title: None
text: h ie r n a
  
  w o r d e n ,
  
  v a n
  
  o u d s te
  
  1 2
  
  a n
  
  n o ta b le
  
  B r u s se l,
  
  m o c h t
  
  v o o r d e le
  
  d e
  
  5.
  z e lv e
  
  v °.
  o k to b e r
  
  g e n o t
  
  d e
  
  Stadsrekening van Oostende van 1423,
  
  3 7 .2 5 4.
  v a n
  
  k a k e h a r in g h e
  
  tw e lk e
  
  g h e v o lc h t...».
  « d a c h v a e r d e n » ,
  D a t
  
  v a n d e n
  
  g h e la te n ,
  
  b e w a a r d
  
  1 0
  
  v e r se
  
  b le e f,
  
  v a r sc h e
  
  h a r in g.
  d ie
  
  v a n
  
  h a ry n c
  7 0
  
  lb.
  D it
  
  a s s ise
  
  1 0
  
  s.
  b lijk t
  
  1 4 0 3
  t
  
  :
  
  v u ile
  
  p a r .».
  u it
  
  « I t e m
  ja e r
  
  G .G.
  d e
  so
  8 4
  
  D e p t,
  
  De oudste rekening van Oostende (1403-1404), i n Ann. Soc. d’Emul.
  de Bruges, d l L X X V ( 1 9 3 2 ) , b l z . 1 8 0 - 2 1 7 . Z i e b l z . 1 8 5.
   « I t e m
  
  so
  
  c o c h te
  
  d e n
  
  h a r in c
  
  a ssis
  
  Ja n
  
  D o b b e ls
  
  v a n
  
  d e n
  
  v e rse h e n
  
  s a i-
  
  g roten p e r last b ed roeg , dan zou per jaar de basisaanvoer
  van verse haring, w a a rop de pa ch tsom b erek en d w erd , na­
  gegaan ku nn en w o rd e n , maar om tren t h et bedrag van die
  h e ffin g v ó ó r 1 4 4 9 , bestaat n iet d e m inste zek erh eid 7. W a t
  er o o k van zij, d e stijging van de op b ren gst van d e «a ssise»
  in de lo o p van g en oem d e tien jaar w ijst o n g e tw ijfe ld o p aan­
  h ou d en d e g o e d e vangsten van verse haring en o p de v o o r u it­
  gang van het O o ste n d s h arin gbed rijf. O o k d e aanvoer van
  kaakharing m o e t in v erh ou d in g b ev red ig en d gew eest zijn.
  A a n gezien O o ste n d e toen n o g geen stapelrecht bezat, m ogen
  w e veron d erstellen , dat h et g rootste gedeelte van de d o o r
  zijn vissers o p zee gekaakte haring te D am m e aangevoerd
  en aan d e man gebracht w e r d 8.
   Zo
  
  vanaf
  
  1420
  
  het V laam s h arin gbed rijf
  
  in d e v o o r ­
  
  w aarden v erk eerde o m v o o r g o e d de plaats van de hanzeatische im porth a n d el in te nem en, dan w as dat groten deels
  aan de bu itenlan dse p o litie k van d e B ou rgon d isch e h ertog
  te
  
  danken.
  F ilips
  
  de
  
  G oede
  
  han dhaafde
  
  in derdaad
  
  tien jaar het b on d g en ootsch a p , dat hij in
  
  14 20
  
  v ijf­
  
  m et de
  
  E n gelse k on in g aangegaan h a d en dat een g oed e verstan d­
  h ou d in g in de aan d e gang zijn d e H on d erd ja rig e O o r lo g
  
  v a n
  
  d e se n
  
  ja r e
  
  v a n
  
  d e n
  
  v e r le e d e n
  
  s o e n e
  
  o m m e
  
  1 0 5
  
  lb.
  p a r .»
  
  a ls
  
  d e n
  
  v e r ssc h e n
  
  h a r in c
  
  a s s is
  
  B r u s se l,
  
  A lg.
   R ijk s a r c h ie f,
  
  r e k e n in g
  
  v a n
  
  1 4 1 9 ,
  
  e n
  
  9
  
  in
  
  g a a n d e
  
  a a n d u id in g
  
  n in g e n
  
  is
  
  e v e n w e l
  
  d e z e
  
  e r
  
  d e n
  
  w a s ,
  
  R e k e n k a m e r
  v a n
  
  « V a n
  
  e ik e r
  
  la s t
  
  A lg.
  3
  
  n ie t
  
  s p r a k e
  d a t
  
  F lo o r e
  
  tg h e h e e le
  
  —
  
  V a n
  
  g e h e v e n.
  b a s is
  
  v a n
  
  d u s
  
  a lle e n
  
  8. W e
  
  d e
  
  d e
  
  n r
  
  g h e v ie l
  
  te
  
  2 4 e
  
  d a c h
  
  in
  
  v e r te e r t
  
  b y
  
  d e r
  
  3 7 .2 5 0
  
  o n tv a n g ste n
  
  I n
  
  d e
  
  v a n
  
  d e
  
  « h a r ijn c
  
  m id w in te r
  se p te m b r e
  w e t
  
  :
  
