title: None
text: (7) 2 4 : in M X X IV 0. (7/8) assignatarum : in H l assignatum. (9)
  servitii : in H l cervitii ; praesentatio : in G l weggelaten ; penes : in
  H l paenes ; heredem: in H l en M : haeredem. (10) autem : in G l
  
  weggelaten; penes in H l paenes, in G l penis. (11) ... in H I 8a,
  in H2 3, in M tertia, in G l 8 ; 1 3 : in M decima tertia. (12) in :
  in H I, G l en G2 weggelaten ; musica : in G2 musice ; decantandos :
  in H2 decantandis ; 80 : in M L X X X ; prebendarum : in H I en H2
  praebendarum. ( 13 ) qualibet : in H l en G l weggelaten, in G2 quaelibet ; octo : in H I, G l en G2 8 ; grossorum : in G l grossarum ;
  celebratione : in H2, M en G2 celebrationem ; duodecim : in H I, G l
  en G2 12. (14/15) adimplicantur : in H2 en G2 adimplendis, in HI,
  M en G l adimplendis obligantur. (15) . . . : in G l weggelaten •,gros­
  sorum : in HI, G l en G2 grossarum ; Flandriae : in H I Flandricae.
   (16) ab : in H2 ad, in H I en G l is de gehele reek weggelaten. (17)
  ontbreekt in H2. (18) in HI, G l en G2 ; I l l e 1563 3 febr., in H2
  ontbreekt de gehele reek, in M werd D. opgelost in Dominus en
  werden de araabse cijfers door romeinse cijfers vervangen. (19) in
  H l, G l en G2: lila 1540 13 octobre, in H2 ontbreekt de gehele
  reek, in M werd D. opgelost in Domina en werden de araabse cijfers
  door romeinse cijfers vervangen.
  De tekst van de gedenksteen werd in M nog aangevuld met : Hoe
  fundatio augmentata est per Dominam Judocam filiam Domini loannis de Matance ad tres libras magnas annue denario X X IV.
  A. SCHOUTEET
  
  Boekbesprekingen
  L ’I m p ô t d a n s l e C a d r e d e l a V i l l e e t d e l ’E t a t . A c t e s D e B e la s tin g in h e t K a a m v a n S ta d e n S ta a t. H a n d e lin g e n.
  P ro C ivitate, H isto risch e U itgaven, in -8°, n. 13 (B ru ssel)
  1966.
  Van 6 tot 9 september 19Ó4 werd te Spa een internationaal collo­
  quium gehouden over «De Belasting in het Raam van Stad en
  Staat». Aan .het colloquium namen een veertigtal specialisten deel.
   De handelingen bevatten de uiteenzettingen die werden gehouden
  en de gecondenseerde tekst van de discussies die erop volgden. De
  opname van deze discussies moet toegejuicht worden: in feite vindt
  men er de op- en aanmerkingen van de overige deelnemers, zodat
  zij in wezen een fundamentele bespreking van de voorgedragen teks­
  ten zijn. Dit, alsmede de opmerkelijke wetenschappelijke waarde en
  het stimulerend karakter van de hier gepubliceerde lezingen, maakt
  het overbodig de bijdragen nog nader kritisch te willen ontleden.
  Afgezien van het inleidend exposé en van de conclusies zijn een
  viertal artikels opgenomen, die vooral de Nederlanden aanbelangen.
  A. Verhuist besprak de overgang van het domaniaal financiewezen
  naar de staatsfinancies in een studie, betiteld: L ’organisation finan­
  cière du comté de Flandre, du duché de Normandie et du domaine
  royal français du X le au X lI I e siècle. In deze stevig georganiseerde
  
  staten valt in de behandelde periode de overgang van de persoon­
  lijke vorstelijke naar de publieke financies waar te nemen. Met het
  veranderende karakter van de financies valt ook een wijziging in de
  organisatie en het personeel samen. Deze periode zag de werkelijke
  voorwaarden voor een staatsfiscaliteit tot stand komen: regelmatig­
  heid en algemeenheid.
  In «A la recherche d’une mesure des inégalités de fortune: l’apport
  des rôles fiscaux liégeois», toont E. Helin aan dat de belastingsrollen
  ons kunnen inlichten over de sociale stratificatie van een bevolking.
  De auteur wijst erop dat bij dergelijke studies voorzichtig dient te­
  werk gegaan, maar toont, hoofdzakelijk aan de hand van belastingen
  op het aantal vensters, aan dat deze werkwijze vruchten kan afwer­
  pen.
  J. Ruwet bestudeert «Un facteur mal connu des économies de type
  ancien à travers la fiscalité. La consommation à Saint-Trond au XV Ie
  
  siècle» aan de hand van een aantal éonsumptietaksen te Sint-Truiden.
   Merkwaardig — hoewel niet verrassend — is hierbij de tegenstelling
  tussen de opbrengst van het bier en de werkelijke prijs van de rogge
  enerzijds en de opbrengstkurve van smout, vlees, vis en wijn ander­
  zijds.
  De uiteenzetting van W. Dirksen bevat «Enige opmerkingen over
  belastingheffing van de Republiek der Verenigde Nederlanden in de
  17e en 18e eeuw, in het bijzonder over inkomstbelastingen in Zee­
  land. Na een uiteenzetting over de structuur en de componenten van
  
  het belastingwezen in de Verenigde Provincies wordt Zeeland meer in
  het bijzonder behandeld, waarbij het modern en geperfectioneerd
  systeem van het belastingwezen duidelijk tot uiting komt.
  Ook de andere uiteenzettingen vertonen grote verscheidenheid,
  maar behandelen toch alle een probleem dat verband houdt met de
  staatsfiscaliteit (F. Cazel, Royal taxation in thirteenth century Eng­
  land.) met de staatsfinancies en -fiscaliteit (O. Barkan, Les particu­
  larités du système financier ottoman et son évolution du XVe au
  X V Ile siècle), met stadsfinancies en -fiscaliteit (C. Violante, Im ­
  poste dirette e debito publico a Pisa nel medioevo. — G. Wunder,
  Die Bürgersteuer (Beet) in den Südwestdeutschen Reichsstädten
  und ihre Verteilung auf die 'Wirtschaftlichen Gruppen der Bevöl­
  kerung. — J. Kejr, Les impôts dans les villes médiévales de Bohême.)
  
