text: DZIENNIK CHICAG0SK1 PUbo polttje***, ł*śwł$coiie łwUr<«oai Polaiłw w kUBMb ZJedno«xo»je& A sn tryki róim WYCHODZI CODZIE* wyjąwtzy Niedziel 1 świąt uroczystych. TELEFO* MOJTBOE 794. Za ogłoszenia 1 artykuły pod nagłów kiem "NADESŁANE", Redakcja Dzien nika Chica^oakiego nie bierz® odpowie dzialności. PRZEDPŁATA WTSOfll Roczni* $3.00 Półroczni* $1.50 Kwartalni* 73* liieslęczni*, Sc W Chicago pocztą ailefięcznl*. 3Sc Do luropy roczni*. $4.60 Wszelkie listy, korespondencje jako tei przesyłki pieniężne należ? posyłał pod adresem: The Polish Publishing Co. 141 * 143 W. Drviaiox Str^ CHICAGO, ILL. razie nieregularnego otrzymywtnla "Dziew nr. Ckicaoo3KI5uo ' prorimy natychmlart W KTXJl naa zawiadomić. OTERBD ATTHB CHICAGO. ILL, POST OFPICi AS SECOKD CŁASS UATTBR. =5 Z biura meteorologicznego. Tsmperatnra dzisiejsza: O godi. 7 raco to •topnl t. wyełj ® * I' w w »• ® «• 1® li n „ » .. I* 11 16 śniej dzl3 wiecz. 1 jutro z temperaturą około 15 stopni wyżej zera. Kalendarzyk. Jutro, 30 stycznia: Martyny p. i m. Był. jest i bodzie! Był naród Polski! — Już przed lat tysią- j cem, Za pan^gprania Mieczka i Chrobrego ... Co słynął wiarą i sercem gorącem, Męztwem, miłością Boga i bliźniego! Był naród Polski! wsławiony czynami, Swych Kazimierzów, Łokietków i Ja nów, Gromił pohańców pod Wiednia murami, j Stawał w obronie obcych państw i sta- | nów — Był naród Polski! — wie o tern świat cały, Bo przeszłość Jego wielka niezatarta!... Pełna tryumfów i dziejowej chwały — Więc zawsze, wiecznie czci i wspomnień warta! Jest naród Polski! chociaż z woli Boga, Me wolny, wielki, jak ongi potężny.... Lecz chód dziś Jego ciernistą jest droga, Idzie nią zawsze silny, ufny, mężny! Jest naród Polski! — ma Arcykapłanów, Co strzegą iskier znicza ojczystego Ma Sienkiewicza i innych Hetmanów, Co płoną dnchAn wielkich przodków | Jego! i Jest naród Polski! — ma On silnych mężów j I dzielne Polki! co Chrzanowskiej śla- j dem Bronią twierdz Jego, nie szczękiem o rężów, Lecz pracą,szczytnym dla dziatek przy kładem! Będzie ród Polski! mimo ciężkich krzyży, Które nań może kładzie Ojców wina Przed sądem Boga naród czoło zniży U Isiego losy i ufność jedyna! Będzie ród Polski! — ma On dużo har tu — A stojąc mężnie przy swojej Macierzy; >*ie da się potknąć choćby z piekła cżartu Bo w dniach doświadczeń w pomoc Bo żą wierzyJ Będzie ród Polski!—ten głos serca wzno szę! Niechaj więc smutek na twarzach nie o siędzie — W górę więc serca! — jak ów Kejtaa proszę, Bo naród Polski, jak był, tak i bę zie! Bolesłaic Laurentowski, organista. * Poniec 29. XII. 19ul. UWAGI Nikt nie może zarzucić amery kańskiej Polonii, by mało ją ob chodziło to, co dzieje się w Ojczy źnie. Nikt nie może też zarzucić prasie polskiej w Ameryce, ażeby mało informowała swych czytelui ków o tem, co się dzieje w „starym kraju" pod każdym z trzech zabo rów. O każdem ważniejszem wydarze niu, tyczącem się rodaków czy to w kraju czy gdzie indziej na ob czyźnie, Polacy w Ameryce mają informacye wyborne, a nawet z ga zet polskich tutejszych dowiadują się nieraz o drobuych zdarzeniach tyczących się często tylko pewnych rodzin lub nawet jednostek. Oprócz tego różne sprawy doty czące