title: Een aan het Frans ontleend principe van fonologische organisatie in het Zuid-Nederlands.. Jane Fenoulhet et al. (eds.),. Neerlandistiek in contrast, Amsterdam, Rozenberg Publishers, pp. 275-285., 2007. &#x27E8;halshs-00271447&#x27E9;
text: Een aan het Frans ontleend principe van fonologische
  organisatie in het Zuid-Nederlands.
  Roland Noske
  
  To cite this version:
  Roland Noske. Een aan het Frans ontleend principe van fonologische organisatie in het ZuidNederlands.. Jane Fenoulhet et al. (eds.),. Neerlandistiek in contrast, Amsterdam, Rozenberg Publishers, pp. 275-285., 2007. �halshs-00271447�
  
  HAL Id: halshs-00271447
  https://shs.hal.science/halshs-00271447
  Submitted on 17 Apr 2008
  
  HAL is a multi-disciplinary open access
  archive for the deposit and dissemination of scientific research documents, whether they are published or not. The documents may come from
  teaching and research institutions in France or
  abroad, or from public or private research centers.
  L’archive ouverte pluridisciplinaire HAL, est
  destinée au dépôt et à la diffusion de documents
  scientifiques de niveau recherche, publiés ou non,
  émanant des établissements d’enseignement et de
  recherche français ou étrangers, des laboratoires
  publics ou privés.
  E E N A A N H E T F R A N S ON T L E E N D P R I N C I P E V A N F O N OL O GI S C HE
  O R GA N I S A T I E I N H E T ZU I D - NE DE RL A ND S
  
  Roland Noske (Université Lille 3 / CNRS, UMR 8163 STL)
  in : Neerlandistiek in contrast., Jane Fenoulhet et al. (eds.), Amsterdam: Rozenberg
  Publishers, 2007, pp. 275-285.
   1. Inleiding1
  Beschrijvingen van ontlening tussen talen betreffen meestal lexicale eenheden en
  soms grammaticale morfemen. Veel minder vaak gaat het in zulke beschrijvingen om
  ontleningen van fonologische of syntactische verschijnselen. In dit artikel zullen wij
  een ontlening van een element van de fonologie van het Frans in ZuidNederlandse
  dialecten (inclusief het Standaard-Zuid-Nederlands) behandelen die, naar ons bekend,
  nog niet als zodanig onderkend is. Wij zullen zien dat het een bijzonder type
  ontlening betreft dat diep raakt aan de wortels van de fonologische organisatie van
  het Zuid-Nederlands.
  Op zich zijn fonologische ontleningen tussen de Romaanse dialecten en het ZuidNederlands geenszins uitzonderlijk. Het is bekend dat, als gevolg van intensief
  taalcontact, er een behoorlijk aantal fonologische overeenkomsten bestaan tussen het
  Zuid-Nederlands enerzijds en Romaanse dialecten anderzijds. De Schutter (1999)
  noemt een aantal fonologische parallellen:
  i. Verstemlozing van obstruenten aan het woordeinde, een bekend verschijnsel in
  het Nederlands en Duits dat in Romaanse dialecten in Noord- en NoordoostFrankrijk en in Wallonië opduikt (herbe ‘gras’ wordt met een [p] aan het einde
  uitgesproken). Dit lijkt een invloed van het Germaans op Romaansedialecten.
  ii. De breking van de klinkers /a/ en /e/ (zoals in Fr. fièvre, pièce), met andere
  woorden, de ontwikkeling van stijgende tweeklanken, een proces dat in grote
  delen van de Romania heeft plaats gevonden en dat aanleiding heeft gegeven tot
  de breking van /a/ en /e/ voor /r/ + dentale plofklank in Zuid-Nederlandse
  dialecten: paard ⇒ [p(j)
  (rt], kern ⇒ [kj
  (r)n].
  iii. Het (opnieuw) verschijnen van /h/ als foneem in Waalse dialecten, uitsluitend in
  woorden van Germaanse oorsprong, zoals in haïr ‘haten’ en hêtre ‘beuk’.
  iv. Palatalisatie (anteriorisatie) van geronde klinkers zoals in Fr. mur [myr] en Ned.
  muur (in beide gevallen: < Lat. murus [murus], Zuidwest-Nederlands veugel <
  vogel [vo⊗əl]) (zie ook Ryckeboer 1991, 1997: 147-169).
   -1-
  
