title: Boekje over verre verwanten over het Kanaal: niet leuk maar lukewarm. 2011, pp.53. &#x27E8;halshs-00668988&#x27E9;
text: Boekje over verre verwanten over het Kanaal: niet leuk
  maar lukewarm
  Bert Cappelle
  
  To cite this version:
  Bert Cappelle. Boekje over verre verwanten over het Kanaal: niet leuk maar lukewarm. 2011, pp.53.
  �halshs-00668988�
  
  HAL Id: halshs-00668988
  https://shs.hal.science/halshs-00668988
  Submitted on 10 Feb 2012
  
  HAL is a multi-disciplinary open access
  archive for the deposit and dissemination of scientific research documents, whether they are published or not. The documents may come from
  teaching and research institutions in France or
  abroad, or from public or private research centers.
  L’archive ouverte pluridisciplinaire HAL, est
  destinée au dépôt et à la diffusion de documents
  scientifiques de niveau recherche, publiés ou non,
  émanant des établissements d’enseignement et de
  recherche français ou étrangers, des laboratoires
  publics ou privés.
  [Te boek]
  Boekje over verre verwanten over het Kanaal: niet leuk maar lukewarm
  Bert Cappelle
  Leo Van Huyck, Verholen verwanten: Verwantschap tussen woorden in het Nederlands en het Engels.
  Leuven/Den Haag: Acco, 2010, ISBN 978-90-334-8042-3, 137 blz., 22,50 euro.
   Wist je dat het Engelse woord harvest (‘oogst(en)’) en het Nederlandse woord herfst verwant zijn?
  Indien niet, dan denk je nu waarschijnlijk, “Ach, dat ik dit niet eerder zag!” Dat is het soort reactie dat
  Van Huyck, germanist en voormalig docent Engels, bij zijn lezer wil teweegbrengen. Het Engels en het
  Nederlands zijn twee West-Germaanse talen en bieden daardoor een ruime schat aan woorden met
  voor beide talen gemeenschappelijke roots. Soms is de spelling van verwante woorden aan weerszijden
  van het Kanaal zelfs identiek – denk maar aan arm, hand, lip, lust, man, storm, enzovoort. Maar vaak is
  er een vormelijk verschil tussen de verwante woorden, waardoor we niet stilstaan bij hun gedeelde
  voorouders. Zo zijn we ons er wellicht niet van bewust dat het Engelse gate (‘poort’) en het Nederlandse
  gat verwant zijn. Andere paren van zulke verholen verwanten zijn cheap-koop, first-voorst, leaf-loof,
  spoon-spaan en straight-strekken. En toch: als je even stilstaat bij de betekenis van die woorden, dan
  wordt hun verwantschap plots vanzelfsprekend.
  Alleen jammer dat de auteur het niet de moeite waard vond om wat taalhistorische duiding te geven bij
  minder voor de hand liggende verwanten als clean en klein, sad (‘droevig’) en zat (‘verzadigd’), of nog
  thong (‘bikinistring’) en dwang. Bij de verrassende paren die volgens de auteur zelf nochtans “enige
  toelichting verdienen”, gaat een doorsnee bespreking als volgt:
  clean (rein) – klein
  Opmerkelijk is het grote verschil dat is ontstaan tussen ‘clean’ (schoon, proper, zuiver, rein) en het
  overeenkomstige woord ‘klein’ in het Nederlands. Aan de vorm is niet zo veel veranderd. De
  inhoud, daarentegen, verschilt grondig.
   Dat was het dan. Met zo’n karige commentaar blijft de lezer onvoldaan. Helemaal geen begeleidende
  tekst, laat staan enige duiding, is er voorzien bij paren als anger en eng, become en bekomen, mumps
  (‘de bof’) en mompelen, prank (‘schelmenstreek’) en pronken, skill (‘vaardigheid’) en (ge-/ver-)schil,
  write en rijten en vele andere paren die gewoonweg in dorre lijstjes staan opgesomd.
  Het boek is eigenlijk niet veel meer dan een lijst van lijstjes: ik telde niet minder dan zestig alfabetische
  opsommingen in het boekje, dat daardoor lijdt aan een gebrek aan coherentie en uniformiteit. De
  ongenummerde hoofdstukken variëren in lengte van vijfenvijftig bladzijden tot ternauwernood meer
  dan één bladzijde. Niet alleen verholen en zelfs “identieke” verwante woorden passeren de revue,
  woorden dus met een gedeelde voorouder, maar ook onder meer Engelse leenwoorden uit het
  Nederlands, zoals offal (‘slachtresten’) en afval . “Zij krijgen hun eigen bespreking,” schrijft de auteur in
  zijn inleiding, “omdat ze zo dicht aanleunen bij de ‘verholen verwanten’, ook al zijn ze dat niet.” (p. 10).
  Maar ook voor het merendeel van de opgesomde ontleningen uit het Nederlands is er van een echte
  bespreking niet de minste sprake.
   Erger nog is dat de weinige bindtekst die er is, kreunt onder de conceptuele kwakkels. Zo lezen we in de
  inleiding dat woorden als democracy en democratie weliswaar geen verwante ‘Germaanse’ woorden
  zijn, wat klopt, maar “natuurlijk wel verwant zijn als we teruggaan naar het Indo-Europees” (p. 9), wat
  nergens op slaat. En in een reeks “opvallende gevallen van verwante woorden waarbij de invloed van
  Romaanse woorden een belangrijke rol heeft gespeeld” (p. 60) – waarlijk, een invloed die een rol speelt!
  – drukt de auteur ons bij earnest-ernst op het hart: “Alleen ‘earnest’ en ‘ernst’ zijn verwant. ‘Serious’, uit
  het Frans afkomstig, is dat niet” (p. 61). Serieus? Was er een risico dat iemand misschien serious ook als
  een verwant woord had beschouwd? En verwant waarmee trouwens, want twee woorden kunnen
  verwant zijn met elkaar, maar hoe kan één woord dat nu zijn? Dat is misschien haarkloverij, maar er
  rammelt wel degelijk wat aan dit werkje zonder diepgang. De inleiding maakt melding van een
  literatuurlijst die er bij nadere inspectie niet blijkt te zijn en de beloofde website met bijkomend
  materiaal geeft een 404-foutmelding (“Page not found”). Ons oordeel? Niet leuk maar lauw.
  