ogółu, stronnictw lub partyj polskich, tworzące temata do pole miki, kwestye polityczne polskie itp. znane są Polonii amerykań skiej w oświetleniu ze stron róż jycli, gdyż prasa tutejsza także i o nich dokładne podaje sprawozda nia, a reprezentując stronnictwa podobne, jakie w kraju istuieją, przedstawia je w różneni świetle, omawia je, prowadzi o nie polemi kę nieraz bardzo ożywioną i nie pomija przy tem żadnego ważniej szego szczegółu Dowodów też mnóstwo składa Polonia amerykańska na to, że po informowana o tern, co się w „sta rym kraju" dzieje, bardzo żywo tem się zajmuje .i pragnie w cią głej być łączności z braćmi swoi mi za oceanem, a ile razy nadarzy się sposobność bratnią dłoń wycią ga, ażeby wyrazić i współczucie i żywe zainteresowanie się aby przynieść pomoc materyalną tam, gdzie ona okazuje się potrzebną. Najnowszym na to dowodem była sprawa wrzesińska, której następ stwami były wielkie wiece zwoły wane przez Polaków tutejszych ce* lem jej omawiania, starania ich, aby rozgłos zyskała w prasie ame rykańskiej i dziesiątki tysięcy ma rek wysłanych dla ofiar pruskiej brutalności. A dowodów takich przedtem bywało już mnóstwo. * Zapytajmy się jednakowoż, czy nasi Bracia w starym kraju tak samo interesują się nami, jak my nimi? Niestety nie. Nie wiedzą oni prawie wcale o tem, co tu między nami się dzieje; zaledwie prywatni od prywatnych, swych krewnych lub przyjaciół, o trzymują od czasu do czasu jakieś informacye; — ale niezmieruie ma. lo ogół tamtejszy obchodzi los za mieszkałej tu dwumilionwej Polonii niezmiernie mało interesuje ich to co tu porabiamy, jak żyjemy, ja kiemi sprawami się zajmujemy, o co między sobą się spieramy, lub w czem ręka w rękę postępujemy. Zdawałoby się, jakobyśiny zamie rali w oczach naszych współbraci lub jakoby oni nas za przepadłych bez wieści uważali, jakoby dla nas najzupełniej zobojętnieli i za swych rodaków przestali nas uważać. Czy serce ich inne, niż nasze? 0 to ich nie posądzamy. Czy posądzają nas o to, żeśmy dla Ojczyzny zgiuęli na zawsze? Ale jeśli tak jest, to jaka jest tego przyczyna i kto temu winien? Przecież i my mamy tu miejscowe wydarzenia ważne bardzo, które ogół Polaków powinny .zaintereso wać: przecież i my tu staramy się służyć Ojczyźnie, juk zdołamy; przecież i my mamy kwestye spor ne, o które żywa nieraz toczy się polemika, i co do których radziby śmy może niekiedy, zasięgnąć rady lub wskazówek od Braci naszych za Oceanem, a przynajmniej do wiedzieć się, jaki ich jest o tern sad lub zapatrywanie! 1 smutno nam, że tak ma!o ich obchodzi, co u nas się dzieje, pod czas gdy tak żywo obchodzi nas każdy drobny nawet szczegół ich się tyczący. I smutno nam, że my — z pewnością nie z potrzeby ma teryainej, tylko z potrzeby serca i ducha — radzibyśmy uważać się z nimi za jednę nierozerwalnymi wę zły złączoną rodzinę, a oni jakoby przestali nas za braci uważać. I bardzo nam smutno, gdy od czasu j do czasu się dowiadujemy, że wszy- I stko, co się o nas dowiadują Bracia j za Oceanem, polega głównie na u- i kazujących się od czasu do czasn ' gazeciarskich plotkach, często po twornie poprzekręcanych, na wy szukanych z naszych gazet niższej wartości „curiosach", tworzących