title: None
text: 22. «lesquelles parties de domaines ont este et encores présen­
  tement hors ferme et en la main de mondit seigneur parce que len a
  trovier ne ne treuve personne qui les vueille ou aucune dicelles
  mettre a pris rasonnable obstant les guerres et dissencions que ont
  pieca eu et encores ont les nacions dEspaigne et dAlemaigne a
  lencontre des Hollandais et Zellandois soubz umbre desquelles disscencions iceulx Hollandais se ont tenu et tiennent sur mer a tres
  grant puissance et telle maniéré quilz ont pris prendent desrobent
  et emmeinent journelment tous les vasseaubc de marchandise quilz
  peuent recouvrer sur la mer aussi bien de et sur la cote de Flandres
  et devant le havene comme ailleurs tellement que la marchandise na
  (eu) comme point cours et que les marchans se estraingnent et délais­
  sent a venir et commerser ou pays et est tailliez de faire de plus en
  plus...». Ibidem, 3de rekening van Jehan Rauledre. — Zie ook
  noot 17.
   fers, die w e, in zake aanvoer in het Z w in , v o o r de 1 4 de en
  d e 15 d e eeu w k ennen. T ijd en s het laatste k w art van de
  14 d e eeu w , w erd en , zoals gezegd, zow a t g em id d eld 1 .7 0 0
  last Schonense ton h aring per jaar d o o r de O osterlin g en te
  Sluis in gev oerd . D e cijfers, die on s v o o r D am m e v o o r de
  jaren 1 4 6 8 -1 4 8 3 , w elk e o o k een p eriod e van crisis w aren,
  b ek en d zijn, bedragen respectievelijk
  in 1468
  in 1475
  in 1476
  in 1477
  
  ±
  ±
  ±
  ±
  
  1.200 last
  1.322 last
  1.820 last
  1.140 last
  
  in 1480
  in 1481
  in 1483
  
  U it de vergelijkin g van deze
  
  1.154 last
  1.383 last
  1.100 à 1.200 last 23
  
  versch illende
  
  statistieken
  
  blijk t, dat, geduren de d e p erio d e van 14 37 tot 1 4 4 1 , de
  aanvoer van kaakharing te D am m e ben eden het n orm ale peil
  m oet g eb leven
  
  zijn.
   H et
  
  tek ort, dat
  
  da ardoor
  
  on tston d ,
  
  schijnt zich z o w e l o p de bu iten- als o p de binnenlandse
  m arkt te h eb b en laten gevoelen . A angezien toen in V laan ­
  deren h o n g ersn ood h eerste, kan het n iet anders o f de haring
  allerhande, w aa ron der o o k de kaakharing, m inder schaars
  dan
  
  de
  
  baar
  
  v oed sel
  
  andere
  
  H en e g o u w e n ,
  
  lev en sm id delen ,
  
  g ew eest
  en
  
  zijn.
  D ou a i,
  
  trou w en s resp ectievelijk in
  
  in
  
  m oet
  
  Steden
  
  als
  
  alsdan
  
  W aals-V laan deren ,
  1 4 3 6 en
  
  een
  
  k o st­
  
  V a len cien n es,
  
  in
  
  stuurden
  
  14 39 afgevaardigden
  
  naar O o ste n d e om er m et de schepenen te on derh an delen
  «u p
  
  tfait
  
  vander coop m a n scep e
  
  vanden
  
  vissche
  
  a m b och ­
  
  te » 24.
   A ls bijlage p u bliceren w e h ieron der de on tled in g van de
  drie rekeningen van Jan G h iselin o v e r de jaren 1 4 3 9 tot
  14 4 1 . D eze gegevens zijn interessant v o o r het b e d rijf van
  d e w aarden, d ie te D am m e d e aan- en in gev oerd e vis ver­
  handelden. D e rekeningen zelf som m en zow ei d e nam en van
  23. R. Degryse, De omvang van Vlaanderens haring- en zoutevisbedrijf op het einde van het Frans-Bourgondisch conflict (1481),
  in Mededelingen van de Marine Academie van België, Boek X V
  (1963) blz. 31-80.
  24. Brussel, Alg. Rijksarchief. Rekenkamer nr 37.263, f° 6 v° en
  37.266 f" 5 r° : Stadsrekeningen van Oostende.
   de w aarden , als die van hun gasten, hetzij stuurlui, hetzij
  k o o p lu i o p , e v en w el m eestal zon d er aanduiding van plaats
  van h erk om st. B elangrijk is noch tans de vaststelling, dat
  te D am m e zow a t 16 w aarden in ston den v o o r de verh an de­
  lin g van d e kaakharing, die d o o r on gev eer 60 stuurlui u it zee
  aangevoerd g e w o rd e n w as en dit v o o r elk van d e drie b e ­
  trok k en
  
  jaren. D at verklaart w e llich t w aa rom ,
  
  naar het
  
  v o o rb e e ld van het D am se b e d rijf, naderhand te O o ste n d e ,
  bij de stichting van d e haven in 1 4 4 5 , het w aardsch ap in ­
  gesteld w e rd 25.
  R. DEGRYSE
  
