title: Studies on neurodevelopmental issues in children
text: The present thesis contemplates to contribute in the knowledge on
  neurodevelopmental issues in children and to elucidate the added value of
  interdisciplinary co-operation within the context of research and care in the domain of
  neurodevelopmental disorders in children. Therefore, the general objective of this
  thesis was to emphasize the connection between neurodevelopmental research and
  Youth Health Care. In the context of this general intention, this thesis was focused on
  the following specific objectives within the domain of neurodevelopment in children:
  
  134
  
  SUMMARY
  
  (1) to assess the relationship between acid-base status at birth and short-term and
  long-term neurodevelopmental outcome, in terms of general movements at birth
  respectively at age of 3 months, mental and motor development at age of 9
  months respectively 18 months, and neurological, cognitive and behavioral
  functioning at age of 4 years;
  (2) to determine effects of medication treatment in children with ADHD in terms of
  information processing and behavioral functioning;
  (3) to monitor medication treatment in children with ADHD, focusing on the
  neurobiological substrate of ADHD in relation to neurodevelopmental outcome;
  and
  (4) to indicate the practical implications of the multidimensional aspects of
  neurodevelopmental issues. Two studies of this thesis deal with the predictive
  value of acid-base status at birth on later cognitive development at pre-school
  age. As such it concentrates on the first four years of development and the
  possible role of acidosis for development of later attention problems and
  cognition. Subsequently, three studies are presented on the effects of
  medication in a group of school-aged children with ADHD. The specific aim of
  these three studies was to demonstrate the influence of medication on the brain
  mechanism of ADHD respectively on learning and behavioral outcome: the
  neurobiological substratum of ADHD is discussed. A case study on the risks of
  medication for ADHD in a child with cerebral palsy is described. Finally, the
  multidimensional aspects of neurodevelopmental issues are discussed in an
  article where Youth Health Care, Child Neurology and Child Neuropsychology
  are brought together.
   In chapter 1 the background, the general objective and the aims of the thesis are
  described in terms of neurodevelopment and health of children. Introductory remarks
  enclose a description of the preventive Youth Heath Care in the Netherlands, in
  particular assignment, function and working methods of Youth Health Care practice.
  Brain-behavior relations are supposed to be the most important theoretical
  frameworks in children with neurodevelopmental disorders. As such Child Neurology
  and Child Neuropsychology are closely allied disciplines, which are brought together
  with Youth Health Care in a field of action for the studies in this thesis.
  Chapter 2 describes a study on the relationship between acid base status and quality
  and quantity of General Movements (GMs) at birth and quality of GMs at age three
  months and motor, cognitive and behavioral functioning at the age of four years.
  Quality and quantity of general movements were assessed in full-term infants at birth
  and at the age of three months. At the age of four years in a group of 44 children
  outcome on motor, cognitive and behavioral functioning was measured, with a main
  focus on evaluation of neuromotor behavior. In this sample of infants with a large
  variation in umbilical artery pH and without severe neonatal neurological
  
  SUMMARY
  
  135
  
  abnormalities, acid-base status at birth and quality of GMs at three months of age is
  not predictive for motor milestone achievement, cognitive and behavioral functioning
  at four years, but these parameters are related to a less optimal condition of the
  nervous system. The latter finding has, however, limited clinical significance. The
  results of this study are discussed from a clinical point of view, especially with
  concern to the prognosis for development in children with a history of perinatal
  acidosis of different degree.
   The aim of the study presented in chapter 3 was to further investigate the
  relationship between acid-base status at birth and long-term neurocognitive and
  behavioral outcome using an extended sample size. Based on analysis of data
  collected at the age of nine months, 18 months and four years, a group of 66 children
  was prospectively evaluated, with special reference to information processing
  capacities at the age of four years. In particular this study was focused on the values
  of initial umbilical artery pH and base excess as predictors of neurocognitive and
  behavioral outcome at early school age as well as possible gender differences. This
  study revealed only significant positive correlations between initial umbilical artery pH
  and mental and motor development at the age of 18 months. At the age of four years
  no significant correlations could be found between initial umbilical artery pH values
  and mental processing, language reasoning and visual motor integration on the age
  of four years. Finally no relation was found between pH values at birth and behavioral
  outcome at four years. In conclusion, acid-base status at birth in full-term infants,
  without clinical evidence of perinatal hypoxic-ischemic encephalopathy, is a poor
  predictor of long-term neurocognitive and behavioral outcome in children.
  Chapter 4 reports on a prospective study on the effects of medication treatment in a
  group of 37 children with ADHD, comparing clonidine to methylphenidate medication.
   Information processing and behavioral functioning were systematically assessed
  before and eight weeks after medication was started. The results of medication
  monitoring comparing clonidine to methylphenidate showed significant different
  effects as well as similar effects on information processing and inhibition control in
  behavior. It was found that methylphenidate had significant positive effects on spatial
  reasoning and aggressive behavior. The difference in effect on aggressive behavior
  between methylphenidate and clonidine was statistically significant. Both types of
  medication in children with ADHD without neurological dysfunction can effectively
  improve information processing and inhibition control in behavior. This study also
  demonstrated that neuropsychological assessment is not only an important tool to
  establish the treatment diagnosis of ADHD, but it is also a useful instrument to
  objectively evaluate the effect of medication.
  Chapter 5 presents a study on imaging of brain dopamine transporter and receptor
  activity in six boys with ADHD. Single-photon emission computed tomography
  
  136
  
  SUMMARY
  
  (SPECT) was used to monitor methylphenidate treatment. Imaging by SPECT was
  performed before starting treatment with methylphenidate and SPECT was repeated
  after three months. An extensive neuropsychological assessment was also
  performed before and three months after treatment. The results on SPECT were
  studied in relation to baseline and follow-up neuropsychological findings. Three
  months after initiation of treatment with methylphenidate a down-regulation of the
  post-synaptic dopamine receptor was found with a maximum of 20% and a downregulation of the dopamine transporter with a maximum of 74.7% in the striatal
  system. This corresponded with a positive clinical response evaluated by
  neuropsychological questionnaires and tests. These findings indicated that dopamine
  transporter imaging by SPECT might be used to monitor psychostimulant treatment
  in children suffering from ADHD.
   Chapter 6 deals with the potential long-term effects of chronic methylphenidate
  treatment. In this study, single-photon emission computed tomography (SPECT) was
  used to investigate possible long-term alterations in the cerebral dopamine system
  after cessation of treatment with methylphenidate in five children with ADHD. Three
  months after initiation of treatment with methylphenidate, a reduction of the dopamine
  transporter in the striatal system was observed. Methylphenidate was administered
  for a period of 9 to 20 months. Follow-up with single-photon emission computed
  tomography after withdrawal of methylphenidate medication showed an increase of
  dopamine transporter activity comparable with pretreatment values. The observed
  up-regulation of dopamine transporter activity might support the assumption that
  methylphenidate does not lead to permanent damage of the nigrostriatal
  dopaminergic pathways. Single-photon emission computed tomography (SPECT)
  was used to investigate possible long-term alterations in the cerebral dopamine
  system after cessation of treatment with methylphenidate in five children with ADHD.
  Chapter 7 describes a case report in order to discuss the possible proconvulsant
  effect the role of clonidine, focusing on the role of the alpha-2-adrenoreceptors.
  Clonidine is used as second line medication for the treatment of attention deficit
  hyperactivity disorder in children. Clonidine is an imidazoline derivate and acts as an
  agonist on alpha-2 adrenergic receptors. Product information concerning clonidine
  reports seizures only after overdosage of clonidine and prescription of clonidine is up
  till now not contraindicated in patients with known epilepsy. Attention deficit
  hyperactivity disorder in 9-year-old girl with cerebral palsy was treated with clonidine.
  Two weeks after initializing treatment with clonidine, the girl was transferred to
  emergency room because of a secondarily generalized convulsive status epilepticus.
   Within the spectrum of pharmacological interventions for the management of ADHD
  in school-aged children the role of clonidine is changing. Special caution is warranted
  in administration of clonidine for the treatment of attention deficit hyperactivity
  