temat do drwiuek lub szyderstw, lub na błędnych opisach „podróż ników", którzy po to się wybierają do „czwartej dzielnicy Polski",aże by w swoich korespondencyach i raportach w fałszywem nas przed stawić świetle, rozwodzić się nad zabawnymi, dla nas niepochlebny, mi szczegółami, rażącymi ich este tyczny smak podróżnych spogląda jących na nas jak na „zamorskie osobliwości", lub rozpisywać się o stosunkach, których zrozumieć i rozpoznać nie byli w stanie i które zupełnie fałszywie albo chcą, albo muszą przedstawiać, gdyż sądzą zbyt powierzchownie. i Jeszcze raz: czyja w tern wina? j Oto w pierwszym rzędzie wina w tem gazet polskich w kraju, a w drugim gazet polskich w Ameryce Dawniej, przed kilku jeszcze la ty, może głównej winy szukać na leżało u gazet polskich wychodzą cych w Ameryce. Mało ich było j poważnych, zbyt dużo ich było źle i redagowanych przez ludzi, którzy < d dziennikarstwie zbyt mało mieli pojęcia, i za mało ich dostawało się i Jo "starego kraju". Dzisiaj zmieniły się znacznie pod j tym względem stosunki i nie wa- ! aamy się twierdzić, że dzisiaj win niejszemi są gazety polskie w kra » ju wychodzące, iż tak mało ich czy telnicy i tak niedokładnie o "czwar tej dzielnicy" s;} poinformowani, , aniżeli nasze polskie gazety w A meryce.' I Słówko o tem powiemy w ja ! dnym z następnych numerów j "Dziennika". Sprawa to naszem i ; zdaniem dość ważna, ażeby o niej pomówić i ażeby poszukać środka j zaradczego. j Polacy w Ameryce, Z Polonii, Wis. Do „Kuryera Polskiego" piszą: Parafianie tutejszej osady przy. siąpili do budowy uowego kościoła kilk a tygodni temu; rozpoczęto już prace przy kopaniu sklepu i funda, meutów. Fundamenta będą założo ne z wiosną. Ogólnie mniemają, że budowa kościoła zostanie ukończona w przeciągu roku. Będzie to wspaniały gmach mu. rowauy z czerwonej cegły ozdobiony trzema wysokiemi wieżami, z któ rych jedna ma być około 150 stóp wysokości. Plany zostały przygo. towane przez architekta z Minnea polis. Nowy kościół będzie 199 stóp długości, 74 szerokości, a w krzyżu 95 stóp. Ma on mieścić w sobie 15(30 siedzeń. Koszta jego obliczo no na $25,000 Byłyby one zna cznie większe, gdyby parafianie nie zapewnili, że oprócz składek sami przyłożą rękę do budowy. Okoio $10,000 zostanie złożonych drogą rozpisanego podatku. Każdy para fianin zapłaci pewną kwotę nieprze noszącą $50. Reszta zostanie spła. eona w rocznych ratach z dochodów kościelnych. Nowy kościół stanie około 200 stóp na zachód od starej świątyni. Stara świątynia także jeszcze znaj duje się w dobrym stanie, tylko że jest za mała i nie odpowiadająca wymaganiom sanitarnym. Została ona wzniesiona w roku 1881. Nie zważano wtedy przy budowie na rozliczne ulepszenia, a może ich je szcze nie znano, lecz za to odczuto ten brak w ostatnich latach. Na ostatniein posiedzeniu parafialu^n proponowali nawet niektórzy aby ją zreperowano i ulepszono. Gdy je dnak obliczono koezta naprawy, okazały się one tak wielkiemi,że po stanowiono raczej przystąpić do bu dowy nowej świątyni. Oaada tutejsza została założona w roku 1855. W roku tym przybyło do Portage powiatu i osiedliło się sześć familii polskich. Grunta za kupili od Fox River Co. W