  B IJ L A G E N
  
  I
  S ta tistiek van d e o p b re n g st van d e «h a rin ga ssise»
  te O o s te n d e 1 4 0 3 -1 4 4 9
  De «assise» werd jaarlijks verpacht. In 1403 kreeg de pachter, we­
  gens de slechte tijdsomstandigheden, een deel van de pachtsom terug.
  Alleen in 1404 werd de «assise» van ambtswege door de schepenen
  direct geïnd.
  Na het jaartal volgt het nummer van de betrokken stadsrekening.
  De reeks rekeningen is niet volledig bewaard (Brussel, Algemeen
  Rijksarchief, Rekenkamer).
   1403
  1404
  1405
  1406
  1407
  1408
  1409
  
  37.239
  37.240
  37.241
  37.242
  37.243
  37.244
  37.245
  
  70 lb. 10 s. par. 1
  36 lb. 2
  44 lb. 8 s. par.
  43 lb. 12 s. par.
  102 lb. par.
  126 lb. par.
  144 lb. par.
  1410
  1411
  1412
  1418
  1419
  1420
  1421
  
  37.246
  37.247
  37.248
  37.249
  37.250
  37.251
  37.252
  
  126 lb. par.
  92 lb. 5 s. 3
  92 lb. 5 s. 3
  132 lb. par.
  105 lb. par. 4
  144 lb. par.
  150 lb. par.
  25. Ed. Vlietinck, Het oude Oostende en zijn driejarige belegering,
  Oostende, 1897, blz. 89-98. — Id., Cartulaire d’Ostende, Antwer­
  pen, 1910, blz. 28-39 en 79, oorkonde van 1445 betreffende het aan­
  leggen van een zeehaven en de instelling van het waardschap.
  1. Terugbetaling van 20 lb. niet aangerekend.
  2. Heffing van ambtswege.
  3. Nieuwe munt of 123 lb. oude munt.
  4. Vanaf 1419 «payment te midwinter» d.i. op Kerstdag.
  1422
  1423
  1427
  1428
  1429
  1430
  1431
  1432
  1433
  1434
  1436
  1437
  
  37.253
  37.254
  37.255
  37.256
  37.257
  37.258
  37.259
  37.260
  37.261
  37.262
  37.263
  37.264
  
  156 lb. par.
  156 lb. par.
  222 lb. par.
  234 lb. par.
  258 lb. par.
  258 lb. par.
  240 lb. par.
  228 lb. par.
  204 lb. 15 s.
  222 lb. par.
  63 lb. par.
  99 1b. par.
  1438
  1439
  1440
  1441
  1442
  1443
  1444
  1445
  1446
  1447
  1448
  1449
  
  37.265
  37.266
  37.267
  37.268
  37.269
  37.270
  37.271
  37.272
  37.273
  37.274
  37.275
  37.276
  
  120 lb. par.
  122 lb. par.
  132 lb. par.
  150 lb. par.
  144 lb. par.
  156 lb. par.
  144 lb. par.
  192 lb. par.
  186 lb. par.
  192 lb. par.
  204 lb. par.
  192 lb. par.
   II
  S tatistiek van d e o p b re n g st van « ’s b eren g eld »
  te D am m e (1 4 3 9 -1 4 4 0 ).
  De rekening loopt over het najaar 1439 en het daaropvolgende
  voorjaar. De rekening (in klad bewaard) is in chronologische volgor­
  de opgesteld en geeft geen andere aanduidingen, dan de namen van
  de waarden en van hun gasten, hetzij stuurlui, hetzij kooplui, die
  kaakharing aan- of invoerden, en de geloste hoeveelheden, waarvoor
  de tol betaald geworden was. Papieren schrijfboekje. Tekst in het
  Nederlands (Brussel, Algemeen Rijksarchief, Rekenkamer nr 49.864).
  Waarden
  
  Aaantal gasten
  en lossingen
  
  Witte van der Capelle
  5- 10
  Ll- 17
  Lamsin de Crooc
  Ghelain Riquaert
  6-13
  Stasin Raes
  4-12
  2- 7
  Jacob de Clerc
  2- 7
  Gillis van den Broucke
  1- 4
  Vrancke van Delft
  Quintin de Strickere
  5- 6
  Cornelis Wulpont
  7-12
  Wouter Scuvelin
  4 10
  Jan fs Symons
  4- 7
  Pieter de Lachere
  1
  1 2
  Symon Bastien
  Willem de Cnuut
  6 7
  Olivier van Craynest
  1 2
  Pieter Coolkerke
  1
  Arnoud Ysenbaert
  1 1
  Jacob Anthonis van Brucghe
  1
  1 1
  Ian Blavoet
  
