title: Planning paper 113 - Visions à long terme - Concepts et application au développement durable
text: De doelstellingen van de federale LTV stemmen in bepaalde gevallen overeen met de meest ambitieuze
  doelstellingen die door die instellingen naar voren werden geschoven (bv. in 2050 zullen de nationale
  broeikasgasemissies met minstens 80 tot 95% verlaagd worden ten opzichte van hun niveau van 199059). In
  andere gevallen neemt de federale LTV een minder ambitieuze doelstelling op (bv. de gevolgen van de
  milieuaantasting op de gezondheid zullen in aanmerking genomen worden) dan de doelstelling voorgesteld
  door de TFDO ("de lucht-, water- en bodemvervuiling heeft niet langer een significante – directe of indirecte –
  weerslag, noch op de gezondheid, noch op het milieu") en door de ICDO ("De lucht- en watervervuiling wordt
  beheerst en heeft niet langer een significante weerslag op de gezondheid"). Daarnaast komen sommige
  doelstellingen volledig uit het politieke debat; ze werden in geen enkele bijdrage voorgesteld, noch in
  de resolutie van het federale parlement. In bepaalde gevallen zijn de door de regering goedgekeurde
  doelstellingen preciezer of beperkter uitgedrukt dan die over dezelfde problematiek in de
  oorspronkelijke bijdragen (bv. de officiële ontwikkelingshulp zal een voorzienbaar en doeltreffende kanaal
  blijven om de armste landen en bevolkingen te bereiken en beantwoordt tegelijkertijd aan de beginselen inzake
  steundoeltreffendheid). In andere gevallen heeft het politieke taalgebruik de oorspronkelijk voorgestelde
  doelstellingen veranderd (bv. de sociale en milieuprestaties van alle goederen en diensten die op de markt
  worden gebracht zullen in aanmerking worden genomen over hun volledige levensduur60). Een ander resultaat
  van het politieke debat is dat bepaalde probleemstellingen uit de oorspronkelijke bijdragen van de
  openbare instellingen en het maatschappelijk middenveld helemaal ontbreken in de federale LTV. Dat
  is bijvoorbeeld het geval voor de sociale ongelijkheden die aanwezig waren als een belangrijke uitdaging
  inzake duurzame ontwikkeling in vrijwel alle bijdragen: ICDO, TFDO, bepaalde maatschappelijke
  groepen in de FRDO en de parlementaire resolutie. Dat geldt ook voor doelstellingen inzake onderwijs
  of ruimtelijke ordening, waarvoor de gemeenschappen of gewesten bevoegd zijn en die bijvoorbeeld
  door de FRDO werden voorgesteld.
   59
  
  60
  
  86
  
  Het betreft de doelstelling voorgesteld door de ICDO. Het voorstel van de TFDO was aan de Europese doelstelling
  gekoppeld: "tegen 2050 heeft België zijn BKG-emissies gevoelig teruggeschroefd, in overeenstemming met de Europese doelstelling om
  "de emissies met 80 à 95% te verlagen tegen 2050 ten opzichte van het niveau van 1990" en met de mondiale doelstelling om de
  opwarming van de aarde te beperken tot 2°C boven de pre-industriële temperaturen".
  Het betreft een transformatie van de doelstelling voorgesteld door de ICDO ("de sociale en milieuprestaties van alle goederen en
  diensten die op de markt worden gebracht zullen in aanmerking worden genomen over hun volledige levensduur") en door de TFDO ("de
  sociale en milieuprestaties van alle goederen en diensten die op de markt worden gebracht zijn verbeterd over hun volledige levensduur").
   PLANNING PAPER 113
  
  De federale LTV bevat een lange lijst van indicatoren om de realisatie van de doelstellingen op te
  volgen. Die lijst is gestructureerd volgens thema’s maar legt geen verband tussen doelstelling en
  indicator. Een dergelijke band, zoals die bestaat in de TFDO- en de ICDO-bijdragen, is nochtans
  noodzakelijk om de vooruitgang naar elke doelstelling te kunnen evalueren. Het zou eveneens nuttig
  zijn dat de indicatorenlijst ingedeeld zou zijn naargelang de indicatoren betrekking hebben op de
  ontwikkelingskapitalen, de stromen van sturende krachten, de druk die ze uitoefenen op die
  kapitaalvoorraden of nog de antwoorden van de overheden om die voorraden en stromen te
  verbeteren op weg naar een duurzame ontwikkeling61. De regering bepaalde wel dat de indicatorenlijst
  uiterlijk bij de vaststelling van het volgende federaal plan inzake duurzame ontwikkeling zal
  vervangen worden. Dat biedt onder meer de mogelijkheid om op korte termijn een aantal indicatoren
  preciezer te formuleren, om de band tussen indicatoren en doelstellingen te verduidelijken en om in de
  lijst een beperkter aantal sleutelindicatoren te selecteren.
   Deel 2 van deze Planning Paper toont aan dat er bepaalde convergenties bestaan tussen het verlangen
  van de actoren van duurzame ontwikkeling naar een duurzame toekomst en de ambities van de
  politieke families in België. Die convergenties zijn nog vaag, maar wel voldoende talrijk om de
  contouren van die toekomst op democratische wijze te kunnen beschrijven. Maar die ervaring heeft
  ook geleerd dat dit verre van gemakkelijk is. Daarbij is er niet enkel nood aan expertise, maar ook aan
  een coherente sturing van de interacties tussen de belanghebbende partijen en de openbare
  instellingen. Elke actor moet bovendien over voldoende tijd beschikken om dergelijke oefeningen voor
  te bereiden. In dat opzicht moet de federale LTV, die de regering op 17 mei 2013 goedkeurde,
  beschouwd worden als een eerste stap in de precieze omschrijving van de toekomst die we willen (UN,
  2012a) op lange termijn, en die verder gaat dan de evoluties die verborgen blijven in de geaggregeerde
  indicatoren.
  61
  
  Een dergelijke structurering van indicatorenlijsten vormt de basis van de werkzaamheden van de TFDO inzake de
  indicatoren van duurzame ontwikkeling (Federale rapporten inzake duurzame ontwikkeling en www.indicators.be).
  87
  
  PLANNING PAPER 113
  
  88
  
  PLANNING PAPER 113
  
  3.
  Besluit
  
  Deze Planning Paper informeert de lezer over het begrip langetermijnvisie (LTV). Eerst wordt dat
  begrip
  