nastę pnych latach imigracya znacznie wzmogła się. W kilku latach była tu już rozwinięta kolonia polska. Osadnicy tutejsi pochodzą przewoź nie z pod zaboru rosyjskiego. Wkrótce pomyślano nad budową Domu modlitwy. W roku 1803 wspólnie z Niemca mi wzniesiono mały kościołek. Ko lonia polska rok rocznie wzrastała. Polacy mogli już pobudować i u trzymać swój własny kościół bez po mocy Niemców. Postanowiono za tem odłączyć się od landsmanów i założyć polską parafię. Jak wszę dzie tak i tu nie obeszło się bez nie snask i nieporozumień. W końcu na żądanie większości biskup Mel cher dał zezwolenie na budowę no wego kościoła. Wzniesiono go w f roku 1878. W kilka lat później kościół ten zgorzał; w roku 1881 postawiono obecny murowany, kttry także okazał 6:.ę już za ciasny i nie odpowiedni. Oprócz wspaniałego kościoła po budowano przytułek dla sierot i od. dano go pod opiekę Sióstr Felicja nek, które przybyły tu z Krakowa przed 20 laty. W ochronce tej znajduje się obecnie 42 dzieci pod dozorem i opieką jedenastu Sióstr. Dzieci przyjmowane są do zakładu od 2 do 12 roku. Po ubiegu tego czasu, to jest po przystąpieniu do pierwszej Komunii, zazwyczaj dzieci te są bgane na wychowanie przez za możne fumilie lub krewnych. W przyszłym roku Siostry zamie rzają powiększyć przytułek i wziąć pod opiekę dzieci zuajdująoe się w Manitowoc. W małej miejscowości Ellis, od. dalouej bl sko ośm m l od Polonii znajduje się kości6ł i plebania, ale opuszczone i deskami zabite. Prze chodnie z trwogą spoglądają na te budynki i omijają je. Przez 20 lat nikt tam nogą nie postał. Mie szkańcy poczytaliby to sobie za świętokradztwo, gdyby wejśó mieli do ,, wyklętego kościoła" jak go tam Nazywają. Obecnie jednak ta za. bobonność ustępuje powoli. Młod sza generacya *an&ier&a postarać się 'u biskupa • zdjęci* tego przekleń stwa i pozvrcrfvii« oAprrwian ran abo* żeśitwfc. Hifltorya teg® keścieła peszła w zapomnienie. Obecnie nikt jej do ' brze nie pamięta. Nadmieniają coś o tajemniczych zbrodniach, o samo bójetwaęh i o strasznych czynach, których prawdziwość nigdy zapewne nie zostanie zbadana. Według tych opowiadań pierwszy proboszcz tego kościoła miał zginąć z własnej ręki i od tego czasu kara Boża spadła na kościół i okolicę. Kościół ten i pa rafia były niezależne. Duszpaster stwo prowadził ekskomunikowany kapłan Frelakowioz. Umarł nagle prawie i to dało powód do przypu szczeń o samobójstwie. Po nim nastąpił ks. Hulewicz, który także zadarł z władzą kościelną i nastę pnie został przez parafian delikatnie usunięty — powrócił do starego kraju. Tak kościół jak i plebania, o któ rych krążą tak niepochwytne wieści, znajdują się w dobrym stanie. Sta rania obywateli zapewne odniosą bpodziewany skutek i kościół zosta nie otwarty ku chwale Bożej. Osa dnicy zamieszkali w okolicy Ellis mają trochę za daleko do Polonii, a szczególnie gdy się weźmie pod roz wagę, że mogliby oni własnemi siła mi utrzymać proboszcza i ponosić potrzśbne wydatki. Parafia Najświętszego Serca Jezu sa jest dosyć liczna. Do kościoła przeciętnie uczęszcza 2,700 osób. Proboszczem tej parafii jest znany ks. Tomasz Grembowski. Ks. Grem. - bowski rodził sie w Głogowie w Ga. v O licyi