title: Nationale parlementen in de Europese Unie
text: Worden ze ingezet, op welke wijze en met welke frequentie?
  Zoals aangegeven kent Nederland geen zelfstandige wet met alle rechten, bevoegdheden
  en plichten van het parlement ten aanzien van Europese aangelegenheden. Een compleet
  overzicht is in de wet- of regelgeving niet te vinden. In de Grondwet komt de Europese
  Unie niet expliciet voor. Wel zijn de artikelen 91 en 92 van de Grondwet over internationale
  verdragen van toepassing op de EU. Deze artikelen bepalen dat het Koninkrijk niet aan
  verdragen, dus ook niet aan EU-verdragen, kan worden gebonden zonder voorafgaande
  toestemming van het parlement. Daarnaast is het volgens artikel 92 mogelijk dat
  bevoegdheden tot wetgeving, bestuur en rechtspraak worden overgedragen op volkenrechtelijke organisaties, maar dit kan wederom alleen met toestemming van het parlement.3
  Er zijn enkele voorstellen gedaan om de Grondwet te wijzigen en daarin een verwijzing
  naar de Europese Unie op te nemen.4
  De reeds genoemde Goedkeuringswet bevat een tweetal bevoegdheden van het parlement. Ook in het Reglement van Orde van de Tweede Kamer wordt niet veel vermeld over
  de Europese Unie. In slechts twee artikelen wordt verwezen naar de EU. Artikel 16 spreekt
  over het bestaan van de vaste Kamercommissie voor Europese Zaken en artikel 55a maakt
  het mogelijk voor in Nederland gekozen leden van het Europees Parlement om deel te
  nemen aan de beraadslaging van de Tweede Kamer. Hetgeen echter meer opvalt, is dat
  het reglement, buiten deze twee artikelen, zwijgt over Europa en de Europese Unie. Het
  
  2
  3
  
  4
  
  Art. 3 en 4 Rijkswet houdende goedkeuring van het Verdrag van Lissabon tot wijziging van het Verdrag
  betreffende de Europese Unie en het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap.
   A.L. Högenauer, ‘The Dutch Parliament and EU Affairs: Decentralizing Scrutiny’, in: C. Hefftler e.a. (eds.),
  The Palgrave Handbook of National Parliaments and the European Union, Londen: Palgrave Macmillan
  2015, p. 253.
  Zo heeft de Staatscommissie Grondwet in 2010 voorgesteld om de volgende bepaling op te nemen: ‘De
  regering bevordert de ontwikkeling van de internationale en Europese rechtsorde’. Dit is echter tot op heden
  niet gebeurd; in 2019 dienden de Tweede Kamerleden Verhoeven en Jetten (beiden D66) een voorstel in
  om het Nederlandse lidmaatschap van de Europese Unie op te nemen in de Grondwet. Het voorstel werd
  echter in januari 2021 verworpen.
  77
  
  Nationale parlementen in de Europese Unie
  
  reglement van de Eerste Kamer spreekt geheel niet over Europese aangelegenheden, ook
  niet over een Commissie voor Europese Zaken.
  3.3
  
  Controle
  
  Zoals in de inleiding kort is aangestipt beschikt het parlement over bevoegdheden om de
  regering te controleren. Denk dan aan onder andere het vragenrecht of het recht van
  enquête. Deze bevoegdheden komen aan bod nadat eerst in algemene zin kort de verhouding
  tussen het parlement, de Staten-Generaal en de regering is besproken.
  3.3.1
  
  Verhouding tussen de Staten-Generaal en de regering
  
  Naar geldend Nederlands staatsrecht komt het parlement tal van bevoegdheden toe om
  de regering te controleren. De regering voert de centrale bestuursfuncties uit en op die
  uitoefening kan en wordt dan door de Staten-Generaal controle uitgeoefend. In het
  Nederlands parlementair stelsel wordt de regering gecontroleerd door beide Kamers, en
  de Tweede Kamer neemt hierin het voortouw. Dit kan worden gedaan doordat de StatenGeneraal moeten in- of toestemmen met bepaalde besluiten.5 Of doordat het parlement
  een minister dan wel een staatssecretaris ter verantwoording roept naar aanleiding van
  een concreet besluit of concrete gebeurtenis. Ook kunnen bewindspersonen ter verantwoording worden geroepen voor het gevoerde beleid in het algemeen.
   Het politieke controle- en verantwoordingsproces bestaat uit drie fases: de inlichtingenfase, de debatfase en de sanctioneringsfase.6 Om invloed uit te oefenen hebben de StatenGeneraal enkele bevoegdheden en rechten. Dit zijn het recht op inlichtingen uit artikel 68
  Grondwet, de ministeriële verantwoordelijkheid uit artikel 42 Grondwet, de vertrouwensregel, het recht van interpellatie en het enquêterecht uit artikel 70 Grondwet.
  De eerste fase van het controle- en verantwoordingsproces betreft de inlichtingenfase.
  Zonder informatie kan het parlement niet controleren. Hoe meer en beter de informatieverstrekking is, hoe beter er gecontroleerd kan worden. Hier komt het inlichtingenrecht
  van artikel 68 Grondwet naar voren als belangrijkste middel van de Tweede Kamer om
  informatie te ontvangen. De minister dient beide Kamers in te lichten over zijn of haar
  
  5
  
  6
  
  Denk daarbij onder andere aan de EU-besluiten op het gebied van Justitie en Binnenlandse Zaken die
  instemming behoeven van het Nederlandse parlement op grond van art. 3 Rijkswet houdende goedkeuring
  van het Verdrag van Lissabon of aan de toestemming van de Staten-Generaal om het Koninkrijk in oorlog
  te verklaren op grond van art. 96 Grondwet.
  D.J. Elzinga, ‘De politieke ministeriële verantwoordelijkheid’, in: D.J. Elzinga (red.), Ministeriële verantwoordelijkheid in Nederland, Zwolle: W.E.J. Tjeenk Willink 1994, p. 42.
  78
  