  gedefinieerd
  
  binnen
  
  het
  
  Belgisch
  
  wettelijk
  
  kader
  
  en
  
  ook
  
  in
  
  een
  
  algemener
  
  toekomstverkenningskader. Daarna wordt ingegaan op de talrijke inspanningen die reeds werden
  geleverd om dergelijke visies uit te werken op verschillende beleidsniveaus, zowel in België als in
  andere industrielanden. Vervolgens wordt de ontwikkeling van de Belgische federale LTV bestudeerd.
   Daarbij wordt getoond dat verscheidene belanghebbenden en federale overheidsinstellingen hebben
  bijgedragen tot de uitwerking ervan. Deze Planning Paper herinnert eraan dat het voordelig is over een
  LTV inzake duurzame ontwikkeling te beschikken die toekomstperspectieven uittekent en die
  beantwoordt aan de fundamentele behoeften van de samenleving. Hij toont echter ook dat de
  voorbereiding van een LTV de mobilisatie van veel middelen vereist. Daarom benadrukt dit besluit
  nogmaals het nut en de noodzaak van dergelijke oefeningen.
   Deze studie toont dat de uitwerking van een LTV nuttig is. Die oefening confronteert immers de
  evolutie van de huidige trends op sociaal, milieu- en economisch vlak met de verbintenissen inzake
  duurzame ontwikkeling die zowel door de Belgische overheden als door de internationale
  gemeenschap werden aangegaan. Dat proces draagt bij tot de bewustwording van langzame
  ontwikkelingen die op korte termijn weinig zichtbaar zijn, maar waarvan op lange termijn de
  accumulatie zeer zorgwekkend kan worden. Het helpt de aandacht te vestigen op de evolutie van de
  niet-duurzame consumptie- en productiepatronen en hun gevolgen. Het wetenschappelijk onderzoek
  van de voorbije decennia heeft de risico’s op ernstige gevolgen steeds duidelijker vastgesteld. Die
  bewustwording staat niet op zichzelf. In de drie jaar tussen de beslissing om een federale LTV aan te
  nemen (in juli 2010) en de goedkeuring van die visie door de federale regering (in mei 2013), groeide
  immers op internationaal vlak de opvatting van publieke en private beleidsmakers dat die evoluties
  ernstig zijn en dat er interacties bestaan tussen de economische evolutie en de achteruitgang van de
  toestand van het milieu en de samenleving. Die bezorgdheid wordt nu ook uitgedrukt in kringen die
  zich vroeger minder zorgen maakten over die vragen, zoals bijvoorbeeld blijkt uit de studie Global risks
  2013 (World Economic Forum, 2013). Het aantal actoren met interesse voor de toekomst die we willen
  (UN, 2012a), is dus aan het toenemen.
   De uitwerking van een LTV door de Belgische federale regering is ook noodzakelijk om de
  beleidsacties coherenter te maken, zowel op transversaal vlak (economisch, sociaal, milieu- en
  institutioneel beleid) als tussen korte- en langetermijnacties. Het verslag aan de Koning bij het ontwerp
  van koninklijk besluit onderstreept trouwens dat de doelstellingen van de LTV "zijn opgevat als een
  samenhangend geheel dat een gezamenlijke verwezenlijking vergt". De doelstellingen van de LTV zijn
  ambitieus en aangepast aan de uitdagingen van de samenleving om de kloof tussen die toekomstvisie
  en de situatie waartoe de voortzetting van de huidige consumptie- en productiepatronen zou leiden te
  verminderen, temeer omdat de middelen voor overheidsacties afnemen. Om die doelstellingen te
  bereiken, moet dus gebruik gemaakt worden van alle mogelijke synergieën tussen de in alle
  regeringsdomeinen gevoerde acties, opdat de beleidsmaatregelen elkaar wederzijds kunnen
  versterken. Als de LTV voldoende aandacht krijgt, kan ze de katalysator worden voor die wederzijdse
  versterking in het transitiebeleid dat dringend goedgekeurd moet worden om die doelstellingen te
  realiseren. Daarbij moet de LTV zelf ook regelmatig versterkt worden wat betreft het ambitieniveau
  van haar doelstellingen.
  89
  
  PLANNING PAPER 113
  
  90
  
  PLANNING PAPER 113
  
  Bijlagen
  Bijlage 1: Thematische federale plannen
  Bijlage 1 presenteert (in alfabetische volgorde) de lijst met veertien thematische plannen uit de selectie
  van plannen waarin beleidsdoelstellingen en bijbehorende termijnen werden gezocht (zie 1.1.1;
  daarover werd vooraf FPB-nota nummer 10521 opgesteld).
  Om de te analyseren plannen te selecteren, werden eerst vijf criteria gebruikt: het plan moet geldig zijn
  in 2012 (op het tijdstip van de analyse), de federale overheid moet betrokken zijn (maar andere
  regeringen mogen dat ook zijn), het moet gaan om een echt plan of programma (en bijvoorbeeld geen
  beleidsnota, wet, koninklijk besluit…), het plan moet maatregelen aankondigen om doelstellingen te
  bereiken, en het moet publiek beschikbaar zijn in 2012.
   Daarna werd een voorlopige lijst met de plannen die werden geanalyseerd in het Federaal rapport
  inzake duurzame ontwikkeling 2007 voorgelegd aan de TFDO- en de ICDO-leden met de vraag die lijst
  op basis van hun kennis te vervolledigen. De lijst hierna is het resultaat van dat proces.
  Federaal plan armoedebestrijding — POD Maatschappelijke Integratie, Armoedebestrijding en Sociale
  Economie, 2012, http://www.mi-is.be/sites/default/files/doc/fpa_2012_nl.pdf (geraadpleegd op
  25/10/2012).
  Federaal plan voor de integratie van de biodiversiteit in 4 federale sleutelsectoren — FOD Volksgezondheid,
  Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu, 2009,
  http://www.health.belgium.be/filestore/19076901/federaal_plan_biodiversiteit_09_NL.pdf
  (geraadpleegd op 25/10/2012).
  Federaal productplan (luik leefmilieu) 2009-2012 — FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de
  Voedselketen en Leefmilieu, 2009,
  http://www.health.belgium.be/filestore/19059047_NL/PlanProduit_nl.pdf (geraadpleegd op
  25/10/2012).
  Federale bijdrage tot de strijd tegen luchtvervuiling – 2009-2012 — FOD Volksgezondheid, Veiligheid van
  de Voedselketen en Leefmilieu, 2009,
  https://portal.health.fgov.be/pls/portal/docs/PAGE/INTERNET_PG/HOMEPAGE_MENU/MILIEU
  1_MENU/AIRETCHANGEMENTCLIMATIQUE1_MENU/OZONE1_MENU/WATDOETBELGIE1_
  MENU/WATDOETBELGIE1_DOCS/FEDERALE%20BIJDRAGE%20LUCHT.PDF (geraadpleegd op
  25/10/2012).
  Het Stabiliteitsprogramma van België 2012-2015 — FOD Budget en Beheerscontrole, 2012,
  http://www.begroting.be/portal/page/portal/INTERNET_pagegroup/INTERNET_stabiliteitsprogra
  mma/TAB149685/SP2012FR.pdf (geraadpleegd op 25/10/2012).
  Nationaal actieplan leefmilieu-gezondheid – operationeel plan 2009-2013 — FOD Volksgezondheid,
  Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu, 2008,
  http://www.health.belgium.be/filestore/18076820/4%20Bijlage%20Operationeel%20Programma%20
  NEHAP%202009-2010-jvo100304%20met%20acronymes_18076820_nl.doc (geraadpleegd op
  25/10/2012).
  91
  
  PLANNING PAPER 113
  
  Nationaal actieplan ter bestrijding van partnergeweld en andere vormen van intrafamiliaal geweld 2010-2014 —
  Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen, 2010,
  http://igvm-iefh.belgium.be/nl/binaries/101123-PAN%20NL_tcm336-113077.pdf (geraadpleegd op
  25/10/2012).
  Nationaal actieplan voor kinderen — FOD Justitie, 2005,
  http://www.kekidatabank.be/docs/Instrumenten/Belgie/2005%20Nationaal%20Actieplan%20voor%
  20Kinderen.pdf (geraadpleegd op 25/10/2012).
  Nationaal hervormingsprogramma 2012 — Federaal Planbureau, 2012,
  http://www.be2020.eu/uploaded/uploaded/201205020754470.nhp_2012.pdf (geraadpleegd op
  25/10/2012).
  Nationaal klimaatplan 2002-2012 — FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie, 2002,
  http://www.google.be/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=2&ved=0CCoQFjAB&url=http
  %3A%2F%2Feconomie.fgov.be%2Fnl%2Fbinaries%2Fnationaal_klimaatplan_060302_tcm325-66871
  .doc&ei=QzGJUPvdComg0QX0m4GQBQ&usg=AFQjCNELMXaKwZWT8li_-yPlYpJiNsjgJA&sig2=
  Kxt7suuJjG-UgY3ZeNf1Gg&cad=rja (geraadpleegd op 25/10/2012).
  Nationaal klimaatplan van België 2009-2012 — FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en
  Leefmilieu, 2008, http://www.climat.be/IMG/pdf/NKP_2009-2012.pdf (geraadpleegd op
  25/10/2012).
  Nationaal veiligheidsplan 2012-2015 — Federale politie van België, 2012,
  http://www.polfed-fedpol.be/pub/pdf/NVP2012-2015.pdf (geraadpleegd op 25/10/2012).
  Nationale strategie inzake welzijn op het werk 2008-2012 — FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal
  Overleg, 2008,
  http://www.beswic.be/nl/systems/nationale-strategie-inzake-welzijn-op-het-werk-2008-2012
  (geraadpleegd op 25/10/2012).
   Stroomgebiedsbeheersplan voor de Belgische kustwateren ter implementatie van de Europese Kaderrichtlijn Water
  (2000/60/EG) - FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu, 2009,
  http://www.health.belgium.be/filestore/18038756/Stroomgebiedsbeheersplan%20voor%20de%20Be
  lgische%20kustwateren%20_18038756_nl.pdf (geraadpleegd op 17/12/2012).
  92
  