  v. Mouillering (lenitie), soms gepaard aan palatalisatie, van dentale consonanten
  (zoals Fr. feuille [fœj] ‘blad’, < Lat. folia, Zuidwest-Nederlands diminutief /+t ə/ <
  /+kə/).
  Wat betreft de eerste drie parallellen merkt De Schutter op dat er sprake is van een
  rechtstreekse ontlening, terwijl we bij de laatste twee te maken hebben met parallelle
  tendensen die hun oorsprong vinden in verschillende substraatdialecten als gevolg
  van langdurig taalcontact (De Schutter 1999: 126).
  Aan deze lijst kunnen we nog een zesde verschijnsel toevoegen, genoemd door
  Ryckeboer (2004: 44) voor de variëteit van het West-Vlaams die in Frans Vlaanderen
  wordt gesproken, maar die voor het gehele West-Vlaams opgaat:
  vi. De monoftongering van [au] tot [u] (zoals in koud ~ [kut]) voor dentale en
  alveolaire obstruenten. Dit proces in het Zuid-Nederlands vindt tegelijkertijd
  ook plaats in een naburig Romaans dialect, te weten het Picardisch.
  De ontleningen en parallelle tendensen betreffen in al deze zes gevallen individuele
  fonologische processen en segmenten. We zullen nu twee processen behandelen die
  kenmerkend zijn voor het Zuid-Nederlands en waarin het Zuid-Nederlands van het
  Noord-Nederlands verschilt. We zullen vervolgens zien dat beide processen een grote
  samenhang vertonen: ze kunnen worden geanalyseerd als een gevolg van één enkel
  element van organisatie van de fonologie. Ten slotte zullen we zien dat dit element
  van organisatie aan het Frans is ontleend.
  2. Twee fonologische tegenstellingen tussen het Noord- en het Zuid-Nederlands
  In een eerder artikel (Noske 2005) hebben wij al gewezen op twee fonologische
  tegenstellingen tussen het Noord- en het Zuid-Nederlands. We zullen die nu kort
  behandelen.
   2.1 De invoeging van een glottisslag in samenhang met lettergreepsgrenzen
  De eerste tegenstelling betreft het ontbreken van invoeging van de glottisslag in
  sommige gelede woorden, met, in plaats daarvan, resyllabificatie van de
  eindmedeklinker van het eerste morfeem in de volgende lettergreep. Laten we dit
  nader bekijken.
  In zowel het Noord-Nederlands als het Zuid-Nederlands vindt er invoeging van een
  glottisslag plaats tussen twee opeenvolgende heterosyllabische klinkers, indien de
  tweede klinker beklemtoond is:
  (1) a. be[ ]ademen
  