  Periode van
  aanvoer
  18 aug. -15 nov.
  24 aug. -15 nov.
  24 aug. -16 nov.
  25 aug. 2 nov.
  29 aug. -16 nov.
  18 sept. - 15 nov.
  21 sept. - 3 nov.
  21 sept. - 9 nov.
  22 sept. -13 nov.
  22 sept. -15 nov.
  22 sept. -16 nov.
  22 sept.
  22 sept. - 2 nov.
  28 sept. -16 nov.
  16 okt.
  6 nov.
  26 okt.
  7 nov.
  3 nov.
  13 nov.
  5. Nieuwe munt of 234 lb. oude munt.
  Hoeveelh. kaakharing
  in lasten van 12 t.
  52 last 8 t.
  71 last 10 Vi t.
  67 last 1 V2 t.
   59 last 5 t. i
  43 last 6 t.
  36 last 3 t.
  19 last 3 t.
  28 last 3 t. 3
  72 last 1 Vz t.
  38 last 1 y2 t.
  29 last 1 'A t.
  1 last 6 t.
  2 last
  18 last 5 t.
  14 last 8 t.
  4 t.
  1 last 2 t.
  2 last 4 t.
  1 last 7 t.
  Totalen
  Aantal waarden met gasten : 16.
  Aantal gasten, meestal stuurlui : 61, waaronder 58 vernoemd met hun
  naam, maar zonder plaats van herkomst.
  Gemiddeld aantal gasten per waard : 4.
  Uiterste data van aanvoer : 18 augustus - 16 november 1439.
  Aantal lossingen : 121.
  Gemiddeld aantal lossingen per gast : 2.
  Totale hoeveelheid aangevoerde kaakharing : 559 last 9 x/ï tonnen.
  Hoeveelheid Zeeuwse en Hollandse aangevoerde kaakharing, ingevoerd
  van 7 september tot 20 november 1439: 51 last 10 tonnen (10 los­
  singen ).
  Hoeveelheid Zeeuwse en Hollandse kaakharing, ingevoerd van 18 ja­
  nuari tot 26 februari 1440 : 103 last 3 tonnen en 1 kwarteroen
  (16 lossingen).
  Totale aan- en invoer, waarop de rekening slaat : 714 last 10 tonnen
  3 kwarteroenen.
  Opbrengst van « ’s herengeld» : 89 lb. 7 s. 2 d. groten.
  Salaris van de ontvanger : 3 lb. groten.
  Blijft : 86 lb. 7 s. 2 d. groten.
   III
  S tatistiek van d e o p b re n g st van « ’ s h eren g eld » t e D a m m e
  najaar 1 4 4 0 - voorjaar 1441
  De rekening (in klad bewaard) is in chronologische volgorde op­
  gesteld en geeft geen andere aanduidingen, dan de namen van de
  waarden en van hun gasten, hetzij stuurlui, hetzij kooplui, die kaak­
  haring aan- of invoerden, en de geloste hoeveelheden, waarvoor de
  tol betaald geworden was. Papieren schrijfboekje. Tekst in het
  Nederlands (Brussel, Algemeen Rijksarchief, Rekenkamer nr 23.310).
  Waarden
  
  Aaantal gasten
  en lossingen
  
  Wed. Symon Bastiens
  Clays Eghels
  Ghelain Ryquaert
  Quintin de Strickere
  Stasin Raes
  Wouter Scuppelin
  Willem de Cnuut
  Witte van der Capelle
  Gillis van den Broucke
  Vrancke van Delft
  Adriaen Lammins
  Jan Bousselare
  Jacob de Clerc
  Anchel Hermare
  
  1- 2
  3- 3
  6-13
  1- 4
  3-13
  8-13
  5-10
  6-11
  3- 9
  3- 5
  5- 5
  2- 3
  2- 2
  5- 7
  
  Periode van
  aanvoer
  
  Hoeveelh. kaakharing
  in lasten van 12 t.
  1 sept. - 22 okt.
  1 sept. - 9 okt.
  2 sept. - 8 nov.
  3 sept. - 22 okt.
  5 sept. - 14 nov.
  7 sept. - 8 nov.
  5 sept. - 14 nov.
  7 sept. - 8 nov.
  7 sept. - 7 nov.
  8 sept. - 3 nov.
  3 okt. - 24 okt.
  3 okt. - 4 dec.
  4 okt. - 15 okt.
  4 okt. - 3 nov.
  15 last 9 t.
  3 last 11 t.
  75 last 9 t. 1 kw.
  6 last 2 V2 t.
  58 last io y2 t.
  69 last 4 t.
  25 last 2 t.
  42 last 4 y2 t.
  58 last 2 y2 t.
  22 last 3 t.
  12 last 1 t.
  11 last 2 t.
  8 last 3 t.
   17 last 3 t.
  Jan fs Moons
  Loy Wouters
  Gillis Sijs
  Ghys Louf
  Joncfr. van den Walle
  Pieter Coolkercx
  Jan de Groote
  Jan Wulpont
  Jan van den Waerde
  Jan Blavoet
  Clement van Craynest
  Aernoud Ysenbaert
  Ghijsbrecht de Ruwe
  
  1- 1
  1
  1- 1
  2- 2
  2- 2
  1- 2
  1
  1- 1
  1- 1
  1- 1
  1- 1
  1- 1
  1- 1
  
