title: Tijdschriften en literaire strategieën na Van Nu en Straks·. Carriereplannen met Iris ( 1908) en Nieuw Leven ( 1907-1910)
text: (70) Raymond VERVUET, De literaire llIani/esten Will hel {in-de-siec!e in de Zuidneder/andse periodieken 1878-1914, Gent. Universa, 1982, p. 2 ]4-iI6.
  (71) In 1906 kwam het aan de top van de wacht tot een breuk. Guy Vanschoenbeek veronderstelt dat Van Heeke te voortvarend handel de. Guy VANSCHOENBEEK. Op.cil.• p. 244-245.
  (72) Gust VAN NOORDEN. "Over proletarische kunst", in Nieuw Leven. I, ]907. 5, p. 46.
  (73) Jan MOELAERT, Onlwaking en de Kapel, Biidrage tol de gesclziedenis 1WZ hel anarclusllIe Ie AnlWel7)en 1894-1910, Leuven, s.n., 1979, dee] 2, p. 163-468. (onuitgegeven licen11 aatsverhandelmg).
  (74) AMVC. V362. nr. 92368/33a. R. Verdeyen aan L. Baekelmans. 12juni 19]0.
   1274
  
  CHRISTOPHE VERBRUGGEN
  
  Ont,vaking ell Nieuw Levell was maar een kort leven beschoren. Hercken1'ath en Resseler hadden de administratieve touwtjes in handen. Lode Baekelmans stond in voor het Vlaamse redactiesecretariaat en Jan Gresshoff was de
  contactpersoon voor potentiele Nederlandse auteurs. Het is onduidelijk wat de
  rol van Reimond Kimpe was. Uiteindelijk zou het tijdschrift dat beoogde."alle
  onafhankelijke krachten" te bundelen het sIechts drie dubbelnummers UltZ11lgen(75). De laatste poging om de erfenis van Nieu.w Leven teredden kwam er
  in juni 1911, na het verdwijnen van Van Hecke wt de redactJe van De Boo/llgmlld. Herckenrath zou co-uitgever of literair agent van De Boomgaard worden en Kimpe zou toetreden tot de redactie. Het grote voordeel voor de Boo1l1gaard was vol gens Kenis dat ze hierdoor de abonnees konden ove~·;len:.en van
  Niellw Levell, "enfin, zoo goed als de overgave van de nalatenschap . HIJ vroeg
  ook aan de Ridder om tijdens de onderhandelingen er op te drukken dat "nu
  Gust Van Hecke uit de redaktie ve1'dwenen was, hen niets meer belet om met
  ons mede te werken" .171» Maar ook 1111 zou de Ridder te laat komen want door
  financiele prob1emen hield De Boomgaard op te bestaan. Hiermee viel ~ok
  het doek over Niellw Levell. Van Iris was allang geen sprake meer. AfgezJen
  van Herckenrath maar ook hier vaH over te redetwisten, slaagde niemand van
  de redactieleden'van Iris of Nieuw Leven er in om via deze tijdschriften hun
  literair prestige op te krikken. De tijdschriften zouden..in anthologieen en literatuuroverzichten ook nooit geboekstaafd worden als IJkpunten 111 de Vlaamse
  1iteratuurgeschiedenis.
  Wat bepaalt de keuze'? Op zoek naar 'goede medewerking'
  Naast het opnemen van redactione1e verantwoordelijkheid is een. tweede
  evidente vorm van medewerking aan een tijdschrift het leveren van blJdragen.
   Ook het leve1'en van bijdragen aan een bepaald tijdschrift kan een weloverwogen 'prise de position' in het literair veld zijn. Bet uit~angspunt IS nog steeds
  dat een auteur erap uit is symbolisch kapitaal of1Jtermr prestIge te accumulereno Om het literair prestiae van een bepaalde auteur in een bepaald jaar te bestuderen lijkt een analystvan de verschenen kritieken esse:~tieel(7~). Toch zi~n
  er ook andere methodes. Onder meer aan de hand van de tIJdschnften waann
  auteurs een forum luegen kan het literair prestige van een auteur bepaald worden. Tijdschriften leggen net zoals auteurs een traject af. Een tijdschrift waar
  gerespecteerde auteurs aan meewerkten, kregen op hu.n beurt meer prestige en
  vice versa. Wouter De Nooy onderzocht deze dynaJ11Iek aan de hand van een
  (78
  aantal technieken uit de sociale netwerkanalyse ). Om zijn analyse uit te voeren was het essentieel om het 'symbolisch startkapitaal' van medewerkers aan
  tijdschriften te objectiveren en kwantificeren. Bet staJ:~kapitaal bij een dwar~­
  doorsnede van een tijdschriftennetwerk berekende hIJ aan de hand van dne
  (75) 'Aan den Lezer', in Ontwaking ell NieuH' Levell, 111'. 1.-2.
  .,
  (76) AMVC, K 3024 111'. 69068/303, P. Kenis aan A. ~e Ridder, 26.lu11J 1911. . '
  ,
  (77) Ne1 VAN DIlK, "Neither the top nor the lIterary fnnge: the careers and reputatlOns of
  middle aroup authors", in Poetics, dl. 26. 1999, p. 405-421.
  (78tWouterDENoov, "The dynamics of ... ", p.147-167.
  Tl.JOSCl-JRIFTEN EN LlTERAIRE STRATEGIEEN NA VAN NU EN STRAKS
  
  1275
  
  parameters. Ten eerste bracht hij de 'leeftijd' van een tijdschrift in rekenin a ,
  i.e. hoe lang het tijdschrift al bestond op het moment van de dwarsdoorsned~.
   Ten tweede berekende hij het percentage auteurs dat reeds een boekpublicatie
  had. Een la~tste pa~'ameter die hij hanteerde is de gemiddelde literaire leeftijd
  van de schnJvers (he er aan meewerkten, i.e. de periode sinds hun eerste boekpublicatie. In graotschalig onderzoek kan de combinatie van deze parameters
  een adequate objectivering van literair prestige zijn, maar er zijn toch een aantal kanttekeningen te maken. Een eerste kanttekening is dat deze kwantitatieve
  benadering enkel opgaat indien het literair veld werkelijk autonoom zou zijn
  en het tijdschrift exclusief literair is. Zo hebben we kUlmen vaststellen dat de
  keuze van een auteur 0111 een redactielid te worden van alaemeen-culture1e
  tijdschriften als Iris en Niellw Leven kon bei'nvloeCl worden d~or redactieleden
  als Claus en Durkheim, die symbolisch kapitaal verwierven buiten het literaire veld. De inbreng van Claus en Durldleim zou in de kwantitatieve analyse
  van De Nooy verloren gaan. Ook het in rekening brengen van boekpublicatie is
  problematisch. Deze parameter gaat uit van de veronderstelling dat een boekpublicatie het absolute summum is voor een auteur. In veel gevallen zal dat zo
  zijn maar toch kon een auteur reeds vee1 literair prestige genieten zonder ook
  maar een boek gepubliceerd te hebben. In regio's en periodes met een klein
  lezerspubliek is een boekpublicatie niet altijd even gemakkelijk of noodzakelijk. Een goed voorbeeld is van de Woestijne. Van de Woestijne werd reeds
  door verschillende tijdschriften om bijdragen gevraagd vooraleer hij in 1903
  zijn eerste boek publiceerde.(79) Dit betekent dat hij toen reeds veel literair
  prestige verzameld had via tijdschriften. Ook iemand die weinig scheppend
  werk produceerde maar bekend stond als een uitstekend criticus, bijvoorbeeld
  De RIdder, kon via bestendige medewerking de attractiviteit van een tijdschrift
  vergroten.
   De medewerkers van Iris
  Mede aan de hand van de bewaarde correspondentie wil ik een antwoord
  geven op de vraag wie bijdragen leverde aan Iris en Niemv Levell en hoe ze
  overtuigd werden mee te werken. Een analyse van het medewerkersbestand
  van Iris is niet evident aangezien het tijdschrift slechts zeven maanden bestond. In juli 1908 viel het doek over Iris. Niet eens de helft van wat in het
  prospectus werd aangekondigd als binnengekomen en aanvaa1'de kopijen werd
  uiteindelijk gepubliceerd. Het is dan ook niet duidelijk of de afgedrukte lijst
  van medewerkers paste in een promotiestrategie waarin enige bluf niet geschuwd werd. Zo werd ook bij het lanceren van het fusietijdschrift Ont1vaking
  en Nieuw Leven in 1910 een lijst gepubliceerd van aUe medewerkers. Deze lijst
  van medewerkers was samengestelc1 uit alle personen die ooit in Nieuw Leven
  of Ont1l'aking gepub1iceerd hadden. Verdeyen kon hier alvast niet mee lachen
  (79) Zie o.m. Hans VANDEVOORDE, '''Een dichter van Straks'. De verhouding van Karel
  Van ~~ Woestijne tot het tijdschrift Van Nu en Straks", in Spiegel del' Lellel'ell, 43, 2001,
  p.3-"".
  ]276
  