  b. be[ ]ogen
  
  c. a[ ]orta.
  -2-
  
  d. be[ ]ïnvloeden
  
  Een glottisslag kan in zowel het Noord- als het Zuid-Nederlands uitsluitend aan het
  begin van een syllabe staan en kan bovendien in die positie (onset of aanslag genaamd)
  niet in combinatie met andere segmenten voorkomen, maar uitsluitend alleen. Om
  deze reden kan een glottisslag dienen als een indicator voor de plaats van een
  lettergreepsgrens. Men beschouwe de volgende vormen zoals zij in het NoordNederlands worden uitgesproken:
  (2) a. uit[ ]eindelijk b. ver[ ]armen c. on[ ]eens d. berg[ ]achtig
  Omdat in deze vormen de tweede lettergreep met een glottisslag begint, kunnen we
  vaststellen dat de eindmedeklinker van het beginmorfeem in de coda van eerste
  lettergreep is blijven staan. Wat dit betreft gedraagt het Noord-Nederlands zich net als
  het Standaard-Duits, waar het equivalent van (2a) luidt: letztendlich
  [l tst
  ntl ç].
   Vergelijken we nu de hierboven gegeven vormen van het Noord-Nederlands met de
  overeenkomstige vormen van het Zuid-Nederlands, dan vinden we een opmerkelijke
  tegenstelling. Mijn Zuid-Nederlandse informanten (zie noot 1) melden dat zij de
  uitspraak met glottisslag in deze gevallen onnatuurlijk, zeer officieel, geaffecteerd en
  overdreven vinden (‘typisch Hollands). De vormen die overeenkomen met (2a-d)
  worden in de Zuid-Nederlandse standaardtaal niet uitgesproken met een glottisslag,
  zelfs niet bij een tamelijk langzaam spreektempo. Omdat, zoals we hebben gezien,
  zowel in het Noord- als in het Zuid-Nederlands glottisslaginvoeging in een lege
  aanslagpositie voorkomt, moeten we aannemen dat in de betreffende vormen van het
  Zuid-Nederlands de eindconsonant van het eerste morfeem in de aanslag van de
  tweede lettergreep wordt gesyllabificeerd. Samengevat vinden we het volgende
  contrast (‘.’ geeft een lettergreepsgrens aan):
  (3)
  a.
  uiteindelijk
  
  b.
  c.
  d.
  verarmen
  oneens
  bergachtig
  
  onderliggende
  vorm
  /œyt+ ində+lək
  /
  /vər+ rm+ən/
  / n+e ns/
  /b r + x.təx/
  
  Noord-Nederlands
  
  Zuid-Nederlands
  
  [œyt.
  in.də.lək]
  
  [œy. t in.də.lək]
  
  [vər.
  r.mən]
  [ n.
  e ns]
  [ b rx.
  x.təx]
  
  [və. r r.mən]
  [ . ne ns]
  [ b r.
  x.təx]
  
  In (3d) vinden we nog een extra aanwijzing voor de zo-even genoemde tegenstelling
  in de indeling in lettergrepen: in het Zuid-Nederlands heeft de onderliggend
  stemhebbende medeklinker aan het eind van het beginmorfeem
  
  -3-
  
  /b r / geen verstemlozing ondergaan (die hij zou moeten ondergaan indien hij aan
  het eind van een lettergreep zou staan), terwijl hij in het Noord-Nederlands als een
  stemloze [x] wordt gerealiseerd, ook in varianten die een [~] in hun klankinventaris
  hebben. Dit bevestigt nog eens op onafhankelijke wijze dat dit segment in het ZuidNederlands in aanslagpositie staat.
   2.2 Clitisering en klinkeruitwissing
  Een tweede contrast tussen het Noord-Nederlands en het Zuid-Nederlands behelst de
  uitwissing van klinkers in voornaamwoorden als gevolg van clitisering. Het onzijdige
  persoonlijk voornaamwoord het [ət], bijvoorbeeld, kan in het ZuidNederlands veel
  gemakkelijker worden geclitiseerd en zijn sjwa verliezen dan in het NoordNederlands. In zowel het Noord-Nederlands als het Zuid-Nederlands kan een sjwa
  worden uitgewist indien hij gevolgd wordt door een klinkerinitieel, vervoegd
  werkwoord, op voorwaarde dat de hoofdklemtoon van de zin niet op één van deze
  woorden ligt.
   (4) het is /ət
  
  s/ [t s] (Noord- en Zuid-Nederlands)
  