  7 okt.
  8 okt.
  9 okt.
  9 okt. - 13 dec.
  9 okt. - 13 dec.
  11 okt. - 14 okt.
  14 okt.
  24 okt.
  25 okt.
  3 nov.
  7 nov.
  15 nov.
  29 dec.
  8 last
  8 t.
  6 last 1 t.
  3 last 11 t.
  18 last 9 t.
  4 last 7 t.
  2 t.
  1 last 2 t.
  3 last 1 t.
  5 last 4 t.
  10 last 5 t.
  5 last 2 t. 1
  5 last 3 kw.
  Totalen
  Aantal waarden met gasten: 25.
  Aantal gasten, meestal stuurlui: 66, waaronder 65, die met hun
  naam vernoemd worden. Een onder hen komt onder twee waarden
  voor.
  Gemiddeld aantal gasten per waard: 2 à 3.
  Aantal lossingen: 116.
  Gemiddeld aantal lossingen per gast: 2.
  Totale hoeveelheid aangevoerde kaakharing: 498 last 10 tonnen 1
  kwarteroen, hoofdzakelijk aangevoerd van 1 sept, tot 15 nov. 1440.
  Hoeveelheid Zeeuwse en Hollandse kaakharing, ingevoerd van 1 ok­
  tober tot 4 december 1440 : 127 last 8 y2 tonnen (22 lossingen).
  Hoeveelheid Zeeuwse en Hollandse kaakharing, ingevoerd van 10
  
  januari tot 31 maart 1441: 44 last 10 tonnen 3 kwarteroenen (11
  lossingen).
  Hoeveelheid kaakharing door schippers te Sluis gelost, waarschijnlijk
  onder vorm van «portage»: 11 tonnen, in rekening gebracht op
  7 januari 1441.
  Totale aan- en invoer, waarop de rekening slaat: 672 last 4 1/2 tonnen.
  Opbrengst van « ’s herengeld»: 84 lb. 11 d. groten en 6 miten.
   Salaris van de ontvanger: niet aangeduid, noch in rekening gebracht.
  IV
  S ta tistiek van d e o p b ren g st van « 's h eren g eld » t e D a m m e
  najaar 14 41 - voorjaar 1 4 4 2
  De rekening (in klad bewaard) is gerangschikt per waard en
  somt onder een afzonderlijke rubriek de opbrengst van de tol op
  de uit Zeeland en Holland ingevoerde kaakharing op. De rekening
  geeft enkel de namen van de stuurlui of de kooplui, die respectieve­
  lijk de haring aan- of invoerden, zonder aanduiding van hun plaats
  van herkomst, en de geloste hoeveelheden, waarvoor de tol betaald
  geworden was. Papieren schrijfboekje. Tekst in het Nederlands (Brus­
  sel, Algemeen Rijksarchief, Rekenkamer nr 23.311).
  Waarden
  
  Aaantal gasten
  en lossingen
  
  Periode van
  aanvoer
  
  Ghelain Riquaert
  Witte van der Capelle
  Staess. Raes
  Gillys van den Broucke
  Vrancke van Delft
  Wouter Scuppelin
  Adriaen Lammins
  Anchel Harmare
  Clays Eghels
  Wed. Symon Bastiens
  Willem de Cnuut
  
  4-11 12 sept. - 26 okt.
  9-18 13 sept. - 10 nov.
  5-12 20 sept. - 13 nov.
  2- 6 25 sept. - 26 okt.
  3- 6 24 sept. - 9 nov.
  9-21 25 sept. - 14 nov.
  8-11 20 sept. - 14 nov.
  9-18 22 sept. - 24 nov.
  2- 7 22 sept. - 24 nov.
  1- 3 22 sept. - 25 okt.
  2 sept. - 10 nov.
  3- 5
  
  Gillis Sys
  Jacob de Clerc
  Olivier van Craynest
  
  3- 6
  1- 3
  1- 2
  
  12 okt. - 13 nov.
  14 okt. - 17 nov.
  ?
  -25 okt.
  Hoeveelh. kaakharing
  in lasten van 12 t.
  41 last 1 Vz t.
  93 last 6 % 1.
  60 last
  43 last 4 t.
  30 last 8 t.
  93 last 3 t.
  29 last 2 t. 1 kw.
   59 last 8 ¼ t.
  29 last 6 t.
  9 last 10 t.
  16 last 1 Vi t.
  of 41 last 1 'A t. ^
  19 last 3 t.
  19 last 5 t.
  15 last 8 t.
  Totalen
  Aantal waarden met gasten: 14.
  Aantal gasten, meestal stuurlui, 60, waarvan 59 met hun naam ver­
  noemd worden.
  Gemiddeld aantal gasten per waard : 4.
  Uiterste data van aanvoer: 12 september - 24 november 1441
  Aantal lossingen: 129.
  Gemiddeld aantal lossingen per gast: 2.
  Totale hoeveelheid aangevoerde kaakharing: volgens onze eigen be­
  rekening, 560 last 7 tonnen 1 kwarteroen, maar eigenlijk volgens
  de rekening zelf : 585 last 7 tonnen 1 kwarteroen 6.
  Hoeveelheid Zeeuwse en Hollandse kaakharing ingevoerd van 3 ok­
  tober tot 17 november 1441: 110 last 11 tonnen 1 kwarteroen
  (22 lossingen).
  Hoeveelheid Zeeuwse en Hollandse kaakharing ingevoerd van 20
  januari tot 15 maart 1442: 47 last 8 tonnen 3 kwarteroenen (11
  lossingen ).
  Totale aan- en invoer waarop de rekening betrekking heeft: 744 last
  3 tonnen 1 kwarteroen.
  Opbrengst van « ’s herengeld»: 1.116 lb. 8 s. d.ob.parisis, d.i. 93 lb.
  groten.
  6.
  De vijf posten, die staan onder de rubriek «Den ontfang van
  Willem de Cnuut» op folio 10 recto, geven als totaal X V I last 1 l/2
  ton. De ontvanger schreef evenwel foutief X LI last 1 V2 ton. Van­
  daar een verschil van 25 last. Het is natuurlijk mogelijk, dat de ont­
  vanger toch de tol op die 25 last ontvangen heeft, maar de post of
  posten zelf dienaangaande vergat aan te tekenen.
   D e
  