  PLANNING PAPER 113
  
  Bijlage 2: Zeven kerninitiatieven van de Europa 2020-strategie
  Digitale Agenda voor Europa
  De Digitale Agenda voor Europa streeft een digitale eengemaakte markt na die duurzame economische en
  sociale voordelen creëert op basis van snel en ultrasnel internet en interoperabele toepassingen
  (Europese Commissie, 2010b). Dit kerninitiatief ondersteunt prioritaire acties om zeven obstakels weg
  te werken. Die obstakels zijn: versnipperde digitale markten, gebrekkige interoperabiliteit,
  toenemende cybercriminaliteit en het gevaar van een tekort aan vertrouwen in netwerken, gebrek aan
  investeringen in netwerken, onvoldoende onderzoek en innovatie, gebrek aan digitale geletterdheid en
  digitale vaardigheden en ten slotte gemiste kansen op het gebied van de aanpak van maatschappelijke
  problemen.
  Dit kerninitiatief heeft concrete tussentijdse doelstellingen bepaald nl. in 2013 heeft iedereen
  breedband, in 2020 heeft iedereen toegang tot internet met een snelheid van 30 Mbps of meer en in 2020
  heeft minstens 50% van de Europese gezinnen een internetverbinding van meer dan 100 Mbps.
  Innovatie-unie
  Het kerninitiatief Innovatie-unie wil een strategischer aanpak van de economische innovatie op
  middellange en lange termijn bevorderen en hiervoor beleidsinstrumenten op een gecoördineerde
  wijze inzetten (Europese Commissie, 2010c). Er worden tien doelstellingen voorgesteld waaronder
  investeren in onderwijs, O&O, innovatie en ICT, het onderwijs moderniseren en samenwerking en
  uitwisseling tussen onderzoekers bevorderen. Inhoudelijk moeten de acties in het kader van dit
  kerninitiatief betrekking hebben op de grote maatschappelijke uitdagingen van de EU nl.
  klimaatverandering, besparen van energie en grondstoffen, volksgezondheid en demografische
  verandering.
   Jeugd in beweging
  Het kerninitiatief Jeugd in beweging wil bereiken dat jongeren in de EU slagen in de kenniseconomie
  (Europese Commissie, 2010d). Hiertoe wil het stelsels van levenslang leren promoten, deelname aan
  hoger onderwijs of een daaraan gelijkwaardige opleiding bevorderen, de leermobiliteit uitbreiden en
  de werkgelegenheidssituatie van jongeren verbeteren.
  Efficiënt gebruik van hulpbronnen
  Het kerninitiatief Efficiënt gebruik van hulpbronnen wil een kader scheppen voor een beleid dat bijdraagt
  tot de overgang naar een hulpbronnenefficiënte en koolstofarme economie (Europese Commissie,
  2011). Dit beleid moet aldus bijdragen tot het versterken van de economische prestaties en het
  verminderen van het hulpbronnengebruik, het scheppen van nieuwe kansen voor economische groei,
  het creëren van innovatie en versterken van het concurrentievermogen van de EU, het zorgen voor de
  continuïteit van de voorziening met essentiële hulpbronnen en ten slotte het bestrijden van de
  klimaatverandering en het beperken van de milieueffecten van het gebruik van hulpbronnen. Het
  kerninitiatief wil de investerings- en innovatiezekerheid vergroten door een langetermijnvisie te
  bepalen en door de hulpbronnenefficiëntie op evenwichtige wijze in alle beleidsgebieden te verwerken.
  93
  
  PLANNING PAPER 113
  
  Zulke langetermijnkaders zouden worden bepaald voor klimaatverandering, energie, vervoer,
  industrie, grondstoffen, landbouw, visserij, biologische diversiteit en regionale ontwikkeling. Ze
  zouden tevens onderling worden gecoördineerd.
  Industriebeleid in een tijd van globalisering
  Het kerninitiatief Industriebeleid in een tijd van globalisering wil het industriebeleid ondersteunen, wat op
  zijn beurt moet leiden tot een versterkt concurrentievermogen van de EU en meer groei en banen
  (Europese Commissie, 2010e). Aldus zou de overgang naar een koolstofarme en hulpbronnenefficiënte
  economie mogelijk worden gemaakt. Het kerninitiatief omvat beleidsmaatregelen met een invloed op
  de kosten, prijzen en innovatieconcurrentie van de industrie en de afzonderlijke sectoren. Tevens wil
  dit kerninitiatief rekening houden met de gevolgen van alle andere beleidsinitiatieven (zoals vervoer of
  consumentenbescherming) voor het concurrentievermogen van de industrie.
   Een agenda voor nieuwe vaardigheden en banen
  Het kerninitiatief Een agenda voor nieuwe vaardigheden en banen wil de arbeidsmarkt hervormen (door
  arbeidscontracten
  
  bij
  
  werkloosheidsuitkeringen
  
  eerste
  
  intreding
  
  flexibeler
  
  te
  
  en
  
  loopbaanontwikkeling
  
  maken,
  
  arbeidsbemiddeling
  
  te
  
  vergemakkelijken,
  te
  
  verfijnen
  
  en
  
  bijscholing/vervolgopleidingen te stimuleren), het verwerven van gepaste vaardigheden voor een baan
  vergemakkelijken, betere arbeidsomstandigheden en werkkwaliteit nastreven en ten slotte de opstart
  van een eigen bedrijf vergemakkelijken (Europese Commissie, 2010f). De lidstaten zijn,
  overeenkomstig het Verdrag en het subsidiariteitsbeginsel, verantwoordelijk om maatregelen te nemen
  die hiertoe bijdragen.
  Europees platform tegen armoede en sociale uitsluiting
  Het Europees platform tegen armoede en sociale uitsluiting stelt een kader vast waarbinnen de lidstaten
  initiatieven kunnen ontwikkelen om de sociale en territoriale samenhang te versterken (Europese
  Commissie, 2010g). Dit moet ertoe bijdragen dat iedereen in de EU kan delen in de groei en de
  werkgelegenheid en dat mensen die met armoede en sociale uitsluiting te kampen hebben, een
  menswaardig bestaan kunnen opbouwen en actief kunnen deelnemen aan de samenleving.
  94
  
  PLANNING PAPER 113
  
  Bijlage 3: Outcome of Rio+20: The future we want – Table of contents
  I.
  Our common vision (paragraphs 1-13)
  
  II.
  Renewing political commitment (paragraphs 14-55)
  A.
  Reaffirming the Rio Principles and past action plans (paragraphs 14-18)
  
  B.
  Advancing integration, implementation and coherence: assessing the progress to date
  and the remaining gaps in the implementation of the outcomes of the major summits
  on sustainable development and addressing new and emerging challenges
  (paragraphs 19-41)
  
  C.
  Engaging major groups and other stakeholders (paragraphs 42-55)
  
  III. Green economy in the context of sustainable development and poverty eradication
  (paragraphs 56-74)
  IV Institutional framework for sustainable development (paragraphs 75-103)
  A.
  Strengthening the three dimensions of sustainable development (paragraphs 75-76)
  
  B.
   Strengthening intergovernmental
  (paragraphs 77-86)
  
  arrangements
  
  for
  
  sustainable
  
  development
  
  – General Assembly (paragraphs 80-81)
  – Economic and Social Council (paragraphs 82-83)
  – High-level political forum (paragraphs 84-86)
  
  V.
  C.
  Environmental pillar in the context of sustainable development (paragraphs 87-90)
  
  D.
  International financial institutions and United Nations operational activities
  (paragraphs 91-96)
  
  E.
  Regional, national, subnational and local levels (paragraphs 97-103)
  
  Framework for action and follow-up (paragraphs 104-251)
  A.
  Thematic areas and cross-sectoral issues (paragraphs 104-244)
  – Poverty eradication (paragraphs 105-107)
  – Food security and nutrition and sustainable agriculture (paragraphs 108-118)
  – Water and sanitation (paragraphs 119-124)
  – Energy (paragraphs 125-129)
  – Sustainable tourism (paragraphs 130-131)
  – Sustainable transport (paragraphs 132-133)
  – Sustainable cities and human settlements (paragraphs 134-137)
  – Health and population (paragraphs 138-146)
  – Promoting full and productive employment, decent work for all and social
  protection (paragraphs 147-157)
  – Oceans and seas (paragraphs 158-177)
  
