title: Pratiques de la description
text: University of Groningen
  
  Pratiques de la description
  Apeldoorn, Johannes Lodewijk van
  
  IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from
  it. Please check the document version below.
  Document Version
  Publisher's PDF, also known as Version of record
  
  Publication date:
  1982
  Link to publication in University of Groningen/UMCG research database
  
  Citation for published version (APA):
  Apeldoorn, J. L. V. (1982). Pratiques de la description. s.n.
  Copyright
  Other than for strictly personal use, it is not permitted to download or to forward/distribute the text or part of it without the consent of the
  author(s) and/or copyright holder(s), unless the work is under an open content license (like Creative Commons).
  The publication may also be distributed here under the terms of Article 25fa of the Dutch Copyright Act, indicated by the “Taverne” license.
  More information can be found on the University of Groningen website: https://www.rug.nl/library/open-access/self-archiving-pure/taverneamendment.
  Take-down policy
  If you believe that this document breaches copyright please contact us providing details, and we will remove access to the work immediately
  and investigate your claim.
  Downloaded from the University of Groningen/UMCG research database (Pure): http://www.rug.nl/research/portal. For technical reasons the
  number of authors shown on this cover page is limited to 10 maximum.
  Download date: 19-05-2024
  
  Samenvatting
  
  In deze studie, waarvan enkele hoofdstukken reeds in
  een enigszins andere vorm als artikelen verschenen zijn,
  wordt een poging gedaan de functie van de beschrijving
  in al dan niet literaire teksten te benaderen vanuit een
  tot nu toe veronachtzaamde gezichtshoek, namelijk het
  effect dat deze tekstcomponent heeft op een individuele
  lezer. Ook in de receptie-esthetica, die zich op een vrij
  hoog abstractie-niveau beweegt, komt dit weinig aan bod.
   De titel drukt al uit dat het in de eerste plaats gaat om
  practische vormen en effecten van de beschrijving en niet
  om theoretische bespiegelingen. Het boek gaat in ieder
  geval niet uit van vooraf opgestelde theoretische hypothesen. Wij hebben ons opgesteld als "naieve" lezer en
  getracht om onze Iezersreacties die over het algemeen
  on- of onderbewust blijven, te rationaliseren en te ontleden. Subjectiviteit wordt derhalve niet beschouwd als
  een gevaar dat vermeden moet worden, maar wordt methodisch toegepast. Slechts voor zover de analyses daar aanleiding.toe geven, worden het bijzondere statuut van deze
  empirische lectuur en de aard en de functie van de beschrijving theoretisch nader gepreciseerd (vooral in de
  :hoofdstukken 6 en ?).
  Uiteraard kan een lezer zich in zijn lectuur echter niet
  losmaken van zijn opleiding of van andere socio-culturele
  omstandigheden. Hij leest in functie van alles wat hij voordien gelezen heeft. En de schrijver kan zich evenmin aan
  deze voorwaarden onttrekken.
  In zijn practische vormen
  
  en effecten bevat de beschrijving dan ook altijd een inter297
  
  tekstuele eomponent, zowel op het niveau van de auteur
  
  als op dat van de lezer. Enerzijds blijken de opvattingen
  van Claude Simon over geschiedschrijving en romanverhaal
  
  door hun kringloop,
  
  duidelijk uit de verf te komen waar wij hem observeren
  als lezer van George Orwell (hoofdstuk 3), en is de
  
  ruimte voor de besch
  
  lectuur van Shakespeare door Julien Green verhelderend
  
  dingen voor ons opro
  
  wereld. Deze door Mi
  
  over hun kleur, hun
  
  voor de erotische spanning in zijn werk .(hoofdstuk 7).
   enz. Daarin past ook
  
  Anderzijds gaf dat ons de mogelijkheid om de beschrijving
  
  roman, Les Gêorgíqu
  
  in de Nouveau Roman, vooral in de werken van Claude
  
  ving van de Spaanse
  
  Simon, te relateren aan de demonstratieve en verklarende
  
  poging te streven nar
  
  functie die de beschrijving heeft bij Balzac (hoofdstuk 4).
  geschiedschrijving (h
  
  Wij hebben bewust een aantal onderzoeksobjecten ge-
  
  De hoofdstukken 5
  
  nomen uit het werk van Claude Simon dat het intertextuele
  
  materiaal tussen de a
  
  karakter van teksten demonstreert, met name in beschrijvingen. Vooral deze lenen zich op natuurlijke
  
  bij auteurs als Margu
  
  wijze voor een
  
  auteurs van populaire
  
  zelfstandige lectuur en nodigen uit tot de gedetailleerde,
  
  Bij de eersten blijft c
  
  als het ware vertraagde, lectuur van de tekstsubstantie
  
  criptieve en het narri
  
  die bij ons onderzoek toegepast wordt. Ook uit andere
  
  Zo gebruikte Marguer
  
  teksten dan de reeds vermelde van Balzac en Julien Green,
  
  soír en été, notities o
  
  namelijk van Marguerite Duras en van enkele auteurs van
  populaire romans (Léo Dartey, Delly) en uit een reclame-
  
