title: Planning Paper 106 - Comptes satellites des transports en 2000 - Activités de support à la politique fédérale de mobilité et transport
text: PLANNING PAPER
  
  106
  Satellietrekeningen
  Transport in
  2000
  Federaal
  Planbureau
  Economische analyses en vooruitzichten
  
  Federaal Planbureau
  instelling van openbaar nut
  
  Federale Overheidsdienst Mobiliteit en Vervoer
  
  Kunstlaan 47-49
  B-1000 Brussel
  tel.: +32-2-5077311
  fax: +32-2-5077373
  e-mail: contact@plan.be
  http://www.plan.be
  
  Vooruitgangstraat 56
  B-1210 Brussel
  tel.: +32-2-2773111
  fax: +32-2-2774005
  e-mail: info@mobilit.fgov.be
  http://mobilit.fgov.be
  
  Drukwerk: Federale Overheidsdienst Economie, KMO, Middenstand en Energie
  
  Verantwoordelijke uitgever: Henri Bogaert - Wettelijk Depot: D/2008/7433/34
  
  instelling van openbaar nut
  Kunstlaan 47-49
  B-1000 Brussel
  
  Activiteiten ter ondersteuning
  van het federale mobiliteitsen vervoersbeleid
  
  Maud Nautet
  Vooruitgangstraat 56
  B-1210 Brussel
  
  Augustus 2008
  
  Satellietrekeningen
  Transport in
  2000
  Activiteiten ter ondersteuning van het federale
  mobiliteits- en vervoersbeleid
  Maud Nautet
  
  Augustus 2008
  
  Federaal Planbureau
  Het Federaal Planbureau (FPB) is een instelling van openbaar nut.
  Het FPB voert beleidsrelevant onderzoek uit op economisch, sociaal-economisch
  vlak en op het vlak van leefmilieu.
  Hiertoe verzamelt en analyseert het FPB gegevens, onderzoekt het aanneembare
  toekomstscenario’s, identificeert het alternatieven, beoordeelt het de gevolgen van
  beleidsbeslissingen en formuleert het voorstellen.
  Het stelt zijn wetenschappelijke expertise onder meer ter beschikking van de regering, het Parlement, de sociale gesprekspartners, nationale en internationale
  instellingen.
  Het FPB zorgt voor een ruime verspreiding van zijn werkzaamheden. De resultaten
  van zijn onderzoek worden ter kennis gebracht van de gemeenschap en dragen zo
  bij tot het democratisch debat.
  Internet
  URL: http://www.plan.be
  
  E-mail: contact@plan.be
  
  Publicaties
  Terugkerende publicaties:
  De economische vooruitzichten
  De economische begroting
  De “Short Term Update”
  Planning Papers (de laatste nummers)
  Het doel van de “Planning Papers” is de analyse- en onderzoekswerkzaamheden
  van het Federaal Planbureau te verspreiden.
   104 Vijventwintig jaar regionale ontwikkelingen - Een overzicht op basis van de databank van het HERMREG-model
  D. Bassilière, F. Bossier, F. Caruso, D. Hoorelbeke, O. Lohest - April 2008
  105 Bevolkingsvooruitzichten 2007-2060
  Mei 2008
  Working Papers (de laatste nummers)
  15-08 Organisatie van de participatieve oefening inzake toekomstverkenning tegen het
  jaar 2050 ter voorbereiding van het vierde Federaal rapport inzake duurzame
  ontwikkeling
  Task Force Duurzame Ontwikkeling - Augustus 2008
  16-08 Scenario’s voor transitie naar een duurzame ontwikkeling tegen 2050. Toekomstverkennende nota gerealiseerdvoor de ‘Lente van het Leefmilieu’ op basis van het
  vierde Federaal rapport inzake duurzame ontwikkeling
  Task Force Duurzame Ontwikkeling - Augustus 2008
  Overname wordt toegestaan, behalve voor handelsdoeleinden, mits bronvermelding.
  Verantwoordelijke uitgever FPB:
  
  Henri Bogaert
  Wettelijk Depot: D/2008/7433/34
  
  Dankbetuigingen
  Hierbij wil ik de FOD Mobiliteit en Vervoer en de leden van het begeleidingscomité danken voor
  hun nuttige commentaar.
  Een groot aantal privé- en overheidsinstellingen hebben mij de nodige gegevens verstrekt voor
  de opmaak van de Satellietrekeningen voor Transport. Mijn dank gaat in het bijzonder uit naar
  mijn gesprekspartners binnen de SRWT en de TEC, de STIB, De Lijn, de NMBS, de FOD Financien, de
  FOD Binnenlandse Zaken, de FOD Mobiliteit en Vervoer, de NBB, het Vlaams Gewest (MOW), het
  
  Waals Gewest (MET) en alle haven- en luchthaveninstanties voor de talrijke gegevens die ze ter
  beschikking hebben gesteld.
   Planning Paper 106
  
  Inhoudstafel
  
  Voorwoord
  
  1
  
  Executive summary
  
  2
  
  I
  
  Inleiding
  
  3
  
  II
  
  Beschrijving van de Satellietrekeningen voor Transport
  
  5
  
  A. Doelstellingen van een satellietrekening
  
  5
  
  B. De componenten van de Satellietrekeningen voor Transport
  
  6
  
  1. De transportmodi
  2. De institutionele sectoren
  3. De uitgavenposten
  
  III
  
  Methodologie van de Satellietrekeningen voor Transport
  
  9
  
  A. De belangrijkste informatiebronnen
  
  9
  
  B. De transportuitgaven per institutionele sector
  
  10
  
  1. De gezinnen
  2. De ondernemingen
  3. De overheid
  4. Het buitenland
  
  IV
  
  6
  7
  8
  
  10
  11
  15
  16
  
  C. De fiscaliteit en de overheidsinkomsten uit vervoer
  
  16
  
  Intermodale vergelijking van de Satellietrekeningen
  Transport
  
  19
  
  A. De totale transportuitgaven
  
  19
  
  1. Evolutie van de totale uitgaven over de periode 1995-2000
  2. Verdeling van de totale uitgaven volgens financieringsbron
  3. Verdeling van de totale uitgaven tussen de vervoerstypes
  en de infrastructuur
  
  B. Lopende transportuitgaven
  
  21
  22
  24
  
  26
  
  1. Evolutie van de lopende uitgaven tijdens de periode
  1995-2000
  26
  2. Verdeling van de lopende uitgaven volgens financieringsbron 27
  3. Verdeling van de lopende uitgaven tussen de vervoerstypes
  en de infrastructuur
  29
  
  Planning Paper 106
  
  C. De kapitaaluitgaven voor transport
  
  31
  
  1. Evolutie van de kapitaaluitgaven over de periode 1995-2000 31
  2. Verdeling van de kapitaaluitgaven volgens financieringsbron 32
  3. Verdeling van de kapitaaluitgaven tussen de vervoerstypes
  en de infrastructuur
  35
  
  D. De transportbelastingen en -heffingen
  
  V
  
  36
  
  1. Verdeling van de belastingen en heffingen volgens
  financieringsbron
  2. Verdeling van de belastingen en de heffingen
  tussen de vervoerstypes en de infrastructuur
  