  95
  
  PLANNING PAPER 113
  
  – Small island developing States (paragraphs 178-180)
  – Least developed countries (paragraph 181)
  – Landlocked least developing countries (paragraph 182)
  – Africa (paragraphs 183-184)
  – Regional efforts (paragraph 185)
  – Disaster risk reduction (paragraphs 186-189)
  – Climate change (paragraphs 190-192)
  – Forests (paragraphs 193-196)
  – Biodiversity (paragraphs 197-204)
  – Desertification, land degradation and drought (paragraphs 205-209)
  – Mountains (paragraphs 210-212)
  – Chemicals and waste (paragraphs 213-223)
  – Sustainable consumption and production (paragraphs 224-226)
  – Mining (paragraphs 227-228)
  – Education (paragraphs 229-235)
  – Gender equality and the empowerment of women (paragraphs 236-251)
  B.
  Sustainable development goals (paragraphs 245-251)
  
  VI. Means of implementation (paragraphs 252-283)
  
  96
  
  A.
  Finance (paragraphs 253-268)
  
  B.
  Technology (paragraphs 269-276)
  
  C.
  Capacity-building (paragraphs 277-280)
  
  D.
  Trade (paragraphs 281-282)
  
  E.
   Registry of commitments (paragraph 283)
  
  PLANNING PAPER 113
  
  Bijlage 4: Voorgestelde thema’s voor DDO’s door drie regeringen van de G77
  Uittreksel uit de Concept Note on Sustainable Development Goals (Governments of Colombia, Peru, and
  United Arab Emirates, 2012; vertaling FPB) net voor Rio+20 (2012).
   – Voedselzekerheid: productie, toegang en nutritie
   Mogelijke problematieken:
  – Vermindering van voedselafval en voedselverliezen
   Een netto bodemdegradatieniveau van nul bereiken (toename van de productieve grond)
   Toename van de wereldvoedselproductie (kloof in landbouwopbrengst dichten en maximale
  duurzame opbrengst in visvangst realiseren)
   Betere voorziening in de dagelijkse voedingsbehoefte voor iedereen
  → Band met MOD's: het percentage mensen die honger lijden met de helft verminderen
  – Geïntegreerd waterbeheer voor duurzame groei
   Mogelijke problematieken:
   Betere toegang tot water en tot sanitaire voorzieningen
   Betere kwaliteit van de waterreserves en ecosystemen
   Hogere waterefficiëntie
   Verminderde gezondheidsrisico's door watergebonden ziekten
  → Band met MOD's: tegen 2015 het deel van de bevolking zonder duurzame toegang tot veilig drinkwater en
  sanitaire basisvoorzieningen halveren
  – Energie voor duurzame ontwikkeling
   Mogelijke problematieken:
   Gewaarborgde toegang tot basisenergiediensten voor iedereen
   Betere energie-efficiëntie
   Stijging van het aandeel van hernieuwbare energie in de wereldwijde energiemix
  (gedifferentieerde benaderingen)
  – Duurzame en veerkrachtige steden
   Mogelijke problematieken:
   Betere levenskwaliteit (water, energie, huisvesting, vervoer, luchtkwaliteit)
   Betere hulpbronnenproductiviteit in de steden en stedelijke systemen
   Betere geïntegreerde stadsplanning
  → Band met MOD's: tegen 2020 het leven van ten minste 100 miljoen sloppenwijkbewoners aanzienlijk
  verbeteren
  – Gezonde en productieve oceanen
   Mogelijke problematieken:
   Duurzaam en effectief beheer van de visvoorraden in de wereld
   Vermindering van de vervuiling van de zee vanaf het land
   Duurzaam beheer en bescherming van kust- en mariene ecosystemen
  
  97
  
  PLANNING PAPER 113
  
  – Verhoogde capaciteit van de natuurlijke systemen om het menselijk welzijn te ondersteunen
   Mogelijke problematieken:
   Verminderde vernietiging van cruciale ecosystemen en ecosystemen die goederen en diensten
  leveren
   Verminderd verlies van soorten (merk op: band met voedselzekerheid)
   Ondersteuning van lokale duurzame bestaansmiddelen
  – Betere efficiëntie en duurzaamheid in het gebruik van hulpbronnen (duurzame consumptie- en
  productiepatronen)
   Mogelijke problematieken:
   Duurzame overheidsaankopen
   Levenscyclusbenaderingen bevorderen (met inbegrip van goed beheer van chemische stoffen)
   Schoneproductiebenaderingen bevorderen
  – Meer werkgelegenheid en bestaanszekerheid
   Mogelijke problematieken:
   Minimale sociale bescherming afgestemd op de nationale behoeften en mogelijkheden
  bevorderen
   Ondersteunend economisch, sociaal en milieubeleid om banen te scheppen
   Ondernemerschap en ontwikkeling van duurzame ondernemingen bevorderen
   De omstandigheden verbeteren voor een volledige participatie van vrouwen en jongeren op de
  arbeidsmarkt
  → Band met MOD's: het aandeel van de bevolking die leeft van minder dan 1 dollar per dag halveren
  → Band met MOD's: waardig werk voor vrouwen, mannen en jongeren realiseren
  
  98
  
  PLANNING PAPER 113
  
  Bijlage 5: Belangrijkste lijsten van voorgestelde thema’s voor de DDO’s
  Conferenties van de Verenigde Naties over duurzame ontwikkeling
  Agenda 21
  (1992)
  
  1.  Preamble
  
  I
  
  3. Combating poverty
  
  II Poverty eradication
  
  4. Changing consumption
  patterns
  I. Social and economic dimensions
  
  Implementatieplan van
  de Wereldtop over
  duurzame ontwikkeling
  (2002)
  Introduction
  
  The future we want,
  hoofdstuk V.A
  (Rio+20, 2012)
  
  Door diverse actoren voorgestelde thema’s ter voorbereiding van Rio+20
  Verklaring van
  Bonn
  
  Resilient People,
  Resilient Planet
  van het Panel op
  hoog niveau
  
  Europese Raad en
  Raad Milieu, 2 en
  9 maart 2012
  
  Voorstel van
  Colombia, Peru en
  Verenigde
  Arabische Emiraten
  
  Introduction
  Poverty eradication
  
  Sustainable
  livelihoods, youth
  & education
  
  Poverty eradication
  
  Promoting full and
  productive employment,
  decent work for all and
  social protection
  
  Environmental
  Decent work and
  justice for the poor
  social inclusion
  and marginalized
  
  Enhanced
  employment and
  livelihood security
  
  III Changing unsustainable Sustainable consumption
  patterns of
  and production
  consumption and
  production, §14-19
  (general)
  
  Sustainable
  consumption and
  production
  
  Sustainable
  consumption and
  production
  Green jobs
  
  Resource efficiency,
  in particular waste
  
  Improved efficiency
  and sustainability
  in resource use
  
  III Changing unsustainable Energy
  patterns of
  consumption and
  production, §20
  (energy)
  
  Clean energy
  
  Energy
  
  Sustainable energy
  
  Energy for
  sustainable
  development
  
  IV Protecting and
  managing the natural
  resource base…, §46
  (tourism)
  
  Zero draft
  Rio+20
  
  Green jobs, decent
  work and social
  inclusion
  
  Sustainable energy
  for all
  
  Sustainable tourism
  
  III Changing unsustainable Sustainable transport
  patterns of
  consumption and
  production, §21
  (transport)
  IV Protecting and
  managing the natural
  resource base…, §46
  (mining)
  
  Mining
  
  99
  
  PLANNING PAPER 113
  Conferenties van de Verenigde Naties over duurzame ontwikkeling
  Agenda 21
  (1992)
  
  5. Demographic
  dynamics…
  6. Protecting and
  promoting human
  health conditions
  
  Implementatieplan van
  de Wereldtop over
  duurzame ontwikkeling
  (2002)
  VI Health and sustainable
  development
  
  II. Conservation and management of resources for development
  
  7. Promoting sustainable
  human settlement
  development
  
  100
  
  The future we want,
  hoofdstuk V.A
  (Rio+20, 2012)
  
  Door diverse actoren voorgestelde thema’s ter voorbereiding van Rio+20
  Verklaring van
  Bonn
  
  Resilient People,
  Resilient Planet
  van het Panel op
  hoog niveau
  
  Health and population
  
  Basic health
  
  Sustainable cities and
  human settlements
  
  Green cities
  
  Sustainable cities
  
  Climate change
  
  8. Integrating
  environment and
  development in
  decision-making
  
  XI Institutional framework
  for sustainable
  development, A-H
  
  9. Protection of the
  atmosphere
  
  IV Protecting and
  Climate change
  managing the natural
  resource base…, §38-39
  (climate change)
  