  SUMMARY
  
  137
  
  disorder in children with a prior history of seizures or with electroencephalographic
  abnormalities in absence of seizures.
  Chapter 8 reports the experiences on a transmural consultation hour for children with
  behavioral-neurological developmental disorders, in particular ADHD. In this project
  the lines between the finding place (school or family) and secondary health care are
  very short for case finding by the youth health care physician. Children have already
  been pre-examined according to a standard protocol before they are presented to
  secondary health care consultants at the joint consultation. In addition, the
  consultants can consult directly with the youth health care physician if necessary.
  The examination results are discussed not only directly with the parents, but the
  youth health care physician will always also pass on the information (with the parents’
  permission) to the school. This implies that the immediate consequences of the
  examination results for educational support at school are discussed and that tailored
  advice is provided. Once treatment has started, the same short lines of
  communication are used to include the school’s experiences with the child in the
  evaluation. This procedure appeared to be extremely pragmatic in practice,
  especially due to the ‘bridging function’ of the youth health care physician between
  secondary health care and schools, and the youth health care physician’s
  intermediate position in the health care chain both at the start and the end of
  secondary health care.
   Finally, in Chapter 9 the findings as presented in the preceding chapters are
  combined and discussed. Recommendations for further research and implications on
  future course of action are presented in this chapter. The presented studies have
  clearly demonstrated the significance of an interdisciplinary approach in
  neurodevelopmental disorders, relating brain structure, function, neuropsychological
  dysfunctions, social and school functioning from an age dependent perspective.
  Combining assessment on neurological diagnostics (neuroimaging), neurocognitive
  outcome, and follow-up by Youth Health Care in children treated for ADHD, three
  dimensions are brought together by integrating the triad ‘structure - function learning’. Youth Health Care services play a key role in the network of numerous
  professionals and institutions concerning early detection, referral and prompting
  interventions in children with developmental disorders.
   138
  
  SAMENVATTING
  
  Samenvatting
  
  SAMENVATTING
  SAMENVATTING
  De preventieve Jeugdgezondheidszorg in Nederland heeft een voorgeschiedenis van
  meer dan honderd jaar. Een belangrijk element in de uitvoering van de
  Jeugdgezondheidszorg is het programma van geneeskundige preventieve
  gezondheidsonderzoeken dat aangeboden wordt aan alle kinderen van 0-19 jaar in
  Nederland. Binnen het vakgebied van de Jeugdgezondheidszorg wordt nog maar
  weinig wetenschappelijk onderzoek verricht op het terrein van de ontwikkeling van
  het zenuwstelsel bij kinderen. Toch biedt de infrastructuur van de
  Jeugdgezondheidszorg ruime mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek naar
  de relatie tussen hersenen en gedrag respectievelijk de hersenontwikkeling bij
  kinderen, in het bijzonder via longitudinale studies. In dit opzicht ligt er een grote
  uitdaging voor de Jeugdgezondheidszorg om een bijdrage te leveren aan onderzoek
  binnen het domein van de ontwikkeling van het zenuwstelsel bij kinderen, zeker gelet
  op de verworvenheden van de neurowetenschappen in de laatste decennia. Op de
  eerste plaats is het belangrijk om meer inzicht te krijgen in de complexe processen
  die ten grondslag liggen aan de normale ontwikkeling bij kinderen in relatie tot
  risicofactoren en protectieve factoren van het kind en zijn omgeving. Op de tweede
  plaats is wetenschappelijk onderzoek naar achterstanden of stoornissen in de
  ontwikkeling van het zenuwstelsel bij kinderen belangrijk voor aspecten als
  prevalentie, etiologie, verloop en mogelijke therapeutische interventies. Op de derde
  plaats is er meer onderzoek nodig naar ontwikkelingsstoornissen in de
  hersenfuncties, toegespitst op de interferentie met het leren en de sociale
  ontwikkeling van het kind. Ten slotte is wetenschappelijk onderzoek op het gebied
  van de hersenfuncties bij kinderen belangrijk voor het vakgebied van de
  Jeugdgezondheidszorg waar het gaat om het ontwikkelen van evidence-based
  methoden voor de vroegtijdige onderkenning van ontwikkelingsvertragingen of
  ontwikkelingsstoornissen respectievelijk het nemen van preventieve maatregelen.
   SAMENVATTING
  
  139
  
  Met dit proefschrift wordt beoogd om een wetenschappelijke bijdrage te leveren
  binnen het domein van de ontwikkeling van het zenuwstelsel bij kinderen en
  daarnaast om de toegevoegde waarde van interdisciplinaire samenwerking in het
  kader van research en zorg te benadrukken op het gebied van
  hersenfunctiestoornissen bij kinderen. De algemene doelstelling van dit proefschrift
  was het accentueren van het belang van de koppeling tussen neurowetenschappelijk
  ontwikkelingsonderzoek bij kinderen en de Jeugdgezondheidszorg. Binnen de
  context van deze algemene intentie richt dit proefschrift zich vooral op de volgende
  onderwerpen in het domein van de ontwikkeling van hersenfuncties bij kinderen:
  (1) onderzoek naar de relatie tussen zuur-base-evenwicht bij de geboorte en de korte
  en lange termijn gevolgen van de hersenfunctieontwikkeling in termen van ‘general
  movements’ bij de geboorte respectievelijk op de leeftijd van drie maanden,
  verstandelijke en motorische ontwikkeling op de leeftijd van negen maanden en
  achttien maanden en het neurologisch, cognitief en gedragsmatig functioneren op de
  leeftijd van vier jaar;
  (2) het determineren van de effecten van medicamenteuze behandeling van kinderen
  met ADHD in termen van informatie verwerking en gedragsmatig functioneren;
  (3) het monitoren van medicamenteuze behandeling van kinderen met ADHD, gericht
  op het neurobiologische substraat van ADHD in relatie tot de ‘outcome’ op het gebied
  van de ontwikkeling van de hersenfuncties;
  (4) het aangeven van de praktische implicaties van de meerdimensionale aspecten
  van vraagstukken op het gebied van de hersenfunctieontwikkeling.
   Twee studies van dit proefschrift behandelen de predictieve waarde van het zuurbase-evenwicht bij de geboorte voor de latere cognitieve ontwikkeling op de
  voorschoolse leeftijd. Hiertoe zijn in het bijzonder de eerste vier jaar van de
  ontwikkeling gevolgd wat betreft de relatie tussen acidose bij de geboorte en het later
  ontstaan van problemen op het gebied van aandacht en cognitie. Vervolgens zijn drie
  studies gepresenteerd over de effecten van medicatie bij kinderen met ADHD op de
  basisschoolleeftijd. Deze drie studies zijn specifiek gericht op het aantonen van de
  invloed van medicatie op de het zenuwstelsel bij ADHD respectievelijk het meten van
  leerprestaties en gedrag, met een bespreking van het neurobiologische substraat
  van ADHD. Verder is een case-study beschreven over de risico’s van
  medicamenteuze behandeling van ADHD bij een kind met cerebral palsy. Ten slotte
  volgt nog een bespreking van de meerdimensionale aspecten van de ontwikkeling
  van het zenuwstelsel in een artikel waarin Jeugdgezondheidszorg, Kinderneurologie
  en Kinderneuropsychologie worden samengebracht.
  In hoofdstuk 1 wordt ingegaan op de achtergrond, de algemene doelstelling en de
  specifieke doelstellingen van het proefschrift in termen van hersenfunctieontwikkeling
  bij kinderen en hun gezondheid. De inleiding bevat een algemene beschrijving van
  de preventieve Jeugdgezondheidszorg in Nederland en meer in het bijzonder een
  