  of met de wisselwerking tussen staat en stad. (R. Favreau-J. Glénisson, Fiscalité d’Etat et budget à Poitiers, au XV e siècle.)
  Twee teksten die op het colloquium niet werden voorgedragen zijn
  eveneens opgenomen. De eerste van- de hand van D. Mioc handelt,
  aan de hand van Le livre du Trésor van Constantin Brîncoveanu,
  over de fiscale last in de XV Ile eeuw in Valachie (Roumenië) en
  de tweede van A. Gieysztor heeft de grondbelastingen in Polen tij­
  dens de X lV e en XVe eeuw als onderwerp.
   Naast deze bijdragen dienen vermeld: de inleiding van M.A. Arnould, waarin heel wat problemen van de fiscaliteit aan de orde zijn.
  Vermelden wij: de verhouding tussen de stedelijke en vorstelijke
  belastingen, de historiografie van het belastingwezen in de verschillen­
  de landen en de technieken van het belastingwezen. In het «Alge­
  meen Besluit» synthetiseert F. Vercauteren de verworvenheid van
  het colloquium. Stad en staat zijn evenzeer van belang voor het ont­
  staan en de kennis van het belastingwezen. In beide kaders heeft de
  fiscaliteit zich tussen de X lle en de XlVe eeuw geregulariseerd en
  geïnstitutionaliseerd. De beden of de equivalenten ervan zijn zeer
  belangrijk voor het ontstaan van een permanent belastingwezen. Ook
  de belastingstechnieken en de sociale aspecten van de fiscaliteit wer­
  
  den in de lezingen aangeraakt. Op dit terrein, alsmede op het terrein
  der geschiedenis van de belastingdoctrine en -theorie, blijft echter
  nog heel wat te doen.
  Het colloquium werd dus gehouden rond een zeer complex en
  uitgebreid thema. De publikatie draagt alle kenmerken van dit
  opzet. De uiteenzettingen zijn stuk voor stuk merkwaardige bijdragen
  tot de kennis van het belastingwezen, maar tussen de bijdragen on­
  derling is geen samenhang te bespeuren, tenzij dat alle betrekking
  hebben op de fiscaliteit.
  Werkt deze werkwijze enigszins de eenheid van het geheel tegen,
  de vruchtbaarheid van de onderneming wordt er ten zeerste door
  bevorderd: vergelijkingen in tijd, ruimte en werkwijze dringen zich
  op en werken stimulerend bij de studie van een zo complex en zo
  fundamenteel probleem als de organisatie van het belastingwezen,
  dat in feite aan de basis ligt van de werkingsmogelijkheden en de
  leefbaarheid van een georganiseerde maatschappij.
   Toch kwam de werkwijze en de opvatting van de colloquia ook
  bij de deelnemers zelf ter sprake op de slotzitting en inderdaad zou
  het o.i. nuttig zijn een thematische beperking in te voeren, die dan
  trouwens de voorkeur verdient op een geografische. M.a.w. de studie
  van de vorstelijke fiscaliteit in de X H Ie eeuw in Europa of bvb. een
  colloquium over de middeleeuwse stedelijke accijnzen lijkt ons in
  staat aan het geheel meer eenheid te geven en het onderwerp van
  het colloquium zo niet uit te putten dan toch grondiger te behan­
  delen.
  Overigens sluiten wij ons gaarne aan bij de algemene conclusies
  van het colloquium «que ce colloque organisé par le Crédit Commu­
  nal ait apporté, sinon une solution, tout au moins une contribution
  de choix à l’étude d’un problème dont l’importance est évidente pour
  tous».
  J. MERTENS
  
  R. H A E L E W Y N , T o r h o u t o n d e r h e t F ra n s b e s tu u r.
  (B ru ssel), P ro C iv itate, 1966, 8°, 99 blz., ill., k rt. (H is to ­
  rische uitgaven , reeks in -8°, nr. 9 ).
   Roger Haelewyn, de ijverige secretaris van die heemkundige kring
  «Het Houtland» te Torhout, ontving met dit werk de prijs Pro
  Civitate 1963 van het Gemeentekrediet van België, wat reeds een
  erkenning is van de waarde van deze studie. Zij wil inderdaad een
  spiegel zijn van het twintigjarig Frans bestuur (1792-1793 en 1794-
  
  1814) in een kleine centraal gelegen provinciestad uit West-Vlaan­
  deren. De auteur heeft geen enkele bron in archief, boek of blad ter
  zijde laten liggen om te komen tot een verantwoorde en overzichte­
  lijke synthese op lokaal vlak van een beroerde tijd die diepe sporen
  heeft nagelaten.
  In een eerste hoofdstuk volgt R. Haelewyn als een oorlogscorres­
  pondent de Oostenrijkse en Franse troepen in hun strijd rond Tor­
  hout in 1792-1793 en in de maanden mei-juni 1794, die eindigde met
  een twintigjarige bezetting en annexatie door Frankrijk. De auteur
  beschrijft beknopt de nieuwe bestuurslichamen die door de Franse
  overheerser geschapen werden, als b.v. departement, kanton en later
  gemeente, alsook de moeilijkheden die op kantonaal en lokaal vlak
  oprezen om deze nieuwe instellingen van het nodige personeel te
  voorzien en de hun opgelegde taken uit te voeren. De ingrijpende
  maatregelen die het Frans bestuur hier trof en de reacties van de
  Torhoutse bevolking heeft R. Haelewyn met fijne speurzin achter­
  haald en in enkele bladzijden willen samenvatten. Begrijpelijkerwijze
  wordt grote aandacht geschonken aan de godsdienstvervolging, de
  boerenkrijg en aan de conscriptie, maar in de hem geboden plaats­
  ruimte heeft de auteur er toch te weinig kunnen over schrijven om
  de vele naakte historische feiten en geciteerde personen tot spranke­
  lend leven te brengen. Sdhrijvend over het onderwijs te Torhout en
  o.m. over Lannée en Behaeghel is de schrijver wel op zijn best.
   De lijst van de gesneuvelde en vermiste Torhoutse conscrits telt
  38 namen. Zoals de auteur meent is deze opgave inderdaad zeer
  onvolledig en een aanvullend onderzoek in het archief van het Leiedepartement zou zeker nog tientallen namen van Torhoutse gesneu­
  velden aan het licht brengen. Wij konden er terloops nog zes namen
  aan toe voegen.
  Roger Haelewyn heeft met deze beknopte studie goed werk gele­
  verd die niet alleen Torhoutenaren zal helpen inzien wat het Frans
  regime concreet geweest is. De mooie foto’s die hij over oud Torhout
  in dit boek publiceerde, zijn waardevolle iconografische documenten.
  Pro Civitate zorgde voor een mooie uitgave van deze bekroonde
  monografie. Haar interessant onderwerp zou ook voor andere steden
  en gemeenten breedvoerig moeten bestudeerd worden. In de studie
  van R. Haelewyn zullen lokaal-historici reeds nuttige wenken en
  perspectieven vinden.
  M . D E B R U Y N E , M u s e u m v a n R o e s e la a r s e H o n d e r d ja r i­
  g e n , h i s t o r i s c h - f o l k l o r i s t i s c b e s t u d i e . R oeselare, D ru k . U itg.
  R oularta, 1963, 78 blz. geil.
   M . D E B R U Y N E en E . R E Y N A E R T , B r a n d e n e n b r a n d ­
  w e e r t e R o e s e l a r e v a n d e 1 5 d e e e u w t o t h e d e n . L angem ark,
  d ru k . N .V . V o nksteen , 1964, 211 blz., geïl.
  Met een eruditie, een betere zaak waardig, liet M. Debruyne slag
  op slag twee werken verschijnen, met betrekking tot de geschiedenis
  van Roeselare. Zij horen thuis bij wat men, bij gebrek aan een beter
  woord, «la petite histoire» noemt.
  Het «Museum van Roeselaarse Honderdjarigen» verscheen naar aan­
  leiding van de viering van een honderdjarige die, spijtig genoeg, niet
  kan ondergebracht worden in de drie categorieën «centenarii» (de
  auteur schrijft graag latijn), die hij voorop stelt. De gevierde is im­
  mers noch «jure nativitatis», noch «jure stricto», noch, goddank,
  «jure mortis» Roeselaarse.
  Een inleidend hoofdstuk onderstreept nogmaals dat de geronto­
  logie een wetenschap is, die op haar tijd komt, vermits de ouderdomsgrens te Roeselare sinds de 18e eeuw verschoof van ca. 20 j.
  voor de helft der bevolking tot ca. 60 j. nu. De frekwentie aan
  honderdjarigen lijkt echter constant. Het hoofdstuk eindigt dan op
  een soort addendum nopens de .mislukte viering van een bijnahonderdjarige die het iets. te vroeg liet, steken.
  De volgende drie hoofdstukken behandelen, chronologisch, de
  honderdjarigen, waarover Roeselare zich mocht verheugen. Natuurlijk
  is weinig of niets geweten over de 17e en 18e eeuwse eeuwelingen:
  zelfs op hun leeftijd zijn zij .moeilijk of niet te controleren.
   Voor de 19e en 20e eeuw dan, maakt de schrijver een onderscheid
  tussen de «romantische honderdjarigen» van de 19e eeuw en de
  gewone eeuwelingen der 20e eeuw. Spijt de lange inleiding van de
  auteur, waarbij hij de romantiek van de 19e eeuwse gevallen tracht
  te verantwoorden, is ons toch ontsnapt waar het subtiel verschil ligt
  tussen de twee groepen. In de poëzie kan het moeilijk schuilen, of
  is er een verschil in gevoelswaarde tussen:
  «Dank den Heer om al zijn gaven;.
  Hem, den Gever, geef Hem dank.
  Heil, heer Muylle, jubilaris,
  driemaal heil, en leef nog lang.», en
  «Leef, waarde jubilaar VANNESTE ; Leef in zegen.
  De Heer zij hier uw steun en namaals uw loon !
  Heel Roeselare juicht u zegewensend tegen,
  En biedt u bij dit feest de gouden jubelkroon.»
  