  40
  
  De Satellietrekeningen voor Transport per modus
  
  43
  
  A. De Satellietrekening Wegvervoer
  
  43
  
  B. De Satellietrekening Lokaal Openbaar Vervoer
  
  47
  
  C. De Satellietrekening Spoorvervoer
  
  50
  
  D. De Satellietrekening Binnenvaart
  
  52
  
  E. De Satellietrekening Maritiem vervoer
  
  55
  
  F.
   58
  
  De Satellietrekening Luchtvaart
  
  37
  
  VI
  
  Conclusies
  
  63
  
  VII
  
  Bibliografie
  
  65
  
  VIII Bijlagen
  
  67
  
  A. Lexicon
  
  67
  
  B. Aanbod- en gebruikstabellen van het INR
  
  70
  
  C. Definitie van transport voor eigen rekening
  
  71
  
  D. Richtlijn 84/647/EEG
  
  72
  
  E. Transportbedrijfstakken en karakteristieke producten
  
  75
  
  F.
  Een overzicht van de wetgeving inzake indirecte
  belastingen
  1. De btw
  2. De accijnzen
  3. De energiebijdrage
  
  G. Lijst van afkortingen
  
  76
  76
  77
  78
  
  79
  
  Planning Paper 106
  
  Voorwoord
  
  De in deze publicatie voorgestelde werkzaamheden werden gefinancierd door de
  FOD Mobiliteit en Vervoer. De activiteiten ter ondersteuning van het federale mobiliteits- en vervoersbeleid zijn gericht op het ontwikkelen en valoriseren van de
  statistische informatie, de transportvooruitzichten en ondersteuning bij de besluitvorming.
  Verwijzingen naar deze publicatie moeten de volgende elementen bevatten:
  Nautet, M. (2008), Satellietrekeningen Transport in 2000, studie gefinancierd in
  het kader van de conventie “Activiteiten ter ondersteuning van het federale mobiliteits- en vervoersbeleid” tussen de FOD Mobiliteit en Vervoer en het Federaal
  Planbureau, Planning Paper 106, Federaal Planbureau, Brussel.
  1
  
  Planning Paper 106
  
  Executive summary
  
  De Satellietrekeningen voor Transport (SRT) geven een overzicht van de totale
  transportuitgaven voor België in 2000. De SRT vormen een aanvullende informatie op het centraal kader van de nationale boekhouding voor de
  transportactiviteiten, die hierin slechts gedeeltelijk weergegeven worden. Daartoe verrekenen de SRT met name de transportuitgaven voor eigen rekening, die
  bijzonder belangrijk zijn in het kader van het wegvervoer. Ze geven ook een raming van de overheidsuitgaven voor de transportactiviteit (onderhoud en
  investeringen in infrastructuur, transportpolitie, subsidies, enz.). Bovendien evalueren de SRT de vervoersgebonden belastingen en heffingen die
  overheidsontvangsten genereren.
  De SRT onderzoeken zes transportmodi: het wegvervoer, het lokaal openbaar vervoer, het spoorvervoer, de binnenvaart, het maritiem vervoer en de luchtvaart.
   Voor elk van die modi worden de totale uitgaven voorgesteld per institutionele
  sector (gezinnen, ondernemingen, overheid) en voor het buitenland. De totale
  uitgaven worden opgesplitst in grote posten: de lopende uitgaven, de bruto kapitaaluitgaven en het verbruik van vast kapitaal. De totale uitgaven zijn de som
  van de lopende uitgaven en de bruto kapitaaluitgaven, verminderd met het verbruik van vast kapitaal. De uitgaven worden tevens opgesplitst volgens de
  bestemming van de transportuitgaven, met name het personenvervoer, het goederenvervoer of de vervoersinfrastructuur.
  In 2000 bedragen de totale transportuitgaven 54 miljard euro, de lopende uitgaven 40 miljard, de bruto kapitaaluitgaven 16 miljard en het verbruik van vast
  kapitaal 2 miljard. Het wegvervoer alleen vertegenwoordigt ongeveer 80 % van
  de totale transportuitgaven. De totale uitgaven zijn als volgt verdeeld over de institutionele sectoren: 42 % voor de ondernemingen, 39 % voor de gezinnen en
  17 % voor de overheid. Het personenvervoer vertegenwoordigt 72 % van de totale transportuitgaven, het goederenvervoer 16 % en de infrastructuur 12 %.
  De transportbelastingen en -heffingen, die deel uitmaken van de totale transportuitgaven, vormen het onderwerp van een specifieke analyse. Zij bedragen in 2000
  9,6 miljard euro. De btw bedraagt 3,9 miljard euro en de andere belastingen dan
  de btw 5,7 miljard euro. De ondernemingen nemen 29 % van alle belastingen op
  transport voor hun rekening, de gezinnen 64 % en de overheid 7 %. Die belastingen hebben betrekking op het personenvervoer (78 %), op het goederenvervoer
  (16 %) en op de infrastructuur (7 %).
  2
  
  Planning Paper 106
  
  I
  
  Inleiding
  
  Dit document geeft een overzicht van de Satellietrekeningen voor Transport (SRT)
  voor het jaar 20001. De SRT bevatten economische gegevens uit het domein van
  transport. Ze vormen een aanvulling op de informatie uit het centraal kader van
  de nationale boekhouding.
   Het merendeel van de gebruikte gegevens is afkomstig van de aanbod- en gebruikstabellen (AGT) van het Instituut voor de Nationale Rekeningen (INR) die
  enkel werden opgesteld voor de jaren 1995 en 2000. De AGT voor de overige jaren
  worden geëxtrapoleerd op basis van de AGT van 1995 en 2000. Enkel die twee jaren werden dus gebruikt voor de Satellietrekeningen voor Transport2.
  Het voorliggend document bestaat uit vijf delen.
  Het eerste deel verklaart het begrip ‘satellietrekening’. Het beschrijft de doelstellingen van een satellietrekening en de belangrijkste componenten ervan.
  Het tweede deel beschrijft bondig de ramingsmethode voor de Satellietrekeningen voor Transport. Eerst worden de belangrijkste informatiebronnen
  voorgesteld die worden gebruikt voor de raming van de totale transportuitgaven.
  Vervolgens wordt de methodologie nader toegelicht voor de verschillende institutionele sectoren (gezinnen, ondernemingen, overheid) voor het buitenland en
  voor de fiscaliteit.
  Het derde deel is gewijd aan een intermodale vergelijking van de totale uitgaven
  en de componenten ervan (de lopende uitgaven en de kapitaaluitgaven). Het gaat
  om generieke tabellen waarin elke transportmodus is opgenomen en die de grote
  uitgavenposten opdelen per financieringsbron (gezinnen, ondernemingen en
  overheid) en per vervoerstype (personen, goederen, infrastructuur). Men vindt er
  ook generieke tabellen van vervoersgebonden belastingen en heffingen.
  In het vierde deel worden de bijzonderheden van elke transportmodus belicht.
  Dit deel geeft een gedetailleerd overzicht van de totale uitgaven volgens transportmodus en de vervoersgebonden belastingen en heffingen. De onderzochte
  modi zijn het wegvervoer, het lokaal openbaar vervoer, het spoorvervoer, de binnenvaart, het maritiem vervoer en de luchtvaart.
  Het laatste deel, ten slotte, geeft de conclusies en de toekomstige ontwikkelingen
  die gepland zijn voor de Satellietrekeningen voor Transport.
  1.
  2.
  In sommige gevallen worden de resultaten van het jaar 1995 gebruikt om de evolutie van de
  transportuitgaven over de periode 1995-2000 te berekenen.
   De AGT voor 2005 zouden weldra verschijnen. Op basis daarvan kunnen de SRT 2005 worden
  geraamd.
  3
  