  140
  
  SAMENVATTING
  
  beschrijving van taak, functie en werkwijze van de praktijk van de
  Jeugdgezondheidszorg. De relatie hersenen en gedrag wordt beschouwd als het
  meest belangrijke theoretische kader bij kinderen met stoornissen op het gebied van
  de hersenfunctieontwikkeling. In dit opzicht zijn Kinderneurologie en
  Kinderneuropsychologie nauw verwante disciplines die samengebracht zijn in één
  werkterrein ten behoeve van de studies in dit proefschrift.
   In hoofdstuk 2 wordt een studie gepresenteerd over de relatie tussen het zuur-baseevenwicht bij de geboorte en: (a) de postnatale kwantiteit en kwaliteit van de grote
  lichaamsbewegingen (General Movements); (b) de kwaliteit van de grote
  lichaamsbewegingen op de leeftijd van drie maanden; en (c) motorisch, cognitief en
  gedragsmatig functioneren op de leeftijd van vier jaar.
  Kwaliteit en kwantiteit van spontaan motorisch gedrag aan de hand van observatie
  van de grote lichaambewegingen werden bestudeerd bij à terme pasgeborenen
  respectievelijk op de leeftijd van drie maanden. Op de leeftijd van vier jaar werd bij
  een groep van 44 kinderen het motorisch, cognitief en gedragsmatig functioneren
  beoordeeld, met het belangrijkste accent op de evaluatie van het neuromotorische
  gedrag. In deze steekproef van kinderen met een brede spreiding in arteriële
  navelstreng-pH en zonder ernstige neonatale neurologische afwijkingen blijkt dat het
  zuur-base-evenwicht bij de pasgeborene en de kwaliteit van de geobserveerde
  spontane grote lichaamsbewegingen op de leeftijd van drie maanden, geen
  voorspellende waarde hebben voor het bereiken van de motorische
  ontwikkelingsmijlpalen respectievelijk voor het cognitieve en gedragsmatige
  functioneren op de leeftijd van vier jaar, maar dat deze parameters gerelateerd zijn
  aan een minder optimale conditie van het zenuwstelsel. Deze laatste bevinding heeft
  echter een beperkte klinische betekenis. De discussie over de resultaten van deze
  studie is geschreven vanuit een klinisch gezichtspunt met betrekking tot de
  ontwikkelingsprognose van kinderen met een voorgeschiedenis van verschillende
  graden van perinatale acidose.
   Het doel van de studie in hoofdstuk 3 was om aan de hand van een grotere
  steekproef de relatie tussen zuur-base-evenwicht bij de pasgeborene verder te
  bestuderen in relatie tot de beoordeling van het neurocognitieve en gedragsmatig
  functioneren op de lange termijn. Aan de hand van analyse van data die verzameld
  zijn op de leeftijd van negen maanden, achttien maanden en vier jaar, werd een
  groep van 66 kinderen prospectief geëvalueerd, in het bijzonder wat betreft het
  niveau van informatieverwerking op de leeftijd van vier jaar. Deze studie was
  speciaal gericht op de waarden van initiële arteriële navelstreng-pH en base excess
  als voorspellende factoren van neurocognitief en gedragsmatig niveau van
  functioneren op de vroege schoolgaande leeftijd respectievelijk mogelijke verschillen
  tussen jongens en meisjes in dit verband. Deze studie leverde alleen significante
  
  SAMENVATTING
  
  141
  
  positieve correlaties tussen initiële arteriële navelstreng-pH en de verstandelijke en
  motorische ontwikkeling op de leeftijd van 18 maanden. Op de leeftijd van vier jaar
  werden geen significante correlaties gevonden tussen initiële arteriële navelstrengpH en respectievelijk informatieverwerking, redeneren met taal en visuomotorische
  integratie. Ten slotte werd er ook geen relatie gevonden tussen de waarden van de
  arteriële navelstreng-pH bij de pasgeborene en het gedragsmatig functioneren op de
  leeftijd van vier jaar. Concluderend kan worden gesteld dat het zuur-base-evenwicht
  bij de à terme pasgeborene, zonder klinische verschijnselen van hypoxischischemische encefalopathie, een slechte voorspeller is van het niveau van
  neurocognitief en gedragsmatig functioneren.
   Hoofdstuk 4 beschrijft een prospectieve studie over de effecten van
  medicamenteuze behandeling van 37 kinderen met ADHD, waarbij clonidine
  vergeleken werd met methylfenidaat. Het niveau van informatieverwerking en
  gedragsmatig functioneren werden systematisch onderzocht vóór aanvang van de
  medicamenteuze behandeling en na acht weken medicatiegebruik. De bij
  medicatiemonitoring gevonden effecten van clonidine respectievelijk methylfenidaat
  gaven
  zowel
  significant
  verschillende
  als
  vergelijkbare
  effecten
  op
  informatieverwerking en controle van gedragsinhibitie. Methylfenidaat en clonidine
  lieten beide een significant positief effect zien op volgehouden aandacht, aspecten
  van informatieverwerking en hyperactief gedrag. Alleen voor methylfenidaat werd een
  significant positief effect gevonden op ruimtelijk denken en agressief gedrag. Het
  verschil in effect op agressief gedrag tussen beide vormen van medicatie was
  statistisch significant. Geconcludeerd werd dat beide vormen van medicatie voor
  kinderen met ADHD zonder neurologische afwijkingen effectief kunnen zijn voor
  informatieverwerking en inhibitiecontrole van gedrag. Neuropsychologisch onderzoek
  is niet alleen een belangrijk instrument voor het opstellen van de behandeldiagnose
  ADHD, maar bovendien een objectief middel voor effectevaluatie van medicatie.
   In hoofdstuk 5 wordt een studie beschreven over beeldvorming van de dopamine
  transporter en receptor activiteit in het brein bij zes jongens met ADHD. Singlephoton emission computed tomography (SPECT) werd gebruikt om behandeling met
  methylfenidaat te monitoren. Beeldvorming met SPECT werd uitgevoerd voordat met
  methylfenidaat als medicatie werd gestart en herhaald na drie maanden. Tevens
  werd uitgebreid neuropsychologisch onderzoek verricht voor de start met
  methylfenidaat en drie maanden later. De resultaten van de SPECT werden
  bestudeerd in relatie tot de uitgangswaarden en neuropsychologische bevindingen bij
  follow-up. Drie maanden na het starten van de behandeling met methylfenidaat werd
  in het striatum een down-regulatie van de postsynaptische dopamine receptor
  gevonden met een maximum van 20% en een down-regulatie van de dopamine
  transporter met een maximum van 74,7%. Deze resultaten kwamen overeen met een
  positieve klinische respons zoals bepaald aan de hand van neuropsychologische
  