  De scherpzinnige lezer zal misschien gemerkt hebben dat de
  eerste verzen uit 1944 dateren en dat het tweede kwatrijn (door ons
  in spelling verjongd) meer dan een eeuw ouder is; ons was dit niet
  opgevallen. De epiloog van het werkje «Besluit» genoemd, breekt
  een lans voor een verder doorvoeren van lokale folklore, ook in
  verband met het vieren van 'honderdjarigen. Wij lezen er «Zijn
  gelegenheidsgedichten en het volkslied niet méér van onze tijd?».
  Voor de gelegenheidsgedichten is het antwoord alvast: helaas, ja.
  Ten slotte, tot aanvulling van de 14 in erratum verbeterde «zetduiveltjes» hebben wij, bij de lektuur enkele foutjes genoteerd. Blz. 21:
  «citografie»; blz. 27 «Ludevici»; blz. 46 «Virgenia» en (1°) i.p.v.
  (10); blz. 27 «Register College ...»; blz. 52 «in verlof» i,p.v. met
  verlof. Anderzijds viel «officiële tronies van de personaliteiten» ons
  iets grofs t.o.v. 'waardigheidsbekleders.
   Taalkundig hadden wij twee bezwaren; het eerste betreft de onjuis­
  te termen «hoger» en «hierboven» voor «boven» of «eerder geci­
  teerd» of zelfs, blz. 54-55 «hiernaast». Het tweede bezwaar ging om
  het woord «voetnota’s», waar «voetnoten» moesten staan, maar in
  zijn volgend werk heeft de auteur de fout vermeden, zodat wij hem
  niet zwaar willen vallen daaromtrent.
  In dezelfde trant, maar in samenwerking met de sekretatis van
  het Roeselaarse brandweerkorps, E. Reynaert, die de kroniek van
  1896 tot heden bezorgde, verscheen van de hand van dr. jur. M. De
  Bruyne «Branden en Brandweer te Roéselare van de 15de eeuw tot
  heden», dit naar aanleiding van het «Nationaal Congres van de
  Koninklijke Belgische Brandweerfederatie». Het opzet van de schrij­
  ver is een «steentje bijdragen om de pyrohistoriografie verder uit te
  bouwen». Op het lokale vlak heeft de auteur zeker een prestatie
  geleverd om het weinige dat aan bronnen voorhanden was, aan het
  daglicht te brengen. In hoever dit een «steentje» is, laten wij gaarne
  in ihet midden. Het woord vooraf dat als titel juist draagt «De
  pyrohistoriografie» onderlijnt het gebrek aan «historische belang­
  stelling» voor het onderwerp, maar wie het boek van de heren De
  Bruyne en Reynaert doorgelezen heeft, begrijpt waarom: ze is in
  feite niet interessant.
   Hoewel niet bibliografisch-exhaustief, vinden wij het eerder droe­
  vig, dat bij de vele steden, die geteisterd werden door grote branden,
  Lissabon ontbreekt voor de 18e eeuw. Dichter bij ons missen wij
  node de stad Mechelen, waarvan de inwoners toch «maneblussers»
  heten. O.i. ware het van belang geweest na te gaan in hoeverre de
  vermeende brand van de Sint-Romboutstoren de weerslag was van
  de paniek die ontstond in 1546 bij de ontploffing van de Zandpoort
  en de ermede gepaard gaande brand. De lektuur van een bijdrage van
  
