast wordt het gebruikt bij het
  opstellen van met redenen omklede adviezen in de gelekaartprocedure.
  143 Via ‘Officiële Bekendmakingen’ op de website overheid.nl zijn alle BNC-fiches te vinden. Via deze website
  zijn ze per jaar geteld. Mogelijk zijn enkele BNC-fiches gemist omdat niet altijd het gebruikelijke Kamernummer 22112 aan de fiches wordt toegekend.
  144 Kamerstukken II 2012/13, 22112, nr. 1498.
  145 Kamerstukken II 2015/16, 22112, nr. 2124.
   111
  
  Nationale parlementen in de Europese Unie
  
  Tabel 6 BNC-fiches
  Jaar
  
  Aantal geleverde BNC-fiches
  
  2010
  
  104
  
  2011
  
  167
  
  2012
  
  206
  
  2013
  
  181
  
  2014
  
  127
  
  2015
  
  101
  
  2016
  
  128
  
  Totaal
  
  1014
  
  3.4.2
  
  Behandeling commissievoorstellen door de Tweede Kamer
  
  Sinds 2005, na een ‘nee’ tegen het voorstel voor een Europese Grondwet, werkt de Tweede
  Kamer aan een versterking van haar positie en prioriteiten door meer oog te hebben voor
  Europese aangelegenheden. De Tweede Kamer wil meer aandacht besteden aan Europese
  aangelegenheden en wil in een vroeg stadium betrokken zijn. Er moest een proactieve
  houding ontstaan. Hiervoor zijn betere processen en rolverdelingen ontwikkeld. Waar
  voorheen de Vaste Kamercommissie voor Europese Zaken (EUZA) verantwoordelijk was
  voor de behandeling van Europese zaken, wordt nu een vorm van gedecentraliseerde
  controle aangehouden waar de taken verdeeld worden onder alle Kamercommissies naar
  hun expertise.146 De uiteindelijke stemmingen vinden plenair plaats.147 Wel is EUZA verantwoordelijk voor de algemene coördinatie van EU-gerelateerde zaken.148
  Het systeem dat de Tweede Kamer handhaaft voor EU-coördinatie wordt gezien als
  een sterk en compleet systeem. Er wordt niet alleen gekeken naar de documenten die
  vanuit Brussel afkomstig zijn, maar, zoals eerder beschreven, er wordt ook met de ministers
  overlegd voorafgaand aan een vergadering van de Raad van Ministers. De Kamer probeert
  van begin tot eind betrokken te zijn.
  146 J. Kester & M. van Keulen, ‘“De Tweede Kamermethode”: versterkte parlementaire invloed op Europese
  besluitvorming’, RegelMaat 2011, afl. 6, p. 303.
  147 A.L. Högenauer, ‘The Dutch Parliament and EU Affairs: Decentralizing Scrutiny’, in: C. Hefftler e.a. (eds.),
  The Palgrave Handbook of National Parliaments and the European Union, Londen: Palgrave Macmillan
  2015, p. 254.
  148 Ibid.
   112
  
  Hoofdstuk 3 Nederland
  
  3.4.2.1
  Wetgevings- en werkprogramma
  Het startpunt van de Kamer met betrekking tot de betrokkenheid bij nieuwe Europese
  wetgeving is het jaarlijkse wetgevings- en werkprogramma (WWP) van de Europese Commissie. In het WWP presenteert de Europese Commissie haar plannen voor het komend
  kalenderjaar. Sinds 2007 wordt het WWP op gestructureerde wijze door de Tweede Kamer
  behandeld. Samen met de staatssecretaris voor Europese Zaken dan wel de staatssecretaris
  of minister van Buitenlandse Zaken, bespreekt de vaste Kamercommissie voor Europese
  Zaken het WWP. Daarnaast wordt ook het oordeel van de regering over de plannen van
  de Commissie besproken.
   Gezien het grote aantal documenten dat door de Commissie wordt opgesteld is de
  Kamer niet in staat om alle documenten te toetsen. Uit het WWP worden daarom door
  elke Kamercommissie die dossiers geselecteerd die betrekking hebben op haar beleidsterrein
  en waaraan zij prioriteit wil geven. Deze dossiers zullen na publicatie op de agenda van de
  desbetreffende Kamercommissie worden geplaatst. Op de lijst wordt ook aangegeven of
  de Kamer(commissie) van plan is een behandelvoorbehoud te plaatsen op het betreffende
  Europese voorstel en of zij voornemens is een subsidiariteitstoets uit te voeren. Ook
  voorstellen die niet in het WWP zijn opgenomen of waaraan niet in eerste instantie prioriteit is gegeven kunnen op de agenda van de Kamercommissie worden geplaatst. Elke
  Kamercommissie is vrij om te bepalen welke voorstellen parlementair getoetst moeten
  worden. Deze voorstellen worden geplaatst op de Lijst van prioritaire voorstellen die daarna
  plenair wordt vastgesteld. Zodra een voorstel van de Commissie dat door de Kamer als
  prioritair is bestempeld aan de Kamer is verzonden, wordt het voorstel geagendeerd voor
  de procedurevergadering van de desbetreffende Kamercommissie. In deze vergadering
  wordt besloten hoe het voorstel verder zal worden behandeld in de Kamer, op basis van
  een voorstel van de EU-staf van de Kamer. De vaste commissie voor Europese Zaken van
  de Kamer stelt een stafnotitie op over het voorstel. Deze notitie wordt aangeboden aan de
  griffie van de betreffende vakcommissie. Voor 2007 werden de notities naar aanleiding
  van een BNC-fiche gemaakt maar thans vormt het fiche niet meer het startpunt. De Kamer
  start zelfstandig met de behandeling van Europese voorstellen en wacht niet meer op de
  regering.149
  3.4.2.2
  Consultaties
  Naast het WWP van de Commissie besteedt de Tweede Kamer aandacht aan consultaties
  door de Commissie. Voorafgaand aan nieuwe belangrijke Europese wetgeving vraagt de
  Europese Commissie om een reactie op haar voorstel. Dit doet ze via consultatiedocumenten, doorgaans groenboeken of witboeken genaamd, waarop iedereen vrij is te reageren.
   149 Zie het rapport ‘Bovenop Europa. Evaluatie van de versterkte EU-ondersteuning van de tweede Kamer,
  2007-2011’, uitgevoerd door de Kamerleden Ten Broeke en Schouw, p. 5.
  113
  