  Climate
  sustainability
  
  10. Integrated approach to
  the planning and
  management of land
  resources
  11. Combating
  deforestation
  
  IV Protecting and
  managing the natural
  resource base…, §45
  (forests)
  
  Healthy forests
  
  Forests
  
  12.  Managing fragile
  IV Protecting and
  ecosystems: combating
  managing the natural
  desertification and
  resource base…, §41
  drought
  (desertification)
  
  Desertification, land
  degradation and drought
  
  13. Managing fragile
  ecosystems:
  sustainable mountain
  development
  
  IV Protecting and
  managing the natural
  resource base …, §42
  (mountains)
  
  Mountains
  
  14. Promoting sustainable
  agriculture and rural
  development
  
  IV Protecting and
  managing the natural
  resource base…, §40
  (agriculture)
  
  Food security and nutrition
  and sustainable
  agriculture
  
  Sustainable
  agriculture
  
  Food security
  
  Europese Raad en
  Raad Milieu, 2 en
  9 maart 2012
  
  Voorstel van
  Colombia, Peru en
  Verenigde
  Arabische Emiraten
  
  Zero draft
  Rio+20
  
  Sustainable and
  resilient cities
  
  Sustainable cities
  
  Food security:
  production, access
  and nutrition
  
  Food security and
  sustainable
  agriculture
  
  PLANNING PAPER 113
  Conferenties van de Verenigde Naties over duurzame ontwikkeling
  
  III. Strengthening the role of
  major groups
  
  II. Conservation and management of resources for development
  
  Agenda 21
  (1992)
  
  Implementatieplan van
  de Wereldtop over
  duurzame ontwikkeling
  (2002)
  IV Protecting and
  managing the natural
  resource base…, §44
  (biodiversity)
  
  15. Conservation of
  biological diversity
  16. Environmentally sound
  management of
  biotechnology
  
  The future we want,
  hoofdstuk V.A
  (Rio+20, 2012)
  Biodiversity
  
  IV Protecting and
  Oceans and seas
  managing the natural
  resource base…, §30-36
  (oceans)
  
  18. Protection of the
  IV Protecting and
  quality and supply of
  managing the natural
  freshwater resources:
  resource base …§25-29
  application of
  (water)
  integrated approaches
  to the development,
  management and use of
  water resources
  
  Water and sanitation
  
  19. Environmentally sound
  management of toxic
  chemicals
  20. …hazardous wastes
  21. …solid wastes
  22. …radioactive wastes
  
  III Changing unsustainable Chemicals and waste
  patterns of
  consumption and
  production, §22 (waste)
  & §23 (chemicals)
  
  23. Strengthening the role
  of major groups:
  Preamble
  
  XI Institutional framework
  for sustainable
  development, I
  (Participation of major
  groups)
  
  24. Global action for
  women…
  25.  102
  
  Disaster risk
  reduction and
  resilience
  
  PLANNING PAPER 113
  
  Bijlage 6: Originele teksten van de vertaalde citaten
  Sommige citaten in deze Planning Paper komen uit teksten die niet in het Nederlands bestaan. Die
  citaten werden door de auteurs van de Planning Paper vertaald. Omwille van de transparantie worden
  de originele citaten hier opgenomen.
  1.
  ”Targets for each objective describe specific and measurable activities, accomplishments or
  thresholds to be achieved by a given date. These form the core of any action plan, and serve to
  focus resources and guide the selection of options for action.”
  
  2.
  “to reinvigorate the strategic connections between scientific research, technological development,
  and societies’ efforts to achieve environmentally sustainable improvements in human well-being”
  
  3.
  “Using goals outlined in international conventions, we define meeting human needs as providing
  food and nutrition, nurturing children, finding shelter, providing an education, and finding
  employment. We define preserving life support systems as ensuring the quality and supply of
  fresh water, controlling emissions into the atmosphere, protecting the oceans, and maintaining
  species and ecosystems. We define reducing hunger and poverty as ensuring income growth,
  employment opportunities, and essential safety net services.”
  
  4.
  “In order to avoid catastrophic declines […], bold, ambitious and coordinated policy actions are
  required”
  
  5.
  “un projet d'avenir adéquat pour la DG de façon à pouvoir définir les mesures qui permettront à
  la Communauté germanophone de répondre aux défis actuels et futurs”
  
  6.
  “La DG comme région frontalière - pont culturel, identitaire et régional; La DG comme région
  économique - innovation, coopération et responsabilité; La DG comme région de formation - notre
  capital d’avenir; La DG comme région solidaire - la sauvegarde durable des prestations sociales; et
  La DG comme région de vie - la qualité de vie, c’est notre nature”
  
  7.
   “Framework strategies set out general policy directions and guidance for sustainable
  development, combined with broad lines of action for specific problem areas. Their main objective
  is to change the processes of policy development and implementation. They are often
  complemented by separate, more detailed (sectoral) action plans or annual working programmes.
  Action programmes contain concrete, short and medium term objectives, with strict timetables
  and detailed measures. […]
  Mixed approaches describe those NSDS, which are intended to be framework documents, but
  which also contain very detailed policy actions.”
  
  8.
  “The main objective of sustainable development in Lithuania remains the same: to achieve, by
  2020, the development level of EU countries of 2003 […] and to stay within the EU's permissible
  limits, according to the indicators of environmental pollution”
  
  9.
   “This Framework takes the year 2020 as the timeframe for its outlook and outcomes. This is partly
  because 2020 is within the planning horizon of many existing policies […] and also aligns with the
  time horizon of the Europe 2020 Strategy”
  
  103
  
  PLANNING PAPER 113
  
  10. “Our Sustainable Future makes reference to the year 2050 in appropriate cases and commits to the
  development of a longer-term vision for Ireland during the timeframe of this Framework”
  11. “Our Sustainable Future takes the year 2020 as the timeframe for its desired outlook but a
  longer-term perspective is also necessary. […] A 2050 perspective based on a vision for Ireland
  will provide a practical framework both for guiding and reporting both on long-term broad
  development trends and for promoting forward-looking reflections on sustainability”
  12. “In the next few years, the national Strategy for Sustainability will set priorities, highlight aims
  and measures and implement the key ideas of sustainable development. It is to be the basis of
  further political reforms as well as change in company and consumer behavior”
  13. “Prevent further decline in the natural increase of the population and negative migration trends in
  order to sustain the population number of the Republic of Croatia at a level higher than 4 million
  inhabitants by 2050, while raising the total fertility rate from the present 1.38 to 1.88 or increasing
  the number of newborn children from the present 42,500 to 60,000 per annum.”
  14. “In view of these facts it is a priority of national interest to prepare a Population Strategy for
  Romania taking a long (to 2050) and very long view (until the end of this century) and containing
  concrete, science-based proposals for a set of proactive measures that should be compatible with
  the principles of sustainable development and with fundamental human rights aiming to stabilize
  the situation and reverse the current trends. Such a Strategy will have to pursue three main goals:
  To improve the state of health, reduce mortality and increase the mean life expectancy; To avoid a
  significant growth of outward migration; To encourage higher birth rates; this requires a thorough
  evaluation of the current pro-family policies and the urgent development of measures for family
  protection and support through entitlements (financial transfers) and better social services
  accessible to all.”
  15.  “Estonia is sustainable when preservation of the Estonian cultural space, growth of welfare of
  people, coherence of the society and balance with nature are ensured. All of the goals are
  important, none of them can be substituted with another one.”
  16. “To preserve and develop the culture capital of Latvia and to promote the sense of belonging to
  the culture space of Latvia by developing competitive national identity based on the creativity of
  the society and by creating qualitative cultural environment in Latvia.”
  17. “a proposal of a civilisational project for Poland for the next two decades. It expresses the need to
  adopt a long-term strategic approach to state policy planning”
  18. “economic growth, and an improvement in life quality”
  19. “feedback-based and periodically self-correcting societal process, in a way a mechanism of
  self-management of the society. The core of SE21 consists of (commonly valued) development
  goals, which are expected to be realised with contribution from a broad range of actors and with
  funds from a variety of sources.”
  20. “We are also concerned that the prevailing economic development model, built on such policies as
  privatization, export-led development, structural adjustment, deregulation and substitution of
  technology for nature and driven by the goal of GDP growth, suffers from a series of market and
  institutional failures that render it inefficient, unsustainable, inequitable and an incorrect vehicle
  