  de stadsarchivaris van Mechelen in de «Messager des Sciences Histo­
  riques» van 1877 had de auteur kunnen voorlichten over de tech­
  nieken gevolgd bij de brandbestrijding in de 17e eeuw.
  De 1" paragraaf van het Ie hoofdstuk, 6 blz. lang, behandelt de
  brandbestrijding onder het Ancien Regime in het algemeen. Stippen
  wij hierbij aan dat, indien de eerste voorschriften ter brandbestrij­
  ding uit de 13e-14e eeuw stammen, de eerste vorm van brandver­
  zekering voorkomt in een charter van 1241, uitgaande van schepenen
  en keurheren van Veurne (F. V(andeputte)-C. C(arton), Chronica
  et Cartularium Sancti Nicolai Furnensis, Bruges 1849, blz. 195).
   Van blz. 21 af gaat het om de typische Roeselaarse aangelegen­
  heden en dan kunnen wij de auteurs vertrouwen: de heer De Bruyne
  heeft praktisch alle archiefdokumenten gezien. Wij leren er dat de
  stad onder het Ancien Regime aan twee brandspuiten geraakte, die
  te groot v/aren om binnenshuis te kunnen blussen en hoe algemene
  maatregelen slechts getroffen werden vanaf de hervorming der
  brandweer door de revolutionaire instellingen; tot dan toe heerste
  het solidariteitsprincipe. Het eigenlijke brandweerkorps van Roese­
  lare kwam, ten slotte, tot stand naar aanleiding van een brand op
  26 januari 1840 uitgebroken, waar negen helpers op het crediet
  voor buitengewone uitgaven bedacht werden met een kleine som
  wegens hun «kloekmoedigen yver» bij het bestrijden ervan.
  Om te besluiten twee vraagjes: waarom komen de reprodukties
  van de ontwerpen van een oude spuit en van de 18e eeuwse steen­
  put terecht in de 19e eeuwse geschiedenis, terwijl de brandweerlie­
  den van 1963 hun portret helemaal vooraan krijgen ?
  Ten tweede, waarom laten de auteurs hun werk niet door een
  derde proeflezen ? Dit zou vele drukfouten vermijden zoals blz. 20
  in de voetnoten waar M. Englisch en M. Diericks te lezen staat; of
  zelfs, maar misschien is het een uiting van droge humor, blz. 7:
  The fourth arm. A survey of fire-fighting /ast, present and future.
  Mogen wij de auteurs er voorzichtig op wijzen dat, omwille van
  de c, het Franse woord «recueil» is en niet «receuil».
  Wij kunnen verder dit boek warm aanbevelen aan al de inwoners
  van Roeselare: zij zullen er zeker hetzij een familielid, hetzij een
  gebuur in genoemd vinden.
   Kroniek
  PERSONALIA
  Nekrologie Westvlaamse geestelijkheid. - De schrijflustige pastoor
  van Meetkerke, Jozef Geldhof, gaat verder met de publikatie van
  Ne pereant. Necrologisch Jaarboek der geestelijkheid uit het bisdom
  Brugge. De derde reeks ( 1966 ) is in 1967 verschenen met vijftien
  
  soms pikante, soms ontroerende, doch steeds objektieve portretten
  van overledene kollega’s. De auteur heeft zich geen moeite gespaard
  om de nodige dokumentatie bijeen te brengen: meer dan 130 per­
  sonen werden mondelings of schriftelijk ondervraagd. Of die vijftien
  overledene priesters graag hun portret hadden willen ondertekenen
  is een andere kwestie. Welk mens kan nu een andere mens op zijn
  juiste waarde wikken en wegen ? De moedige portrettist zal waar­
  schijnlijk nu en dan een blaam oplopen. Zijn initiatief wordt noch­
  tans algemeen geprezen en betekent alleszins een belangrijke aanwinst
  voor de kerkgeschiedenis in West-Vlaanderen.
  N. Huyghebaert.
  In memoriam. - Op 31 december 1966 overleed de bekende Neder­
  landse historicus en «medespeler» in de Vlaamse Beweging, prof. dr.
  P. Geyl. Zie over hem o.m. J. Boogman, Pieter Geyl (1887-1966),
  in Bijdragen voor de geschiedenis der Nederlanden, 21 (1966-1967),
  269-277; en A. Willemsen, Geyl en Vlaanderen, in Ons Erfdeel, 11
  (1967-1968), 11-20.
  Op 24 december 1967 overleed te Göttingen prof. dr. L. Delfos
  (° 3 september 1895). Hij publiceerde o.a. enkele studies over de
  Guldensporenslag, waarvan de belangrijkste is «1302 door tijdgenoten
  verteld» (1931), herwerkt in «Het avontuur van de Liebaards»
  (1952). In 1962 verscheen van hem «Kulturgeschichte von Nieder­
  land und Belgien».
  L.D.
   ALGEMENE GESCHIEDENIS EN OUDHEIDKUNDE
  Liber Floridus. - In 1967 vieren de Rijksuniversiteiten van Gent
  en Luik hun 150-jarig bestaan. Bij die gelegenheid zal de Rijksuni­
  versiteit te Gent in 1968 de uitgave bezorgen van het Liber Floridus,
  een geïllustreerde encyclopedie uit het begin van de 12de eeuw van
  
  de hand van Lambert van Sint-Omaars, waarvan de autograaf in de
  Gentse Universiteitsbibliotheek berust. De «inleiding» wordt be­
  zorgd door prof. dr. E.I. Strubbe en drs. A, Derolez; deze laatste be­
  zorgt ook de transcriptie. Bovendien werd op 5 en 6 september van
  dit jaar in dezelfde bibliotheek o.l.v. prof. Strubbe een internationaal
  colloquium gehouden betreffende historische, kunsthistorische, codicologische en andere problemen rond dit handschrift. Mededelingen
  werden gehouden door R. van Caenegem, R. Derolez, F. Wormald,
  P. Schmidt, H. Swarzenski, Y. Lefèvre, J.M. De Smet, H. Bober en
  G. Lieftinck.
  L. Da.
  Bronnen religieuze geschiedenis. - Van 30-XI-1967 tot 2-XII-1967
  werd te Brussel een colloquium «Bronnen voor de religieuze geschie­
  denis van België» gehouden, ingericht door het Nationaal Centrum
  voor Religieuze Geschiedenis, de Vereniging voor Religieus-Wetenschappelijke Bibliotheken van België en de Vereniging voor Archi­
  varissen en Bibliothecarissen van België. Algemeen Voorzitter was.
  prof. L.E. Halkin, terwijl rijksarchivaris E. Persoons het Algemeen
  Secretariaat waarnam. In vier secties, werd gehandeld over I. Middel­
  eeuwen, II. Moderne Tijden, III. Hedendaagse Tijden en IV. Ker­
  kelijke Archieven en Bibliotheken Nu. De teksten van de talrijke
  referaten werden vooraf aan de inschrijvers bezorgd. Vele ervan zijn
  fundamentele bijdragen waarvan de verspreiding op ruimere schaal
  met belangstelling tegemoet gezien wordt.
  L. Da.
   Belgisch Centrum voor landelijke geschiedenis. - Gegroeid uit een
  overeenkomst tussen het «Centrum voor landelijke geschiedenis»
  van de Katholieke Universiteit te Leuven en het «Seminarie voor
  Streekgeschiedenis en agrarische geschiedenis» van de Rijksuniversi­
  teit te Gent, heeft dit centrum reeds enkele belangrijke publikaties
  'in het licht gegeven. Vooral zijn hier te vermelden: G. Ballieu,
  Inventaire des travaux de fin d ’études rédigés pour l’Institut Agro­
  nomique de l’XJniversité de Louvain dès ses origines (1878) à 1947
  en L ’archéologie du village médiéval. Het eerste is een werkinstru­
  
  ment dat voor Vlaanderen vooral van belang is omdat een groot
  aantal van de erin vermelde proefschriften monografieën zijn van,
  voornamelijk in West-Vlaanderen gelegen, hoeven. Het tweede werk
  is de publikatie van de handelingen van een colloquium dat op 25
  november 1965 te Leuven werd gehouden. Het omvat vier delen:
  1. Questionnaire; 2. Eléments de bibliographie générale; 3. Les
  composantes du village et leur problématique propre, en 4. Jalons
  pour la fouille des villages disparus.
  J.A.M.
  Oude meetinstrumenten. - In Ons Heem, 21 (1967), 145-147,
  wordt door dr. J.A. Mertens (Rijksarchief te Brugge) een oproep ge­
  