  In het Noord-Nederlands is deze deletie facultatief en is afhankelijk van de
  spreeksnelheid. In veel variëteiten van het Zuid-Nederlands echter, lijkt de uitwissing
  verplicht (d.w.z., ook in een normaal tot langzaam spreektempo wordt het is als [t~s]
  uitgesproken). Een nog duidelijker verschil tussen het noorden en het zuiden (in dit
  geval het West-Vlaams) kan men vinden in situaties waarin het zich na een vervoegd
  werkwoord bevindt, bijvoorbeeld in:
  (5)a.was het was het /
  s ət/ [
  sət] ~ [
  zət] *[
  Nederlands)
  (5)b. was het /w s ət/[w st] (West-Vlaams)
  
  st] 2 (Noord-
  
  Het lijkt er dus op dat in het West-Vlaams, ook bij een normaal tot langzaam
  spreektempo, /ũt/ zijn klinker verliest en zowel ter linker- als ter rechterzijde zich aan
  vervoegde werkwoorden clitiseert. Ook andere onbeklemtoonde pronomina, zoals
  ik/ek,3 je en we, evenals de lidwoorden de en het kunnen in het West-Vlaams en andere
  zuidelijke varianten van het Nederlands veel gemakkelijker hun klinkers verliezen
  dan in het Noord-Nederlands, waar opnieuw allegrospraak nodig is om de
  klinkeruitwissing überhaupt te kunnen laten plaats vinden. Voorbeelden van de
  deletie van de klinker in ik vinden we in (6):
  
  -4-
  
  (6a) dat ik /d
  k/ [d k] (West-Vlaams)
  (6b) ik eet / k e t/
  [ke t] (West-Vlaams)
  3. Een verschil in de rangorde van beperkingen
  De beide tegenstellingen tussen het Noord-Nederlands en het Zuid-Nederlands
  kunnen op elegante wijze worden verklaard in het raamwerk van de
  Optimaliteitstheorie (OT).4 De OT is, zoals bekend, een theorie van taaluniversele
  beperkingen, die echter op taalspecifieke wijze zijn gerangschikt en die tevens
  schendbaar zijn. Zoals Van Oostendorp (1995: 183, 2000) laat zien, kunnen dit soort
  tegenstellingen worden geanalyseerd als een verschil in rangorde van de beperkingen
  ALIGN en ONSET. ALIGN (of GELIJKRICHTING) zegt dat woordgrenzen en derivationele
  morfeemgrenzen moeten samenvallen met lettergreepsgrenzen, terwijl de beperking
  ONSET (of AANSLAG) zegt dat lettergrepen een aanslag (onset) moeten hebben (of, in een
  andere versie, dat hun aanslag gevuld moet zijn). We kunnen nu aannemen, dat in het
  Zuid-Nederlands AANSLAG hoger gerangschikt is dan GELIJKRICHTING, terwijl voor het
  Noord-Nederlands de omgekeerde rangorde geldt. In de OT worden de keuzes tussen
  de kandidaat-vormen uitgedrukt in schema’s, gewoonlijk ‘tableaus’ genoemd, waarin
  een sterretje een schending van een beperking aanduidt. Het vingertje wijst naar de
  ‘winnende’ kandidaat.  Gegeven de door De Schutter en Ryckeboer beschreven, en in paragraaf 1
  genoemde, onderlinge fonologische invloeden tussen het Frans en het ZuidNederlands, lijkt het alleszins gerechtvaardigd om te zoeken naar een verklaring
  