przed 40 laty. Święcenia o trzymał w roku 1886 a w dwa lata później przybył do Ameryki. Dusz. pasterstwo objął w Polonii w roku 1891. Jest on znany ze swej wymo. wy i nauki. W pracy nad rozwo jem parafii położył znakomite za. siugi. Przepowiednie. Przepowiedniom na wiek dwudzie sty nikt już poważnie nie dowierza; istnieją jednakowoż prorećy, których warto jest posłuchać a do nich w pierwszym rzędzie należy znakomity powicściopisarz francuski Juliusz Verne. Sędziwy twórca nowożytne go romausu f*utastycznego może się tem poszczycić, iż wieha z jego po mysłów urzeozy wistaiło się już: w ,,Djmu parowym" przepowiedział wszakże wynalazek automobilu, w „Dwudziestu tysiąc*oh mil pod wo. dą" i w „TBjcmniczej wyspie" — statek podwodny, w „Podróży ne około świata w 80 duach"— dzi siejszy niebywały pośpiech komuni. kaoyi, w „51)0 milionach" rozwój metalurgii i idei filantropijnych. Fantazya, na której tle została osnu ta powieść ,,Pięć tygodni w balonie" urzeczywistnić się może teraz w pro jektowar ej podróży powietrznej nad Saharą. Słowem, ociemniały zupeł nie pisarz, który jednak nie przefataje mimo to pracować i całymi dniami nieomal dyktuje żonie nowe powie ści, może być dumny. I dlatego też jego poglądy na przyszłość mogą wzbudzić zacieka wienie. A tymi dniami właśnie Ver\. r.e wypowiedział swe zdaoie o XX wieku. Znajdujemy je w jednym z dzienników paryskich. W okrfsie czasu, który się teraz rozpoczął, mówił znakomity pisarz, ludzie będą oglądali rzeczy, o jakiob przedtom nikomu się nie śniło, o ja* k ch najśmielsze nawet umysły nie odważyły się marzyć. Stulecie XX będzie prawdopodobnie z czasem na. zwanem wiekiem „cudów nauko wych". Będzie to ozas, pomysłów ogarnia, jąoych świat cały i urzeozywistnia. nyob. Sieć kolei żelaznych pokryje ziemię: z Marokka będzie przepro. wadzona kolej podmorska na Gibral tar, kwestya tunelu który ma połą. ozyć Calais z Dowrem stanie się dro. bnostką w cbeo innych tuneli pod morskich, jakiemi Anglia zwiąże się z Belgią i Irlandyą. Przecież dzisiaj już znalazł się ozłowiek, który pro jektuje połączenie Europy z Amery ką tunelem podatlantyckim. Potrze baby na to trzydziestu lat czasu i milionów. Dziś pomysł ten może u chodzić za szaleńozy, ale przecież widzimy już dzisiaj własnymi oozami rzeozy, które przed kilkudziesięoiu laty napevmoby uchodziły za projek ty waryattfw. Dlatego też wierzę jak najmocniej w tunel pod oceanem. Pieniądze nie j mogą stanąć na przeszkodzie ludz. j kiej energii i gdy gajdzie istotna po. ■ trzeba rozpoczęcia prac, kapitały 6ię znajdą, a ozas potrzebny na budowę inżynierzy przyszłości zredukują do lat »». Wynurzenia «woje Verne zakoń czył żalem, iż za wcześnie przyszedł na świat i że nie będzie mógł już widzieć tych oudów, o jakich przez całe żyoie marzył. Pomysły jego wydają się nam dziś jetzoze prawie niepodobnymi do urzeczywistnienia, ale ozyż dwieście lat temu uwierzył* by kto w możliwość wynalazku kolei żelaznej lub telefonu..., A dzisiaj wszysiko urzeczywistnia bię prędzej. Rabin z Jaworowa. Rabin z Jaworowa jechał pewne go razu budkę na jarmark w Prze myślu. Że jednak miał brata w Mo ściskach, więc jechał przez Mościska i chciał tam przenocować. Na