  S ta te n
  
  v a n
  
  W e s t - V l a a n d e r e n
  
  1 7 8 7 -1 7 9 1
  
  W est-V la a n d eren als «L a n d van h n p o s it ie » , 1.678 - 1787.
  H e t g ron d g eb ied van de Z u id e lijk e N ederlanden , dat in
  de ach ttien de-eeu w se archiefstu kken aan de naam van « L a
  W e s tfla n d r e » b e a n tw o o rd d e , versch ilt d u id elijk van d it van
  de
  
  h u id ige
  
  gelijkn am ige
  
  p rov in cie.
   H et
  
  « K w a r t ie r »
  
  van
  
  le p e r , dat zeven kasselrijen om v at, is o p het ein de van de
  17de eeu w , ten g evolg e van d e R ijn w aartse ex p an siep olitiek
  van L o d e w ijk X I V , v olle d ig Frans bezit g ew ord en '. D e
  a flo o p van de Spaanse S u ccessie-O orlog w as v o o r de Franse
  k ro o n h eel w at m inder su ccesvol. H e t V erd ra g van U trech t
  ( 1 7 1 3 ) v erp lich tte L o d e w ijk X I V een d eel van het v r o e ­
  ger v e ro v e rd e W estk w a rtier terug af te staan. D e «g e r e tr o c e d e e rd e » adm inistraties m och ten echter hun plaats in de
  Staten van V laan deren n iet o p n ie u w innem en. Z e w erd en
  daarentegen g eg roep eerd in een n ieu w b estu u rlijk geheel
  dat aan de naam « L a W e s tfla n d r e » b e a n tw o o rd d e 2.
   D e sam enstelling van d it g eb ied ziet er als v o lg t u it :
  Stad le p e r , Kasselrij le p e r m et in beg rip van het territoriu m
  van R oeselare, Stad en Kasselrij van V e u in e , Stad en Ju ris­
  d ictie van P op erin g e, Stad L o , Stad en territoriu m van W e r ­
  v ik , Stad en Kasselrij van W a asten , Stad D ik sm u id e en de
  
  1. F.L. Ganshof, La Belgique au X V IIe siècle. (Atlas de Géographie
  historique de Belgique onder leiding van L. Vander Essen, afl. 4),
  Brussel, 1927, p. 3-6.
  2. P. Lenders, De politieke crisis in Vlaanderen omstreeks het
  midden der achttiende eeuw. Bijdrage tot de geschiedenis der Aufklaerung in België. (Verhandelingen van de Koninklijke Vlaamse
  Academie voor Wetenschappen, Letteren en Schone Kunsten. Klasse
  der Letteren. N° 25), Brussel, 1965 p. 7.
  Stad en R o e d e v a n M e n e n 3, d ie o o r sp r o n k e lijk in d e Kasselrij K o rtrijk thuis h o o rd e n , d o c h d o o r d e V r e d e van N ij­
  m egen ( 1 6 7 8 ) er d e fin itie f van w e rd e n afgesch eiden 4.
   H e t ein d e van de Franse overh eersin g b etek en d e daarom
  v o o r de W estv la a m se adm inistraties n og n iet h et e in d e van
  h un zorgen . T o e n zij n o g een on d e rd e e l van de In ten dan tie
  van D u in k erk en w a ren s, had L o d e w ijk X I V h un h et recht,
  ov e r bed en en belastin gen te stem m en, on tn om en . O p deze
  w ijz e «la n d van im p o s itie » g e w o r d e n v e rlo o r W est-V la a n ­
  deren o o k n o g zijn eig en d om srech t ov er de « lo p e n d e m id ­
  d e le n » , die nu b ij h et k on in k lijk d o m e in w e rd e n g e v o e g d 6.
   T o e n d e W e s th o e k o n d er h et b e w in d van h et E ngels-N ederlands C o n d o m in iu m k w a m , w e r d h e tze lfd e p r o cé d é er
  toegepast. H e t w a s im m ers d e b e d o e lin g van d e StatenG en eraa l d e o n k o ste n van d e te creëren «B a rr iè r e » o p de
  g eld elijk e in k om sten van d e Z u id e lijk e N ed erla n d en te assigneren 7. Z o n d e r enige v o rm van p rov in cia le vergaderin g
  in W est-V la a n d eren te erken n en, b le e f h et statuut van «la n d
  van im p o s itie » b e h o u d e n 8.
   D e b estu u rsovern a m e d o o r d e O osten rijk se H absburgers
  brach t in d eze toesta n d w e in ig o f geen v eranderin gen . O p
  15 n ov e m b e r 1715 w e rd , na lang on derh an delen , te A n tw e r ­
  p en h et B arrièreverdrag g esloten 9. D e O osten rijk ers w erd en
  er m et fin an ciële v erp lich tin g en tén op zich te van d e StatenG eneraal belast. H e t d o o r Fran k rijk afgestane g eb ied , W e s t3. P.F. De Neny, Mémoires historiques et politiques sur les PaysBas Autrichiens et sur la constitution 4ant interne qu’externe des
  Provinces qui les composent. 4de uitgave, 1786, dl. I; p. 136.
  4. F.L. Ganshof, op. cit., p. 5.
  5. J. Ricommard, Les subdélégués en titre d’office dans les Flan­
  dres et en Hainaut, in Revue du Nord, dl. 42, 1960, p. 27-28.
  6. G. Bigwood, Les impôts généraux dans les Pays-Bas Autrichiens.
  Etude historique de législation financière, Leuven, 1900, p. 19.
  7. A.J. Veenendaal, H et Engels-Nederlands Condominium in de
  Zuidelijke Nederlanden tijdens de Spaanse Successieoorlog (1706­
  1716), Utrecht, 1945, p. 78.
  8. Memorandum van de Westvlaamse administraties, 5 december
  1787. U(niversiteits) B(ibliotheek) G (en t), C(ollectie) Gfhesquière), Ms. 877.
  '
  9. J. Lefevre, D e Zuidelijke Nederlanden (1700-1748), in Algemene
  Geschiedenis der Nederlanden, dl. V II, 1954, p. 175-176.
   V laan deren, sch on k d e K eizer de m og elijk h eid deze p lich t na
  te k om en . In R astatt ( 1 7 1 4 ) im m ers had K arel V I er zich
  toe v e rb o n d e n de bestaan de v rijh ed en , v ó ó r h et u itb rek en
  van de S u ccessie-O orlog, te eerbiedigen . H e t enige w a t hij
  nu m oest d o e n w as zich scherp aan de tekst van d eze aan­
  gegane verb in ten is te h ou d en en in d e W e s th o e k d e situa­
  tie, zoals d ie d o o r L o d e w ijk X I V w e rd in gesteld , te b esten ­
  d ig en 10. N a advies van d e O p p e rste R aad v o o r d e N e d e r ­
  landen te W e n e n , besliste K arel V I dat W est-V la a n d eren ,
  los van d e Staten van V laan deren , en m et d ezelfd e m o d a ­
  liteiten
  