  daan en om medewerking gevraagd voor het opmaken van een inven­
  taris van bewaarde oude meetinstrumenten.
  Afonumentum. - In 1967 verscheen de eerste jaargang van een
  internationaal tijdschrift «Monumentum», uitgegeven door de ICOMOS en gewijd aan de problemen betreffende monumentenzorg.
  Provinciale wedstrijd voor volkskunde. - De jury voor de provin­
  ciale wedstrijd voor volkskunde 1967, bestaande uit A. Viaene,
  J. Pieters, R. van der Linden, J. Verbésselt en M. De Meyer, kende
  de prijs toe aan het «Oud Vlaams sagenboek» van H. Stalpaert.
   L. Dendooven bekwam de eerste premie voor zijn «Boerenvolk in het
  Vlaamse kustgebied'. Aantekeningen uit de jaren 1787 tot 1918»
  (fragmenten uit zijn veeleer historisch boek «Aantekeningen over de
  Nieuwe-Hazegras-polder te Knokke»); de tweede premie ging naar
  lie. L. Cumps «Onderzoek naar sagenmotieven ten zuiden van
  Brugge».
  Orgels. - Als BRT-brochures 21 (1964) en 30 (1965) verschenen
  van G. Moortgat twee delen «Oude orgels in Vlaanderen», met in­
  leidende biografische nota’s over de orgelbouwers en foto’s van oude
  orgels, vergezeld van historische en technische nota’s.
  Corpus Vlaamse Primitieven. - In 1967 verscheen het tiende deel
  van het Corpus; «La oathédfale de Palencia et l’église paroissiale de
  Cervera de Pisuerga». Dit deel ( 123 blz. tekst, 234 zwart-wit platen,
  4 kleurplaten) werd geschreven door prof. dr. I. Vandevivere. Het is
  volledig gewijd aan twee werken — samen elf schilderijen — van
  een minder bekend 15de eeuws Vlaams schilder, Juan de Flandes
  ( t 1519) die van 1496 tot 1504 hofschilder was van de Katholieke
  Koningen.
  Het eerste besproken werk bestaat uit tien van de twaalf panelen
  van het «retablo mayor» van de kathedraal van Palencia dat voor­
  stellingen uit het leven van Kristus bevat (kontrakt van 19-12-1509).
  Het tweede werk is een «Aanbidding der Wijzen» — oorspronkelijk
  het middenpaneel van een drieluik — bewaard in de kerk van
  Gervera de Pisuerga, maar waarschijnlijk ca. 1497 geschilderd aan het
  koninklijk Hof.
   Juan de Flandes zou te Gent gevormd geweest zijn in, het laatste
  kwart van de 15de eeuw; er zijn in zijn werken gelijkenissen aaii te
  wijzen met Joos van Gent, Hugo van der Goes en de Meester van
  Maria van Bourgondië. I. Vandevivere, die een studie over Juan de
  Flandes voorbereidt, heeft de twee hier besproken werken grondig
  onderzocht; ze zijn inderdaad voor de studie van J. de Flandes’ stijlevolutie bijzonder belangrijk daar ze zijn eerste en laatste werk in
  Spanje zijn.
  Nieuws-, vak- en kiesbladen in West-Vlaanderen. - In de Ver­
  handelingen der Maatschappij voor Geschiedenis en Oudheidkunde
  te Gent verscheen in 1967 de «Inventaris van nieuws-, vak- en kies­
  bladen aanwezig in de Centrale Bibliotheek, het Seminarie voor
  hedendaagse geschiedenis en het Seminarie voor perswetenschap» van
  de Rijksuniversiteit te Gent, door F. Vandenhole. Deze inventaris is
  voor West-Vlaanderen van belang. Daarin worden vooreerst al de
  bladen alfabetisch opgesomd, voorzien van bibliografische annotaties.
  Daarop volgt een geografische en chronologische index per larid en
  per stad. Hierin komen drie oorlogbladen voor, uitgegeven tijdens de
  eerste wereldoorlog, die rechtstreeks West-Vlaanderen aanbelangen.
  Het zijn: «An Flanderns Küste. Kriegszeitung für des Marine­
  korps», «Bree aan den Ijzer. Oorlogsblaadje voor de soldaten van
  Bree en omstreken», en «Het Roeselaernaarki». Verder worden daar­
  in bladen vermeld, die gedrukt werden te Brugge, Diksmuide, Gistel,
  leper, Kortrijk, Marke, Menen, Oostduinkerke, Oostende, Poperinge,
  Roeselare, Rumbeke, Sint-Michiels, Stavele, Tielt, Torhout en Waregem.
  Aan de stijgende belangstelling van de historici voor de periodieke
  pers komt deze Inventaris op doelmatige wijze tegemoet.
  Volkskundige bibliografie. - Sinds 1964 verschijnt o.l.v. prof.
   dr. K.C. Peeters de «Nederlandse Volkskundige Bibliografie. Sys­
  tematische Registers op Tijdschriften, Reekswerken en Gelegenheids­
  uitgaven». Het derde deel (1966) bevat de registers op Rond den
  Heerd (1865-1902), opgemaakt door D. Callewaert; het vijfde deel
  (1967) behandelt 21 Westvlaamse tijdschriften, en is het werk van
  Chris. Vercruysse.
  De opvatting van de ganse reeks is identiek: een kort overzicht
  van de geschiedenis van het tijdschrift, een systematische inventaris
  van de inhoud volgens het internationale volkskundige classificatieplan van Hoffman-Krayer (bijdragen en recensies worden afzonder­
  lijk behandeld), een inhoudstafel (eveneens in twee afdelingen),
  index op de medewerkers en index op de auteurs, van gerecenseerde
  werken, tenslotte een zaakregister.
  We willen hier enkele opmerkingen formuleren over de delen III
  en V.
  Een eerste aanmerking die wij hierbij kunnen maken is van louter
  materiële en practische aard: ware het niet wenselijk de inhouds­
  tafel van de «bijdragen» en de «recensies.» tot één enkele te herlei­
  den. Een zeer betreuBenswaardige lacune is aEeszins het ontbreken
  van een topografische index.
  In deel III (over Rond den Heerd) zoeken wij tevergeefs in de
  