  de ontwikkeling van <
  
  tekst, gegoten in de vorm van een sprookje, hebben we
  
  de hoofdpersoon te sr
  
  analoge onderzoeksobjecten gekozen, waarop dezelfde
  
  duceert in de tekst v
  
  lectuur is toegepast.
  luiden van boomkikvo
  
  manier de homosexue
  
  te drukken. In beide
  
  Nouveaux-romanciers onderschrijven graag de stelling dat
  
  actieve reactie van dc
  
  in een literaire tekst de relatieve autonomie van de taal be-
  
  entegen wordt het efÍ
  
  langrijker is dan de sturende intentie van de schrijver.
  gevoelens en gebeurtr
  
  Wij hebben een aantal beschrijvingen bij Claude Simon die
  
  meld.
   allemaal ingeleid worden door "comme sirr, binnen zijn werk
  
  Uit de lectuur van
  
  gei'soleerd en de systematiek daarvan ontdekt. Daarbij
  
  une fois au coeur du
  
  kwamen zijn persoonlijke opvatt-ingen aan het licht over
  verschillende vormen van primitieve causaliteit - mechanische
  
  dat de lees-strategieë
  
  wetten, kwade familie-genius, enz. - die hij langs deze
  
  dering van een aanta
  
  (hoofdstuk 1). In zijn
  
  algemene toepassing h
  
  indirecte weg in de tekst verwerkt
  
  bewust aansluiten bij
  
  visie wordt de Geschiedenis niet bepaald door een logische
  
  Daarbij wordt duidelij
  
  keten van oorzaak en gevolg, maar wordt zij veeleer over298
  
  didactische waarde ku
  
  heerst door het momentanekarakter van de dingen, dan wel
  299
  
  blijken de opvattingen
  door hun kringloop,
  
  nijving en romanverhaal
  
  die analoog is aan die van de planten-
  
  wereld. Deze door Michelet beihvloede ideeën scheppen alle
  
  wij hem observeren
  
  ruimte voor de beschrijvingskunst
  
  ltuk 3), en is de
  
  van Simon, die de
  
  r Green verhelderend
  
  dingen voor ons oproept door middel van reeksen notities
  
  werk .(hoofdstuk 7).
  over hun kleur, hun geur, hun substantie, hun vorm,
  enz. Daarin past ook de polemiek die hij in zijn jongste
  
  reid om de beschrijving
  
  roman, Les Géorgiques, voert met Orwell over de beschrij-
  
  werken van Claude
  
  ving van de Spaanse burgeroorlog, uitgaande van diens
  poging te streven naar een toch nog enigszins objectieve
  
  ratieve en verklarende
  j Balzac (hoofdstuk 4).
  geschiedschrijving (hoofdstuk 2 en 3).
  derzoeksobjecten ge-
  
  De hoofdstukken 5, 6 en 7 geven vergeliikings-
  
  on dat het intertextuele
  
  materiaal tussen de aard en de functie van de beschrijving
  
  met name in beschrijvin-
  
  bij auteurs als Marguerite Duras en Julien Green en bij
  
  rurlijke wijze voor een
  
  auteurs van populaire romans als Léo Dartey en Delly.
   tot de gedetailleerde,
  
  Bij de eersten blijft de centrale relatie tussen het des-
  
  n de tekstsubstantie
  'dt. Ook uit andere
  
  criptieve en het narratieve element van een roman impliciet.
  Zo gebruikte
  
  Balzac en Julien Green,
  
  Marguerite Duras in Dr.r heures et demie du
  
  soir en été, notities over de meteorologische situatie om
  
  an enkele auteurs van
  
  de ontwikkeling van de gevoelens en gewaarwordingen van
  
  f) en uit een reclamesprookje, hebben we
  
  de hoofdpersoon te suggereren. En Julien Green introduceert in de tekst vart Moíro beschrijvingen
  
  , waarop dezelfde
  
  van de ge-
  
  luiden van boomkikvorsen om op discrete, symbolische
  manier de homosexuele aanvechtingen van zijn personen uit
  te drukken.
  r graag de stelling dat
  
  In beide gevallen hangt het effect af van de
  
  actieve reactie van de lezer. In de populaire romans daar-
  
  tonomie van de taal be-
  
  entegen wordt het effect van besehrijvingselementen op
  
  ie van de schrijver.
  gevoelens en gebeurtenissen op uitdrukkelijke
  
  ;en bij Claude Simon die
  re sir', binnen zijn werk
  
  wijze ver
  
  meld.
  Uit de lectuur van een reclametekst van IBM - Il étoit
  une foís au coeur du pieux Poris ... - blijkt, ten slotte,
  
  ur ontdekt. Daarbij
  n aan het licht over
  r causaliteit - mechanische
  
  dat de lees-strategieën die wij in onze persoonlijke bena-
  
  - die hij langs deze
  
  dering van een aantal teksten ontworpen hebben, een zekere
  
  (hoofdstuk 1). In zijn
  
  algemene toepassing hebben, waarbij de reclame-ontwerpers
  
  paald door een logische
  
  bewust aansluiten bij een literaire en/of
  
  culturele traditie.
  Daarbij wordt duidelijk dat dergelijke analyses van grote
  
  wordt zij veeleer over-
  
  didactische waarde kunnen zijn bij het literatuuronderwijs.
  van de dingen, dan wel
  299.
  