  -6-
  
  van de hierboven besproken tegenstellingen tussen het Noord- en het ZuidNederlands
  in het taalcontact met het Romaans. Aangezien de besproken verschillen tussen het
  noorden en het zuiden een verschil in syllabificatie betreft (zoals we gezien hebben
  door het niet voorkomen van glottisslaginvoeging in het zuiden voor de woorden in
  (3)), of nauw verbonden is met syllabificatie (zoals het wegvallen van de klinker in
  persoonlijke voornaamwoorden in zuidelijke dialecten), moeten we de syllabifi-catie
  van het Frans nader bekijken.
  Zoals algemeen bekend, syllabificeert het Frans dwars door morfeemgrenzen heen
  en stopt de syllabificatie pas bij grenzen boven het niveau van het woord, te weten bij
  grenzen van hogere prosodische eenheden. Zo wordt il arrive ‘hij komt aan’
  uitgesproken als [i.lariv] en niet als *[il.ariv]. Dit verschijnsel wordt enchaînement
  genoemd in beschrijvingen van de uitspraak van het Frans, zoals die van Grammont
  (1922). We hebben zojuist gezien dat in de Zuid-Nederlandse gegevens in (3) in
  woorden als uiteindelijk ([œy. t in.də.lək]), de morfeemgrens door het
  syllabificatieproces wordt genegeerd, net zoals in het Frans, maar niet zoals in het
  Noord-Nederlands. Dit wijst op zich al op een mogelijke invloed van het Frans op het
  Zuid-Nederlands.
   De waarschijnlijkheid van een verandering onder invloed van taalcontact wordt nog
  groter wanneer men kijkt naar de verschijnselen van klinkeruitwissing in pronomina
  en andere woorden in het Frans. In het Frans wordt een sjwa in groot aantal contexten
  uitgewist, onder andere zowel vóór als achter volle klinkers. Dit betreft een grotere
  verscheidenheid van gevallen dan de sjwadeletie in het Noord-Nederlands. Zoals we
  gezien hebben in (5a), kan in het Noord-Nederlands de sjwa in was het /ςΑs ↔τ/
  [ςΑs↔τ] ~ [ςΑz↔τ] niet worden uitgewist (behalve in allegrospraak), maar wordt
  hij daarentegen verplicht uitgewist in het West-Vlaams en andere Zuid-Nederlandse
  dialecten. Ook hier gedraagt het Zuid-Nederlands zich zoals het Frans niet zoals het
  Noord-Nederlands.
  Met de beide genoemde parallelle verschijnselen in het Frans en het WestVlaams,
  syllabificatie door morfeemgrenzen heen en klinkerdeletie in postvocale positie,
  kunnen we op zijn minst voorlopig aannemen, dat er onder de invloed van het Frans
  een verandering heeft plaatsgevonden in het Zuid-Nederlands, het duidelijkst in het
  West-Vlaams.7
  Maar we kunnen nog een stap verder gaan. Zoals we hebben gezien, kan het
  verschil tussen het Noord- en het Zuid-Nederlands, binnen het raamwerk van een
  theorie van schendbare beperkingen, zoals OT, worden geanalyseerd als een verschil
  in de rangschikking van beperkingen. Van Oostendorp (1995: 183; 2000) verklaart
  het contrast tussen het (Noord-)Nederlands en het Frans met precies hetzelfde
  verschil in de rangschikking van de beperkingen als we hier hebben gebruikt om het
  verschil in syllabificatie en klinkerdeletie tussen het Noord- en
  