  O o s te n d s e
  
  e n
  
  u itg a v e n ,
  
  n ie u w e
  h e e l
  h e ffin g
  
  1 4 5 3
  
  w e r d
  d ie
  
  « h a r in c
  v o o r.
   a s s iiz » ,
  
  a lle e n
  
  D a m m e
  
  o m m e
  
  to t
  
  1 4 5 4
  
  a a n g e tr o ffe n.
  te
  
  b ij
  
  « v e r s s c h e »
  
  o p
  
  g e lo s t
  
  6 4
  
  g r o te n ,
  
  lb.
  n r
  
  h a a r
  
  h a r ijn c
  
  3 7 .2 8 1 :
  
  w e r d
  
  d e
  
  4 0
  
  s .»
  
  s ta d s ­
  f°
  
  2
  
  r°
  
  v a n
  
  d e
  
  v o o r a f­
  
  a n d e re
  m e e r.
  h a r in g
  
  r e k e ­
  
  H e t
  
  is
  
  d r u k te ,
  
  w o r d e n.
   a s s ijz
  
  1 2
  
  g r o te n
  
  v a n
  
  b e lo o p t
  
  7 6 8
  
  1 b .»
  
  B r u s ­
  
  S ta d sr e k e n in g
  
  v a n
  
  « a s s is e »
  
  h e ffin g
  
  v e r sc h ild e n
  
  d e
  
  v e r se
  
  m o e st
  
  d e
  
  a s s ise »
  I n
  
  z o n d e r
  
  d e
  
  c o c h te
  
  R e k e n k a m e r
  
  1 4 5 0
  
  m o d a lite ite n ,
  
  h e b b e n
  
  v a n
  
  d e w e lk e
  
  ja e r
  
  k o m t
  
  o f
  
  b e la s tin g
  
  k a a k h a r in g
  
  J a n
  
  R ijk s a r c h ie f,
  
  v °.
  n in g e n
  
  r e k e n in g e n
  
  « v a r s s c h e »
  
  a lle e n
  
  d e
  
  7.
  1 4 4 1
  
  tp a y m e n t
  
  « I t e m
  
  v e r c o c h t
  
  r u b r ie k e n
  
  tw e e
  
  d u id e lijk ,
  
  a a n g e z ie n
  
  se l,
  
  —
  
  r °.
   A lle e n
  
  f °
  
  w e lk e n
  
  o p
  
  h e r ste ld ,
  d e
  
  d e
  
  v e r se
  
  1 4 5 4 ,
  h a r in g
  
  w a a r s c h ijn lijk
  
  v ro e g e r e.
  W
  
  e
  
  o p
  
  k e n n e n
  
  m o d a lite ite n.
  w a t
  v a n
  
  n a m e n
  « ’s
  
  v a n
  
  O o s te n d s e
  
  h e r e n g e ld »
  
  te
  
  s tu u r lu i
  
  D a m m e
  
  in
  
  v a n
  
  d e
  
  re k e ­
  
  1 4 3 9
  
  to t
  
  tegen de k on in g van Frankrijk v oorza g . A a n deze, v o o r de
  V laam se haringvisserij, gunstige toestand k w am in 1 4 3 5 ,
  m et het herstel van de v red e tussen Filips de G o e d e en
  K arel V I I , de zegevieren de Franse k on in g , een einde. In
  dat jaar w erd en d e E n gelsen , in plaats van d e Fransen, de
  vijanden van de B ou rgon d isch e h ertog en van diens on d er­
  danen.
   D e p eriod e van 1 4 3 6 tot 1 4 4 2 w as v o o r V laan deren en
  m eer bep aald v o o r de kuststreek en het Z w in een tijd van
  zw are n o o d , w egen s de op ee n v o lg e n d e ram pen, d ie het land
  to e n teisterden. H e t b e g o n in
  