  Planning Paper 106
  
  4
  
  Planning Paper 106
  
  II
  
  Beschrijving van de Satellietrekeningen
  voor Transport
  
  A. Doelstellingen van een satellietrekening
  De nationale boekhouding geeft een beknopt en gekwantificeerd overzicht van
  de nationale productie van een land gedurende een gegeven periode. De tabellen
  van de Nationale Rekeningen geven een coherent beeld van de Belgische productie en de economische activiteit van elke bedrijfstak. Toch beschrijft de nationale
  boekhouding hoofdzakelijk de activiteiten van de bedrijfstakken waarvan de
  goederen en diensten worden verhandeld op de markt.
  De satellietrekeningen vormen een uitbreiding van de analytische capaciteit van
  de nationale boekhouding voor de domeinen die er slechts gedeeltelijk in voorkomen. Zij moeten worden beschouwd als een bijdrage tot het centraal kader van
  de nationale boekhouding. De satellietrekeningen leveren meer gedetailleerde en
  nauwkeurigere informatie over een bepaald activiteitendomein: over de uitgaven
  en de financiering ervan, over de begunstigden en de productie, zowel voor rekening van derden als voor eigen rekening. Daartoe gebruiken de
  satellietrekeningen gegevens van het centraal kader, maar ook informatie eigen
  aan dat activiteitendomein. Het doel bestaat erin alle activiteiten van het domein
  te registreren, ongeacht of ze al dan niet aanleiding geven tot een handelsuitwisseling of verricht worden door bedrijfstakken waarvan zij al dan niet de
  hoofdactiviteit vormen.
  De keuze viel op de activiteit ‘transport’ voor het opmaken van een satellietrekening. Die activiteit wordt in de nationale boekhouding immers enkel
  vertegenwoordigd door de transportdiensten die in het kader van een handelsuitwisseling aan derden worden aangeboden. De nationale boekhouding houdt
  bijvoorbeeld geen rekening met het vervoer voor eigen rekening dat nochtans bijzonder belangrijk is in het kader van het wegvervoer.
   De Satellietrekeningen voor Transport structureren de beschikbare statistische informatie in dit domein. De satellietrekeningen hebben tot doel beter verslag uit te
  brengen van de economische activiteit ‘transport’ zonder zich uitsluitend te beperken tot de in de nationale boekhouding voorgestelde activiteit van de
  ondernemingen in de transportbedrijfstakken. In de toekomst zullen de satellietrekeningen, via de integratie van de externe kosten, een nog vollediger beeld
  kunnen geven van de transportactiviteiten door er bepaalde verschijnselen in op
  te nemen die het gevolg zijn van transportactiviteiten maar die niet geëvalueerd
  worden op de markt (luchtvervuiling, lawaai, ongevallen).
  5
  
  Planning Paper 106
  
  Ook al kunnen de satellietrekeningen als een vooruitgang op het vlak van statistische informatie worden beschouwd, toch moet men er rekening mee houden
  dat zij het resultaat zijn van een compilatie van verspreide gegevens over de
  transportuitgaven en dat zij enkel een macro-economisch beeld geven. Bovendien zal de methodologie van de satellietrekeningen moeten worden verfijnd en
  vervolledigd om er monetaire ramingen van de externe kosten in op te nemen.
  Vandaar dat het evolutief karakter van de satellietrekeningen moet worden onderstreept.
  B. De componenten van de Satellietrekeningen voor Transport
  De satellietboekhouding voor transport stelt zich tot doel het transport te schatten op basis van de uitgaven voor elke transportmodus. De uitgaven zijn
  opgesplitst in twee categorieën : de lopende uitgaven en de kapitaaluitgaven.1 De
  uitgaven worden toegekend aan elk type actor: beheerder, organisator of gebruiker of, met andere woorden, aan de actoren die van de transportactiviteit gebruik
  maken en/of haar financieren.
  De Satellietrekeningen voor Transport (SRT) geven de uitgaven per transportmodus, per institutionele sector, per type uitgave en per vervoerstype.
   1. De transportmodi
  De volgende transportmodi worden in het kader van deze studie over de satellietrekeningen onderzocht2:
  - het wegvervoer (Weg) verwijst naar alle voertuigen die gebruik maken
  van de wegeninfrastructuur, behalve de voertuigen die zich verplaatsen
  in het kader van het lokaal openbaar vervoer. Het wegvervoer komt overeen met twee takken van het centraal kader van de nationale boekhouding, namelijk de bedrijfstak goederenvervoer over de weg en de
  bedrijfstak personenvervoer te land. Deze laatste omvat tevens het personenvervoer te land volgens een dienstregeling, dat opgenomen is in een
  onafhankelijke satellietrekening.
  - het lokaal openbaar vervoer (LOV) omvat het openbaar personenvervoer
  dat wordt verzekerd door maatschappijen die afhangen van de overheid
  en die een lokaal net bedienen. De gebruikte infrastructuur is de wegeninfrastructuur en de infrastructuur eigen aan het net.
  - het spoorvervoer (Spoor) omvat de transportdiensten per spoor (met uitzondering van het lokaal openbaar vervoer) waarvan de activiteiten
  zowel nationaal als internationaal zijn.
  1.
  2.
  6
  
  Hierbij moet worden opgemerkt dat de satellietboekhouding transport zich enkele vrijheden
  veroorlooft ten aanzien van het stelsel van de nationale boekhouding. Dat laatste beschouwt de
  aankoop van transportmaterieel door de gezinnen als consumptie, terwijl hetzelfde materieel
  aangekocht door een bedrijf wordt geboekt als investering. Elke aankoop van transportmaterieel
  zal in de satellietrekeningen transport worden beschouwd als een kapitaaluitgave, los van het
  feit of de koper een rechtspersoon of natuurlijk persoon is.
  De vervoerondersteunende activiteiten hebben eveneens het voorwerp uitgemaakt van een
  satellietrekening. De vervoerondersteunende activiteiten omvatten een reeks logistieke diensten
  zoals behandeling, opslag, enz. De logistieke activiteiten beantwoorden niet aan een transportdienst als dusdanig, maar eerder aan een dienst die verwant is met de vervoersactiviteit. Vandaar dat de logistieke activiteiten niet vervat zijn in de totale uitgaven voor transport.
   Planning Paper 106
  
  -
  
  -
  
  de binnenvaart (BV) betreft het vervoer over waterwegen waarvoor de
  infrastructuur door de havens en de gewesten wordt geleverd. De havens
  beheren de haveninfrastructuur en de gewesten de waterwegen.
  het maritiem vervoer (Mar) behelst de transportdiensten over zee vanuit
  de havens die voor de infrastructuur zorgen.
  de luchtvaart (Lucht) omvat het luchtvervoer waarvoor de luchthavens
  de infrastructuur leveren. Deze laatste hebben wisselende juridische en
  financiële banden met de overheid.
  2. De institutionele sectoren
  In het stelsel van de nationale boekhouding onderscheiden we vijf categorieën
  van institutionele sectoren. Een institutionele sector groepeert eenheden met een
  soortgelijk economisch gedrag. Die classificatie wordt gekenmerkt door de
  hoofdfunctie van de eenheden en door de aard van hun activiteit.
  - De niet-financiële vennootschappen (S11) produceren niet-financiële verhandelbare goederen en diensten.
  - De financiële instellingen (S12) groeperen de banken en de verzekeringen.
  - De overheid (S13) omvat de centrale overheid, de gefedereerde en lokale
  overheden en de sociale zekerheid. De overheid levert niet- verhandelbare goederen en diensten (voor individueel en collectief gebruik) en
  zorgt voor inkomensherverdeling. De overheid haalt haar middelen
  vooral uit de verplichte bijdragen.
  - De institutionele sector van de huishoudens en de individuele ondernemers (S14) omvat de economische actoren, zowel in hun functie van consument van goederen en diensten als in hun functie van producent van
  goederen en diensten. Deze sector omvat eveneens de eenheden die goederen en diensten produceren voor eigen finaal gebruik. De nationale
  boekhouding concentreert zich slechts op twee categorieën van productie
  voor eigen gebruik. Het gaat om de huisvestingsdiensten verstrekt door
  de eigenaars-bewoners en de huishoudelijke diensten verstrekt door
  bezoldigd personeel.
   - De instellingen zonder winstoogmerk (S15, IZW’s) ten behoeve van huishoudens realiseren niet-verhandelbare diensten ten gunste van de gezinnen. Het gaat om particuliere eenheden zoals vakbonden,
  consumentenverenigingen, politieke partijen, religieuze organisaties,
  sportverenigingen en culturele en recreatieve verenigingen en liefdadigheidsinstellingen.
  Die vijf sectoren zijn samengesteld uit ingezetenen, d.w.z. personen die ten minste één jaar op het Belgisch grondgebied verblijven, zonder onderscheid naar
  nationaliteit.
  De Satellietrekeningen voor Transport groeperen verschillende institutionele sectoren binnen de categorie ‘ondernemingen’. Het gaat om niet-financiële
  vennootschappen, financiële instellingen en IZW’s ten behoeve van huishoudens.
  In plaats van de vijf categorieën institutionele sectoren uit de nationale boekhouding, onderscheiden de Satellietrekeningen voor Transport slechts drie
  institutionele sectoren, namelijk de gezinnen, de ondernemingen en de overheid.
  Naast die drie sectoren is er ook nog het buitenland, dat geen institutionele sector
  als dusdanig is: het dient om de relaties tussen de nationale economie en de niet-
  
