title: FINAD + VRC = Controllers Instituut
text: ACCOUNTANCY,ALGEMEEN
  
  GESCHIEDENIS
  
  FINAD + VRC =
  Controllers Instituut
  Drs. G.H. Koolman
  
  V W 3 H1
  
  Woord vooraf
  Gaarne voldoen we aan het verzoek van de
  redactie om ook vanuit FINAD-kringen een
  bijdrage te leveren aan het NIVRA-felicitatienummer. Hierbij behoort in de eerste plaats een
  ‘laudatio’ aan het adres van de jarige organisatie:
  Namens Het Financieel Management van Neder­
  land, zoals sinds kort verbonden in het Controllers
  Instituut (FINAD + VRC), brengen wij de geluk­
  wensen over aan de jubilerende NIVRA-organisatie
  middels deze bijdrage.
  1 Samenvatting
  Bij een beschouwing in het kader van een
  eeuwfeest behoort om te beginnen een terugblik;
  ook wij kunnen daar niet aan ontkomen.
  Daartoe hebben we het geheugen van ‘ons’
  secretariaat aangesproken bij monde van Frans
  Quax (paragraaf 2).
  Omdat een eeuw terugblikken voor een echte
  management accountant te veel 'accountant’ en te
  weinig ‘management’ is, gaan wij vervolgens naar
  het heden (paragraaf 3). Daar is het, dat de
  financieel administratieve functionarissen van het
  FINAD (overlegorgaan van het NIVRA) en de
  ‘jonge’ controllers van de VRC (Vereniging van
  Registercontrollers) elkaar ontmoeten.
  Ten slotte zal kort worden ingegaan op de
  toekomst (paragraaf 4).
  Een stukje van de toekomst is inmiddels ingezet
  op 1 december 1994, toen het FINAD en de VRC
  gezamenlijk een stichting hebben opgericht onder
  
  Drs. G.H. Koolman RA is Voorzitter FINAD-Overlegorgaan.
  292
  
  de officiële benaming Instituut voor Control &
  Management Accounting Nederland, (afgekort:
  Controllers Instituut).
  Vooralsnog zal het Controllers Instituut
  bestaan naast VRC en FINAD onder onafhanke­
  lijk voorzitterschap van Prof. Dr. L. Traas. Het
  Instituut zal zich in eerste instantie richten op het
  aspect voortgezette educatie. In de stichtingsstatu­
  ten zijn de overige gebieden opgenomen, waar
  verdere samenwerking VRC - FINAD ook toepas­
  baar is.
   Gelet op de ontwikkelingsfase van de nog
  ‘jonge’ VRC bestaat de behoefte bij de VRC om
  de eigen identiteit eerst verder te ontwikkelen.
  Ook getalsmatig lijkt dat een goed uitgangspunt:
  aantal actieve RA-leden van FINAD ca. 2000
  (30% van het actieve ledenbestand NIVRA!)
  versus ca. 300 RC-leden van VRC. Overigens
  zal dit laatste bestand in de planperiode 1994 1997 naar verwachting snel groeien tot ca. 500
  leden.
  In het verlengde hiervan hebben de besturen
  van FINAD en VRC besloten om binnen een
  termijn van drie jaar (na 1994) een uitspraak te
  doen over een volledige integratie.
  2 Terugblik FINAD
  In de ledenvergadering van het NI VA gehou­
  den in december 1966 werd een voorstel aanvaard
  om het bestuur te machtigen medewerking te
  verlenen aan de vorming van functionele gespreks­
  groepen.
  Bij de overgang van NIVA naar NIVRA werd
  de machtiging overgedragen aan het NIVRAbestuur. Uitvoering werd eraan gegeven door de
  installatie van de Stuurgroep voor de functionele
  gespreksgroep van/mancieel-ur/ministratieve
  