  1 4 3 6 m et d e h ertogelijk e
  
  e x p ed itie tegen K ales, de E n gelse en clave en haven aan de
  grens van de B ou rgon d isch e gebied en . D e toch t, waaraan
  sch epen en vissers u it V laan deren en Z eelan d deelnam en,
  m islu kte en w e r d d o o r E n gelse w eerw raakm aatregelen ge­
  v o lg d . D e vija n d on dern am vanuit K ales een plu n d ertoch t
  in h et w estk w artier van V laan deren en landde in h et Z w in ,
  w aar hij d e o m g ev in g van D am m e en B rugge v erw oestte.
   H e t jaar daarop k w a m B ru gge, dat de heerschappij ov er
  Sluis op eiste, tegen d e h ertog in op sta n d . D it op ro e r, dat
  m et een b u rg e ro o rlo g tegen G e n t gepaard ging, k o n eerst
  in
  
  1 4 3 8 on d erd ru k t w ord en.
  h arde
  
  w in ters,
  
  graantekort,
  
  V erw oestin g en , m isoogsten ,
  h on g ersn ood ,
  
  epid em ieën
  
  en
  
  b lok k a d e van het Z w in d w o n g e n B ru gge tot on d erw erp in g.
  D e B ru ggelin gen w aren inderdaad to e n o o k g e w ik k e ld in
  een c o n flic t m et d e O osterlin g en , die d e han del o p h et Z w in
  b o y c o tte n . T o t overm aat van ram p w erd en z o w e l B rugge,
  als d e D u itse hanze daarna b etrok k en in de o o r lo g , die in
  1 4 3 8 tussen H o lla n d en de W e n d is ch e steden u itbrak en
  w aarin F ilips d e G o e d e de zijde van zijn H olla n d se o n d er­
  danen
  
  m oest kiezen.
   A lh o e w e l V laan deren
  
  m et H o lla n d
  
  niet in o o r lo g w as, vielen de H olla n d se en Z eeu w se kapers
  o p zee n iet alleen de O osterlin g en aan, die terug o p B rugge
  vaarden, maar o o k d e V laam se vissers uit de streek van het
  Z w in tijdens de visvangst. W elisw a a r k w am het in 1 4 3 9 , na
  'herhaalde besprekingen en on derh an delingen tussen de B ou r-
  
  gon disch e h ertog en de E n gelse k on in g H e n d rik V I , to t een
  w apen bestan d en een h a n delsa k k oord, die tevens de v rij­
  h eid van zeevisserij in de E n gelse w ateren h erstelde, maar
  o n d er in v loed van het H olla n d -W e n d is ch co n flict b le e f de
  n ood toesta n d o p zee en in h et land v o ortd u ren . D e W e n ­
  disch e steden, daarin gesteu n d d o o r d e D een se k on in g , had­
  den de S on t v o o r d e gra an toevoer naar de N ederlanden ge­
  sloten en w aren vastbesloten in die b lok k a d e te volh ard en.
   Eerst in d e lo o p van 1441 w ijzig d e d e k on in g van D en em ar­
  ken zijn h ou d in g en k w a m er aan d e oorlog stoesta n d tussen
  H o lla n d en de W e n d is ch e steden een einde. A lh o e w e l de
  D eense zeestraten v o o r d e scheepvaart van b eid e partijen
  terug o p e n g esteld w erd en , deed zich het tek ort aan graan
  in d e N ederla n den n o g to t 14 42 g ev oelen 9. N aderh an d, tot
  1 4 4 5 , zou d en d e lied en van B rem en, evenals die van D ie p ­
  pe, de zee b lijv en o n v eilig m aken !0.
  D e langdurige n o o d to e s ta n d h ad een n adelige w eerslag
  o p de V laam se zeevisserij en de aanvoer van kaakharing
  te D am m e, m et h et g e v o lg dat o o k d e b e v oorra d in g aan vis
  in het binn en lan d
  
  er on d er te
  
  lijd en had.
   De
  
  V laam se,
  
  Z eeu w se en H olla n d se h avensteden en kustplaatsen zagen
  zich zelfs g en ood za ak t, ter b ev eiligin g van hun haringvis­
  sers, to t k o n v o o ie r in g van de v issersv loot ov er te gaan. E r
  w as e v en w el n og geen sprake van een on m id d ellijk e sam en­
  w erk in g. D u in k erk e rich tte, als eerste V laam se haven, die
  
  E . V l i e t i n c k , Le siège de Calais et les villes de la côte flamande ,
  Ann. Soc. d’Einul. de Bruges, d l X L ( 5 e s e r i e , d l 3 ) ( 1 8 9 0 ) ,
  
