title: None
text: 192. Aangezien de parochieregisters zowel de geboorten en de
  huwelijken van de stad als van de buitenparochies vermelden, ver­
  hogen wij het bevolkingscijfer van de stad met het inwonerstal van
  genoemde parochies.
  193. Wij kennen alleen het aantal niet-behoeftigen (2289). Wij
  schatten het aantal behoeftigen op 15 %.
  194. D. Dalle, Veurne-Ambacht, p. 180.
  boortecoëfficiënt schijnbaar het gevolg van de stijging van
  de huwelijkscoëfficiënt. De felle stijging van laatstgenoem­
  de coëfficiënt is te verklaren door de bres die tijdens de
  crisisperiode 1689-1693 in de volwassen bevolkingsklassen
  geslagen werd — 50 % van de in augustus 1689 onvrucht­
  bare gezinnen en 35 % van de vruchtbare gezinnen werden
  tussen augustus 1689 en juli 1693 door de dood ontbon­
  den o f weggemaaid 195 — en het groot aantal huwelijken dat
  tijdens en onmiddellijk na de sterftecrisis afgesloten werd,
  waardoor de sterkere bezetting van de vruchtbare groep
  ontstond waarop wij hierboven gewezen hebben 196. Het re­
  latief belangrijker worden van de groep effectief vruchtbare
  vrouwen verklaart het feit dat niettegenstaande de daling
  van de vruchtbaarheidscoëfficiënt de geboortecoëfficiënt tus­
  sen beide data steeg 197.
  De vaststelling dat de geboortecoëfficiënt ten gevolge van
  de wijzigingen in de relatieve sterkte van de effectief vrucht­
  bare groep aan sterke schommelingen onderhevig is, maakt
  de berekening van de evolutie van het bevolkingscijfer op
  basis van de evolutie van de geboortecurve tot een ge­
  waagd spel. Hierbij zou o.i. rekening moeten gehouden wor­
  den met een daling van de geboortecoëfficiënt vanaf het
  midden van de 18de eeuw als gevolg van de geringere sterf­
  te en de minder sterke bezetting van de effectief vruchtbare
  groep die er ongetwijfeld uit volgde.
  Als werkhypothese stellen wij voor Veum e en zijn bui­
  tenparochies volgende coëfficiënten voor :
  195. Hierboven blz. 73.
  196. Hierboven blz. 72-73.
   197. Hierboven berekenden wij enerzijds de sterkte van de groep
  effectief vruchtbare vrouwen voor 1688 en 1695 (blz. 73) en an­
  derzijds de schommelingen van de vruchtbaarheidscoëfficiënt (blz.
  125). Een berekening op basis van deze gegevens geeft: 1688: 8 % x
  0,50 = 40,0 % o - 1695: 10 % x 0,47 = 47,0 % o . Deze coëfficiënten
  zijn lager dan de hierboven berekende. In laatstgenoemd geval werd
  als basis voor de berekening het gemiddeld aantal geboorten (7 jaar)
  genomen en werden de coëfficiënten beïnvloed respectievelijk door
  het 'hoog aantal geboorten in de 3 jaren vóór 1688 en in de 2 jaren
  na 1693.
  1651-68
  1669-89
  1690-06
  1707-29
  1730-42
  1743-63
  1764-83
  
  geboortec.
  inwoners
  
  45
  48
  50
  48
  45
  40
  40
  
  3.200
  3.062
  3.100
  3.040
  2.910
  2.725
  3.100
  
  overlijdensc.
  — — >-
  
  60
  60
  65
  57
  48
  50
  38
  
  De overlijdenscoëfficiënten die wij op basis van de beko­
  men bevolkingscijfers berekenden evolueren parallel met
  deze berekend voor het platteland 198 maar liggen 30 à
  35 % hoger wat trouwens te aanvaarden is. Alhoewel wij
  geen absolute waarden aan de bekomen cijfers hechten me­
  nen wij toch te mogen aanvaarden dat het bevolkingscijfer
  tussen 1650 en 1725 rond hetzelfde niveau bleef schom­
  melen 199 terwijl het in het tweede kwart van de 18e eeuw
  terugliep om omstreeks het midden van de eeuw zijn laag­
  ste peil te bereiken. Naar het einde van de eeuw toe wordt
  opnieuw het cijfer van de tweede helft van de 17e eeuw
  bereikt. V oor de eerste helft van de 17e eeuw menen wij
  vlak vóór de grote sterftecrisis van 1645-46, het cijfer 4000
  te mogen vooropstellen 20°.
   Op te merken valt dat in de stad de bevolkingsverminde­
  ring omstreeks het midden van de 18e eeuw belangrijker
  was dan uit bovenstaande cijfers moge blijken. Houden wij
  er inderdaad rekening mee dat het bevolkingscijfer van de
  buitenparochies Veurne Beoosterpoort en Veurne Bewesterpoort in de loop van de 18e eeuw gestegen is 201 dan
  bekomen wij voor de stad volgende cijfers 202 :
  198. D. Dalle, Veurne-Ambacht, p. 190. Aangezien de gegevens
  over de kindersterften ontbreken verdubbelden wij het aantal overlijdens volwassenen.
  199. Herinneren wij er aan dat de laagtepunten van de concep­
  tiecurve in 1669, 1677, 1690 en 1706 op ongeveer hetzelfde niveau
  liggen.
  200. Het gemiddeld aantal geboorten bedroeg in 1643-46 191
  eenheden.
  V j201. D. Dalle, Veurne-Ambacht, p. 24, p. 39 en bijlagen I, III en
  202. De cijfers voor 1688, 1794 en 1796 steunen op volkstellingen.
  1688
  1743-63
  1794
  1796
  
  stad
  
  buitenpar.
  Totaal
  
  2712
  2115
  2243
  2522
  
  415
  610
  633
  641
  
  3127
  2725
  2876
  3163
  
  Besluit
  De gegevens die wij in deze studie over de stad Veume
  bijeenbrachten bevestigen vroeger gedane vaststellingen en
  vullen ze in vele gevallen aan.
  De studie van de keuze van de huwelijksdatum 203 en van
  de intervallen tussen huwelijk en eerste geboorte en tassen
  de opeenvolgende geboorten 204 in de verschillende sociale
  klassen draagt niet alleen bij tot een levendiger voorstelling
  van onze voorouders maar levert tevens een bijdrage tot
  een meer sociaal gediferencieerde demografie.
   De resultaten van ons onderzoek hebben trouwens een
  meer dan lokale betekenis. Uit de vergelijking van de Veurnse geboorte- en huwelijkscurven met de curven van andere
  Vlaamse steden 205 blijkt dat de regelmatige en vrij vlugge
  stijging van het aantal geboorten en huwelijken die in de
  eerste helft van de 17e eeuw in de Vlaamse steden waarge­
  nomen wordt, te Veum e reeds vóór 1650, d.i. merkelijk
  vroeger dan in Gent, Brugge en Mechelen, afgebroken
  wordt. Eenzelfde afwijking stelden wij vast tussen de geboortecurven van de plattelandse districten Veurne-Ambacht en Nevele ( Gent ) 206. De oorzaken van de vastgestelde
  