  7
  
  Planning Paper 106
  
  ingezeten eenheden (buiten het Belgisch grondgebied gevestigd) te beschrijven.
  De transacties tussen het buitenland en de ingezeten eenheden hebben betrekking op de in- en uitvoer van transportdiensten.
  3. De uitgavenposten
  De Satellietrekeningen voor Transport meten de totale uitgaven (TU) voor transport tegen lopende prijzen gedurende een bepaald jaar. De totale uitgaven
  bestaan uit de binnenlandse lopende uitgaven (LU) en de kapitaaluitgaven (KU)
  zonder het verbruik van vaste activa (VVA).
  Met andere woorden, TU = LU + KUn,
  
  waarbij KUn1= KUb2- VVA.
   De lopende uitgaven van de ondernemingen voor transportdiensten voor rekening van derden zijn gebaseerd op de aankoopprijzen van de transportdiensten.3
  Per definitie omvat de aankoopprijs de verschillende productiekosten, waaronder de kapitaalafschrijving. Om dubbeltellingen in de lopende uitgaven en de
  kapitaaluitgaven te voorkomen, is het noodzakelijk om bij de berekening van de
  totale uitgaven, het verbruik van vaste activa van ondernemingen die vervoersopdrachten voor rekening van derden uitvoeren af te trekken.
   De grote uitgavenposten zijn als volgt samengesteld:
  - de lopende uitgaven: zij vormen de som van het finaal verbruik van de
  gezinnen, het intermediair verbruik van de ondernemingen en de
  lopende overdrachten van de overheid. In het kader van de Satellietrekeningen voor Transport worden die drie posten respectievelijk opgesplitst
  als volgt : de totale lopende uitgaven van de gezinnen om zich transportdiensten aan te schaffen of een eigen voertuig te gebruiken, de waarde
  van de diensten die rechtstreeks of onrechtstreeks worden verbruikt door
  de particuliere of overheidsbedrijven om zich transportdiensten aan te
  schaffen of zelf die transportdiensten te verzorgen; de onderhoudskosten
  van de privé en openbare infrastructuurbeheerders en de totale lopende
  overdrachten van de overheid ten gunste van de actoren;
  - de kapitaaluitgaven: zij bestaan uit de bruto-investeringen in vaste activa
  en de kapitaaloverdrachten. In het huidige onderzoeksdomein worden
  de bruto-investeringen in vaste activa gedefinieerd als de investeringsuitgaven voor materieel en vervoersinfrastructuur verminderd met alle
  gerealiseerde overdrachten. Die overdrachten hebben betrekking op de
  investeringen in het transportdomein, maar bevatten niet de financieringen verleend om de bruto-investeringen in vaste activa te financieren. In
  de Satellietrekeningen voor Transport wordt elke aankoop van transportmaterieel beschouwd als een kapitaaluitgave, ongeacht de rechtspersoonlijkheid van de koper (gezin of onderneming);
  - het verbruik van vaste activa: het gaat om de normale en voorziene
  waardevermindering van de activa. In de satellietrekeningen heeft die
  waardevermindering betrekking op alle investeringsuitgaven: materieel
  en infrastructuur.
  1.
  2.
  3.
  8
  
  Netto kapitaaluitgaven.
  Bruto kapitaaluitgaven.
  Het volgende deel geeft meer details over de methodologie van de Satellietrekeningen voor
  Transport.
   Planning Paper 106
  
  III
  
  Methodologie van de
  Satellietrekeningen voor Transport
  
  In dit deel geven we een beknopte verklaring van de gebruikte methodologie
  voor de opmaak van de Belgische SRT. Het doel is de belangrijkste informatiebronnen voor te stellen en bondig toe te lichten hoe elke uitgavenpost in de SRT
  wordt geëvalueerd.
  Op dit ogenblik bestaat er nog geen internationaal goedgekeurde methodologie
  voor de opmaak van Satellietrekeningen voor Transport. Om de methodologie
  van de Belgische SRT te ontwikkelen, hebben we ons gebaseerd op een Franse studie ter zake1. Die studie toont ramingen van de transportuitgaven volgens de
  grote uitgavenposten (lopende uitgaven en kapitaaluitgaven), de transportuitgaven voor eigen rekening en de transportfiscaliteit.
  A. De belangrijkste informatiebronnen
  Zoals vermeld, kunnen de SRT gezien worden als een bijlage bij de nationale boekhouding. Ze zijn in de eerste plaats gebaseerd op de gegevens uit de nationale
  boekhouding. Via die informatie kunnen onder meer het intermediair verbruik
  en het finaal verbruik van transportdiensten door de gezinnen en de ondernemingen worden geraamd. Ze geeft ook de waarde van de aankoop van
  transportmaterieel door ondernemingen volgens bedrijfstak en de waarde van de
  export en import van de transportproducten. Zij geeft tevens indicaties over de
  niet-aftrekbare btw betaald door de gezinnen en de ondernemingen op het gebruik van transportdiensten en transportmaterieel. De aanbod- en
  gebruikstabellen (AGT) van het Instituut voor de Nationale Rekeningen (INR) zijn
  de voornaamste informatiebron van de SRT.2 Een korte verklaring van de AGT
  wordt gegeven in bijlage B.
   Om de nationale boekhouding te vervolledigen op het vlak van transport, is het
  niettemin noodzakelijk andere bronnen te raadplegen. Dat onderzoekswerk
  maakt het mogelijk de lopende uitgaven en de investeringsuitgaven van de verschillende overheden voor de transportactiviteiten te bepalen, evenals de
  investeringen van de gezinnen voor transportmaterieel of bepaalde transportdiensten, de uitgaven van de privébeheerders van infrastructuur (de rivier- en
  1.
  2.
  Voor meer details over de satellietrekeningen transport in Frankrijk:
  http//www.statistiques.equipement.gouv.fr/rubrique.php3?id_rubrique=253.
  De SRT zijn gebaseerd op een gedetailleerde versie van de AGT die wordt opgesteld door de
  Nationale Bank van België en goedgekeurd door het Instituut voor de Nationale Rekeningen.
  Die gedetailleerde versie omvat 320 producten en 120 bedrijfstakken en is enkel bestemd voor
  intern gebruik.
  9
  