  Nationale parlementen in de Europese Unie
  
  Wanneer er sprake is van dringende gevallen houdt de Commissie geen consultaties. De
  reden om dit niet te doen motiveert zij dan in het voorstel.150 De Nederlandse regering
  reageert standaard op ieder groen- of witboek. Voordat de regering haar reactie aan de
  Commissie stuurt, stuurt zij minimaal dertig dagen voorafgaand hieraan de Tweede Kamer
  haar reactie. De Tweede Kamer maakt gebruik van deze praktijk door commentaar te
  leveren op en/of aanpassingen voor te stellen in de reactie van de regering.151
  De Commissie maakt steeds minder gebruik van groenboeken en witboeken.152
  In tabel 7 is te zien dat de Kamers op de meeste groen- en witboeken reageren. Voor
  2006 reageerde de Tweede Kamer op twee derde van de groen- en witboeken. Sinds 2007
  heeft de Tweede Kamer op bijna alle groen- en witboeken gereageerd.153 Dit geeft aan dat
  er aandacht is voor de consultaties van de Europese Commissie. Dat er aandacht is voor
  de consultaties is belangrijk. Hoe eerder een parlement namelijk actief is binnen Europa,
  hoe groter de kans op invloed kan zijn. Het is daarom van belang dat niet pas actie wordt
  ondernomen na ontvangst van wetgevingsdocumenten maar vooral ook al bij consultatiedocumenten.
   Tabel 7 Reacties Eerste en Tweede kamer op groen- en witboeken
  Jaar
  
  Groenboeken
  
  Witboeken Reacties
  aan EC
  Tweede
  Kamer
  Groenboek
  
  Reacties
  Reacties
  aan EC
  aan EC
  Tweede
  Eerste
  Kamer Wit- Kamer
  boek
  Groenboek
  
  Reacties
  aan EC Eerste Kamer
  Witboek
  
  2010
  
  10
  
  1
  
  10
  
  1
  
  6
  
  1
  
  2011
  
  13
  
  1
  
  12
  
  1
  
  5
  
  0
  
  2012
  
  5
  
  1
  
  4
  
  1
  
  2
  
  0
  
  2013
  
  7
  
  0
  
  6
  
  0
  
  2
  
  0
  
  2014
  
  3
  
  1
  
  1
  
  0
  
  2
  
  0
  
  2015
  
  2
  
  0
  
  2
  
  0
  
  1
  
  0
  
  2016
  
  0
  
  0
  
  0
  
  0
  
  0
  
  0
  
  De Eerste Kamer reageert op minder dan de helft van de gepubliceerde groen- en witboeken.
  Dit heeft wederom te maken met het feit dat het lidmaatschap van de Eerste Kamer een
  deeltijdfunctie betreft. Het feit dat beide Kamers niet bij elk groenboek of witboek een
  
  150 Art. 2 Protocol nr. 2.
  151 Tweede Kamer, ‘Bovenop Europa: Evaluatie van de versterkte EU-ondersteuning van de Tweede Kamer
  2007-2011, Den Haag: Tweede Kamer 2011, p. 4.
  152 De groen- en witboeken zijn te vinden op eur-lex.europa.eu.
  153 Tweede Kamer, ‘Bovenop Europa: Evaluatie van de versterkte EU-ondersteuning van de Tweede Kamer
  2007-2011, Den Haag: Tweede Kamer 2011, p. 5.
  114
  