  9.
  in
  b lz.
  9 1 -1 0 1.
  •— Gesch. v. Vlaanderen, o n d e r
  
  le id in g
  
  I I I.
  H e t
  
  A n tw e r p e n ,
  
  d o o r
  
  F.
  Q u ic k e
  
  2 8 5 ,
  
  2 9 0 ,
  
  3 1 0
  
  B u r g o n d is c h
  
  e n
  
  e n
  
  T ijd v a k.
  b o e k
  
  I I I
  
  d o o r
  
  H.
  v a n
  
  R.
  V a n
  
  W
  
  b lz.
  e n
  
  R o o s b r o e c k ,
  B o e k e n
  
  e rv e k e ,
  
  b lz.
  I
  
  e n
  
  d l
  
  II
  
  1 7 6 -1 8 1 ,
  
  3 1 8.
   — Alg. Gesch. der Nederlanden, dl I I I.
  U tre c h t
  
  V a n
  
  1 9 3 8.
  A n tw e r p e n ,
  
  1 9 5 1.
  H o o fd s tu k
  
  D e
  X
  
  I I I
  
  la te
  d o o r
  
  m id d e le e u w e n.
  T .S.
  Ja n sm a ,
  
  3 1 9 -3 2 2.
  T . S . J a n s m a , Philippe le Bon et la guerre Hollando-Welfe (1438­
  1441), i n Revue du Nord, d l X L I I , n r 1 6 5 . L i l l e , 1 9 6 0 , b l z . 5 - 1 8.
  1 0 . A . B o u d i e r , La guerre de course au X V e siècle. Marins et cor­
  saires dieppois au temps de Charles Desmarets, R o u e n , 1 9 2 6 , b l z.
  1-10.
   —
  
  daartoe het in itiatief nam , in 1 4 3 8 , na v ru ch teloos ov erleg
  m et N ie u w p o o rt en O o ste n d e , d e k o n v o o ie r in g van de ha­
  ringvisserij in. In 1 4 3 9 en 1 4 4 0 k w am en de Z eeu w se en
  H olla n d se ku ststeden er toe, in het kader van de strijd tegen
  de W en d isch e vijanden , gezam enlijk k on v o o is ch e p e n u it te
  sturen. H e t w aren d eze vaartuigen, die als kapers optra den
  en de V laam se vissers aanvielen, zon der dat F ilips de G o e ­
  d e, als heer van Z eela n d en H o lla n d , er v eel k on aan verh el­
  pen.
  E erst in 1441
  
  sloegen
  
  D u in k erk e,
  
  N ie u w p o o rt en
  
  O o ste n d e de handen in elkaar en rustten in gem een ov erleg
  enkele « v r e its c e p e n » ter bev eiligin g van de V laam se vissers­
  v lo o t uit. In 1 4 4 5 w e r d deze inspanning, niettegenstaande
  d e m o e d w il van D u in k erk e o m in de on d ern em in g fin an cieel
  bij te dragen, herhaald 11.
   D a t d e on v eilig h eid o p zee de haringvisserij erg b elem ­
  m erde, b lijk t uit d e op b ren gst van de verpa ch tin g van de
  «h a rin gassise»
  
  te O o ste n d e . D eze
  
  daalde van
  
  222
  
  pond
  
  parisis in 1 4 3 4 tot slechts 63 p o n d in 1 4 3 6 . Z e b e d ro e g 99
  p o n d in 1 4 3 7 en steeg tot g em id d eld 138 p o n d p er jaar tij­
  dens d e p eriod e gaande van 14 38 tot 1 4 4 4 om in 1 4 4 5 192
  p o n d te bereiken n . Z oa ls gezegd, ku nn en w e deze cijfers,
  bij on tstentenis van juiste gegevens ov er de v o e t van de
  h effin g van de « a s sis e », o n v o ld o e n d e interpreteren.
  A n d ers is het
  
  gesteld m et de
  
  cijfers, w a a rov er w e b e ­
  
  sch ikken v o o r de aanvoer van V laam se kaakharing te D a m ­
  m e tijdens de jaren 1 4 3 7 to t 1 4 4 1 , toen d e verpach ting van
  « ’s h eren g eld », o n d e r in v lo e d van de om sta n digh eden , d o o r
  1 1.
  h a g e ,
  —
  
  A.
   De Nederlandse Convooidienst (1300-1800), ’ s - G r a v e n ­
  
  B ijl,
  
  1 9 5 1 ,
  
  P .A .S.
  b lz.
  v a n
  
  7
  
  to t
  
  1 1
  
  e n
  
  1 4 4
  
  to t
  
  ’s G r a v e n h a g e ,
  
  1 8 6 9 ,
  
  b lz.
  5 1
  
  1 4 6 ,
  
  b ijla g e n
  
  I I
  
  e n
  
  I I I.
  Boergoensche charters (1428-’82),
  
  L im b u r g -B r o u w e r ,
  to t
  
  5 7.
  Précis analytique des documents que
  renferme le dépôt des archives de la Flandre occidentale, B r u g g e ,
  