  142
  
  SAMENVATTING
  
  vragenlijsten en testen. Verder zijn deze bevindingen indicatief voor de mogelijkheid
  om imaging van de dopamine transporter met behulp van SPECT te gebruiken voor
  het monitoren van kinderen met ADHD die behandeld worden met psychostimulantia.
   Hoofdstuk 6 gaat in op de potentiële lange termijn effecten van chronische
  behandeling met methylfenidaat. In deze studie werd aan de hand van single-photon
  emission computed tomography (SPECT) nagegaan wat de mogelijke veranderingen
  op langere termijn zijn in het dopaminerge systeem in de hersenen na stoppen met
  de behandeling met methylfenidaat bij vijf kinderen met ADHD. Drie maanden na de
  start van de behandeling met methylfenidaat werd de down-regulatie van de
  dopamine transporter in het striatum onderzocht. Methylfenidaat was toegediend
  gedurende een periode tussen 9 en 20 maanden. Bij follow-up met single-photon
  emission computed tomography na het stopzetten van methylfenidaat, werd een
  toename van de dopamine transporter activiteit gevonden vergelijkbaar met de
  uitgangswaarden voordat de medicamenteuze behandeling werd gestart. De
  waargenomen up-regulatie van de dopamine transporter activiteit zou de
  veronderstelling kunnen bevestigen dat methylfenidaat niet leidt tot blijvende schade
  aan de nigrostriatale dopaminerge neurale banen.
   In hoofdstuk 7 wordt aan de hand van een case-study het mogelijke proconvulsieve
  effect van clonidine besproken, met het accent op de rol van de alfa-2adrenoreceptoren. Clonidine wordt voorgeschreven als middel van tweede keuze bij
  de behandeling van ADHD. Clonidine is een imidazoline derivaat en werkt als een
  agonist op de alfa-2 adrenerge receptoren. De productinformatie over clonidine
  vermeldt alleen epilepsie als complicatie na overdosering en het voorschrijven van
  clonidine is tot nu toe niet gecontraïndiceerd bij patiënten bekend met epilepsie. Bij
  een 9-jarig meisje met cerebral palsy werd ADHD behandeld met clonidine. Twee
  weken na start met de clonidine medicatie werd het meisje overgebracht naar de
  spoedeisende eerste hulp vanwege een secundair gegeneraliseerde convulsieve
  status epilepticus. De rol van clonidine in het spectrum van farmacotherapeutische
  interventies bij de behandeling van ADHD bij kinderen wijzigt. Voorzichtigheid is in
  het bijzonder gerechtvaardigd bij toediening van clonidine in het kader van
  behandeling van ADHD bij kinderen met een epilepsie of EEG-afwijkingen zonder
  epilepsie in de voorgeschiedenis.
   In hoofdstuk 8 wordt gerapporteerd over de ervaringen met een transmuraal
  spreekuur voor kinderen met gedragsneurologische ontwikkelingsstoornissen, in het
  bijzonder ADHD. In dit project zorgt case-finding door de jeugdarts voor heel korte
  lijnen tussen de vindplaats (school of gezin) en de tweedelijns. Kinderen werden op
  het gemeenschappelijk spreekuur voorgesteld aan de tweedelijns specialisten nadat
  vooronderzoek had plaatsgevonden volgens een standaard protocol. Bovendien
  konden de tweedelijns consulenten tijdens het gemeenschappelijk spreekuur
  
  SAMENVATTING
  
  143
  
  desgewenst direct overleg hebben met de jeugdarts. De bevindingen van onderzoek
  werden vervolgens niet alleen in een direct contact met de ouders besproken, maar
  via de jeugdarts vond standaard ook een terugkoppeling naar de school plaats (met
  toestemming van de ouders), waarbij de directe consequenties van de bevindingen
  van onderzoek voor de pedagogisch-didactische begeleiding op school werden
  besproken en advisering “op maat” plaatsvond. Wanneer behandeling eenmaal was
  ingesteld, werden via dezelfde korte lijnen ook de ervaringen met het kind op school
  in de evaluaties meegenomen. Deze werkwijze bleek in de praktijk uitermate
  pragmatisch te zijn, vooral door de “brugfunctie” van de jeugdarts tussen tweede lijn
  en de school en door de plaats van de jeugdarts in de zorgketen: zowel het
  functionele voorportaal als het achterportaal van de tweedelijns zorg.
   Het afsluitende hoofdstuk 9 is een inhoudelijke beschouwing van de samenhang
  tussen de bevindingen in de voorgaande hoofdstukken. Verder worden in dit
  hoofdstuk aanbevelingen gedaan voor verder onderzoek en de implicaties voor
  toekomstig beleid besproken. De beschreven studies tonen duidelijk het belang aan
  van een interdisciplinaire benadering bij ontwikkelingsstoornissen van het
  zenuwstelsel, waarbij op breinniveau een relatie gelegd wordt tussen structuur,
  functie, neuropsychologische disfuncties, sociaal functioneren en leren vanuit een
  leeftijdsafhankelijk perspectief. Door de samenhang tussen neurologische
  diagnostiek (inclusief neuroimaging), neurocognitief onderzoek, en sociaalgeneeskundige follow-up bij kinderen die behandeld werden voor ADHD, zijn drie
  dimensies bijeen gebracht door het integreren van de triade “structuur - functie leren”. De Jeugdgezondheidszorg speelt een sleutelrol in het netwerk van een groot
  aantal professionals en instellingen die zich bezig houden met vroegtijdig
  onderkennen, verwijzen en behandelen van kinderen met ontwikkelingsstoornissen.
  144
  