  als
  
  ten
  
  tijd e
  
  van
  
  L o d e w ijk
  
  X IV
  
  zou
  
  w o rd e n
  
  b estu u rd n . A lz o w e r d bij d e tien o u d e p rov in cies, w aaru it
  de Z u id elijk e N ed erla n d en sedert d e afstand van A rtesië
  aan L o d e w ijk
  
  X IV
  
  b eston d en , een elfd e
  
  gevoegd :
  
  «L a
  
  W e s tfla n d r e ».
   H e t statuut van «la n d van im p o s itie » w as n iet alleen b e ­
  pa len d v o o r de v e rh ou d in g tussen W est-V la a n d eren e n de
  regerin g o p fin an cieel gebied . H e t w as o o k d e oorzaa k van
  d e afw ezig h eid van een v olw a a rd ig e p rovin cia le vergaderin g.
  D e kapitalen, onm isbaar v o o r h et b estu u r, m oesten v olgen s
  d e gangbare p riv ileg iën aan d e Staten van d e versch illen d e
  g ew esten w o r d e n gevraagd. H e t bestaan van d ergelijk e sta­
  ten vergaderin gen w as v o o r d e v o rstelijk e fin an ciën du s een
  n ood za a k u . In W est-V la a n d eren echter w as het bestaan
  van een statenvergadering helem aal o v e rb o d ig . D e v ersch il­
  len d e adm inistraties k on d en er im m ers zon d er v oora fga an delijk e aanvraag belast en getakseerd w o rd e n ( =
  