  —
  
  F.
  P r ie m
  
  1 8 4 0 -1 8 5 8 ,
  —
  
  R.
  Nord,
  —
  
  2
  
  O.
  se r ie ,
  
  d l
  
  n r
  
  3 7 .2 7 2
  
  X X X I I I
  
  3 7 .2 6 5 ,
  7
  
  r "
  
  I I ,
  
  b lz.
  6 5.
  Le convoi de la pêche à Dunkerque,
  
  D e g ry se ,
  d l
  
  D e le p ie r r e ,
  
  ( 1 9 5 1 ) ,
  
  S ta d sr e k e n in g e n
  
  k a m e r
  e n
  
  e t
  
  e n
  
  f°
  8
  
  b lz.
  1 1 8.
  in
  
  Revue du
  
  '
  
  v a n
  
  O o s te n d e.
  B r u s se l,
  
  A lg.
  R ijk s a r c h ie f,
  
  6
  
  ( a °
  
  1 4 3 8 ),
  
  3 7 .2 6 8
  
  f”
  
  r °
  
  (a °
  
  1 4 4 5 ).
   r °
  v °
  
  12. Zie hierna Bijlage I.
   6
  
  e n
  
  v °
  
  ( a ü
  
  R e k e n ­
  1 4 4 1 )
  
  een h effin g van a m btsw ege vervangen g ew ord en w as. H e t is
  overigen s aan deze directe inning, dat w e het b e h o u d van
  de b o e k h o u d in g van g e n oem d e to l te danken h eb b en. D e
  b etrok k en b o e k h o u d in g z e lf is van tw eeërlei aard. T e n eer­
  ste besch ik k en w e o v e r v ijf reken in gen van de algem ene
  on tvan gsten van de h ertogelijk e am btenaar-tolh effer te D a m ­
  m e, Jan R auledre. D eze rekeningen som m en de op b ren gst
  op van de versch illen de tollen , die aldaar geïn d g ew ord en
  w aren, w aa ron der « ’s h e re n g e ld ». Z e geven ons o o k de re­
  den en o p , die tot de d irecte h e ffin g aanleiding h adden g e­
  geven 13. Daarnaast h eb b en w e v o o r de jaren 1 4 3 9 , 1 4 4 0 en
  1441 de bijzon d ere reken in gen van « ’s h e re n g e ld », o p g e ­
  steld d o o r Jehan G h iselin , die, in naam van d e tollenaar,
  als on tvan ger van « ’ s h e re n g e ld » op g etred en w as en van
  zijn on tvan gsten een gedetailleerde b o e k h o u d in g gem aakt
  had, w elk e nochtans alleen als v era n tw oord in g en klad v o o r
  de algem ene reken in g m oest dien en 14.  le st
  d e
  
  V a
  tonnen
  tonnen 1 kw.
  7 tonnen 1
  kw.
  9
  
  D e
  
  d e
  
  v e r sc h ille n d e
  
  h a r e n c a q u e
  
  c e r v o ise s
  
  a v e c
  
  la
  
  b a lla st,
  se l
  
  e n
  
  g r u te
  
  e t
  
  q u e
  
  le n
  a
  
  D a m m e ,
  
  d e
  
  ja r e n
  
  1 4.
  Z ie
  
  H a m b o u r g
  
  e t
  
  d e
  
  m it e s ...,
  
  a p p e lle
  
  m e t
  5
  
  to t
  
  d e
  
  :
  
  D a m ,
  
  s ix
  
  u it
  
  w a r e n
  
  a u
  
  n r s
  
  k o m t
  
  to lle n
  
  to t
  1 4 4 1 ,
  
  d e
  
  d e s
  
  « d e s
  d e s
  
  2
  
  p e tiz
  
  s.
  d e u x
  
  B r e m a rt,
  
  sp e lle g h e lt,
  
  L e s c lu z e ...».
  1 4 3 7
  
  1 7 3
  1 5 8
  
  a r r iv a n t
  
  B o e k d e e l
  
  te
  
  tr e k se l
  
  d e
  
  le a u
  
  2 2 .5 9 7 :
  