  DANKWOORD
  
  Dankwoord
  
  DANKWOORD
  DANKWOORD
  “Finis coronat opus, parvum non parvae amicitiae pignus”: het einde kroont het werk,
  een klein bewijs van een niet geringe vriendschap. Een hechte vriendschap,
  voortgekomen uit een collegiale samenwerking, waarbij bevlogenheid en
  betrokkenheid centraal stonden, vormde de basisconditie om dit proefschrift te
  kunnen realiseren. In het bijzonder de support van mijn goede vrienden en collega’s
  maakte het voor mij haalbaar om te promoveren, vanwege een context waarin mijn
  promotietraject doorlopen moest worden naast een drukke fulltime baan. Met
  voldoening kijk ik terug op de afgelopen jaren die voor mij bijzonder leerzaam waren
  en gaarne richt ik mijn welgemeende woorden van dank en waardering tot degenen
  die direct of indirect hebben bijgedragen aan de totstandkoming van dit proefschrift.
   Prof. Dr. Vles, beste Hans, als promotor heb jij prachtige kansen voor mij gecreëerd
  en ik ben je dan ook zeer veel dank hiervoor verschuldigd. Mijn erkentelijkheid geldt
  ook je bevlogen inzet, de bijzondere manier waarop je mijn promotietraject
  wetenschappelijk hebt begeleid en de onvoorwaardelijke steun die ik van je heb
  mogen ervaren. Je expertise op het gebied van de kinderneurologie en de hoge mate
  van professionaliteit waarmee jij inhoudelijk invulling geeft aan je vak hebben diepe
  indruk op mij gemaakt. Dank ook voor je beschikbaarheid, voornamelijk in avonduren
  en weekenden: de warme gastvrijheid van jou en je gezin maakten het altijd weer
  een genoegen om in huize Vles te vertoeven. Mijn waardering en respect voor jou
  zijn groot en ik beschouw het als een voorrecht om jou als vriend te hebben. Immers,
  goede vrienden zijn familieleden zonder bloedverwantschap.
  Dr. Hendriksen, beste Jos, de wijze waarop jij de rol van co-promotor hebt ingevuld,
  is in diverse opzichten bijzonder. De combinatie van je enthousiasme voor de
  wetenschap en je grote deskundigheid op het gebied van de neuropsychologie van
  het kind was voor mij een bron van inspiratie. Je betrokkenheid bij het realiseren van
  mijn proefschrift was groot en je gaf me daarbij het gevoel dat je continu bereikbaar
  en beschikbaar was voor advies en begeleiding, mede door het feit dat je structureel
  oproepsein, semafoon én mobiele telefoon op zak had. Met plezier kijk ik terug op
  onze samenwerking, waarin jij blijk gaf van gedrevenheid en inzet, ook al ging dat
  vaak ten koste van je eigen vrije tijd. De vanzelfsprekendheid waarmee jij me
  gesteund hebt, kenmerkt onze hechte vriendschap. Heel veel dank voor alles.
   DANKWOORD
  
  145
  
  Prof. Dr. Troost, beste Jaap, als emeritus hoogleraar klinische neurologie bleef jij
  warme interesse houden voor de ontwikkelingen binnen de kinderneurologie, het
  vakgebied dat jij zo vaak benoemde als je “oude liefde”. Het gezegde “oude liefde
  roest niet” ligt mijns inziens dan ook ten grondslag aan de constatering dat jij geen
  enkele van onze ontmoetingen voorbij liet gaan zonder met oprechte belangstelling
  te informeren naar de lopende onderzoekstrajecten in het algemeen en de
  vorderingen van mijn proefschrift in het bijzonder. Daarom beschouw ik het als een
  eer dat jij de bereidheid had om op te treden als voorzitter van de
  beoordelingscommissie van mijn manuscript. Gaarne wil ik ook dankzeggen aan de
  overige leden van de beoordelingscommissie, Prof. Dr. Aldenkamp, Prof. Dr.
  Korebrits, Prof. Dr. Swaab-Barneveld en Prof. Dr. Zimmermann.
  Een speciaal woord van dank gaat uit naar alle kinderen en hun ouders die het
  mogelijk hebben gemaakt voor onze onderzoeksgroep om de gewenste data te
  verzamelen en tot onderzoeksresultaten te komen. Zonder hun medewerking zou het
  onmogelijk geweest zijn om de gepresenteerde studies te realiseren en ik ben al die
  ouders en kinderen daar zeer erkentelijk voor.
  Prof. Dr. Jolles, beste Jelle, binnen de context van de vigerende jarenlange
  samenwerking op het gebied van neurowetenschappelijk onderzoek was het
  vanzelfsprekend dat jij mijn tweede promotor zou zijn. Jouw persoonlijke website
  geeft een indrukwekkend overzicht van al je wetenschappelijke verdiensten en toont
  e
  tevens dat ik als 51 promovendus mocht aansluiten in de reeks dissertaties die
  onder jouw promotorschap succesvol zijn afgerond. Dank voor het in mij gestelde
  vertrouwen.
   Fons Kessels, een groot aantal publicaties en proefschriften is tot stand gekomen
  met de inbreng van jouw expertise op het gebied van de klinische statistiek en
  methodologie. Zelf behoor ik ook tot degenen die het genoegen hadden om met jou
  samen te werken. Veel dank voor de degelijkheid en betrouwbaarheid die zo basaal
  aanwezig waren in je adviezen, afgewisseld met subtiele humor, bijvoorbeeld je
  Daltonse vergelijking.
  De studies als beschreven in dit proefschrift zijn tot stand gekomen dankzij de
  medewerking van Prof. Dr. Marinus van Kroonenburgh, Dr. Wim Weber, Dr. Mariëtte
  van Hall, Janny Wildschut, Dr. Danilo Gavilanes, Prof. Dr. Mijna Hadders-Algra, Drs.
  Joost Nicolai, Dr. Charles Njiokiktjien en Ciska Blom-Coenjaerts. Mijn welgemeende
  dank voor jullie bijdragen.
  In de afgelopen jaren heb ik in een prettige sfeer mogen samenwerken met een
  aantal jonge onderzoekers. Een aantal van hen wil ik graag hier noemen uit dank
  