  Hoofdstuk 3 Nederland
  beleid.7 Wanneer de minister dit niet doet, kan dit (vergaande) politieke gevolgen hebben
  voor de minister.8
  De gedachte achter artikel 68 Grondwet is dat beide Kamers de informatie die zijn
  nodig hebben bij de uitoefening van hun taken verkrijgen van de regering. Het niet of
  verkeerd informeren wordt dan ook als een doodzonde gezien omdat het de kern van het
  functioneren van de parlementaire democratie ondermijnt. Het stellen van beperkingen
  aan de inlichtingenplicht dient dan ook met grote terughoudendheid te worden gedaan.
   Artikel 68 Grondwet bepaalt dat enkel op grond van ‘strijd met het belang van de staat’
  inlichtingen onthouden mogen worden. Tevens dienen de regering en de Kamers gezamenlijk tot een werkbare informatievoorziening te komen. In de afgelopen decennia heeft deze
  informatievoorziening een bijzondere vorm aangenomen waarbij in eerste instantie
  gevraagde inlichtingen geweigerd kunnen worden zonder een beroep te doen op het verschoningsgrond ‘strijd met het belang van de staat’. Dit betekent dus dat ministers en
  staatssecretarissen meer vrijheid hebben gekregen dan grondwettelijk is bepaald. Deze
  vorm van het weigeren van de gevraagde inlichtingen is een beroep op de vragensteller
  om (vooralsnog) geen gebruik te maken van het inlichtingenrecht omdat bijvoorbeeld op
  korte termijn het onderwerp in een ander verband in de Kamer aan de orde komt. Stemt
  de vragensteller hier niet mee in dan heeft de minister of staatssecretaris geen andere
  mogelijkheid dan de inlichtingen toch te verstrekken of een expliciet beroep te doen op
  ‘strijd met het belang van de staat’.9
  Het verschoningsrecht ‘het belang van de staat’ is een open begrip, maar het moet beperkt
  worden uitgelegd. Het moet dus gaan om uitzonderlijke gevallen.
  Indien informatie dient te worden verstrekt op grond van de Wet openbaarheid van
  bestuur (Wob) dan dient de minister of staatssecretaris deze informatie zeker ook aan de
  Kamers te verstrekken op basis van artikel 68 Grondwet. Mocht het verstrekken van
  gegevens op basis van de Wob kunnen worden geweigerd dan kunnen deze in veel gevallen
  wel aan het parlement, eventueel vertrouwelijk achter gesloten deuren, worden verstrekt.10
  Zo is bijvoorbeeld bij de aanschaf van de vervanging van de F-16 straaljagers van Defensie
  7
  8
  
  9
  10
  
  Inlichtingen kunnen worden gevraagd maar dienen ook ongevraagd en dus op initiatief van de minister te
  worden gegeven.
   Er zijn verschillende voorbeelden in de geschiedenis te vinden waar de minister de Kamer(s) niet heeft
  ingelicht of onjuist heeft ingelicht met als gevolg dat de minister moest opstappen. Zo moest minister Zijlstra
  van Buitenlandse Zaken na onjuiste uitspraken over een ontmoeting met president Poetin opstappen
  (Handelingen II 2017/18, 51, item 24); minister Opstelten en staatssecretaris Teeven van Veiligheid en Justitie traden beiden op 9 maart 2015 af nadat ze de Tweede Kamer verkeerd hadden ingelicht over de zogenoemde Teevendeal.
  P. Bovend’Eert, H. Kummeling, S. Munneke & W. Voermans, Factsheet Reikwijdte van artikel 68 Grondwet,
  Den Haag: Tweede Kamer der Staten-Generaal 2020, p. 2-3.
  Raad van State, Ministeriële verantwoordelijkheid. Een ongevraagd advies van de Afdeling advisering, Den
  Haag: juni 2020, p. 24.
  79
  
  Nationale parlementen in de Europese Unie
  
  de Tweede Kamer vertrouwelijk geïnformeerd omdat een openbare informatievoorziening
  de onderhandelingspositie van de regering zou kunnen schaden.11
  De tweede fase is de debatfase. Nadat het parlement is ingelicht wordt doorgaans de
  betrokken minister uitgenodigd voor een debat in de Kamer. Op grond van artikel 69 lid 2
  Grondwet zijn ministers verplicht te verschijnen bij de plenaire vergadering van een van
  de Kamers of de Verenigde Vergadering wanneer zij zijn uitgenodigd. Tijdens dit debat
  zal de minister zijn beleid moeten uitleggen en verdedigen. Daarnaast wordt in de verschillende Kamercommissies overleg gevoerd met de betrokken bewindspersoon.12
  De derde en laatste fase in het politieke controle- en verantwoordingsproces is de
  sanctioneringsfase. Er bestaan meerdere manieren om het proces af te ronden, als ook
  meerdere consequenties die aan het optreden van de minister verbonden kunnen worden.
   Wanneer de vorige fases volgens de Tweede Kamer of de Eerste Kamer tot een zeer
  teleurstellend en onacceptabel resultaat hebben geleid, kan de vertrouwenskwestie worden
  ingezet. Deze ultieme sanctie wordt in de praktijk niet vaak gebruikt. Daarnaast zijn ook
  andere politieke consequenties mogelijk zoals het verwerpen van wetsvoorstellen van de
  regering. Wat ook als consequentie aan het optreden van de bewindspersoon kan worden
  verbonden, is het niet terugkeren als bewindspersoon in het nieuwe kabinet. Er zijn niet
  enkel negatieve consequenties. Wanneer fases een en twee naar tevredenheid van de Tweede
  Kamer of Eerste Kamer worden afgerond kan dit leiden tot goedkeuring of ondersteuning
  van het regeringsbeleid. De fases worden niet per definitie alle drie doorlopen. Zo kan het
  voorkomen dat het parlement wordt ingelicht maar dat er geen debat volgt omdat daar
  vanuit de Kamers geen behoefte aan is.13
  
  3.3.2
  
  Parlementaire controlemiddelen
  
  Zoals aangegeven heeft het parlement specifieke middelen om de regering te controleren.
  Deze rechten zijn terug te vinden in de Grondwet en zijn nader uitgewerkt in de Reglementen van Orde van beide Kamers. Hieronder worden de verschillende middelen afzonderlijk
  besproken.
  11
  12
  13
  
  Kamerstukken II 2008/09, 26488, nr. 169.
  D.J. Elzinga, ‘De politieke ministeriële verantwoordelijkheid’, in: D.J. Elzinga (red.), Ministeriële verantwoordelijkheid in Nederland, Zwolle: W.E.J. Tjeenk Willink 1994, p. 42 en 43.
  B. Van Mourik, Parlementaire controle op Europese besluitvorming. Een rechtsvergelijkend onderzoek naar
  mandaatsystemen en parlementaire behandelingsvoorbehouden, Nijmegen: Wolf Legal Publishers 2012,
  p. 26.
   80
  