  Het cijfer voor 1743-63 bekwamen wij door Het hierboven blz. 135
  berekend bevolkingscijfer te verminderen met het aantal inwoners
  van de buitenparochies zoals het opgegeven is in de telling van 1759
  (D . Dalle, Veurne-Ambacht, bijlage I I I ). Het in vergelijking met
  i796 lage cijfer voor 1794 kan verklaard worden door de vlucht van
  een deel van de stadsbevolking tijdens de woelige winter 1793-94
  (Zie daaromtrent E.H. Vandermeulen, Historie van den oorloge van
  1794 betrekkelijk tot Westvlaenderen, (S.A. Veume). Zie ook D.
  Dalle, Veurne-Ambacht, pp. 40-43.).
  203. Hierboven blz. 89-95.
  204. Hierboven blz. 75-81.
  205. Hierboven blz. 62-65 en 81-83.
  206. D. Dalle, Veurne-Ambacht, pp. 192-193.
  afwijking dienen gezocht te worden in de verwoestingen
  en plunderingen waaraan dit grensgebied dat vanaf 1668
  tot 1713 bij Frankrijk ingelijfd was, blootstond. Met de
  normale gang van de economische evolutie hebben ze niets
  te maken.
   Alhoewel te Veume geen enkele industrie tot ontwikke­
  ling kwam blijkt het stadje even conjunctuurgevoelig ge­
  weest te zijn voor de economische crisis van de eerste helft
  van de 18e eeuw als de grote Vlaamse steden. O ok hier
  bereikte de geboortecurve omstreeks het midden van de
  18e eeuw haar laagste punt. Het bevolkingscijfer van de
  stad daalde van 2712 eenheden in 1688 tot ongeveer 2100
  in het midden van de 18e eeuw 207. Evenals te Gent en te
  Brugge ving de stijging van de geboortecurve in de tweede
  helft van de 18e eeuw vroeger aan dan te Mechelen en te
  Antwerpen 208.
  Ons onderzoek bevestigt wat wij vroeger schreven n.l.
  dat in het Veurnse, tussen 1650 en 1750, de sterfte in de
  volwassen leeftijdsklassen ( + 13 jaar) als het regelend
  element van de demografische ontwikkeling moet beschouwd
  207. Hierboven blz. 136.
   208. D e conceptiecurve bereikte te Veume haar laagste punt in
  1748. Het minimum van 1760 ligt echter op hetzelfde niveau als
  dit van 1748, zodat pas na 1760 van een werkelijke stijging van
  de curve kan gesproken worden. Een tijdgenoot, E.H. Guillielmus, Franciscus, Xaverius Vandermeulen (geboren te Haringe,
  bediende hij gedurende meer dan 25 jaar de kapel van Roesbragge) plaatst in zijn «Historie van den oorloge van 1794 betrekke­
  lijk Westvlaenderen» (bewaard op het stadsarchief te Veume) de
  economische herleving in het begin van de jaren 1760: «Nu gaen wij
  spreeken van de groote weelde die in Westvlaenderen was. Deze is
  begost van in het begin van de jaeren 1760 en was in haren zenith
  ofte opperste top wanneer den Franschen oorlog ging beginnen. Met
  de weelde is gekomen hare doghter de praght die overgroot was in
  de steden, dorpen ende selve ten plattenlande. D e vrouwmenschen
  waren behangen in het goudt ende diamanten, de mans met twee
  gouden monters in hunnen sack, en de landslieden en kleenvolk met
  silvere, tot paters toe van biddende orders waren ervan voorsien.
   Tot Yper wierden alle Engelsche en Fransche moden terstond ge­
  volgd. Niet alleen de rijcke heeren hadden een speelhof of twee
  rond de stad, maar selfs de borgers en wanneer een het niet en
  konde dan vervoeghden hun eenige te saemen om te bouwen, voor­
  sagen het van bier en wijn, waer zij hun deden voeren de sondaegen
  ende heylighdaegen en brasteden tot het sluyten der stadspoorten.»
  
  worden en dat de graancrises een eerder geringe invloed op
  de ontwikkeling van de demografische curven uitoefen­
  den 209. Tussen 1646 en 1755 volgt de huwelijkscurve met
  een jaar vertraging het verloop van de sterftecurve volwas­
  senen. De samenhang tussen beide reeksen verschijnselen
  wordt slechts verstoord in jaren van zware beproeving,
  graancrisis e.a.. In dezelfde periode stelden wij een nega­
  tieve correlatie vast tussen de sterftecurve volwassenen en
  de conceptiecurve 210. De vastgestelde negatieve correlatie
  wordt door twee factoren bepaald : de daling van de vrucht­
  baarheid in alle klassen van de bevolking tijdens periodes
  van ziekte 211 en de ontbinding van vruchtbare paren door
  de dood van een der partners 2I2. Uit hetzelfde onderzoek
  blijkt dat in jaren van abnormaal hoge graanprijzen, de in­
  zinkingen van de vruchtbaarheidscoëfficiënt bijna uitsluitend
  bepaald worden door een spectaculaire vermindering van
  de vruchtbaarheidscoëfficiënt in de laagste sociale klasse 213.
  Laatstgenoemde klasse vertegenwoordigt te Veurne onge­
  veer 40 % van de stedelijke bevolking 214. In een industrie­
  stad mag dit percentage wellicht verdubbeld worden 215. Dit
  betekent meteen dat in de grote steden en dit geldt ook
  voor de armere plattelandse districten, de invloed van de
  graancrises op de conceptiecurve veel sterker zal zijn. Het
  betekent niet dat in laatstbedoelde steden en gewesten,
  sterfte en ziekte geen invloed zouden uitgeoefend hebben
  op de gang van de conceptiecurve 216.
  209. Hierboven blz. 117-119.
  210. Hierboven blz. 113.
   211. Hierboven blz. 121-130.
  212. Hierboven blz. 130-131.
  213. Hierboven blz. 125-129.
  214. Hierboven blz. 60.
  215. In Beauvais (P. Goubert, a.w., p. 261) betaalde in 1691,
  86 95 van de bevolking minder dan 10 pd. belasting (58,7 % min­
  der dan 2 pd.).
  216. Cf. P. Goubert, a.w., p. 75. - De diepe depressies van de
  Gentse en Mechelse geboortecurve in 1653, 1662, 1694, 1710 en
  1740-41 (zie H. Van Werveke, Problemen, grafiek tegenover blz. 14)
  zijn ongetwijfeld het gevolg van de graancrisis van 1647-51, 1660­
  62, 1690-94, 1708-10 en 1738-41. Voor de zeer belangrijke depressie
  van de geboortecurve te Antwerpen en te Gent in 1721 evenals
  