  CHRISTOPHE VERBRUGGEN
  
  en hij za] niet de enige geweest zijn I30 ). Onder de personen van wie de publicaties effectief werden opgenomen in Iris vaH het grate aantal Nederlandse
  schrijvers op. Nederlanders die aan het tijdschrift m.eewerkte.n :-varen Marie
  Metz-Koning, Daan van del' Zee, pionier van het chnsten-soClahsme, de ook
  al socialistische auteur Isidoor Querido, Krede Ben Heik (pseudoniem van H.
   Beeke) en tenslotte de latere medewerkers van de Boomgaard Pieter Nicolaas
  van Eyck en Joannes Reddingius. Ook belangrijk om weten is dat iris naast de
  Vlaal7lse Gicls in 1908 een van de weinige Vlaamse tijdschriften was dat net
  zoals de meeste Nederlandse tijdschriften een honorarium beloofde uit te betal en. Of dat effectief gebeurd is vaH te betwijfelen, maar de belofte zal ongetwijfeld verschillende auteurs overtuigd hebben om een bijdrage in te sturen.
  Indien Iris de ambitie om jonge krachten in Vlaanderen en Nederland te bundelen waar wilde maken, dan kon de redactie ook niet anders dan veeI inspanningen doen om Nederlandse schrijvers aan te trel~ken. De enkele ":laaJ11Se auteurs die een bijdrage leverden aan Iris, woonden 111 1908 allemaalm Gent. De
  Ridder was de enige Vlaamse medewerker die niet in het Gentse toefde. Enkel
  de argumenten die baebruikt werden om De Ridder te overtuigen om in Iris te
  publiceren zijn bewaard. Er werd hem een honorarium beloofd en men wee.s
  hem op de ]ijst van medewerkers die reeds had toegezegd en vooral bestond mt
  oudgedienden van Vlaanderen. (3 1) Zijn bijdrage kon "natuurlijk" niet verschijnen in het eerste nummer dat "voorrecht" was voorbehouden aan de redactle.
  '.
   8')'
  ~
  leden en Quendo, Metz-Konmg, De Clercq en Lambrechts. 1 -) De~e autems
  schatte Ceunis blijkbaar hoger in en hij veranderstelde dat De RIdder Iller
  ook zo over dacht. Indirect is dit opnieuw een indicatie van de functie die het
  tijdschrift had voor de redactieleden. Ceunis was duidelijk g.e'interesseerd il: de
  namen en het hieraan verbonden prestige. De vraag of de 111houd compatlbel
  ,vas met andere bijdragen en beantwoordde aan een kwaliteitscriterium, kon
  hij niet be]angrijk 'gevonden hebben want op dat moment had hij de be1.00fde
  poezie en proza nog niet onder ogen gekregen. In h~t tumult r~nd ~~ fusle tussen Niezrw Leven enlris werd de bijdrage van De RIdder m belde tlJdschnften
  aangekondigd, wat de respectievelijke redacties natuurlijk niet ontgaan was (33 ).
  Uiteindelijk werd 'De kus' in Nieuw Leven gepubliceerd en schreef De Ridder voor Iris een kortverhaal (34 ). De Ridder was niet de enige die in beide
  tijdschriften pub1iceerde. Aile andere literaire medewerkers pUbliceerdel: in
  beide tijdschriften. Enkel tussen de redactieleden was het ~ater .veel te dle1?:
  Meer dan ongebonden auteurs die niet in een redactie zaten, IdentJficeerden ZIJ
  zich met een~tijdschrift. Iris besprak niet aIleen beeldende kunst maar nam in
  elk nummer ook minstens een tekening op. Ook bij de beeldende kunstenaars
  (80) AMVC, V362, nr. 92368/33a, R. Verdeyen aan L. Baekelmans. 12 juni 1910.
  (81) Toen e!e prospeetussen al gee!rukt waren raakte het nieuws verspreie! dat Vlaal1derell
  niet langeI' zou versehijnen. Er were! prompt besloten 0111 een aantal felrode regels aan e!e
  prospeetus toe te voegen. Iris were! als alternatief aanbevolen en:'gezien de kostbare ondel:~
  neming. is Ilinke steun van de Vlam111gen noodlg, om er werkeh]k Jets goed van te maken
  (UGent, Collectie Vliegende Bladen. ] R 33 Prospeetus Iris).
   (82) AMVC, C 209, nr. 68562/882, G. Ceunis aan A. De Ridder, e!eeel;1ber 1907.
  (83) AMVC, H 3832 nr. 6906811 3, Paul-Gustave Van Heeke aan Andre De RIdder, 27 februari 1908.
  (84) "De oogen", in Nieull' Lel'cn, 1, 1902,2, p. 109-122.
  TJ.JDSCI-JRlFTEN EN LlTERAJRE STRATEGJEEN NA I~'lN NU EN STRAKS
  
  ]277
  
  die hun medewerking verleenden vaH het op dat vooral Gentse kunstenaars
  aan Iris meewerkten. Mogelijkerwijs was het via de bemiddeling van Claus
  dat de internationaal gerenommeerde sombere luminist Albert Baertsoen een
  tekening maakte voor het derde nummer. Voor een andere tekening die in Iris
  verscheen (getekend: Jules De Bruycker) had Ceunis de hulp van Claus Iliet
  nodig. Ceunis studeerde samen met De Bruycker aan de Gentse Academie.
  Concluderend kunnen we besluiten dat de meeste Vlaamse medewerkers van
  Iris ofweI een emotionele band hadden met minstens een redactielid ofweI
  dezelfde activiteitell frequenteerden in het Gentse.
  De medewerkers vall Nieuw LelJell
  