  Hoofdstuk 3 Nederland
  
  3.3.2.1
  Inlichtingenplicht
  Een belangrijk, misschien wel het belangrijkste, controlemiddel van het parlement is de
  inlichtingenplicht, ook wel het parlementaire recht op inlichtingen genoemd. Zonder de
  inlichtingenplicht heeft de ministeriële verantwoordelijkheid weinig betekenis. Wanneer
  de Kamer niet wordt ingelicht kan zij de regering niet controleren. De relatie tussen de
  Staten-Generaal en de regering wordt grotendeels beheerst door de inlichtingenplicht van
  de regering. Artikel 68 van de Grondwet luidt als volgt: ‘De ministers en de staatssecretarissen geven de Kamers elk afzonderlijk en in verenigde vergadering mondeling of schriftelijk de door een of meer leden verlangde inlichtingen waarvan het verstrekken niet in
  strijd is met het belang van de staat.’
  Reeds in 1848 bevatte de Grondwet een bepaling over het inlichten van het parlement
  door de regering. Artikel 89 van de Grondwet 1848 luidde:
  ‘De hoofden der ministeriële departementen hebben zitting in de beide Kamers.
  Zij hebben alleen eene raadgevende stem, ten ware zij tot leden der vergadering
  mogten benoemd zijn.
  Zij geven aan de Kamers, het zij mondeling, het zij schriftelijk, de verlangde
  inlichtingen, waarvan het verleenen niet strijdig kan worden geoordeeld met
  het belang en de zekerheid van het Rijk, de koloniën en bezittingen van het
  Rijk in andere werelddeelen.
  Zij kunnen door elke der Kamers worden uitgenoodigd om te dien einde ter
  vergadering tegenwoordig te zijn.’
  De eerste alinea is als geheel artikel terug te vinden in de Grondwet van 1815.14 De uitgebreide versie, dus met de twee nieuwe alinea’s, stamt uit de Grondwet van 1848.
   Zoals valt te lezen moeten ‘de hoofden der ministeriële departementen’, de ministers
  dus, inlichtingen verstrekken wanneer daarom door Kamerleden wordt gevraagd; er staat
  immers dat het gaat om verlangde inlichtingen. In de jaren 1922, 1983 en 1987 is het artikel
  gewijzigd tot het artikel dat in onze huidige Grondwet staat. De belangrijkste wijziging is
  dat ‘hoofden der ministeriële departementen’ is gewijzigd in ministers en daarbij zijn ook
  de staatssecretarissen toegevoegd aan het artikel. Ministers en staatssecretarissen zijn dus
  verplicht om inlichtingen te verstrekken wanneer een Kamer of Kamerlid hierom vraagt.
  Het inlichtingenrecht wordt als zodanig genoemd sinds de Grondwet van 1983.15 Weigeren
  de gevraagde inlichtingen te verstrekken kan slechts in het belang van de Staat. Daaronder
  
  14
  15
  
  Art. 91 Grondwet 1815.
  P.P.T. Bovend’Eert & H.R.B.M. Kummeling, Het Nederlandse parlement, Deventer: Kluwer 2017, p. 286.
  81
  
  Nationale parlementen in de Europese Unie
  
  kan van alles vallen. Er bestaat dan ook geen concrete beschrijving wat wel en niet valt
  onder ‘in het belang van de staat’.16
  Het recht op inlichtingen is een verzamelnaam voor een aantal individuele rechten en is
  te vinden in artikel 68 Grondwet. Het Reglement van Orde van de Tweede Kamer (RvO
  II) bevat in dat verband het recht van interpellatie (art. 133 RvO II) waaronder het dertigledendebat valt, het schriftelijke vragenrecht (art. 134 en 135 RvO II) en het mondelinge
  vragenuur (art. 136 RvO II). Het Reglement van Orde van de Eerste Kamer (RvO I)
  onderscheidt het recht van interpellatie (art. 139 RvO I) en het schriftelijke vragenrecht
  (art. 140 RvO I). Hieronder zullen deze parlementaire controlemiddelen worden besproken.
   3.3.2.2
  Recht van interpellatie, debat en vragen
  Beide Kamers hebben het recht van interpellatie (art. 68 Grondwet jo. art. 133 RvO II en
  art. 139 RvO I). Dit recht houdt in dat een Kamerlid een debat met een of meer ministers
  kan aanvragen over een onderwerp dat ‘vreemd is aan de orde van de dag’, dat wil zeggen:
  een onderwerp dat niet al op de agenda van de Kamer staat (art. 133 lid 1 RvO II). De
  Kamer beslist door stemming of het verzoek om een interpellatie wordt toegestaan. Dit
  gebeurt wanneer minstens dertig Kamerleden het verzoek steunen (art. 133 lid 2 RvO II).
  Gezien het feit dat het interpellatierecht slechts door een minderheid van de Kamer moet
  worden gesteund, wordt een verzoek vrij zelden geweigerd. Hoewel het interpellatierecht
  ook voor leden van de Eerste Kamer geldt, komen interpellaties daar vrij weinig voor,
  overigens ook in de Tweede Kamer. Wanneer in de Eerste Kamer een verzoek wordt
  ingediend moet de meerderheid van de Kamer het verzoek steunen. Naast het interpellatierecht kent de Tweede Kamer ook een dertigledendebat, voor 2011 ook wel spoeddebat
  genoemd (art. 54a RvO II). Wat de naam al doet vermoeden: ook hiervoor is steun van
  dertig Kamerleden nodig. Het verschil tussen beide debatten zit in het aantal termijnen.
   Bij een interpellatie mag alleen de aanvrager van de interpellatie twee keer het woord
  voeren (art. 133 lid 5 RvO II). Bij een dertigledendebat mogen alle woordvoerders dit
  (art. 63 RvO II). Het verbaast dus niet dat dertigledendebatten vaker voorkomen dan
  interpellaties omdat alle woordvoerders graag de mogelijkheid krijgen om twee keer het
  woord te voeren. Interpellaties zijn na de invoering van het dertigledendebat zeldzaam
  geworden in de Tweede Kamer. Naast deze twee varianten om in debat te treden met één
  of meer ministers bestaat ook de mogelijkheid om vragen te stellen (art. 134 jo. art. 136
  RvO II en art. 140 RvO I). Dit gebeurt in beide Kamers vooral schriftelijk. In de Tweede
  Kamer kan dit ook mondeling plaatsvinden tijdens het zogenoemde vragenuur. Dit vindt
  
  16
  
  Uit de praktijk kunnen echter enkele onderwerpen worden aangewezen die gelden als een weigeringsgrond.
  Zie daarvoor: P.P.T. Bovend’Eert & H.R.B.M. Kummeling, Het Nederlandse parlement, Deventer: Kluwer
  2017, p. 290.
   82
  