pozór rzccz to łatwa, ale gdy w Przemyślu jest jarmark, wszyscy żydzi tam ja dą, a gdy jadą, to nocują u brata rabina w Mościskach. Gdy i rabiń chciał tak zrobić, pokazało się, że w całym domu nie ma ani Kawałeczka miejsca. Nie pozostało więc innego, jak nocować w stodole, na budce. I tak się stało. Mojsze Bandwurm, furman, wciągnął budkę do stodoły, przywiązał konie do dyszla tyłem tak, aby mogły skobać siano z ko sza, przygotował dla rabina legowi sko na wozie, dla siebie pod wozem i wszystko było, jak się należy. Rabin, j-kończywsty się modlić, rzekł: _ Mojsze Bandwurm. czyś się już pomodlił, aby nam koni nie u krtdli? — Jeszcze nie, rabbileben. -- To się pomódl, a oprócz tego przy wiąż je mocno. Mojsze zrobił, jak mu kazano. Gdy skończył, rabin odezwał się znowu: _ Słuchaj Mojsze Baudwurml Skoroś się pomodlił i kou.e prze wiązał, to jeżeli jeszcze nie zaśniesz i będziesz pilnie uważał, możliwą jest rzeczą, iż nam nikt koni nie ukradnie. Będę uważał i nie zasnę — rzekł Mojsze. Rabin polofcył mu obie ręce na głowie, błogosławiąc go, potem za mruczał coś i wlazł zwolna do budy. * # * * _ Hej Mojsze! — zawołał rabin, zbudzony w nocy szczekaniem psów z półmu na niewygodnem legowi sku. — Hej Mojsze! — Czego chcesz rabileben? — Czy śpisz, Mojsze? Nie Rabileben. A co ty robisz? — Myślę, Rabiltben. A o czem ty myślisz, Mojsze Bandwurm? — Myślę, myślę nad tero, gdzie s e podziewa łój, gdy świeca się spala.... Nu, kiedy ty myślisz o takich mądrych rzeczach, to ty nie zaśniesz zamruczał uspokojony rabin i obrócił eię na prawy bok. # # * Przez szpary stodoły powiał wie trzyk, Rabin się znowu obudiił. _ Hej. Mojsze — zawołał. __ Czego chcesz, rabi ebeu? — Czy ty śpisz, Mojsze? — Nie, rabileben, A nad czem ty myślisz? — Ja myślę myślę.... nad tem, gdzie sie podziewa drzewo,gdy się w deskę wbija gwódź? — Nu, skoro ty myślisz nad tak mądremi rzeczami, to ty pewnie nie „śniesz — rzekł rabin i z westchnie niem ulgi przewrócił się na lewy bok. # * Gwiazdy pobladły. W tem zapia kogut i obudził rabina ze snu. — Hej, Mojsze! — zawołał po bożny mąż. — Czego chcesz, rabileben? — Czy ty spisz, Mojsze? — Nie, rabileben, — A cóż ty robisz? — Mj śle, rabileben. — A o czem ty myślisz, Mojsze Bandwurm? — Ja myślę,... myślę.... że drzwi zamknięte, nic się nie rusza ło.... ale gdzie nasze konie? Niezawodny środek. Ona: Wszak to ty dałeś mi wczoraj ów niezawodny środek do wywabiania plam? On: Tak. Czy użyłaś go? Ona: Atak. A potem obrus powiesi łam na parkanie... On: I cóż? Nie ma plam? Ona: Niemą plam ani obrusal W noc majową. PRZEZ Włodzimierzu Tetmajera. Zaświeciłem lampę: wnętrze wiej. skiej, cichej komnatki oblało żółti światło, oświetlając ściany jasne, sta roświeckie sprzęty i białe w oknach zasłony, A po za oknem roztoozyła nad światem i nad rozkwitłymi sady, mie sięczni, czarodziejska noo majowa swe cudy, powlekła o's<ą wieś uśpio. ną i uspokoiła ludzkie dusze, rożnie, ciła w młodych seroaob żary miłośoi i ozar zeszedł na ziemię. Nieokryte jeszcze liśoiem drzewa stanęły olbrzymiemi ozarnemi kształ ty, jak widma na jasnem niebie; śoiany sadów okryła tajemnicza osło. na, że zdały się jakby głębie ciemne. Na nich z rzadka