  Hoofdstuk 3 Nederland
  
  reactie aan de Europese Commissie sturen, heeft er ook mee te maken dat ze in plaats
  daarvan met de regering over het groenboek of witboek in debat gaan. Via deze indirecte
  manier proberen de Kamers dan invloed uit te oefenen op de Europese wetgeving en
  beleidsvorming.
   Als we de reacties naar de Europese Commissie en de debatten met de regering bij
  elkaar optellen, blijkt dat beide Kamers op vrijwel alle groenboeken en witboeken richting
  de Europese Commissie dan wel de regering reageren. Dat is een zeer goede score. Daarbij
  moet wel een kanttekening worden geplaatst. Wanneer de Kamers in debat gaan met de
  regering over een groenboek of witboek komt dit vaak neer op een brief waarin enkele
  vragen gesteld worden, die vervolgens in een enkele brief ook weer beantwoord worden.
   Het betreft geen lange schriftelijke debatten. Er worden geen andere opties gebruikt zoals
  mondelinge vragen. Ook worden sommige witboeken en groenboeken ter kennisname
  aangenomen, wat betekent dat er verder niets mee wordt gedaan. Zo koos de Eerste Kamer
  er naar aanleiding van witboek COM(2011)144 ‘Stappenplan voor een interne Europese
  vervoersruimte – werken aan een concurrerend en zuinig vervoerssysteem’ voor om in
  debat te gaan met de minister van Infrastructuur en Milieu in plaats van een reactie te
  sturen aan de Europese Commissie. De commissie Verkeer en Waterstaat besloot een
  schriftelijk debat te voeren met de minister. Na de verkiezingen van 2011 nam de commissie
  Infrastructuur, Milieu en Ruimtelijke Ordening dit dossier over. De commissie stuurde
  een brief aan de minister waarin zij laat weten geïnteresseerd te zijn in het standpunt van
  de regering ten aanzien van het door de Europese Commissie opgestelde stappenplan. Ook
  wilde de commissie weten of de regering het onderwerp van het witboek besprak met de
  verschillende relevante organisaties en welke punten tijdens deze besprekingen naar voren
  waren gebracht. De belangrijkste vraag van de Kamercommissie was ten slotte de vraag
  of en hoe de regering de standpunten op Europees niveau naar voren zou brengen. De
  minister liet daarop de commissie per brief weten dat er daadwerkelijk overleg werd
  gevoerd, dat er veel gemeenschappelijke punten waren, met andere woorden dat de
  maatschappelijke organisaties en de regering op een lijn zaten. De antwoorden van de
  minister en de kabinetsreactie op het witboek werden besproken door de commissie
  Infrastructuur, Milieu en Ruimtelijke Ordening en voor kennisgeving aangenomen.154
  Uit het gegeven dat de meeste reacties kort zijn – het gaat om slechts enkele vragen in
  een brief – en daarnaast op een deel van de groen- en witboeken niet wordt gereageerd,
  blijkt dat deze consultaties niet als prioriteit worden gezien door de Kamers. Ze zijn daarmee
  niet overbodig of nutteloos aangezien de groen- en witboeken een goed beeld geven van
  de plannen die de Commissie heeft en die de Kamers dus kunnen verwachten zodat ze
  zich daar ook op kunnen voorbereiden.
   154 Website Eerste Kamer, Witboek stappenplan.
  115
  
  Nationale parlementen in de Europese Unie
  
  3.4.2.3
  Rapporteur
  In de Tweede Kamer hebben commissies de mogelijkheid om een of meer van hun leden
  te benoemen tot rapporteur.155 Deze mogelijkheid bestaat niet in de Eerste Kamer. Een
  rapporteur zal voorbereidende werkzaamheden uitvoeren en zich meer verdiepen in een
  dossier om daarna de commissie te kunnen informeren. Er worden met enige regelmaat
  rapporteurs benoemd met betrekking tot Europese aangelegenheden; met betrekking tot
  nationale dossiers gebeurt dit veel minder vaak. Het is hun taak om Europese dossiers in
  de gaten te houden en te behandelen namens de Tweede Kamer. Er zijn rapporteurschappen
  geweest over onderwerpen als het Europees Openbaar Ministerie, democratische legitimiteit
  en Brexit. De Kamercommissie voor Europese Zaken heeft – gezien het belang van dit
  onderwerp – de afgelopen jaren steeds een rapporteur benoemd voor het algemeen overleg
  Informatievoorziening. Wanneer de Kamer tijdig en goed wordt geïnformeerd over
  belangrijke EU-dossiers kan zij haar controlerende taak het best vervullen en heeft zij
  invloed op de Nederlandse inzet bij onderhandelingen die in Europa worden gevoerd. De
  rapporteur zorgt voor de inbreng van de leden van de commissie voor Europese Zaken in
  het jaarlijks overleg tussen de commissie en de minister van Buitenlandse Zaken over de
  tijdigheid en kwaliteit van de informatievoorziening over EU-dossiers van het kabinet aan
  de Kamer. De tijdens dit overleg gemaakte afspraken worden vastgelegd in een brief aan
  de minister. Ieder jaar worden de afspraken geëvalueerd en wordt dus bekeken of de
  afspraken worden nageleefd.156
  Sinds 2010 zijn er tien rapporteurs voor een Europees dossier benoemd.
   Tabel 8 Onderwerpen rapporteurschap
  Kamercommissie
  
  Onderwerp
  
  Infrastructuur en Milieu
  
  –
  –
  –
  –
  
  Veiligheid en Justitie
  
  – Europees Openbaar Ministerie (2015)
  – Slimme grenzen (2015)
  
  Europese Zaken
  
  – Europees Semester (2014)
  – Democratische controle en invloed op
  
  Circulaire economie (2014)
  Energie-unie (2015)
  Begrotingscyclus (2015)
  Single European Sky (2015)
  
  Europese besluitvorming (2014)
  
  – EU-informatievoorziening (2015)
  – Brexit (2016)
  