  "
  
  NiellH'Leven kon rekenen op een veel bredere auteurskern, In totaal werkten tussen 1907 en 1910 47 verschillende auteurs mee aan Nieuw Leven. De
  derde jam'gang was ongetwijfeld de meest succesvolle met 31 auteurs. Dit was
  het resultaat van een weldoordachte verruimingsoperatie waarbij er gestreefd
  werd naar een mix van gevestigde waarden die publiceerden in Vlaanderen en
  aanstormend talent(85). Een goed voorbeeld van hoe auteurs er toe kwamen om
  in een tijdschrift te publiceren is de publicatie van een gedicht van Felix Timmermans (verschenen in 1909). De jeugdige Timmermans is aangebracht door
  iemand die op dat moment nog niet in de redactie zat maar weI de ambitie had
  om zich te profileren in het Gentse culturele veld: Frans Thiry (1861-1929y86).
   In Lier maakte Thiry via zijn zoon Antoon kennis met hem en bemiddelde hij
  reeds bij de eerste pubIicatie van Timmermans in Vlaa117sche Arbeid (37 ). Thiry
  slaagde er na zijn verhuizing naar Gent vrij snel in om vriendschapsbanden
  a~.n te halen met Kenis, Herckenrath en Kimpe. De auteurs die hij aanbracht
  blJ zowel Niellvl' Leven als Vlaamse Arbeid zeggen veel over de manier waarop
  een auteurscorpus van een tijdschrift werd samengesteld. Het ideologische of
  inhoudelijke profiel van een tijdschrift kon slechts weinigen tegenhouden om
  er!n pu~licer.en. Na de fusie tussen Nieull' Leven en Gntwaking slaagde Thiry
  enn vr1Jzml1lge auteurs als de De Cneudt, Kenis en Herckenrath te ]aten publiceren !n Vlaall1sche Arbeid 83 ). Bij het aanvaarden van aanbiedingen lijkt
  een emotlOnele band met een redactielid belangrijker dan ideologische of pragrammatische beginsels. Zo schipperde Kenis, van wie Ceunis ooit beweerde
  dat hij een moord zou begaan om een gedicht gepubliceerd te hijgen (zie
  boven), tussell verschillende vriendenklieken. Dit uitte zich in publicaties in
  tijdschriften die ideologisch en programmatorisch vel' van elkaar stonden. Hij
  ~etreurde het dat er in het al zo kleine letterkundig wereldje zoveel tegenstellmgen waren(391. Vader en zoon Thiry en Herckenrath plezierde hij respectie(85) AMVC. K414, nr. 56916, R. Kimpe aan E. Van Gffel, 26 november 1908.
  (86) Katholieke one!erwijzer. Werd in 1908 huismeester van de Rijksmiddelbare Nor,
  111aalsehool in Gent. Zie: Gaston DURNEz, "Thiry, Antoon", in NEVE, p. 3062-3063.
  (87) AMVC, T 2861,n1'. 98966114, F. Thiry aan K. Van Den Gever, 6 mei 1907.
  (88) AMVC , T 2861, nr. 98966/13, F. Thiry aan K. Van Den Gever, 9 deeember 1910.
  (89) "We zijn o! zo weinig letterkundigen die hier elkander kennen: ik ken niemand andel'S dan Herekenrath en Thiry en S0111S gaan er weken voorbij eel' ik een van beiden ont111oet.
   1279
  
  CHRISTOPHE VERBRUGGEN
  
  TlJDSCI-lRIFTEN EN LITERAIRE STRATEGlEEN NA 1C4N NU EN STRAKS
  
  velijk met publicaties in Vlaamsche Arbeid en Nieuw Leven, om De Ridd~~­
  en Van Hecke te plezieren werd hij redactielid van De Boomgaard. Nadat hIJ
  in aUITustus
  1910 ontslag nam uit de redactie van De Boomgaard werd
  ook
  b.
  duidelijk dat hij geen problemen had om tijdschriften tegen elkaar.U1t .te spelen. Tijdschriften waren ook een belangrijk medium om boekpubhcatles aan
  te kondigen. Toen hij tel' promotie van zijn roman De kleine mademoiselle
  Cerisette, het eerste hoofdstuk in De Boomgaard wenste te publiceren, werd
  het -uit rancune?- lauw onthaald door de resterende redactieleden. "C'est a
  prendre ou alaisser", schreef hij aan De Ridder. "Hercken.I:atl:. [Nieu.w Levell]
  zoo weI als Van Den Oever [Vlaamsche Arbeid] zouden bhJ zlJn Censette aan
  dezelfde voorwaarden te publiceren. En dan die kwestie of ik redacteur zou
  worden aan Vlaamsche Arbeid. [... J ik heb we] redenen om te denken dat ik
  . . ] ] ].] .] b "(90)
  ook daar welkom zou zijn, maar ge weet weI hoe well1Ig
  (at 10 Ie ( I (en.
  Om zijn boek te promoten was het katholieke Vlaamse Arbeid e~n geschikt
  medium, maar toetreden tot de redactie was een brug te vel'. ThIry maakte
  zoals reeds vermeld we] de overstap van NieLfw Leven naar Vlaamse Arbeid.
  Voor Kenis lag het toetreden tot een redactie, wat een vee] sterkere identificatie
  en profilering is, veelmoeilijker.
   Het Vlaamse tijdschriftenveld na Van Nu en Straks wordt traditioneel opgedeeld in enerzijds de confessionele traditie en anderzijds de vrijzinnige tradi.tie
  met enkel het tijdschrift Vlaanderen dat in dit tweestromenland boven belde
  tradities stond. Zowel Nieuw Leven als Iris hijgen in literatuurgeschiedenissen die deze opdeling hanteren het predikaat 'vrijzinnig' mee.(91) Wanneer we
  de redactiesamenstelling, medewerkers en manifesten bekijken moeten we
  vaststellen dat dit predikaat de lading niet ten volle dekt. We hebben eerder
  opgemerkt dat de redactie van Nieuw Leven en vooral Iris.~ewust. heterogee!l
  werd samengesteld in de hoop een zo breed en groot mogehJk pubhek te berelken in Nederland en de belangrijke Vlaamse steden. Ook bij het aanschrijven
  van mogelijke auteurs werdmeer rekening gehouden met liter~ir prestige .?~n
  met ideologie. Dit ontging ook de toenmalige waarnemers met. Toen hIJ 111
  19] 0 een ba]ans opmaakte van de belangrijkste V]aamse tijdschriften na ]878,
  had de katholieke voorman van Vlaamchse Arbeid (van den Oever) geen goed
  woord over voor Iris. 'Er blijft ons nog eene opmerking te zeggen over het tijdschrift Iris dat op zulke opmerkzame wijze beproefde uit de verdwijning van
  Vlaanderen gave munten te slaan; na een kortstondige leefbaarheid van enkele
  maanden werd de mooie uitgave geschorst. Zijne leegheid en aan een voornaam-afgeteekend kunstideaal en de heteroclitische samenstellling zijner re-
  