  -7-
  
  het Zuid-Nederlands te verklaren, te weten het contrast tussen respectievelijk de
  rangordes: GELIJKRICHTING >> AANSLAG en AANSLAG >> GELIJKRICHTING. Het ligt daarom
  zeer voor de hand dat de rangorde van beperkingen: AANSLAG >> GELIJKRICHTING door
  het Zuid-Nederlands is overgenomen van het Frans en/of het Picardisch.
   Hierin ligt het verschil met ‘gewone’ fonologische ontleningen. Er is hier geen
  sprake van twee afzonderlijke ontleningen van klanken of processen, maar van een
  ontlening van een element in de organisatie van de fonologie, en wel een specifieke
  rangorde van condities. Vanwege de identieke rangorde van beperkingen bezitten
  zowel het Frans en als het Zuid-Nederlands twee processen die met elkaar
  samenhangen, te weten syllabificatie door morfeemgrenzen heen en klinkerdeletie in
  postvocale positie. Hierin verschillen zij van het Noord-Nederlands, waar deze
  processen bij een normaal tot langzaam spreektempo niet plaatsvinden.8
  5. Resterende zaken
  Vermeld moet worden dat het West-Vlaams zich slechts gedeeltelijk als het Frans
  gedraagt. Zo worden bijvoorbeeld flexionele sjwa’s in een positie na een klinker niet
  uitgewist, evenmin als in het Standaard-Nederlands. Volgens de analyse van Van
  Oostendorp is dit het gevolg van de invloed van een beperking MORPA, die zegt dat
  ieder morfeem een op zijn minst gedeeltelijke realisatie in de prosodische structuur
  moet hebben.
  We hebben ook gezien dat in (6) een andere klinker dan sjwa gedeleerd kan worden,
  in tegenstelling tot de situatie in het Frans.9 In veel analyses (Charette 1991, Noske
  1993, Van Oostendorp 1995, 2000) wordt ervan uitgegaan dat sjwa geen fonologische
  kenmerken bevat en dat juist dit gebrek aan inhoud het mogelijk maakt dat de klinker
  in bepaalde contexten kan worden uitgewist. Echter, is de klinker die wordt uitgewist
  onderliggend geen sjwa, maar een klinker met fonologische inhoud. Dat er
  desondanks sprake is van klinkeruitwissing vindt zijn verklaring in het feit, dat het
  Nederlands, in tegenstelling tot het Frans, onbeklemtoonde volle klinkers kan
  reduceren tot sjwa.10 Dit betekent dat de /~/ van ik eerst tot sjwa wordt gereduceerd
  (dat wil zeggen dat het zijn kenmerken verliest) en dan, als een gevolg van dit verlies
  van kenmerken, kandidaat wordt voor uitwissing.
   6. Conclusie
  In dit artikel hebben we ons gericht op een tot nu toe onderbelicht contrast van het
  gedrag van het Zuid-Nederlands ten opzichte van het Noord-Nederlands. Het gaat om
  twee verschijnselen, te weten de plaatsing van een morfeemfinale
  
  -8-
  
  medeklinker in de volgende lettergreep vóór een morfeeminitiële klinker, en de
  deletie van klinkers in vooral voornaamwoorden en lidwoorden wanneer die zich
  kunnen clitiseren aan andere woorden.
  Een eerste conclusie is dat uit nadere beschouwing blijkt, dat deze beide
  verschijnselen zijn terug te voeren tot het inzicht dat het Zuid-Nederlands, net als het
  Frans, er kennelijk geen probleem mee heeft om morfeemgrenzen niet te laten
  samenvallen met lettergreepsgrenzen. Zowel het Zuid-Nederlands als het Frans geeft
  er in plaats daarvan de voorkeur aan lettergrepen die met klinkers beginnen, te
  vermijden.
  Vervolgens hebben we vastgesteld dat dit eenduidige verschijnsel in de klassieke,
  invoergestuurde, regelgeoriënteerde fonologische theorie niet op formele wijze als
  één enkel feit kan worden uitgedrukt. In een uitvoergestuurde theorie, zoals de
  Optimaliteitstheorie, die beperkingen in plaats van regels centraal stelt, kan dit wel:
  het verschijnsel wordt erin uitgedrukt door een enkel, minimaal, verschil in de
  rangorde van beperkingen.
  Ten derde kunnen we aannemen dat, gegeven het intensieve taalcontact, het ZuidNederlands deze specifieke wijze van organisatie van de fonologie (dat wil zeggen de
  specifieke rangorde van de beperkingen) van het Frans heeft overgenomen.
  Ten slotte is duidelijk geworden dat niet alleen lexemen, fonologische en
  syntactische elementen, maar ook principes van fonologische organisatie, zoals de
  rangorde van beperkingen, aan een andere taal kunnen worden ontleend.
   Noten
  1
  