  155 Art. 27 sub h jo. 30a RvO II.
  156 Website Tweede Kamer, Bovenop Europa.
   116
  
  Hoofdstuk 3 Nederland
  
  Zoals tabel 8 weergeeft, kan het rapporteurschap over veel verschillende onderwerpen
  gaan. In 2015 werden Kamerleden Belhaj (D66) en Van Helvert (CDA) aangesteld als
  rapporteur voor het onderwerp Single European Sky, met andere woorden een gemeenschappelijk Europees luchtruim, waartoe de Europese Commissie in 2013 enkele wetgevingsvoorstellen had gedaan. In opdracht van de Kamercommissie voor Infrastructuur en
  Milieu werd onderzoek gedaan naar de (on)mogelijkheden om tot één gemeenschappelijk
  Europees luchtruim te komen. Hierdoor zou het versnipperde Europese luchtruim beter
  georganiseerd worden en daartoe zouden de luchtverkeersleidingsdiensten hervormd
  worden. Bij het uitvoeren van dit onderzoek hebben de rapporteurs verschillende bijeenkomsten bijgewoond en georganiseerd, en gedebatteerd met de Kamercommissie voor
  Infrastructuur en Milieu. Ook hebben de rapporteurs een inventarisatie gemaakt van de
  pijnpunten bij de verschillende nationale parlementen met betrekking tot de implementatie
  van de wetsvoorstellen die de Europese Commissie hieromtrent heeft gemaakt.157 Het
  rapporteurschap leidde tot enkele aanbevelingen en conclusies.158 Een van de conclusies
  was dat de meerderheid van de lidstaten van de EU vóór een gemeenschappelijk Europees
  luchtruim is. Dit betekent dus dat de rapporteurs onder andere de opdracht hebben
  gekregen om te inventariseren hoe andere lidstaten over dit onderwerp denken. Dit werd
  gedaan via vragenlijsten die aan de andere nationale parlementen werden gestuurd. Ook
  vond er een zogenoemd ‘side-event’ plaats binnen de COSAC om dit onderwerp met
  andere nationale parlementen te bespreken. De conclusies op basis van het rapporteurschap
  zijn met name gericht aan de staatssecretaris. Volgens de rapporteurs is de staatssecretaris
  aan zet om de nationale belangen te behartigen en niet zozeer het parlement. De rapporteurs
  doen in dit geval geen aanbevelingen aan het eigen parlement terwijl ook het parlement
  zelf in actie zou kunnen komen tegen de voorstellen. Bij een subsidiariteitsbezwaar zouden
  de Kamers een met redenen omkleed advies inzake de gelekaartprocedure kunnen sturen
  en voor alle niet-wetgevingsdocumenten een bezwaar binnen de politieke dialoog.
   In juli 2013 publiceerde de Europese Commissie haar voorstel voor het oprichten van
  een Europees Openbaar Ministerie. Zowel de Tweede Kamer als de Eerste Kamer heeft
  naar aanleiding van dit voorstel een met redenen omkleed advies inzake de gelekaartprocedure aan de Commissie gestuurd. De Tweede Kamer besloot om ook een rapporteur
  aan te stellen bij dit voorstel. Op 20 februari 2014 werd Van der Steur (VVD) aangesteld
  als rapporteur. Het rapporteurschap werd in april 2015 overgenomen door Recourt (PvdA)
  aangezien Van der Steur in maart 2015 minister van Veiligheid en Justitie was geworden.159
  Dit rapporteurschap begon helaas vele maanden later dan de publicatie van het voorstel.
  157 Website Tweede Kamer, Rapporteurs Europees luchtruim.
  158 Verslag rapporteurs over gemeenschappelijk Europees luchtruim bij brief d.d. 15 september 2016 aan de
  vaste Commissie voor Infrastructuur en Milieu van de Tweede Kamer, p. 4.
  159 Website Tweede Kamer, Rapporteurs.
   117
  
  Nationale parlementen in de Europese Unie
  
  Het doel van het rapporteurschap was om informatie in te winnen over de onderhandelingen over dit voorstel. De Tweede Kamer had reeds een subsidiariteitsbezwaar opgesteld
  en ingestuurd. De standpunten en argumenten van de Kamer werden daarna ook in een
  position paper neergelegd.160 Ook bevatte deze position paper een alternatief voorstel voor
  een Europees Openbaar Ministerie. De rapporteur heeft de standpunten vervolgens met
  de Europese wetgever (de Europese Commissie, het Europees Parlement en de Raad van
  Ministers) gedeeld, en ook met andere lidstaten binnen de EU.161 Daarnaast hebben beide
  rapporteurs bezoeken afgelegd aan andere nationale parlementen en aan Brussel om de
  standpunten van de Tweede Kamer en het alternatieve voorstel toe te lichten.162 Het rapporteurschap eindigde op 10 oktober 2016 toen de rapporteur zijn laatste voortgangsrapportage presenteerde. In deze laatste rapportage gaf de rapporteur aan wat de stand van
  zaken was voor wat betreft het voorstel. Het voorstel werd destijds in de Raad behandeld.
  Enigszins vreemd is dus dat het rapporteurschap werd afgesloten voordat de Europese
  wetgevingsprocedure was afgerond. Over het einde, wellicht de belangrijkste fase van het
  voorstel, is niet gerapporteerd en dit is dus niet extra in de gaten gehouden. Zoals in het
  vorige hoofdstuk staat beschreven wordt het voorstel voor een Europees Openbaar
  Ministerie voortgezet in de vorm van een nauwere samenwerking. Nederland stond toen
  voor de belangrijke keuze om mee te doen of niet. Wellicht was juist in deze fase een rapporteur over het voorstel van belang om de Tweede Kamer te informeren over de voortgang
  van het voorstel, de lidstaten die meedoen en de argumenten voor Nederland om al dan
  niet deel te nemen aan de nauwere samenwerking.
   Als men kijkt naar de andere rapporteurschappen valt het volgende op. Het rapporteurschap circulaire economie werd beëindigd voordat de onderhandelingen over de nieuwe
  (herziene) richtlijn waren afgerond in de Raad en het Europees Parlement. De rapporteur
  gaf aan dat zij na de nieuwe verkiezingen niet terug zou komen zodat het rapporteurschap
  daarom beëindigd werd.163 Een nieuwe rapporteur ten aanzien van circulaire economie is
  niet aangesteld. Ook het rapporteurschap met betrekking tot het dossier slimme grenzen
  werd beëindigd voordat het wetgevingsvoorstel van de Commissie het hele wetgevingsproces
  had doorlopen. In februari 2013 publiceerde de Europese Commissie het wetgevingspakket
  slimme grenzen waarin maatregelen stonden die het beheer van de Europese buitengrenzen
  moesten verbeteren met onder andere nieuwe ICT-systemen. In maart 2015, dus meer
  dan twee jaar later, werd de rapporteur aangesteld. Zowel de Raad als het Europees Parlement had vele vragen bij het wetgevingspakket waarop de Commissie besloot het pakket
  