  pays d ’im ­
  
  p o s itio n ) B.
   V o o r h et b e k o m e n van een b u iten g ew on e g eld elijk e b ij­
  drage, zoals d e « d o n g ra tu it» d e «extra ord in a ire b e d e » en
  d e len in gen , w e r d e v e n w e l g e w o o n lijk d e toestem m in g ge10. H. Pirenne, Histoire de la Belgique, dl. V, Brussel, 1920, p.
  181.
  11. L.P. Gachard, Histoire de la Belgique au commencement du
  X V IIIe siècle, Brussel, 1880, p. 492-493.
  12. J. Dhondt, «Ordres» ou «Puissances». L’exemple des états de
  Flandre, in Annales. Economies, Sociétés. Civilisations, dl. V, p. 298.
  13. P. Lenders, op. cit., p. 7.
  Stad en R o e d e van M e n e n 3, d ie o o r sp r o n k e lijk in d e K as­
  selrij K o rtrijk thuis h o o rd e n , d o c h d o o r de V r e d e van N ij­
  m egen ( 1 6 7 8 ) er d e fin itie f v an w e rd e n afgesch eiden 4.
   H e t e in d e v an d e Franse ov erh eersin g b e tek en d e daarom
  v o o r de W estv la a m se adm inistraties n o g n iet h et ein d e van
  h un zorgen . T o e n zij n o g een o n d e rd e e l van de In ten dan tie
  van D u in k erk en w aren s, had L o d e w ijk X I V h un h et recht,
  o v e r b e d e n en belastin gen te stem m en, on tn om en . O p deze
  w ijz e « la n d van im p o s itie » g e w o r d e n v e rlo o r W est-V la a n d eren o o k n o g zijn eig en d om srech t ov e r de « lo p e n d e m id ­
  d e le n » , d ie nu b ij h et k on in k lijk d o m e in w e rd e n g e v o e g d 6.
   T o e n d e W e s th o e k on d er h et b e w in d van h et E n gels-N ederian ds C o n d o m in iu m k w a m , w e r d h e tze lfd e p r o cé d é er
  toegepast. H e t w as im m ers d e b e d o e lin g v an d e StatenG en eraa l d e o n k osten van d e te creëren « B a rr iè r e » o p de
  g eld elijk e in k om sten van d e Z u id e lijk e N ed erla n d en te assigneren 7. Z o n d e r enige v o rm v an p rov in cia le vergaderin g
  in W est-V la a n d eren te erken n en , b le e f h et statuut van «la n d
  van im p o s itie » b e h o u d e n 8.
   D e b estu u rsovern a m e d o o r d e O osten rijk se H ab sb u rgers
  brach t in deze toesta n d w e in ig o f geen veran derin gen . O p
  15 n o v e m b e r 1 7 1 5 w e rd , na lang on d erh an d elen , te A n tw e r ­
  p en h et B arrièreverdrag g esloten 9. D e O osten rijk ers w erd en
  er m et fin a n ciële v erp lich tin g en tén o p zich te van d e StatenG en eraal belast. H e t d o o r F ran krijk afgestane g eb ied , W e s t3. P.F. De Neny, Mémoires historiques et politiques sur les PaysBas Autrichiens et sur la constitution \fant interne qu’externe des
  Provinces qui les composent. 4de uitgave, 1786, dl. I; p. 136.
  4. F.L. Ganshof, op. cit., p. 5.
  5. J. Ricommard, Les subdélégués en titre d’office dans les Flan­
  dres et en Hainaut, in Revue du Nord, dl. 42, 1960, p. 27-28.
  6. G. Bigwood, Les impôts généraux dans les Pays-Bas Autrichiens.
  Etude historique de législation financière, Leuven, 1900, p. 19.
  7. A.J. Veenendaal, Het Engels-Nederlands Condominium in de
  Zuidelijke Nederlanden tijdens 'de Spaanse Successieoorlog (1706­
  1716), Utrecht, 1945, p. 78.
  8. Memorandum van de Westvlaamse administraties, 5 december
  1787. U(niversiteits) B(ibliotheek) G (en t), C(ollectie) G(hesquière), Ms. 877.
  '
  9. J. Lefevre, De Zuidelijke Nederlanden (1700-1748), in Algemene
  Geschiedenis der Nederlanden, dl. V II, 1954, p. 175-176.
   V laan deren, sch on k de K eizer d e m o g elijk h eid deze p lich t na
  te kom en . I n R astatt ( 1 7 1 4 ) im m ers had K arel V I er zich
  toe v e rb o n d e n de bestaan de v rijh ed en , v ó ó r h et u itb rek en
  van de S u ccessie-O orlog, te eerbied igen . H e t enige w a t hij
  nu m oest d oen w as zich scherp aan de tekst van d eze aan­
  gegane verb in ten is te h o u d e n en in d e W e s th o e k d e situa­
  tie, zoals d ie d o o r L o d e w ijk X I V w e rd in gesteld, te b esten ­
  digen I0. N a advies van d e O p p e rste R aad v o o r d e N e d e r ­
  landen te W e n e n , b esliste K arel V I dat W est-V la a n d eren ,
  los van de Staten van V laan deren , en m et d ezelfd e m o d a ­
  liteiten
  
  als
  
  ten
  
  tijd e
  
  van
  
  L o d e w ijk
  
  X IV
  
  zou
  
  w o rd e n
  
  b estu u rd u . A lz o w e r d bij d e tien o u d e p rov in cies, w aaru it
  de Z u id elijk e N ed erla n d en sedert d e afstand van A rtesië
  aan L o d e w ijk
  
  X IV
  
  b eston d en , een e lfd e
  
  gevoegd :
  
  «L a
  
  W e s tfla n d r e ».
   H e t statuut van «la n d van im p o s itie » w as n iet alleen b e ­
  pa len d v o o r de v e rh ou d in g tussen W est-V la a n d eren en de
  regering o p fin an cieel g eb ied . H e t w as o o k d e oorzaa k van
  d e afw ezig h eid van een v olw a a rd ig e p rovin ciale vergaderin g.
  D e kapitalen, on m isbaar v o o r h et b estu u r, m oesten v olg en s
  de gangbare privileg iën aan de Staten van de versch illen d e
  g ew esten w o r d e n gevraagd. H e t bestaan van d ergelijk e sta­
  ten vergaderin gen w as v o o r de v orstelijk e fin an ciën dus een
  n ood zaa k 12. In W est-V la a n d eren echter w as h et bestaan
  van een statenvergadering helem aal o v e rb o d ig . D e v ersch il­
  len d e adm inistraties k o n d e n er im m ers zon d er v oora fga an d elijk e aanvraag belast en getakseerd w o rd e n ( =
  