  104
  
  PLANNING PAPER 113
  
  for advancing sustainable development goals. We acknowledge the need to establish a new way to
  measure progress towards sustainable development with gender-specific and other indicators,
  including but not limited to civic engagement, integrating them with those of sustainable
  development, rather than relying solely on a country’s GDP.”
  21. “sustainable consumption and production
  sustainable livelihoods, youth and education
  climate sustainability
  clean energy
  biodiversity
  water
  healthy seas and oceans (blue economy)
  healthy forests
  sustainable agriculture
  green cities
  subsidies and investment
  new indicators of progress
  access to information
  public participation
  access to redress and remedy
  environmental justice for the poor and marginalized
  basic health”
  22. “The MCGs should begin by addressing under-consumption of the poor:
  1. Meet basic human needs (food, water, energy, shelter, health, education, etc.)
  The MCGs should also address unsustainable consumption of the rich, the following well studied,
  resource-related MCGs would target:
  1. GHG emissions reduction
  2. Energy use (conservation, fossil fuels, renewable energy, transport, buildings, urban, etc.)
  3. Water use (conservation, quality, re-use, etc.)
  4.  balance, biodiversity, etc.)
  5. Ores, metals and industrial minerals
  6. Construction materials and minerals
  7. Pollution and waste (air and water effluents, solid waste, toxic waste and chemicals, etc.)
  MCGs would aim to increase human and ecological well-being by bringing about less
  material-intensive lifestyles, and improved livelihoods including reduced working hours and
  better working conditions. Focus areas might include:
  1. Food and agriculture
  2. Health and obesity (diet, smoking, exercise, etc.)
  3. Transportation, housing and habitats
  4. Recreation and leisure
  
  105
  
  PLANNING PAPER 113
  
  Other MCGs could target:
  1. Economic-financial systems (progressive taxation, banking reform, measures of well-being, etc.)
  2. Military expenditures”
  23. “Combating Poverty
  Changing Consumption Patterns
  Promoting Sustainable Human Settlement Development
  Biodiversity and Forests
  Oceans
  Water Resources
  Advancing Food Security
  Energy, including from renewable sources”
  24. “Governments should agree to develop a set of key universal sustainable development goals,
  covering all three dimensions of sustainable development as well as their interconnections. Such
  goals should galvanize individual and collective action and complement the Millennium
  Development Goals, while allowing for a post-2015 framework. An expert mechanism should be
  established by the Secretary-General to elaborate and refine the goals before their adoption by
  United Nations Member States.”
  25. “It should be universal in character, covering challenges to all countries rather than just
  developing nations
  It should express a broadly agreed global strategy for sustainable development
  It should incorporate a range of key areas that were not fully covered in the Millennium
  Development Goals, such as food security, water, energy, green jobs, decent work and social
  inclusion, sustainable consumption and production, sustainable cities, climate change,
  biodiversity and oceans, as well as disaster risk reduction and resilience”
  26. “Sustainable consumption and production patterns
  Oceans
  Food security
  Sustainable agriculture
  Sustainable energy for all
  Water access and efficiency
  Sustainable cities
  Green jobs, decent work and social inclusion
  Disaster risk reduction and resilience”
  27. "to advance sustainable development as a further integration of the three dimensions of
  sustainable development: economic, social and environmental."
  28. "to guide and contribute to transformative change as stipulated in the Rio+20 outcome document,
  in support of rights-based, equitable and inclusive processes that enhance sustainability at global,
  regional, national and local levels."
  
  106
  
  PLANNING PAPER 113
  
  29. "the key social issues addressed by the Millennium Development Goals are very high on the list,
  suggesting an intent to keep the Millennium Development Goals at the heart of the agenda.  30. “Will have serious consequences […] and ultimately undermine the growth and human
  development of future generations.”
  31. “Strategies, however, often lack sufficient prioritisation of issues and the interlinkage between
  social, economic and environmental dimensions (including the identification of possible trade-offs
  and ways to mitigate them, e.g. through impact assessment and transition models) is usually weak.
  A feature commonly missing is an estimation of the financial and budgetary implications of the
  NSDS and the integration of SD priorities in the budgetary process.”
  
  107
  
  PLANNING PAPER 113
  
  Bijlage 7: Voorstel van structuur voor een langetermijnvisie inzake duurzame
  ontwikkeling
  
  1. In 2050 zal de doelstelling van een inclusieve en solidaire samenleving met een hoog niveau van
  sociale bescherming bereikt zijn. Dit betekent dat de bevolking een menswaardig leven leidt. Zowel de
  werkgelegenheid, de volksgezondheid als het kennis- en vaardigheidsniveau wordt er op een hoog en
  stabiel peil gehandhaafd en ongelijkheden op deze domeinen - onder meer in de toegang - worden
  grotendeels weggewerkt62.
  1.
  Voorbeeld van cijferdoel 2050
  
  Voorbeeld van indicator
  
  Sociale inclusie: In 2050 beschikt de bevolking over een
  
  Aantal personen met een inkomen onder het inkomensniveau
  
  inkomen dat toelaat om te voorzien in haar behoeften.
  bepaald op basis van de referentiebudgetmethode, die
  driejaarlijks herzien wordt (indicateur à alimenter)
  
  2.
  Gezondheid: In 2050 zijn de sociaaleconomische
  
  Levensverwachting in goede gezondheid naar
  
  ongelijkheden op het gebied van levensverwachting
  
  socio-economisch statuut (indicateur à alimenter)
  
  in goede gezondheid weggewerkt.
  3.
  Onderwijs: In 2050 beschikken alle burgers over een
  
  Functionele geletterdheid (indicateur disponible)
  
  hoogfunctioneel geletterdheidniveau.
  4.
  Werk: In 2050 beantwoorden de arbeidsvoorwaarden
  
  Aantal inbreuken vastgesteld door de bevoegde
  
  en –omstandigheden van de bevolking aan het concept
  
  administratie op het vlak van decent work (indicateur à
  
  ‘decent work’.
   définir)
  
  …
  
  …
  
  2. En 2050, l’objectif d’un environnement sain a été atteint63. Le réchauffement global est limité à 2°C64
  et la société belge est adaptée aux changements climatiques déjà engagés65. La pollution de l'air, de
  l'eau et des sols n'a pas d'incidence significative ni sur la santé ni sur l'environnement66. La diversité
  biologique est valorisée, conservée, restaurée et utilisée en assurant le maintien des services fournis par
  les écosystèmes67.
  62
  
  Gebaseerd op volgende verbintenissen: Belgische Grondwet, artikel 23 (recht een menswaardig leven te leiden...) en artikel 24
  (recht op onderwijs...); Geconsolideerde versie van het Verdrag betreffende de Europese Unie: artikel 3.3 (De Unie... zet zich in voor
  een sociale markteconomie met een groot concurrentievermogen die gericht is op volledige werkgelegenheid en sociale
  vooruitgang, en van een hoog niveau van bescherming...); Protocol (Nr. 1) bij het Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de
  Mens en de Fundamentale Vrijheden: artikel 2 (Recht op onderwijs, Niemand mag het recht op onderwijs worden ontzegd);
  Universele Verklaring van de Rechten van de Mens: artikel 22 ( recht op maatschappelijke zekerheid...), artikel 23 (recht op
  arbeid...), artikel 24 (recht op rust en op eigen vrije tijd...), artikel 25 (recht op een levensstandaard...) en artikel 26 (recht op
  onderwijs...).
  63
  
  Constitution belge, Article 23 §4.
  64
  
  UNFCCC (2010). Convention-cadre sur les changements climatiques. Rapport de la conférence des Parties sur sa seizième session,
  tenue à Cancun du 29 novembre au 10 décembre 2010. Décision 1/CP16, §98, Les accords de Cancún: Résultats des travaux du
  Groupe de travail spécial de l’action concertée à long terme au titre de la Convention.
  65
  
  ONU (1992). Convention-cadre des Nations unies sur les changements climatiques.
   66
  