  Hoofdstuk 3 Nederland
  
  wekelijks plaats op dinsdag aan het begin van de vergadering. Op grond van artikel 68 van
  de Grondwet zijn ministers verplicht antwoord te geven op de vragen, tenzij dit in strijd
  is met het belang van de Staat.17
  3.3.2.3
  Enquêterecht
  Het in artikel 70 van de Grondwet geregelde recht van enquête (onderzoek) komt zowel
  toe aan beide Kamers afzonderlijk als gezamenlijk in de Verenigde Vergadering. Dit recht
  valt onder het recht van parlementair onderzoek. Het enquêterecht is het zwaarste middel
  van de Tweede Kamer om zelfstandig onderzoek in te stellen. Mildere vormen van het
  recht van parlementair onderzoek zijn het houden van hoorzittingen of rondetafelgesprekken. Het enquêterecht wordt nader geregeld in de Wet op de parlementaire enquête en in
  de Reglementen van Orde (art. 140-147 RvO II en 128-138 RvO I). Dit recht is verwant
  aan het hiervoor behandelde recht op inlichtingen. Bij het recht op inlichtingen speelt de
  regering een actieve rol door de inlichtingen te verstrekken. Bij het recht van enquête
  kunnen de Kamers informatie verzamelen zonder tussenkomst of hulp van de regering.
   Het recht werd in 1848 aan de Tweede Kamer toegekend en in 1887 ook aan de Eerste
  Kamer. In de Wet op de parlementaire enquête worden uitzonderlijke bevoegdheden
  toegekend aan een daarvoor ingestelde parlementaire commissie. Deze enquêtecommissie
  heeft onder andere de ingrijpende bevoegdheid om burgers te dwingen om te verschijnen
  en te antwoorden op vragen van de commissie. Daarnaast kan de commissie inzage vorderen
  in schriftelijke stukken. Om haar bevoegdheden kracht bij te zetten kunnen dwangmiddelen
  of strafrechtelijke sancties worden ingezet, zoals het betalen van een dwangsom of het gijzelen van een getuige of deskundige die weigert een verklaring af te leggen.18 Sinds 2016
  bestaat er binnen het recht van enquête een nieuw instrument, de parlementaire ondervraging.19 Volgens artikel 1 van het Tijdelijk protocol parlementaire ondervraging is een
  parlementaire ondervraging ‘(…) een kortlopende parlementaire enquête als bedoeld in
  artikel 2 van de wet, gericht op het verkrijgen van mondelinge inlichtingen door middel
  van het horen van personen onder ede’.
  De bedoelde wet is de Wet op de parlementaire enquête 2008. In tegenstelling tot een
  enquête, waar schriftelijke inlichtingen en documenten kunnen worden gevorderd, is een
  parlementaire ondervraging een volledig mondeling verhoor. De personen die worden
  verhoord, hebben wel de mogelijkheid een zogenoemd position paper in te sturen waarin
  zij voorafgaand aan het verhoor hun zienswijze over het onderwerp naar voren kunnen
  brengen.20 Personen die worden opgeroepen voor een parlementaire enquête zijn verplicht
  17
  18
  19
  20
  
  Ibid., p. 187 en 188.
  S.C. Loeffen, Parlementair onderzoek. Een studie van het onderzoeksrecht in Nederland, het Verenigd
  Koninkrijk en de Verenigde Staten, Den Haag: Sdu Uitgevers 2013, p. 45, 75-76.
  Tijdelijk protocol parlementaire ondervraging, Kamerstukken II 2015/16, 34400, nr. 2 (bijlage 3).
  Ibid., p. 6.
   83
  
  Nationale parlementen in de Europese Unie
  hieraan gehoor te geven en worden onder ede gehoord.21 Voor het instellen van een parlementaire enquête is een meerderheidsbesluit van de desbetreffende Kamer nodig. Zoals
  in het volgende hoofdstuk zal worden beschreven is het enquêterecht in Duitsland een
  minderheidsrecht, waar een vierde van de leden van de Bundestag een parlementaire
  enquête kan beginnen. Anders dan in Nederland vinden daardoor in Duitsland meer
  enquêtes plaats over zaken die onder de verantwoordelijkheid vallen van de nog zittende
  regering.
   3.3.2.4
  Ministeriële verantwoordelijkheid en de vertrouwensregel
  De vertrouwensregel is een regel van ongeschreven staatsrecht. Hij vormt een van de
  belangrijkste regels van het Nederlands staatsrecht; dat de vertrouwensregel niet in rechte
  afdwingbaar is, doet daar niet aan af. In een parlementair stelsel, zoals Nederland heeft, is
  de legitimatie van de regering afhankelijk van het parlement. De vertrouwensregel zorgt
  hiervoor. Deze houdt in dat een minister die niet langer op het vertrouwen van de meerderheid van het parlement kan rekenen zijn ontslag moet indienen.22 De betekenis van de
  vertrouwensregel is door de jaren uitgebreid. Waar de regel in het begin zag op de verhouding tussen de ministers en de Koning, ziet de regel nu ook op de verhouding tussen de
  ministers en hun ambtenaren. Een andere belangrijke stap werd genomen bij de grondwetsherziening van 1848 toen de politieke ministeriële verantwoordelijkheid werd ingevoerd. Hiermee werd vastgelegd dat de handelingen van de Koning voortaan als handelingen
  van de ministers golden en zij daar ook voor verantwoordelijk werden. Voor deze handelingen dienden de ministers verantwoording af te leggen aan het parlement. Dit is tegenwoordig nog in de Grondwet te vinden in artikel 42 lid 2: ‘De Koning is onschendbaar; de
  ministers zijn verantwoordelijk.’23
  
  3.3.3
  
  Tweede Kamer
  
  De Tweede Kamer maakt continu gebruik van haar controlebevoegdheden. De vraag in
  dit onderzoek is of deze controlebevoegdheden ook worden ingezet voor controle op
  Europees beleid en daarmee op een indirecte wijze ook voor controle op Europees niveau.
  Tabel 3 geeft weer hoe vaak de Tweede Kamer de hiervoor beschreven bevoegdheden inzet
  bij EU-aangelegenheden.
  21
  22
  23
  
  Ibid., p. 4.
  A.W. Heringa, J. van der Velde, L.F.M. Verhey & W. van der Woude, Staatsrecht, Deventer: Wolters Kluwer
  2018, p. 206-207.
   A.W. Heringa, J. van der Velde, L.F.M. Verhey & W. van der Woude, Staatsrecht, Deventer: Wolters Kluwer
  2018, p. 208.
   84
  