  bibliografie van de inleiding een verwijzing naar de bestaande, zij
  het niet gepubliceerde inhoudstafels, op Rond den Heerd. Ons is
  ten minste één bekend, — en Callewaert kent die ook — de inhouds­
  tafel opgesteld door kan. Van de Velde en Dom M. Van Assche, die
  berust in de Sint-Pietersabdij te Steenbrugge.
   De inleiding is een vereenvoudigde, maar vrij getrouwe kopie van
  de studie van M. Van Coppenolle over R.d.H. Veel nieuws kunnen
  wij dus niet vernemen. De systematische inventaris is keurig ver­
  zorgd, enkele kleine tekortkomingen daargelaten. Hier rijst echter
  een principe van katalografisdie aard op: een bijdrage waarin meer­
  dere aspecten van de volkskunde behandeld worden, mag, wat de
  paginering betreft, niet gesplitst worden. Zo wofdt het artikel van
  A.D. over Sint-Makaris, 2 (1867), geclasseerd onder de rubriek
  X II D 2, Christelijke volksdevotie en heiligenverering, met verwij­
  zing naar blz. 146-149, 174-176; en hetzelfde artikel, maar dan met
  de verduidelijking [Processie te Brugge] wordt gerangschikt onder
  X II D 6, Handelingen en gebeden, met als paginering blz. 174 en
  194; hetzelfde artikel met de verduidelijking [Pestpatroon], wordt
  nog geclasseerd onder X III B 3b: Afweren der ziekte door gebeden,
  met als paginering blz. 148, 174-176. De bijdrage beslaat eigenlijk
  de blz. 146-149 en 174-176 van de 2de jaargang; op blz. 194 wordt
  de heilige enkel' in de dagwijzer vermeld1.
   De index op de auteurs is niet helemaal vrij van slordigheid en
  overhaasting. Het principe van elke alfabetische index is dat alle
  artikels van één en dezelfde persoon — hoe hij ze ook ondertekent —
  op één en dezelfde plaats terug te vinden zijn. De h. Callewaert
  heeft zich jammer genoeg niet aan deze regel gehouden: de bijdra­
  gen van A. Walgrave worden vermeld onder W.A. en Walgrave, deze
  van K. De Flou onder D.F.K. en Flou, K. De, deze van L, De Bo
  onder Bo, L. De, D.B. en Leenaert. De auteur schijnt zich ook niet
  steeds ingespannen te hebben om de medewerkers, die met initialen
  tekenen, te vereenzelvigen. Aldus de nrs. 1191, 1429, 1803 vermeld
  onder A.D. (nr. 1552 beantwoordt niet aan de verwijzing) die bij
  A. Duclos dienen gevoegd te worden (cfr. Allossery’s Boekenschouw
  I, nr. 3427, blz. 456). Storend in de auteursindex is tevens- die
  verwijzing naar al de verschillende nummers, waaronder eenzelfde
  bijdrage vermeld wordt. Nodeloos zoeken had kunnen vermeden
  worden door het gebruik van het gelijkheidsteken. Zo: B. 163;
  603 = 973 = 1071 = 1501 — 1584 = 1654 = 1686 = 1719 ; 957
  = 1522.
  Voor de volkskunde zou een index op de namen van de heiligen
  zeer nuttig geweest zijn. We hebben wel X II D 2 (1098-1251)
  waarin eerst de anonieme bijdragen uit de Dagwijzer staan, alfabe-
  
  tisch gerangschikt op de naam van de heilige (1098-1189), vervol­
  gens de andere bijdragen in kronologisdie volgorde (1190-1251).
  Maar op vele andere plaatsen komen de heiligen nog ter sprake, zo
  in de VI B 2 ( 204427 = Prentkunst), X B 9a, b (811-903 =
  Schuttersgilden, Broederschappen), X III B 3b (1754-1824 = Afwe­
  ren der ziekte door gebeden).
  ■
  
  * ,
  
  *.
   *
  
  In deel V worden 21 Westvlaamse tijdschriften behandeld; van 8
  andere — waaronder Le Beffroi, La Flandre, Bulletin Prov. Comité
  Monumenten, La Plume — wordt gezegd dat ze na excerperen, geen
  enkel resultaat voor de volkskunde hebben opgeleverd. Als we echter
  zien dat in de «volkskundige bibliografie» bijdragen van loutere his­
  torische, archeologische, rechtshistorische, kronologische aard opgenömen zijn, dan zou het niet moeilijk vallen tientallen bijdragen uit deze
  tijdschriften te vermelden die eveneens hadden moeten opgenomen
  worden.
  In de titel staat als tijdsgrens 1850-1960 opgegeven, maar de eerste
  jg. van de An. Soc. d’Emulation dateert uit 1839.
  Vele algemene opmerkingen i.v.m. deel III geformuleerd1, zouden
  hier kannen herhaald worden: over het oplossen van initialen in de
  auteursindex (A.D. 173. 2068 = • A. Delvoye; A.S. 98 = A. Smeets),
  over het ontbreken van een index op de heiligennamen, de verwijzing
  naar eenzelfde bijdrage onder verschillende nummers, enz.
  Ook deel V is niet van slordigheid vrij te pleiten. Dit valt reeds
  op in de tabellen van de tijdschriften, waar nu eens de redaktie
  dan de voorzitter vermeld wordt, en waar uitgever meestal met
  drukker verward wordt. Het tijdschrift West-Vlaanderen wordt op
  blz. X X I te Sint-Andries, op blz. LX X I te Sint-Pieters-Brugge gelo­
  kaliseerd. In de auteursindex staat Devyt vermeld als Deyt en Deuyt,
  A. Janssens de Bisdioven komt er voor met voorletter A. en J.,
  enz.
  •
  •Steekproeven bewijzen dat de bibliografie verre van volledig is.
  Zo is b.v. het Sint-Salvatorsnr. van «West-Vlaanderen» (1959) niet,
  maar het Gruuthusenr. (1957) wel geëxcerpeerd. Nr. 201 is een
  artikel over monumenten te leper; gelijkaardige artikelen over Brug­
  ge én Veurne, van dezelfde sdhrijver in hetzelfde tijdschrift zijn
  echter niet opgenomen. En zo zou men kunnen verder gaan over
  beeldhouwkunst, ambachten, enz.
   Als besluit nog dit: noch in de Bibliografie, noch in hoofdstuk I
  dat de Westvlaamse tijdschriften i.v.m. de volkskunde behandelt,
  