jfcśuieje gałązka kwiatem pierwszym rozkwitającej wiśni i patrzy przez jasne okienne zasłony w głąb cichej, niskiej ko mnatki. A księżyc, zamyślony czarodziej, ciśnie gdzieniegdzie złoto, jasną pla mę na ścianę siedzącej w gtębi sadów obałupy. Ściana świeoi jak ubiór blady, drżący, i patrzy czarnem okiem cie mnego okienka, patrzy wprost w zło tą twarz miesiąca. W sadach trawa błyśnie gdziew niegdzie brylantem rosy, jak spadłą na ziemię gwiazdeczką, na brałej śoianie legnie pomału siatka cie mnych drżących cieni, rzuconych przez rosochatą jabłoń i starą, ol brzymią lipę, której liście nie okryły jeszcze. C*ar i cisza zstępują na świat. Ludzie już posnęli we wsi. Lu dzie, dzieoi tej ziemi, bracia starych drzew i starych, pod olbrzymiemi strzechami wydętych chałup, dziedzi ce. Ci ludzie dzielni, serdeczni, zdro wi i silni, weseli lub smutni, żyją razem z tą z ernią, co ich żywi, myślą o niej. Ź ją za pan brat z wielką lipą w ogródku, ż/ją, jak t dziećmi własne rai, z gromadką jabłonek w sadzie kwitnącą, kochają swoją białą chału pę pod olbrzymim strzeohy chocho łem, jak o dziecko własne dbają o swe krowy i konie, rozmawiają z aie mi we dnie, żegnają się z niemi wie czorem, zasypiają z temi bydlętami snem słodkim ludzi niewinnych, gdy księżyc z^ote światła po ścianach roz. rzuc», a ziemia, matka chwyoi już oień. Nad ludźmi tymi stanie w jasną noc majową, cichy złoty mies ąo i ozuwa, strzeże wioski i ludzi, a w c emne, czarne, ponura nooe jesienue stanie wśród wioski aniół i strzeże jej baoząo pilnie, by nocua sprawa lioba we wsi nie uczyniła. Ale w noce takie stratzne jesien ne, i w nooe oicho, jnsae majowe, i w gw aźlziste nooe zimy, i w szare świętojańskie północki, w każdą noc, przyjść mogą do wsi i do drzwi cha łupy zapukać t*cy, których tu nieg dyś kochano, lub i tacy, których tu nienawidzono, a którzy już nie cho dzą po świeoie, lecz ioh już w łonie swojem święta ziemia nosi. Tacy chodzą i patrzą przez ciemne okna do wnętrza izby, bo oiekawi, co też na świecie porąb.ają ci, co jesz. cze żyją i co oieszą się słońou boże mu. A śpiącym ludziom w izbach śnią się wtedy ci pomarli, i ze snu wróżyć też można źle albo debrze. A gdy siędziesz w taką noo majo wą sam w komnaoie, gdy zaśnie już w domu, oo żywe, i sam tylko cza. wasz, w okno patrzająo, wtedy czu jesz i wiesz pewno, że mar szeregi i duchów tłumy ze siwej sadów głębi wychodzą, poi czarnymi drzew pnia mi stają, lub drżą w miesięcznym promieniu. A co który w okno twoje otwarte bladą wstawi twarz, każdy zapyta, czyś nie zmarnował czego na świeoie. Jeden oię bladem, railoząoem obli. czem pochwali niemo, inny zgani, inny zapyta, a wszyscy wywołują oi przed oczy minione obrazy, zbie* głych bez pamięci lat. Ci gcśoie czuwają nad ludźmi, oie szą się z nimi lub smucą, ale ozęś ciej smucą się, gdy ludzie się radują. • . * Diiś właśnie taka czarodziejska noc roztoczyła się nad wsią. W okno moje otwarte wchodzi słodka woń sadu i zaglądają jasne kwiatki wilni. Ci, których bardzo kooham, w objęciach dobrego anioła posnęli i leżą w łóżkach z wyrazem błogiego spokoju. Ciy kto dzisiaj przez białe zajrzał do mojej komnat* ki zasłony, oni jutro i wiedzie# nie będą.. 