  ONU (2002). Déclaration de Johannesburg sur le développement durable. Organisation des Nations unies. Document
  A/CONF.199/20. §13; ONU (2002). Plan de mise en œuvre du sommet mondial pour le développement durable. Organisation des
  Nations unies; Conseil européen (2006). Nouvelle stratégie de l’Union européenne en faveur du développement durable. Adoptée par
  le Conseil européen lors de sa réunion des 15 et 16 juin 2006. Document 10917/06. Travaux du panel.
  67
  
  CDB (2010). COP 10 Décision X/2. Plan stratégique 2011-2020 et objectifs d’Aichi relatifs à la diversité biologique.
  108
  
  PLANNING PAPER 113
  Exemples de cibles 2050
  1.
  Changements climatiques: En 2050, les émissions de
  
  Exemples d’indicateurs
  Emissions de GES (indicateur disponible)
  
  GES auront diminué d'au moins 80 à 95% par rapport
  au niveau de 1990.
  2.
  Ressources naturelles: En 2050, les niveaux des
  
  Concentrations de polluants dans l'air, l'eau et les sols
  
  concentrations de polluants dans l'air, l'eau et les sols
  
  (certains indicateurs disponibles et d’autres à définir)
  
  n'auront aucune incidence significative, directe ou
  indirecte, sur la santé et l’environnement en 2050.
  3.
  Diversité biologique: En 2050, la connectivité des
  
  Connectivité spatiale des écosystèmes (indicateur à définir)
  
  écosystèmes aura atteint un niveau de maillage vert
  et bleu fonctionnel (à préciser).
  …
  
  …
  
  3. En 2050, l’objectif de changer des modes de consommation et de production non durable a été atteint.
   La croissance économique est découplée de façon absolue de la dégradation de l’environnement68 et
  couplée à la création d’emplois décents69,70, tout en garantissant l’offre d’une quantité suffisante de
  biens et services répondant aux besoins fondamentaux 71 . Cet objectif implique notamment des
  performances environnementales et sociales élevées de tous les biens et services72 sur leur cycle de vie
  (depuis l’extraction des matières premières jusqu’à leur élimination73). Au niveau sectoriel, la part des
  renouvelables est la plus élevée dans la consommation d’énergie grâce notamment au quadruplement
  de la productivité énergétique (entre 2010 et 2050), la part des transports collectifs est la plus élevée
  dans les modes de transport, et les modes alimentaires n’ont pas d’incidence négative ni sur la santé ni
  sur l’environnement.
  68
  69
  70
  
  71
  
  72
  
  73
  
  2968ème session du Conseil de l'Union européenne (Environnement), Luxembourg, 21 octobre 2009.
  Co-chair summary of the 2004 European stakeholder meeting on sustainable consumption and production.
  Charte des droits fondamentaux de l’Union européenne: Tout travailleur a droit à des conditions de travail qui respectent sa santé,
  sa sécurité et sa dignité (article 31).
  L’article 25 de la Déclaration des Droits de l’Homme parle de: Toute personne a droit à un niveau de vie suffisant pour assurer sa
  santé, son bien-être et ceux de sa famille, notamment pour l'alimentation, l'habillement, le logement, les soins médicaux ainsi
  que pour les services sociaux nécessaires; elle a droit à la sécurité en cas de chômage, de maladie, d'invalidité, de veuvage, de
  vieillesse ou dans les autres cas de perte de ses moyens de subsistance par suite de circonstances indépendantes de sa
  volonté.
  La stratégie européenne de DD de 2006 a comme objectif: Améliorer la performance environnementale et sociale pour les
  produits et les procédés de fabrication et encourager leur utilisation par les entreprises et les consommateurs.
   La stratégie européenne de DD 2006 a comme objectif: Améliorer la performance environnementale et sociale pour les
  produits et les procédés de fabrication.
  109
  
  PLANNING PAPER 113
  Exemples de cibles 2050
  1.
  Exemples d’indicateurs
  
  Energie: En 2050, la part des énergies renouvelables
  
  Part des énergies renouvelables dans la consommation finale
  
  représente X% de la consommation d’énergie à
  
  brute d’énergie (indicateur disponible)
  
  (déterminer sur la base de l’étude 100% renouvelable).
  Energie: En 2050, l’efficacité énergétique moyenne est
  
  2.
  3.
  4 fois plus élevée qu’en 2010.
  Efficacité énergétique moyenne (indicateur disponible)
  
  Transport: En 2050, les services de transport collectifs
  
  Part modale des transports collectifs (privés ou publics) de
  
  représentent 60% du transport total de passager. Pour
  
  personnes (indicateur disponible)
  
  le fret, la part du rail et de la voie d'eau est de 40% du
  
  Part modale du rail et de la voie d'eau pour le transport de
  
  transport total.
  marchandises (indicateur disponible)
  
  Alimentation: En 2050, et la consommation de viande
  
  Consommation effective de viande par jour par habitant
  
  est réduite à un maximum de 75 grammes en moyenne
  
  (indicateur disponible)
  
  par jour par habitant74.
  4.
  Habitat: En 2050, chaque bâtiment aura atteint au
  
  Consommation énergétique spécifique moyenne des
  
  minimum une consommation énergétique spécifique
  
  bâtiments (indicateur à définir)
  
  de 120kWh/m² par an et un niveau d’isolation K35.
  K moyen des bâtiments (indicateur à définir)
  
  …
  
  …
  
  4. In 2050 zal de doelstelling van een goed bestuurde samenleving75 bereikt zijn. Ze is onder meer tot
  stand gekomen dankzij participatie76 van burgers en middenveld. Voorts moedigt ze innovatie aan77
  door het verhogen van de absorptiecapaciteit en beperkt ze de openbare schuld78, in het belang van de
  komende generaties.
  Voorbeeld van cijferdoel 2050
  1.
   In 2050 is de openbare schuld gedaald tot minder dan
  
  Voorbeeld van indicator
  Openbare schuld in % van het bbp (indicateur disponible)
  
  60% van het bbp79.
  2.
  In 2050 bedragen de investeringen in onderzoek en
  
  Investeringen in onderzoek en ontwikkeling in % van het bbp
  
  ontwikkeling minstens 3% van het bbp, waarvan de
  
  (indicateur disponible)
  
  private sector minstens twee derde voor haar rekening
  neemt80.
  3.
  In 2050 neemt de samenleving in haar geheel deel aan
  
  Participatie in de samenleving, met inbegrip van lokaal
  
  het beleid en voeren de lokale besturen een actief beleid
  
  beleid ter bevordering van LA 21 (indicateur à définir)
  
  om duurzame ontwikkeling te bevorderen.
  …
  
  74
  
  75
  
  76
  
  77
  78
  79
  
  80
  
  110
  
  …
  
  Rapport fédéral sur le développement durable 2007, p. 50 (un apport en protéines animales de 35g/jour dont 15g provenant de la
  viande). L'étude Getting into the right lane for 2050 du Centraal Planbureau propose quant à elle l’objectif suivant: diminuer la
  consommation de viande et de produits laitiers de 20% d'ici 2050 dans l'UE et restreindre la consommation de viande rouge
  d'un tiers dans les pays à haut revenu.
  ‘Richtsnoeren voor het beleid’ (p. 4-5) en ‘Betere beleidsvorming’ (p. 6-7) in EU SDO, Europese Raad (2006), Vernieuwde
  EU-strategie inzake duurzame ontwikkeling. DOC 10917/06.
  Aarhus Convention, artikels 1, 3 en 6-8 voor wat betreft milieu-aangelegenheden. Aarhus Convention (1998), Convention on
  Access to Information, Public Participation in Decision-making and Access to Justice in Environmental Matters, en Verklaring
  van Rio de Janeiro inzake Milieu en Ontwikkeling, beginsel 10 (VN, 1992a).
  Europese Commissie (2010). Europa 2020. Een strategie voor slimme, duurzame en inclusieve groei. COM(2010) 2020 definitief.
  Verdrag van Lissabon (2009). Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (geconsolideerde versie).
   Dit is één van de Euro-convergentiecriteria (‘Maastricht-criteria’) die later ook werden overgenomen in het ‘Stabiliteits- en
  groeipact’ en het zogenaamde ‘Six-pack’.
  Conclusies van het Voorzitterschap. Europese Raad van Barcelona, 15-16 maart 2002, p. 20.
  PLANNING PAPER 113
  