  MEI 1995
  
  [fflAB
  
  functionarissen (FINAD-leden) op 29 oktober
  1969.
  De installatie werd verricht door NIVRAbestuurslid H. Vermeulen, Concern Directeur
  Administratie N.V. Philips, die zich reeds eerder
  een groot voorstander van de functionele gespreksgroep-gedachte had getoond. Een reeks van
  onderwerpen werd in de volgende jaren als
  gespreksonderwerp aan de orde gesteld. De
  belangstelling maakte het meermalen noodzakelijk
  hetzelfde onderwerp op verschillende lokaties te
  behandelen.
  Het organiseren van deze bijeenkomsten is
  lange tijd een hoofdwerkzaamheid geweest van de
  stuurgroep. In de loop der jaren werd echter
  duidelijk, dat ook belangenbehartiging binnen de
  beroepsorganisatie een element ging vormen in de
  activiteiten. Uiteindelijk vond dit zijn formele
  neerslag in de regeling waarbij in 1984 Overleg­
  organen werden ingesteld, mede op grond van
  aanbevelingen van de Commissie Thomassen over
  de structuur van de NIVRA-organisatie. Daarme­
  de werd aan ‘herkenbare ledengroeperingen een
  duidelijke status gegeven’.
   In 1986 legde het FINAD-Overlegorgaan aan
  de FINAD-leden een beleidsnotitie voor. Daar­
  over was voordien met het NIVRA-bestuur
  gesproken. Als uitgangspunten voor het beleid van
  het Overlegorgaan werden geformuleerd: handha­
  ving pluriformiteit beroepsorganisatie en gerichte
  aandacht voor de opleiding. Met betrekking tot dit
  laatste onderwerp leidde dat tot de instelling van
  een Werkgroep Opleidingen die eind 1987 een
  enquête hield onder de FINAD-leden.
  De werkgroep zelf formuleerde een aantal
  conclusies waarvan de belangrijkste was dat voor
  FINAD-leden (controllers) aanvullende kennis op
  enkele gebieden noodzakelijk was en dat deze
  aanvullende kennis verkregen diende te worden in
  de tweede fase van de NIVRA-opleiding.
  Deze aanvullende kennis zou betrekking
  moeten hebben op planning en control; treasury;
  logistiek en marketing. Hierin herkent men anno
  1995 gemakkelijk de uitgangspunten van de post­
  doctorale opleidingen tot Registercontroller.
  De doelstelling van de beleidsnotitie 1986
  omvatte ook toen reeds punten als,
  a Primaire opleiding
  het aandeel van de openbare praktijk was toen
  teruggelopen tot ca. 50%. Ruim 20% (nu 30%)
  van de actieve leden waren in andere dan accoun-
  
  MEI 1995
  
  [fflAB
  
  tantsfuncties werkzaam en behoorden daarmee tot
  de groep van FINAD-leden.
  De vraag werd gesteld of vastgehouden diende
  te worden aan controle deskundigheid als het
  wezenskenmerk van de register- accountant, en 'of
  niet vaker gekozen zou moeten worden voor een
  opleiding die een meer divers ‘produkt’ aflevert',
  b Nascholingsonderwijs
  Ook daar bleek reeds de moeilijkheid voor de
  Commissie VERA om nascholingsonderwerpen
  aan te bieden, die ook FINAD-leden aanspreken,
  c Communicatie
  ‘Gestreefd zal worden naar een versterking
  van de contacten en getracht wordt daartoe een
  ‘platform’ te creëren waarop de FINAD-leden
  elkaar kunnen ontmoeten’,
  d Belangenbehartiging
  Met name gericht op behartiging van de
  FINAD-belangen binnen de NIVRA-organisatie.
   Uit FINAD brief 19, augustus 1987, ontlenen
  we dat men in die tijd in FINAD-kringen een titel
  ‘registeraccountant’ voor ogen had in brede pluriforme - zin. (Daarbij zou de NIVRA-oplei­
  ding na het vak administratieve organisatie
  gedifferentieerd moeten worden naarde verschil­
  lende beroepsgroepen: controlerend accountant,
  operational auditor, controller etc.)
  Dit werd vergelijkbaar geacht met een ‘mees­
  ter in de rechten'. ‘Aan de titel ‘Mr.’ is niet te
  zien of men te maken heeft met een advocaat, een
  notaris, een fiscaal jurist etc. Voor de titel ‘RA’
  zou hetzelfde mogelijk moeten zijn. Dit impliceert
  dan dat de titel niet zonder meer aangeeft:
  controlerend accountant, controller etc.
  Consequentie van aanvaarding van deze
  opvatting is, dat ook een diploma van een ‘aanpa­
  lende’ opleiding recht geeft op inschrijving in het
  accountantsregister’.
  In deze laatste zinsnede herkennen we een
  opening naar de pas opgestarte controllersopleiding aan de VU te Amsterdam (1986).
  Met een beetje meer creativiteit zou men op
  basis van bovenstaande gedachten reeds toen tot
  een gezamenlijk verenigingsgebouw voor het
  totale - pluriforme - ‘accountancy’ beroep in
  Nederland hebben kunnen komen.
  Overigens met behoud van ieders identiteit en
  wat ons betreft zelfs onder erkenning van het
  ‘accountancy’ primaat bij het openbare beroep.
  Wat ons bindt is de kwaliteit van informatie en
  