  dactie droeg daaraan grootendeels schuld; zijne Ietterkundige en maatschappelijke bedoeling bleken dan ook onbestemd dilettantisch; in Vlaanderen bracht
  het geene geestdrift bij.'(92) De militante katholiek Van den Oever was niet de
  enige die deze mening was toegedaan. In de periode waarin De Ridder het katholieke De Vlaamsche Arbeid trachte om te vormen, vroeg Leo Van Puyvelde
  aan De Ridder om er voor te zorgen dat Vlaamsche Arbeid' een eigen karakter'
  zou bewaren. Immers: "Een tijdschift moet de to]k zijn van een groepering,
  men moet weten wat men er aan heeft - hier onder Vlamingen althans. Ik meen
  niet dat de zo water-en-melk-achtige Iris en Nieuw Leven lang zullen leven
  om die reden"(93).Men zou kunnen veronderstellen dat deze waarnemers het
  gebrek aan een literair programma op de korrel1ilamen, maar dit was niet het
  geval. Men had het weI degelijk over de apolitieke koers. Voor Van Hecke was
  een apolitieke koers zelfs een bestaanreden voor het tijdschrift Nieuw Leven
  en een essentieel onderdee] van zijn kunstopvatting: "Moest ik de overtuiging
  hebben dat NL na dit jaar vall en zal, onmiddellijk gaf ik zelf mijn ontslag
  als redacteur [....  Maar ja! Ik bevind mij in eene hachelijke positie. Herckenrath en Kimpe zijn mijne vrienden
  zowel als jij en Van Hecke en ik heb evenmin reden om met hen af te breken dan met U. Is het
  dan onmogelijk voor mij loyaal tussen U beiden te staan?" (AMVC, K 3024 68562/329, P.
  Kenis aan A. De Ridder, 2 I september 1910).
  (90) AMVC, K 3024 68562/329, P. Kenis aanA. De Ridder, 21 september 1910.
  (91) Anne-Marie MUSSCHOOT, op.cit., p. 243-244.
  (92) Karel VAN DEN OEVER, "De bijzonderste Vlaamsche tijdschriften sinds 1878", in Karel VAN DEN OEVER, Kritische Opstellell, Antwerpen, s.n., 1913, p. 262-272.
  (93) AMVC, P 978, 69053/142, L. Van Puyvelde aan A. De Ridder, juli 1908.
  (94) AMVC, H 383 nr. 68562/1072, F. Van Hecke aan A. De Ridder, 1909.
  (95) Paul ARON, "Pour une sociologie des revues Iitteraires", in Revue et Recherche, Paris,
  Presses Universitaires de Vincennes, 1994, p. 100-10].
  1278
  
  Vrijzinnig of pluralistisch?
  
  1280
  
  CHRISTOPHE VERBRUGGEN
  
  De 'zelffinanciering' van tijdschriftel1l en zoeldocht l1aar een uitgever
  Eerder 0111SC hreef ik patronage als het al dan niet doelbewust ondersteunen
  van de productie, behoud en verspreiding van kunst en cultuur. Het olldersteunen van productie komt in essentie direct of indirect tel kens op hetzelfde
  neeI': het investeren van economisch kapitaa1. Om een tijdschrift te drukken
  en verspreiden is geld nodig en 0111 dat geld te vinden bestonden een aantal
  gangbare constructies. Een eerste manier am een tijdschrift te financieren was
  beroep doen op een markt van consumenten. Cruciaal is natuurJijk dat er een
  (kopers)publiek was. In NederlandstaJig Vlaanderen situeert R. Vervliet het
  afdoende invullen van deze voorwaarde in de tweede helft van de 19 de eeuw.
   Dankzij een groeiende vraag konden Vlaamse uitgevers het risico nel11en om
  werle van eigen bodem uit te geven l9b ). Uitgevers zijn een intermediair hlssen
  het publiek of de markt en de kunstenaar of schrijver. Zij voelen aan wat het
  publiek wil en maken dit duidelijk aan de schrijver door in te gaan op een voorstel ofzeJf een voorstel te formuleren. Wanneer (jonge) schrijvers het plan opvatten een tijdschrift op te richten namen ze in eerste instantie contact op met
  een uitgever die het risico wou nemen geld in een tijdschrift te investeren.
   De zoektoeht naar een uitgever liep voor Iris niet van een Jeien dakje. In
  november 1907, een maand vooraleer het eerste nummer op de persen moest
  gaan, had Iris nag steeds gecn uitgever. De onderhandelingen verJiepen bijzonder moeizaam. Indien er geen oplossing uit de bus kwam, dan was Ceunis
  bereid om zelf het tijdschrift te "exploiteren", schreefVermeersch aan Baekelmans: "Hij zou er komen met 300 abonnes zegt hij, hij heeft er nu al over de
  vijftig"(97). Ook Herckenrath, de enige potentieel gelnteresseerde Gentse uitgevel', werden door Ceunis en Vermeersch gepoJst naar zijn interesse om Iris uit
  te geven maar hij hield de boot a£1 981 . De hierboven besproken discussie over
  een fusie tussen NieuH' Leven en Iris was dus niet alleen ingegeven door de
  vaststelling dat ze hetzelfde doe 1 nastreefden en in dezelfde viiver van medewerkers visten, maar ook door een econol11ische noodwendigheid. Al snel werd
  duideJijk dat zelfs indien de hachten gebundeld werden het bestaande aantal
  abonnees van Nieull' Leven (minder dan 70) en de mogeJijke abonnees van Iris
  onvoldoende waren. Het eerste jaar wamin Niellw Leven bestond kon het tijdschrift dus niet overleven door de abonnees. De abonnementsprijs werd bewust
  laag gehouden om zoveeJ mogelijk belangstellenden toe te laten 'de beweging
  der jongen' te volgen(99). Dat het tijdschrift het hoofd boven water hield komt
  door de financiele bijdrage die de redactieleden zelf leverden. Hans Abbing
  stelde in zijn onderzock naar de hedendaagse economie van de kunsten vast
  (96) Raymond VERVLlET. "The increasing autonomy of literary institutions in Belgium in
  FOKKEIVIA, Cuilural Participation. Trends
  the late nineteenth century", in A. RIGNEY en
  Since the Middle Ages, Amsterdam. John Bcnjamin Publishing Company, \ 993, p. J 25-135.
   Deze stelling moet volgens mij verder onderzocht worden en met meer empiriscl1materiaal
  ondersteund worden dan tot nu toe het geval was.
  (97) AMVC, V 455, nr. 128578/41, G. Vermeersch aan L. Baekelmans, 13 november
  ]907.
  (98) AMVC, V 455, nr. 62145/5, G Vermeersch aan A. De Ridder, 7 januari 1908.
  (99) Nieu1V Le1'en, 1, 1907, 1, p. 1.
  nw.
   TIJDSCHRIFTEN EN LlTERAIRE STRATEGlEEN NA VAN NU EN STRAKS
  