  1 5 5
  
  1 0
  
  d u
  
  c o n g ie z
  c o m m e
  
  6
  
  d.
   g r o s
  
  c o n g ie
  
  d u
  
  c o u rr e ta ig e
  
  d u
  
  R e k e n k a m e r
  
  n r
  
  R ijk s a r c h ie f,
  
  r e k e n in g
  
  v a n
  
  o n tle d in g
  
  v a n
  
  d e z e
  
  la
  
  b o is t e
  
  le s d iz
  
  p a r
  
  le s
  
  r e e k s,
  
  o p b r e n g s t
  z ijn d e
  
  Ja n
  
  to n n e l
  
  d u
  
  d e
  
  v o o r
  
  c h a c u n
  
  p o n tg h e lt
  a u ssi
  
  v a n
  
  d e
  
  d e
  
  c h a c u n
  
  et queyte
  
  A lg.
  v a n
  
  la s t
  
  h o p p e m b ie r
  
  B r u s se l,
  
  in g e d ie n d
  
  g r o s
  
  d e
  
  r e k e n in g e n
  9
  
  6 9 2
  
  minstens 947 */2
  last 1 ton 1 kw.
  7 1 4
  last 1 0 t. 3
  last 6 tonnen 1 kw. 6 7 2 last 4
  t. 2
  last 8 tonnen
  7 4 4
  last 3
  t. 1
  
  1 4 3 8
  
  5
  
  e t
  
  v a n
  
  d e
  
  to lle n
  
  r e k e n in g e n
  
  R a u le d r e.
  o v e r
  
  V o o r g a a n d
  
  u it­
  
  B ijla g e n
  
  I I
  
  to t
  
  o n t
  
  r e c e u z
  
  1 4 3 9.
   r e k e n in g e n
  
  h ie r n a
  
  :
  
  IV.
  1 5.
  a
  
  « D e
  
  L e s c lu s e
  
  o u
  
  c o lle c te u r s
  
  d r o is
  d ic e u lx
  
  d u
  
  h a r e n c c a q u e
  
  d e p u is
  
  la
  
  e ste
  
  M a g d e la in e
  
  1 4 3 7
  
  ju s -
  
  15
  
  last 16
  k\v. 17
  kw. 18
  kw. 19
  
  In h et totaal w erd en dus gedu ren de deze v ijf jaren zow at
  3 .7 7 1 last o f 4 5 .2 5 2 ton n en m eestal niet gepakte kaakha­
  ring aan- en in gev oerd , w a t n eerk om t o p een g em iddelde
  a a n voer van 7 5 4 last o f zow a t 9 .0 5 0 ton n en per jaar. H et
  Z eeu w s-H olla n d s aandeel daarin b e d ro e g on gev eer 22
  
  %,
  
  althans tijdens d e jaren 1 4 3 9 to t 1 4 41.
   H e t valt niet te looch en en , dat, niettegenstaande deze
  schijnbaar h og e cijfers, de b esp rok en p erio d e er een van
  crisis is gew eest. In 14 37 w e rd d e aangevoerde kaakharing
  overig en s n iet te D am m e, maar te Sluis g elost, d it w egens
  d e op sta n d en d e b lok k a d e van B ru gge 20. D at jaar w e rd er
  q u e s
  