  2
  
  3
  4
  
  5
  
  Ik dank Magda Devos, Luc de Grauwe, Johan Taeldeman, Marleen Van Peteghem, Hans
  Van de Velde en Julien Vermeulen voor hulp met de gegevens van het Zuid-Nederlands
  en/of opmerkingen over de analyse zoals gepresenteerd in dit artikel. Voor resterende
  fouten en gebreken ben uitsluitend ik verantwoordelijk.
  [
  st] (zonder sjwa) is ook mogelijk in het Noord-Nederlands, maar uitsluitend in
  zogenaamde allegrostijl, bij normale spreeksnelheid is deze vorm uitgesloten, in
  tegenstelling tot [w st] in het zuiden.
  Ik wordt als [Εκ] uitgesproken in het West-Vlaams (Devos en Vandekerckhove 2005: 41-42).
  De Optimaliteitstheorie is ontwikkeld door Prince en Smolensky (1993) en McCarthy en
  Prince (1993). Voor een overzicht, zie Kager (1999).
  De hier gepresenteerde analyse is in feite iets te eenvoudig. Onder meer Booij (1995: 2002)
  stelt vast dat er een asymmetrie bestaat tussen voor- en achtervoegsels: ‘cohering en noncohering affixes’ Prefixen zijn in het Noord-Nederlands niet samenklevend: onteren
  / nt+e r+ən/ [ nt. e .rən]. Suffixen daarentegen (behalve -achtig en een paar andere,
  consonantinitiële, suffixen) zijn wel samenklevend: /bo z+ə / [bo zəx] *[bo s əx]. Dit
  kan worden opgelost door de beperking GELIJKRICHTING (ALIGNMENT) op te splitsen in twee
  verschillende condities: GELIJKRICHTING aan de linkerzijde (GELIJKRICHTING-L) en
  
  -9-
  
  6
  
  7
  
  8
  
  9
  
  10
  
  gelijkrichting aan de rechterzijde (GELIJKRICHTING-R). De rangorde van condities voor het
  Noord-Nederlands is nu: GELIJKRICHTING-L >> AANSLAG >> GELIJKRICHTING-R, en voor het ZuidNederlands: AANSLAG >> GELIJKRICHTING-L, GELIJKRICHTING-R (omdat in de OT condities
  taaluniverseel zijn (maar niet hun rangschikking), moeten we aannemen dat GELIJKRICHTINGL en GELIJKRICHTING-R ook voor het Zuid-Nederlands als aparte condities bestaan).
   Dit ondanks het feit dat de winnende kandidaat twee maal de lager gerangschikte beperking
  GELIJKRICHTING schendt. Echter, in OT doen lager gerangschikte condities er niet toe als er al
  een verschil is in het aantal schendingen voor de kandidaten op een hoger niveau: dan wordt
  de keuze tussen de kandidaten op het hogere niveau beslist. Om deze reden is, in
  overeenstemming met de gebruikelijke notatie, in de tableaus de achtergrond van de vakjes
  aan de rechterkant donker gemaakt, zoals in tableau 3 de vakjes onder ‘GELIJKRICHTING’ en in
  tableau 4 de vakjes onder ‘AANSLAG’.
  In het onder de Franse kroon staande graafschap Vlaanderen stonden grote delen van de
  bevolking vanaf de vroege middeleeuwen (twaalfde eeuw) langdurig in intensief taalcontact
  met het Frans. In tegenstelling tot bijvoorbeeld Brabant spraken behalve de adel en de
  geestelijkheid, ook grote delen van de burgerij (in steden als Ieper, Kortrijk, Brugge) er
  Frans of waren zelfs Franstalig. Veranderingen die diep ingrijpen in de organisatie van een
  taal nemen doorgaans veel tijd in beslag. Het is niet verwonderlijk dat de beschreven
  verschijnselen in het (West-)Vlaams het meest uitgesproken zijn, omdat in het gebied van
  het graafschap Vlaanderen het contact het meest intensief en langdurig is geweest.
  Het Luxemburgs/Lëtzebuergesch heeft eenzelfde eigenschap gemeen met het ZuidNederlands: het niet respecteren van morfeemgrenzen bij syllabificatie. Het onderscheidt
  zich hierin van de andere Moezelfrankische dialecten (Gilles 2006). Dit verschil kan op
  dezelfde wijze worden verkaard: langdurig intensief taalcontact met het Frans. De andere
  Moezelfrankische dialecten hebben ± evenals het Noord-Nederlands ± in veel minder nauw
  contact met het Frans gestaan (Luc de Grauw, persoonlijke mededeling).
  In het Frans is deletie van andere klinkers dan sjwa uitsluitend mogelijk in drie woorden, te
  weten in si ‘índien’, tu ‘jij’ en het vrouwelijke bepaald lidwoord la.
   De sjwa’s in het Frans zijn het gevolg van een historisch proces van reductie van
  onbeklemtoonde klinkers tot sjwa onder de invloed van het Frankische superstraat. Dit
  proces is echter al zeer lang niet meer productief.
  Bibliografie
  Booij, Geert: The Phonology of Dutch. Oxford, 1995.
  Booij, Geert: The Morphology of Dutch. Oxford, 2002.
  Charette, Monik: Conditions on Phonological Government. Cambridge, 1991.
  Devos, Magda, en Reinhild Vandekerckhove: West-Vlaams.Tielt, 2005.
  Gilles, Peter: ‘Dialektausgleich im Luxemburgischen.’ Moulin, Claudine & DamarIS
  Nübling (Hrg.). Perspektiven einer linguistischen Luxemburgistik. Studien zur Diachronie
  und Synchronie. Heidelberg, 2006, 1-27.
  Grammont, Maurice: Traité pratique de prononciation française. Parijs, 1922.
  Kager, René: Optimality heory. Cambridge, 1999.
  - 10 -
  