  1281
  
  dat de grootste financieIe input in kunst waarschijnlijk van kunstenaars zelf
  komt. Ze zijn bereid om voar een lage vergoeding te werken en dikwiils subsidieren ze hun activiteiten in kunst met eigen (geerfd) geld, geld van hun partner, of geld afkomstig van een bijbaantje( 100). Ret is niet evident het financiele
  aandeel dat het schrijversgild in hun eigen tijdschriften investeerde te bepalen,
  maar dat er ook aan het begin van de 20 stc eeuw een belangrijke input van de
  schrijvers zelf kwam is onbetwistbaar( 1011 Van Hecke zag in september 1907
  de toekomst van Nieuw Leven somber in: "Er zit al 'n boeltje centen in van
  me en andre, en toch zal het moeilijk gaan ons halfjaar te voleindigen"(1021. In
  het reeds aangehaalcle artikel over de groeiencle autonomie van het Vlaamse
  litera ire veld schrijft Vervliet dat schrijvers er l11Iiler en l11eer in slaagden via
  zelffinanciering hun droom van onaf11ankelijkheid te realisercn(I03). OnbewLlst
  slaat hij de nagel op zijnlcop. Met zelffinanciering doelt hij vooral op de markt
  die kunst en literatuur mogelijk maakte. Dc term zelffinanciering kan evenwei ook duiden op investeringen die de knnstenaars zelf deden. Wanneer men
  bovendien weet dat nit steekproeven blijkt dat het koperspubliek van literaire
  tijdschriften vooral bestond uit lezers die zelf productief waren in het literaire
  veld, dan is zelffinanciering echt weI een bijzonder goed gekozen omschrijving(104). ZeJffinanciering kon twee verschillende vormen aannemen: formele
  en informele. In het geval van Nieuw Leven was de zelffinanciering informeel.
  Redactieleden sprongen financieel bij indien nodig en stelden zich borg vom
  de drukkosten. Het tijdschrift kon ook uitgegeven worden door een vereniging
  of genootschap. In dat geval kunnen we spreken over forme Ie zelffinanciering.
   Soms werd er ook een structuur opgezet die enkel als doel had een tiidschrift
  uit te geven en de eigen literaire productie te ondersteunen. De grel;s tussen
  zelffinanciering en mecenaat is f1interdun. In het geval van de liberale Vlaal71se
  Gids werd het tijdschrift financieel in leven gehouden door een groep van kapitaalkrachtige liberale intellectuelell die elk jaar intekenden voor eenzelfde
  bedragll051. Een aantal personen die dit deden waren zeJfniet literair actief. In
  dit geval kan de patronage van De Vlaamse Gids dan ook omschreven worden
  als collectiefmecenaat. 11(6) Zelffinanciering is de financiering van de eigen li-
  
  (lOO) Hans ABBING, Why Are Artists Poor? The Relentless £conol111' oFthe Arts. Amsterdam, Amsterdam University Press. 2002, p. 181-205.
  -.
  ( lO 1) Dit was trouwens oak het geva] met tijdschriften als La Je/flle Belgique, La Societe
  Nouvelle en L'Art l'f'luderne. Ook deze tijdschriften konden enkel overleven door de arote
  geldsommen die de medewerkers en redactieJeden bereid waren erin te investeren. Zie ~lau­
  rice DES OMBIAUX. Rappurt sur la situation des ecrimins de Belgique. Liege. 1903, p. 6.
  (102) AMVC, H 3832 nr. 12808lll, P.G. Van Hecke aan L. Baekelmans. 22 september
  1907.
  (J 03) Raymond VERVLlET. "The increasing autonomy", p. 132.
  (104) Van Iris en NieuH' Leven zijn geen abonneelijsten bewaard maar dit bJijkt ondermeer uit de abonneelijsten van Tilll Nu en Stroks. Zie Christophe VERBRUGGEN. lim Nu ell
  Stroks ontmoet Le Rel'eit" ete verschijnen).
  (\ 05) AMVC, nr. 315331l, P. Fredericq aan M. Rooses, 22 december 1905.
  (l06) De term collectiefmecenaat is ontleend aan Helleke Van Den Braberdie het literair
  mecenaat in Nederland tllssen 1900 en 1940 bcstudccrde. llclleke VAN UEN BRABER. Geven
  om/e krijgell. Literair mecenaat ill Nederland tassell 1900 en 1940, Nijmegen. Vantilt. 2004,
  411 p.
   H
  
  1283
  
  CHRISTOPHE VERBRUGGEN
  
  TIJDSCHRlFTEN EN LJTERAIRE STRATEGlEEN NA I'm NU EN STRAKS
  
  teratuurproductie of anders geformuleerd een poging om economisch kapitaal
  om te zetten in prestige.
  was dus een prima investering. Meindert Boogaerdt werd gecontacteerd om
  als Nederlandse co-uitgever op te treelen, voor Iris wilde hij enkel optreden
  als literair agent(112). Toen bleek dat het aantal abonnees niet snel genoeg aangroeide, begon Verbeke te twijfelen aan het welslagen van het project en krabbelde terug( 113). Ondanks de goede promotie was ook voor hem een minimum
  aantal abonnees nodig om zijn investering op middellange termijn rendabel te
  maken. Medewerkers en kopij hadden ze voldoende, maar al gauw raakten ze
  in de financieIe problemen omdat het aantal abonnees te beperkt bleef. Ook
  via zelffinanciering konden ze het project niet boven water houden. Redactielid Emile Claus was de enige die kapitaalkrachtig genoeg was om in het
  tijdschrift te investeren, maar blijkbaar waren er gl'enzen aan zijn engagement.
  De gerespecteerde Claus had met Iris dan ook meer te verliezen dan te winnen.
  Reeds na een halve jam'gang besloot Verbeke de uitgave te stoppen. Gezien
  de groeiende belangstelling -vooral in Nederland-, hoopte Ceunis een andere
  uitgever te kunnen vinden, maar zonder resultaat. Achteraf zou Verbeke aan
  Ceunis schrijven dat de taal van Iris "te hoog en te verheven" was, waardoor
  enkel het "uiterverkooren Vlaamse geslacht" het kon verstaan. "Het niet zo
  veredeJd volk moet het ook kUl1l1en verstaan [... ], vele katholieke jongelingen
  wilden geene inschrijving omdat zij het niet verstonden "(I 14).
   1282
  