  Nieuwe gegevens in deze studie verwerkt tonen aan dat
  onmiddellijk na een zware sterftecrisis, met een sterkere
  bezetting van de levenwekkende groep moet rekening ge­
  houden worden. Deze sterkere bezetting verklaart de stij­
  ging van de geboortecoëfficiënt op het einde van de 17e
  eeuw waarop wij in onze vroegere studies wezen 217.
  Uit ons onderzoek blijkt ook dat, zoals andere auteurs
  vaststelden 218, vanaf omstreeks het midden van de 18e
  eeuw, een nieuwe, meer gezonde demografische era startte.
  Het dringend gebed « A peste, fame et bello, libera nos,
  Domine» van de honderden boetelingen die sinds 1644
  jaarlijks door de straten van Veurne trokken scheen einde­
  lijk verhoord.
  D. DALLE
  
  voor de niet onbelangrijke depressie van 1668 te Gent en te Meche­
  len, kan de duurte van het graan niet ingeroepen worden. Alhoewel
  wij de evolutie van de sterftecurve in genoemde steden niet kennen,
  mogen wij aanvaarden dat de sterftecrises die in 1666-67 en 1718-20
  verschillende streken van Europa teisterden (Cf. P. Goubert, a.w.,
  p. 75) ook te Gent en te Antwerpen niet onopgemerkt voorbijgingen
  en kunnen genoemde depressies op rekening van sterfte en ziekte
  geschoven worden.
   217. Hierboven blz. 133-134. - Prof. H. Van Werveke verklaart de
  geboortespits die hij te Gent o.a. in 1696-97 vaststelt door de stroom
  van vluchtelingen uit het geteisterde platteland die zich in de oor­
  logsjaren achter de stadsmuren kwam verschuilen met het gevolg
  dat heel wat kinderen van plattelandsbewoners in de stad gebo­
  ren werden. In vergelijking met 1690-93 steeg het aantal geboorten
  in 1696-97 met 23 96. In Veurne noteerden wij in laatstgenoemd
  jaar 26 96 meer geboorten dan in 1690-93. Noch op het platteland
  rond Veurne waar het aantal geboorten tussen beide data met 10 %
  steeg, noch op het platteland rond Gent (Nevele) waar het aantal
  geboorten in beide perioden op hetzelfde niveau lag, stellen vrij in
  genoemde jaren een daling van het aantal geboorten vast. Deze vast­
  stelling wijst er wellicht op dat bij de interpretatie van de door Prof.
  H. Van Werveke vastgestelde geboortespitsen ook rekening dient ge­
  houden te worden met een sterkere bezetting van de levenwekkende
  groep onmiddellijk na een periode van grote sterfte. (Voor de heer­
  lijkheid Nevele, zie P. Deprez, Het bevolkingscijfer in de heerlijkheid
  Nevele gedurende de 16e, 17e en 18e eeuwen, in: Handelingen der
  maatschappij voor Geschiedenis en Oudheidkunde te Gent, n.r., deel
  X I, 1953, pp. 96-114).
  218. R. Mousnier, La démographie européenne aux X V Ile et
  X V IIIe siècles, in: Problèmes de Population, Straatsburg, 1951, pp.
  149-154); P. Goubert, a.w., pp. 81-82; D. Dalle, Veurne-Ambacht,
  pp. 196-199.
   De decanale indeling van het
  bisdom Brugge in 1839
  
  In 1834 wordt te Brugge een nieuw bisdom opgericht,
  met de provincie West-Vlaanderen als grondgebied. Dit sa­
  menvallen van kerkelijke en bestuurlijke grenzen is een
  erfenis van de Franse tijd. D oor het concordaat van 1801
  wordt de indeling van het land in departementen als basis
  genomen voor een nieuwe kerkelijke indeling. Het Leie-departement en het Schelde-departement, de latere provincies
  West- en Oost-Vlaanderen, vormen samen het concordataire
  bisdom Gent. In het Leie-departement ligt het grootste deel
  van de voormalige bisdommen Brugge en leper, alsook
  stukken van de voormalige bisdommen Doornik en Gent.
  Deze oprichting van een nieuw bisdom brengt de ver­
  nieuwing van heel wat structuren met zich mee. Z o komt
  o.m. een nieuwe decanale indeling tot stand in 1839. De
  decanale indeling van het grondgebied van dit pas opgerichte
  bisdom Brugge gaat echter fundamenteel terug op de her­
  vorming van de Zuid-Nederlandse bisdommen in 1559,
  toen o.m. de bisdommen Brugge, leper en Gent opgericht
  werden. Deze indeling wordt bij de toepassing van het con­
  cordaat van 1801 weliswaar aangepast, maar niet volledig
  gewijzigd. Bij de studie van de nieuwe decanale indeling
  van het bisdom Brugge in 1839 moet men dus teruggaan tot
  de tweede helft van de X V Ie eeuw. Bij deze voorstudie kan
  men twee hoofdperiodes onderscheiden: een eerste periode
  van 1559 tot 1801, en een tweede periode van 1801 tot
  1839. Hierbij worden echter alleen deze dekenijen en paro­
  chies besproken, die in 1834 binnen het grondgebied van
  
  het bisdom Brugge — en dus ook van de provincie WestVlaanderen — vallen. Dit geldt eveneens voor de kaar­
  ten *.
   Het nieuw bisdom Brugge van 1559 is aanvankelijk in
  vier districten verdeeld: het aartspriesterdom Brugge en de
  dekenijen Aardenburg, Oudenburg en Roeselare 2. Reeds
  de tweede bisschop Driutius (1569-1594) verdubbelt dit
  aantal. In het Brugse wordt Damme een afzonderlijke de­
  kenij in 1571. En in 1574 worden nog drie dekenijen ge­
  sticht: Gistel naast Oudenburg, Sluis naast Aardenburg en
  Torhout naast Roeselare. Deze indeling blijft behouden tot
  aan het concordaat van 1801 3. De enige wijziging gebeurt
  onder bisschop Triest (1617-1622) in 1618. De parochies
  van het 'gebied dat door de Verenigde Provinciën in de
  tweede helft van de vorige eeuw veroverd werd, worden
  voortaan rechtstreeks vanuit het bisdom bestuurd: d.i. de
  volledige dekenij Sluis, die meteen als dekenij verdwijnt, en­
  kele parochies van de dekenij Aardenburg (Heile, Ste.-Katharina, St.-Kruis en Aardenburg zelf) en Ste.-Anna-terMuyden van de dekenij Damme. Deze indeling vindt men
  terug in de statuten van bisschop Bassery van 1693 4.
  Rythovius (1562-1585), eerste bissohop van het nieuwe
  bisdom leper, herziet de decanale indeling van zijn grond­
  gebied in 1577 5. De volgende dekenijen komen hier in
  aanmerking: leper (aartspriesterdom van zes parochies: de
  