  146
  
  DANKWOORD
  
  voor die samenwerking en het vertrouwen dat ik heb mogen ervaren: Dr. Mariëlle
  Kroes, Dr. Ariane Tjeenk-Kalff, Dr. Petra Hurks, Femke Dings, Renske Wassenberg
  en Esther Keulers.
  Desiree Serpenti-Breuer, een beroep doen op jouw secretariële ondersteuning was
  nooit tevergeefs en mijn contacten met jou in dat verband waren altijd uiterst
  plezierig. Graag wil ik je op deze plaats hartelijk danken voor je inzet.
   Beste collega’s van “mijn” afdeling Jeugdgezondheidszorg in Maastricht, het
  collectieve vertrouwen en de fantastische loyaliteit die ik door de jaren heen van jullie
  heb mogen ervaren, waardeer ik enorm. Het was voor mij een voorrecht om zoveel
  jaren jullie afdelingsleider te mogen zijn. Daarom een oprecht woord van dank voor
  jullie allemaal: collegae jeugdartsen, jeugdverpleegkundigen, GVO-ers, logopedisten,
  doktersassistenten en administratief medewerker van onze afdeling. Ook voor de
  Jeugdgezondheidszorg geldt: “in het verleden behaalde resultaten bieden geen
  garantie voor de toekomst”. Toch wil ik hier het gedenkwaardige feit benoemen van
  jullie verdienste om in 2003 als beste JGZ van Nederland te scoren in het GGDonderzoek van de Inspectie voor de Gezondheidszorg. Daarmee hebben jullie
  bewezen wat de kracht is van zelfsturende teams in onze organisatie. Marion,
  kompleminte veur al dien höllep um in benkelikke drökde alle werrek op tied aof te
  kriege.
  Aan mijn ouders heb ik heel veel te danken omdat zij natuurtalenten waren:
  opvoeden deden mijn ouders heel basaal, gewoon vanuit hun hart. Mijn vader heeft
  de mijlpaal van mijn promotie helaas niet meer mogen meemaken. Daarom speciaal
  voor mijn moeder: dank je wel mam, samen met pa heb je mij fantastische jeugdjaren
  bezorgd en optimale ontwikkelingsmogelijkheden gecreëerd.
  Erik en Martijn, het was voor mij een fantastische ervaring om als vader jullie groei
  naar volwassenheid en zelfstandigheid mee te maken. Al op jonge leeftijd bleek jullie
  grote belangstelling voor techniek. Een uit de hand gelopen automotive hobby en
  jullie studie Mechanical Engineering aan de TU/e maakten de “bèta-invloeden”
  binnen ons gezin nadrukkelijk merkbaar. Opmerkelijk dat jullie beiden dezelfde
  afstudeerrichting hebben gekozen: Computational and Experimental Mechanics. Met
  veel plezier denk ik terug aan al onze interessante discussies, waarbij ik dankzij jullie
  op inspirerende wijze kennis kon maken met de boeiende wereld van de technologie.
   Blijkbaar hebben jullie ook iets van mij geleerd, gelet op jullie voornemen om jullie
  eigen promotie niet uit te stellen tot na je vijftigste. Tijdens mijn promotie treden jullie
  op als mijn paranimfen, een blijk van de bijzonder fijne band die we samen hebben.
  Als tegenprestatie ben ik gaarne bereid om te zijner tijd te opponeren bij gelegenheid
  van jullie promotie.
  DANKWOORD
  
  147
  
  Jolien, als ik de unieke band die ik met jou voel in één woord zou moeten
  weergeven, dan kies ik voor “harmonisch”, niet toevallig een woord dat ook in de
  muziekterminologie wordt gebruikt. Muziek is onze gemeenschappelijke passie,
  muziek is het dagelijkse genoegen om jouw vioolspel te begeleiden tijdens ons vaste
  muziekuurtje, muziek is onze manier van communiceren zonder woorden, muziek is
  ons alles. “Harmonisch” is ook kenmerkend voor jouw aard, jouw persoonlijkheid en
  misschien is de harmonie tussen ons tweeën ook de basis geweest voor jouw
  buitengewone interesse voor mijn vakgebied. Fantastisch voor jou (en voor mij!) dat
  je aan de UM kon starten met je studie geneeskunde.
  Lieve Josien, alles wat ik aan jou te danken heb, is eigenlijk niet in woorden uit te
  drukken. Al meer dan 30 jaar ben jij mijn trouwe maatje in voor- en tegenspoed. Je
  hebt mij altijd maximale ruimte gegeven om optimaal te kunnen functioneren in mijn
  werk en je steun daarbij was onvoorwaardelijk. De warme, gezellige sfeer bij ons
  thuis is te danken aan jouw zorgzaamheid en aan jouw intrinsieke kracht als spil van
  ons gezin. Onze kinderen dragen jou op handen, onze zonen doen dat soms zelfs
  letterlijk door huis en tuin. Dank voor je steun en begrip in moeilijke tijden. Mijn
  proefschrift draag ik op aan jou en onze kinderen.
  “Labor omnia vincit improbus” (Vergilius).
   148
  
  Curriculum Vitae
  
  Curriculum Vitae
  
  Frans J.M. Feron werd geboren op 3 augustus 1953 in het Zuid-Limburgse dorpje
  Ulestraten. In 1972 behaalde hij het einddiploma Gymnasium-β aan het toenmalige
  Henric van Veldeke College te Maastricht. Vervolgens studeerde hij Geneeskunde
  aan de Katholieke Universiteit van Nijmegen, alwaar hij in 1980 zijn artsexamen
  behaalde. Sinds 1 september 1980 is hij werkzaam in de Jeugdgezondheidszorg
  voor kinderen en jeugdigen vanaf 4 jaar, gecombineerd met forensisch
  geneeskundige taken, bij de GGD in Maastricht. Van 1981 tot 1984 was hij op basis
  van detachering eveneens werkzaam in de Jeugdgezondheidszorg voor kinderen
  van 0-4 jaar bij een consultatiebureau in Maastricht. Zijn postacademische opleiding
  tot Sociaal Geneeskundige volgde hij aan het Instituut voor Sociale Geneeskunde
  van de Katholieke Universiteit in Nijmegen en hij verkreeg zijn registratie als Sociaal
  Geneeskundige op 22 november 1984. In 1983 werd hij benoemd tot
  Vertrouwensarts inzake Kindermishandeling voor de provincie Limburg en deze
  functie heeft hij tot 1996 vervuld op basis van detachering bij het toenmalige Bureau
  Vertrouwensarts te Maastricht. Van februari 1987 tot juli 2006 was hij naast zijn
  werkzaamheden als uitvoerend jeugdarts tevens hoofd van de afdeling
  Jeugdgezondheidszorg. Door de combinatie van uitvoering van zorg en
  afdelingsmanagement kreeg hij de mogelijkheid om de samenwerking met het
  Academisch Ziekenhuis Maastricht, de Universiteit Maastricht en Franciscusoord te
  intensiveren op het gebied van zorg, onderwijs en onderzoek. Van 1994 tot 1998
  participeerde hij in het door Prof. Vles geïnitieerde ADHD-team Zuid-Limburg en
  vanaf 1998 was hij namens de Jeugdgezondheidszorg teamlid van het transmuraal
  ADHD-spreekuur. Toen het transmuraal gemeenschappelijk spreekuur in 2002 werd
  geïntegreerd in de Poli Leerstoornissen van het azM, zette hij deze werkzaamheden
  voort bij de kinderneurologie. Op het gebied van onderwijs verrichtte hij vanaf het
  curriculumjaar 1982/1983 activiteiten als gastdocent bij de faculteit der Geneeskunde
  van de Universiteit Maastricht. Zijn onderwijsactiviteiten kregen vanaf 1996 een
  structurele inbedding in het curriculum Geneeskunde, met als speciaal
  aandachtsgebied
  de
  Sociale
  Geneeskunde,
  in
  het
  bijzonder
  de
  Jeugdgezondheidszorg en Kindermishandeling. Op het gebied van wetenschappelijk
  onderzoek leverde hij, met de infrastructuur van zijn afdeling Jeugdgezondheidszorg
  als basis, een substantiële bijdrage aan 14 promotietrajecten, waarvan inmiddels 9
  promoties succesvol zijn afgerond. Frans Feron is getrouwd met Josien Roosen en
  vader van drie kinderen: Erik (1981), Martijn (1983) en Jolien (1987).
   Curriculum Vitae
  Curriculum Vitae
  