  Planning Paper 106
  
  zeehavens en de luchthavens), de transportfiscaliteit en verschillende uitgaven
  i.v.m. het openbaar vervoer (subsidies voor openbare dienstverleningsopdracht,
  enz.).
  Dat onderzoek vond plaats bij de verschillende openbare instellingen, vooral bij
  de FOD Mobiliteit en Vervoer en de FOD Financiën, het Vlaams Gewest en het
  Waals Gewest, de lokale en de federale politie, maar ook bij de havens en luchthavens, de NMBS, de MIVB, De Lijn, de TEC en de SRWT. Andere informatie werd
  gehaald uit de nationale enquêtes zoals de COICOP (Classification of Individual
  Consumption According to Purpose) van de NBB (Nationale Bank van België) en
  het HBO (Huishoudbudgetonderzoek) van het NIS (Nationaal Instituut voor de
  Statistiek).1 Ten slotte, hebben we in bepaalde gevallen een beroep moeten doen
  op experts die gespecialiseerd zijn in een bepaalde activiteit om de posten waarvoor geen informatie beschikbaar was te ramen.
   Wanneer geen enkele bron de nodige informatie kon leveren om een bepaalde
  post te ramen, werden, in de mate van het mogelijke, hypothesen gebruikt. Die
  hypothesen zijn uitgewerkt aan de hand van aanvullende gegevens die verband
  houden met de te ramen post. Zelden kon geen enkele raming worden gemaakt.
  Alle informatie uit de verschillende bronnen werd samengevoegd om de statistische gegevens te leveren die nodig waren voor de opmaak van de SRT. De
  verzamelde gegevens werden in belangrijke mate geharmoniseerd en eenvormig
  gemaakt. Dat zorgde voor een optimale samenhang van de ramingen in de SRT.
  B. De transportuitgaven per institutionele sector
  Voor elke institutionele sector (gezinnen, ondernemingen en overheid) hebben
  we de verschillende uitgavenposten voor transport geraamd. Voor elke post
  werd er een specifieke methodologie gebruikt. Wanneer er voldoende informatie
  beschikbaar was, hebben we die specifieke methodologieën voor elke modus
  toegepast.
  1. De gezinnen
  De lopende uitgaven voor de gezinnen beantwoorden aan de uitgaven voor
  transportdiensten aangeboden door de ondernemingen (transport voor rekening
  van derden) en aan de uitgaven voor het gebruik van een eigen voertuig. In dit
  laatste geval gaat het om de productie van transportdiensten voor eigen rekening
  door de gezinnen. Die uitgaven worden geraamd door het gezinsverbruik verbonden aan het gebruik van een voertuig te verrekenen (brandstof, onderhoud,
  herstel, verzekering, enz.).
  De kapitaaluitgaven van de gezinnen verwijzen enkel naar het transport voor eigen rekening. Het gaat om de aankoop van voertuigen en investeringen in
  garages.
  1.
  10
  
  De informatie uit die nationale enquêtes geeft meer details over het gebruik van bepaalde transportdiensten door de gezinnen dan de AGT.
   Planning Paper 106
  
  De informatie over het gebruik van transportdiensten voor rekening van derden
  is voornamelijk afkomstig van de aanbod- en gebruikstabellen (AGT). De uitgaven
  in verband met de aankoop en het gebruik van eigen voertuigen komen uit nationale enquêtes over het gezinsverbruik (COICOP en HBO) en ramingen door
  onafhankelijke experts.
  2. De ondernemingen
  De uitgaven van de ondernemingen omvatten de lopende uitgaven voor het gebruik van transportdiensten, ongeacht of ze worden gefactureerd, de
  kapitaaluitgaven verbonden aan de productie van die transportdiensten evenals
  de uitgaven voor onderhoud en investeringen van de privémaatschappijen die
  infrastructuurbeheerder zijn.
  a. Inleiding: het transport voor eigen rekening
  Alvorens een beschrijving te geven van de methodologie die gebruikt werd voor
  de sector van de ondernemingen, dient het begrip transport voor eigen rekening
  verricht door de ondernemingen omschreven te worden.
  Het transport voor eigen rekening wordt gedefinieerd als al het transport dat niet
  voor rekening van derden wordt verricht. Het transport voor rekening van derden is het betaald personen- of goederenvervoer voor rekening van derden.1
  Bij gebrek aan nauwkeurige gegevens over het transport voor eigen rekening,
  hebben we ramingen uitgevoerd. Algemeen zijn die ramingen geëxtrapoleerd op
  basis van de aanbod- en gebruikstabellen van het INR (Instituut voor de Nationale
  Rekeningen) en, in het bijzonder, het luik investeringen. Er dienden talrijke hypothesen opgesteld te worden om tot die resultaten te komen. Elke modus heeft ook
  zijn eigen bijzonderheden waarmee rekening moest worden gehouden. De methodologie werd dus geval per geval aangepast. Er is dus voorzichtigheid
  geboden bij het gebruik en de interpretatie van die gegevens en er moet rekening
  mee gehouden worden dat ze niet gebaseerd zijn op objectieve gegevens.
   b. Lopende uitgaven van de ondernemingen voor het gebruik van transportdiensten en de productie van transportdiensten voor eigen rekening
  Net zoals voor de gezinnen, onderscheidt men, binnen de lopende uitgaven, de
  uitgaven voor de transportdiensten voor rekening van derden, die worden verkregen door de diensten van een onderneming te huren; en de transportuitgaven
  voor eigen rekening, die overeenkomen met de uitgaven voor het gebruik van
  een eigen voertuig. Zoals later zal blijken, is de methode om het transport voor
  eigen rekening van de ondernemingen te ramen echter duidelijk veel complexer
  dan die van de gezinnen.
  De gegevens die gebruikt worden om de uitgaven van de ondernemingen te ramen, zijn vooral afkomstig van de aanbod- en gebruikstabellen van het INR. De
  1.
  Voor meer details over de definitie van transport voor eigen rekening, zie bijlage C.
  11
  
  Planning Paper 106
  
  uitgaven voor intermediair verbruik van transportdiensten voor rekening van
  derden worden gemeten volgens de bestedingsoptiek (gebruikstabel) en die voor
  de transportdiensten voor eigen rekening volgens de productie-optiek (aanbodtabel).
  i. Intermediair verbruik van transport voor rekening van derden
  Volgens de bestedingsoptiek (luik ‘gebruik’ van de AGT), komt het begrip intermediair verbruik overeen met de transportdiensten die door het geheel van de
  ondernemingen worden verbruikt. Het transport voor rekening van derden kan
  gerealiseerd worden door ondernemingen waarvan de hoofdactiviteit de bestudeerde transportmodus is (gebruik van transportdiensten voor rekening van
  derden, productie van de ‘bedrijfstak’) of door de ondernemingen waarvoor het
  bestudeerde transport een nevenactiviteit is (gebruik van transportdiensten voor
  rekening van derden, productie ‘buiten de bedrijfstak’).
  Het gaat om een lezing per rij van de gebruikstabellen van het INR voor elke bestudeerde transportdienst. De totale uitgaven van de ondernemingen voor die
  producten worden verrekend in de SRT, ongeacht de bedrijfstak die de transportdienst heeft geproduceerd.
   In de bestedingsoptiek zijn de lopende uitgaven van de ondernemingen gebaseerd op de aankoopprijs van de wegtransportdiensten. De aankoopprijs1 is het
  bedrag dat daadwerkelijk door de koper wordt betaald voor de transportdienst,
  inclusief de productgebonden belastingen – enkel het niet – aftrekbare deel van
  de btw – min productgebonden subsidies. Per definitie omvat de aankoopprijs de
  verschillende productiekosten, waaronder de kapitaalafschrijving. Om dubbeltellingen van de lopende uitgaven en de kapitaaluitgaven te voorkomen, is het
  noodzakelijk om bij de berekening van de totale uitgaven, het verbruik van vaste
  activa van ondernemingen die vervoersopdrachten verzorgen voor rekening van
  derden af te trekken (zie punt d van voorgaand deel).
  ii. Intermediair verbruik in verband met de productie van transportdiensten voor eigen rekening
  Volgens de productie-optiek (aanbodsluik van de AGT) verwijst het concept intermediair verbruik van transport naar het geheel van goederen en diensten die
  nodig zijn voor de productie van transportdiensten. Alle bedrijfstakken kunnen
  transport voor eigen rekening verrichten.
  De transportdiensten voor eigen rekening worden niet gefactureerd. Hun prijs
  wordt niet op de markt bepaald zoals wel het geval is voor de transportdiensten
  voor rekening van derden. Aangezien de producent ook de consument is, wordt
  verondersteld dat de uitgaven voor het gebruik van die diensten gelijk zijn aan
  de uitgaven voor de productie van dezelfde diensten. Er is dus geen toegevoegde
  waarde op de productie van de transportdiensten voor eigen rekening. Om de
  waarde van die diensten te bepalen, baseren wij ons op de uitgaven voor de productie ervan.
  1.
  12
  