  1. Bij het opstellen van de kaarten werd alleen nagestreefd een
  schets te geven van de decanale indeling, zonder verder aandacht te
  besteden aan het gedetailleerd natekenen van het verloop van de
  grenzen.
  2. Voor dit schematisch historisch overzicht wordt vooral gebruik
  gemaakt van het artikel van M. English, De dekanaten in ’t bisdom
  Brugge, - Handelingen van het Genootschap voor Geschiedenis, ge­
  sticht onder de benaming Société d’Emulation te Brugge, dl. XCI
  (1954), p. 5-9.
  3. Zie de kaart I.
   4. Statuten van bisschop Bassery, uitgevaardigd op de vergadering
  van de dekens van 1693, tit. V III, § I-VIII, uitg. Décréta primae
  synodi dioecesanae Brugensis, necnon, antiqua statuta ejusdem dioecesis cum novis statutis distincto charactere exaratis denuo édita,
  lis adduntur instructiones pro confessariis..., Brugge, 1765, p. 54-64.
  vier stadsparochies, Brielen en St.-Jan), BaiUeul6, Waasten,
  Diksmuide, Poperimge, Veurne en Nieuwpoort. Men houdt
  het bij deze indeling, voor wat West-Vlaanderen betreft, ge­
  durende gans het ancien régime 1.
  Bij de herinrichting van het bisdom Doornik door bis­
  schop Vendeville (1588-1592), de vijfde van het nieuwe
  bisdom, in 1588-’89, liggen de Westvlaamse parochies in
  de volgende dekenijen: Kortrijk, Helkijn en Menen. In
  1625 verdeelt bisschop Maximiliaan Villain (1615-1644)
  de dekenij Helkijn in Frans-Helkijn of Tourcoing en VlaamsHelkijn. Dezelfde bisschop verplaatst de hoofdplaats van
  de dekenij Menen naar W ervik in 1634 8. Nadien komt
  hier geen verandering in tot aan het concordaat van 1801 9.
  V oor wat het bisdom Gent betreft komen alleen de de­
  kenijen Tielt en Oudenaarde in aanmerking 10. V oor de
  Westvlaamse parochies is hier niets meer veranderd sedert
  bisschop Damant (1590-1609) ".
  Sedert ca. 1600 is dus niets meer veranderd aan de decanale indeling van deze streek, tenminste territoriaal ge­
  zien u. De belangrijke aangroei van de bevolking zal geen
  5. Statuten van bisschop Rythovius, uitgevaardigd op de dioce­
  sane synode van 1577, tit. V II, cap. I, uitg. Statuta in synodis episcopatus Yprensis et décréta per Rev. Dominos Episcopos ejusdem
  reimpressa, Antwerpen, 1673, p. 19-26.
  6. Département du Nord.
  7. Zie de kaart I.
  8 . Vóór of in 1633 worden er ook enkele parochies overgeplaatst
  
  naar een andere dekenij: Aalbeke w ordt overgeplaatst van MenenW ervik naar Kortrijk, Bellegem en Rollegem van Vlaams-Helkijn
  eveneens naar Kortrijk en tenslotte Moorsele van Kortrijk naar Menen-Wervik.
   9. Zie de kaart I.
  10. Een exhaustieve studie van de grenzen van de dekenij Tielt
  in de X V IIe eeuw vindt men bij M. Cloet, Het kerkelijk leven in
  een landelijke dekenij van Vlaanderen tijdens de X V IIe eeuw, Tielt
  van 1609 tot 1700, (Universiteit te Leuven - Werken op het gebied
  van de geschiedenis en de Filologie, 5e reeks, deel 4 ), Leuven, 1968,
  p. 77-83.
  11. Zie de kaart I.
  12. Het is ook in die jaren van stabilisatie dat de rol van de de­
  kens belangrijker wordt. Dan komen de beslissingen om de dioce­
  sane synoden in het vervolg te vervangen door jaarlijkse verga­
  deringen van de dekens.
  wijzigingen doen aanbrengen in deze indeling. De enige
  maatregel zal het toevoegen zijn van één of zelfs meerdere
  onderpastoors in de bestaande parochies, alsook het op­
  richten van enkele kapellen. Het concordaat van 1801 zal
  dus een gevestigde structuur van ca. 200 jaar wijzigen.
  Het concordataire bisdom Gent, dat in 1801 wordt op­
  gericht omvat het Leie- en het Schelde-departement 13. Alle
  tot hiertoe besproken parochies behoren tot het Leie-departement. De kerkelijke organisatie moet, naar de wens
  van Napoleon, een trouwe weergave zijn van de burger­
  lijke. En dit beperkt zich niet tot de bisdommen. De rege­
  ring schrijft voor dat er slechts één hoofdparochie ( cure)
  mag zijn per gerechtelijk kanton, met een politiek betrouw­
  bare, onafzetbare en bezoldigde pastoor. Daarnaast mogen
  zoveel hulpkerken ( succursales ) als nodig worden opge­
  richt, met afzetbare en aanvankelijk onbezoldigde desservanten. De grenzen van de hoofd- en hulpparochies dienen
  zoveel mogelijk samen te vallen met de gemeentegrenzen.
   In geen geval mogen de kantonnale grenzen worden over­
  schreden. Men krijgt dus de kans om de parochiale struc­
  tuur grondig te hervormen.... Vooral om de geschokte rust
  zo vlug mogelijk te herstellen voert men echter een bijna
  volslagen restauratie van de oude parochies door, zowel in
  de steden als op het platteland 14. De nieuwe bisschop van
  Gent Fallot de Beaumont (1802-1807) rangschikt wel tel­
  kens een groep succursales onder een cure. Jurisdiktioneel
  en kerkelijk heeft deze indeling echter niets te betekenen:
  de pastoors van de hulpparochies en van de hoofdparochies
  hebben hetzelfde canonisch statuut.
  13. Naast het reeds aangehaald artikel van M. English, p. 10-16,
  dat alleen over Brugge handelt, vindt men een grondige studie voor
  de Franse tijd bij L. Preneel, Bonaparte, Ie Concordat et les nou­
  veaux diocèses en Belgique. - Revue d’histoire ecclésiastique, dl. LVII,
  1962, p. 871-900. Zie ook: R. de Keyser, M. Cloet & L. Preneel,
  De geschiedenis van de parochie, (Universitas-schrift, nr. 11), Leu­
  ven, 1965, p. 138-139. Tenslotte kan men ook gegevens vinden in
  een eigentijds artikel: Des doyens ruraux en Belgique, - Journal his­
  torique et littéraire, dl. II, (1836-1837), p. 555-556.
  14. R. de Keyser, M. Cloet & L. Preneel, o.e., p. 138-139.
   In de plannen van de Franse regering komt de decanale
  functie niet meer voor naast die van curé van een hoofd­
  parochie. Dit zou totaal nieuw 'geweest zijn in de geschie­
  denis van de decanale instelling. Maar de meeste bisschop­
  pen voeren, tegen de wil in van de regering, de decanale
  functie terug in, zij het binnen de nieuwe gerechtelijke
  structuren. Fallot de Beaumont verdeelt aldus zijn groot
  bisdom in dekenijen in 1803. De 76 hoofdparochies en
  meer dan 500 hulpparochies worden verdeeld over 20 de­
  kenijen : 11 in Oost- en 9 in West-Vlaanderen. De grenzen
  van deze dekenijen volgen praktisch volledig die van de
  kantons 15. In 1811 brengt bisschop de Broglie (180715.
   Er zijn slechts enkele afwijkingen van deze kerkelijke indeling
  t.o.v. de gerechtelijke. 1° Voor wat betreft de cures en de hoofd­
  plaatsen van de kantons: Torhout is hoofdplaats van twee kantons,
  ü e St.-Pieterskerk te Torhout is cure voor een eerste reeks succur­
  sales, maar Lichtervelde is cure voor de succursales van het tweede
  kanton. Verder is Passendale hoofdplaats van een kanton, maar de
  cure is Moorslede. Ten slotte heeft het tweede kanton Kortrijk
  Moeskroen als cure en het derde kanton eerst Anzegem (1802) en
  daarna Bellegem (1803). 2° Zijn er enkele succursales die afhangen
  van een cure buiten het kanton waarin zij liggen: Stene (kanton
  Oostende) hangt af van de cure van Gistel. Van 1802 tot 1811
  brengt dat zelfs mede dat Stene tevens tot de dekenij Gistel be­
  hoort, terwijl Oostende in de dekenij Brugge ligt. Bekegem (kanton
  Gistel) hangt af van de cure St.-Salvator te Brugge van 1802 tot
  1811. In elk geval is Bekegem echter in de dekenij Gistel in deze
  jaren. Middelkerke (kanton Nieuwpoort) is ondergeschikt aan de
  cure van Gistel en ligt aldus ook in deze laatste dekenij i.p.v. in de
  dekenij Veurne. De kapel Zoutenaaie (kanton Nieuwpoort) is ver­
  bonden aan de succursale Eggewaartskapelle, die afhangt van de
  eure St.-Niklaas te Veurne. In elk geval ligt Zoutenaaie echter in
  de dekenij Veurne. - Een tabel met de indeling van alle parochies
  van het concordataire bisdom Gent in cures en succursales vindt
  men een eerste maal in een dokument van 30 november 1802 (uitg.
   Recueil de quelques brefs pontificaux et de toutes les lettres pasto­
  rales et instructions de Mgr. E.-A.-F. Fallot de Beaumont..., dl. I,
  Brugge, 1807, p. 121-159). Ter gelegenheid van de nieuwe decanale
  indeling van het bisdom vindt men deze gegevens nogmaals in een
  dokument van 19 mei 1803 (uitg. Recueil..., dl. I, p. 178-201). De
  kantonnale indeling van het Leie-departement kan men vinden in
  het Besluit van de Consuls van 9 Frimaire van het jaar X (30 no­
  vember 1801) (uitg. Pasinomie ou Collection complète des lois,
  décrets, arrêtés et règlements généraux qui peuvent être invoqués en
  Belgique, le reeks: 1788-1814, dl. X I, Brussel, 1836, Annotations et
  complément pour la Belgique, p. V -V IL ).
  Zie de kaart II.
  Grens van een bisdom (X V II en X V IIIe eeuw)
  Grens van een dekenij (X V IIe en X V IIIe eeuw)
  ir
  