  160 Website Tweede Kamer, Rapporteur bespreekt in Parijs bezwaren Kamer tegen Europees OM.
  161 Website Tweede Kamer, Rapporteurs.
  162 Website Tweede Kamer, Rapporteur bespreekt in Parijs bezwaren Kamer tegen Europees OM.
  163 Eindverslag rapporteur EU-pakket circulaire economie, 13 februari 2017.
  118
  
  Hoofdstuk 3 Nederland
  eind 2016 in te trekken.164 De bezwaren werden door de Commissie in acht genomen en
  meegenomen in het nieuwe voorstel. Op 6 mei 2016 publiceerde de Commissie het nieuwe
  wetgevingspakket: Verordening slimme grenzen: EU-inreis/uitreissysteem.165 Een week
  later schreef de rapporteur een korte brief aan de Kamer over het voorstel en de beëindiging
  van het rapporteurschap. Het rapporteurschap eindigde omdat dit strikt genomen alleen
  over het eerste wetgevingspakket ging. Nu het nieuwe, tweede, pakket gepresenteerd was,
  was het mandaat voor het rapporteurschap vervuld.
   Het doel van elk rapporteurschap is het versterken van de informatievoorziening aan
  de Kamer om zo optimaal gebruik te kunnen maken van de mogelijkheden om invloed
  uit te oefenen op het voorstel en de regering. Dat rapporteurschappen worden beëindigd
  terwijl de Europese wetgevingsprocedure nog niet ten einde is, is wellicht vreemd en vaak
  niet doelmatig. Aan elk mandaat voor een rapporteurschap wordt echter een termijn
  gebonden. Het ziet ernaar uit dat deze termijn allesbepalend is. Is de termijn ten einde dan
  loopt het rapporteurschap af. Het is vreemd dat niet het voorstel dat een versterkte informatievoorziening nodig heeft, bepaalt hoelang een rapporteurschap duurt, maar dat het
  einde van tevoren wordt vastgelegd. Daarmee wordt aan het doel van een dergelijk rapporteurschap voorbijgegaan.
  3.4.3
  
  Behandeling Commissievoorstellen door de Eerste Kamer
  
  Voorafgaand aan de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon heeft de Eerste Kamer
  een nieuwe werkwijze voor wat betreft de behandeling van nieuwe Europese wetgevingsvoorstellen ontwikkeld. Zij heeft zich bezonnen op haar rol in de Europese context.
  Daarbij is zij tot de conclusie gekomen dat zij meer aandacht moet hebben voor Europese
  aangelegenheden en haar rol in de Europese context. Van belang was dat niet enkel de
  Eerste Kamer als geheel meer aandacht voor Europese aangelegenheden moest hebben,
  maar ook de Kamercommissies. Het gevolg was dat de behandeling van nieuwe Europese
  wetgevingsvoorstellen in de Eerste Kamer nagenoeg hetzelfde werd als in de Tweede Kamer.
  Omdat de Eerste Kamerleden parttimeparlementariërs zijn, hebben zij een hoofdfunctie
  buiten de Eerste Kamer en er is slechts één effectieve vergaderdag per week. Tijdens deze
  164 Position Paper House of Representatives of the States General in The Netherlands with regard to EU proposals regarding Smart Borders, position paper Slimme Grenzen, 29 oktober 2015.
   165 Voorstel voor een Verordening tot instelling van een inreis-uitreissysteem (EES) voor de registratie van
  inreis- en uitreisgegevens en van gegevens over weigering van toegang ten aanzien van onderdanen van
  derde landen die de buitengrenzen van de Europese Unie overschrijden en tot vaststelling van de voorwaarden
  voor toegang tot het EES voor rechtshandhavingsdoeleinden en tot wijziging van Verordening (EG)
  nr. 767/2008 en Verordening (EU) nr. 1077/2011, COM(2016)194; Voorstel voor een Verordening tot
  wijziging van Verordening (EU) 2016/399 in verband met het gebruik van het inreis-uitreissysteem (EES),
  COM(2016)196; Mededeling ‘Krachtigere en slimmere informatiesystemen voor grenzen en veiligheid’,
  COM(2016)205.
  119
  