  Ter herinnering, de basisprijs stemt overeen met het bedrag dat de producent ontvangt voor de
  geleverde transportdienst, met aftrek van de productgebonden belastingen en rekening houdend met de productgebonden subsidies.
   Planning Paper 106
  
  Meer concreet worden de lopende uitgaven van de ondernemingen voor het
  transport voor eigen rekening geraamd door het intermediair verbruik, de lonen
  en sociale lasten en de belastingen min subsidies voor de productie van dit vervoer voor eigen rekening1 samen te tellen. De gegevens van de
  transportbedrijfstakken worden gebruikt om de waarden van die posten voor eigen rekening te bepalen. Zij maken het mogelijk de producten van het
  intermediair verbruik te tonen die kenmerkend zijn voor de productie van een
  gegeven transportdienst (variabel volgens de transportmodus) en het transportmaterieel en de overige investeringen die eigen zijn aan de bestudeerde activiteit.
  De eerste fase bestaat in een analyse van de structuur van de uitgaven voor intermediair verbruik en van de investeringen van de transportbedrijfstakken zelf om
  de consumptiekenmerken van elke transportbedrijfstak te verduidelijken. Impliciet wordt dus verondersteld dat de ondernemingen die transport voor eigen
  rekening realiseren, hun transportuitgaven structureren zoals de ondernemingen
  van de bestudeerde transportbedrijfstak. Algemeen kan men echter veronderstellen dat de voertuigen die voor rekening van derden rijden intensiever worden
  gebruikt dan de voertuigen die voor eigen rekening rijden. Bijgevolg worden bepaalde aanpassingen aangebracht om te voorkomen dat de uitgaven voor het
  gebruik van voertuigen die dienen voor het vervoer voor eigen rekening worden
  overschat.
  Ter verduidelijking wordt in bijgevoegde tabel 27 (bijlage E) elke transportmodus
  gekoppeld aan zijn karakteristieke productie (hoofdactiviteit), zijn specifiek
  transportmaterieel en het intermediair verbruik dat er typisch mee verbonden is.
  c. Kapitaaluitgaven voor de productie van transportdiensten voor rekening van derden en voor eigen rekening
  In tegenstelling tot de sector van de gezinnen, omvatten de kapitaaluitgaven van
  de ondernemingen tegelijk de uitgaven voor rekening van derden en de uitgaven
  voor eigen rekening. Opnieuw komt al die informatie van de AGT.
   i. Investeringen voor het transport voor rekening van derden
  De kapitaaluitgaven voor het transport voor rekening van derden stemmen overeen met de totale investeringsuitgaven van de ondernemingen om het vervoer
  voor rekening van derden te verzorgen.2 Het gaat hoofdzakelijk om transportmaterieel, maar ook om andere investeringsposten (bouwwerkzaamheden,
  computers en informatica-uitrusting, enz.). De productie van transportdiensten
  voor rekening van derden wordt niet uitsluitend verzorgd door de ondernemingen van de transportbedrijfstakken. Andere bedrijfstakken realiseren eveneens
  dit type van productie, als nevenactiviteit. Vandaar dat zowel rekening moet
  worden gehouden met de investeringen van de ondernemingen van de bedrijfstak, als met een raming van de kapitaaluitgaven van de ondernemingen ‘buiten
  de bedrijfstak’ die verband houden met de productie van transportdiensten voor
  rekening van derden.
  1.
  2.
  Zoals gezegd, leidt het transport voor eigen rekening niet tot toegevoegde waarde aangezien de
  consument de producent is van de betrokken dienst.
  Deze diensten kunnen worden gebruikt door de drie institutionele sectoren of worden geëxporteerd.
  13
  
  Planning Paper 106
  
  Niet voor elke transportbedrijfstak zijn de in de SRT voorgestelde kapitaaluitgaven een weerspiegeling van de totale investeringen van de bedrijfstak, zoals
  aangegeven in de AGT. Een deel van de activiteit van die ondernemingen stemt
  inderdaad niet overeen met hun hoofdactiviteit. De SRT houden slechts rekening
  met de investeringsuitgaven in het kader van de hoofdtransportactiviteit. Die
  uitgaven worden geraamd door de totale investeringen te wegen op basis van het
  belang van de productie van de transportdienst in de totale productie van de bedrijfstak. Het transportmaterieel wordt voor 100 % toegewezen aan de
  transportactiviteit van de bedrijfstak.
   Investeringen van de ondernemingen buiten de bedrijfstak die als nevenactiviteit
  transportdiensten voor rekening van derden verzorgen, moeten volgens dezelfde
  logica worden geboekt. Daartoe wordt de verhouding tussen de vervoersproductie van de ondernemingen buiten de bedrijfstak en de vervoersproductie door de
  bedrijfstak gebruikt voor het bepalen van een verrekeningssleutel voor de uitgaven buiten de bedrijfstak. Er wordt dus verondersteld dat de ondernemingen
  buiten de bedrijfstak die transport voor rekening van derden verzorgen, dezelfde
  investeringsstructuur hebben als de ondernemingen van de bedrijfstak om een
  gegeven productie te verwezenlijken.
  ii. Investeringen voor transport voor eigen rekening
  Wat het vervoer voor eigen rekening betreft, beperken we ons tot de verrekening
  van de uitgaven voor transportmaterieel. We veronderstellen dat de meeste andere investeringen gebeuren in het kader van de hoofdactiviteit van die
  ondernemingen. Om een overschatting van de kapitaaluitgaven voor eigen rekening te voorkomen, zullen zij niet in de SRT worden opgenomen. De ramingen
  van de kapitaaluitgaven voor eigen rekening komen overeen met een minimumbedrag.
  In de praktijk worden de uitgaven voor transportmaterieel voor eigen rekening
  geraamd door de uitgaven van ondernemingen die transport voor rekening van
  derden verzorgen (ondernemingen van binnen en buiten de bedrijfstak) af te
  trekken van de totale investeringen van de ondernemingen voor die producten.
   d. Het verbruik van vaste activa
  Het in de SRT geraamde verbruik van vaste activa stemt overeen met de afschrijving van de investeringen die alleen plaatsvinden in het kader van het transport
  voor rekening van derden. Het komt er inderdaad op aan bij de berekening van
  de totale uitgaven dubbeltellingen te voorkomen tussen enerzijds de lopende uitgaven voor rekening van derden die overeenstemmen met het intermediair
  verbruik en het finaal verbruik van de ondernemingen en de gezinnen voor transportdiensten en anderzijds de kapitaaluitgaven voor rekening van derden, die
  overeenkomen met de totale investeringen van de ondernemingen die vervoer
  verzorgen voor rekening van derden. Zoals we reeds hebben uitgelegd, worden
  die lopende uitgaven gewaardeerd tegen aankoopprijzen en omvatten ze alle
  productiekosten, waaronder de afschrijvingen.
  Het verbruik van vaste activa (rekening van derden) wordt geraamd op basis van
  de AGT volgens dezelfde logica als de kapitaaluitgaven en op basis van de gegevens voor de beschouwde transportbedrijfstak.
  14
  