  In het aeval van Niellw Leven waren de infor111ele zelffinanciering en het
  koperspubliek onvoldoende om het tijdschrift in stand te houden. Van Hecke
  was in elk geval duidelijk. Hij was bereid om alles wat hij had in zijn carriere
  te investeren maar de kelk was bijna leeg. Geen enkel redactielid van zowel
  Iris als Niemi' Levell was kapitaalkrachtig genoeg om zich borg te stellen voor
  het slagen van de fusieoperatie. Daarom moesten er andere financieringsvormen komen. In eerste instantie werd overwogen om advertenties te werven( 107).
  Een in alle opzichten brede redactie was een garantie op een breder scala aan
  medewerkers en ook een garantie voor een groter potentieel koperspubliek.
   Voor uitgever Herckenrath stonden er twee zaken op het spel: zijn literair prestige en een gedeelte van zijn ink0111en. Herckenrath had zeker economische
  motieven om de fusie te laten slagen en een bundeling van de krachten gafhe111
  meer financiele zekerheid. Hij dreigde om in het geval de fusie er niet kwam,
  toch met een nieuw tijdschrift te beginnen, maar dit haalele niets uit. Ofhij in
  de drie jaar dat hij Niellw Leven uitgaf effectief directe inkomsten uit Niemi'
  Levell haalde is weinig waarschijnlijk. Op het einde van 1909, hetjaar waarin
  ele verruimingsoperatie werd doorgevoerd en het tijdschrift op een breed scala
  aan auteurs kon rekenen, stond de teller op 220 abonnementen( 108). De paringselans tussen Niellw Levell enerzijds en Vlaall1sehe Arbeid en Ontwaking
  anderzijds zal elus ook wei een economisch aspect gehad hebben. Er zijn geen
  bewijzen voor maar het is best mogelijk dat het feit dat de 'president-fondateur'van Ontwaking, Victor Resseler, bereid was financieel bij te springen om
  het fusietijdschrift Ontwaking-NiellH' Leven uit te geven, meespeelde bij de
  wei gering van een fusie met De Vlaall1sehe Arbeid.(I091
  Meer nog elan Niellw Leven kampte Iris met financiele problemen. De
  Bnwse drukker Edouard Verbeke, zaakvoerder van St-Catherine Press, toonde
  zichbin december 1907 bereid om het tijdschrift uit te geven. De redactieleden
  hoefden zich niet borg te stellen voor de eventuele verliezen, hij zou opdraaien
  voor aile kosten(lIO). Verbeke profileerde zich vooral als druldcer van luxueuze
  en bibliofiele uitgaven. Hij was ook een tijdlang geassocieerd met de Engelse
  uitaever Arthur Herbert (III). Herbert was twee jaar in Brugge actief en gaf
  onder meer het tijdschift Antee (1905-1908) en werk van Andre Gide uit. Het
  mooi uitgegeven Antee beteleende voor St-Catherine Press de doorbraak in
  Franstalig Belgie en Frankrijle. In Nederland en Nederlandstalig Belgie leon
  het ambitieuze Iris de doorbraale betekenen en drukopdrachten opleveren. Iris
  (107) AMVC, V 455, nr. 128578/45, G. Venneersch aan L. Baekelmans, 8 december
  1907.
   (108) AMVC, H 3832 nr. 69068, P. G. Van Hecke aan A. De Ridder, 20 december 1909.
  (109) Over de raj van Resseler, zie: J. MOELAERT, op.cit., p. 433.
  (I] 0) AMVC, C 209, 111'. 68562/894, G.Ceunis aan A. De Ridder, 19,mei 1909.
  (111) In 1913 weI'd Les Editions Gallimard uit Parijs hoofdaandeeIhouder van de vennootschap. Zie Andries VANDENABEELE, "Arthur Herbert, maison d'edition it Bruges", in Texlyles, Reme de lellres belges de 10 longueji'lllu;aise, 23, 2003, p. 95-10 I.
  Naast de marlct en de twee vormen van zelffinanciering waren er nog twee
  andere gangbare manieren van patronage: overheidssubsidie en mecenaat. De
  Boomgaard, Iris, NieuvF Leven, in de praletijle schuwde geen enkel redactielid
  van de hier besproken tijdschriften een overheidssubsidie. Toen Thiry in mei
  1910 vernam dat De Ridder in naam van het avant-gardistische De Boomgaard
  alles in het werk stelde om de subsidie te verkrijgen die dat jaar zou worden
  toegekend aan een Vlaams tijdschrift waarschuwde hij JozefMuls van Vlaamehse Arbeid(l15). De subsidie bedroeg 2800 fro Dit bedrag was ruimschoots voldoende om een tijdschrift uit te geven zonder betalende abonnees. Uiteindelijk
  zou de subsidie effectief naar Vlaall1sehe Arbeid gaan. (116) Onafhankelijlee en
  pluralistische tijdschriften als Iris, De Booll1gaard en Niellw Leven hadden het
  heel moeilijk om in een staatsbestel van gesubsidieerde vrijheid subsidies binnen te rijven die verstrekt werden door de op dat moment katholielee regering.
   Een staatsbestel van gesubsidieerde vrijheid impliceerde dat de staat betaalde
  (] ]2) Zijn functie bestond erin exclusief voor Iris abonnees te werven en recensie-exemplaren te verspreiden. Voor Boogacrdt en zijn Vlaamse contacten, zic Arno KUIPERS en .loris
  JANSSENS, "Van kleinschalige netwerken en institutionele verstrengeling. Vlaamse dichters in
  Nederland tussen 1910 en ]940", in Nederlondse Lellerkunde, 4, ]999, nr. 2, p. 138-161. Na
  het opdoeken van Iris trad hij op als agent van de Vlooll1sche Arbeid.
  Hij meencle in Nederland 250 exemplaren van de Vlaall1sche Arbeid te kunnen verkopen
  (AMVC, B 7199, nr. 22502/46, M. Boogaerdt aan K. Van den Oever, 9 januari ] 909).
  (l] 3) AMVC, V 455, nr. ]28578/45, G. Vermeersch aan L. Baekelmans, 8 december
  1907.
  (114) AMVC, C 209, nr. 68562/894, E. Verbeke aan G. Ceunis, ]2 mei 1909.
  (lI5) Kon hij geen "invloedrijke personen aanspreken om die subsidie te krijgenT'
  (AMVC, T 286], nr. 39959/420, F. Thiry aan.l. Muls, 2 mei 1910).
  (116) Kenis aan De Ridder: "Jammer dat die subsidie ook naar de VIaamse Arbeid moest
  gaan. Entin. in 't algemeen zijn die subsidies reeds slechter verdee]d geworden dan dit jaar"
  (AMVC K 3024 nr. 69068/308, P. Kenis aan A. De Ridder, 3] december] 9] ]).
   1284
  