  pays d ’im ­
  
  p o s itio n ) w.
   V o o r h et b e k o m e n van een b u iten g ew on e g eld elijk e b ij­
  drage, zoals d e « d o n g ra tu it» d e «extra ord in a ire b e d e » en
  d e len in gen , w e r d e v e n w e l g e w o o n lijk d e toestem m in g ge10. H. Pirenne, Histoire de la Belgique, dl. V, Brussel, 1920, p.
  181.
  11. L.P. Gachard, Histoire de la Belgique au commencement du
  X V IIIe siècle, Brussel, 1880, p. 492-493.
  12. J. Dhondt, «Ordres» ou «Puissances». L’exemple des états de
  Flandre, in Annales. Economies, Sociétés. Civilisations, dl. V, p. 298.
  13. P. Lenders, op. cit., p. 7.
   vraagd. O p last van de regering riep d e M agistraat van le p e r
  d a n d e v ersch illen d e adm inistraties b ijeen o m d e v oorstellen
  van een regerin gscom m issaris terzake te aanhoren. D e d eli­
  beratie o v e r deze « p e t it ie » gesch ied d e daarna n iet gem een ­
  sch appelijk, d o c h in iedere adm inistratie afzon d erlijk . V a n
  een
  
  p rovin cia le
  
  v ergaderin g
  
  w aar
  
  een
  
  gem een sch a ppelijk
  
  standpunt w e rd in gen om en w as dus geen sprake 14. H e t
  h ad er trou w en s alle schijn van w e g dat d e regerin g slechts
  p ro -fo rm a W est-V la an d eren s g oed k eu rin g v roeg ls.
  D e aanhechting van de « lo p e n d e m id d e le n » bij het v o r ­
  stelijk d om ein 16 b le e f evenm in zon der gevolg en . V o o r het
  b eh eer der in k om sten van deze taksen w as er geen W e s t ­
  vlaam se Statenvergadering m eer n o d ig , aangezien deze taak
  nu in handen van de am btenaren van h et d om ein w as o v e r ­
  gegaan.
  D eson d an k s w as n iet iedere v o rm van gem een sch a ppelijk
  v ergaderen
  
  u it W est-V la a n d eren
  
  v erd w en en.
   Zo
  
  b ijv o o r ­
  
  b e e ld k w am en de adm inistraties o p 11 augustus 1 7 4 9 sa­
  m en om , o n d er leid in g van een regerin gscom m issaris practische sch ik kin gen te tre ffe n v o o r de inauguratie v a n M aria­
  T heresia 17. O o k de kasselrijbesturen h ielden som s gem een ­
  sch appelijke vergaderin gen . H u n a ctiviteit, b ijv o o r b e e ld h et
  p rotest in 1 7 8 7 tegen het u itv o e rv e r b o d van vlas, b eston d
  h o o fd za k e lijk in h et v erd ed ig en van bepaalde com m erciële
  belan gen 18. D eze algem ene vergaderin gen h ad d en echter
  14. Mémoire concernant la forme qu’on est accoutumé d’observer
  dans la Flandre par rapport aux demandes des aides et subsides de
  la part de Sa Majesté et à l’égard des accords ou consentements de
  la part des administrations et représentants des états de la province
  dans les susdits aides, subsides et autres subventions quelcon­
  ques. Uitgegeven door J. Dhondt (Locale Standenvertegenwoordiging
  in het Graafschap Vlaanderen. Een tractaat uit de X V IIId e eeuw,
  1774-1775); Gent, 1950, p. 43-44.
  15. P. F. De Neny, op. cit., dl. II, p. 186-187.
  *.... pour le subside extraordinaire qu’on demande le consentement
  des administrations de ce pays dont on se passerait même si elles
  s’opiniâtroient à ne pas condescendre aux demandes du gouverne­
  ment....»
  16. Cfr. supra, p. 70.
  17. A(lgemeen) R(iiks) A(rchief), G(eheime) R(aad), N° 11b.
   18. R(ijks) A(rchief) B(rugge), Fonds Kasselrij leper, N° 5063.
  geenszins h et karakter van een Statencollege, aangezien zij
  n iet in een con stitu tion ele v e rh ou d in g t.o .v . d e v orst ston ­
  den.
  G e d u re n d e de h ele
  
  18de eeu w p rotesteerd en de W e s t-
  
  v lam ingen tegen deze absolutistische p olitiek . D eze recla­
  m aties bep erk ten zich echter blijk baar tot de fin an ciële sta­
  tus 19. D o c h de gespannen toesta n d in 1 7 8 7 en het verlangen
  naar een g e co ö rd in e e rd o p tred en teg en over de regering la­
  gen aan de o o rsp ro n g van een serie révolu tion n aire verga­
  d erin gen , die als rech tstreekse v o o rlo p e rs van de Staten van
  W est-V la a n d eren kunnen w o rd e n b esch ou w d.
  D e vergad erin gen van « H e t g r o o t d ep a rtem en t van W e s t V la a n d eren » 20 1 7 8 7 - 1788.
  D e doctrin aire J o z e f I I leg d e, bij zijn strevingen naar een
  stevig v ors te lijk absolutism e, w ein ig soep elh eid aan de dag.
  