  Nationale parlementen in de Europese Unie
  
  dag moet alle nationale, Europese en internationale ontwerpwetgeving worden getoetst
  en behandeld. Deze praktische grens brengt mee dat Eerste Kamerleden zich met name
  richten op die dossiers waarvan zij verwachten dat ze daarin een verschil kunnen maken
  en hun politieke invloed het grootst is. Dit betekent dat nationale wetsontwerpen soms
  meer prioriteit hebben dan Europese wetsontwerpen.
   3.4.3.1
  Wetgevings- en werkprogramma
  Ook in de Eerste Kamer worden door de Kamercommissies dossiers geselecteerd op basis
  van het jaarlijkse wetgevings- en werkprogramma van de Commissie. Het selecteren van
  Europese voorstellen door de Kamercommissies kan op twee manieren. Ten eerste via het
  jaarlijkse wetgevings- en werkprogramma van de Europese Commissie, dat elk najaar
  wordt gepubliceerd. Na publicatie wordt dit programma in elke Kamercommissie geagendeerd. De tweede manier is via het overzicht van aangeboden voorstellen door de Europese
  Commissie. Dit overzicht, dat wekelijks wordt aangeboden aan de Eerste Kamer, is verwerkt
  in de Europese nieuwsbrief ‘EUpdate’.166 Wanneer alle Kamercommissies een selectie
  hebben gemaakt worden de geselecteerde dossiers op één lijst geplaatst, het jaarlijkse
  Europese werkprogramma van de Eerste Kamer. Deze lijst is niet definitief. Kamerleden
  kunnen door het jaar heen dossiers aan de lijst toevoegen. Van elk uitgekozen voorstel dat
  op dit Europese werkprogramma van de Eerste Kamer wordt geplaatst, wordt een elektronisch dossier aangemaakt, het Edossier. Het Europese werkprogramma wordt nadat het
  is opgesteld geagendeerd voor het College van Senioren waarna het wordt doorgeleid voor
  de plenaire vaststelling door de Eerste Kamer. Op het jaarlijkse Europese werkprogramma
  van de Eerste Kamer staan niet enkel verordeningen en richtlijnen. Kamercommissies
  kunnen ook besluiten groenboeken, witboeken of andere Europese documenten op de lijst
  te plaatsen om dit na publicatie te toetsen. De Kamer wacht niet langer op de regeringsappreciatie van het wetgevings- en werkprogramma maar neemt haar eigen verantwoordelijkheid.167 Wanneer een Europees voorstel niet wordt aangemerkt als prioritair, dus wanneer
  het voorstel niet is opgenomen in het jaarlijkse Europese werkprogramma van de Eerste
  Kamer, wordt het voorstel ‘voor kennisgeving aangenomen’ en is daarmee de behandeling
  afgerond.168
  De behandeling van Europese voorstellen is nagenoeg hetzelfde als de behandeling van
  nationale voorstellen. De behandeling begint zodra de Kamercommissie een nieuw Commissievoorstel heeft ontvangen; de commissie wacht niet langer op een BNC-fiche van de
  regering. De Kamercommissie neemt het voorstel in behandeling waarbij het voorstel, net
  zoals nationale voorstellen, integraal wordt getoetst. Vervolgens besluit zij tot een ‘voorbe-
  
  166 Website Eerste Kamer, Europese voorstellen.
   167 Kamerstukken I 2009/10, 30953, H, p. 4.
  168 Ibid., p. 5.
  120
  
  Hoofdstuk 3 Nederland
  
  reidend onderzoek’ en stelt een datum vast voor een inbrengvergadering voor een schriftelijk overleg met de regering. Wanneer dit overleg heeft plaatsgevonden volgt, indien
  nodig, een nadere inbreng door middel van schriftelijke vragen, óf een mondeling overleg,
  óf een plenaire behandeling in de Kamer. De procedure is opgenomen in Bijlage I van dit
  boek. Op elk moment tijdens de behandeling kan de commissie de behandeling afronden
  door het voorstel ‘voor kennisgeving aan te nemen’.169 Geprobeerd wordt om de behandeling
  zo veel mogelijk overeen te laten stemmen met de behandeling van een nationaal wetsvoorstel.
  Bij Europese voorstellen zijn echter drie extra stappen mogelijk, namelijk de subsidiariteitstoets, het instemmingsrecht en het parlementair behandelvoorbehoud. De Eerste
  Kamer vindt zich geen verlengstuk van de Tweede Kamer voor wat betreft Europese zaken.
  Wat betreft bijvoorbeeld de bevoegdheid tot de gele kaart heeft de Eerste Kamer haar eigen
  stem en kan zij onafhankelijk van de Tweede Kamer een subsidiariteitstoets uitvoeren en
  bezwaar maken tegen een voorstel van de Europese Commissie. In dit kader is relevant
  dat op initiatief van de Eerste Kamer in september 2009 de Tijdelijke Gemengde Commissie
  Subsidiariteitstoets (gemengde slaat op het feit dat leden van de Tweede en Eerste Kamer
  lid waren van deze commissie) is opgeheven. Dit had te maken met het feit dat de Eerste
  Kamer(leden) een grotere rol speelde(n) in deze commissie dan de Tweede Kamer(leden).
   De Eerste Kamer was van mening dat dit niet zo hoorde. Ook meende de Eerste Kamer
  dat ze door deze commissie te veel werd gedwongen in het keurslijf van een beperkte toets
  terwijl per dossier bekeken zou moeten worden welke toets moest worden uitgevoerd
  (beperkt of brede, integrale toets). Ook verschilden de meningen van de Tweede en Eerste
  Kamer te veel waardoor de commissie niet goed werkte. Tot slot was het bureaucratische
  gehalte van de commissie te hoog hetgeen leidde tot tijdsverlies. Dit was zeer nadelig voor
  beide Kamers omdat de tijdsperiode van acht weken waarin een subsidiariteitsbezwaar
  opgesteld dient te worden, al krap was.170
  Net zoals de Tweede Kamer heeft ook de Eerste Kamer een commissie voor Europese
  Zaken (EUZA) (tot november 2012 commissie voor Europese Samenwerkingsorganisaties
  (ESO) genaamd). De EUZA houdt zich nauwelijks bezig met nationale wetgeving. De
  reden hiervoor is dat Europese wetsvoorstellen worden behandeld door de Kamercommissie
  die daarvoor verantwoordelijk is. De commissie EUZA behandelt met name de overkoepelende Europese thema’s die niet tot het beleidsterrein van een van de andere Kamercommissies behoren.171 De commissie EUZA heeft, net zoals in de Tweede Kamer, een coördinerende rol met betrekking tot Europese aangelegenheden. Voorheen had de toenmalige
  
  169 Ibid.
  170 Kamerstukken I 2008/09, 30953, F, p. 2.
  171 Eerste Kamercommissie Europese Zaken (2015), Introductiedossier, Den Haag: Eerste Kamer 12 juni 2015,
  p. 6.
  121
  