  Hoofdstuk 3 Nederland
  
  Tabel 3 Controlebevoegdheden van de Tweede Kamer
  Tweede Kamer
  
  Totale aantal
  
  Over/verwant aan de Percentrage EU van
  Europese Unie
  totaal
  
  Interpellatie
  
  9
  
  0
  
  0
  
  Dertigledendebat
  
  201
  
  9
  
  4,5
  
  Schriftelijke vragen
  
  18627
  
  718
  
  3,9
  
  Mondelinge vragen
  
  1131
  
  25
  
  2,2
  
  Enquêtes/ondervragingen 6
  
  0
  
  0
  
  Totaal alle controlebevoegd- 19974
  heden
  
  752
  
  3,8
  
  Laten we beginnen bij de interpellaties. Zoals hiervoor beschreven komen deze nauwelijks
  nog voor omdat doorgaans wordt gekozen voor een dertigledendebat. In de periode 2008
  tot 2010 hebben zeventien interpellaties plaatsgevonden. In de periode 2010 tot 2016 waren
  dat er negen. Het is duidelijk te zien dat de Kamer steeds minder gebruikmaakt van
  interpellaties. Geen van deze negen interpellaties had betrekking op de Europese Unie dan
  wel besluitvorming binnen de Unie. Elk van deze negen interpellaties werd gebruikt om
  de regering te controleren met betrekking tot een nationale aangelegenheid.24
  Het zwaarste controlemiddel van de Tweede Kamer, het recht van enquête, werd in de
  afgelopen dertig jaar tien keer ingezet. Het komt niet vaak voor dat de Kamer besluit om
  een parlementaire enquête te houden. In de periode 2010 tot 2016 is drie keer een parlementaire enquête gehouden.25 In 2011-2012 vond een onderzoek plaats naar het financieel
  stelsel,26 in 2013-2014 naar woningcoöperaties27 en in 2013 naar de Fyra.28 De laatste twee
  waren puur nationaal. Het onderzoek was gericht op een nationale kwestie. De parlementaire enquête naar het financieel stelsel had een Europees tintje. Het Nederlandse financiële
  stelsel raakte in een financiële crisis. Dit had te maken met de Europese economische en
  financiële crisis. De parlementaire enquête naar het financieel stelsel was, zoals het eindrapport aangeeft, ‘(...) gericht op de beoordeling van de crisismaatregelen die de Nederlandse
  overheid in een hectische periode heeft genomen om de acute problemen in het Nederlandse
  financiële stelsel te bestrijden’.29 Een van de actoren in dit onderzoek was de Europese
  Commissie die een oordeel gaf over de gesloten overeenkomsten en maatregelen in verband
  
  24
  25
  26
  27
  28
  29
  
  Veel van de interpellaties gingen over de volksgezondheid dan wel de zorg. De interpellaties zijn te vinden
  op de website Tweede Kamer (kamerstukken > kamervragen > interpellatievragen).
   Voor de periode van 2010 tot 2016 is gekozen in verband met het Verdrag van Lissabon dat in 2009 in
  werking is getreden. De periode na 2010 staat ook wel bekend als de ‘post-Lissabon-periode’.
  Kamerstukken II 2011/12, 31980, nr. 61 (Eindrapport Parlementaire Enquête Financieel Stelsel).
  Kamerstukken II 2014/15, 33606, nr. 4 (Hoofdrapport Parlementaire enquête Woningcorporaties).
  Kamerstukken II 2015/16, 33678, nr. 11 (Parlementaire enquêtecommissie Fyra-rapport).
  Kamerstukken II 2011/12, 31980, nr. 61, p. 11.
  85
  
  Nationale parlementen in de Europese Unie
  
  met mededinging. De Nederlandse minister van Financiën was degene die werd gecontroleerd. Hij was namelijk diegene die verantwoordelijk was voor het verlenen van vergunningen, voor het toetsen van bepaalde criteria en voor het nemen van vele andere besluiten.
  Het onderzoek had echter niet het doel om via de Nederlandse regering controle uit te
  oefenen op Europese besluitvorming. Ondanks het Europese tintje aan deze parlementaire
  enquête kan niet gezegd worden dat de Kamer haar recht van enquête gebruikt om controle
  uit te oefenen op Europese aangelegenheden.
   In de Tweede Kamer zijn er tot op heden, zomer 2021, drie parlementaire ondervragingen geweest. De eerste was de ‘parlementaire ondervraging fiscale constructies’ die werd
  ingesteld naar aanleiding van de Panama Papers. De commissie bood op 5 juli 2017 haar
  verslag aan en sloot daarmee de parlementaire ondervraging af.30 Deze parlementaire
  ondervraging werd niet ingezet ter controle van Europese aangelegenheden maar er werd
  onderzoek gedaan naar ‘het doorsluizen van kapitaal via in Nederland gevestigde ondernemingen met niet of nauwelijks reële economische activiteiten’ en ‘het wegsluizen van
  particuliere vermogens naar buitenlandse doelvennootschappen’.31 De tweede parlementaire
  ondervraging ging over ongewenste beïnvloeding uit onvrije landen.32 De commissie die
  deze ondervraging uitvoerde, is op 2 juli 2019 ingesteld. Deze commissie onderzocht de
  ongewenste beïnvloeding van maatschappelijke en religieuze organisaties binnen Nederland
  uit onvrije landen en hoe deze invloed doorbroken kan worden.33 Over deze laatste
  ondervraging is zelfs geprocedeerd. Het gerechtshof Den Haag heeft in hoger beroep beslist
  dat de stichting die het hoger beroep had aangespannen, de door de parlementaire
  ondervragingscommissie gevorderde schriftelijke inlichtingen en documenten diende aan
  te leveren.34 De derde parlementaire ondervraging betrof het onderzoek naar de kinderopvangtoeslagaffaire.35 Deze parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag
  onderzocht de aanpak van fraude binnen de Belastingdienst met betrekking tot de kinderopvangtoeslag.36 Het rapport ‘Ongekend onrecht’ van deze parlementaire ondervraging
  leidde in de Eerste Kamer tot de oprichting van een werkgroep op voorstel van het lid
  
  30
  31
  32
  
  33
  34
  35
  
  36
  
  Kamerstukken II 2016/17, 34566, nr. 3.
  Website Tweede Kamer, debat fiscale constructies.
  Deze parlementaire ondervraging is afgerond en op 26 januari 2021 werd het evaluatieverslag van de Parlementaire ondervragingscommissie ongewenste beïnvloeding uit onvrije landen (POCOB) gepubliceerd;
  Kamerstukken II 2020/21, 35228, nr. 35 (evaluatieverslag van de Parlementaire ondervragingscommissie
  ongewenste beïnvloeding uit onvrije landen).
   Kamerstukken II 2018/19, 35228, nr. 1; dit onderzoek vond plaats in het najaar van 2019 en het voorjaar
  van 2020.
  Gerechtshof Den Haag 24 maart 2020, ECLI:NL:GHDHA:2020:509.
  Deze parlementaire ondervraging is afgerond en op 17 december 2020 is het Verslag ‘Ongekend onrecht’
  gepubliceerd; Kamerstukken II 2020/21, 35510, nr. 2 (Verslag Parlementaire ondervragingscommissie
  Kinderopvangtoeslag ‘Ongekend onrecht’).
  Website Tweede Kamer, Parlementaire ondervragingscommissie kinderopvangtoeslag.
  86
  