  a
  
  la
  
  sie u rs
  
  M a g d e la in e
  
  fo is
  
  c o m m e
  
  86 l b . 1 0
  
  s.
  9
  
  d.
  R e k e n k a m e r
  in
  
  g e ld
  1 6.
  o n t
  
  s la a t,
  « D e
  
  e ste
  
  le in e
  ia d ite
  
  g r o s
  
  v a le n t
  
  1 0 3 8
  
  lb.
  re k.
  v a n
  
  a u
  
  V i
  
  1 7.
  o n z e
  
  le sd iz
  
  2
  
  p a r
  
  le s
  
  D a m
  
  ju s q u e s
  
  e ig e n
  
  a
  
  la
  
  9
  
  s .».
  s.
  6
  
  d.
  d e
  
  o u v e r te
  
  1.
  p l u ­
  
  r e n d u e
  
  R ijk s a r c h ie f,
  D e
  
  o p b r e n g s t
  
  o p
  
  d a n
  
  6 9 2
  
  m e e r
  
  4 3 9 ,
  
  4 2 1
  
  e ig e n ,
  
  A lg.
   le s t
  
  d ic e u lx
  
  m il
  
  p a r
  
  d e v a n t
  
  R a u le d re.
  c h a c u n
  
  c o lle c te u r s
  
  o n z e
  
  e ste
  
  B r u s se l,
  
  b e re k e n in g ,
  
  r e n d u e
  
  v o lg e n s
  
  a
  
  c e r tiffic a tio n
  
  Je b a n
  
  M a g d e le in e
  
  c y d e v a n t
  
  s la a n d e ,
  
  d ite
  
  d e
  
  d e p u is
  
  c o m m e
  
  lb.
  5
  
  la
  
  il
  
  s .».
  b e re k e n in g ,
  
  la st.
  h a r e n c a q u e
  M a g d e -
  
  a p p e r t
  
  p a r
  
  Ib id e m ,
  
  2 d e
  
  m e e r
  
  d a n
  
  o p
  
  la st.
  « D e
  
  la
  
  m a in s
  
  d u d it
  
  d e le in e
  
  m il
  
  d o n n a n c e
  p a r tie s
  7
  
  1 ste
  
  o u
  
  c e r tiffic a tio n
  
  r e k e n in g ,
  
  lb.
   la
  
  b o is t e
  
  4 3 8
  
  p a r e ille m e n t
  
  p a r
  
  2 2 .5 9 7 ,
  
  re c e u z
  
  q u i
  
  a p p e r t
  
  v o lg e n s
  
  la
  
  m il
  
  9 4 7
  
  n r
  
  1 4 3 8
  
  il
  
  4 3 9
  
  d e
  
  p a r
  s.
  d e s
  
  ju s q u e s
  
  m e sd its
  
  d.
  1 0
  
  V o o r
  
  n r
  
  d.
  d e
  
  I I ,
  
  2
  
  s.
  G h is e lin
  a
  
  6
  
  d.
  g r.
  q u i
  
  e n
  
  a ste
  
  la
  
  e t
  
  o b.
  e n
  
  h a r e n c a q u e
  
  ( s ic )
  