  293
  
  informatieverschaffing (information quality
  control).
  In dit gezamenlijk accountancy tehuis zouden
  de ‘oude" RA controllers van FINAD en de
  ‘jonge’ (ook RA?) controllers van de VU etc. één
  gemeenschappelijke kamer-en-suite hebben
  kunnen betrekken waarvan de suite-deuren slechts
  zelden gesloten hadden hoeven te worden.
  Het heeft niet zo mogen zijn.
  De 8e EEG-richtlijn en zijn traumatische
  implementatie perikelen hebben bij de toenmalige
  bestuurders geleid tot een toestand waarbij men
  niet bepaald toegankelijk was voor andere concep­
  ties.
   Degenen die op voorhand het primaat van de
  controlerende accountant binnen onze jarige
  beroepsorganisatie erkennen kunnen veel van wat
  gebeurd is billijken: maar geholpen heeft het niet
  bij het vroegtijdig incorporeren van de diverse
  nieuwe ‘off-spring' van de accountancy boom. En
  dat geldt ook voor de controllers-tak.
  Zo bevinden wij ons thans, tien jaar na dato, in
  de situatie dat we behoedzaam - in een geheel
  open situatie - iets trachten te herstellen van wat
  toen verloren is.
  3
  
  Heden
  
  Inmiddels leven wij bij het NIVRA onder het
  actieplan 1995: in het teken van Kwaliteit, Inno­
  vatie en Duidelijkheid.
  Kwaliteit van informatie en informatiever­
  schaffing staat centraal als Mission Statement van
  het NIVRA. Gebaseerd op het beleidsprogramma
  ‘kwaliteiten samenwerking’ (eind 1992). De
  pluriformiteit van de beroepsorganisatie is daarin
  nog eens verankerd.
  In het beleidsplan FINAD 1994 - 1996 is
  daarbij aangehaakt.
  Hieronder volgen de hoofdlijnen uit het vige­
  rende FINAD-beleidsplan (1994).
  1 Structuur
  In de huidige structuur van het NIVRA is het
  FINAD overlegorgaan ingebed als ‘commissie van
  advies' voor het Bestuur. Sedert de instelling van
  de Overlegorganen is nu tien jaar verlopen en de
  vraag kan dan ook worden gesteld of deze vorm­
  
  29 4
  
  geving (nog) aan de eisen voldoet.
  Twee ontwikkelingen zijn te markeren die van
  invloed zijn op de beantwoording van de gestelde
  vraag.
  In het NIVRA-bestuur heeft een herbezinning
  plaatsgevonden op de structuur van de totale
  NIVRA-organisatie. Enerzijds is daarbij aandacht
  gegeven aan een optimalisering van de vaktechni­
  sche output, anderzijds is gezocht naar het verwer­
  ven van een groter draagvlak van en meer betrok­
  kenheid door leden bij hel werk van het Instituut.
   Een voorstel, om aan dit laatste invulling te
  geven door middel van een Ledenraad, werd
  echter door de leden niet ondersteund. Met name
  niet omdat daarin niet was voorzien in - ook voor
  FINAD - evenredige vertegenwoordiging. Vanuit
  de ledenvergadering (december 1992) is gewezen
  op de mogelijkheid om via een gestructureerder
  overleg met de Overlegorganen draagvlak en
  participatie te verkrijgen.
  Het bestuur heeft daar inmiddels invulling
  aangegeven.
  Ook autonoom hebben de Overlegorganen in
  de verstreken jaren een andere positie verworven.
  Zij behartigen veel nadrukkelijker de belangen
  van de desbetreffende ledengroepering juist
  tegenover het bestuur en treden ook zelfstandiger
  op.
  Voorbeelden zijn te vinden in de aanwijzingen
  van het Overlegorgaan OPAK over een gewenste
  collegevrije periode in de eerste maanden van een
  kalenderjaar; de wens van het Overlegorgaan
  INTAC als zelfstandig orgaan deel uit te maken
  van de Europese Confederatie van Instituten van
  Interne Auditors; maar ook de wens van FINAD
  ten aanzien van de samenwerking met de Vereni­
  ging van Registercontrollers.
  Deze ontwikkelingen doen de vraag rijzen of
  een inpassen van een Overlegorgaan in de NIVRA-structuur in de vorm van een ‘commissie
  van advies' nog wel juist is.
  Veeleer zou naar een zodanige positionering
  moeten worden gezocht dat overlegorganen als
  zelfstandige eenheden worden erkend, met een
  eigen verantwoordelijkheid en een eigen financieel
  budget.
  Doelstelling FINAD:
  een veranderingsproces in gang zetten ten gevolge
  waarvan het Overlegorgaan binnen de NIVRAorganisatie een zelfstandige positie verwerft met
  