  Hoofdstuk 3 Nederland
  
  Recourt (PvdA) om een manier te onderzoeken waarop de Eerste Kamer zich rekenschap
  kan geven van de uitkomsten van dit rapport.37
  Geen van deze drie parlementaire ondervragen had betrekking op controle van Europese
  aangelegenheden.
  Het aantal dertigledendebatten over Europese aangelegenheden in de periode 2010-2016
  bedroeg negen. In totaal zijn in diezelfde periode 201 dertigledendebatten gehouden. Dit
  betekent dat 4,5 procent van de dertigledendebatten in de periode 2010-2016 over Europese
  aangelegenheden ging.
   Dertigledendebatten kunnen over elk onderwerp gaan. Er zijn dertigledendebatten
  geweest over Europese kerncentrales, over het Europese draagvlak voor de immigratieen asielplannen van het kabinet, over het bericht dat Europese ambtenaren gaan staken,
  over in Egypte verdwenen EU-gelden en over een mogelijk EU-lidmaatschap voor Turkije.38
  In de meeste gevallen lopen de gemoederen niet hoog op en willen de Kamerleden antwoorden op hun vragen. In dat opzicht zijn dertigledendebatten niet anders dan andere debatten
  zoals bijvoorbeeld algemene overleggen (AO’s). Het gaat erom dat de Kamerleden antwoorden krijgen op hun vragen en dat ze hun zorgen en kritiek kunnen uiten. Het ene debat
  gaat er heftiger aan toe dan het andere. Tijdens het dertigledendebat over een mogelijk
  EU-lidmaatschap voor Turkije werd er een stuk feller gedebatteerd dan tijdens andere
  dertigledendebatten. In dit debat waren vrijwel alle fracties kritisch en uitten ze hun grote
  zorgen over een eventueel lidmaatschap van Turkije van de EU. Er werden daarom tijdens
  de eerste termijn veel vragen gesteld. Toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Koenders
  en de Kamerleden lagen met enige regelmaat niet op dezelfde lijn. Niet met betrekking tot
  de inhoud, maar wel over de procedure. Er waren enkele partijen die nog niet eens willen
  spréken over een eventueel lidmaatschap van Turkije terwijl de minister vond dat daar
  juist wél over gesproken diende te worden. Ook over het gebruik van woorden verschilden
  de Kamerleden met de minister. SP-lid Van Bommel vroeg de minister: ‘Mag ik deze
  minister toch vragen of hij zich ervoor wil inzetten om van de regering betrokkenheid bij
  die herdenking [van de Armeense genocide] te krijgen, die passend is?’.39 De minister vatte
  dit veel directer op dan bedoeld was en reageerde als volgt: ‘Om nu een regering te dwingen
  om al dan niet daarheen te gaan, is volgens mij niet de juiste methode.’40 Het gevolg hiervan
  was dat in het debat veel werd herhaald en het een lang debat is geworden en het maar de
  
  37
  
  38
  39
  40
  
  Zie hiervoor ook Kamerstukken II 2020/21, 35510 (op de website van de Eerste Kamer); de werkgroep is in
  het voorjaar van 2021 ingesteld en bevindt zich thans, zomer 2021, nog in de beginfase waarin een inventarisatie wordt gemaakt van de werkzaamheden van de werkgroep.
   Handelingen II 2012/13, 58, item 14, Handelingen II 2010/11, 99, item 9, Handelingen II 2012/13, 88, item 7,
  Handelingen II 2013/14, 43, item 23, Handelingen II 2014/15, 42, item 5.
  Handelingen II 2014/15, 42, item 5, p. 15.
  Handelingen II 2014/15, 42, item 5, p. 16.
  87
  
  Nationale parlementen in de Europese Unie
  
  vraag is of de Kamerleden en de minister het debat verlaten hebben met een voldaan gevoel
  en of het iets heeft opgelost.
  Het aantal schriftelijke vragen in de periode 2010 tot en met 2016 is aanzienlijk,
  namelijk 18.627. Dat zijn er gemiddeld 2661 per jaar. Van de 18.627 schriftelijke vragen
  die zijn gesteld gaan er 718 over Europa; dat is net geen vier procent van het totaal. De
  ministeries van Buitenlandse Zaken, Justitie en Veiligheid en Economische Zaken ontvangen
  de meeste schriftelijke vragen over Europa. Mondelinge vragen over Europa komen nog
  minder voor. In de onderzoeksperiode van zeven jaar gingen 25 mondelinge vragen over
  Europa. Dat is iets meer dan twee procent van alle mondelinge vragen en een gemiddelde
  van drie mondelinge vragen per jaar. Al deze vragen worden gesteld naar aanleiding van
  berichten die in de Nederlandse of buitenlandse media zijn verschenen. Deze vragen
  worden niet gesteld naar aanleiding van parlementaire documenten die Kamerleden ontvangen.
  Het aandeel vragen over Europa in het geheel van vragen laat zien dat de Tweede Kamer
  de regering, via vragen, niet actief controleert op Europese aangelegenheden. Zowel de
  schriftelijke als de mondelinge vragen kunnen in twee categorieën worden onderverdeeld.
   Ten eerste de vragen die gesteld worden om (meer) informatie te krijgen. Het gaat hier
  dan om vragen waarmee Kamerleden de regering om meer uitleg vragen over bepaalde
  onderwerpen. Zo wilden VVD-Kamerlid Azmani en CDA-Kamerlid Heerma van de
  toenmalige minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Asscher weten of hij van plan
  was met een wetsvoorstel te komen dat het mogelijk maakt een bijstandsuitkering te weigeren aan burgers uit andere EU-landen.41 PvdA-Kamerlid Maij vroeg staatssecretaris
  Teeven van Veiligheid en Justitie: ‘Klopt het dat Denemarken momenteel tijdelijk geen
  gezinnen met minderjarige kinderen meer aan Italië overdraagt, in afwachting van de
  bodemprocedure bij het EHRM in de zaak Tarakhelt tegen Zwitserland? Welke rechtsvraag
  staat in die zaak centraal?’.42 De Rouwe en Oskam, beiden Kamerlid voor het CDA, stelden
  minister van Veiligheid en Justitie Opstelten de vraag of hij een overzicht kon geven van
  vijf jaar van alle aantallen overtredingen, uitgesplitst per jaar, land van herkomst, kenteken
  en soort overtreding, die zijn waargenomen door flitsapparatuur en die zijn begaan met
  voertuigen met een buitenlands kenteken, die afkomstig zijn uit EU-lidstaten anders dan
  België, Duitsland en Zwitserland.43 Deze vragen illustreren dat sommige Kamervragen
  