  le d it
  
  a
  
  v a le n t
  
  v a n
  
  a u
  
  r e c e v e u r
  
  m il
  
  4 4 0
  
  c o m m is
  
  d o n t
  
  re n t
  
  ic e llu i
  
  Je h a n
  
  1 0 3 6
  
  lb.
  6
  
  s.
  d.
  v a n
  
  d e
  
  d e
  
  c ijfe r s
  
  v a n
  
  d e s b e tr e ffe n d e
  
  p a r
  
  le s
  
  M
  
  a g ­
  lo r -
  
  p a r
  
  le s
  
  liv r e
  
  G h is e lin ...
   8 6
  
  Ib id e m ,
  
  3 d e
  
  o p b r e n g s t,
  
  z ie
  
  o b .»
  d e z e
  
  la
  
  e n su iv a n t
  
  ic y
  
  a
  
  1 0
  
  D a m
  
  d e p u is
  
  c o m p te
  
  in te r p r e ta tie
  
  o n tle d in g
  
  d u
  
  M a g d e le in e
  
  se ig n e u rs
  
  d e c la r a tio n
  
  2
  
  r e k e n in g.
  B ijla g e
  
  r e c e tte
  Je h a n
  
  b o e k h o u d in g
  
  v a n
  
  J.
  g r.
  d e
  
  d e p u is
  
  la
  
  G h is e lin.
  1 8.
  « D e
  
  Je h a n
  
  G h is e lin ,
  
  h a r e n c a q u e
  
  a u
  
  D a m ,
  
  M a g d e le in e
  
  m il
  
  4 4 0
  
  p a r
  
  le
  
  liv r e
  
  se in g ,
  11
  
  s.
  la
  3
  
  d e
  
  ic e lle
  d e
  
  R a u le d r e.
  1 9.
  a u
  
  D a m
  
  M a g d e le in e
  
  m il
  
  4 4 1 ,
  
  c y
  
  c o u rt
  
  e t
  
  r e n d u
  
  a
  
  R a u le d re.
  o n s
  
  e ste
  
  b e llio n s
  
  e t
  
  B r u g e s
  
  d u
  
  l s t e
  
  a in si
  sig n e
  
  o o k
  
  cy
  g r.
  d.
   fe r m e
  
  n r
  
  c o lle c te u r
  a c a u se
  
  a p p e r t
  
  so n
  
  p a r
  
  sa in g
  n r
  
  a in si
  e t
  
  d.
  q u il
  
  sin g n e
  
  v a le n t
  
  a p p e rt
  d e
  
  so n
  
  1 .0 0 8
  v a n
  
  lb.
  Je h a n
  
  d e s
  
  liv r e
  la
  
  2
  
  s.
  6
  
  r e c e p te
  d e
  
  ic e lle
  
  so m m e
  
  5 d e
  
  d e
  
  r e k e n in g
  
  g r.
  d u
  
  d e p u is
  
  d.
  la
  
  s a
  
  r e c e p te
  
  1 .1 1 6
  v a n
  
  lb.
  Je h a n
  
  I V.
  d e p u is
  
  q u e
  
  a u c u n e s
  
  q u i p a r
  
  le d it
  
  d E s c lu z e ...».
  Je h a n
  
  le
  
  m a n u e l
  
  d isse n c io n s,
  
  v a n
  
  6
  
  r e k e n in g
  
  d ic e lle
  
  2 2 .5 9 7 ,
  
  p e tite
  
  r e k e n in g
  
  s.
  I I I.
   e n tr e s
  
  e t
  
  4 d e
  
  n r
  
  e t
  
  F r a n c
  
  c o u rt
  
  m itte s
  
  B ijla g e
  
  q u il
  
  n r
  
  a
  
  6
  
  c le r c
  d e v o it
  
  d e
  
  4 4 1 ,
  
  2 2 .5 9 7 ,
  
  e t
  
  2
  
  r e c e p te
  
  m il
  
  r e n d u
  e t
  
  d e s
  
  d ic e lle
  
  M a g d e le in e
  
  R e k e n k a m e r
  
  B ijla g e
  
  c a u se
  
  lb . 11
  
  o n d e r
  
  p a r e ille m e n t
  h o r s
  
  a la
  
  c o lle c te u r
  
  r e c e p te
  
  q u il
  
  Ib id e m ,
  
  Z ie
  
  20 . « E t
  
  a
  
  G h is e lin ,
  
  h a r e n c a q u e
  
  8 s . d . o b .».
  e t
  
  R e k e n k a m e r
  
  v e r d e r
  
  Je h a n
  
  s a
  8 4
  
  Ib id e m ,
  
  Z ie
  
  « D e
  
  c le r c
  d e v o it
  
  ju s q u e s
  
  so m m e
  d .»
  
  q u il
  
  R a u le d re.
   te m p s
  
  Ib id e m ,
  —
  
  d e s d ite s
  
  v a le u r
  
  Z ie
  
  p o u r
  o n t
  
  a u tr e s
  le s
  
  e ste
  
  e s
  
  R e k e n k a m e r,
  o o k
  
  o n d e r
  
  p a r tie s
  
  tr o u b le s,
  
  n o o t
  
  p a r tie s
  n r
  1 5.
   re ­
  d e
  
  2 2 .5 9 7 ,
  
  n och tans m eer van deze vis a a n g ev oeld dan in 1 4 4 0 , zoals
  w e zagen m instens 6 9 2 last teg en over 6 7 2 . I n 1 4 3 8 , na de
  on d erd ru k k in g van de Brugse opstan d, b e d ro e g de g ere­
  gistreerde aan- en in v oer m instens 9 4 7 xh last o f 1 1 .3 6 4 to n ­
  nen. D it is het h oog ste c ijfe r van d e v ijf crisisjaren
  
  On­
  
  g e tw ijfe ld w as d e n ieu w e in zinking, die zich van 1 4 3 9 tot
  1441 v o o rd e e d , aan de H olla n d s-W en d isch e o o r lo g te w ij­
  ten 22. T o c h o n tk o m t m en n iet aan de indruk, dat tijdens
  d e betrok k en p e r io d e , de h oev eelh eid kaakharing, die ge­
  lost w erd , n og ru im sch oots v o ld o e n d e w as o m de b ev olk in g
  van vastenprijs te v oorzien , v o o ra l als m en er m ee reke­
  n ing h ou d t, dat o o k in andere havens, als N ie u w p o o rt en
  D u in k erk e, gezou ten haring aangevoerd g ew ord en w as. H ier
  w ellich t leggen w e de vinger o p de w o n d e . D e V laam se en
  H olla n d se kaakharing w as een w eeld eartik el, dat m eer v o o r
  de u itv oer, dan v o o r de eigen bev oorra d in g b estem d was.
   W elisw a a r leed de ex p ort ervan on d er de m oeilijk h eden
  m et de O osterlin g en , m aar eigenlijk o n d erb rok en
  
  schijnt
  
  hij niet te zijn g ew ord en . D it w o rd t trou w en s aa ngetoon d
  d o o r de Z eeu w s-H olla n d se im p ort, die vrij belan grijk w as
  en eveneens v o o r d e u itv oer dien de.
  D e crisis b lijk t d u id elijk u it de v ergelijkin g m et de cij21. Toch schrijft Jehan Rauïedre in de inleiding van zijn 2de re­
  kening : «lesquelles (tonlieux du Dam et de Lescluze) ont este et
  sont encores présentement hors ferme obstant le trouble qui a este
  parquoy le fait de la marchandise est comme cesse». Ibidem, Reken­
  kamer nr 22.597. — Zie ook onder noot 16.
  