  List of publications
  
  149
  
  List of publications
  
  List of publications
  List of publications
  
  150
  
  List of publications
  
  PRESENT THESIS
  Chapter 2:
  Wildschut J, Feron FJM, Hendriksen JGM, van Hall M, Gavilanes-Jiminez DWD,
  Hadders-Algra M, Vles JSH. Acid-base status at birth, spontaneous motor behaviour
  at term and 3 months and neurodevelopmental outcome at age 4 years in full-term
  infants. Early Human Development 2005; 81 (6): 535-544.
  Chapter 3:
  Feron FJM, Hendriksen JGM, Kessels AGH, AWD Gavilanes, Wildschut J, Vles JSH.
  Acid-base status at birth and neurocognitive outcome at preschool age. Pediatric
  Neurology, under revision.
  Chapter 4:
  Hendriksen JGM, Feron FJM, Njiokiktjien C, Vles JSH. Het effect van clonidine en
  methylfenidaat bij kinderen met een aandachtstekortstoornis en hyperactiviteit. [The
  effect of Clonidine and Methylphenidate in children with Attention Deficit Hyperactivity
  Disorder: a comparison of neuropsychological and behavioral effects in 37 children].
  Tijdschrift voor Kindergeneeskunde 2000; 68: 94-99.
  Chapter 5:
  Vles JSH, Feron FJM, Hendriksen JGM, Jolles J, van Kroonenburgh MJPG, Weber
  WEJ. Methylphenidate down-regulates the dopamine receptor and transporter
  system in children with Attention Deficit Hyperkinetic Disorder (ADHD).
  Neuropediatrics 2003; 34 (2): 77-80.
  Chapter 6:
  Feron FJM, Hendriksen JGM, van Kroonenburgh JPG, Blom-Coenjaerts C, Kessels
  AGH, Jolles J, Weber WEJ, Vles JSH. Dopamine Transporter in Attention-Deficit
  Hyperactivity Disorder normalizes after cessation of Methylphenidate. Pediatric
  Neurology 2005; 33 (3): 179-183.
  Chapter 7:
  Feron FJM, Hendriksen JGM, Nicolai J, Vles JSH. Status Epilepticus in a child with
  Cerebral Palsy and ADHD: a possible proconvulsant effect of Clonidine?
  Neuropediatrics, under revision.
   Chapter 8:
  Feron FJM, Hendriksen JGM, Vles JSH, Transmuraal ADHD-spreekuur
  jeugdgezondheidszorg - een samenwerkingsmodel in de regio Zuidelijk ZuidLimburg. [Transmural Consultation Hour for AHDH at the Youth Health Care
  Department]. Tijdschrift voor Jeugdgezondheidszorg 2002; 34 nr. 3: 46-51
  
  List of publications
  
  151
  
  PUBLICATIONS OUTSIDE THIS THESIS
  Kroes M, Hendriksen JGM, Steyaert J, Kalff AC, Feron FJM, van Zeben-van der Aa
  TMCB, Jolles J, Troost J, Vles JSH. De Vragenlijst Voorlopers ADHD: Ontwikkeling
  en enkele psychometrische kenmerken [Precursors of ADHD questionnaire:
  development and some psychometric features]. Kind en Adolescent 2000; 22: 22-35.
  Bandell-Hoekstra IE, Abu-Saad HH, PasschierJ, Frederiks CM, Feron FJM,
  Knipschild P. Prevalence and characteristics of headache in Dutch schoolchildren.
  Eur J Pain 2001; 5(2): 145-153.
  Kalff AC, Kroes M, Vles JSH, Bosma H, Feron FJM, Hendriksen JGM, Steyaert J,
  van Zeben TM, Crolla IF, Jolles J. Factors affecting the relation between parental
  education as well as occupation and problem behaviour in Dutch 5- to 6-year-old
  children. Soc Psychiatry and Psychiatric Epidemiology 2001; 36 (7): 324-331.
  Kroes M, Kalff AC, Steyaert J, Kessels AGH, Feron FJM, v.Someren AJWGM, Hurks
  PPM, Hendriksen JGM, v.Zeben TM, Rozendaal N, Crolla IF, Troost J, Jolles J, Vles
  JSH. Child psychiatric diagnoses in a population of Dutch school children aged 6 to 8
  years. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 2001; 40 (12): 1401-1409.
  Kalff AC, Kroes M, Vles JSH, Hendriksen JGM, Feron FJM, Steyaert J, Zeben,
  TMCB van, Jolles J, Os J van. Neighbourhood level and individual level SES effects
  on child problem behaviour: a multilevel analysis. J Epidemiol Community Health.
  2001; 55 (4): 246-250.
  Bandell-Hoekstra IE, Abu-Saad HH, Passchier J, Frederiks CM, Feron FJM,
  Knipschild P. Coping en Quality of Life in relation to headache in Dutch
  schoolchildren. Eur J Pain 2002; 6(4) : 315-321.
   Kroes M, Kessels GH, Kalff AC, Feron FJM, Vissers YL, Jolles J, Vles JSH. Quality
  of movement as predictor of Attention Deficit/Hyperactivity Disorder: results from a
  prospective population study in 5-and 6-year-old children. Dev Med Child Neurol
  2002; 44(11): 753-760.
  Kroes M, Kalff AC, Steyaert J, Kessels AGH, Feron FJM, Hendriksen JGM, van
  Zeben TMCB, Jolles J, Troost J, Vles JSH. A longitudinal community study: do
  psychosocial risk factors and CBCL scores at 5 years of age predict psychiatric
  diagnoses at a later age? J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 2002; 41(8): 955-963.
  Kalff AC, Hendriksen JGM, Kroes M, Vles JSH, Steyaert J, Feron FJM, van Zeben
  TMCB, Jolles J. Neurocognitive performance of 5- and 6-year-old children who met
  