  Hoofdplaats van een bisdom
  
  t
  
  Hoofdplaats van een dekenij
  Rijksgrens van België
  Provinciegrens van West-Vlaanderen
  
  WAMCRTIHGC.
  —
  IEPEB J ZILLEBEKE
  
  -
  
  RENINGEL8T . O
  _
  • OIKKEBUS
  I
  VOOfiMEZELE
  •^WESTOUTEB^
  » O y
  \
  KEUMEL
  
  o \ o
  
  o.
  ^OUUKEU
  ** ^BISSEGEM
  VWVEiOEM O
  KORTBIJ«
  
  °
  
  } tOKEB >
  \ O
  X
  --* » (MANCXJTEB\WWVEBCEM
  »
  o MES£N fcV*»*
  }
  O
  v
  waasten*\
  « NCEUWKEKKE.
  t \
  \
  J o
  f
  \
  ►k,* « 1» /flOEOSIEEBT
  -r
  
  _
  ,* ►* J O
  
  ^
  
  O
  
  Io
  
  o
  
  \“ «w
  ^ '
  
  ■EILEOEM
  BOHEME« O
  y
  
  uMOCSK
  —
  BOEN \ *■ O
  »
  V ,
  
  I
  o
  
  I
  *
  '
  
  o°
  OTEGEMTIEGEM
  MEESTEMT
  O KC
  WAARMAA.
  “ “ "0
  AVEL«^
  ✓
  OUIRYVE^X*
  
  ^ %J ^ TKO'O
  SjGEM
  “ S .ï ï tV“
  f
  
  o lü,wc**/
  XüOTTEHIJS
  /
  0 ESPIEBBEJ.
   ■ii#
  
  INGOOIGCM
  
  m—. . Grens van de districten Brugge en leper (1802-1834)
  — —— Grens van een dekenij (1802-1839)
  —
  Grens tussen de dekenijen Brugge en Gistel (1802-1811)
  Grens tussen de dekenijen Brugge en Gistel (1811-1839)
  ‘î~ Hoofdplaats van een district
  Î Hoofdplaats van een dekenij
  TT TT Rijksgrens van België
  --------Provinciegrens van West-Vlaanderen
  .........
  Grens van een gerechtelijk kanton (vanaf 1801)
  
  DEWT€*G£S^",
  .RK. E•OE•M. *Q .''
  MA
  
  *..........
  • ■• o
  O
  CSfLGEM*■,
  *
  WAKKEN ® .r
  OOSTHOZE8£KE
  O
  '
  i
  
  £
  
  ST UAM -jM /IJOT %
  
  ■ O witLsatw O
  OOIGfM/^'T'SIFLOOir/viJVt
  N o J o *» « . — V—
  MULSTE «»'otSStlOEM
  Q
  BAVIKHOVt
  ^KUUgfc . ‘
  
  . * *
  
  \
  
  ---- *I
  
  DCERIMK. VICNTE
  ANIfeGtM *
  •
  o
  o V-Ki MSELBMECfftyGEM
  •MOÖflSELE GUUBiEM ..
  xI
  * • * O INGOO»CO£MG
  O*““*
  * .................‘ BISS£g€M
  ‘*
  WEVELGEM O . • (ORTRIJK
  o
  . *ó\
  o
  O
  ,
  '
  *
  K
  A
  S
  TÉ«\
  o
  . ’o "
  \
  \ ZWtVtGEM
  *ÖTCGÉM*nCgïM
  \
  0
  ’ MARKE ,
  >
  HeEsrtn
  i1
  '
  *
  *
  O
  K
  fRKMoy
  tf%
  «f •fi'
  W
  flM
  A
  jJ
  ^
  A
  A
  ftM
  A
  A
  C
  p
  *^
  LAUWE«
  /
  MOtfiL,
  *
  O.
  »
  WLLfr
  'O
  AVÉLGtW /
  AAtBCïlWCCM
  OUTRYVt H r
  