  5. Opdat de doelstelling van een wereld in duurzame ontwikkeling in 2050 bereikt wordt, wordt op
  actieve en systematische wijze het belang van duurzame ontwikkeling in multilaterale en bilaterale
  relaties
  
  benadrukt,
  
  inclusief
  
  in
  
  handelsrelaties.
  Dit
  
  betekent
  
  ook
  
  dat
  
  de
  
  Belgische
  
  ontwikkelingssamenwerking in overeenstemming is met bestaande principes, engagementen, en
  verbintenissen voor duurzame ontwikkeling en dat België met andere landen samenwerkt om
  wereldwijde doelstellingen voor duurzame ontwikkeling op te stellen en te behalen.
  Voorbeeld van cijferdoel 2050
  1.
  Voorbeeld van indicator
  
  Ontwikkelingshulp: België besteedt ten minste 0,7% van
  
  Officiële ontwikkelingshulp in procent van het bruto
  
  het bruto nationaal inkomen aan officiële
  
  nationaal inkomen (indicateur disponible)
  
  ontwikkelingshulp.
  2.
  Global Sustainable Development Goals (SDGs)
  
  Indicateur(s) à définir
  
  …
  
  …
  
  6. En 2050 l’objectif d’égalité entre les femmes et les hommes a été atteint, ce qui signifie que les femmes
  et les hommes participent et contribuent dans des conditions d'égalité aux processus sociaux,
  économiques et politiques et ont part, à égalité, à l'amélioration des conditions de vie81.
  Exemples de cibles 2050
  1.
  En 2050, les femmes et les hommes ont les mêmes
  
  Exemples d’indicateurs
  Ecart salarial égal à zéro (indicateur disponible)
  
  revenus.
  2.
  En 2050, les femmes et les hommes ont atteint l'égalité
  
  Part de femmes et d'hommes dans les conseils
  
  en matière de pouvoir économique.
  d'administration des plus grandes entreprises (indicateur
  disponible)
  
  3.
  4.
  En 2050, les femmes et les hommes sont représentés
  
  Parts des parlementaires fédéraux et de membres du
  
  également dans les instances politiques.
   gouvernement fédéral selon le sexe (indicateur disponible)
  
  En 2050, l'égalité entre les femmes et les hommes est
  
  Gender equality index (indicateur à définir)
  
  atteinte.
  …
  
  81
  
  …
  
  Texte du préambule de la Convention sur l'élimination de toutes les formes de discrimination à l'égard des femmes, 34/180, ONU,
  1979.
  111
  
  PLANNING PAPER 113
  
  112
  
  PLANNING PAPER 113
  
  Bibliografie en afkortingen
  1. Geciteerde werken
  ATO (2011). Gewestelijk plan voor duurzame ontwikkeling. Voorbereidende fase. Stand van zaken van het
  Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Agentschap voor territoriale ontwikkeling voor het Brussels
  Hoofdstedelijk Gewest. Cahier van het ATO, nr. 10, april 2011. http://www.adt-ato.be/nl/node/169
  (geraadpleegd op 23/10/2012).
  Belgische Grondwet (De). http://www.senate.be/doc/const_nl.html (geraadpleegd op 28/04/2011).
  Belgische Kamer van volksvertegenwoordigers (2010). Wetsontwerp tot wijziging van de wet van 5 mei
  1997 betreffende de coördinatie van het federale beleid inzake duurzame ontwikkeling; Wetsvoorstel tot
  wijziging van de wet van 5 mei 1997 betreffende de coördinatie van het federale beleid inzake duurzame
  ontwikkeling; Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 5 mei 1997 betreffende de coördinatie van het federale
  beleid inzake duurzame ontwikkeling wat de langetermijnvisie betreft; Wetsvoorstel tot invoering van een
  duurzame ontwikkelingseffectbeoordeling in de wet van 5 mei 1997 betreffende de coördinatie van het federale
  beleid inzake duurzame ontwikkeling. Verslag namens de Commissie voor de Volksgezondheid, het
  Leefmilieu en de Maatschappelijke Hernieuwing uitgebracht door mevrouw Fonck. Doc 52
  2238/004 van 8 februari 2010.
  Belgische Kamer van volksvertegenwoordigers (2012a). Voorstel van resolutie betreffende de
  langetermijnvisie inzake duurzame ontwikkeling (toepassing van artikel 76 van het reglement). Verslag
  namens de bijzondere commissie Klimaat en Duurzame Ontwikkeling uitgebracht door mevrouw Thérèse
  Snoy et d’Oppuers. DOC53 2367/001.
  Belgische Kamer van volksvertegenwoordigers (2012b). Resolutie betreffende de langetermijnvisie inzake
  duurzame ontwikkeling. Tekst aangenomen in plenaire vergadering van 19 juli 2012. DOC53 2367/003.
  Boulanger S. (2012). Persoonlijke mededeling.
   Brussels Hoofdstedelijk Parlement (2012). Integraal verslag van de interpellaties en mondelinge vragen –
  Commissie voor de Ruimtelijke Ordening, de Stedenbouw en het Grondbeleid – Vergadering van woensdag 11
  januari 2012. I.V. COM (2011-2012) Nr. 28.
  http://www.weblex.irisnet.be/Data/Crb/Biq/2011-12/00028/images.pdf
  (geraadpleegd op 23/10/2012).
  Brusselse regering (2009a). Een duurzame ontwikkeling van het Gewest ten dienste van de Brusselaars Regeerakkoord 2009-2014.
  http://www.brussel.irisnet.be/files-nl/over-het-gewest/de-gewestelijke-bevoegdheden/regering-akk
  oord-2009-2014 (geraadpleegd op 23/10/2012).
  Brusselse regering (2009b). Intentieverklaring voor de volledige wijziging van het GewOP.
  http://stedenbouw.irisnet.be/spelregels/pdf/PRDD-Declarationintentions-NoteGRBC-Annexe2com
  pletNL-1109%20-2.pdf (geraadpleegd op 23/10/2012).
  BS (1997). Wet van 5 mei 1997 betreffende de coördinatie van het federale beleid inzake duurzame ontwikkeling.
  Belgisch Staatsblad 18/06/1997, pp. 16270-16275.
  BS (2004). 9 April 2004 - Brussels Wetboek van Ruimtelijke Ordening (BWRO). Belgisch Staatsblad
  26/05/2004, pp. 40730-40870.
  113
  
  PLANNING PAPER 113
  
  BS (2008). Decreet van 18 juli 2008 ter bevordering van duurzame ontwikkeling. Belgisch Staatsblad
  27/08/2008, pp. 44627-44628.
  BS (2010a). Geconsolideerde versie van de wet van 5 mei 1997 betreffende de coördinatie van het federale beleid
  inzake duurzame ontwikkeling, tekstbijwerking tot 14/10/2010 tot en met de wijzigingen door de wet
  van 30 juli 2010. http://www.ejustice.just.fgov.be/wet/wet.htm (geraadpleegd op 28/03/2013).
  BS (2010b). Wet van 29 december 2010 houdende diverse bepalingen. Belgisch Staatsblad 31/12/2010, pp.
  83506-83550.
  Bundesregierung (2010a). Vortrag an den ministerrat Betrifft: „Österreichische Strategie Nachhaltige
  Entwicklung“ (ÖSTRAT). www.nachhaltigkeit.at (geraadpleegd op 8/7/2012).
  Bundesregierung (2010b). Österreichische Strategie Nachhaltige Entwicklung (ÖSTRAT) – ein
  Handlungsrahmen für Bund und Länder.
  http://www.bmwfj.gv.at/Aussenwirtschaft/nachhaltigkeit/Nachhaltigkeitspolitik/Documents/Bund
  -L%C3%A4nder-Nachhaltigkeitsstrategie%20%28%C3%96STRAT%29%202010.pdf (geraadpleegd
  op 8/7/2012).
  Carlsson-Kanyama A., Drebord K. H., Moll H.C., Padovan D. (2008). Participative backcasting: A tool for
  involving stakeholders in local sustainability planning. Futures 40 (2008) pp 34-46.
  Confédération Suisse (2012). Forum du développement durable. Département de l'environnement, des
  transports, de l'énergie et de la communication.
  http://www.are.admin.ch/themen/nachhaltig/00262/00530/index.html?lang=fr (geraadpleegd op
  24/10/2012).
  Conselho de Ministros (2007). Estratégia Nacional de Desenvolvimento Sustentável - ENDS 2015.
  http://www.dpp.pt/pt/ends2015/paginas/default.aspx (geraadpleegd op 8/7/2012).
  