  Nationale parlementen in de Europese Unie
  
  commissie ESO een poortwachtersfunctie waarbij zij alle Europese voorstellen besprak.
   Voorts werd besloten om een voorstel onder de aandacht te brengen van een specifieke
  Kamercommissie. Door de nieuwe werkwijze kan thans elke Kamercommissie zelf voorstellen agenderen zonder tussenkomt van de commissie EUZA.172 De functie van de commissie EUZA is daarmee verschoven van een poortwachtersfunctie naar een coördinerende
  functie voor wat betreft commissie-overstijgende activiteiten. Een van die activiteiten is
  deelnemen aan de Conferentie van Commissies van Europese Zaken (COSAC).173
  Tijdens de behandeling van een voorstel gaat de betrokken Kamercommissie in debat
  met de regering. Tijdens deze debatten kunnen ministers toezeggingen doen aan de Eerste
  Kamer. Ieder half jaar wordt de minister herinnerd aan de openstaande toezeggingen
  waarvan de deadline is verstreken en aan die waarvan de deadline het komend halfjaar zal
  verstrijken. De reactie van de minister op deze herinnering wordt in de commissie
  besproken. Wanneer de commissie een brief ontvangt ter nakoming van een toezegging
  wordt ook deze in de commissie besproken; met name wordt nagegaan of daadwerkelijk
  aan de toezegging is voldaan.174 Op de website van de Eerste Kamer worden alle toezeggingen bijgehouden en daarbij wordt de status van de toezegging aangegeven.175 De meeste
  toezeggingen hebben de status ‘voldaan’, een enkele toezegging is nog ‘openstaand’ en een
  klein aantal heeft de status ‘deels voldaan’ of ‘afgevoerd’.
  Het is evenwel mogelijk dat een Kamercommissie het debat breder trekt dan enkel de
  regering en ook met de Europese Commissie, het Europees Parlement of met nationale
  parlementen uit andere lidstaten in discussie gaat. Geprobeerd wordt om de behandeling
  zo veel mogelijk overeen te laten stemmen met de behandeling van een nationaal wetsvoorstel.
   In 2011 is de nieuwe werkwijze geëvalueerd en dit resulteerde in enkele aanbevelingen ter
  versterking ervan. De aanbevelingen betroffen het gebied van (interne) processen die door
  de Kamercommissies worden gevolgd en het contact tussen de Kamer en de regering. De
  Kamer vroeg om een tijdigere informatievoorziening en doelde met name op de aanbieding
  van BNC-fiches. Het belang hiervan voor de Kamer is om zich zo tijdig een oordeel te
  kunnen vormen omtrent het eventueel inroepen van een parlementair behandelvoorbehoud
  of het oordeel van de regering mee te kunnen nemen in de dialoog met de Europese
  Commissie. Naar aanleiding van de evaluatie van de werkwijze is de informatievoorziening
  
  172 De commissie ESO is opgericht op 23 juni 1973, jaren voordat de Tweede Kamer een commissie voor
  Europese Zaken oprichtte.
  173 Eerste Kamercommissie Europese Zaken (2015), Introductiedossier, Den Haag: Eerste Kamer 12 juni 2015,
  p. 6.
  174 Ibid., p. 11.
  175 Website Eerste Kamer, toezeggingen.
  122
  
  Hoofdstuk 3 Nederland
  
  door de regering aan de Eerste Kamer verbeterd, maar desondanks blijft dit een aandachtspunt.176
  De afgelopen jaren is het aantal geselecteerde dossiers uit het werkprogramma van de
  Europese Commissie gedaald. De verklaring hiervoor ligt in het feit dat het werkprogramma
  van de Commissie is geslonken. Daarnaast wil de Kamer zich beter concentreren op de
  geselecteerde dossiers en daarom selecteert zij minder dossiers. Kamerleden richten met
  name hun aandacht op dossier waarvan kan worden verwacht dat met de inbreng van de
  Kamerleden een verschil kan worden gemaakt en waar de politieke invloed het grootst
  is.177 Hierin is overigens geen rode draad te herkennen. De geselecteerde voorstellen
  betreffen vele verschillende onderwerpen. De Eerste Kamer heeft een voorstel voor wijziging
  van de verordening tot afschaffing van visumplicht voor Oekraïne geselecteerd evenals
  een voorstel voor een verordening betreffende grensoverschrijdende pakketbezorgdiensten.
   Alle geselecteerde voorstellen zijn op de website EuropaPoort van de Eerste Kamer te
  vinden.178
  Wanneer een nieuw Commissievoorstel is gepubliceerd en een Kamercommissie besluit
  hiermee aan de slag te gaan beschikt deze over meerdere controle-instrumenten. Daarbij
  valt op dat in de meerderheid van de gevallen de handelingen van de Kamercommissie
  gericht zijn op het verkrijgen van antwoorden op vragen die het voorstel oproept. In plaats
  van deze vragen voor te leggen aan de Commissie via bijvoorbeeld de politieke dialoog,
  worden deze vragen voorgelegd aan de Nederlandse regering. Hoewel de Kamer op grond
  van artikel 4 van de Goedkeuringswet van het Verdrag van Lissabon een parlementair
  behandelvoorbehoud kan plaatsen bij een Commissievoorstel, wordt doorgaans gekozen
  voor de inlichtingenplicht van de regering op grond van artikel 68 van de Grondwet. De
  Kamer is van mening dat zij op basis van deze inlichtingenplicht voldoende over het
  Commissievoorstel wordt geïnformeerd. Tot op heden heeft de Eerste Kamer geen gebruik
  gemaakt van het parlementair behandelvoorbehoud.179
  De afgelopen jaren zijn veel brieven aan de Commissie gestuurd. De ervaring van de
  Eerste Kamer daarmee is dat de beantwoording van de Commissie te wensen overlaat.
  Zowel de tijdigheid als de kwaliteit van de antwoorden is voor verbetering vatbaar. Het
  gevolg hiervan is dat Kamerleden sneller geneigd zijn hun vragen aan de Nederlandse
  regering te stellen in plaats van aan de Commissie. De regering reageert doorgaans binnen
  vier tot zes weken, de Commissie streeft ernaar om binnen drie maanden te antwoorden.
  176 Kamerstukken I 2009/10, 30953, H.
  177 F. Bergman & I. van den Driessche, ‘De Eerste Kamer en “Europa”’, Internationale Spectator 2015, nr. 8,
  p. 2.
  178 Website Eerste Kamer, geselecteerde voorstellen.
  179 F. Bergman & I. van den Driessche, ‘De Eerste Kamer en “Europa”’, Internationale Spectator 2015, nr. 8,
  p. 2-3.
   123
  