  41
  
  42
  
  43
  
  Vragen van de leden Azmani (VVD) en Heerma (CDA) aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over het bericht ‘Duitsland mag EU-burgers uitkering weigeren’, d.d. 22 mei 2014, Aanhangsel
  Handelingen II 2013/14, nr. 2316.
  Vragen van het lid Maij (PvdA) aan de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie over het terugsturen van
  minderjarige kinderen naar Italië̈ op grond van de Dublin-verordening, d.d. 5 juni 2014, Aanhangsel Handelingen II 2013/14, nr. 2420.
   Vragen van de leden De Rouwe en Oskam (beiden CDA) aan de ministers van Veiligheid en Justitie en van
  Infrastructuur en Milieu over overtredingen met voertuigen voorzien van buitenlandse kentekens d.d. 8 mei
  2014, Aanhangsel Handelingen II 2013/14, nr. 2140.
  88
  
  Hoofdstuk 3 Nederland
  
  (weliswaar een heel klein percentage), een puur informatief karakter hebben. Doorgaans
  hebben deze vragen een vervolg; dat kan een debat zijn, een brief of wellicht nog meer
  schriftelijke of mondelinge vragen, waarin informatie wordt gevraagd en een punt wordt
  gemaakt.
   Kamerleden hebben logischerwijs eerst genoeg informatie nodig om een eigen standpunt
  te formuleren. Als dat op een gegeven moment is gedaan volgt de fase waarin de Kamer
  de regering probeert te overtuigen van haar standpunt wanneer dit afwijkt van het standpunt
  van de regering. Hierbij is de tweede categorie van vragen van toepassing. Dit zijn namelijk
  de vragen waarmee de Kamer invloed wil uitoefenen op het regeringsbeleid. De meerderheid
  van de gestelde vragen valt in deze categorie. In deze vragen wordt naast informatie, zoals
  bij de vorige categorie, ook een poging gedaan om de regering te sturen c.q. invloed uit te
  oefenen. Kamerleden gebruiken in deze vragen vaak de termen ‘verzoeken’ of ‘veranderen’
  of de zinsneden ‘Is de minister bereid (…)’ of ‘Is de minister het eens met (…)’.44 Ook
  komt het voor dat partijen aan het einde van de vraag nog eens het standpunt van de eigen
  partij benadrukken: ‘Wat de [partij] betreft (…)’.45 Een goed voorbeeld waar de Kamer via
  een (mondelinge) vraag invloed probeert uit te oefenen op het handelen van de minister
  is de vraag van Kamerlid Van Dijk (SP) op 25 oktober 2016.46 Het Kamerlid stelt aan de
  minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking een vraag over het
  Comprehensive Economic and Trade Agreement (CETA-verdrag) tussen Canada en de
  Europese Unie waarmee de heffingen op handel in goederen en diensten worden afgeschaft.
   ‘Begrijpt de minister het brede verzet tegen deze foute verdragen, niet alleen
  van de dappere Walen, maar van miljoenen mensen die in Europa de straat op
  gaan? Erkent de minister dat dit niet eventjes gerepareerd kan worden met een
  aanvullende verklaring die neerkomt op een zoethouder?
  Is de minister bereid om terug te gaan naar de tekentafel en de onderhandelingen over dit soort bedragen te resetten, zoals zij dit zelf noemt?
  
  44
  
  45
  
  46
  
  Zie o.a. de volgende Kamervragen: het lid Fritsma (PVV) aan de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie
  over het bericht ‘Aantal asielzoekers EU groeit sterk’ (ANP, 20 maart 2015), d.d. 24 maart 2015, Handelingen II 2014/15, 66, item 3; vragen van het lid Jasper van Dijk aan de minister voor Buitenlandse Handel en
  Ontwikkelingssamenwerking over het bericht ‘Het CETA-verdrag’ (de Volkskrant 20 oktober 2016), d.d.
  25 oktober 2016, Handelingen II 2016/17, 13, item 3.
  Het lid Visser (VVD) aan de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, bij afwezigheid van de minister,
  over het bericht ‘EU-verkeerscommissaris broedt op tolplan’ (De Telegraaf 26 januari 2015), d.d. 27 januari
  2015, Handelingen II 2014/15, 46, item 3.
  Vragen van het lid Jasper van Dijk aan de minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking
  over het bericht ‘Het CETA-verdrag’ (de Volkskrant 20 oktober 2016), d.d. 25 oktober 2016, Handelingen II
  2016/17, 13, item 3.
   89
  
  Nationale parlementen in de Europese Unie
  
  Als Brussel niet luistert naar het protest, zal een aangepast CETA-verdrag
  opnieuw aan de parlementen van de lidstaten moeten worden voorgelegd. Is
  de minister het daarmee eens?
  Is de minister bereid om te tekenen voor een referendum over CETA, zodat
  wij kunnen zien of er werkelijk draagvlak is voor dit wurgakkoord?’
  De vragen van het Kamerlid gaan niet zozeer over de inhoud van het verdrag of over uitleg
  van de materie die het verdrag regelt maar over de totstandkoming van het verdrag, de
  onderhandelingen en het feit dat er een verdrag tot stand komt. Het is duidelijk dat het
  Kamerlid probeert de minister zover te krijgen om de onderhandelingen op Europees
  niveau over te doen, dan wel te vervolgen, en hierin de standpunten van de Kamer mee te
  nemen. Daarnaast wordt een statement van de minister uitgelokt door te vragen of zij het
  eens is met de Kamer dat het aangepaste verdrag goedgekeurd moet worden door de
  nationale parlementen. Indien de minister hierin meegaat, is dit een sterk middel om de
  minister op een later moment verantwoordelijk te houden voor haar acties. De reactie van
  de minister (Ploumen, PvdA) op deze vraag is positief voor de Kamer. De minister geeft
  aan reeds eerder met de Kamer over het verdrag te hebben gesproken en ook de ‘to-dolijstjes’ die de Kamer haar gegeven heeft te hebben uitgevoerd in Brussel. De wensen en
  standpunten van de Kamer zijn, volgens de minister, tijdens de hele procedure meegenomen
  en ook uitgevoerd. Dat had ook daarmee te maken dat de minister de mening van de Kamer
  deelt. Toch blijven de minister en de Kamer op sommige punten verdeeld en dan met
  name over de vraag of er überhaupt een verdrag tussen de Europese Unie en Canada tot
  stand moet komen. De Kamer vindt van niet, de minister van wel. De minister gaat dan
  ook niet mee met de Kamer als deze vraagt om te stoppen met dit ‘ongelooflijke circus’
  (woorden Kamerlid Grashoff, GroenLinks).47
  De percentages in tabel 3, die enige pagina’s hiervoor te vinden is, worden in de literatuur uitgelegd als lage percentages die betekenen dat de Tweede Kamer het Europees beleid
  van de regering nauwelijks controleert.  Volgens Van Keulen is deze achterstand enorm. De regering wordt ondersteund door vele
  duizenden ambtenaren, adviesraden, ambassades en commissies, terwijl de Kamerleden
  het moeten doen met een handvol adviseurs. Wel kunnen Kamerleden ‘voorlichting vragen’
  aan de Raad van State, de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) en
  andere adviesraden maar zij doen dit weinig.48 Auel en Christiansen menen dat nationale
  