  noch in de behandeling van de Société d’Emulation, wordt met een
  woord gerept over E.I. Strubbe en A. Schouteet, Honderd jaar ge­
  schiedschrijving in West-Vlaanderen (1839-1939)!
  PLAATSELIJKE GESCHIEDENIS EN OUDHEIDKUNDE
  Historiografie van Brugge. - In 1967-68 wordt door de Gidsenbond
  te Brugge een reeks voordrachten ingericht, getiteld «Panorama van
  de Brugse geschiedschrijving sedert Duclos (1910)», waarin door
  bevoegde sprekers een bespreking over de bibliografie van Brugge
  wordt gegeven.
  Tillegem. - Door het Provinciaal Bestuur van West-Vlaanderen
  werd in 1967 een kleine geïEustreerde brochure (8 blz.) uitgegeven
  over het door dit bestuur aangekochte domein «Tillegem-bos». Daar­
  in komt o.m. een bijdrage voor van G. Franchoo «De heerlijkheid
  Tillegem».
  W. Redmond. - Op 7 juni 1917 sneuvelde te Loker — waar hij ook
  begraven ligt — de Ierse vrijheidsstrijder majoor W. Redmond. Naar
  aanleiding van de vijftigste verjaardag van dit overlijden schreef
  E.H. R. Debevere uit Loker, een korte piëteitsvolle studie over W.R.
  Harelbeke. - In 1967 werden op de wijk Stasegem drie houten
  waterputten, grondvesten van houten huizen en een dertigtal pijpaar­
  den beeldjes gevonden die wel op de nabijheid van een Romeinse
  tempel zouden kunnen wijzen.
  Damme. - Ten noord-westen van het stadhuis van Damme, in de
  vroegere bedding van het Zwin, werd o.l.v. de h. Deprez uit Gent,
  een gedeelte van de grond w;aarmede het Zwin gedempt werd, uit­
  gegraven en onderzocht. Aardewerk, gebruiksvoorwerpen en een ge­
  deelte van een boot werden reeds gevonden.
  Muntvondst te Serooskerke ( Walcheren). - In 1965-66 werd te
  Serooskerke een grote muntschat (1147 gouden munten) ontdekt.
   Met uitzondering van de munten door de vinders en de gemeente
  behouden of door het Koninklijk Penningenkabinet verworven, werd
  de sdhat op 15-16 november 1966 te Amsterdam geveild; de op­
  brengst bedroeg 583.615 gulden. Enkele stukken, in de munt te
  Brugge geslagen, werden voor het Gruuthusemuseum aangekocht.
  Sluis. - De restauratie van de Middeleeuwse stadspoort, de Stenen
  Beer, bood gelegenheid tot een kleine opgraving waarbij gedeelten
  van een uitvalspoort en sluiswerkjes tegen het binnendringen van het
  Zwin gevonden werden.
  Kasteel Male. - Als bekroning van de restauratiewerken aan de
  hoofdtoren van het kasteel te Male, werd op 17 september 1967 een
  door de V.T.B. geschonken gedenksteen onthuld. De steen draagt in
  reliëf de voorstelling van een ridder en een bisschop omheen een
  leeuwenschild (beeldhouwer M. Witdouck). De plechtigheid bete­
  kende ook het afscheid van Dom Filips De Cloedt, sinds 1954 rector
  van de Sint-Trudo-abdij, die enkele weken voordien tot abt van de
  abdij van Dendermonde verkozen werd.
  Veurne. - Dit jaar werd te Veurne het traptorentje naast de Hoge
  Wacht, dat van de zijmuur losgescheurd1was, afgebroken en herop­
  gebouwd. Dit is echter niet met de vereiste zorg gebeurd. Zo zijn de
  baksteenvoegen te dik en met grijze cementmortel gemaakt; op veel
  plaatsen werden de bakstenen besmeurd om een oud1 uitzicht te
  bekomen.
  Heule. - Te Heule werd de restauratie van de gotische kerktoren,
  gebouwd met Brabantse zandsteen, voltooid.
   Kerk van het Seminarie te Brugge. - Ten tijde van abt R. van Se­
  veren werd, volgens de plannen van E. van Speybroeck, de kerk van
  de Duinenabdij te Brugge (huidige Seminariekerk ) opgetrokken tus­
  sen 1775 en 1788. Volgens de rekeningen bestond het materiaal voor
  de gevel uit arduin van Arquenne, Feluy en Ecaussines. In 1960
  vielen stukken steen naar beneden zodat een restauratieontwerp
  diende opgemaakt te worden. Dit ontwerp voorzag, behalve de her­
  stelling, ook het opnieuw aanbrengen van de weggehakte wapen­
  schilden (abdij-abt), de voltooiing van de spreukbanden en het
  plaatsen van beelden in de nissen. De Kommissie voor Monumen­
  ten en Landschappen keurde deze laatste werken echter niet goed
  daar zij oordeelde dat de historisch gegroeide toestand diende be­
  houden te blijven.
   Bij het afbreken van de top viel het gebruik van cement en van
  ankeringen in gelamineerd ijzer (reeds volledig met bladroest over­
  dekt) op; er had dus reeds een belangrijke herstelling plaats gevon­
  den. Na onde fzoek bleek dat dit in 1896-97 gebeurd was. Het ge­
  bruik van veel te grote stukken voor het parement in blauwsteen,
  sommige meer dan 2 m hoogte en allen geplaatst tegen groefleger,
  was er de oorzaak van dat bijna alle vertikaal gebarsten waren. Alle
  horizontale voegen stonden met een opening van 2 à 3 cm, tenge­
  volge van de corrosie van de gebruikte ankerijzers. Daar er tussen
  de uitspringende vlakken van de kornissen en het parement geen
  verhoogde voeg aangebracht werd, sloeg het water rechtstreeks in
  de voegen, waar het achter de blauwstenen parementbekleding door­
  zijpelde om meters lager reeksen stalactiten te vormen aan lateien,
  