  Planning Paper 106
  
  Het probleem is niet aan de orde voor het transport voor eigen rekening aangezien de lopende uitgaven voor eigen rekening niet gewaardeerd worden tegen
  aankoopprijzen. Die uitgaven zijn de som van het intermediair verbruik gekoppeld aan het gebruik van voertuigen, de lonen van de chauffeurs en de
  belastingen op de productie van vervoer voor eigen rekening. De afschrijvingen
  zijn er dus niet in opgenomen.
  e. De uitgaven van de privébeheerders van de infrastructuur
  De privébeheerders van de infrastructuur zijn een bijzondere subcategorie van de
  in de SRT voorgestelde bedrijfssector.
   Die privébeheerders zijn maatschappijen die belast zijn met het beheer van de rivierhavens, de zeehavens en de luchthavens. De door die ondernemingen
  aangeboden diensten zijn geen transportdiensten, maar transportondersteunende diensten (veiligheids- en controleopdrachten, ter beschikking stellen van
  parkeerruimte, brandstofbevoorrading, laden en lossen, ...). Binnen de AGT zijn
  die ondernemingen niet opgenomen in de bedrijfstakken die transportdiensten
  produceren, maar gegroepeerd in de bedrijfstak ‘vervoersondersteunende activiteiten’. De informatie die de AGT voor die bedrijfstak geven, is onvoldoende
  gedetailleerd om de uitgaven van die maatschappijen per modus te kunnen onderscheiden. De ramingen van die uitgaven zijn dus gebaseerd op informatie die
  rechtstreeks afkomstig is van elk van die maatschappijen.
  De lopende uitgaven van de privébeheerders komen overeen met de uitgaven
  voor onderhoud van de haven- en luchthaveninfrastructuur, terwijl de kapitaaluitgaven bestaan uit de investeringsuitgaven voor die infrastructuur.
  Het verbruik van vaste activa dat verband houdt met de investeringen van de privébeheerders moet worden afgetrokken aangezien ze hun diensten aan de
  infrastructuurgebruikers factureren, en die uitgaven zijn reeds vervat in de
  aankoopprijs.
  3. De overheid
  Voor de uitgaven van de overheid wordt een onderscheid gemaakt tussen de uitgaven voor vervoer in het kader van haar activiteiten m.b.t. de organisatie en het
  beheer van vervoer en de uitgaven voor transportdiensten (voor rekening van
  derden of voor eigen rekening). Dit laatste type van uitgaven wordt niet opgenomen in de institutionele sector van de overheid. Die uitgaven worden verrekend
  bij de uitgaven van de ondernemingen die transport verzorgen voor eigen rekening of bij de ondernemingen die transportdiensten gebruiken die door andere
  ondernemingen worden aangeboden (rekening van derden).
  Met andere woorden, enkel de uitgaven van de overheid die de organisatie en de
  goede werking van het vervoer mogelijk maken, zijn opgenomen in de institutionele sector van de overheid1. De kosten die verband houden met politietaken
  1.
   Ter verduidelijking nemen we het tegenvoorbeeld van de aankoop van personenvoertuigen van
  de bedrijfstak openbare instellingen van de sociale zekerheid. Die uitgaven zullen niet worden
  toegewezen aan de investeringen van de overheid, maar aan de ondernemingen die vervoer verzorgen voor eigen rekening.
  15
  
  Planning Paper 106
  
  zoals het regelen van en het toezicht op het verkeer worden eveneens verrekend
  bij de uitgaven van de overheidssector.
  Dat onderscheid maakt het mogelijk op adequate wijze de uitgaven van de overheid die in rechtstreeks verband staan met het vervoer en de
  vervoersinfrastructuur te bepalen.
  Wat de lopende uitgaven betreft, gaat het hoofdzakelijk om het onderhoud van
  het wegennet en de personeelskosten van die taken. De kapitaaluitgaven komen
  overeen met de investeringsuitgaven in infrastructuur voor de betrokken modus.
  4. Het buitenland
  Zoals we reeds hebben toegelicht, is het buitenland geen institutionele sector als
  dusdanig. Het toont de banden tussen de nationale economie en de niet-ingezeten eenheden. De transacties tussen het buitenland en de ingezeten eenheden
  beantwoorden aan de invoer en de uitvoer.
  Concreet komt het buitenlands saldo overeen met het verschil tussen de uitvoer
  en de invoer van transportdiensten en vervoersmarges.1
  Om over te gaan van het concept nationale uitgaven naar het concept binnenlandse uitgaven, moet het buitenlands saldo worden toegevoegd door bij de
  invoer de consumptieve bestedingen van de ingezetenen in het buitenland op te
  tellen en door de uitvoer te verhogen met de consumptieve bestedingen van de
  niet-ingezetenen in België. Voor de totale modi wordt die informatie geleverd
  door het centraal kader van de nationale boekhouding.
   C. De fiscaliteit en de overheidsinkomsten uit vervoer
  De SRT geven de totale uitgaven voor vervoer voor de verschillende institutionele
  sectoren. Een deel van die uitgaven stemt overeen met diverse belastingen en heffingen die aan de overheid worden betaald. Dit deel belicht de totale belastingen
  en heffingen die voor elke modus en per institutionele sector aan de overheid
  worden betaald in het kader van de vervoersactiviteit. De belastingen en heffingen die worden geïnd op het vervoer zijn vaak bestemd voor de schatkist, maar
  soms ook voor de financiering van andere overheidsdiensten of privé-instellingen. Er bestaan talrijke heffingen op vervoer die niet door de overheid worden
  geheven maar door privémaatschappijen, als tegenprestatie voor de diensten die
  ze aanbieden (voor het ter beschikking stellen van privé-infrastructuur bijvoorbeeld). De belastingen en heffingen in dit deel houden enkel rekening met de
  heffingen die bestemd zijn voor de overheid. De heffingen die gaan naar privéinstellingen worden niet verrekend in de overheidsontvangsten uit de
  vervoersactiviteit.
  Voor verschillende betrokken partijen, met name de FOD Mobiliteit en Vervoer en
  de FOD Financiën, het Vlaams en het Waals Gewest en privébeheerders werd een
  overzicht gemaakt van de verschillende belastingen, rechten en heffingen. De
  1.
  16
  
  Wat de vervoersmarges betreft, noteren we dat het INR de afschaffing ervan overweegt vanaf
  2005.
  Planning Paper 106
  
  AGT van het INR leveren eveneens nuttige informatie, vooral over de niet-aftrek-
  
  bare btw op de transportdiensten en het transportmaterieel.
  Om de overheidsinkomsten uit de vervoersactiviteit te analyseren, werd voor
  elke modus een inventaris van de rechten, belastingen en heffingen opgesteld. De
  inventaris bevat enerzijds elementen van de fiscaliteit, zoals de belasting op de
  inverkeerstelling, de inschrijvingstaks, de radiotaks of de accijnzen op brandstof,
  maar, anderzijds, ook heffingen in verband met het toekennen van vervoersvergunningen, de organisatie van rijexamens, de aflevering van diverse certificaten.
   Naargelang de modi worden grote verschillen vastgesteld in de toepassing van
  de belastingen en heffingen. Die verschillen worden deels verklaard door het al
  dan niet aanwezig zijn van privé-infrastructuurbeheerders voor de bschouwde
  modus. De modi waarvan de infrastructuur wordt beheerd door privébeheerders
  geven aanleiding tot heffingen die niet behoren tot de overheidsinkomsten en
  dus in dit deel niet aan bod komen. Die heffingen worden evenwel reëel gedragen
  door de infrastructuurgebruikers en zijn vervat in de uitgaven van de actoren.
  Wat de transportfiscaliteit betreft, zijn er tevens grote ongelijkheden tussen de
  verschillende modi. De btw op de transportdiensten en op de aankoop van transportmaterieel is een treffend voorbeeld van die ongelijkheden. Sommige
  vervoersproducten of -diensten genieten verminderde belasting en zelfs een vrijstelling. Die situatie leidt tot een impliciete vorm van subsidiëring van de
  transportdiensten van die modi ten opzichte van andere.
  Bijlage F geeft een overzicht van de fiscale wetgeving inzake vervoer en beschrijft
  in het kort de algemene regel en de bijzonderheden naargelang de transportdiensten, de vervoersactiviteiten en het transportmaterieel (vooral btw en accijnzen).
  Voor de opsplitsing van de belastingen en heffingen naar institutionele sector, berekenen we sleutels naargelang het voorwerp van de belasting. We baseren ons
  op het wagenpark volgens de rechtspersoonlijkheid van de eigenaar, op de uitgaven door de verschillende actoren, enz. Die keuzes worden geval per geval
  gemaakt, naargelang van de manier waarop de belasting wordt toegepast en de
  beschikbare informatie.
  Dezelfde logica wordt gevolgd om de belastingen te verdelen over het vervoer
  voor eigen rekening en het vervoer voor rekening van derden (aantal voertuigen
  of investeringen volgens bedrijfstak, enz.).
   De belastingen en heffingen worden eveneens verdeeld over het goederenvervoer en het personenvervoer volgens relevantiecriteria en op basis van
  verrekeningsfactoren die opnieuw steunen op zeer verscheiden elementen naargelang van de onderzochte belasting (bedrijfsvoertuigenpark, aantal
  inschrijvingen van voertuigen die dienen voor goederenvervoer of personenvervoer, productie, enz.).
  17
  