  MEI 1995
  
  [fflAB
  
  een eigen financieel budget (Federatief, als subvereniging maar wel binnen het grotere NIVRAinstituut).
   2 Kwaliteit
  Verkrijgen van deskundigheid is niet meer
  voldoende. Bijhouden is tenminste nodig, verbetering/vergroting van de kundigheid een belangrijke
  doelstelling. Reeds vele jaren fungeert binnen de
  NIVRA-organisatie de commissie VERA Voortgezette Educatie Registeraccountants. In de
  loop van deze jaren is een breed gesorteerd
  cursuspakket opgebouwd, dat zich echter voorna­
  melijk richt op leden werkzaam in de openbare
  praktijk. Meer specifiek voor FINAD-leden
  bestemde cursussen - waarbij het dient te gaan om
  information quality control - worden in zeer
  beperkte mate aangeboden.
  Deze constatering heeft samen met andere
  overwegingen geleid tot een verkenning of het
  mogelijk zou zijn een ‘body of knowledge’ - een
  naschool - tot stand te brengen. Binnen de huidige
  opzet van het na-ervaringsonderwijs wordt zeer
  sterk de netwerk component gemist, die zo ken­
  merkend is voor de diverse ‘schools of manage­
  ment’ (Alumni gedachte). Daarnaast ontbreekt
  evenzeer een ‘body of knowledge’ om het prakti­
  sche ‘controllership’ op het hoogste niveau
  kritisch te evalueren.
  Een gemeenschappelijke FINAD/VRCdiscussienota terzake heeft tot een eerste draag­
  vlak bij bedrijfsleven en onderwijsinstellingen
  geleid.
  Doelstelling:
  het tot ontwikkeling brengen van een ‘naschool’
  conform de FINAD/VRC-discussienota.
  3 Relatiebeheer VRC
  Het betreft hier de samenwerking tussen FINAD
  en VRC. De ervaringen opgedaan in de eerste
  jaren van nauwer contact geven duidelijk aan dat
  een nastreven van een hechtere en nauwe samen­
  werking een goede zaak is. Wil de vaart erin
  gehouden worden, dan dient zo spoedig mogelijk
  een model voor de samenwerking te worden
  gekozen en juridisch te worden ingevuld. Dat is
  ook van belang voor de gezamenlijke inspanning
  die ten aanzien van de totstandkoming van een
  ‘naschool’ is opgestart.
   Doelstelling:
  komen tot de juridische vormgeving van de
  
  MEI 1995
  
  GfflAB
  
  samenwerking FINAD-VRC. Deze vorm dient
  voor de korte termijn te zijn gericht op de oprich­
  ting van een rechtspersoon waarin beide groepen
  participeren. Studie dient te worden gemaakt van
  de mogelijkheden om op termijn tot een invulling
  van de samenwerking te komen, die aan de nauwe
  verwevenheid tussen beide groeperingen recht
  doet.
  4 Internationale contacten
  Vastgesteld moet worden dat in het algemeen
  in Europa en daarbuiten vergelijkbare organisaties
  als FINAD en VRC slechts in geringe mate
  aanwezig zijn. Te denken valt aan de Kontroller­
  verein in Duitsland, het Engelse Chartered Institu­
  te of Management Accountants (CIMA), het
  Amerikaanse Institute of Management Accoun­
  tants (IMA) en het Amerikaanse Financial Execu­
  tives Institute. In de internationale accountantsor­
  ganisaties wordt men zich meer bewust van de
  belangrijke rol die management accountants
  spelen. De wereldwijde IFAC organisatie kent
  reeds enige jaren een speciale Financial en Mana­
  gement Accountants Commissie; de Europese FEE
  start binnenkort met de voorbereidingen voor een
  management accountants werkgroep. De voorbe­
  reidende verkenningen zijn uitgevoerd door het
  CIMA.
  Gezien de open Nederlandse economie en de
  internationale verwevenheid van het Nederlandse
  bedrijfsleven dienen wij direct bij deze Europese
  ontwikkelingen te zijn betrokken.
  Doelstelling:
  actief participeren in FEE-activiteiten die gericht
  zijn op management accountants. Waar nodig een
  inbreng leveren in de werkzaamheden van op te
  starten werkgroepen of commissies. Actief volgen
  van de werkzaamheden van het IFAC/FMAC.
   5 Draagvlak
  Alle activiteiten van het Overlegorgaan zijn
  alleen mogelijk met een actieve en ondersteunende
  inbreng vanuit de achterban. Communicatie is een
  belangrijk element om deze achterban te betrekken
  bij de ontwikkelingen en te bevorderen dat actief
  wordt geparticipeerd. Nagestreefd dient te worden
  dat een wat breed samengestelde groep van leden
  wordt gevonden die deze ondersteuning - ook door
  middel van participatie - kan bieden. Een middel
  om deze leden te bereiken is een betere en bredere
  communicatie over performance en doelstellingen
  
