title: VERSLAG over de werkzaamheden van de Commissie in 1969
text: VERSLAG
  over de werkzaamheden van de
  Commissie in 1969
  Mijnheer de Minister,
  De statutaire vergaderingen (drie algemene en zes
  afdelingsvergaderingen) hebben plaatsgehad te Brussel op
  27 januari, 19 mei en _27 oktober 1969, in de lokalen van
  de Universitaire Stichting.
  De volgende lezingen werden gehouden
  A) op de algemene vergaderingen :
  1. A. BorLEAU : Adaptation phonétique des toponymes
  germaniques de la région d' Outremeuse empruntés tardivement par le wallon (1).
  2. J. L. PAUWELS : Het toponiem Schaluin ( < ascalonia?) (2).
  B) in de Vlaamse afdeling
  1. J. MooRs : Westgerm. ai in het huidige Limburgs.
  De spreker behandelt dit probleem op grond van het materiaal
  dat voorkomt in het deel Belgisch-Limburg en Zuid-Nederlands(1) Te verschijnen in Toponymie dialectale germano-romane du
  nord-est de la p rovince de Liège. Analyse lexicologique et grammaticale
  comparative ( §§ 84-85).
  (2) Verschenen in Naamkunde, II (1970), pp. 34-40.
  -4Limburg van de Reeks Nederlandse Dialectatlassen. Daarbij steunt
  hij op een studie van lic. mej. Jacqueline Meyers, waarvan hij de
  resultaten eventueel samen met haar zal uitgeven. Eerst bespreekt
  hij enkele moeilijkheden die zich bij de interpretatie hebben voorgedaan. Vervolgens geeft hij het globale resultaat : de woorden
  keer, meer, heer, zee, sneeuw, twee, (ge)heel hebben in het Limburgs
  meestal i.a; de woorden ei, dreigen, klein(tje), weide, eik, (ik)
  weet, meester, steen, breed meestal E.i. Daarna zoekt hij op de
  gemaakte kaarten naar isofonen. Voor de scheiding i.a en 8.i
  schijnt de verklaring van Van Loey in zijn bijdrage in de VMVA
  1967 bevestigd te worden, nl. dat het optreden van E.i begunstigd
  wordt door een palatale omgeving, d.w.z. een volgende etymologische i of j of omringende palatale consonanten zoals n, s, d, t, k.
  2. M. HoEBEKE : Het systeem der augmentatieven bij
  mannelijke persoonsnamen in een Zuidoostvlaams dialect.
   In een zeer gedetailleerde lezing deelt de spreker mee hoe in
  enkele Z.-Oostvl. gemeenten (Oudenaarde, Leupegem, Melden,
  Nukerke en Etikhove) het augmentatief systeem en het diminutiefsysteem zijn gebouwd. De augmentatieven komen voor bij voornamen, familienamen, bijnamen, ook bij appellatieven voor
  personen.
  Als produktieve morfemen werken -ie (na conson.) en -tie (na
  vokaal).
  De heer Hoebeke onderzoekt aan de hand van een uitgebreide
  reeks voorbeelden de toestand bij de augmentatieven van mannelijke persoonsnamen. Hij besluit dat het augmentatiefsysteem
  niet correleert met het suffixpatroon van de diminutieven. Een
  moeilijkheid blijft het onststaan van het morfeem -tie (1).
  3. V. F. VANAOKER: Een paar punten uit een vergelijkend
  syntaxisonderzoek van enkele Zuidnederlandse dialecten.
  In deze lezing deelt de spreker enkele resultaten mede, die een
  ontleding van bandopnamen van vrije gesprekken in dialect heeft
  opgeleverd.
  Vooreerst onderzoekt hij de plaatsing van de persoonsvorm
  t.o.v. het voltooid deelwoord en de infinitief in de bijzin. In de
  (1) Verschenen in Naamkunde, I (1969), pp. 208-230.
  -510 onderzochte dialecten (4 Westvlaamse, 5 Oostvlaamse, 1 Antwerps) kan een vrij grote wiiformiteit worden geconstateerd. In
  7 plaatsen is er een vaste .schikking. Alleen te Essen, Sint--BaafsVijve en W aasmwister komt daarnaast, zij het in een kleine minderheid van gevallen, de persoonsvorm van hebben, zijn of worden
  ook voor het voltooid deelwoord voor. Bij de hulpwerkwoorden
  met infinitief wordt de persoonsvorm bijna steeds na de infinitief
  geplaatst. Alleen de persoonsvorm van het hulpwerkwoord kunnen
  vertoont een zekere neiging om aan de infinitief vooraf te gaan.
  Als tweede pwit behandelt spreker de meervoudsvormen van
  onderschikkende voegwoorden. Zij komen voor in een brede centrale zone van Vlaanderen. Tegen de verwachting in, blijken de
  meervoudsvormen dan en an, on in sommige randdialecten vooral
  bij de jongere generatie in gebruik te zijn; ze dringen dus geografisch op.
   Tot besluit wijst spreker erop, dat bandopnamen van dialecten
  voor sommige syntactische verschijnselen een uniformer, voor
  andere daarentegen een meer genuanceerd beeld opleveren dan
  schriftelijke enquêtes.
  C) in de Waalse afdeling
  1. A. GoossE : Le picard et le wallon sources du jargon
  des Coquillards?
  2. É. LEGROS : Les survivances wallonnes du latin stare.
  3. É. LEGROS : Wallon crincî le van.
  4. M. YANS : Mont en toponymie.
  5. M. YANS : L'évolution cadastrale d'un domaine cistercien.
  6. É. LEGROS: Les monnaies (et <<de l'argent») à Malmedy.
  7. J. WARLAND : ldentijication : <rnng seybrich ... qui
  avoit trois craine >>.
  De samenstelling van de Commissie is als volgt gewijzigd:
  de heer V. F. VANACKER is tot gewoon lid verkozen ter
  