  nissen en kornissen. De uitspringende gedeelten van de kornissen
  en de borstweringen waren bedlekt met lood dat niet ingewerkt was
  in bet opgaande parement. Bij het wegnemen van dit lood stelde men
  vast dat daardoor veel schade was aangericht; het blauwsteen onder
  deze bedekking moet bestendig vochtig geweest zijn. De schade dien­
  tengevolge waren schilferachtige losgekomen gedeelten, barstjes aan
  die voegen en de randen.
   Het kwam er nu bij de herstelling op aan niet te hervallen in de
  vroegere gemaakte fouten. Een eerste vereiste was het aanwenden
  van blauwsteen volgens zijn groefleger en met uitsluiting van alle
  fouten en gébfeken. Na onderzoek van de groefblokken werd beslist
  de steensnede te maken volgens blokken waarvan de maximum
  hoogte 60 cm niet mocht overschrijden. Tussen de horizontale vlak­
  ken van banden, kornissen, enz. en het parement werd een verhoog­
  de voeg toegepast. De loden bedekking op de uitspringende gedeel­
  ten en boi*stweringen werd niet teruggeplaatst omdat gebleken was
  dat de plaatsen waar geen loden bedekking voorkwam, bv. op de
  toren, minder schade had ondergaan. Ieder behouden steen van de
  ganse gevel werd onderzocht, beklopt, getint op zoek naar barstjes,
  holle klank, en onregelmatigheden. Voor de ganse topgevel konden
  slechts een vijftal stenen behouden worden. Alle voorkomend ijzer­
  werk, dat door de corrosie veel schade had veroorzaakt, werd ver­
  vangen door brons.
  De toren werd eveneens onderzocht en hersteld op dezelfde ma­
  nier; hier kan gemeld dat in 1947 een vijftal balusters werden her­
  steld. Om die zoals de oude uit één stuk te maken werden zij even­
  eens tegen groefleger geplaatst. Welnu reeds drie ervan waren niet­
  tegenstaande bronzen doken werden aangewend, gebarsten en be­
  schadigd. Blauwsteen geplaatst tegen groefleger kan niet weerstaan.
  Blauwsteen is een verraderlijk materiaal om het voor dergelijk werk
  met veel kornissen, banden en uitspringende delen aan te wenden.
  De kleinste barstjes nemen vocht op welke bij vriesweder door het
  uitzetten opspringen of barsten.
  Wij hopen dat met de nu genomen voorzorgsmaatregelen de her­
  stelde gevel voor vele jaren kan weerstaan aan de immer vernielende
  weersomstandigheden. Terloops nog een kleine vergelijking tussen
  de daguren welke betaald werden voor de herstelling in 1897 en in
  1967:
  1897
  1967
  metsers
  0,35 fr.
   53,30 fr.
  steenkappers
  0,40 fr.
  66,60 fr.
  ongesch.
  0,25 fr.
  44,20 fr.
  'Nieuwe afdeling in het Gruuthusemuseum. - Op zondag 23-7-1967
  werd in het Gruuthusemuseum te Brugge overgegaan tot de plechtige
  openstelling van een nieuwe sectie die «Wetenschappelijke Instru­
  menten» en «Muziekinstrumenten» omvat. Een toonkast werd ge­
  wijd aan de maten en gewichten van het «Nederlands Type», een
  andere aan toestellen die dateren van vóór de invoering van het
  metriek stelsel. Hieronder vinden wij o.m. een pijlgewicht in 1568
  te Niirenberg door A. Weinman vervaardigd, een Boelaarse bierpot
  uit geelkoper van 1620, een reeks vergierroeden, een gedenktekenzonnewijzer uit 1576, vermoedelijk afkomstig uit het Augustijnen­
  klooster te Brugge, goniometers, instrumenten betreffende genees­
  kunde en farmacie.
  De tweede zaal («Muziekinstrumenten») bevat o.m. klarinetten,
  hobo’s, fagotten, een spinet van H. Ruckers (Antwerpen 1591), een
  clavecimbel van A. Ruckers (Antwerpen 1674), een klavier van Chr.
  Fuhrman (Gent 1777), een maket van het klokkenspel van het bel­
  fort te Brugge, een klok van G. Dumery (Brugge 1452) en een bel
  van P. Gheyn (Mechelen 1464).
  De stukken uit deze beide secties kan men in de beknopte catalo­
  gus van het museum vinden onder de nrs. 221-302. Een meer uitge­
  breide gids en wetenschappelijke catalogi zijn in voorbereiding.
  J.A.M.
  De Librije van Bourgondië. - Naar aanleiding van de 500ste ver­
  jaardag van de dood van hertog Filips de Goede ( 1467 ) vond van
  9 september tot 12' november 1967 in de Koninklijke Bibliotheek te
  Brussel een tentoonstelling plaats, «De Librije van Bourgondië»,
  gewijd aan de rijke bibliotheek van de hertog. Een tweehonderd hss.
   werden getoond. Filips de Stoute ( t 1404) mag de grondlegger ge­
  noemd worden van de verzameling die bij de dood van zijn zoon Jan
  zonder Vrees ( t 1419) een 250 hss. telde. Onder Filips de Goede
  groeide de bibliotheek zodanig dat ze bij zijn overlijden ongeveer
  900 hss. omvatte. Onder Karei de Stoute werd de verzameling maar
  weinig uitgebreid; in 1559 werd deze in de koninklijke bibliotheek
  van Filips II opgenomen. Een brand in 1731, diefstal door de Franse
  bezetter (1746 en 1794) en andere omstandigheden brachten de ver­
  zameling in de Koninklijke Bibliotheek tot 247 hss., op de 350 hss.
  die over de gehele wereld verspreid zijn, terug.
  Rijsel 1667-1967. - In 1967-68 vinden te Rijsel allerhande mani­
  festaties plaats ter herdenking van de aanhechting van Rijsel bij
  Frankrijk (1667, bekrachtigd door het verdrag van Aken 1668). Te
  vermelden is o.m. een historische tentoonstelling «Louis XIV en
  Flandre» in het Hospice Comtesse; aan de hand van archiefstukken,
  
  schilderijen, prenten en plannen werd een beeld gegeven van Vlaan­
  deren onder het Spaans Bewind, de veroveringen van Lodewijk XIV
  en de Fransen in Rijsel. Bij die gelegenheid werd een 451 nrs. tel­
  lende geïllustreerde catalogus uitgegeven.
  L.D.
  Margareta van York. - Ter gelegenheid van de «Britisch week in
  Brussel (29 september - 7 oktober 1967) werd door de Bank van
  Brussel een tentoonstelling ingericht over «Margareta van York en
  haar tijd». Margareta, zuster van de Engelse koning Edward IV,
  huwde in 1468 met Karei de Stoute en overleed op 23 november
  1503 te Mechelen. De geïllustreerde katalogus omvat 44 nrs.
  De Noordzee. - In Oostende, Nieuwpoort en Blankenberge richtte
  het Algemeen Rijksarchief een tentoonstelling «De Noordzee» in.
   De eerste afdeling behandelde het landschap (oorspronkelijk uit­
  zicht, dijken, duinen, polders en wateringen, overstromingen, enz.);
  de tweede de ekonomische bedrijvigheid (havens, Oostendse Com­
  pagnie, visserij, verkeer) en de derde de plaatselijke geschiedenis.
  De geïllustreerde katalogus behelst 521 nummers.
  Andere tentoonstellingen. - De provinciale fototentoonstelling
  «Kunstschatten in West-Vlaanderen» was in 1967 te gast te Poperin­
  ge, Avelgem, leper, Veurne en Oostende.
  «Knokke voor en na 1900» herleefde van 24 oktober tot 5 novem­
  ber te Knokke. Bij die gelegenheid werd door A. D’hondt een geïl­
  lustreerd vouwblad met historische kaart samengesteld.
  Tijdens de maand september werd zowel te Heule als te Deerlijk
  een tentoonstelling gehouden over verleden en heden van de ge­
  meente. Te Deerlijk werd een gestencilde katalogus (115 nrs.) uit­
  gegeven.
  Ook te Sluis vond in het stadhuis, aan de hand van prenten en
  foto’s, een tentoonstelling over het verleden van de oude Zwinstad
  plaats.
  Boekenschouw
  B ibliografie voo r de
  geschiedenis van h e t oude graafschap V laanderen
  en de provincie W est-V laanderen.
  Voor de regels, die bij de samenstelling van deze Bibliografie
  werden gevolgd, zie Hand. Emul., LX XX V III (1951) 172.
  Aan de Bibliografie hebben medegewerkt : L. Danhieux, A. de
  Schietere de Lophem, L. Devliegher, N. Huyghebaert, B. Janssens
  de Bisthoven, H. Platelle, A. Schouteet, J. Six en J. Mertens, aan
  wie de leiding werd toevertrouwd.
  I. H U L P W E T E N S C H A P P E N
  
  1. Bibliografie, Inventaris en Kataloog
  1. J. Dondt, A. Scufflaire, J. Bovesse, M. E. Dumont, E. Hélin,
  R. Petit, D. van Derveeghde, W. Prevenier, C. Piérard, L.
  Danhieux, C. Closset, M. J. Tits-Dieuaide, J. Verhelst, U.
  