  295
  
  van het FINAD-Overlegorgaan. Op termijn zou
  een eigen medium daarvoor een geschikt middel
  kunnen zijn.
  Doelstelling:
  de achterban meer betrekken bij de ontwikkelin­
  gen; involvement verhogen en door communicatie
  kennis verspreiden en support verwerven. In eerste
  instantie kan de frequentie van FINAD-brieven
  worden opgevoerd; op termijn kan aan publiciteit
  samen met VRC worden gewerkt.
  Zover de doelstellingen uit het vigerende
  beleidsplan.
  4
  
  De toekomst voor FIN AD en VRC
  
  Die toekomst is wat ons betreft begonnen op 1
  december 1994 bij de oprichting van hel gezamen­
  lijk Controllers Instituut.
  Het daarbij uitgegeven persbericht luidde als
  volgt:
  'Op I december 1994 is door het Overleg­
  orgaan FINAD van het N1VRA en het bestuur
  van de Vereniging van Registercontrollers de
  Stichting Instituut voor Control en Management
  Accounting Nederland (het Controllers Instituut)
  opgericht.
  Het Controllers Instituut beoogt de kwaliteit
  en het niveau van de beroepsuitoefening door
  registeraccountants en registercontrollers in
  financieel administratieve functies te bevorderen.
   Het FINAD en de VRC geven hiermee gestalte
  aan de samenwerking tussen beide organisaties
  die enkele jaren geleden van start is gegaan. Het
  Instituut ziet als een belangrijk onderdeel van
  zijn taak het organiseren van verschillende
  soorten programma's voor permanente educatie
  waarmee een communicatiekanaal wordt ge­
  creëerd waarlangs nieuwe kennis op het gebied
  van management accounting en control aan de
  leden van beide participerende organisaties
  wordt doorgegeven. In dat kader denkt het
  
  29 6
  
  Controllers Instituut ook aan het stimuleren van
  praktijkonderzoek, aan het verzorgen van publikaties daarover en van het daarbij betrekken van de
  onderzoeksresultaten gepubliceerd door buiten­
  landse zusterorganisaties. Ook wil het Instituut
  stimuleren/organiseren dat er in Nederland een
  praktijkgericht blad op hoog niveau komt op het
  terrein van management accounting en control. Dit
  blad zal vergelijkbaar moeten zijn met buitenlandse
  topbladen op het vakgebied.
  In eerste aanleg zxd het Controllers Instituut
  zich met name concentreren op de organisatie
  van een topcursus voor financieel executives.
  Deze cursus is bedoeld voor ‘top '-controllers
  met een brede meerjarige praktijkervaring. In de
  cursus zal een inbreng worden verkregen vanuit
  praktijksituaties in het Nederlandse bedrijfsle­
  ven. Onder andere AKZO Nobel. Philips en
  Unilever hebben reeds te kennen gegeven bereid
  te zijn hieraan een bijdrage te zullen leveren'.
  Zoals eerder aangegeven zal het Controllers
  Instituut vooralsnog bestaan naast VRC en FINAD
  en wel onder onafhankelijk voorzitterschap van
  Prof. Dr. L. Traas. De overige bestuursleden zijn:
  Drs. M.G. Goedhart RC, Commercial Mana­
  ger bij Unilever Research.
  J. den Hoed RA, Executive Vice President
  Control bij AKZO,
  Drs. G.H. Koolman RA. Algemeen Financieel
  Economisch Directeur bij de N.V. Nederlandse
  Gasunie (voorzitter FINAD)
  Ir. W.J.M. van Stolk RC. Senior Medewerker
  Corporate Planning and Control bij de ING-bank
  (voorzitter VRC),
  met ondersteuning van de heer F.P. Quax,
  secretariaat.
   In het verlengde van bovenstaande hebben de
  besturen van FINAD en VRC elkaar toegezegd
  dat binnen een termijn van drie jaar na 1994 een
  uitspraak zal worden gedaan overeen volledige
  integratie.
  MEI 1995
  
  ffi]AB.
  