  ÿ
  
  8r
  
  KOOtOtM
  
  o
  
  CSPIfcftRCj»,«
  
  f C ^ '/
  
  Q~
  
  v\
  
  1821) enkele veranderingen aan. V oor wat West-Vlaande­
  ren betreft moeten hier alleen de nieuwe grenzen van de
  dekenijen Gistel en Brugge vermeld worden. In 1811
  staat men reeds heel wat vrijer t.o.v. de gerechtelijke inde­
  ling, zoals men kan opmaken uit deze nieuwe grenslijn 16.
   Verder moet hier herinnerd worden aan de oprichting
  van de districten Brugge en leper. Te Brugge stelt Fallot
  de Beaumont een grootvicaris aan over de dekenijen Brug­
  ge, Torhout en Gistel. Dit gebied beantwoordt grotendeels
  aan het bisdom Brugge van voor 1801. Te leper stelt hij
  twee administratoren aan over de dekenijen leper, Veurne
  en Poperinge. Dit gebied komt nagenoeg overeen met het
  Westvlaamse deel van het oud bisdom leper. De dekenijen
  Tielt, Kortrijk en Menen worden rechtstreeks vanuit Gent
  bestuurd. Zij hoorden vroeger voor het grootste deel bij
  de bisdommen Gent en Doornik 1?. Uit deze opsomming
  kan men opmaken dat heel wat dekenijen afgeschaft w or­
  den. Dit gebeurt vooreerst met dekenijen die omwille van
  de nieuwe grenzen een te groot aantal parochies verloren
  om nog zinvol voort te bestaan binnen het grondgebied van
  het Leie-departement : Aardenburg, Oudenaarde, FransHelkijn en Bailleul. O ok volledig gebleven dekenijen ver­
  dwijnen van de kaart : Damme, Roeselare, Oudenburg,
  Vlaams-Helkijn, Nieuwpoort en Diksmuide. De twee aartspriesterdommen Brugge en leper verdwijnen als zodanig,
  maar deze steden worden hoofdplaatsen van twee nieuwe
  en grotere dekenijen 18.
  16. Zie de kaart II.
  17. Zie de kaart II.
   18-, Verder kan hier nog aangestipt worden dat de dekens aan­
  vankelijk naar de oude traditie benoemd worden. Fallot de Beau­
  mont bedoelt geen definitief karakter te hechten aan de benoeming
  tot deken (in tegenstelling met de onafzetbaarheid van de concor­
  dataire curé van de hoofdparochies), en acht zich zelfs niet gebon­
  den bij zijn aanstellingen tot deken door het onderscheid tussen curê
  en desservant. D it blijft echter niet lang zo. Zonder dat het een
  juridische verplichting w ordt is de deken voortaan meestal tevens
  pastoor van de hoofdparochie van de dekenij. D it brengt ook mee
  dat de deken nu meestal in zijn district gaat wonen. Vroeger waren
  de dekens soms kanunnik in de stad. M. English noteert dat Mgr.
  Deze nieuwe indeling in dekenijen en districten is ech­
  ter niet ideaal. In veel gevallen heeft men geen oog gehad
  voor de feitelijke sociaal-economische structuur van de ver­
  schillende streken. Zonder hier verder in bijzonderheden
  te kunnen treden, kan als voorbeeld de grens tussen de
  dekenijen Menen en Kortrijk opgegeven worden, en dan
  vooral waar deze grens dwars door de Kortrijkse agglo­
  meratie loopt 19. Daarom is het ook geen wonder dat deze
  regeling in vraag wordt gesteld als, in de eerste jaren na
  de oprichting van een nieuw bisdom te Brugge, de organi­
  satie van het bisdom grondig herzien wordt.
   V óór de meer uitvoerige behandeling van deze herstruc­
  turering van het bisdom Brugge volgt hier eerst nog een
  bondig overzicht van gelijkaardige vernieuwingen in an­
  dere Belgische bisdommen. Na de woelige revolutionaire
  periode, het episcopaat van de Broglie (1807-1821) en de
  lange vacatuur die erop volgde (1821-1829) brengt de
  Belgiche onafhankelijkheid voor het bisdom Gent eindelijk
  een periode van rust en stabilisatie. En dit is in meer of
  mindere mate waar voor alle bisdommen van de Mechelse
  kerkprovincie. Eén van de problemen die men in alle Bel­
  gische bisdommen nu rustiger in beschouwing kan herne­
  men is de decanale indeling. Aartsbisschop Sterckx ( 1832­
  1867) vangt hiermede aan. Hij brengt het aantal deke­
  nijen van het aartsbisdom van 19 op 24. Dit gebeurt op
  de derde vergadering van de dekens te Mechelen in 1837 20.
  Simons, tot 1841 groot-cantor en tevens deken van Tielt, de laatste
  vertegenwoordiger is van deze traditie (M . English, o.e., p. 15).
  Simons had in de persoon van onderdeken De Wilde, pastoor van
  Pittem, een vertrouwensman ter plaatse.
  19. De stad Kortrijk is inderdaad verdeeld over vier kantons, die
  zich elk verder straalvormig uitstrekken over de omliggende streek:
  Kortrijk I naar het Noorden, met Kuurne, Bavikhove, enz.; Kort­
  rijk II naar het Zuid-Westen, met Marke, Aalbeke enz.; Kortrijk III
  naar het Zuiden, met Bellegem, Rollegem, enz.; en Kortrijk IV naar
  het Zuid-Oosten, met Zwevegem, Vichte, enz. Welnu, de kantons
  Kortrijk II en III behoren tot de dekenij Menen, en de kantons
  Kortrijk I en II tot de dekenij Kortrijk. Zie de kaart II.
   20. Na het concilie van Trente kent men gedurende een eerste
  periode een jaarlijkse synode met daarnaast een vergadering van de
  
  De reden die wordt aangegeven is dat de deken gemakke­
  lijk al zijn parochies moet kunnen bezoeken 21. Dit feit valt
  samen met de algemene herwaardering van de decanale
  funktie, die het duidelijkst en ook het eerst tot uiting komt
  in het opnieuw instellen van de vergaderingen van de de­
  kens te Mechelen in 1835. In het naburige bisdom Gent
  gaat men geleidelijk te werk, onder het episcopaat van
  L.-J. Delebecque (1838-1864). Achtereenvolgens ziet men
  
  dekens die eveneens minstens om het jaar samenkomt. In deze laat­
  ste komen de vertrouwenspersonen van de bisschop bijeen, die hij
  trouwens zelf heeft aangesteld en naar eigen goeddunken kan afzet­
  ten. De rol van deze vergadering bestaat er voornamelijk in de bis­
  schop te helpen bij het pastoraal beleid van het bisdom. Dit ge­
  beurt vooral door de regelmatige decanale visitatie, waarover rapport
  wordt uitgebracht op de vergadering. De synode daarentegen is een
  algemene vergadering waar de verschillende groepen en structuren
  van het bisdom (seculieren en regulieren, hogere en lagere clerus,
  wereldlijke overheid;..) recht van zitting hebben met reële, zij het
  verschillende bevoegdheid. De voornaamste taak van de synode is
  de hervorming van de diocesane wetgeving volgens de nieuwe be­
  palingen van het concilie van Trente en de verdere aanpassing ervan
  aan de noden van de tijd. In onze gewesten gaat de bestuursfunctie
  en -bevoegdheid van de diocesane synode echter feitelijk over naar
  de vergadering van de dekens vanaf het begin van de X V IIe eeuw.
   De redenen die voor deze verschuiving worden aangegeven zijn:
  de tegenstand van de burgerlijke overheid tegen de synoden, de
  grote onkosten die deze synoden met zich meebrengen, en de reaktie van de regulieren en exempten tegen de bisschoppelijke centrali­
  satie. Tot ca. 1650 worden de vergaderingen van de dekens zeer re­
  gelmatig gehouden. Uit de latere periode zijn praktisch geen acta
  bekend, met een uitzondering voor de laatste jaren van de X V IIIe
  eeuw, in sommige bisdommen. In de X IX e eeuw streeft men er bij
  ons naar de decanale functie te herwaarderen. Sterckx is hier de pro­
  motor. Op de vergadering van de bisschoppen van België te Doornik
  in 1835 wordt in dit verband het plan goedgekeurd de vergaderingen
  van de dekens opnieuw jaarlijks samen te roepen. Te Brugge richt
  Boussen deze vergaderingen weer op het jaar nadien, in 1836. Zij
  gaan elk jaar door gedurende gans zijn episcopaat, uitgenomen in
  het jaar 1848.
  21.
  Decreten van de derde vergadering van de dekens te Mechelen
  op 29 augustus 1837, art. I, uitg. Synodi Mechlitiienses novissimae,
  seu collectio eorum quae in viginti congregationibus archipresbyterorum egit ac decrevit Ern. ac Rev. Engelbertus cardinalis Sterckx, archiepiscopus Mechliniensis. Mechelen, 1854, p. 27-31. Zie verder:
  A. Simon, Le cardinal Sterckx et son temps, 1792-1867, dl. II, Wet­
  teren, 1950, p. 225-229. (O p p. 225 staat in voetnoot 2, voor de op­
  richting van de nieuwe dekenijen, de datum 1857 te lezen i.p.v.
   1837.)
  