  CHRISTOPHE VERBRUGGEN
  
  maar dat de zuiloraanisaties beslisten wat er met het geld gebeurde. Voor beginnende tijdschrd~en was er nag een bijkomende moeilijkheid. Toen Ceunis
  een subsidie aanvroeg voor Iris kreeg hij nul op het rekest. Voor een SubsIdIe
  kwam het tijdschrift niet in aanmerking omdat het minstens twaalfkeer diende
  te verschijnen(!17 J•
  Ook op rechtstreekse financiele steun van een zuilorganisatie konden z~ niet
  rekenen. Van zowel Kenis a]s Van Hecke weten we dat ze 111 de turbulente Jaren
  1907-1911 herhaaldelijk pogingen deden am steun te krijgen van liberalen
  en zelfs van katho1ieken(II S1. De katholieken hadden evenwel al De Vlaamse
  Arbeid en de Dietsche 11'llrande, de liberal en hadden de Vlaamse Gids. Voor
  modernistische jongereninitiatieven als Niellvv Leven en De Boomgaard was
  het enthousiasme bepaald niet groot. Kenis opperde op een bepaald moment
  dat hij en zijn vrienden toenadering moesten zoeken bij de soci~~isten. ·'lk
  weet niet in hoeverre gij met Anseele hebt kennis gel11aakt; laat ml] U echt.er
  zeggen dat ik geloof dat langs dien kant veel, h~~l veel .voor ons te doe~1 IS.
   Die man beschikt over eene kolossale macht. HI] IS de stIchter en de bezIeler
  van die wonderbare organisatie van Vooruit; hij alleen houdt al1es recht. In dat
  oogpunt is die man bewonderenswaardig. Doch het ont.breekt (~aar aan mannen die flink de pen kU1111en hanteren. In het blad Voonnt [... ] ZIt geen enkele
  redakteur van zelfs maar middelmatig talent, en Anseele weet het. lk meen dat
  1angs dien kant veel en nuttig werk te verrichten is. A.nseel.e is tegenwoordig. de
  flaminganten en de letterkundigen zeer genegen. MlSSchIen hgt er langs dlen
  kant heel wat toekomst voor ons" (119 1• Ook bij de zoektocht naar mecenassen
  was een apolitiek profiel van een tijdschrift of auteur een handicap. Toen de
  mogelijkheden van een fusie tussen De Boomgaal'd en Niellw Leven w~rden
  overwogen, polste Kenis een aantal "liberale kopstukken'~ over "een hterarisch mecenaat-schap". Het leverde niets op: "de heren hler [hebben] re~ds
  hun Vlaamsche Gids". Hij stelde dan maar een systeem van zelffinancIenng
  te hanteren. Persoonlijk was hij bereid zich borg te stellen vaor hoogstens 100
  fL I120 ). Het feit dat Iris, Niellw Leven en De Boomgaal'd in een isomorf netwerk opereerden en geen deel uitl11aakten van een zuil, maakte de zaken er
  dus allerl11inst eenvoudiger op. Om toch maar te kunnen overleven waren veel
  jonge schrijvers bereid toenadering te zoeken tot een van de drie heteromorfe
  netwerken.
  (1] 7) AMVC, C 209, nr. 68562/880, G. Ceunis aan A, De Ridder, 9 juni 1909. ... ,
  ( 118) Onder meer voor de oprichting van een Toneelverel1lgmg demsde de vnJzllll1lge
  EG. Van Hecke er niet voor terug om katholieke verenigingen aan te schn.1ven om financJeel
  te participeren in zijn project. AMVC, H3832 , nr. 39583/14, EG. Van Hecke aan 1. Muls, 16
  l11ei 1911.
   ( 119) AM VC, K 3024 nr. 69068/305, P. Kenis aan A. De Riddcr, 21 juli 1911.
  (120) AMVC, K 3024 nr. 69068/327, P. Kenis aan A. De Ridder, 7 november 19] 0,
  
  TI.JDSCHRIFTEN EN UTERAIRE STRATEGIEEN NA lC'lN NU EN STRAKS
  
  1285
  
  COlldl.lsies
  
  De microanalyse van de drie vormen van medewerking aan de tijdschriften
  h:is en NiellW Leven wijst uit dat een van de premissen van Bourdieu niet klopt.
   Lltermre keuzes worden gemaakt op basis van twee beslissingscateaorieen:
  affectieve en onbewuste beslissingscategorieen enerzijds en doelratio~ele beslissingscategorieen anderzijds.( 121) Maar de doelrationele beslissingen werden
  in tegenstelling tot wat Bourdieu schreef vaak heel bewust geno~l1en. Deze
  vastst~lhng .hoeft niet incompatibel te zijn met het habihIs-begrip. Redacties
  van tl]ds~!1nfteI: werden sa.mengesteJd met de bedoeling het literaire prestige
  van he~ tI]dschnft op te knldcen en een zo groot..mogelijk potentieel publiek
  te .berelken. Ook de selectJe van de tweede categorie medewerkers, zij die een
  b1Jdrage leverden, was het resultaat van keuzen op basis van affectieve en
  doelrationele beslissin~scategorieen. De initiatiefnemers handelden duidelijk
  conform. hun veidposltle. lemand als Ceunis wist bijzonder goed dat die positIe marg1l1aal was en dat de oprichting van een tijdschrift de beste en snelste
  manier was om roem te verwerven. Zowel in de redactie van Nieuw Leven als
  in d~ redactie ~an Iris waren het marginale auteurs die de meeste energie staken 111 een pogmg am de proJecten te doen slagen. Auteurs konden marainaal
  zijn door hun jeugdige leeftijd, hun gebrek aan talent of door confJict~1 die
  niets met literair prestige te maken hadden. Wat de auteurs samenbracht was
  affiniteit, wat hen scheidde was aversie. De conflicten tussen Van Hecke en
  andere protagonisten vormen een van de rode draden in de korte geschiedenis
  van Nie!(:l' Leven. Aan de andere kant kon een vriendschappelijke relatie of
  een posItIeVe em?tlOnel~ band een belangrijke reden zijn om een bijdrage te
  leveren aan een tIJdschnft of toe te treden tot een redactie. Dat verschillende
  Van Nu en Straksers schreven voor Nieuw Leven heeft alles te maken met de
  vriendschappelijke relaties die ze onderhielden met Herckenrath. Het netwerk
  dat rand tijdschriften gevormd werd is dus niet volledig het resultaat van een
  samenloop van toevalligheden(122 J• Indien twee auteurs die eJkaar niet kenden
  in een en he~zelfde nummer van een tijdschrift publiceerden na een vraag van
  twee verschIllende redacteurs waarmee ze bevriend waren, dan maken ze inderdaad op toevallige basis dee] uit van hetzelfde netwerk. Aan de andere kant
  is het bijvoorbeeld geen toeval dat Ary Delen deel uitmaakte van de redactie
  en het tijdschriftennetwerk. In een nog steeds particularistisch denkend Vlaand~ren wa.s een Antwerpse redacteur een conditio sine qua non. Hij was j ong en
  d~ende zIch te profileren. Andere literaire activiteiten waren in deze bijdrage
  n~et het voorwerp van onderzoek, maar dat tijdschriften essentieel waren bij de
  ultbouw van een carriere staat buiten kijf.
   Van den Aldcer en Dorleijn poneerden op basis van de literaire strategieen
  van twee auteurs dat zuilgebonden auteurs eerst aanzien trachtten Ie verw~rven
  in eigen kringen en vervolgens hun activiteiten versclmiven naar het niet-ver( 12]) Termcl1 ontleend aan: Pascal GIELEN, KUl1sl ill Nelll'erkell, op.cit., p. 52.
  (122) Zoals geponeerd door Van Dijk cn De Nooy, zie Nel V~N DUK, op.cil., p. 4 J 8 en W,
  DE Nooy, "SOCIal Networks and the classification in litcratme" in Poelics 20 1991 p 507537.
  1
  
  . ' "
  