  -6vervanging van de heer H. J. VAN DE WIJER, overleden
  op 4 december 1968; de heer F. DEBRABANDERE, leraar
  aan de Rijksmiddelbarenormaalschool te Brugge is tot
  briefwisselend lid verkozen. De Commissie heeft een
  gevoelig verlies ondergaan in de persoon van de heer
  Edgard RENARD, briefwisselend lid sedert 1927 en gewoon
  lid sedert 1937, overleden op 29 juli 1969.
  Het bestuur van de Commissie voor 1969-1971 is als volgt
  samengesteld : dhr. 0. JonoGNE, algemeen voorzitter;
  dhr. A. BorLEAU, algemeen secretaris; dhr. H. DRAYE,
  ondervoorzitter van de Commissie en voorzitter van de
  Vlaamse afdeling; dhr. M. GYSSELING, secretaris van de
  Vlaamse afdeling; dhr. W. BAL, voorzitter van de Waalse
  afdeling; dhr. A. GoossE, secretaris van de Waalse afdeling.
   Publikaties van de Commissie : Deel XLI (1967) van de
  Handelingen van de Commissie, verschenen in 1969, bevat,
  buiten het gewone administratieve gedeelte, dialectologische
  en naamkundige studies door de heren J. HERBILLON
  0. JonoGNE, É. LEGROS en M. HoEBEKE, en de eerste zeven
  hoofdstukken van de kritische bibliografie "De plaatsnamenstudie in 1959-1965" door de heren H. DRAYE en
  K. RoELANDTS. In 1967 is eveneens verschenen:nr. 12der
  Mémoires van de Waalse afdeling (A.-M. FossouL-RrssELIN, Le vocabulaire de la vie familiale à Saint-Vaast). De
  druk van deel XLII (1968) van de Handelingen is begonnen.
  Nr. 12 der Werken van de Vlaamse afdeling (R. WrLLEMYNS
  en nr. 13 der Werken en Mémoires (P. BouGARD en M.
  GYSSELING) zijn persklaar; nr. 14 der Mémoires van de
  Waalse afdeling (P. RuELLE) zal binnenkort in druk
  gegeven worden.
  De uitgaven van de Commissie werden regelmatig uitgedeeld aan alle instellingen, tijdschriften en personen met
  wie wij ruilbetrekkingen onderhouden. Het aantal exem-
  
  -7plaren van de Handelingen, die de Commissie aan de
  wetenschappelijke centra van de Belgische Universiteiten
  ter beschikking stelt voor vorsers en studenten die bijzonder belang stellen in dialectologische en naamkundige
  studies, werd van 85 tot llO verhoogd.
   Inzake straatnaamgeving en straatnaamverandering werd
  de Commissie door de volgende zevenentachtig gemeenten
  geraadpleegd (het sterretje kenmerkt de gemeenten die
  zich bij de keuze van de voorgestelde namen hebben laten
  leiden door de plaatselijke toponymische en folkloristische
  tradities, zoals de Commissie het aanbeveelt) : Achel,
  Alleur> Alveringem, *Andrimont, Baal, Bazel, *Bergen,
  Beyne-Heusay, Blankenberge, Boechout, Boutersem, Brugelette, Brugge, Brussel, Bure, Chátelet, Chaumont-Gistoux, Deerlijk, *Dison, Doornik, Elsene, Ertvelde, *Essen,
  Etterbeek, Farciennes, Flémalle-Grande, Fleurus, Geer,
  Gourdinne, Gozée, Haccourt, Herstal, Hoei, Holsbeek,
  Jemeppe-sur-Meuse, Jette, Keumiée, Koninkshooikt, Lambermont, Lier, Limelette, Loverval, Luik, *Machelen,
  *Malmedy, Meise, Moxhe, Mozet, Naninne, Nassogne,
  Ohain, *Okegem, Olne, Oostende, Oostkamp, *OphainBois-Seigneur-Isaac *Pommeraml *Profondeville, Quaregnon, Raeren, *Recogne, Roeselare, *Romershoven,
  Ronquières, Roosbeek, Roux, *Ruiselede, Schorisse,
  Seraing, Sint-Genesius-Rode, Sint-Gillis, Sint-Jans-Molenbeek *Sougné-Remouchamps Spa, Stavelot, Suarlée,
  Tielt, *Tienen, Turnhout, Vielsalm, Vieux-Genappe, Vilvoorde, Vorst, Waulsort, *Winksele, Zandvoorde, Zichem.
  De Commissie werd door het Ministerie van Binnenlandse Zaken om advies verzocht betreffende de naam die
  dient gegeven te worden aan samen te voegen gemeenten.
  Elk geval werd afzonderlijk onderzocht en behandeld. Als
  algemene richtlijn geldt het volgende : als .twee (of meer)
  