  nieuwe dekenijen in de Almanach der bisdommen Brugge
  en Gent verschijnen : Deinze in 1845, Ninove in 1846 en
  Gent extra muros in 1848 22. D it brengt het aantal deke­
  nijen in dat bisdom van 1 1 op 14. In het bisdom Luik
  wacht men tot in 1833 om de decanale funktie terug in
  te voeren. Gedurende dertig jaar nam men dus genoegen
  met de Franse indeling die steunt op de kantons en stelde
  men geen dekens aan. Bisschop Van Bommel (1829-1852)
  wil de territoriale verdeling trouwens niet meer verande­
  ren : hij richt aanstonds kleine dekenijen in ( 24 voor de
  provincie Luik en 23 voor de provincie Limburg) zodat
  de meeste kantons aldus een dekenij worden. V oor Lim­
  burg bvb. worden alleen de kantons Maastricht-Noord en
  -Zuid in één dekenij verenigd. Dit groot aantal kleine
  dekenijen legt uit waarom er in de negentiende eeuw geen
  verdere veranderingen worden aangebracht aan de decanale
  indeling van het bisdom Luik 23.
  •
  *
  
  *
  
  In 1834 wordt een nieuw bisdom Brugge opgericht,
  met de provincie West-Vlaanderen als grondgebied. In
  1836 roept bisschop Boussen 24 voor de eerste maal de
  vergadering van de dekens bijeen. De vernieuwing van de
  decanale indeling van het bisdom staat op het programma
  van de vierde van deze vergaderingen in 1839. Deze ver­
  gadering werd lang op voorhand door de dekens voorbe­
  reid, zoveel mogelijk in samenwerking met de clerus van
  22. Almanach der bisdommen Brugge en Gent..., Brugge, 1845,
  1846 en 1848.
  23. Zie: J. Leen, D e rekrutering van de geestelijkheid in het bis­
  dom Luik tijdens de 19e eeuw. Priesterroepingen in de Limburgse
  dekenaten, onuitgegeven licentiaatsverhandeling, Leuven, 1965, p.
  104-109, de kaart tussen p. 109 en p. 110, en de aldaar opgegeven
  bibliografie.
   24. Franciscus-Renatus Boussen is de eerste bisschop van het
  nieuw opgerichte bisdom Brugge van 1834 tot 1848. Hij wordt
  geboren te Veume, in het bisdom leper, in 1774. Na middelbare
  
  hun dekenij, en van deze voorbereiding zijn dokumenten
  bewaard geworden 25. De werkzaamheden rond deze nieuwe
  indeling zouden een uitstekende gelegenheid zijn om na te
  gaan waarin de concrete medewerking en de reële zegging
  
  studies te Veurne, die door de Franse invallen onderbroken worden,
  treedt hij in het seminarie van het concordataire bisdom Gent in
  1803'. Op 31 jaar ontvangt hij de priesterwijding van Fallot de
  Beaumont (1802-1807). Na enkele tijd leraar te zijn geweest op het
  bisschoppelijk Ste.-Barbaracollege te Gent wordt hij tot secretaris van
  de bisschop benoemd en opgenomen in het bisschoppelijk huis. Hij
  zal dit ambt bekleden tot 1832. Onder de Broglie (1807-1821) maakt
  Boussen moeilijke tijden mee, een eerste maal als hij samen met de
  twee grootvicarissen weerstand biedt aan de opgedrongen plaatsver­
  vangende bisschop de la Brue (1811-1814), en een tweede maal
  als de Broglie de wijk moet nemen voor de bedreigingen van Wil­
  lem I in 1817. Tijdens de lange vacatuur, van 1821 tot 1829, is
  Boussen secretaris van de vicarii capitulares en nadien van de nieu­
  we bisschop Vande Velde (1829-1838). In 1832 stelt Vande Velde
  hem aan als administrator voor West-Vlaanderen en in 1833 wordt
  Boussen tot hulpbisschop gewijd. In 1834 wordt te Brugge een nieuw
  bisdom opgericht en Boussen wordt de eerste bisschop. Als wapen
  kiest hij het beeld van de Goede Herder, als wapenspreuk de woor­
  den Sequere me. Zijn episcopaat is vooral gekenmerkt door de her­
  inrichting van de structuren van het bisdom, in reële samenwerking
  met de vergadering van de dekens (nieuwe statuten, nieuwe decanale indeling,...), de expansie van de bisschoppelijke colleges, de
  inrichting van jaarlijkse retraites voor de priesters, de bloeiende
  volksmissies... Boussen is meer een man van de restauratie dan van
  de grote vernieuwing. Maar hij geeft hierbij blijk van realisme en
  van zin voor aanpassing. Hij is een overgangsfiguur tussen het an­
  cien régime en de tijd van strenge centralisatie in de tweede helft
  van de X lX e eeuw. Hij overlijdt op 1 oktober 1848. - E. Rembry
  geeft een kritische bespreking van de verschillende biografische ge­
  schriften over Boussen, die tot op de datum van zijn schrijven ver­
  schenen waren. Zie: Les remaniements de la hiërarchie episcopale...  Over het milieu waarin Boussen te Gent leeft vindt men uitsteken­
  de gegevens bii E. Lamberts, De politiek-religieuze houding van
  H.-F. Bracq, X X IIe bisschop van Gent. Bijdrage tot de studie van
  het ultramontanisme ( 1804-1870). Onuitgegeven licentiaatsverhandeline. Leuven, 1965. XL-292-II p.
  25.
  Deze bronnen zijn vooreerst de originele rapporten die door de
  dekens en door de pastoors worden opgesteld in voorbereiding van
  de jaarlijkse vergadering van de dekens. Op het bisdom ontstaan dan
  een hele reeks andere stukken: samenvattingen van de decanale rap­
  porten, voorstellen voor decreten en statuten, enz. Deze bronnen kan
  men nu raadolegen p het archief van het bisdom te Brugge (A.B.B.,
  bundel B/173bis).
  van de dekens bestaat in deze pas opgerichte jaarlijkse verga­
  dering met bisschop Boussen, alsook van de samenwerking
  van de ganse parochieclerus, vooral dan in het kader van
  de decanale pastoorsvergaderingen. Dit is hier echter niet
  de bedoeling 26. Uit de bronnen worden alleen elementen
  naar voor gehaald die ons de motiveringen laten kennen
  van deze nieuwe structurering. De rapporten van de de­
  kens worden hier eerst afzonderlijk doorgenomen. Daarna
  zal gepoogd worden ze onderling te vergelijken om tot een
  algemeen beeld te komen.
  In het rapport van deken Wallaert (Torhout) 27 vindt
  men slechts één zin over de nieuwe decanale indeling van
  het bisdom : Bona administratio non dependet a numero
  personarum sed ab earum cura et sollicitudine qui adminis­
  trant 28. Is dit zijn diepe overtuiging.... of behoudt hij liever
  het westelijk deel van zijn dekenij die, bij een heroprich­
  ting van Diksmuide, naar deze laatste dekenij zou gaan ?
  Hij lijkt zeker niet veel belang te hechten aan het probleem
  en is de enige deken die uitdrukkelijk tegen een verande­
  ring opkomt.
   Deken Seghers (Kortrijk) 29 geeft voor de oprichting
  26. Zie: S. van Outryve d ’Ydewalle, Structuren van het bisdom
  Brugge tijdens het episcopaat van Fr.-R. Boussen, 1834-1848. Onuit­
  gegeven licentiaatsverhandeling. Leuven, 1966. XXXV-260-(34) p.
  27. Jacobus Wallaert wordt geboren te Hooglede, in het oud bis­
  dom Brugge, op 15 juni 1790. Hij wordt tot priester gewijd te Me­
  chelen op 26 maart 1813. Onmiddellijk wordt hij benoemd tot leraar
  aan het klein seminarie te St.-Niklaas. In 1824 is hij principaal van
  het Koninklijk College te Gent in 1825 directeur van het seminarie
  Ste.-Barbara te Gent. In 1826 wordt hij pastoor te Beveren (Roeseiare). Als pastoor van Beveren wordt hij in 1830 lid van het Na­
  tionaal Congres en wordt hij in 1833 tot Kamerlid verkozen. Deze
  functie zal hij gedurende 16 jaar waarnemen. In 1834 benoemt
  Boussen hem tot deken van Torhout. Hij overlijdt in 1848, het jaar
  van het afsterven van Boussen. - Deze en volgende biografische no­
  ten zijn gemaakt op basis van gegevens uit een biografisch steekkaar­
  tenstelsel op het archief van het bisdom te Brugge. De basis van de­
  ze collectie werd aangelegd door M. English.
  28. De citaten komen allen uit de rapporten van de dekens, tenzij
  het anders vermeld wordt. De rapporten zijn bewaard in het A.B.B.,
  bundel B/173bis.
  29. Joannes Seghers wordt geboren te Wetteren, in het oud bis­
  