  152
  
  List of publications
  
  criteria for attention deficit/hyperactivity disorder at 18 months follow-up: results from
  a prospective population study. Journal of Abnorm Child Psychol 2002; 30(6): 589598.
  Drukker M, Kaplan CD, Feron FJM, van Os J, Children’s health-related quality of life,
  neighbourhood socio-economic deprivation and social capital. A contextual analysis.
  Social Science and Medicine 2003; 57(5): 825-841.
  Kalff AC, de Sonneville LMJ, Hurks PPM, Hendriksen JGM, Kroes M, Feron FJM,
  Steyaert J, van Zeben TMCB, Vles JSH, Jolles J. Low- and high-level controlled
  processing in executive motor control tasks in 5-6-year-old children at risk of ADHD.
  J Child Psychol Psychiatry 2003; 44(7): 1049-1057.
  Drukker M, Gunther N, Feron FJM, van Os J. Social Capital and mental health v.
  objective measures of health in the Netherlands. Br J Psychiatry 2003; 183: 174.
  Gunther N, Slavenburg B, Feron F, van Os J. Childhood social and early
  developmental factors associated with mental health service use. Soc Psychiatry and
  Psychiatric Epidemiology 2003; 38 (3): 101-108.
   van der Linden J, Drukker M, Gunther N, Feron F, van Os J. Children’s mental health
  use, neighbourhood socioeconomic deprivation and social capital. Soc Psychiatry
  and Psychiatric Epidemiology 2003; 38(9): 507-514.
  Hurks PP, Hendriksen JG, Vles JS, Kalff AC, Feron FJM, Kroes M, Van Zeben TM,
  Steyaert J, Jolles J. Verbal fluency over time as a measure of automatic and
  controlled processing in children with ADHD. Brain & Cognition 2004; 55(3): 535-544.
  Kroes M, Vissers Y, Sleijpen FA, Feron FJM, Kessels AG, Bakker E, Kalff AC,
  Hendriksen JG, Troost J, Jolles J, Vles JS. Reliability and validity of a qualitative and
  quantitative motor test for 5-to 6-year-old children. Eur J Paediatr Neurol 2004; 8(3):
  135-143.
  Drukker M, Feron FJM, van Os J. Income inequality at neighbourhood level and
  quality of life - a contextual analysis. Soc Psychiatry Psychiatr Epidemiol 2004; 39(6):
  457-463.
  Hurks PP, Adam JJ, Hendriksen JG, Vles JS, Feron FJM, Kalff AC, Kroes M,
  Steyaert J, Crolla IF, van Zeben TM, Jolles J. Controlled visuomotor preparation
  deficits in attention-deficit/hyperactivity disorder. Neuropsychology 2005; 19(1): 6676.
  List of publications
  
  153
  
  Kalff AC, de Sonneville LMJ, Hurks PPM, Hendriksen JGM, Kroes M, Feron FJM,
  Steyaert J, van Zeben TMCB, Vles JSH, Jolles J. Speed, speed variability, and
  accuracy of information processing in 5 to 6-year-old children at risk of ADHD. J Int
  Neuropsychol Soc 2005; 11(2): 173-183.
  Leurs MTW, Mur-Veeman IM, Schaalma HP, Feron FJM, Vries NK de. Integrale
  ketenzorg biedt mogelijkheden om de zorgkracht in het onderwijs te versterken.
  Tijdschrift voor Jeugdgezondheidszorg 2005; 37(4): 77-82.
  Gunther N, Drukker M, Feron F, Korebrits A, van Os J. The combination of shared
  family environment and individual-specific developmental deviance as a cause for
  treated psychiatric morbidity in children. Acta Psychiatrica Scandinavica 2005; 112:
  376-384.
   Wassenberg R, Feron FJM, Kessels AGH, Hendriksen JGM, Kalff AC, Kroes M,
  Hurks PPM, Beeren M, Jolles J, Vles JSH. Relation between cognitive and motor
  performance in 5- to 6-year-old children: results from a large-scale cross-sectional
  study. Child Dev 2005; 76 (5): 1092-1103.
  Gunther N, Drukker M, Feron F, van Os J. Association of mental health problems in
  childhood with prenatal and postnatal physical growth. European Psychiatry 2005;
  20: 277-286.
  Schneiders J, Nicolson NA, Berkhof J, Feron FJ, van Os J, and deVries MW. Mood
  reactivity to daily negative events in early adolescence: relationship to risk for
  psychopathology. Developmental Psychology 2006; 42(3): 543-554
  Lataster T, van Os J, Drukker M, Henquet C, Feron F, Gunther N, Myin-Germeys I.
  Childhood victimisation and developmental expression of non-clinical delusional
  ideation and hallucinatory experiences: Victimisation and non-clinical psychotic
  experiences. Soc Psychiatry Psychiatr Epidemiol 2006; 41(6): 423-428.
  Drukker M, Kaplan CD, Schneiders J, Feron FJM, and van Os J. The wider social
  environment and changes in self-reported quality of life in the transition from late
  childhood to early adolescence: a cohort study. BMC Public Health. 2006; 6:133.
  Hurks PP, Vles JS, Hendriksen JG, Kalff AC, Feron FJ, Kroes M, van Zeben TM,.
  Steyaert J, Jolles J. Semantic category fluency versus initial letter fluency over 60
  seconds as a measure of automatic and controlled processing in healthy school-aged
  children.
  J
  Clin
  Exp
  Neuropsychol
  2006;
  28(5):
  684-695.
  154
  
  List of publications
  
  de Haen M, Spigt MG, van Uden CJ, van Neer P, Feron FJ, Knottnerus JA. Efficacy
  of duct tape vs placebo in the treatment of verruca vulgaris (warts) in primary school
  children.
  Arch
  Pediatr
  Adolesc
  Med
  2006;
  160(11):
  1121-1125.
  Kroes M, Vles JSH, Feron FJM, Sleijpen FAM. De Maastrichtse Motoriek Test.
  Tijdschrift Kinderfysiotherapie 2006. Article in press.
   Thush C, Wiers RW, Theunissen N, Van den Bosch J, Opdenacker J, van Empelen
  P, Moerbeek M, Feron FJM. A randomized clinical trial of a targeted intervention to
  moderate alcohol use and alcohol- related problems in adolescents at risk for
  alcoholism. Pharmacology, Biochemistry & Behavior special issue on Adolescence:
  Alcohol, Drugs & Mental Disorders. Submitted for publication.
  Schneiders J, Nicolson NA, Berkhof J, Feron FJ, deVries MW, van Os J. Mood in
  Daily Contexts: Relationship to Risk in Early Adolescence. Journal of Research on
  Adolescence. Under revision.
  Schneiders J, Nicolson NA, Berkhof J, Sulon J, Feron FJ, van Os J, and deVries MW.
  Salivary cortisol secretion in relation to daily experience in early adolescence. Child
  Development. Submitted for publication.
  Hurks PPM, Hendriksen JGM, Kalff AC, Feron FJM, Vles JSH, van Zeben TMCB,
  Steyaert J, Kroes M, Jolles J. A three year longitudinal follow-up on the cognitive
  performance of children with ADHD: A controlled study. Submitted for publication.
  Hurks PPM, Hendriksen JGM, Vles JSH, Feron FJM, Kalff AC, van Zeben TMCB,
  Steyaert J, Kroes M, Jolles J. Executive functioning and behavioral problems (ADHD,
  CD/ODD) in school-aged children. Neuropsychology. Under revision.
  Hurks PPM, Hendriksen JGM, Feron FJM, Jolles J, Vles JSH. Sequential and
  simulateous information processes in children with ADHD and children with comorbid
  ADHD and Learning Disabilities. Journal of Clinical Child and Adolescent
  Psychology. Under revision.
  Keulers EHH, Hendriksen JGM, Feron FJM, Wassenberg R, Boschma l, Dings F,
  Jolles J, Vles JSH. Non-verbale leerstoornissten: spectrum of één syndroom?
  Tijdschrift voor Neuropsychologie. Under revision.
  Tremmery S, Buitelaar JK, Steyaert J, Molenberghs G, Feron FJM, Kalff AC, Hurks
  PPM, Hendriksen JGM, van Zeben TMCB, Vles JSH, Jolles J. Diagnostic Continuity
  of ADHD in a community sample of primary school children: A three-year-follow-up.
  American Journal of Child Psychiatry. Submitted for publication.
  