  -8gemeenten samengevoegd worden, wordt bij voorkeur de
  naam van de belangrijkste gemeente officieel behouden
  als benaming van het geheel. In uitzonderlijke gevallen
  kunnen twee andere oplossingen ook in aanmerking köinen :
  1° de twee bestaande gemeentenamen worden eenvoudig
  samengevoegd, zoals dat vroeger wel eens gedaan werd;
  2° als er eventueel een nieuwe naam gebruikt wordt, moet
  het de naam zijn van een belangrijke wijk die tussen de
  twee versmolten gemeenten ligt ; de Commissie verzet
  zich echter onverbiddelijk tegen fabricismen of andere produkten van de fantasie. Aanbevolen of aanvaard werden
  de volgende benamingen : Borlo, Brustem, Duras, Gérompont, Gingelom, Grace-Hollogne (Grace-Berleur + Hollogne-aux-Pierres), Hoepertingen, Kozen, Montenaken, Nieuwerkerken, Sint-Truiden, Trois-Ponts (Wanne+ Fosse),
  Velm, Wattripont-Are, Westende en Zepperen.
   Op verzoek van het Ministerie van Binnenlandse Zaken
  is de Waalse afdeling begonnen met het opmaken van
  een lijst van gemeentenamen uit het franstalige landsgedeelte met hun juiste Franse uitspraak, ingeval de
  spelling storend zou kunnen werken. Eveneens werd door
  de Vlaamse afdeling de mogelijkheid overwogen een algemene lijst op te stellen van de gehuchten (niet-gemeentenamen) uit het nederlandstalige landsgedeelte met de
  juiste spelling en de uitspraak. Het Leuvense Instituut
  voor Naamkunde heeft aanvaard de taak op zich te nemen;
  nochtans moet aan subsidiëring door het Ministerie gedacht
  worden, vermits het om een werk van lange adem gaat.
  De Commissie heeft de taalkundige revisie van de geografische namen van de stafkaarten voortgezet. In de loop
  van het jaar 1969 heeft de Waalse afdeling onder de
  leiding van dhr. J. HERBILLON 1789 toponiemen uit de
  volgende 93 gemeenten onderzocht en wetenschappelijk
  
  -9-
  
  bestudeerd : Achêne, Achet, Alle, Ambly, Anloy, Assesse,
  Aye, Baillonville, Bande, Barvaux-Condroz, Bellevaux,
  Bois-et-Borsu, Bonsin, Borlon, Bruly, Bure, Carlsbourg,
  Ciney, Couvin, Crupet, Daverdisse, Dorinne, Durnal,
  Emptinne, Fays-les-Veneurs, Florée, Flostoy, Forrières,
  Framont, Fronville, Gembes, Graide, Grand-Han, Grune,
  Hamois, Han-sur-Lesse, Hargimont, Harsin, Haut-Fays,
  Havelange, Heure, Hogne, Hotton, Jemelle, Jeneffe, Le
  Mesnil, Lesterny, Maffe, Maissin, Malvoisin, Marche-enFamenne, Marenne, Masbourg, Méan, Miécret, Mohiville,
  Monceau-en-Ardenne, Naomé, Nassogne, Natoye, Nettinne,
  Nismes, Noiseux, Nollevaux, Oignies-en-Thiérache, Oizy,
  On, Opont, Paliseul, Pessoux, Petigny, Porcheresse, Redu,
  Rochefort, Rochehaut, Roy, Schaltin, Scy, Sensenruth,
  Septon, Sinsin, Somme-Leuze, Sovet, Spontin, Tenneville,
  Thynes, Ucimont, Verlée, Vivy, Waha, Waillet, Wavreille.
  Naar aanleiding van een schrijven van Kolonel Simonet,
  directeur van het Militair Geografisch Instituut, werden
  de criteria voor de spelling van de toponiemen uit het Franssprekende landsgedeelte d~or dhr. É. LEGROS opnieuw
  toegelicht. De Waalse afdeling ziet geen aanleiding deze
  criteria te wijzigen. In elk geval kan van uniformiteit
  voor de namen van het gehele land geen sprake zijn.
   Op het XXVIIste Vlaams Filologencongres te Brussel
  van 8 tot 10 april 1969 werd de Commissie door dhr.
  A. VAN LoEY officieel vertegenwoordigd. De heren J. HERBILL0N en K. RoELANDTS hebben de Commissie op het
  Xde Internationaal Congres voor Onomastische Wetenschappen te Wenen van 8 tot 13 september 1969 vertegenwoordigd.
  Met verschuldigde hoogachting,
  Leuven en Luik, 31 januari 1970.
  De Secretaris,
  A. BoILEAU.
  De Voorzitter,
  Ü. JODOGNE.
  