  van nieuwe dekenijen alleen een algemeen gunstig advies :
  Opinor mimerum decanatuum esse augendum. Men zoekt
  vruchteloos naar meer bijzonderheden.... Nochtans is Seghers onmiddellijk betrokken bij een eventuele oprichting
  van een dekenij te Avelgem.
   Deken Welvaert (lep er) 30 laat de beslissing over aan
  de bisschop : .... ne in causam propriam agere videar. Hij
  laat nochtans opmerken dat een vermeerdering van het
  aantal dekens de gemakkelijke toegang tot de dekens in
  de hand zou werken. Hij voegt er echter aan toe : .... sed
  hie nulla reclamatio facta est a Pastoribus meis. In ieder
  geval een diplomatisch antwoord, maar zonder praktische
  voorstellen.
  Zijn deze drie dekens hiernopens opvallend bondig, dan
  vindt men zeer gedetailleerde voorstellen in de volgende
  verslagen.
  Het rapport van deken Simons (T ielt) 31 bestaat uit
  verschillende stukken. Men vindt er vooreerst een brief
  van onderdeken De W ilde, pastoor te Pittem, die heel be-
  
  dom Gent, op 30 september 1789. Hij wordt tot priester gewijd te
  Mechelen in 1813. Hij is achtereenvolgens onderpastoor te Ronse
  (1813) en te Kortrijk (1815), en pastoor te Ruppelmonde (1821)
  en te Deinze (1826). In september 1830 wordt hij benoemd tot pas­
  toor van de O.-L.-Vrouwparochie te Kortrijk en tot deken van de
  dekenij. Hij neemt ontslag in 1863 en overlijdt op 29 septem­
  ber 1870.
  30. Christophorus-Bernardus Welvaert wordt geboren te Zomergem, in het oud bisdom Gent, op 5 maart 1783. Na zijn priesterwij­
  ding op 23 september 1809 is hij achtereenvolgens onderpastoor te
  Asper (1809), pastoor te Berlaar (1810), onderpastoor te Geraards­
  bergen (1815), pastoor te Wakken (1819) en te Ardooie (1823). In
  1835 wordt hij pastoor van St.-Maarten en deken te leper. Hij
  overlijdt aldaar op 22 april 1864.
   31. Joannes Simons wordt geboren te Tielt, in het oud bisdom
  Gent, in 1774. Hij wordt te Emmerich (Duitse stad aan de Beneden­
  Rijn) tot priester gewijd in 1800, in dienst van dit bisdom Gent,
  door de voortvluchtige bisschop van Roermond Vande Velde. Daarna
  is hij tot 1834 werkzaam in de dekenij Tielt: onderpastoor te Wak­
  ken (1803), pastoor te Gits (1814), pastoor te Pittem (1820), on­
  derdeken van Tielt (1821) en deken van dezelfde dekenij (1826).
   Uit deze periode van zijn leven is vooral zijn heftige bestrijding
  van het Stevenisme bekend (cfr. T.-A. van Biervliet, H et Stevenisme
  in Vlaanderen, 1966, p. 132-153 en passim.). In 1834 wordt hij
  
  scheiden geen antwoord geeft op dit punt.... Verder is er
  een brief van pastoor De Bruyne (Izegem ) 32, die veel
  aandacht schenkt aan de zaak. Een groter aantal dekens
  betekent voor hem allereerst een ruimere mogelijkheid tot
  decanale visitatie. Hij stelt voor dat de deken jaarlijks
  de gewone visitatie zou houden, en bovendien nog tijd zou
  maken voor onverwachte controle-bezoeken 33. Hij zelf
  maakte in 18 jaar tijd slechts tweemaal een decanale visi­
  tatie mee, et praevie indictis die et hora. Quis pastor eccle­
  siam suam non praeparet ? Ter staving van dit voorstel
  verhaalt hij dan een belevenis die hem nogal ruw con­
  fronteerde met de soms ergerlijke slordigheid van enkele
  pastoors 34. Als tweede reden geeft ook De Bruyne het
  kanunnik benoemd te Brugge. Hij blijft echter deken van Tielt en
  wordt in zijn dekenij vertegenwoordigd door de nieuwe pastoor van
  Pittem, onderdeken De Wilde. In 1841 wordt hij dan aartspriester
  van de dekenij Brugge en tevens grootvicaris. In 1843 wordt hij
  protonotarius apostolicus. Na de dood van Boussen in 1848 is hij
  vicarius capitulons en Malou stelt hem opnieuw aan als grootvicaris
  in 1849. Hij overlijdt te Brugge in 1853.
  