  Planning Paper 106
  
  18
  
  Planning Paper 106
  
  IV
  
  Intermodale vergelijking van de
  Satellietrekeningen Transport
  
  A. De totale transportuitgaven
  In 2000 bedroegen de totale transportuitgaven 53,5 miljard euro. Dat bedrag vertegenwoordigt 22 % van het bbp tegen lopende prijzen.1 Wij vermelden
  nogmaals dat de totale uitgaven (TU) bestaan uit de binnenlandse lopende uitgaven (LU) en de bruto kapitaaluitgaven (KUb), verminderd met het verbruik van
  vaste activa van de ondernemingen (VVA)2.
  TABEL 1 -
  
  De totale transportuitgaven in 2000, tegen lopende prijzen (in miljoen euro en in procent)
  LU
  
  KUb
  
  (-) VVA
  
  TU
  
  Mio €
  
  %
  
  Mio €
  
  %
  
  Mio €
  
  %
  
  Mio €
  
  %
  
  Weg
  
  29 807
  
  56
  
  12 232
  
  23
  
  (-) 467
  
  -1
  
  41 572
  
  78
  
  LOV
  
  1 100
  
  2
  
  407
  
  1
  
  (-) 194
  
  0
  
  1 312
  
  2
  
  Spoor
  
  2 448
  
  5
  
  1 416
  
  3
  
  (-) 668
  
  -1
  
  3 195
  
  6
  
  339
  
  1
  
  264
  
  0
  
  (-) 46
  
  0
  
  558
  
  1
  
  2 365
  
  4
  
  415
  
  1
  
  (-) 88
  
  0
  
  2 692
  
  5
  
  Binnenvaart
  Mar
  Lucht
  
  3 918
  
  7
  
  879
  
  2
  
  (-) 591
  
  -1
  
  4 206
  
  8
  
  Totaal
  
  39 977
  
  75
  
  15 613
  
  29
  
  (-) 2054
  
  -4
  
  53 536
  
  100
  
  LU: lopende uitgaven, KUb: bruto kapitaaluitgaven, VVA: verbruik van vaste activa, TU: totale uitgaven.
  Voor alle transportmodi samen, vertegenwoordigen de lopende uitgaven driekwart van de totale transportuitgaven. De component ‘wegvervoer’ alleen
  vertegenwoordigt meer dan de helft van de totale transportuitgaven. De bruto
  kapitaaluitgaven vertegenwoordigen ongeveer 30 % van de totale
  transportuitgaven.
   Het aandeel van elke component in de totale transportuitgaven varieert naargelang de modus. Zo is het aandeel van de lopende uitgaven voor de modi LOV,
  luchtvaart en maritiem vervoer hoger dan gemiddeld (tussen 80 en 90 % van de
  totale uitgaven). Voor de binnenvaart zijn de lopende uitgaven lager dan het gemiddelde (slechts 61 % van de totale uitgaven). Het aandeel van de bruto
  kapitaaluitgaven daarentegen is hoger dan gemiddeld voor het spoorvervoer en
  de binnenvaart (respectievelijk 44 en 47 % van de totale uitgaven), terwijl het
  
  1.
  2.
  In tegenstelling tot de Nationale Rekeningen worden de aanbod- en gebruikstabellen niet herzien. Om coherente vergelijkingen te kunnen maken, baseren we ons op de waarde van het bbp
  tegen lopende prijzen zoals geraamd in de Nationale Rekeningen van 2000.
  Voor meer details zie deel III punt B onderdeel 2.
  19
  
  Planning Paper 106
  
  voor de zeevaart amper om 15 % gaat. We wijzen ten slotte op het belang van het
  verbruik van vaste activa voor de modi LOV, spoor en luchtvaart. Omgekeerd is
  het aandeel van het verbruik van vaste activa voor het wegvervoer in de totale
  uitgaven zeer klein (1 %).
  GRAFIEK 1 -
  
  Aandeel van de verschillende componenten van de uitgaven in
  de totale uitgaven volgens modus in 2000 (in procent)
  
  100%
  90%
  80%
  70%
  60%
  50%
  40%
  30%
  20%
  10%
  0%
  Weg
  
  LOV
  
  Lopende uitgaven
  
  Spoor
  
  BV
  
  Bruto kapitaaluitgaven
  
  Mar
  
  Lucht
  
  Verbruik van vaste activa
  
  Het verbruik van vaste activa komt hoofdzakelijk neer op het verbruik gekoppeld
  aan investeringen die aanleiding geven tot een betalende dienst. Vermits het gebruik van het wegennet gratis is, werd het daarmee samenhangende verbruik
  van vaste activa niet verrekend.
   In 2000 bedraagt het aandeel van het wegvervoer in de totale transportuitgaven
  78 %. Vier vijfde van de totale transportuitgaven zijn dus uitsluitend bestemd
  voor die modus. Het resterende deel van de transportuitgaven wordt op variabele wijze over de overige modi verdeeld – LOV, binnenvaart, maritiem vervoer en
  luchtvaart. Het overwicht van het wegvervoer is kenmerkend voor alle componenten van de totale uitgaven.
  GRAFIEK 2 -
  
  Aandeel van de verschillende transportmodi in de componenten
  van de totale uitgaven in 2000 (in procent)
  
  100%
  90%
  80%
  70%
  60%
  50%
  40%
  30%
  20%
  10%
  0%
  Lopende uitgaven
  
  Weg
  20
  
  Bruto kapitaaluitgaven
  LOV
  
  Spoor
  
  Verbruik van
  vaste activa
  BV
  
  Totale uitgaven
  
  Mar
  
  Lucht
  
  Planning Paper 106
  
  Het overwicht van het wegvervoer in de transportuitgaven kan worden verklaard door het belang van die modus zowel voor het personenvervoer als voor
  het goederenvervoer. Bij het goederenvervoer wordt in België immers 77 % van
  de tonkilometers over de weg vervoerd; voor het personenvervoer vertegenwoordigt de wagen 85 % van het totaal aantal reizigerskilometers1.
  1. Evolutie van de totale uitgaven over de periode 1995-2000
  Tijdens de periode 1995-2000 kenden de totale uitgaven een groei van 25 %. Die
  groei was toen ook lichtjes hoger dan die van het bbp tegen lopende prijzen
  (22 %). Er bestaan echter grote verschillen tussen de modi. De uitgaven voor de
  modi LOV, spoor en binnenvaart kenden een zwakke groei, ergens tussen 4 en 9 %.
  De uitgaven voor het maritiem vervoer en de luchtvaart daarentegen zijn spectaculair gestegen met respectievelijk 102 en 95 % over dezelfde periode. De
  uitgaven voor het wegvervoer stegen tussen 1995 en 2000 iets minder snel dan het
  bbp, namelijk met 21 % op vijf jaar tijd.
  