  _.
  1286
  
  CHRISTOPHE VERBRUGGEN
  
  zuilde dominante literaire centrum( 1231, Uit het verhaal van het efemere Iris
  en Niellw Leven blijkt dat ook een omgekeerde beweging te onderscheiden is.
   Mijn hypothese is dat in kleine taalgebieclen met een klein lezerspubliek cle
  keuze om toenaderin a te zoeken tot een van de drie heteromorfe netwerken
  voor weinig kapitaall~rachtige auteurs (in economische zin) bijna onvermijdelijk was, Deze nevenstelling van de these van Van den Aldeer worclt best
  ond'erzocht door verschillende publicatietrajecten met elkaar te vergelijken,
  eventueel met technieken uit de sociale netwerkanalyse maar dan weI steevast
  in combinatie met microanalytisch onclerzoek. De moeilijkheid om een onafhankeJijk pJuralistisch tijdschrift in leven te houclen kwam vooral tot uiting bij
  cle analyse van de derde vorm van meclewerking aan een tijdschrift, de patronage. Uit de casussen van Niellw Leven en Iris blijkt clat redacteurs van een tijd~chrift verpJicht waren om een beroep te cloen op verschillende manieren om
  het tijdschrift te financieren: de marIet, formeJe en informele zeJffinanciering,
  een staatssubsidie en tenslotte collectief en individueel mecenaat Schrijvers
  die opereerden in isomorfe netwerken waren om materiele redenen verplicht
  om heel opportunistisch te werk te gaan indien ze hun objectief wilclen bereiken: hun eigen Iiteratuur procluceren en literair prestige verwerven, Uit de
  korte aeschiedenis van Nieuw Leven en Iris blijkt bovendien dat het weinig zin
  heeft ~m de opdeling tussen confessionele en vrijzinnige tijdschriften .aan te
  houden. Vrijzinnige of pluralistische tijdschriften bekenden zich ook met per
  definitie tot de liberale zuil. De bestudeerde tijdschriften ondervonden hier de
  nadelen van. Het veJd waarin Niellw Leven en Iris opereerden was duiclelijk te
  klein om enkel via de marlet te overleven. Vanuit de logica van de relatieve autonomisering van het literaire veld werd een poging gedaan om de grenzen van
  het veld te verleggen, In een poging om de markt uit te brei den streefden de
  ionge Gentenaars van Iris en Niellli' Leven naar samenwerking met Antwerpse,
  -Bn~sselse en Nederlandse schrijvers. Ook schrijvers die reeds over vrij veeI literair prestige beschikten, werden nadrukkelijk gesolliciteerd, long literair talent hield er ook een ambigue relatie op na met geconsacreerde schrijvers, Hun
  symbolisch kapitaal hadden ze nodig om cle attractiviteit van het tijdschrift
  te verhogen voor potentiele meclewerkers en abonnees, Aangezien de marIct
  te klein was moesten ze bovendien beroep cloen op hun financiele steun, Ze
  sJaaaclen gedeeltel ijk in dit opzet maar in het verzuilde Vlaancleren volstoncl
  dit l~iet om te overleven.  (123) W.J. VAN DEN AKKER en G.L DORLEIJN, "Poctica en geschiedschrijving van de moderne Nederlandse poezie; problemen, gctallen en suggcstics", in Neder!o/ldse Letter!':lIIlde,
  I, ] 996, p. 9. Deze stelling werd reeds gedeeltel~jk weerlegd door M. Sandcrs, maar bhJft hct
  OVerwegen waard, Zie lVL SANDERS, Het spiegelend Fenstel: Kotholieken in de Nederlondse
  literatu;u; 1870-/940, Nijmegen. 2002, p. 20-21.
  REDACTION: 4, boulevard de l'Empereur,
  1000 Bruxelles.
  Priere d'adresser ilia Redaction les /lulIIuscrits
  et les olll'rtlges pour cO/llpte relldll.
  I
  
  --..
  REDACTIE: 4, Keizerslaan,
  1000 Brussel.
  Gelieve tekstcu en boekel1 ter reccll.
  aan de Redactie te zen den.
  DIRECTION ET COMfTE DE REDACTION - DIRECTIE EN REDACTIECOMITE
  
  "I Direclellr: Jean-Marie DUVOSQLJEL. 37, rue de I'Etoile Polaire, 1082 Bruxelles [duvosqucl@chello.t
  Tl'c,soriel' / pCl1JlinglJ7ce,sfer:
  
  Jean-Jacques HEIRWEGH 210, chaussec de lVlalines, 1970 Wezembeek-Oppem
  n·(;soriere-(l((jointe / (/(UulJCf-penllingJJlCesfer:
  Andree MOLLe, 37, rue de J'Eloile Polaire, 1082 Bruxelles [rbph@belgacom.netJ
  
  Directclirs des scctions / Atilelingsdirectellrs:
  Section Antiquite - Afdeling Oudhcid
  Didier VIVIERS, 98, avenue de FloreaL 1180 Bruxelles [dviviers@ulb.ac.beJ (monde gree)
  Fran~oise VAN HAEPEREN. 127/3 avenue du Roi, 1190 Bruxelles [frvanhaep@yahoo.comJ (monde ro
  Alain MEURANT, 1 I. rue de Steenkerque, 7830 Hoves [meurant((ii.egla.ucLac.beJ (philologie-liltE
  Section Histoire - Afdeling Geschiedenis
  Alain DIERI(ENS, 65, square des Latins, 1050 Bruxelles [adierken@ulb.ae.beJ (moyen age)
  Christophe LOIR, 22, boulevard Maurice Lemonnier, 1000 Bruxelles [christophe.loir@skynet.beJ (temps 111
  Guy VANTlIEMSCIIL 38, Hanssenslaan, 3080 Tervurcn [Guy.Vanthemsche@vub.ac.beJ (epoque contem
  
  I
  
  Bibliographie Histoire de Belgique - Bibliografie van de Gescbiedenis van Belgie
  Romain VAN EENOO, 18, Asfilstraat, 9031 Gent [romainvanecnoo@yahoo,comJ
  
  L
  
  I Section Langues et litteratures moderncs - Afdeling Modeme taal- cn letterkllnde
  Christian DELCOLJRT, 3, placc Cockerill,4000 Liege [Chrislian.Deicourt@lulg.ac.beJ
  ----
  
  Priere d'adresser Ics demandes d'ahonnements,
  les commandes diverses, etc"
  il 1\'1"'" Andree OuvosQuEL-MoLLE
  37, rue de I'Etoile Polaire, 1082 Bruxelles.
   rbph@hclgacom.net
  TOllS les paiements doh'ent etre faits au compte
  de cheques postaux 000-0131507-72
  de la ReVile Beige de Philologie et d'I-1istoire,
  B-1082 Bruxelles.
  Les fascicules de ]a Revue sont prcsque tous
  disponibles depuis Ic I. 46 (1968).
  Voor abollllemenlen en andere bestellir
  zich wcnden tot
  Mev, Andree DliVOSQlIEL-MoLl.E
  37, rue de l'Etoile Polaire, 1082 BruX(
  rbph@belgacom,net
  ABe betalin"en dienclI te "ebeurell op "
  nummer OOO-(lI3IS07-72 va~ bet Belgisch
  schrift voor Filologie en Geschiedeni,
  B-1082 Brussel.
  Bijna alle delen van het tijdschrift z
  schikbaar vanaf vol. 46 (1968).
  Cllaque article est signe. L'allteur est responsable des idees qu'il emel. La Revue n'accepte
  qU'llne seule replique a un article Oll a un compte rendu. L'allteur de celui-ei aura la faClllte de la
  f'aire suivre de ses observations. Apres quoi. Ie
  debat sera tenu pOllr clos,
  
  Elke bijdrage vermeldt dc naam van de
  Deze aileen is voor de in ziin stlldie uiteen
  opvattingen en verdedigdc zlcnswijzen veral
  delijk. Het Tijdschrifi aanvaardt slechts een
  op een artikel of een recensie. De schrijve
  mag op de ingezonden replick antwoord(
  verdere polemick wordt beslist afgezien.
  