  Nationale parlementen in de Europese Unie
  
  De Eerste Kamer is actief ten aanzien van EU-aangelegenheden dus met name via de eigen
  regering.180
  Een Europees voorstel dat de Eerste Kamer nauwlettend in de gaten heeft gehouden
  is het voorstel van de Commissie tot instelling van het Europees Openbaar Ministerie.181
  Dit bekende voorstel werd op 17 juli 2013 gepubliceerd en is vanaf het begin door de Eerste
  Kamer gevolgd. Het voorstel werd om te beginnen door de commissies voor Veiligheid
  en Justitie (V&J) en voor Immigratie en Asiel/JBZ-Raad (I&A/JBZ) als prioriteit geselecteerd
  uit het werkprogramma van de Europese Commissie van 2013.182 Na publicatie werd de
  procedure voor behandeling van het voorstel binnen de commissies V&J en I&A/JBZ
  besproken. Daar werd onder andere besproken om inbreng te leveren voor een schriftelijk
  overleg. Verschillende partijen gaven aan subsidiariteitsbezwaren te hebben met betrekking
  tot het voorstel. Van de voorzitter van de commissie voor Europese Zaken van de Tweede
  Kamer ontving de Eerste Kamer het bericht dat de commissie van Veiligheid en Justitie
  van de Tweede Kamer een subsidiariteitstoets had uitgevoerd en dat daaruit een negatief
  oordeel kwam. Een meerderheid van de fracties van de Eerste Kamer kon zich vinden in
  de argumentatie van het negatieve subsidiariteitsoordeel van de Tweede Kamer. Daarop
  heeft een meerderheid van de Eerste Kamer ingestemd met een gemotiveerd advies aan
  de Europese Commissie dat is opgesteld door de voorzitters van de commissie I&A/JBZ
  en V&J. Op 17 oktober 2013 werd de brief aan de Europese Commissie verzonden. Binnen
  een maand, namelijk op 12 november 2013, ontving de Eerste Kamer een reactie van de
  Europese Commissie. In die brief gaf de Commissie aan dat de drempel voor een gele kaart
  was gehaald en dat de Commissie het voorstel zou heroverwegen.
   Eind november 2013 ontvingen alle nationale parlementen het bericht van de Europese
  Commissie dat zij van mening was dat het voorstel niet in strijd was met het subsidiariteitsbeginsel. Het voorstel zou daarom niet worden gewijzigd of ingetrokken. De commissies
  I&A/JBZ en V&J besloten daarop hun pijlen te richten op de regering en een inbreng te
  leveren voor een schriftelijk overleg met de regering. De commissies wilden van de regering
  weten welke positie de regering zou innemen tijdens de onderhandelingen, gegeven de
  subsidiariteitsbezwaren door beide Kamers van het parlement. In een reactie gaf de
  minister van Veiligheid en Justitie aan niet in te stemmen met het voorstel daar een
  meerderheid van de Tweede Kamer dit wenste. Na het schriftelijk overleg besloot de Eerste
  Kamer de rapporteur voor het Europees Openbaar Ministerie van de Tweede Kamer,
  VVD-Kamerlid Van der Steur, uit te nodigen in de Eerste Kamer om zijn aanstelling en
  mandaat toe te lichten.
  180 Ibid., p. 5-6.
  181 Voorstel voor een Verordening tot instelling van het Europees Openbaar Ministerie, COM(2013)534.
  182 Zie nr. 19 van de ‘Prioritaire selectie uit het WP2013 van de Europese Commissie’ via website Eerste Kamer,
  prioritaire selectie.
  124
  
  Hoofdstuk 3 Nederland
  
  Op 1 april 2014 bracht de rapporteur een bezoek aan de Eerste Kamer en informeerde
  de Kamer over zijn aanstelling en mandaat, over een alternatief voorstel van het Griekse
  voorzitterschap en over zijn voornemen een position paper op te stellen. In april besloten
  de commissies I&A/JBZ en V&J, naar aanleiding van de position paper, te willen samenwerken met de rapporteur EOM van de Tweede Kamer. Ook wenste de Eerste Kamer zich
  aan te sluiten bij een kritische brief die de Tweede Kamer aan de Europese Commissie
  wilde sturen naar aanleiding van de reactie van de Commissie op de subsidiariteitsbezwaren.
   In oktober 2014 besloot de commissie I&A/JBZ schriftelijke vragen te stellen aan de regering
  naar aanleiding van haar geannoteerde agenda van de JBZ-Raad in oktober. In het voorjaar
  van 2015 voerde de commissie I&A/JBZ mondeling overleg met de minister van Veiligheid
  en Justitie over de stand van zaken met betrekking tot de onderhandelingen over het
  voorstel. Ook hield de minister de Eerste Kamer via brieven op de hoogte van de ontwikkelingen. Na vele briefwisselingen tussen de minister van Veiligheid en Justitie en de
  commissies I&A/JBZ en V&J volgde in het voorjaar van 2016 wederom een mondeling
  overleg waarin de minister de commissies op de hoogte bracht van de stand van zaken van
  de onderhandelingen over het voorstel.
  