  47
  48
  
  Handelingen II 2016/17, 13, item 3, p. 3.
  M. van Keulen, ‘Kamerleden moeten hun kennistekort durven toegeven en agenderen’, de Volkskrant 2 mei
  2018.
  90
  
  Hoofdstuk 3 Nederland
  
  parlementen aanlopen tegen het hoge technische karakter en de complexiteit van EUaangelegenheden, gebrek aan transparantie van onderhandelingen op EU-niveau, gebrek
  aan tijd en middelen om de informatie uit Brussel te verwerken en gebrek aan aandacht
  voor EU-aangelegenheden.49
  
  3.3.4
  
  Eerste Kamer
  
  De Eerste Kamer heeft dezelfde controlebevoegdheden als de Tweede Kamer, maar oefent
  deze niet of zeer sporadisch uit. Zoals eerder aangegeven komen interpellaties zelden voor.
  De afgelopen vijftig jaar zijn in de Eerste Kamer ‘slechts’ vijftien interpellaties gehouden.
   Van deze vijftien interpellaties is er geen enkele direct te relateren aan EU-wetgeving zoals
  verdragen, richtlijnen of verordeningen of aan enige andere gebeurtenis in de EU.50 Er is
  ook geen directe link met het Europese beleid van de regering. Indirect kunnen twee vragen
  gekoppeld worden aan Europese richtlijnen. In één geval wordt gevraagd of processtukken,
  in casu de processen-verbaal ten aanzien van verhoren van een verdachte, op basis van
  een richtlijn kunnen worden overhandigd door Duitsland aan Nederland.51 In de tweede
  interpellatie gaat het over een wijziging van de Waarborgwet 1986 die weer gebaseerd is
  op een richtlijn.52 Benadrukt moet worden dat beide interpellaties zeer indirect gelinkt zijn
  aan Europese aangelegenheden en dat niet gezegd kan worden dat de Eerste Kamer haar
  interpellatierecht gebruikt om het Europese beleid van de regering te controleren of te
  beïnvloeden.
  Het gemiddelde aantal schriftelijke vragen per jaar is negen. Het aantal schriftelijke
  vragen in de periode 2010-2016 bedraagt 63. Acht van deze vragen hebben betrekking op
  Europa.53 Deze vragen hadden betrekking op verschillende beleidsterreinen. Geen van
  
  49
  50
  
  51
  52
  
  53
  
  K. Auel & Th. Christiansen, ‘After Lisbon: National Parliaments in the European Union’, West European
  Politics 2015, 38(2), p. 263.
  Wel zijn twee interpellaties direct gerelateerd aan verdragen van de Raad van Europa. Aangezien dit geen
  EU-verdragen zijn, wordt hiervan slechts in deze voetnoot melding gemaakt. Op 25 september 2001 werd
  de minister van Justitie geïnterpelleerd over een wetsvoorstel inzake strafrechtelijke opvang van verslaafden.
   Gevraagd werd om de betreffende wet op het punt van de toegang van een veroordeelde tot de rechter in
  overeenstemming te brengen met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. De tweede interpellatie, van 18 maart 2008, ging over de opzegging van deel VI (Uitkeringen en verstrekkingen bij arbeidsongevallen en beroepsziekten) van de Europese Sociale Code na een uitspraak van de Centrale Raad van
  Beroep.
  Handelingen I 1986/87, 30 september 1986, p. 21-31.
  Handelingen I 2001/02, nr. 24, p. 1210-1213; de Waarborgwet 1986 geeft waarborgen voor de handel in
  edelmetalen zoals goud, zilver en platina. Het is op grond van deze wet bijvoorbeeld verboden om edelmetalen te verkopen of in voorraad te hebben die niet voorzien zijn van de in de wet vereiste keurmerken.
  Aanhangsel Handelingen I 2010/11, 2; Aanhangsel Handelingen I 2010/11, 7; Aanhangsel Handelingen I
  2011/12, 4; Aanhangsel Handelingen I 2011/12, 5; Aanhangsel Handelingen I 2011/12, 6; Aanhangsel Handelingen I 2013/14, 3; Aanhangsel Handelingen I 2013/14, 6; Aanhangsel Handelingen I 2014/15, 7.
   91
  
  Nationale parlementen in de Europese Unie
  
  deze beleidsterrein viel op door een hoog aantal vragen. Integendeel, er is geen rode draad
  te ontdekken in de resultaten. De Eerste Kamer heeft nog nooit gebruikgemaakt van het
  recht van enquête. Een van de redenen hiervoor is gebrek aan tijd. Eerste Kamerleden
  hebben een deeltijdbaan als Kamerlid waarbinnen ze geen tijd hebben voor een parlementaire enquête. Bovendien bevat de Eerste Kamer de helft van het aantal leden van de Tweede
  Kamer. De Tweede Kamer heeft het politieke primaat en niet de Eerste Kamer. De Eerste
  Kamer concentreert zich op de juridische en constitutionele toetsing van wetsvoorstellen
  en maakt daarom minder gebruik van haar controlebevoegdheden dan de Tweede Kamer.54
  Daarbij moet wel worden vermeld dat ook de Eerste Kamer politiek bedrijft en zich dus
  niet altijd terughoudend opstelt. Wel voert de Eerste Kamer parlementair onderzoek uit.
  