  McCarthy, John en Alan Prince: Prosodic Morphology I: Constraint Interaction and Satisfaction.
  Manuscript. University of Massachusetts, Amherst MA en Rutgers University, New
  Brunswick NJ, 1993 (te downloaden via Rutgers Optimality Archive, http:// roa.rutgers.edu/).
  Noske, Roland: A Theory of Syllabification and Segmental Alternation. With Studies on the
  Phonology of French, German, Tonkawa and Yawelmani. Tübingen, 1993.
  Noske, Roland: ‘A prosodic contrast between Northern and Southern Dutch: a result of
  a Flemish-French sprachbund’. Broekhuis, Hans et al. (eds.). Organizing grammar.
  Linguistic Studies in Honor of Henk van Riemsdijk. Berlijn, 2005, 474-482.
  Oostendorp, Marc van: Vowel Quality and Syllable Projection. Proefschrift. Tilburg, 1995.
  Oostendorp, Marc van: Phonological Projection. A Theory of Feature Content and Prosodic
  Structure. Berlijn, 2000.
  Prince, Alan en Paul Smolensky: Optimality Theory: Constraint Interaction in Generative
  Grammar. Manuscript, Rutgers University, New Brunswick NJ, 1993 (te downloaden via
  Rutgers Optimality Archive, http://roa.rutgers.edu/).
  Ryckeboer, Hugo: ‘De spontane palatalisatie. Een Nederlands-Picardische parallel?’ Handelingen
  XLV der Koninklijke Nederlandse Maatschappij voor Taal- en Letterkunde en Geschiedenis, 1991,
  113-135.
  Ryckeboer, Hugo: Het Nederlands in Noord-Frankrijk: sociolinguïstische, dialectologische en
  contactlinguïstische aspecten. Proefschrift, Katholieke Universiteit Nijmegen, 1997. Ryckeboer,
  Hugo: Frans Vlaams. Tielt, 2004.
   Schutter, Georges De: ‘Fonologische parallellen aan weerszijden van de GermaansRomaanse
  Taalgrens.’ Taal en Tongval 51, 111-130 (1999).
  - 11 -
  
  - 12
  -.
  